Page 1

september/oktober 2013 î‚Ž 6,25

reportage special arts

M A G A Z I N E

V O O R

T E K E N A A R S

E N

S C H I L D E R S

166

Van foto naar abstract Gek op... bloemen Tekenen op je tablet


6 15

Reportage Special Arts Je hebt een beperking, maar dat betekent niet dat je begrensd bent als het gaat om creativiteit. De Kunstschool in Alkmaar verzorgt een vierjarige kunstscholing voor mensen met een handicap. Atelier bracht een bezoek aan de school.

15

26

18

44

20

22


166 26

Kunsthistorisch: Nicolas de Staël Een voor velen nog onbekende parel uit de kunsthistorie is Nicolas de Staël. Deze kunstenaar is bekend om zijn bijzondere landschappen.

www.ateliermagazine.nl www.ateliertv.nl www.schilderijvanhetjaar.com

47 In dit nummer:

Interviews 6 Lennaert Koorman 22 Johan Raijmakers 56 Mathieu Weemaels

Informatief 4 Was getekend

WIN

5 Atelier privé 10 Atelier en route

44

Instructief: Nicolas de Staël Treed in de voetsporen van Nicolas de Staël. Ingrid Jansen legt uit hoe je een landschap a la De Staël maakt.

12 Dieren in de kunst: Maria Sibylla Merian 15 Reportage: Special Arts 26 Kunsthistorisch: Nicolas de Staël 28 Tête-à-Tête met Marjon 31 Antwoordkaarten 52 Voorpublicatie Art Academy 54 Museumtips 60 Boekenmarkt

lezersaanbieding

68 Verwacht

Instructief

Online

52

34 Greep op de overgang lezersaanbieding

36 Sensu Brush

56

39 Compositie: optisch netwerk 42 Oog versus camera 44 Schilderen a la Nicolas de Staël

Een QR code is een tweedimensionale bar­ code die je snel en een­voudig kunt scan­ nen met de fotocamera van bijna elke mobiele telefoon. De QR code wordt dan omgezet in een (inter­actieve) tekst of link.

47 Van foto naar abstract 50 Uitsparen en besparen

Inspiratie 18 Gek op: bloemen 20 Atelier schilderkist op reis 62 Kinderstreken 65 Tableau Vivant

Je vindt Atelier ook op deze social ma­ tie op: media. Kijk voor meer infor­ www.ateliermagazine.nl onder Nieuws.

66 Freaken met Verf

WIN

62

WIN

66

AT E L I E R

166

3


interview 6

AT E L I E R

166


Schilder mij! Portretten en landschappen van Lennaert Koorman ‘Er is veel te veel moois om in één leven te kunnen schilderen’, zegt Lennaert Koorman lachend in zijn atelier. ‘Dat red je nooit. Je moet keuzes maken. Ik heb er nog steeds ontzettend veel lol in om portretten te schilderen. Je ziet zo veel mooie koppen die je kunt schilderen.’

‘Cherryblossom’, olieverf op doek, 120 x 80 cm.

AT E L I E R

166

7


dieren in de kunst

Insecten, amf ibieën en planten De delicate aquarellen van insecten, amfibieën en planten van Maria Sibylla Merian (1647-1717) tonen je dat de grens tussen kunst en wetenschap in de zeventiende eeuw nog niet zo fel afgebakend is.

Maria Sibylla Merian wordt geboren in Frankfurt am Main als dochter van de graveur en uitgever Matthäus Merian. Ze is pas drie jaar als haar vader overlijdt. Haar moeder hertrouwt met Jacob Marell (1614-1681), een schilder van bloemen en stillevens. In 1665 trouwt Maria Sibylla Merian met zijn leerling, de architectuurschilder Johann Graff en vijf jaar later verhuist ze met hem naar Neurenberg. In navolging van haar stiefvader zijn Merians eerste schilderijen voorstellingen van bloemen of fruit in waterverf op perkament. Ze begint rupsen en vlinders te verzamelen die ze bestudeert en vastlegt op papier. Ze kweekt ook zelf rupsen zodat ze alle stadia van eitje tot rups tot vlinder in close-up kan bestuderen.

‘Chinese vaas met lelies, anjers, een vlinder, en een meikever’, gouache op perkament, 26,5 x 18,5 cm, Kupferstichkabinett, Berlijn. Uit: Elck zijn Waerom, Ludion, Antwerpen, 1999, p. 187.

12

AT E L I E R

166

entomologie Die interesse voor de kleinste dieren is typisch voor de zeventiende eeuw. Tot aan het eind van de zestiende eeuw gaat alle kennis over insecten terug op de klassieke oudheid. Mensen geloven zelfs nog dat beestjes ontstaan uit modder! Aan het eind van de zestiende eeuw gaan wetenschappers en ook kunstenaars zich opnieuw buigen over de wondere wereld van de insecten. Vooral de uitvinding van de microscoop aan het begin van de zeventiende eeuw is hierop van grote invloed. Er ontstaat een aparte wetenschappelijke specialisatie: de entomologie. rupsenboek Tussen 1679 en 1717 geeft Merian een rupsenboek uit in drie delen. Elk boek bevat vijftig gravures en een tekst. Bij het maken van de publicaties krijgt ze hulp van haar twee dochters Johanna Helena en Dorothea. Zij kleuren de gravures in en schilderen ook zelf bloemen en vlinders. In Neurenberg onderwijst Merian jonge vrouwen in het schilderen en borduren van bloemen. Ze geeft twee boekjes uit met gravures van bloemen die gebruikt kunnen worden voor borduursels of ander handwerk. labadisten Merian heeft het erg druk met haar onderzoek en lessen en heeft nog maar weinig tijd voor haar echtgenoot. Graff heeft bovendien verschillende minnaressen. Wanneer het koppel begin jaren tachtig onenigheid krijgt over de erfenis van Merians stiefvader, betekent dit het einde van hun huwelijk. In 1685 verhuist de kunstenares met haar dochters naar de Walta-state van de Labadisten gemeenschap in Wieuwerd in Friesland. De Labadisten, vernoemd naar oprichter Jean de Labadie (1610-1674), vormen een protestantse sekte die erg sober leeft. Bij hun intrede moeten nieuwkomers afstand doen van al hun bezittingen. Merians halfbroer Caspar woont hier al. Het maken van kunst is verboden in de sekte. Wetenschappelijk onderzoek is gelukkig wel toegestaan en zo kan Merian ook in deze periode insecten blijven bestuderen en tekenen.


Vlinders en rups, uit: Metamorphosis insectorum Surinamensium (1705), ingekleurde gravure, Museum Boerhaave, Leiden.

amsterdam Als de commune in 1691 wordt opgeheven omwille van financiële problemen, verhuist Merian opnieuw. Deze keer trekt ze naar Amsterdam. Ze zet hier haar studies voort. Door haar kennis van rupsen en insecten legt ze snel contact met andere wetenschappers en natuuronderzoekers. Zo krijgt ze toegang tot bijzondere verzamelingen en rariteitenkabinetten. Om brood op te plank te brengen, start ze een eigen bedrijfje met schilderbenodigdheden zoals penselen en pigmenten, dieren op sterk water en opgezette insecten. suriname In 1699, ze is dan 52, scheept Merian zich samen met haar jongste dochter Dorothea in voor een avontuurlijke reis naar Suriname. De bootreis tot Paramaribo duurt wel drie maanden. Je kunt je voorstellen dat dit in die tijd een bijzondere onderneming was. Zeker voor een vrouw! Vanuit de Surinaamse hoofdstad ondernemen moeder en dochter verschillende excursies naar het binnenland. Ze bestuderen er de tropische insecten die ze vastleggen in talrijke schetsen en aquarellen. Twee jaar later moeten de twee vrouwen echter terugkeren omdat moeder te ziek is, wellicht door malaria.

