Page 1

1


2


SPIS TREŚCI 4 // PODSUMOWANIE: RYNEK SZTUKI 2016 6 // CENY 9 // SEGMENTY CENOWE 11 // REKORDY 14 // DOMY AUKCYJNE 20 // AUKCJE 24 // NAJWAŻNIEJSZE WYSTAWY 2016 26 // MŁODA SZTUKA POD LUPĄ 32 // PO CO KOMU POLSKI KOMIKS? 3


PODSUMOWANIE: RYNEK SZTUKI 2016 Sara Kiedroń

W ubiegłym roku po raz kolejny odnotowano rekordowe sprzedaże aukcyjne, otwarto kilka nowych domów aukcyjnych, a ogólny obrót aukcyjny jest najwyższy w historii polskiego rynku sztuki od 1989 roku. To chyba wystarczający dowód na to, że dobra passa dla polskiego rynku sztuki ciągle trwa i nic nie wskazuje, aby coś miało się zmienić. Po kilku latach stałych wzrostów w zakresie powiększania oferty aukcyjnej, średnich cen sprzedaży oraz obrotów, wyraźnie widać, że branża w coraz większym stopniu umacnia swoją strukturę oraz szuka nowych dróg rozwoju. Znakomitym przykładem takich działań jest z jednej strony coraz wyraźniej rysujący się podział na domy aukcyjne prezentujące wybrane segmenty oferty rynkowej – na przykład te specjalizujące się w młodej sztuce, a także coraz większe spektrum dziedzin, które do tej oferty dołączają. Mowa tutaj chociażby o zabytkowych samochodach, które w grudniu 2016 roku po raz pierwszy zostały zaprezentowane na osobnej aukcji, zorganizowanej dzięki współpracy Desa Unicum i Ardor Auctions.

Raport opiera się na analizie notowań aukcyjnych dla dwudziestu siedmiu domów aukcyjnych – warto podkreślić, że aż cztery z nich debiutowały na rynku w ubiegłym roku.

się pominąć fundacje organizujące aukcje, przede wszystkim ze względu na odmienne mechanizmy licytacji oraz inne niż sama sprzedaż cele przyświecające takim wydarzeniom. Z zestawienia wyłączyliśmy również galerie sztuki współczesnej, okazjoRynek sztuki 2016 nalnie przeprowadzające aukcje – taUbiegły rok był czasem bardzo inten- kie jak Raster czy Galeria Szara. Jest sywnego rozwoju polskiego rynku to jednak bardzo ciekawe i szersze sztuki. Aby jak najlepiej zilustrować z każdym rokiem zjawisko – mamy dynamikę procesów zachodzących na nadzieję, że w kolejnych latach będzie tym polu, przeprowadziliśmy analizy się umacniało zmieniając panoramę bazujące na ilości przeprowadzonych rynku. W podstawowym zakresie aukcji, ilości sprzedanych obiektów, analizy nie uwzględniono również typu aukcji oraz ich rozkładu w cza- tzw. aukcji internetowych – a więc sie. Badaniem zostało objętych dwa- tych, które odbywają się w ramach dzieścia siedem domów aukcyjnych platform internetowych i z zasady są – nie znaczy to oczywiście, że były to rozłożone w czasie. W Polsce aukcje jedyne podmioty przeprowadzające internetowe pojawiły się już kilka lat aukcje w analizowanym zakresie cza- temu, jednak nawet obecnie jest to sowym. Świadomie zdecydowaliśmy zjawisko niejednorodne i rozproszo-

DANE OGÓLNE - RYNEK SZTUKI 2016 ILOŚĆ DOMÓW AUKCYJNYCH

27

ILOŚĆ AUKCJI

245

ILOSĆ DZIEŁ OFEROWANYCH NA AUKCJACH

30959

ILOŚĆ DZIEŁ SPRZEDANYCH

12737

ILOŚĆ DZIEŁ NIESPRZEDANYCH

18222

ŚREDNIA ILOŚĆ DZIEŁ NA AUKCJI

4

74


ne – część z nich jest przeprowadzana pod szyldem poszczególnych platform, część mediów udostępnia platformy zarówno uznanym domom aukcyjnym, jak i małym fundacjom, natomiast część domów aukcyjnych przeprowadza je we własnym zakresie. Tym samym, dziedzina ta jest bardzo niejednorodna i w tym momencie trudna do ustrukturyzowania. W dwudziestu siedmiu domach aukcyjnych, które poddaliśmy analizie, łącznie odbyło się 245 aukcji stacjonarnych. Na aukcjach oferowano łącznie 30959 obiekty, sprzedano 12737, natomiast 18222 pozostało niesprzedanych. Łącznie, młotkowe aukcje stacjonarne wygenerowały obrót na sumę 139 854 659 zł - podana kwota nie zawiera opłat aukcyjnych, a jest jedynie sumą sprzedaży wszystkich wylicytowanych obiektów. Należy jednak pamiętać, że domy aukcyjne prowadzą także sprzedaż prywatną, sprzedaż galeryjną, sprzedaż poaukcyjną oraz aukcje internetowe, a także, iż niektóre wyniki nie zostały udostępnione lub nie zostały wzięte pod uwagę. Podana kwota jest zatem orientacyjnym punktem odniesienia wielkości polskiego rynku aukcyjnego dla aukcji stacjonarnych. Nie wskazuje ona również na całkowitą wielkość rynku sztuki w Polsce – aby rozmawiać o takich wielkościach, należy zmierzyć również rozmiar rynku galeryjnego. Jest to poważny problem także w międzynarodowych badaniach rynku sztuki, wynikający z braku dostępu do takich informacji dotyczących cen transakcyjnych w galeriach.

I. AUKCJA SZTUKI NOWOCZESNEJ 20 marca 2017 godz. 19.00 wystawa przedaukcyjna 6–20 marca ponidziałek–niedziela, godz. 11.00–20.00

Sztuka na najwyższym poziomie.

fot. poz. 29. Jerzy Nowosielski, Na plaży, olej, płótno, 100× 89,5 cm

LIBRA Dom Aukcyjny ul. Emilii Plater 49, XIII p.; 00–125 Warszawa www.artlibra.pl info@artlibra.pl tel. kom. +48 660 299 912 tel. (22) 328 80 31

5


CENY Aby jak najlepiej zrozumieć strukturę rynku aukcyjnego, należy poddać analizie dystrybucję przychodu oraz ilości prac w obrębie poszczególnych segmentów cenowych. W przeprowadzonym badaniu przyjęliśmy progi cenowe, odpowiednio na poziomach:

0-999 zł 1000-4999 zł 5000-9999 zł 10000-49999 zł 50000-99999 zł ≥ 100 000 zł Pierwsza analiza została przeprowadzona pod katem sprzedaży aukcyjnej i jej dystrubucji w poszczególnych segmentach. W analizie nie uwzględ-

niono prac niesprzedanych. Pod względem ilości sprzedanych dzieł, dwa pierwsze segmenty składają się na 76% sprzedanych na licytacjach prac, natomiast pod względem wartości sprzedaży – 13 mln zł – stanowią jedynie 10% rynku. Wielkim kontrastem dla tych wyników jest segment, na który składają się prace wylicytowane za 100 000 tysięcy złotych i więcej. Dzieła sprzedane za takie kwoty stanowią jedynie 2% obiektów na rynku, jednak przy obrocie rzędu 69,5 mln zł grupa ta generuje 50% obrotu rynkowego. Można więc zauważyć wyraźną polaryzację rynku z jednej strony, z drugiej zaś koncentrację kapitału w jednym, najbardziej ekskluzywnym segmencie. Tego rodzaju tendencje mogą świadczyć o słabości rynku, który zasilany jest przede wszystkim wielkimi sprzedażami generowanymi w obrębie dużych domów aukcyjnych. Takie działanie ma oczywiście dużą wartość marketingową dla samego rynku – głośne transakcje i kolejne

rekordy są świetną reklamą i ściągają uwagę na rynek sztuki, przyciągając klientelę również do mniejszych podmiotów. Istnieje jednak poważne ryzyko, że brak zbilansowania tych dwóch segmentów przyczyni się do umocnienia pozycji wielkich graczy na rynku i zmarginalizuje mniejsze podmioty, które korzystając z dobrej koniunktury będą próbowały wejść na rynek. Nigdy jednak nie będą w stanie w pełni wykorzystać rynkowej hossy i będą znikały z rynku równie szybko jak się pojawiają. Duża rotacja takich podmiotów może negatywnie odbijać się na jakości oferty aukcyjnej i zaufaniu klientów. Z drugiej strony, taka sytuacja rodzi nadzieję, że cały rynek na skutek postępujących procesów globalizacyjnych zaczyna się otwierać, a sztuka polska dzięki międzynarodowej działalności polskich atystów i instytucji zaczyna być dowartościowywana. Dzięki temu, że dzieła polskich artystów – w przeważającej większości tzw. klasyków sztuki powojennej i współczesnej – pojawiają się na zachodnich aukcjach, na których za-

STRUKTURA CEN SPRZEDAŻY

6

SEGMENTY CENOWE

OBRÓT

ILOŚĆ UDZIAŁ UDZIAŁ SPRZEDANYCH PROCENTOWY PROCENTOWY DZIEŁ W OBROCIE W ILOŚCI

0 - 999 zł

2 262 004 ZŁ

4363

2%

34%

1000 - 4 999 zł

11 186 941 ZŁ

5366

8%

42%

5 000 - 9 999 zł

7 579 914 ZŁ

1110

5%

9%

10 000 - 49 999 zł

29 940 850 ZŁ

1356

21%

11%

50 000 - 99 999 zł

19 375 400 ZŁ

275

14%

2%

≥ 100 000 zł

69 510 000 ZŁ

267

50%

2%

SUMA

139 854 659,00 zł

12737

100%

100%


czynają być widoczni również polscy kupcy, ceny najbardziej uznanych polskich artystów na polskim rynku zaczynają być adekwatne do poziomu na rynkach zachodnich. Jeśli spojrzymy na tę tendencję jako na ruch stabilizujący i ugruntowujący rynek, można mieć nadzieję, że w kolejnych latach nastąpi weryfikacja jakościowa kolejnych segmentów polskiego rynku. Być może przyczyni się ona nie tylko do ogólnego wzrostu cen, ale również polepszenia jakości oferty i stonowania drastycznych różnic procentowych w udziale w rynku pomiędzy poszczególnymi jego segmentami.

CENY SPRZEDAŻY: ROZKŁAD PROCENTOWY OBROTU WZGLĘDEM SEGMENTÓW CENOWYCH

CENY SPRZEDAŻY: ROZKŁAD PROCENTOWY ILOŚCI SPRZEDANYCH PRAC WZGLĘDEM SEGMENTÓW CENOWYCH

7


Przyglądając się analizie segmentów cenowych pod względem cen wywoławczych, możemy łatwo zauważyć, że liczba oferowanych przedmiotów jest największa w najniższym segmencie i stopniowo spada w każdym kolejnym. Co ciekawe, analizując dane zgromadzone w tabelach wyraźnie widać, że około 30% obiektów oferowanych w cenie do 1000 zł, zostało sprzedanych poza tą kategorią – wskazuje to przede wszystkim na coraz wyższe przebicia w sprzedaży młodej sztuki. Podobnie jak w analizie segmentów cenowych ze względu na ceny sprzedaży, tak i w analizie cen wywoławczych zarówno pod względem procentu ilości sprzedanych prac, jak i obrotu, wyraźnie wyróżnia się półka 100 000 zł i więcej, z obrotem na poziomie niemalże 56 mln zł. Ciekawostką pozostaje fakt, że w zakresie dzieł o cenie wywoławczej poniżej 1000 zł, najdroższe ze sprzedanych dzieł osiągnęło cenę 56 000 zł, przebijając tym samym rezultaty dzieł sprzedanych, oferowanych w zakresach cenowych 1000-4999 zł i 50009999 zł.

55,7 MLN

SUMA OBROTU DZIEŁ OFEROWANYCH ZA 100 000 ZŁ I WIĘCEJ

CENY WYWOŁAWCZE: ILOŚĆ OFEROWANYCH I SPRZEDANYCH PRAC W SEGMENTACH

STRUKTURA CEN WYWOŁAWCZYCH

SEGMENTY CENOWE

OBRÓT

ILOŚĆ OFEROWAYCH DZIEŁ

PROCENTOWA ILOŚĆ SPRZEDAŻY

NAJWYŻSZA KWOTA SPRZEDAŻY

0 - 999 zł

6 035 326,00 zł

13222

46%

15 000,00 zł

1000 - 4 999 zł

10 513 299,00 zł

10242

33%

40 000,00 zł

5 000 - 9 999 zł

8 281 745,00 zł

2685

33%

48 000,00 zł

10 000 - 49 999 zł

30 962 777,00 zł

2781

41%

132 000,00 zł

50 000 - 99 999 zł

23 487 302,00 zł

491

53%

340 000,00 zł

≥ 100 000 zł

55 724 000,00 zł

285

61%

2 000 000,00 zł

SUMA

136 803 485,00 zł

29643*

*Rozbieżności pomiędzy tabelami 1,2 i 3 wynikają z uwzględnienia w niniejszej tabeli jedynie dzieł z cenami wywoławczymi

8


SEGMENTY CENOWE REKORDY

CENOWE

USZEREGOWANE

WEDŁUG

CEN

WYWOŁAWCZYCH

0 - 999 zł

10 000 - 49 999 zł

cena wywoławcza: 100 zł

cena wywoławcza: 40 000 zł

cena sprzedaży: 15 000 zł

cena sprzedaży: 132 000 zł

Dziewczynka z lalką

Pojenie cielaka

Katarzyna Słowińska - Kucz

Zofia Stryjeńska

Desa Unicum

Agra-Art

19/1/2016

20/3/2016

Aukcja Młodej Sztuki

Aukcja 20 marca

1 000 - 4 999 zł

50 000 - 99 999 zł

cena wywoławcza: 1500 zł

cena wywoławcza: 90 000 zł

cena sprzedaży: 40 000 zł

cena sprzedaży: 340 000 zł

Bez tytułu

Dziewczyna z kawą

Sandra Arabska

Józef Mehoffer

Sopocki Dom Aukcyjny

Desa Unicum

13/8/2016

3/3/2016

4 Aukcja Sztuki XXI wieku

Aukcja Sztuki Dawnej

5 000 - 9 999 zł

≥ 100 000 zł

cena wywoławcza: 8000 zł

cena wywoławcza: 1 600 000 zł

cena sprzedaży: 48 000 zł

cena sprzedaży: 2 000 000 zł

Relief nr 30

Detal 3 065 461 - 3 083 581

Henryk Stażewski

Roman Opałka

Desa Unicum

Desa Unicum

23/6/2016

15/12/2016

Art Outlet - Sztuka Współczesna

Klasycy Polskiej Sztuki po 1945. Aukcja Sztuki Współczesnej

9


SEGMENTY CENOWE REKORDY

CENOWE

USZEREGOWANE

WEDŁUG

CEN

SPRZEDAŻY

0 - 999 zł

10 000 - 49 999 zł

cena wywoławcza: 700 zł

cena wywoławcza: 40 000 zł

cena sprzedaży: 980 zł

cena sprzedaży: 49 000 zł

Odznaka Szkoły Podoficerskiej dla

Portret Róży Schleichkorn

Małoletnich nr 2 - Grudziądz

Wojciech Weiss

Desa

Agra-Art

24/9/2016

20/3/2016

Medale, odznaki, odznaczenia,

Aukcja 20 marca

monety, varia

10

1 000 - 4 999 zł

50 000 - 99 999 zł

cena wywoławcza: 4 000 zł

cena wywoławcza: 38 000 zł

cena sprzedaży: 4 900zł

cena sprzedaży: 98 000 zł

Pejzaż ze stromueniem

Akt na kanapie

Michał Gorstkin-Wywiórski

Józef Pankiewicz

Agra-Art

Sopocki Dom Aukcyjny

20/3/2016

26/11/2016

Aukcja 20 Marca

Aukcja Dzieł Sztuki

5 000 - 9 999 zł

≥ 100 000 zł

cena wywoławcza: 4 000 zł

cena wywoławcza: 1 600 000 zł

cena sprzedaży: 9 700 zł

cena sprzedaży: 2 000 000 zł

Odznaka 1 Pułku Artylerii

Detal 3 065 461 - 3 083 581

Najcięższej

Roman Opałka

Desa

Desa Unicum

24/9/2016

15/12/2016

Medale, odznaki, odznaczenia,

Klasycy Polskiej Sztuki po 1945.

monety, varia

Aukcja Sztuki Współczesnej


REKORDY MALARSTWO

RZEŹBA

PLAKAT

Detal 3 065 461 3 083 581

Ptak

Nóż w wodzie

Roman Opałka

Alina Szapocznikow

Jan Lenica

2 000 000 zł

1 700 000 zł

11 000 zł

Desa Unicum 15/12/2016 Klasycy Polskiej Sztuki po 1945. Aukcja Sztuki Współczesnej

Desa Unicum 7/4/2016 Aukcja Rzeźby

Desa Unicum 13/10/2016 Aukcja Grafiki i Plakatu

11


REKORDY TKANINA

Gobelin „Pory roku” Helena Gałkowska 5 000 zł Desa Unicum 30/6/2016 DESA Living - Obiekty z okresu PRL i kolekcja designu Beaty Bochińskiej MOTORYZACJA

Mercedes Benz 300 d „Adenauer” 299 000 zł Desa Unicum 17/12/2016 Samochody Klasyczne i Motocykle. Aukcja Zimowa Ardor Auctions KOMIKS

Łuny w Bieszczadach Stanisław Gratkowski Ibis 20 000 zł Rynek Sztuki 10/12/2016 186 Aukcja Dzieł Sztuki

12


13


DOMY AUKCYJNE W 2016 roku na rynku aukcyjnym pojawiło się wiele nowych podmiotów, różnicujących ofertę aukcyjną i próbujących przyciągnąć uwagę nowych kolekcjonerów. Mimo tego, dotychczasowi liderzy rynku nie tylko pozostają na jego czołowych pozycjach, ale także poszerzają ofertę i środki komunikacji z klientem, uzyskując tym samym coraz lepsze wyniki finansowe. Od kilku lat niekwestionowanym liderem stawki pozostaje dom aukcyjny Desa Unicum. Również kilka kolejnych pozycji w zestawieniu znajduje się w rękach ubiegłorocznych zwycięzców: domów aukcyjnych Polswiss Art, Agra Art, Sopocki Dom Aukcyjny oraz Rempex.