‘Granaatappelboompje, opengebarsten vrucht en distelvlinder (ca. 1665), waterverf op perkament, 46 x 30,8 cm, Bibliothèque nationale de France, Parijs. Uit: E. Reitsma, Maria Sibylla Merian & dochters, Waanders, Zwolle, 2008, p. 38.

metamorfosen De tientallen schetsen die Merian en haar dochter in Suriname maakten, zetten ze om in kopergravures die dienen voor het impressionante boek ‘Metamorphosis insectorum Surinamensium’ dat in 1705 verschijnt in het Nederlands en Latijn. In het voorwoord schrijft Merian zelfbewust: “In het maaken van dit Werk heb ik niet eigenbaatzugtig geweest, zullende vergenoegt zyn, wanneer maar myne gedaane onkosten wederom krijg; ik heb geen onkosten in het uitvoeren van dit Werk gespaart, maar heb de Plaaten door de beroemste Meesters doen snyden, en het beste Papier daartoe genoomen, op dat zo wel aan de Kenders der Kunst, als aan de Liefhebbers der Insecten en Planten plaisier en genoegen zoude geefen, gelyk ik my dan verblyden zal, wanneer ik hoore, dat ik mijn oogmerk berykt, en te gelyk genoegen gegeeven zal hebben.” De tekeningen en illustraties van Merian zijn niet altijd juist in hun observaties of verhoudingen. Toch legt ze een heel aantal fenomenen voor het eerst vast. Ze wordt met haar illustraties ‘wereldberoemd’: in 1717 koopt zelfs de Russische tsaar Peter de Grote (16721725) enkele tekeningen van haar die zich nu nog altijd in Sint-Petersburg bevinden.

AT E L I E R

166

13


Special Arts Kunstschool Artiance Speciaal in Alkmaar Je hebt een beperking, maar dat betekent niet dat je begrensd bent als het gaat om creativiteit, verbeelding en vindingrijkheid. De Kunstschool in Alkmaar verzorgt een serieuze vierjarige kunstscholing voor mensen met een handicap. Geconcentreerd zitten acht jongeren rond een grote tafel te tekenen. Schets een kubus, is de opdracht. De toewijding is tastbaar. Je ziet in één oogopslag dat dit geen vrijetijdsbesteding is, maar een kunstscholing. Hier wordt gewerkt. ‘Naar de kunstacademie kunnen deze mensen niet, maar dat betekent niet dat ze geen talent hebben’, zegt docent Rita Nanne. Zij was vier jaar geleden de inspirator en initiatiefnemer van een bijzonder project: de Kunstschool Artiance Speciaal in Alkmaar. Haar idee: kansen bieden aan mensen met een lichte verstandelijke beperking en voor mensen met autisme. Haar ideaal is inmiddels realiteit. Je hoeft hier maar om je heen te kijken om te zien dat mensen met een beperking niet begrensd zijn als het gaat om creativiteit, verbeelding en vindingrijkheid. ‘Ik schilder het liefst portretten’, zegt Cor Kwast, een van de cursisten. Hij laat een paar schilderijen zien die hij heeft gemaakt. Heftige, expressionistische doeken vol spetterende

kleuren. Cor (31) werkt op De Klompenhoeve, een klompenmakerij voor mensen met een beperking, maar twee dagen per week is hij - tot zijn geluk - leerling van de Kunstschool. ‘Ik kom hier graag, want ik wil kunstenaar worden’, vertelt hij. ‘We krijgen hier allerlei vakken: tekenen, beeldhouwen, schilderen, grafiek.’ mogelijkheden Rita Nanne: ‘Ik heb in de psychiatrie gewerkt, ik heb met moeilijk opvoedbare kinderen gewerkt en met mensen met een beperking. Als docent bij kunstcentrum Artiance zag ik dat sommige cursisten meer mogelijkheden hadden dan je ze kon bieden met een paar uur vrijetijdsbesteding. Wat is je droom, wilde ik weten, wat is je grootste wens? Resultaat was het boekje ‘Sprookjes Bestaan’ waarin mensen met een beperking laten zien hoe ze hun gevoel kunnen vertalen op het doek.’ De Kunstschool is uniek, omdat het geen vorm van

Vlnr: Esther, Dunja, Saskia, Alex, Merel en Cor hebben een werkbespreking met docent Rita Nanne (rechts).

AT E L I E R

166

15


Leela Rikkers maakt een schilderij.

dagbesteding is, zoals zorginstellingen vaak opzetten, maar een heuse kunstscholing als dagbesteding, verbonden aan een echt kunstinstituut als Artiance. Nanne: ‘Ik ben een positief mens. Ik ga niet uit van wat mensen niet kunnen, maar van wat ze wel kunnen. Deze leerlingen zijn heel gevoelig voor hoe er met ze wordt omgegaan. Wij nemen ze serieus. Ze krijgen les in schilderen, tekenen, beeldhouwen, grafiek, ze werken met speksteen, ze fotograferen, ze krijgen les van verschillende professionele docenten. Ik wil graag dat ze zo zelfstandig mogelijk functioneren. Ze hebben hun eigen materiaal, hun eigen thema’s. We hebben geregeld exposities. Ik wil aansluiting bij de maatschappij, het moet ingebed zijn in de samenleving.’ silhouetten Artiance heeft de afgelopen jaren meer bijzondere activiteiten op poten gezet. Samen met een Alkmaarse kunstenaar heeft men een aantal silhouetten gemaakt die in het Noord-Hollands landschap zijn geplaatst.

Merel Julia de Vos.