DESA Unicum to funkcjonujący od 1950 roku dom aukcyjny, którego nazwa pochodzi od skrótu Dzieła Sztuki i Antyki. DESA powstała jako przedsiębiorstwo państwowe, którego zadaniem była centralizacja handlu sztuką. Pierwszy antykwariat powstał w 1950 roku przy ulicy Wilczej. Wkrótce otworzono delegatury w Krakowie, Poznaniu, Łodzi, Wrocławiu i Gdańsku. W roku 1988 Desa

14

warszawska została sprywatyzowana i połączona z Domem Aukcyjnym Unicum. Agencja Aukcyjna (z czasem Dom Aukcyjny) Unicum jako pierwsza w Polsce organizowała aukcje dzieł sztuki. W wyniku tej konsolidacji powstała firma DESA Unicum Spółka z o.o. Obecnie DESA Unicum to Dom Aukcyjny, Galeria Marszałkowska, Salon Wystawowy Marchand i Galeria Biżuterii prowadzona przez spółkę Desa Biżuteria. DESA Unicum jest właścicielem DESA Modern, zajmującej się wprowadzaniem na rynek limitowanych edycji autorskich, tzw. inkografii, współwłaścicielem firmy Art Finance, brokera na rynku ubezpieczeń dzieł sztuki, posiada udziały w DESA Biżuteria, w firmie Sopocki Dom Aukcyjny oraz sieci księgarni i sklepów muzealnych Serenissima. W domu aukcyjnym Desa Unicum odbywają się aukcje o następujących profilach: AUKCJE SZTUKI DAWNEJ, AUKCJE SZTUKI WSPÓŁCZESNEJ, AUKCJE RZEŹBY, AUKCJE PRAC NA PAPIERZE, AUKCJE NOWEJ SZTUKI, AUKCJE MŁODEJ SZTUKI, AUKCJE KOMIKSU I ILUSTRACJI, AUKCJE KOLEKCJI, AUKCJE GRAFIKI I PLAKATU, AUKCJE BIŻUTERII, AUKCJE FOTOGRAFII, AUKCJE DESA LIVING.

W 2016 roku na 58 aukcjach w Desie Unicum oferowano 5747 obiekty, z czego nabywcę znalazło 3862 z nich. Sprzedaże wygenerowały obrót w wysokości 60 624 086 zł. Dom aukcyjny pobiera prowizje od sprzedaży w wysokości 18% do 100 000 zł i 15% powyżej tej kwoty od ceny wylicytowanego dzieła.

Dom Aukcyjny Polswiss Art od 1990 roku zajmuje się doradztwem w inwestycjach i pośredniczeniem w sprzedaży. Organizuje cyklicznie Aukcje Dzieł Sztuki prezentujące ofertę malarstwa dawnego oraz współczesnego, a także współtworzy aukcje dobroczynne. Polswiss pośredniczy pomiędzy kolekcjonerami a specjalistami z dziedziny ochrony zabytków i konserwacji dzieł sztuki. Służy pomocą w zakresie ekspertyz i wycen dzieł sztuki, fotografowaniu i katalogowaniu zbiorów oraz kompleksowej opieki nad kolekcją. Organizują także Aukcje Super Młode, które promują i wspierają młodych artystów. Od


DOM AUKCYJNY

OBRÓT

ILOŚĆ AUKCJI

ALTIUS

632 800,00 zł

2

156

29

127

ANTIQUA

916 500,00 zł

2

104

46

58

DAES

126 100,00 zł

2

143

12

131

ART. IN HOUSE

521 390,00 zł

7

506

314

192

BOHEMA

421 950,00 zł

14

677

320

357

DESA

1 969 420,00 zł

11

2037

1167

870

AGRA-ART

15 360 700,00 zł

7

595

438

157

ARTISSIMA

485 800,00 zł

5

273

97

176

DESA UNICUM

60 624 086,00 zł

58

5747

3862

1885

DNA

155 900,00 zł

9

419

198

221

OKNA SZTUKI

1 285 289,00 zł

5

1225

321

904

OSTOYA

1 059 862,00 zł

10

2673

452

2221

REMPEX

7 079 252,00 zł

18

5602

838

4764

GALERIA STALOWA

171 880,00 zł

8

515

156

359

NAUTILUS

949 630,00 zł

3

451

176

275

NEXT

609 600,00 zł

8

713

463

250

OFFROOM

7 300,00 zł

1

62

6

56

PIĘKNA

4 496 500,00 zł

2

144

76

68

PDA WOJCIECH ŚLADOWSKI

923 200,00 zł

2

154

52

102

POLSWISS ART

29 182 000,00 zł

7

472

330

142

PRAGALERIA

619 510,00 zł

13

1057

724

333

RYNEK SZTUKI

799 205,00 zł

13

1464

531

933

SOPOCKI DOM AUKCYJNY

11 212 104,00 zł

35

5254

2052

3202

STUDIO4ART

25 800,00 zł

1

50

26

24

ŚLĄSKI DOM AUKCYJNY

BD

5

335

BD

BD

WHITE SPACE

86 500,00 zł

1

58

29

29

XANADU

23 900,00 zł

1

73

21

52

ILOŚĆ OBIEKTÓW

ILOŚĆ SPRZEDANYCH

ILOŚĆ NIESPRZEDANYCH

15


W domu aukcyjnym Agra-Art odbywają się aukcje o następujących profilach:

W domu aukcyjnym Polswiss Art odbywają się aukcje o następujących profilach:

AUKCJE SZTUKI TRADYCYJNEJ, AUKCJIE SZTUKI XX WIEKU, AUKCJE Sopocki Dom Aukcyjny prócz sprzedaży dzieł sztuki zajmuje się również INTERNETOWE katalogowaniem, konserwacją oraz W 2016 roku na 7 aukcjach stacjo- dokumentacją do wywozu dzieł sztunarnych w Agra-Art oferowano 595 ki za granicę. obiektów, z czego nabywcę znalazło 438 z nich. Sprzedaże wygenerowały W Sopockim Domu Aukcyjnym odbywają się aukcje o następujących obrót w wysokości 15 360 700 zł. profilach: Dom aukcyjny pobiera prowizje od sprzedaży w wysokości 18% od ceny AUKCJE DZIEŁ SZTUKI, AUKCJE SZTUKI WSPÓŁCZESNEJ, VARIA, wylicytowanego dzieła. AUKCJE SZTUKI XXI WIEKU, AUKCJE MAP I WIDOKÓW, AUKCJE MŁODEJ SZTUKI, AUKCJE PRAC NA PAPIERZE, AUKCJE SZTUKI ŚWIATA, AUKCJE DESIGNU, AUKCJE MILITARIÓW, AUKCJE TEMATYCZNE.

AUKCJE DZIEŁ SZTUKI, AUKCJIE SZTUKI NAJNOWSZEJ, AUKCJE FOTOGRAFII, AUKCJE SUPERMŁODE, W 2016 roku na 7 aukcjach w Polswiss Art oferowano 472 obiekty, z czego nabywcę znalazło 330 z nich. Sprzedaże wygenerowały obrót w wysokości 29 182 000 zł. Dom aukcyjny pobiera prowizje od sprzedaży w wysokości 18% od ceny wylicytowanego dzieła.

Sopocki Dom Aukcyjny jest domem aukcyjnym działającym od 1990 roku. Jego działalność obejmuje szeroki zakres kolekcjonerstwa, m.in.: Jeden z pierwszych domów aukcyj- malarstwo, rzemiosło artystyczne, nych w Polsce założony w 1989 roku biżuterię, filatelistykę, numizmatyprzez Zofię Karajewską-Szukalską. kę i falerystykę. Pierwszą galerię Specjalizuje się w sprzedaży malar- otwarto w 1990 roku w Gdyni przy stwa dawnego, głównie polskiego ul. Świętojańskiej 73. Już rok później oraz sztuki współczesnej. Posiada powstał salon w Sopocie na ul. Bohadużą, publicznie dostępną interneto- terów Monte Cassino 43, zaś w 1992 wą bazę danych o obrazach polskich, r. galeria w Gdańsku, na trakcie Króze zdjęciami oraz notowaniami ce- lewskim przy ul. Długiej 67/68. Od nowymi. Wystawy przed aukcyjne roku 2000 również w Krakowie, przy odbywają się na ul. Wilczej 55/63, Rynku Głównym 45. W 2001 r. otwarnatomiast aukcje w Hotelu Bristol ta została kolejna galeria w Sopocie, z przestrzenią ponad 400 metrów Warszawa.