16

AT E L I E R

166

Sommige waren beschilderd, andere niet. Daarbij stond de tekst: “Kunt u nog kijken, zonder u af te vragen wie dit heeft gemaakt?” Vorig jaar kregen de leerlingen van de Kunstschool de kans een tentoonstellingsruimte in te richten. Ze maakten eerst een maquette. Daarna werden met behulp van lakens ruimtes gecreëerd. Daarbinnen konden de cursisten hun gedroomde kamer realiseren. Ester Lukkien (26) maakte een droomkamer over haar oma, een zoektocht naar haar overleden grootmoeder. Oma was er alleen nog in haar herinnering. Met een klok in de kamer symboliseerde ze de tijd en het gemis. Op het ogenblik is er een project over trekvogels. Fantasievogels krijgen in samenwerking met het Hoogheemraadschap een plaats in het landschap. ‘Ik heb het hier super naar mijn zin’, vertelt Saskia Debrot (30 jaar) uit Schoorl. ‘Als ik niet op de Kunst­ school ben, werk ik op een zorgboerderij, de Noorder­ hoeve. We maken er zuivelproducten, zoals yoghurt. Maar hier werken vind ik leuker.’ Opvallend is de eigen stijl en aanpak van de leerlingen. Merel Julia de Vos schildert en tekent graag dieren, vogels bijvoorbeeld, en schrijft daar verhaaltjes bij. Dunja Hutzezon maakt tekeningen die opvallen door hun finesse. Vandaag werkt ze aan een hamburgertent. Geen detail wordt overgeslagen: broodjes, ijsjes, de wapperende vlag, aan alles is gedacht in een compositie die is opgebouwd uit heel veel kleine lijntjes. Sommige cursisten zijn idealistisch met hun werk. Leela Rikkers wil met haar schilderij - een olietanker waarschuwen tegen watervervuiling. ‘Het liefst zou ik werken met dolfijnen’, vertelt ze. Rita Nanne, naast docente zelf beeldend kunstenaar, zegt: ‘Na de vier jaar gerichte kunstscholing die ze hier krijgen, kunnen ze terecht in de werkplaats van Artiance, waar ze zo zelfstandig mogelijk werken als beeldend kunstenaar. Of ze kunnen proberen als kunstenaar aan de slag te gaan. Je merkt dat het mensen goed doet als ze worden geprikkeld, als ze worden uitgedaagd om zich te scholen. Dat heeft ook zijn uitwerking op het emotionele vlak. Ze komen meer in balans. Dankzij het werk kunnen ze zich beter uiten. Ze krijgen de beschikking over een beeldtaal waarmee ze laten zien, dit kan ik, zonder dat er meteen dat lullige woordje “bepern king” aan wordt vastgeplakt.’

meer informatie: www.artiance.nl ‘Droomkrullen 2’ (2012), houtskool, pierre noire, Siberisch krijt en acrylverf opVoor handgeschept Nepalees natuurpapier, 80 x 56 cm.


bloemen 18

Gek op… bloemen Iedere kunstenaar heeft een eigen passie en liefhebberij. Een favoriet schilderonderwerp of materiaal waar hij of zij helemaal gek op is. Deze keer deelt Keimpe van der Kooi zijn passie met Atelier. Hij is gek op: bloemen.

AT E L I E R

166

‘Appels’ (2012), olieverf op paneel, 38 x 30 cm.

Schets van ‘Appels’.

Van alles wat de aarde aan eindeloze gevarieerdheid in kleur, vorm en lichtweerkaatsing te bieden heeft, zijn bloemen voor mij wel de meest uitgesproken. Het schilderen is voor mij een zoektocht naar die kleur en dat licht. Het schilderij moet als het ware roepen: ‘Dit is nou kleur en dit is nu licht’. En wel op zo’n manier dat de toeschouwer helemaal vergeet dat het hier om pigmenten op hout gaat. Behalve een natuurlijk product als bloemen heeft de mens in zijn zoektocht naar kleuren ook zijn sporen verdiend. Winst is de nieuwe stroom aan heldere pigmenten. Neem de cadmiumkleuren die er tegenwoordig op de markt zijn. Giftig of niet, het geeft een, in de geschiedenis van de schilderkunst, ongekende helderheid van kleur. Zo heeft ook de stoffenindustrie die nieuwe mogelijkheden te baat genomen. Je kunt het zo gek niet bedenken of er is een stof van. Ik vind het mooi om die kunstmatige vorm van kleurenspel in stoffen te combineren met de natuurlijke kleuren van bloemen.

Je kunt met die twee samen de prachtigste stillevens arrangeren en regisseren. Wat voor mij harmonie is, hoeft voor een ander dat niet te zijn. Ik kies op grond van intuïtie. Die wordt voor mij gevoed door wat ik heb geleerd over kleuren. Hoe complementaire kleuren elkaar versterken bijvoorbeeld en hoe vergrijzingen werken, maar ook wat je kunt hebben aan een kleurencirkel. Die intuïtie wordt daarnaast door ervaring gevoed en door wat de kunstgeschiedenis te bieden heeft. Gustav Klimt is bijvoorbeeld een groot voorbeeld voor mij als het gaat om het combineren van kunstmatige, decoratieve patronen en de realistische werkelijkheid. Ook Seurat met zijn kleurenleer is voor mij een goede leermeester. Alle theorie en redeneringen ten spijt vind ik het nog steeds gewoon leuk om op zoek te zijn naar nieuwe kleur- en lichtcombinaties met doeken en bloemen. n Tekst en beeld: Keimpe van der Kooi


Schets van ‘Bloemen in breed glas’.

‘Bloemen in breed glas’ (2012), olieverf op paneel, 51 x 28 cm.

Schets van ‘Roze en geel’.

Biografie Keimpe van der Kooi (1966, Amersfoort) is in 2010 afgestudeerd aan de Klassieke academie in Groningen. Sinds die tijd probeert hij zijn weg te vinden als zelfstandig kunstenaar. Hij geeft les en gaat op buitenlandse schilderreizen. Kijk voor meer informatie over zijn werk en schilderreizen op www.keimpevanderkooi.nl en www.weekjeschilderen.nl.

‘Roze en geel’ (2011), olieverf op paneel, 48 x 29 cm.

AT E L I E R

166

19


interview 22

AT E L I E R

166


Schoonheid van schoonmaakgerei Huishoudspullen van Johan Raijmakers Hij heeft als schilder oog voor de schoonheid van het alledaagse. Daarom schildert Johan Raijmakers huishoudelijke spullen als emmers, plastic handschoenen, een dweil… Hoe banale voorwerpen mooie en fascinerende kunst kunnen opleveren.

‘Keukentrap met emmer’ (2010), olieverf op doek, 56 x 80 cm.

AT E L I E R

166

23


Tête-à-Tête met Marjon Marjon ontmoet mensen. Als kunstenaar en als docent. Gewone mensen met een passie. Mensen met creativiteit en bezieling. Emotionele ontmoetingen waar jij getuige van kunt zijn.

zonnestraal Ze neemt de zon met zich mee iedere keer als ze het atelier binnenstapt. Fabiënne straalt van warmte. Ik prijs me gelukkig dat ze al zo lang bij me schildert, want dit soort mensen maakt iedereen blij. Ze hoort bij de ‘harde kern’ van haar groepje: de doorzetters, de onderzoekers, de nieuwsgierigen die echt willen leren en kunnen genieten van het spel met verf of de nieuwe inzichten die de kunstbeschouwing biedt. Zo’n groepje hecht zich aan elkaar. Het schilderen smeedt een band waardoorheen levensgebeurtenissen zich weven en contacten zich verdiepen. Fabiënne maakt prachtig werk. Het toont haar ervaring. Telkens valt ze op, iedere techniek of stijl krijgt ook haar handschrift mee. En haar favoriete kleur blauw. Aan alle opdrachten die ik de groep presenteer, gaat Fabiënne steeds beter haar eigen invulling geven. Ze is toe aan een volgende stap. Eigenlijk is ze het cursuswerk ontstegen. Houd me ten goede, je bent met schilderen nooit klaar met leren, maar er zijn verschillende fases om in door te groeien. Ik stimuleer haar om te exposeren en hoewel ze me eerder steeds uitlachte, heeft ze kort geleden toch de stap gewaagd. Zenuwachtig was ze, en opgetogen. Ze verkocht meerdere doeken en was oprecht trots. Dan probeer ik haar over te halen een stap ‘hoger’ te gaan qua les: de Free Style.