16

kwadratowych. Od 2004 roku funkcjonują także w historycznym sercu Warszawy, w kamienicy na ul. Nowy Świat 54/56.

1997 roku Galeria Domu Aukcyjnego Polswiss Art mieści się na ul. Wiejskiej 20 w Warszawie.

W 2016 roku na 35 aukcjach w Sopockim Domu Aukcyjnym oferowano 5254 obiekty, z czego nabywcę znalazło 2052 z nich. Sprzedaże wygenerowały obrót w wysokości 11 212 104 zł. Dom aukcyjny pobiera prowizje od sprzedaży w wysokości 18% od ceny wylicytowanego dzieła.


Firma powstała w 1989 r. z udziałem kapitału zagranicznego (angielskiego), natomiast Dom Aukcyjny Rempex działa od 1990 r. Przez ponad 20 lat działalności zorganizował blisko 500 różnego rodzaju aukcji dzieł sztuki i antyków oraz wystaw, a także wiele aukcji specjalistycznych i charytatywnych. Aktualnie Spółka „Rempex” w całości należy do Marka Lengiewicza i jego syna Piotra. Dom Aukcyjny ma siedzibę w Warszawie na ul. Karowej 31 z filią w Krakowie.

ILOŚĆ OFEROWANYCH I SPRZEDANYCH PRAC UDZIAŁ W RYNKU : OBRÓT

W Rempexie odbywają się aukcje o następujących profilach: AUKCJE DZIEŁ SZTUKI I ANTYKÓW, AUKCJE HOLENDERSKIE, AUKCJE TEMATYCZNE. W 2016 roku na 18 aukcjach w Rempexie oferowano 5602 obiekty, z czego nabywcę znalazło 838 z nich. Sprzedaże wygenerowały obrót w wysokości 7 079 252,00 zł. Dom aukcyjny pobiera prowizje od sprzedaży w wysokości 18% od ceny wylicytowanego dzieła.

UDZIAŁ W RYNKU: ILOŚĆ AUKCJI

17


uznanych uczelni.Dom aukcyjny działa od jesieni 2016 roku.

W ubiegłym roku postało również kilka nowych domów aukcyjnych.

FUNDACJE

Działalność Galerii Xanadu koncentruje się wokół aukcji oraz wystaw Offroom powstał na początku 2016 czasowych. Oferta galerii skierowana roku w Warszawie (ul. Mokotowska jest do wielbicieli malarstwa, rzeźby 1/12p) z inicjatywy architekta Marci- i grafiki, ale też polskiego designu na Bieńki, historyczki sztuki Katarzy- oraz fotografii. Oprócz aukcji młotkony Kowalskiej oraz artystki Zofii Kuli- wych Xanadu organizuje aukcje intergowskiej. Galeria prowadzi sprzedaż netowe poświęcone wybranym temasztuki najnowsze oraz działalność tom w sztuce. W planach jest również aukcyjną. W 2016 roku pod szyldem organizacja kursów z zakresu kolekOffroom odbyła się jedna aukcja sta- cjonerstwa i rynku sztuki w Polsce cjonarna, na której można było nabyć oraz kursy skierowane dla artystów. sztukę artystów mlodego pokolenia. Xanadu oferuje również usługę wypożyczeń dzieł sztuki do przestrzeni biznesowych i dla osób prywatnych oraz pomoc w zakresie konserwacji, oprawy oraz wyceny dzieł sztuki współczesnej

Na marginesie rynku aukcyjnego od dłuższego czasu działają również fundacje, których głównym celem jest pomoc charytatywna. Większość z nich już kilka lat zaznacza swoją obecność na rynku sztuki, rokrocznie organizując aukcje, które stały się sezonową tradycją. Najlepszym przykładem takiego działania jest Stowarzyszenie Wielkie Serce, które od kilku lat organizuje cieszące się wielki powodzeniem, grudniowe Aukcje Wielkiego Serca. Wśród najwazniejszych fundacji podejmujących w 2016 współpracę w obrębie polskiego rynku sztuki można wymienić Fundacja Razem Pamoja, Fundacja Synapsis, Fundacja Bliźniemu Swemu, Fundacja Profilaktyki i Leczenia Chorób Krwi im. profesora Juliana Aleksandrowicza i Fundacja Tam i z powrotem. GALERIE

STUDIO 4 ART to nowa inicjatywa na polskiej scenie artystycznej, której ideą jest wspieranie współcześnie tworzących, młodych Artystów i promowanie sztuki poprzez wystawy połączone z aukcjami. Studio nie jest domem aukcyjnym, ale projektem, który działa na podobnych zasadach. Aukcje sztuki będą przeprowadzane w różnych miastach w Polsce. Pomysłodawcami projektu są Agnieszka Kempińska i Krzysztof Zachaj.

18

White Space Auction to galeria i dom aukcyjny z siedzibą w Centrum Kreatywności Targowa (ul. Targowa 56) w Warszawie prezentujący szeroki wybór obrazów i grafik. Twórcy prezentowani w galerii to głównie artyści młodego pokolenia, z dyplomami

W ubiegłym roku po raz kolejny na rynku aukcyjnym spróbowały swoich sił galerie. O ile dla części z nich, jak Galeria Stalowa, organizacja aukcji jest stałą częścią regularnej działalności, to dla niektórych podmiotów jest tylko okazjonalnym rozszerzeniem spektrum standardowych działań. W ubiegłym roku na przeprowadznie aukcji zdecydowały się między innymi Galeria Raster, Fundacja Profile oraz Galeria Szara.


19


AUKCJE W 2016 roku odbyło się 245 stacjonarnych aukcji młotkowych, zorganizowanych przez 27 domów aukcyjnych. Łącznie, obrót aukcyjny wyniósł 139 746 178 zł. Na aukcjach wystawiono do licytacji 30959 obiektów, z czego sprzedano 41% 12737 dzieł. Przyjmując podział na aukcje tradycyjnie ogranizowane przez domy aukcyjne – czyli aukcje sztuki współczesnej, aukcje sztuki dawnej, aukcje varia etc. – oraz tzw. Aukcje Młodej Sztuki, pierwsza z tych kategorii w dalszym ciągu dominuje rynek sztuki z rezultatem w postacii dwóch trzecich wszystkich organizowanych aukcji. Średnio na

ILOŚĆ AUKCJI TRADYCYJNYCH I AUKCJI MŁODEJ SZTUKI 20


aukcjach wystawiano 74 dzieła, natomiast średni obrót aukcyjny wyniósł 570 393 zł. Tradycyjnie, najbardziej intensywnym sezonem dla rynku aukcyjnego były miesiące jesienno– zimowe, a zwłaszcza grudzień, kiedy to na aukcjach padały najważniejsze

ski, czy wrocławski DAES - ten ostatni również z nową siedzibą w Warszawie. Najważniejsze aukcje sezonu odbywają się jednak nieodmiennie w stolicy, tutaj również padają rekordy aukcyjne. W 2016 roku aukcje, które uzyskały najwyższy obrót zostały

we miejsce wysuwają się również aukcje młodej sztuki. Wraz ze wzrostem liczby domów aukcyjnych, z których wiele specjalizuje się właśnie w aukcjach młodej sztuki, aukcje te w ciągu kilku lat od zaistnienia jako nowa formuła sprzedaży zdążyły znacznie