Deze studiegroep is gericht op mensen die al op hoog niveau schilderen, die de technieken kennen, goed met kleuren kunnen werken, over compositie kunnen nadenken, kortom, voor mensen die toe zijn aan het vinden van hun eigen stijl en daar graag veel tijd aan besteden. Mensen zoals zij dus. Maar Fabiënne schrikt. Kan echt niet uit haar vertrouwde groep weg, heeft angst om misschien niet langer ‘de beste’ te zijn. Ze twijfelt. Een paar jaar. Dan komt de dag dat ze het waagt. Met tranen, wijn en hapjes zwaait ze af om zich vervolgens gretig op de thema’s van de Free Style te storten. Het is pittig, telkens twee volle dagen in de maand schilderen. Thuis ontwerpt en schetst ze, maakt een studieboekje waar de inspiratie vanaf spat. Haar stijl ontwikkelt zich en ze geniet duidelijk van alles. Tot de laatste les van de cyclus. Er is iets. Ze breekt. Borstkanker, zojuist ontdekt, ze moet het traject in. De zomermaanden verstrijken. We houden contact, ze draagt haar lot dapper, verliest haar mooie haar, schildert niet meer. Maar als de nieuwe Free Style cyclus begint, is ze terug! Met haar zon, haar moed en vertrouwen. Vol dankbaarheid voor alle liefde en het leven. We janken van blijdschap. Stroef gaan de eerste streken, maar dan mag het stromen. In haar heerlijke blauw. Met haar lieve nieuwe haartjes.

Wil je meer van Marjon? Kijk op www.ateliertv.nl

www.marjondenengelsman.nl


Laatste kans! Inschrij v kan no en g tot 1 oktob er

d ij r t s d e w r e d il h c U n ie k e s

sc hr ij f je n u sn el in o p ! m o .c r a a tj he n a v ij er d il ch .s w ww

www.schilderijvanhetjaar.com Mede mogelijk gemaakt door:


greep op de overgang

Koele en warme kleuren Tekst en beeld: Otto Schilling

Van licht naar donker, van warm naar koud en van dik naar dun: hoe breng je deze overgangen aan in een schilderij of tekening? Otto Schilling laat zien hoe je overgangen te lijf gaat. Deze keer: koele en warme kleuren.

gebruikte materialen:

Verf: Cadmium oranje, Kraplak donker, Hookers groen, Ceruleumblauw (alle kleuren Winsor & Newton Artists’ verf, uitgezonderd Kraplak donker: Schmincke). Penselen: Leonhardy synthetisch soft nrs. 6, 12, 28, rond. Cobra 528 filament series, plat. Papier: Saunders Waterford 180 grams. Overig: roodglaskijker, föhn, plantenspuit, spiegel.

De sfeer (of temperatuur) van het hiernaast afgebeelde kinderportret is warm. Dit komt onder meer door gebruik van aquarelpapier dat niet wit is. Dan zijn er de overheersende oranje/bruine en rood/violette kleuren in het gezicht en haar met de grijs/oranje/bruine kleur van de achtergrond die de warmte versterken. Dit warme kleurengamma wordt weliswaar afgewisseld met blauwe, blauw/groene en blauw/violette kleuren,

1

maar deze koele kleuren zijn grotendeels met de warme kleuren vermengd waar­ door ze een ondergeschikte, meer ondersteunende rol spelen. Zowel koele als warme kleuren zijn noodzakelijk voor een rijkere beleving van een afbeelding. Ze zorgen voor harmonie en versterken de weergave van golvende bewegingen, rondingen, de suggestie van ‘liggende’ en ‘staande’ vlakken, diepte en afstand. Men zegt vaak: ‘Warme kleuren naderen, koele

2

Wil je meer van Otto? Kijk op www.ateliertv.nl

kleuren wijken’. Een koele kleur kan best op de voorgrond, mits de kleur een stuk donkerder van toon is dan een warme kleur in de achtergrond. Of een kleur als warm of koel wordt ervaren, hangt onder meer van de omringende kleuren af. En door glaceren kan een kleur worden afgekoeld of opgewarmd. n

Voor meer informatie: ottoschilling.exto.nl

3

De achtergrond bij de kraag is warm en licht, de

De kleurtemperatuur van de rechterwang is koel. De

Omringd door merendeels koele kleuren en tinten

kraag zelf is donker van toon en koel van kleur. In

overgangskleur van wang naar kin, naast de mond, is

(heel licht blauwgroen aan de voorkant van het haar)

relatie met het ‘liggende’ vlak van de schouder is het

iets donkerder van toon en warm van temperatuur.

lijkt de oranje/bruine krans van licht op het haar heel

‘staande’ vlak van de kraag echter warmer. De kleur

Deze warmte wordt versterkt door het koele blauw

warm. Samen met het ovaalronde verloop van deze

van de linkerwang is warm, de schaduw op de wang

van de achtergrond. De achtergrond laat van links

kleur wordt de suggestie van ronding van het kapsel

en het reflectielicht op de kaaklijn is koeler.

naar rechts een overgang zien van warm naar koel.

en dieptewerking ten opzichte van de achtergrond versterkt.

34

ATELIER

166


abstract

Tekenen op je tablet Tekst en beeld: Ella Looise

Tekenen en schilderen op je tablet: het is een feest! Je experimenteert er onderweg lustig op los en foutjes worden gemakkelijk hersteld. Ella Looise schildert peren op haar tablet met Inspire Pro en geeft een overzicht van verschillende apps die je kunt gebruiken.

stap

1

Deze keer maak ik gebruik van Inspire Pro en de Sensu Brush: de kwast geeft me het gevoel van echt schilderen. Na het neerleggen van de peren kies ik de achtergrond van het schilderij. De hoofdkleuren worden bruin en blauw: ik schilder op een antiek schrijftafeltje met bruine kleur en blauw geeft een mooi contrast met de kleur van de peren.

stap

2

Na de opzet van de achtergrond in die twee kleuren, heb ik de peren ingetekend met de tip, het rubberen touchscreengevoelige dopje aan de achterkant van de Sensu stylus, daarna weer verder met de kwast.

stap

3

De peren hebben veel kleur; diverse schakeringen geel, groen, bruin, oranje, rood en zelfs blauw zie ik erin. Streek over streek groeien de peren. Voor de stelen zet ik een lichtbruine kleur neer en ga daar met wit overheen voor de lichtval. Altijd belangrijk bij het schilderen.

36

ATELIER

166


Tekst en beeld: Bob Tomanovic

Overzicht van optische netwerken is heel belangrijk als je een goede compositie wilt neerzetten. Wat is eigenlijk een optisch netwerk? Dat is een verbinding tussen twee vergelijkbare compositorische elementen als kleur, vorm, textuur, eigenlijk alles wat visueel tot uitdrukking komt en op elkaar lijkt. Bob Tomanovic laat zien hoe het werkt.

Ik zie het belang van optische netwerken telkens weer als ik een schilderij wil afmaken. Dat is misschien ook het belangrijkste moment om deze kennis te gebruiken. Vanaf de opzet van een schilderij is het van belang om deze visuele verbindingen in de gaten te houden, maar bij de finishing touch maakt dat net het doorslaggevende verschil. Het bepaald hoe de aandacht van de toeschouwer over het doek glijdt en waarnaartoe het wordt geleid. Soms is het net als een weegschaal. Het is ook geen

stap

1

wonder dat kunstenaars bij de laatste toetsen hun eigen doek van een afstand bekijken om beter te overzien waar nog een verbinding ontbreekt. Sommigen doen dat bewust, anderen intuïtief, maar het komt op hetzelfde neer: de juiste klank van een bepaald netwerk versterken of juist verzwakken om het gewenste eindresultaat te bereiken. Aan de hand van voorbeelden bekijken we hoe een optisch netwerk tot stand komt.

stap

instructief

Optische netwerken

2

Wanneer we zonder bijzondere effecten twee verschillende kleuren op

Als we nog een bepaal effect, zoals hier een zichtbaar randje in het kader,

een paar plaatsen in het kader aanbrengen, zijn twee optische

toevoegen, komt nog een visuele verbindingslijn tot stand. Dit is een

verbindingsschema’s meteen tot stand gebracht.

simpel voorbeeld, maar met de inzichten die zich hier vormen, krijg je een beter overzicht van het kader. Als je dit nu in één ogenblik goed kunt overzien, zal dat in een meer complexe compositie ook makkelijker gaan.

ATELIER

166

39


perspectief

Oog versus camera Tekst en beeld: Frits de Nooijer

Wanneer we een landschap tekenen en fotograferen, kijken we daar verschillend naar. Voor het zien van het landschap hebben we licht nodig. De onderdelen van het landschap weerkaatsen het licht. Wanneer dat licht op ons netvlies valt, ontstaat een plat beeld. Frits de Nooijer legt de verschillen tussen het gefotografeerde en het getekende beeld uit.

Hetzelfde motief, gezien vanuit drie blikpunten van links naar rechts. Bij het schilderen wierp ik drie achtereenvolgende blikken op het onderwerp. Hierbij haal je - als het ware - de onderdelen naar je toe. Ook speelt bij het schilderen de lijnperspectief een kleinere rol.

Om ruimtelijk te kunnen zien met het blote oog moet je van jongs af aan oefenen. Als je dat niet hebt geleerd, blijft het landschap een vlakke, visuele warboel. Je ziet dan geen verschil tussen een echte molen en een molen in de tekening. Door gebruik te maken van onze hersenen en ogen hebben we in een genetisch bepaalde volgorde geleerd de werkelijkheid ruimtelijk te ordenen. Ons visuele systeem (ogen en hersenen) bepaalt de 3D-opbouw van ieder gegeven door gebruik te maken van verschillende soorten diepteaspecten: fysiologische1, bewegings- en technische afbeelding­ aspecten. Tekenaars en schilders houden zich vooral bezig met de technische

afbeeldingaspecten. Fotografen worden geconfronteerd met fotografische beeldaspecten. Hun toestel legt het landschap volgens de lichtwetten vast in een zuiver lineair perspectief. Op de foto zie je dat in werkelijkheid evenwijdig lopende lijnen naar één punt toe lopen. Dergelijke punten vormen in de foto een denkbeeldige horizon. De fotograaf ziet met het blote oog in de regel een einder (een contrast tussen het landoppervlak en de lucht). Net als de tekenaar beweegt hij al kijkend voortdurend, zowel met zijn hoofd als met zijn ogen. Wanneer we met het blote oog kijken, spelen gedachten en gevoelens per persoon een verschillende rol. Veel mensen ‘denken’ een horizon te zien.

En vooral fotografen als ze door hun camera kijken. Je ziet als je door de camera kijkt in één keer meer landschap, dan wanneer je buiten zit te kijken en te tekenen. De lens van het fototoestel laat meer van het landschap zien dan je met het blote oog kunt waarnemen. Vergelijk maar eens de geschilderde afbeelding met de foto. Verder verschilt ons ovale beeldvlak met het zuiver rechthoekige beeld van de foto. Is dat je weleens op gevallen? Ook de grootte van de molens neemt op de foto in de diepte een kwart méér af ten opzichte van de voorgrond, dan wanneer je dezelfde molens met het blote oog ziet. Natuurlijk vanaf hetzelfde standpunt. n Voor meer informatie: www.fritsdenooijer.nl

1 Natuurlijke en lichamelijke verschijnselen betreffende.

42

ATELIER

166


landschap

In de voetsporen van Nicolas de Staël Tekst en beeld: Ingrid Jansen

Vanaf het eerste moment dat Ingrid Jansen kennis maakte met het werk van Nicolas de Staël (1914-1955), was zij onder de indruk. Ondanks het feit dat hij sterk abstraherend werkt, zie je door de opbouw van kleuren, herkenbare beelden ontstaan. Bij het maken van een schilderij a la De Staël, realiseert zij zich dat elke stap die je zet invloed heeft op de volgende.

gebruikte materialen:

doek van 60 x 80 centimeter van Talens. Verf: Talens Amsterdam. Overig: paletmes, houtskool.

Omdat de schilderijen van Nicolas de Staël veelal landschappen met een wijds karakter voorstellen, heb ik gekozen voor een foto van de Bovenmeent bij het Naardermeer. Het lijnenspel en de vergrijzende tinten zijn een mooi uitgangspunt voor een schilderij a la De Staël. In principe is elk landschap geschikt, mits je alle details weglaat en alleen gebruik maakt van de grote lijnen. Belangrijk blijft dat je het landschap abstraheert.

stap

1

De foto die gekozen is, wordt omgezet in een geabstraheerd landschap. Om meer grip op de compositie te krijgen, is het handig om de foto tegen een raam te houden en met een fineliner in grote lijnen de contouren van het landschap over te trekken op dun papier. Hierin worden alle details achterwege gelaten. Ik heb gekozen voor een katoenen doek van 60 x 80 centimeter van Talens, waarop ik met houtskool een schets heb gemaakt.

44

ATELIER

166


INSTRUCTIEF

Van foto naar abstract Tekst en beeld: Marjon den Engelsman

We maken graag foto’s van plekken of situaties die ons inspireren. Maar hoe maak je er een schilderij van? Vooral als je het beeld niet wilt kopiëren, maar als inspiratiebron wilt gebruiken voor een abstractere vorm. Marjon den Engelsman legt uit.