ILOŚĆ AUKCJI ORGANIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH MIESIĄCACH rekordy. Od kilku lat możemy jednak zaobserwować tendencję do umacniania sezonu wiosenno-letniego, z naciskiem na czerwiec, kiedy organizowanych jest najwięcej licytacji. Co ciekawe, w 2016 roku nawet miesiące tradycyjnie uważane za czas wyłączonej aktywnosci aukcyjnej – lipiec i sierpień – miały do zaoferowania kilka interesujących licytacji. Tradycyjnie, Warszawa utrzymuje swoją zdecydowaną przewagę na rynku aukcyjnym. Poza stolicą prężnie działają między innymi takie domy aukcyjne jak Sopocki Dom Aukcyjny, DESA z oddziałami w Krakowie i Katowicach, Śląski Dom Aukcyjny, Polski Dom Aukcyjny Wojciech Śladow-

zorganizowane przez Polswiss Art oraz Desę Unicum w październiku i grudniu, uzyskując odpowiednio 10 073 00 zł dla Aukcji Dzieł Sztuki 14 grunia w Polswiss Art, 7 299 900 zł dla Aukcji Dzieł Sztuki 14 października w tym samym domu aukcyjnym, oraz 8 734 500 zł dla aukcji Klasycy Polskiej Sztuki Współczesnej, która odbyła się 15 grudnia w Desie Unicum. W 2016 roku zauważalny od kilku lat trend dywersyfikacji oferty aukcyjnej i jej coraz wyraźniejszej strukturyzacji znacząco się umocnił. Oprócz ugruntowanych już konceptów aukcji sztuki tradycyjnej i dawnej oraz nowoczesnej i współczesnej, na czoło-

ewoluować – funkcjonują pod różnymi nazwami (Aukcje Młodej Sztuki, Aukcje Sztuki Najnowszej, Aukcje Sztuki Aktualnej, Aukcje Sztuki XXI wieku etc.), coraz częściej są także zróżnicowane pod względem ceny wywoławczej. Pierwsze Aukcje Młodej Sztuki przyjmowały formułę ujednoliconej ceny wywoławczej w wysokości 500 zł, w tym momencie cena ta nie tylko różni się w zależności od domu aukcyjnego, który daną aukcję organizuje, ale także niejednokrotnie jest zróżnicowana w obrębie dzieł wystawionych na sprzedaż na jednej aukcji. Warto jednak zauważyć, że zróżnicowanie przyczynia się także do wzrostu udziału tego segmentu

21


AUKCJA DZIEŁ SZTUKI 14 GRUDZIEŃ 2016 POLSWISS ART 75 OFEROWANYCH DZIEŁ 59 WYLICYTOWANYCH DZIEŁ ŚREDNIA CENA DZIEŁA: 136 122 ZŁ REKORD AUKCJI 1850000 FERDYNAND RUSZCZYC MŁYN ZIMĄ

KLASYCY POLSKIEJ SZTUKI PO 1945. AUKCJA SZTUKI WSPÓŁCZESNEJ 15 GRUDZIEŃ 2016 DESA UNICUM

AUKCJA DZIEŁ SZTUKI 14 PAŹDZIERNIK 2016 POLSWISS ART 100 OFEROWANYCH DZIEŁ 69 SPRZEANYCH DZIEŁ ŚREDNIA CENA DZIEŁA: 74 489 ZŁ REKORD AUKCJI 790 000 ZŁ JÓZEF BRANDT TABOR MYŚLIWSKI

22

73 OFEROWANYCH DZIEŁ 67 SPRZEANYCH DZIEŁ ŚREDNIA CENA DZIEŁA: 119 651 ZŁ REKORD AUKCJI 2 000 000 ZŁ ROMAN OPAŁKA DETAL 3 065 461 - 3 083 581


w całym rynku aukcyjnym – w 2016 roku, Aukcje Młodej Sztuki stanowiły niemalże 30% wszystkich aukcji. Domy aukcyjne coraz śmielej wychodzą jednak poza tradycyjny obszar dzieł sztuki i rzemiosła, który długo pozostawał głównym przedmiotem zainteresowania polskiego rynku aukcyjnego. Tym samym, kolekcjonerzy mogą wybierać w coraz szerszej ofercie aukcji komiksu, plakatu, designu i bizuterii, a także nowościach - w 2016 roku odbyła się inauguracyjna aukcja samochodów we współpracy Desy Unicum i Ardor Auctions. Rozwój tego rodzaju inicjatyw powinien napawać optymizmem, zarówno w zakresie kondycji polskiego rynku sztuki i jego rosnącej profesjonalizacji, ale także wzrostu liczby kolekcjonerów o coraz szerszym spektrum zainteresowań.

23


Piotr Zdybał

NAJWAŻNIEJSZE WYSTAWY 2016 Rok 2016 był niezwykle bogaty w różnego rodzaju wydarzenia artystyczne. Muzea i galerie przygotowały całe mnóstwo interesujących wystaw malarstwa, rzeźby, grafiki i designu, które pozytywnie zaskakiwały nas poziomem artystycznym eksponowanych prac, ale też wysokim walorem ekspozycyjnym i ciekawymi aranżacjami. Miniony rok był szczególnie ciekawy dla miłośników sztuki współczesnej, za sprawą wystaw organizowanych w Warszawie przez Zachętę Narodową Galerię Sztuki, CSW Zamek Ujazdowski, MSN oraz mniejsze, prywatne galerie. Interesujące był też wystawy organizowane w innych miastach, np. w krakowskim MOCAKu. Wystawy sztuki dawnej, podobnie jak w poprzednich latach, pozostały domeną przede wszystkim Muzeów Narodowych szczególnie aktywne było Muzeum Narodowe w Krakowie i w Warszawie. Z ogromu intrygujących wystaw, jakie miały miejsce w ubiegłym roku, wybraliśmy dla Państwa 5 naszym zdaniem najciekawszych.

W Muzeum wszystko wolno Muzeum Narodowe w Warszawie Zdecydowanie, najbardziej oryginalną wystawą roku jest ekspozycja „W Muzeum wszystko wolno”, czyli muzealno-edukacyjny eksperyment, podczas którego dzieci przygotowywały główną wystawę czasową w gmachu Muzeum Narodowego w Warszawie. Grupa 69 dzieci w wieku 6–14 lat, podzielonych na sześć zespołów kuratorskich, przez sześć miesięcy podczas cotygodniowych, czterogodzinnych spotkań poznawała Muzeum i pracowała nad ekspozycjami. Dzieci przygotowały scenariusze i dokonały wyboru blisko 300 eksponatów na wystawę, a także opracowały koncepcję multimediów i scenografię ekspozycji, zaprojektowały druki edukacyjne, nagrały audioprzewodniki, przygotowały podpisy i wybrały dzieła do celów promocji.

24


Bezcenne. Nabytki Muzeum Narodowego w Warszawie Muzeum Narodowe w Warszawie W latach 2014–2016 kolekcja Muzeum Narodowego w Warszawie wzbogaciła się o cenne dzieła. Większość z nich została zakupiona bądź ofiarowana, do Muzeum powracają również zabytki utracone w czasie ostatniej wojny. Na pokazie znajdzie się ponad 200 spośród pozyskanych dzieł, w tym malarstwo, rzeźba, rysunek, grafika, fotografie oraz wyroby rzemiosła artystycznego, poczynając od zabytków starożytnych – egipskich masek i antycznych naczyń – a kończąc na pracach współczesnych twórców. Najciekawsze z nich zostały zaprezentowane na wystawie tworząc niezwykle intrygującą mozaikę materialną, kulturową i historyczną, unaoczniającą sposób budowania i uzupełniania muzealnych kolekcji.

Maria Mater Misericordiae Muzeum Narodowe w Krakowie Rzadko się zdarza, aby w polskim muzeum pokazywanych było na jednej wystawie tak wiele arcydzieł największych mistrzów zachodniego malarstwa. Ponad 90 wyjątkowych wizerunków Matki Boskiej zostało sprowadzonych do Krakowa przy okazji ŚDM z muzeów, kościołów i kolekcji prywatnych, głównie z Włoch. To obrazy, rzeźby i grafiki takich artystów, jak Giotto di Bondone, Paolo Veneziano, Donatello, Luca della Robbia, Hans Memling, Andrea Mantegna, Albrecht Dürer, Lorenzo Ghiberti, Francisco Zurbaran czy Peter Paul Rubens. Wystawa była jednym z największych sukcesów MNK pod względem liczby zwiedzających, obejrzało ją ponad 40 tys. zwiedzających.

Daniel Spoerri - Sztuka wyjęta z codzienności Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Krakowie Urodzony w 1930 roku w Rumunii szwajcarski artysta Daniel Spoerri w rzeczach, którymi otaczamy się na co dzień, odkrywa nieznane wcześniej obszary symboliczności. Na różnych targach staroci w Wiedniu Spoerri wybierał stoły handlarzy lub kolekcjonerów, które były dla niego szczególnie interesujące, kupował całość „kompozycji” i następnie ją utrwalał w postaci dzieł sztuki. Powstawałe w ten sposób, szczątkowe dokumenty czyjegoś życia można było ogladać w krakowskim MOCAKU.

Frank Stella i synagogi dawnej Polski Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Zdecydowanie jednym z najciekawszych wydarzeń kulturalnych roku, jakie miały miejsce w 2016 r., była wystawa „Frank Stella i synagogi dawnej Polski”. Na wystawie w Muzeum POLIN nie tylko można było zobaczyć niezwykłe prace jednego z najważniejszych amerykańskich artystów XX wieku, ale również poznać fascynującą historię ich powstania. Po raz pierwszy reliefy z cyklu „Polskie miasteczka” (ang.: Polish Village series) były zestawione ze źródłami inspiracji Stelli, a więc przedwojennymi zdjęciami i rysunkami pomiarowymi synagog.