Tijdens mijn reis door Peru zag ik op grote hoogte deze zonnepoort. Hoewel het beeld nu stoffig en grijs is, zouden in vroegere tijden de vele plateaus vol met bloemen hebben gestaan en liepen rijke Inca’s vol gouden sieraden over de trappen. Op een speciaal tijdstip van het jaar schijnt de zon precies door de poort en kondigt daarmee een tijdstip van groei

stap

1

aan. Voor een volk dat de zon vereerde, moet dat een bijzonder moment zijn geweest. Het licht op de getrapte lagen ernaartoe biedt een mooi lijnenspel, een uitdaging om dit in een abstracte vorm weer te geven. n Voor meer informatie: www.marjondenengelsman.nl

stap

2

stap

3

Maak eerst een potloodstudie om de vormen te

Maak structuur op de ondergrond. Gebruik

Maak vloeibare verf van diverse acrylverfkleuren.

onderzoeken. De compositie is hier verticaal

hiervoor verschillende papiersoorten en plak

Gebruik voor elke kleur een apart bakje. Neem

gemaakt om de hoogte te benadrukken. Het

die gekreukt op met gelmedium. Laat ook

hiervoor een weinig verf, voeg een scheutje

accent ligt hoog in het vlak en de diverse

delen van je ondergrond onbewerkt. Combineer

vloeibaar medium toe en roer tot het een egale

horizontale banen variëren onderling in breedte

de collage met veegjes gesso, aangebracht met

massa wordt. Voeg daarna al roerend water en

waardoor een ritmisch spel ontstaat.

een paletmes. Voor nog meer structuur kun je

medium toe tot het de gewenste vloeibaarheid

nog wat zand door de gesso mengen. Dit grove

heeft (als melk). Bestrijk de ondergrond met

mengsel kan zo hier en daar als accent worden

water, schilder en druppel er kleuren overheen

opgebracht. Laat tussen elke handeling alles

en laat die in elkaar vloeien. Laat het drogen.

goed drogen. Schilder de rand met zwart.

ATELIER

166

47


boek

Was ik maar naar de kunstacademie gegaan… … dan had ik dit boek niet hoeven kopen Je tekent of schildert met veel plezier, maar wat maakt je werk nog beter? Hoe word je creatiever en waar haal je inspiratie vandaan? Eind 2013 verschijnt het boek ‘Was ik maar naar de kunstacademie gegaan, dan had ik dit boek niet hoeven kopen’ van Marjolein van der Stoep. Daarin lees je over alle onderwerpen die voor een kunstenaar belangrijk zijn. Een kunstenaar is zich bewust van de veelheid aan vormen om hem heen. Hij kijkt naar verschillen in vorm, vormen in de natuur, door de mens gemaakte vormen, vormherhalingen en verbindingen tussen vormen. Ook elk kunstwerk is opgebouwd uit vormen, zichtbaar door lijnen en vlakken.

Tip van Vincent Kijk naar de natuur Al vergelijk je duizenden bladeren van de eikenboom met elkaar, je zult geen twee gelijke vinden! Natuurlijke vormen zijn altijd verschillend. In de natuur vind je altijd de meest economische oplossingen voor vormgevingsproblemen. De natuur zoekt de weg van de minste weerstand, het kortste pad, de meest passende vorm. Daarom zie je veel vormgelijkenissen op verschillende plaatsen in de natuur. Voorbeelden: • Een planeet, een waterdruppel, een slang die zich oprolt; ze vormen een bol, de vorm met het meeste volume en een zo klein mogelijk oppervlak. • De takken van een boom, de aderen in je lichaam, de delta van een rivier zijn voorbeelden van vertakte vormen. Vertakkingen kunnen een groot gebied bestrijken, terwijl ze een zo kort mogelijke weg afleggen.

52

ATELIER

166

restvorm Een ongeoefend kunstenaar is vooral bezig met het vormgeven van de ‘hoofdvorm’, het onderwerp van het kunstwerk. Een ervaren kunstenaar weet dat de vorm of ruimte die overblijft rondom de hoofdvorm, de ‘rest’vorm, voor het slagen van het totale beeld net zo belangrijk is als het onderwerp. Kijk dus voortaan naar de restvormen alsof het hoofdvormen zijn. Als je een schets hebt gemaakt, vraag je dan af: zijn de restvormen ook interessante vormen om te zien? Pas als je daar ‘ja’ op kunt antwoorden, ga je verder. voorkeuren Bij het weergeven van vormen hebben mensen duidelijke voorkeuren, die veranderen als ze bewuster gaan vormgeven. In volgorde van ontwikkeling is dat: 1. Tekenen van basisvormen. De supereenvoudige, symbolische vormen die kinderen al maken om vormen weer te geven. 2. Tekenen van de meest herkenbare kant. Als je een vis tekent, doe je dat vaak vanaf de zijkant. Het beeld wordt meestal niet zo interessant. 3. Zo echt mogelijk tekenen. Om iets zo goed mogelijk te laten lijken, moet je kijken hoe de vorm er werkelijk uitziet (misschien loopt hij perspectivisch weg, of maakt de vis een draai).


Vormoefeningen

Deze oefeningen helpen je flexibeler en vrijer met vormen om te gaan. restvorm Word je bewuster van de ‘negatieve ruimte’ in het beeld. Neem daarvoor een bekend schilderij en teken eens alleen de restvormen na. Vul ze in (met verf, potlood, collage of welke techniek je maar wilt), zodat de hoofdvorm als een silhouet overblijft. De restvorm wordt de hoofdvorm!

Facebook Je kunt de ontwikkeling van het boek ‘boek Kunstacademie’. Hier kun je

volgen via de Facebookpagina

terecht voor inspirerende ideeën, creatieve oplossingen en zien hoe het boek tot stand komt. Als je vragen hebt, staat Van Gogh voor je klaar! Verder vinden we het leuk als je hier je eigen tips en trucs met ons en andere kunstenaars deelt. Regelmatig geven we leuke prijzen en kortingen weg. Dus vind ons snel leuk op www.facebook.com/boe kkunstacademie

vervormen Teken een raster op een foto en neem de foto op een vertekend raster over. Je kunt de foto dan precies zo vervormen als je wilt. Dit kan een verrassend beeld opleveren; een nieuwe werkelijkheid op basis van het dagelijkse leven.

BESTEL

vormveranderingen Kies een heel gewoon onderwerp, bijvoorbeeld een theepot. Teken of schilder de theepot op stevig papier of karton, snijd hem uit en snijd hem in stukken. Schuif de stukken én de restvormstukken steeds in een andere formatie en maak er een foto van. Of zaag de vormen uit dun hout en druk ze steeds op een andere manier af. Speel zo met vormen en restvormen. n

NU! De eers te 400 g elukkige krijgen n allemaa l e e n prach Artists W tig ater Colo ur Sable penseel cadeau t.w.v. € 15,25 + gratis verzend ing! Vul sne l de ant woordk aart in midden in dit bla d!

Tekst: Marjolein van der Stoep

ATELIER

166

53


museumtips

TIPS

De 100 mooiste Rembrandts Wat vind jij het mooiste werk op papier van Rembrandt? Op www. teylersrembrandt.nl kan iedereen tot 15 september een stem uitbrengen op zijn of haar favoriete Rembrandt. De publiekslievelingen uit de collectie van Teylers Museum zijn dit najaar te zien op de tentoonstelling ‘De 100 mooiste Rembrandts’. Met een crowd-

fundingsactie wil Teylers 50.000 euro ophalen voor de aanschaf van nieuwe lijsten voor deze topstukken. Vanwege de forse bezuinigingen op musea vraagt Teylers Museum de steun van het publiek om dit bedrag bijeen te brengen. De tentoonstelling laat zien hoe de waardering voor Rembrandt in Nederland zich heeft ontwikkeld vanaf de achttiende eeuw tot heden.