25


MŁODA SZTUKA POD LUPĄ Bartosz Świątek

Aukcje młodej sztuki są regularnie organizowane przez niemal wszystkie polskie domy aukcyjne i cieszą się coraz większą popularnością. Z perspektywy rynku sztuki prace wystawiane na takich aukcjach przysparzają jednak niemałych trudności klasyfikacyjnych. Dzieła młodych artystów cieszą się tak dużą popularnością, że stanowią dominującą kategorię sprzedawanych na polskim rynku aukcyjnym prac. Każda taka aukcja odnotowuje niezwykle wysoki na tle innych kategorii dzieł współczynnik sprzedaży - rzadko zdarza się, aby na aukcjach młodej sztuki sprzedało się poniżej połowy wystawionych prac, a średnio jest to nie mniej niż jedna czwarta oferowanych obiektów. Kontrowersje wzbudza często wiek twórców i fakt, że aukcje młodej sztuki stanowią pewną lukę w tradycyjnym systemie budowania pozycji rynkowej młodego artysty - możliwość uzyskania niemal natychmiastowej gratyfikacji finansowej z pewnością stanowi dla nich pokusę, aby tych prac tworzyć i wystawiać na aukcjach coraz wię-

26

Mirella Stern, Gdzieś pomiędzy wojnami


cej. Istnieje obawa, że takie działanie, zwłaszcza w przypadku twórców jeszcze nie w pełni ukształtowanych artystycznie, doprowadzi w efekcie do masowej produkcji prac o wyjątkowo niskim poziomie artystycznym.

pod postaciami marionetek, posągów, drewnianych lalek, co wiąże się z fascynacją artystki teatrem lalkowym. Dzieła Mirelli Stern są jakby niewielką, zamkniętą na płótnie historią, domykaną przez odpowiednio

są przez nabywców nie tylko z powodu ich walorów estetycznych, ale też i dzięki temu, że zyskują na wartości Malarkę cechuje bardzo wysoka płynność – od czasu, gdy debiutowała na

Większość osób w rosnącej grupie nabywców młodej sztuki wybierając konkretne dzieło ma na uwadze przede wszystkim jego walory estetyczne. Niewątpliwie jednak, w dobie profesjonalizacji rynku sztuki i coraz wyraźniejszego trendu inwestycyjnego, kolekcjonerzy mają na względzie również perspektywę wzrostu wartości finansowej nabywanych dzieł sztuki. Ze względu na relatywnie krótką historię rynkową większości artystów biorących udział w aukcjach młodej sztuki, taka perspektywa jest trudna do zdiagnozowania. W przypadku, gdy mamy stosunkowo niewiele danych wyjściowych i dysponujemy małym wkładem finansowym ryzyko nietrafionej inwestycji jest bardzo wysokie, z drugiej strony jednak perspektywa trafienia na nazwisko, które z biegiem lat zyska na sławie wygląda wówczas niezwykle obiecująco.

Mirella Stern Jednym z najpopularniejszych artystek oferujących swe prace na aukcjach młodej sztuki jest bez wątpienia urodzona w 1971 r. w Toruniu Mirella Stern. Artystka najchętniej posługuje się farbami akrylowymi, a tematem jej prac często jest człowiek – lubuje się w przedstawianiu ludzi

STATYSTYKI RYNKU MIRELLI STERN dobrany tytuł, w czym z kolei można dopatrywać się wyraźnej fascynacji starą szkołą polskiego plakatu. Obrazy artystki coraz częściej wybierane

aukcjach w 2014 roku nie sprzedały się zaledwie dwa z jej licytowanych dzieł. Łącznie rozeszło się 42 obrazów Mirelli Stern: 10 w roku 2014, 13

27


Paulina Zalewska, Gwiezdna corrida Sonia Ruciak, Ciekawość II

28


w 2015 i 19 w 2016. Warto też nadmienić, że jedyne dwa niesprzedane obrazy licytowane były w 2014 roku. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat twórczyni ta cieszy się więc niezwykle imponującą, 100% płynnością.

Mirella Stern funkcjonuje na rynku aukcyjnym relatywnie niedługo, w związku z czym w podejściu do jej twórczości konieczne jest mimo wszystko minimum ostrożności. Z powodu świetnych wyników i oryginalnego stylu jej nazwisko może jednak

się, obrazy artystki wciąż sprzedają się doskonale, o czym najlepiej świadczy fakt, że jeszcze przed najgorętszym okresem w roku udało się osiągnąć wynik porównywalny z rokiem ubiegłym, zarówno pod względem obrotów, jak i ilości sprzedanych dzieł.

W przeciągu 3 lat prace artystki stopniowo zyskiwały na wartości. Szczególnie intensywny okazał się dla niej rok 2015, kiedy obroty osiągnęły ponad dwukrotnie większą wartość (skok z 19 400 zł do 45 050 zł), a równocześnie niemal podwoiła się cena osiągnięta przez najdrożej sprzedaną pracę (z 4 300 do 80 00 zł). To imponujące sumy, szczególnie biorąc pod uwagę niskie ceny wywoławcze na aukcjach młodej sztuki (najczęściej jest to 500 zł). W 2016 roku maksymalna cena wylicytowanego dzieła nieco mniej niż w roku poprzednim - 6 000 zł, za to obroty na rynku artystki wzrosły do 64 660 zł.

Bardzo ciekawe informacje przynosi analiza wykresów segmentów cenowych, w których sprzedają się prace Mirelli Stern. W przeciwieństwie do większości młodych artystów znakomita większość, bo aż 33 obrazy malarki sprzedały się nie w najniższym segmencie cenowym (0-999 zł), a w przedziale pomiędzy 1 000 a 4 999 zł. Spośród tych 33 dzieł 9 zlicytowano w 2014 r., 7 w 2015 r. i aż 17 w roku 2016. Na przestrzeni lat 20142016 6 prac artystki przebiło granicę 5 000 zł. Za mniej niż 1000 zł zlicytowano jedynie 4 jej obrazy – 1 w 2014 i 3 w 2015 roku.

STATYSTYKI RYNKU SONI RUCIAK przyciągnąć oko inwestora. Póki co rynek nie zdaje się być nasycony jej dziełami i brak jest sygnałów, które sugerowałyby korektę. Wręcz przeciwnie, trend wzrostowy utrzymuje

To najprawdopodobniej świetny moment, by zainteresować się twórczością tej młodej malarki.

29


Sonia Ruciak

28 jej prac – poczynając od 2 w 2012 r., przez 12 w 2013 r., 9 w 2014 r., 3 Sonia Ruciak urodziła się w 1987 roku w 2015 r. oraz 2 w roku bieżącym. Aż w Szczecinie, kształciła się zaś we 30 obrazów Sonii Ruciak zostało jedWrocławiu, na Wydziale Malarstwa nak sprzedanych za kwoty pomiędzy Akademii Sztuk Pięknych. Z macie- 5000, a 9999 zł (4 takie prace zostały rzystą uczelnią jest zresztą związana zakupione w 2013 roku, 9 kolejnych do dziś, obecnie pełni bowiem rolę w 2014 r., 11 w 2015 r. i 6 w roku asystentki w Pracowni Malarstwa Ar- 2016). Powyżej 5 000 zł udało się chitektonicznego. Artystka jest trzy- jak dotychczas wylicytować 3 dzieła krotną stypendystką Prezydenta Mia- artystki – 1 w 2014 r. i 2 rok później. sta Szczecina (w latach 2005-2007), Jak łatwo policzyć, łącznie przez 4 a w 2011 roku zdobyła także stypen- lata nabywców znalazło 61 prac Sonii dium Ministra Kultury i Dziedzictwa Ruciak. Nie udało się sprzedać zaledNarodowego. Prace Sonii Ruciak były wie jednej, co przekłada się także na prezentowane na licznych wysta- bardzo imponującą statystykę płynwach, zarówno zbiorowych, jak i indy- ności. widualnych. Na rynku sztuki artystka funkcjonuje od 2012 roku, konsekwentnie notując w tym okresie bardzo dobre wyniki. Prace Ruciak generują wysokie obroty. Już w 2013 r. - zaledwie rok po jej rynkowym debiucie - wynosiły one aż 62 500 zł. W kolejnych latach było to 108 800 zł (2014 r.), 107 700 zł (2015 r.) i 57 300 zł (niepełne dane z 2016 r.). Rok 2014 był dla tej artystki przełomowy także pod innym względem – to właśnie wtedy sprzedała się jej najdroższa jak dotychczas praca (14 500 zł). Tym, co wyróżnia Sonię Ruciak na tle innych artystów omawianych w naszym cyklu jest przede wszystkim to, jak wiele z jej prac sprzedaje się w wyższych segmentach cenowych. Artystka nigdy nie sprzedała żadnego dzieła za kwotę poniżej 1 000 zł. W przedziale 1000-4999 zł na przestrzeni lat zlicytowanych zostało