Mondriaan in Amsterdam 1892-1912 Het Amsterdam Museum belicht een onbekende kant van de wereldberoemde kunstenaar Piet Mondriaan. In zijn jonge jaren woonde en werkte de pionier van de abstracte kunst lange tijd in onze hoofdstad. De tentoonstel-

‘De 100 mooiste Rembrandts’, 28 september 2013 t/m 19 januari 2014, Teylers Museum, Spaarne 16, Haarlem: di-za 10-17, zo 12-17, tel: (023) 516 09 60, www.teylersmuseum.nl.

ling ‘Mondriaan in Amsterdam 1892-1912’ laat zien hoe de schilder in en rond de stad zijn eigen stijl ontdekt. Van de donkergekleurde realistische landschappen uit zijn beginjaren tot de bijna abstracte weergave van een stralende ‘Molen bij zonlicht’ (1908). De expositie brengt ruim 60 veelal zelden getoonde Mondriaans voor het eerst terug naar de stad waar ze honderd jaar geleden zijn geschilderd. ‘Mondriaan in Amsterdam 18921912’, 11 oktober 2013 t/m 5 januari 2014, Amsterdam Museum, Kalverstraat 92, Amsterdam; ma-zo 10-17, tel: (020) 523 18 22, www.amsterdammuseum.nl.

(Advertentie)

MUSEUM JAN VAN DER TOGT

Dorpsstraat 50, Amstelveen www.jvdtogt.nl Openingstijden: woensdag t/m vrijdag 11.00 - 17.00 uur, zaterdag en zondag 13.00 - 17.00 uur

54

ATELIER

166

Rogier van der Weyden In de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België is een tentoonstelling gewijd aan de schilderkunst te Brussel in de periode tussen de dood van Rogier van der Weyden (1464) en de opkomst van een nieuwe geest in de kunst van Bernard van Orley (1487/1491-1541) te zien. Wie de schilders van de vele kunstwerken uit die tijd waren, is soms moeilijk te bepalen. Enkele voorbeelden: dankzij een document weten we dat Aert van den Bossche in opdracht van het Brusselse schoenmakersgilde een triptiek schilderde voor de SintNicolaaskerk. Pieter van der Weyden, die het beroemde atelier van zijn vader Rogier erfde, wordt genoemd in verschillende documenten, maar geen enkel schilderij kan met zekerheid aan hem National Gallery of Victoria, Melbourne, Felton Bequest, 1922.

worden toegeschreven. De tentoonstelling steunt op het vierjarig onderzoek van Griet Steyaert, doctor in de kunstgeschiedenis, gespecialiseerd in de navolgers van Rogier van der Weyden. ‘De erfenis van Rogier van der Weyden. De schilderkunst in Brussel, 1450-1520’, 11 oktober 2013 t/m 25 januari 2014, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Regentschapsstraat 3, Brussel; di-zo 10-17, tel: +32 (0)2 508 32 11, www.fine-arts-museum.be.


Van Rembrandt tot Damien Hirst sche les’ waarbij zeventiendeeeuwse meesters worden ge­toond samen met internationale moderne en hedendaagse topkunstenaars. Dit najaar kan de bezoeker als het ware onder de menselijke huid kruipen in kunstwerken van Rembrandt tot Damien Hirst. Foto: Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis, Den Haag.

Al eeuwenlang is het menselijk lichaam en de ontleding ervan een gewild onderwerp onder kunstenaars. Het Gemeentemuseum Den Haag organiseert een unieke tentoonstelling over ‘De anatomi-

‘De anatomische les - van Rembrandt tot Damien Hirst’, 28 september 2013 t/m 5 januari 2014, Gemeentemuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, Den Haag; di-zo 11-17, tel: (070) 338 11 11, www.gemeentemuseum.nl.

Ik hou van Holland ‘Ik hou van Holland. Nederlandse kunst na 1945’ geeft inzicht in de ontwikkeling van de Nederlandse kunst van 1945 tot nu. Het Stedelijk Museum Schiedam selecteerde ruim honderd kunstwerken die bepalend zijn voor de kunst in deze periode. De tentoonstelling laat ook de maatschappelijke context van deze werken zien, waardoor de signalerende en reflecterende functie van kunst zichtbaar wordt. Het Stedelijk Museum Schiedam is hét museum van Nederlandse kunst na 1945 en wil aantonen dat kunst en samenleving een betekenisvolle eenheid vormen. De tentoonstelling duurt twee jaar, maar kent een dynamisch karakter: gedurende die looptijd zijn er verschillende wisselingen. Belangrijke thema’s in de tentoonstelling zijn: Vrijheid 1945-1955, Wederopbouw & Welvaart 1955-1970, Emancipatie & Identiteit 1970-1989, Verruiming van grenzen & Engagement 1990-nu. ‘Ik hou van Holland. Nederlandse kunst na 1945’, 21 september 2013 t/m 6 september 2015, Stedelijk Museum Schiedam, Hoogstraat 112, Schiedam; di-zo 10-17, tel: (010) 246 36 66, www.stedelijkmuseumschiedam.nl

Tekenkunst in het Oude Egypte In het Jubelparkmuseum is de tentoonstelling ‘Schrijvers van contouren - Tekenkunst in het Oude Egypte’ te bewonderen. De expositie toont het belang aan van de tekenkunst in de faraonische beschaving. Ze handelt over de conventies, technieken, functies en toepassingen en brengt de bezoeker in direct contact met de Egyptische kunstenaars, zowel aan de hand van de meest vrije en spontane creaties als van strenge officiële kunstwerken.

© MRAH.

‘Schrijvers van contouren Tekenkunst in het Oude Egypte’, 13 september 2013 t/m 19 januari 2014, Jubelparkmuseum, Jubelpark 10, Brussel; di-zo 10-17, tel: +32 (0)2 741 72 11, www.kmkg-mrah.be.

Marino Marini Marino Marini geldt als een van de invloedrijkste beeldhouwers van de twintigste eeuw. Dat hij ook schilder en tekenaar was, weten maar weinigen. Met de tentoonstelling ‘Marino Marini - schilder, tekenaar, beeldhouwer’ wordt dit najaar in Museum de Fundatie in

Zwolle het grote belang van de schilderijen en tekeningen in Marini’s oeuvre duidelijk gemaakt. Niet alleen in relatie tot zijn baanbrekende beeldhouwkunst, die zonder experimenten met kleur en lijn ondenkbaar is, maar vooral als zelfstandig en volwaardig onderdeel van zijn artistieke visie. ‘Marino Marini - schilder, tekenaar, beeldhouwer’, 29 september 2013 t/m 16 maart 2014, Museum de Fundatie, Blijmarkt 20, Zwolle; di-zo 11-17, tel: (0572) 388 188, www.museumdefundatie.nl.

Charlotte Schleiffert, ‘White Dutch I’ (2013).

Lezersaanbieding Tegen inlevering van deze bon ontvang je bij bezoek aan de tentoonstelling ‘Ik hou van Holland. Nederlandse kunst na 1945’ in het Stedelijk Museum Schiedam het tweede kaartje gratis. Deze actie geldt van 21 september 2013 t/m 6 september 2015. Niet geldig in combinatie met andere acties en/of aanbiedingen.

ATELIER

166

55


a t e l i e r i n v l aa n d e r e n ‘Cimes’ (2007), pastel op papier, 70 x 100 cm.