30

Grafiki i Malarstwa ASP w Łodzi. Edukację zakończyła w 2008 roku dyplomem uzyskanym w pracowni Grafiki Warsztatowej prof. Krzysztofa Wawrzyniaka. Była uczestniczką i stypendystką warsztatów graficznych w Centrum Grafiki Artystycznej Kaus we włoskim Urbino. Nominowano ją do nagrody w XXIV Międzynarodowym Biennale Małej Formy Graficznej i Exlibrisu (Ostrów Wielkopolski, 2011). Uczestniczyła także w wielu wystawach zbiorowych, w tym Urbino z wiszącego ogrodu (Galeria Bałucka, Łódź, 2007), Urbino – miasto grafiki (Ośrodek Propagandy Sztuki, Łódź, 2008), Grafika studentów i pedagogów Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi z lat 2003-2008 (ASP, Mimo wolniejszego tempa wzrostu Katowice, 2008), ASP rocznik 2008 rynku jej prac w ostatnich latach So- – najlepsze dyplomy (Centralne Munia Ruciak pozostaje niesamowicie zeum Włókiennictwa w Łodzi, 2009), atrakcyjną propozycją dla inwesto- Grafika studentów Pracowni Technik rów. Uwagę zwracają przede wszyst- Wklęsłodrukowych z lat 2003-2010 kim wysokie ceny osiągane średnio (Galeria Kobro, Łódź, 2010). przez jej dzieła – pod tym względem z artystką tą nie może równać się ża- Na rynku dzieł sztuki Zalewska funkden z twórców prezentowanych jak cjonuje już dość długo, bo od 2009 dotychczas w naszym cyklu. Wraże- roku. Największy skok popularności nie zrobić mogą także niemal idealna jej twórczość zanotowała jednak dopłynność oraz dość wysoki, jak na piero na przełomie 2015 i 2016 roku. dzieła młodej sztuki, rekord cenowy. Prace Pauliny Zalewskiej największe Wyraźnie widać, że omawiana malar- obroty generowały w 2014 roku, kieka wie, jak tworzyć sztukę rozchwyty- dy to wyniosły one 96 000 zł. Solidny waną przez nabywców. pod tym względem był też 2015 rok, z obrotami na poziomie 85 850 zł. W ubiegłym roku, wartości te spadły Paulina Zalewska do 73 900 zł. To właśnie w 2016 roku Do czwartego artykułu z cyklu Mło- padł też rekord cenowy za pojedynda sztuka pod lupą zdecydowaliśmy cze dzieło – 12 000 zł. To naprawdę się wybrać łódzką artystkę Paulinę duży skok – poprzednie rekordy to 5 Zalewską. Ta urodzona w 1981 roku 500 zł w latach 2014 i 2011, 4 800 zł twórczyni jest absolwentką Wydziału w 2015 r. oraz 3 600 zł i 3 500 zł odpo-


tystki kategoria cenowa to przedział 0-999, w którym jak na razie zlicyNa przestrzeni 8 lat sprzedało się towano 19 prac (najwięcej w latach łącznie 164 prace Pauliny Zalewskiej. 2012-2013 – 4 i 5). Powyżej 5 000 Najwięcej, bo aż 135, rozeszło się zł wzbiły się póki co zaledwie 5 prac Pauliny Zalewskiej (1 w 2011 r., w segmencie 1 000-4 999 zł. Ich wiednio w latach 2012-2013.

W czasie kariery artystki na rynku sztuki nie udało się zlicytować 8 jej prac, co biorąc pod uwagę ogólną ich ilość na aukcjach zdecydowanie nie jest złym wynikiem. Nie zaskakuje więc, że statystki płynności artystki również robią pozytywne wrażenie. W latach 2009-2012 oraz 2015 wynosiła ona konsekwentnie 100%. Powyżej 90% dzieł artystki sprzedawało się również w latach 2013-2014 (odpowiednio 95% i 92%). Statystykę zaniża jednak trochę rok 2016 (85%), w którym nie udało się zlicytować 3 prac. Paulina Zalewska zdecydowanie jest twórczynią godną polecenia. Rynkowi jej prac zdarzają się gorsze momenty, ale jeśli spojrzeć na niego z perspektywy wieloletniej, niewątpliwie zanotował znaczący wzrost. Wrażenie z pewnością może zrobić ostatni rekord cenowy, szczególnie z uwagi na to jak mocno przebija poprzednie osiągnięcia artystki. Mimo zanotowanego w tym roku spadku płynności trudno nie zauważyć wyraźnego trendu wzrostowego w perspektywie długoletniej, szczególnie na przestrzeni ostatnich miesięcy, co może się wiązać z szerszym zjawiskiem wzrostu popularności młodej sztuki jako takiej. To wszystko czyni rynek prac Pauliny Zalewskiej atrakcyjnym dla inwestora i kolekcjonera.

STATYSTYKI RYNKU PAULINY ZALEWSKIEJ sprzedaż kwitła najmocniej w latach 2014 i 2015 (odpowiednio 40 i 33). Druga najpopularniejsza pośród miłośników twórczości omawianej ar-

1 w 2014 r, i 3 w 2016 r.), zaś poziom 10 000 zł pokonało jedynie jedno dzieło – to właśnie obecny, ustanowiony w 2016 roku rekord cenowy.

31


PO CO KOMU POLSKI KOMIKS? Dawid Podgórski

Handel planszami komiksowymi to w Polsce rynek wartości przeszło dwóch milionów złotych. Jest to kwota mikroskopijna w porównaniu do tych, które generuje komiks w krajach frankofońskich i Stanach Zjednoczonych. A jednak, medium, mimo że dość młode i zaniedbane, zdążyło już zagościć w warszawskiej Desie Unicum w 2014 roku, i jak wskazują przeprowadzona 21 kwietnia i 3 listopada 2016 roku aukcje, ciągle budzi spore zainteresowanie

kolekcjonerów. Trzeba jedynie zadać sobie pytanie, czy obecność plansz komiksowych w aukcyjnej rzeczywistości to chwilowa moda, czy też trend, który ma szanse się utrzymać? Do tego trzeba by zapytać, co ląduje na rodzimych aukcjach i dlaczego? Rozważania na ten temat, ba, całe rozważania na temat statusu i kondycji polskiego komiksu wymagają od nas

Henryk Jerzy Chmielewski (Papcio Chmiel), Tytus, Romek i A’Tomek, Księga VI Tytus olimpijczykiem, plansza komiksowa nr 30, 1971 r. Wszystkie ilustracje pochodzą z Aukcji Komiksu i Ilustracji organizowanej przez Desę Unicum 7 maja 2015.

32


przede wszystkim prześledzenia historii jego rozwoju. Nie widzę większego sensu w szczegółowym porównywaniu naszego malusieńkiego rynku do jego zachodnich kuzynów, a zwłaszcza rynku amerykańskiego, gdyż zakrawałoby to na śmieszność. Postaram się jednak w kilku miejscach zwrócić uwagę na parę zasadniczych różnic, istotnych w dyskusji na temat przyszłości tego medium, a co za tym idzie przyszłości komiksowego kolekcjonerstwa w Polsce. Wielu chciałoby szukać początków komiksu w prehistorycznych jaskiniach, urządzając sobie przy tym wycieczki przez kolejne stulecia historii sztuk plastycznych. Bezpiecznym punktem wyjścia wydają się być początki XIX-wiecznej grafiki prasowej, która była prapradziadkiem dzisiejszych pasków komiksowych. Korzeni polskiego komiksu należy szukać w 1919 roku, we Lwowie. To bowiem tam, na łamach czasopisma satyrycznego „Szczutek” pojawił się satyryczno-propagandowy cykl opowieści pod tytułem „Przygody szalonego Grzesia”. Historia przedstawiała losy tytułowego chłopaka, który postanowił zaciągnąć się do armii, by walczyć o granice odradzającej się Rzeczypospolitej. W sumie powstało 28 sześcioobrazkowych historyjek, które finalnie zdobyły wystarczającą popularność by „Grześ” doczekał się w 1920 roku wydania w formie zeszytowej. Niemałą popularnością cieszyły się wówczas także historyjki obrazkowe w formie ilustracji z podpisami, jak chociażby „Przygody Koziołka Matołka” Kornela Makuszyńskiego. Nie obce nam były również komiksy zagraniczne, młodzież zaczytywała się w przygodach Flasha Gordona (znanego u nas jako, a jakże, Błysk Gordon) i Myszki Miki. Komiks, mimo że całkiem popularny, tworzony i wydawany był niegdyś głównie z myślą o niewykształconych mieszkańcach dużych miast i dzieciach. Gdy władzę w powojennej Polsce obejmowali komuniści nie było mowy o komiksie. Niepozorne historyjki obrazkowe jawiły się wtedy jako jeden z kluczowych elementów wrogiego kapitalizmu. Można śmiało powiedzieć, że do końca lat 50-tych polski komiks nie tyle nie istniał, co nie miał prawa zaistnieć w nowej komunistycznej rzeczywistości. Z czasem jednakże charakterystyczne „paski”

Janusz Christa Kajko i Kokosz - główni bohaterowie komiksu, lata 80/90. XX w. Henryk Jerzy Chmielewski (Papcio Chmiel) - Tytus, Romek i A’Tomek (Polska do Nato), lata 90. XX w.

wróciły do gazet, a swoje prace, przeznaczone przede wszystkim dla dzieci i młodzieży zaczęło publikować pokolenie ojców polskiego komiksu z Januszem Christą i Henrykiem Jerzym Chmielewskim na czele. Czytelnicy poznawali kolejne przygody Kajka i Koka oraz Tytusa, Romka i A’Tomka, tymczasem władza odkrywała powoli, że znienawidzone medium ma ogromny potencjał propagandowy. Doprowadziło to do sytuacji, że w latach 60-tych i 70-tych nakłady pojedynczych zeszytów potrafiły dochodzić do 100-300 tysięcy sztuk, co nawet na dzisiejszym rynku jest czymś niewyobrażalnym. Nie zmienia to jednak faktu, że współczesna twórczość komiksowa, przynajmniej oficjalnie, zwrócona była raczej do naj-

33


Szarlota Pawel, Jonka, Jonek i Kleks 2 - plansza komiksowa do czasopisma Świat Młodych, 1974 r. Tytus olimpijczykiem, plansza komiksowa nr 30, 1971 r.

młodszego czytelnika. Krzewieniu obywatelskiej postawy sprzyjali z kart komiksów wspomniany już Tytus czy dzielny Kapitan Żbik. Seria o przygodach bohaterskiego funkcjonariusza MO była zresztą miejscem debiutu wielu znakomitych ilustratorów, z Grzegorzem Rosińskim, Bogusławem Polchem i Jerzym Wróblewskim na czele. Nie sposób nie wspomnieć też o debiutującym w połowie lat 70-tych Tadeuszu Baranowskim. Osobnym, lecz niezwykle ciekawym zjawiskiem były także kultowe „Przygody profesora Filutka” autorstwa Zbigniewa Lengrena, które ukazywały się na łamach „Przekroju”. Młode pokolenie dostało w tym czasie również trochę zeszytów opartych na ówczesnych popkulturowych fenomenach: „Janosiku” i „Stawce większej niż życie”. Dojrzalsze przejawy

34

polskiej kultury komiksowej pojawiły się na przełomie lat 70-tych i 80-tych. Spragniona historii obrazkowych młodzież zaczytana była w historiach ukazujących się w „Świecie Młodych” i „Relaxie”, gdzie debiutował między innymi „Funky Koval” Polcha, czy kultowy Thorgal Rosińskiego(1980 rok, trzy lata po światowej premierze). Autor tego drugiego zdążył zresztą już wtedy zaistnieć na rynku belgijskim i francuskim. Wydawało się, że przejście do rzeczywistości kapitalistycznej błyskawicznie wprowadzi do Polski komiks z prawdziwego zdarzenia. Był to zaś czas, gdy medium zdążyło na zachodzie dojrzeć i ulec znacznemu przewartościowaniu. My natomiast dostaliśmy wyczekiwane zeszyty Marvela, DC i Dark Horse, lata po ich właściwej


premierze i w oderwaniu od wszelkiego kulturowego kontekstu, trochę tak jakby wymarzony zachód w jednym zdawkowym zdaniu starał się nam wyjaśnić wszystkie przemiany, które zaszły w kulturze popularnej, a które kraje bloku wschodniego musiały obserwować przez niewielkie szczeliny, mozolnie wywiercone w żelaznej kurtynie. Lata 90-te były równocześnie okresem rozkwitu środowisk undergroundowych, zajmujących się wydawaniem rozmaitych zinów. Mainstream komiksem za bardzo się nie przejął, a kontrkultura potrzebowała kilku lat, by przyciągnąć uwagę głównego nurtu. Prawdziwy renesans polskiego komiksu zbiega się z wydaniem „Produktu” pod kierownictwem Michała „Śledzia” Śledzińskiego, który zamieszczał tam premierowe odcinki swojego „Osiedla Swoboda”. Giganci PRL-u ustąpili twórcom wykorzystującym nowe medium do komentowania szarej, brutalnej rzeczywistości końca lat 90-tych. Oprócz Śledzińskiego debiutowali wtedy między innymi duet Leśniak-Skarżewski („Jeż Jerzy”) i Minkiewiczowie („Wilq”). To zresztą oni utorowali drogę kolejnym młodym twórcom z Michałem Podolcem i jego „Fugazi Music Club” na czele. Dziś polski rynek komiksowy zawiera już całkiem bogatą ofertę, z tym tylko zastrzeżeniem, że ciągle są to komiksy autorskie, wydawane w małych nakładach, zauważane przeważnie w środowisku fanowskim i artystycznym, ignorowane przez główny nurt rodzimej kultury popularnej. Ta ciągle miota się między Thorgalem a lansowanymi przez nową falę kina super bohaterskiego postaciami z uniwersum Marvela i DC, nie potrafiąc jednocześnie znaleźć dla komiksu lepszego miejsca, aniżeli w roli artystycznej ciekawostki lub opowiastki dla dzieci. Przedkłada się to zresztą także na charakter tego, co pojawiło się w 2014 roku na pierwszej aukcji komiksu w warszawskiej Desie Unicum. Potencjał komiksowego kolekcjonerstwa uderzył w nas szczególnie mocno, gdy okazało się, że przywiązani do swojego dziedzictwa kulturowego Amerykanie, są gotowi przeznaczyć na zakup zabytkowych wydań Batmana i Supermana miliony dolarów. Podobne historie towarzyszyły w dodatku notkom prasowym zachęcającym do udziału we wspomnianej aukcji z 2014 roku, gdy starano się przekonać Polaków do tego, że rodzimy komiks może okazać się doskona-

łą inwestycją na przyszłość. Wybór zaprezentowanych wtedy prac był jednak dość zachowawczy. Największym powodzeniem cieszyły się oryginalne plansze narysowane przez Christę i Chmielewskiego, co jasno wskazywało, że główną zaletą licytowanych prac były wartość historyczna i nostalgiczna. Wystawiono wówczas także między innymi niepublikowaną okładkę „Kapitana Klossa”, prace Langrena oraz okładkę „Bogów z kosmosu” Polcha. Wybór, o ile zachowawczy, wydawał się dość sensowny, natomiast same prace, mogły stanowić nie lada atrakcję dla osób, które pamiętały wspomniane albumy ze swojego dzieciństwa. Ubiegłoroczna aukcja oferowała znacznie większą różnorodność prac, od plansz pamiętających lata 50-te, 60-te i 70-te ubiegłego wieku, poprzez plansze współtwórców „Produktu”, po całkowite świeżynki. Towarzyszył im obszerny wybór ilustracji książkowej, ilustracji wykonanych przez osoby z komiksem związane oraz pasków prasowych. Mimo wszystko, można było wyczuć w tym pewien organizacyjny chaos. Nie chciałbym narzekać na to, że społeczeństwo bez ładu i składu skupuje prace polskich rysowników, z nadzieją, że z czasem będą one nabierać wartości (co nawet w przypadku pokolenia „Produktu” nie jest takie oczywiste). Wydaje mi się jednak, że rodzime aukcje są takie jak i skromna i chaotyczna historia tego medium w naszym kraju. Nie wydaje mi się, żeby komiks kiedykolwiek miał u nas szanse znacząco przebić się do mainstreamu. Możemy chwalić różnorodność kreacji rodzimych twórców, nie zmienia to jednak faktu, że pozostają one zjawiskiem dość marginalnym. Zwłaszcza dziś, gdy nawet największe wydawnictwa pokroju Thorgala trafiają na rynek w śmiesznym nakładzie 20 tysięcy egzemplarzy. Czy aukcje komiksu mają sens? Oczywiście. Miejmy jednak nadzieję, że nie są jedynie wynikiem chwilowej popularności, napędzanej przez sukcesy zagranicznych wydawnictw. Ponieważ brakuje nam przede wszystkim jednego - jakiejkolwiek roli rodzimego komiksu w kształtowaniu obrazu głównego nurtu kultury popularnej. A ta może się już nigdy nie wykształcić.

35


AUTORZY SARA KIEDROŃ DAWID PODGÓRSKI BARTOSZ ŚWIĄTEK PIOTR ZDYBAŁ

REDAKCJA WERONIKA PTAK PIOTR ZDYBAŁ

KONTAKT UL. SZLAK 26 31 - 153 KRAKÓW +48 12 307 31 57 BIURO@NUMARTE.COM WWW.NUMARTE.COM

36


WWW.NUMARTE.COM BIURO@NUMARTE.COM + 48 12 307 31 57 UL. SZLAK 26/91 31- 153 KRAKÓW

37

Raport Rynek Sztuki 2016  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you