56

ATELIER

166


Eenzaamheid en emotie Integere werken van Mathieu Weemaels Mathieu Weemaels woont in hartje Brussel en heeft zijn atelier op een ruime zolderverdieping. Hier overheersen de tinten die in zijn pastels en olieverfwerken terug te vinden zijn: grijstinten, gebroken wit, leikleur en oudroze. Gedempte kleuren die zachtheid en broosheid suggereren.

ATELIER

166

57


Aquarel

Boekenmarkt

In de Boekenmarkt vind je prachtige kunstboeken, interessante acties en aanbiedingen. Op de website van Atelier vind je het volledige overzicht, kun je in de boeken bladeren en ze eenvoudig bestellen. Kijk snel in de webshop op www.ateliermagazine.nl of bestel de boeken via de antwoordkaart elders in dit blad.*

ACTIE De Sensu Brush is een echt penseel voor je tablet of smartphone, te gebruiken met diverse apps zoals ArtRage. Geweldig handig voor op reis en onderweg. Je kunt dan toch altijd lekker tekenen en schilderen zonder dat je een hele uitrusting bij je hoeft te hebben! Dat is 100 % creatieve vrijheid en je kunt later thuis het digitale werk alsnog heerlijk met “echte” verf uitwerken. Bestel de Sensu Brush nu met € 5 korting bij Atelier! Kijk voor een uitgebreide test van dit penseel op pagina 47 in dit blad en op www.ateliertv.nl voor instructieve filmpjes over de Sensu Brush.

Onder de titel ‘Adieu Tiest!’ hebben de erven van Tiest Simons een prachtig boek gemaakt met meer dan 550 van zijn tekeningen en schilderijen. Een fantastisch overzicht van het veelzijdige talent van deze bijzondere man. Prijs € 25,00

! Adi eu Ti est

ADIEU TIEST!

Sensu Brush

Adieu Tiest!

De nieuwe Marjolein Kruijt agenda voor 2014! Marjolein beeldt dieren af met een vleugje humor of juist in hun kwetsbaarheid. Haar dierportretten en wildNIEUW life schilderijen zijn wereldwijd in collecties te vinden en in de nieuwe natuuragenda. De agenda is verkrijgMarjolein Kruijt baar in twee verschillende covers. Marjolein Kruijt Prijs € 11,95

Natuur

Natuur

Adviesprijs € 49,50

AGENDA 2014

Speciale Atelier prijs

0 € 44,5

AGENDA 2014

Rechtbanktekenaar

Spetterend acryl

Kozijnspecht is een held

Auteur Hashim Akib schijnt een nieuw licht op het veelzijdige medium acryl. Prijs € 19,95

Een prachtig boek over de avonturen van Kozijnspecht, een grappige vogel. Nu slechts € 9,95

60

ATELIER

166

‘Inne, staand in laken’ (2012), houtskool en acryl op Lokta papier, 54 x 157 cm.

Het levensverhaal van Felix Guérain is gelardeerd met tekeningen en illustraties, voorzien van praktische uitleg en informatie over teken­ materialen. Langzamerhand ontdekt de lezer het geheim van deze veelzijdige rechtbanktekenaar. Prijs € 16,95

WIN

Maak nu kans op een exemplaar van ‘Het geheim van de rechtbanktekenaar’ van Tirion! Kijk snel op www.ateliermagazine.nl onder Nieuws.


Dieren in de kunst Fauna in de schilderkunst van de late middeleeuwen tot het einde van de negentiende eeuw

Marthy Locht

Soms kom je onderweg net dat mooie tafereel tegen dat je wilt schilderen. Dan is het handig om een schetsboek en potlood bij je te hebben. Bestel het Atelier schetsboek via www.ateliermagazine.nl of via de antwoordkaart elders in dit blad. Prijs A5 € 9,95 Prijs A6 € 7,95

Gro e n e

‘Dieren in de kunst’ bevat de mooiste kleurenafbeeldingen en interessantste weetjes over de geschiedenis van fauna op het doek. In dit boek vertelt Marthy Locht je meer over de betekenis van dieren in de kunst. Prijs € 24,95

Atelier schetsboek Dieren in de kunst

Portretten schilderen

Kalender M. Kruijt

Hoe teken ik

Wilde dieren tekenen

Dit boek laat stapsgewijs zien hoe je een portret realistisch weergeeft. Van het bestuderen van gezichten tot het schilderen ervan. Prijs € 34,95

De twaalf mooiste schilderijen van Marjolein Kruijt zijn nu verschenen in haar Dieren verjaardagskalender. Prijs € 10,95

Met de ‘Hoe teken ik’-boeken leer je in enkele stappen te tekenen. Kijk voor alle ‘Hoe teken ik’-titels op www.atelier­magazine.nl. Prijs € 6,95

Giovanni Civardi laat stap voor stap zien hoe je wilde dieren tekent. Een praktisch tekenboek voor zowel beginners als gevorderden. Prijs € 12,95

Dieren tekenen

Tijd voor tekenen

Reisschetsboek

Tekentechnieken stap voor stap. Nu slechts € 20,00

Dit boek laat zien hoe je al schetsend de mooiste momenten vast kunt leggen op papier. Prijs € 19,95

De nieuwe editie van ‘Dieren tekenen en schilderen met Marjolein Kruijt’ is uit! Deze luxe editie toont meer dan 100 tekeningen en schilderijen van Marjolein. In deze herziene druk is de demonstratie ‘hond in olieverf’ en ‘ogen in olieverf’ toegevoegd. Een prachtig boek dat een must is voor elke schilder en dierenliefhebber. Prijs € 24,95

Dieren tekenen en schilderen

NIEUW

Praktische informatie * Standaard rekenen wij € 1,95 verzendkosten per boek, met een maximum van € 6,75. Bij bestellingen boven de € 50,- is verzending gratis. Voor bestellingen buiten Nederland en boeken die

Verf

Inkt

Doe-boek voor kinderen

Dit kinderboek staat vol antwoorden, geheimen en weetjes over verf, en leuke opdrachten om zelf te doen. Ga op zoek naar de kleuren van je eigen palet! Prijs € 19,95

Speciaal voor jou laten zeven bekende Nederlandse illustratoren zien waarom zij graag inkt gebruiken. Ga aan de slag en beleef plezier aan de vele opdrachten in dit boek. Prijs € 16,95

In dit boek kun je verhalen lezen over de schilder Paul Gauguin. Daarna ga je zelf aan de slag met leuke teken- en schilderopdrachten! Prijs € 17,95

niet door de brievenbus passen, rekenen wij € 6,75 verzendkosten voor de hele bestelling. ** Boek past niet door de brievenbus. Verzendkosten € 6,75.

ATELIER

166

61


Aquarel Varkensharen kwast in Van Gogh olieverf.

Amsterdam Expert met schildermes.

Zoals elke vakman heeft ook de kunstschilder zijn gereedschap. En of je nu professioneel werkt of alleen in je vrije tijd schildert, zonder goed gereedschap kom je niet ver. Bij schildergereedschap denk je al snel aan kwasten en penselen, maar als schilder heb je nog veel meer gereedschappen tot je beschikking, zoals paletmessen en schildermessen, spatels en schrapers. Daarnaast is er ‘gereedschap’ dat er niet speciaal voor gemaakt is, maar dat je als schilder wel uitstekend kunt gebruiken. Denk daarbij aan stokjes, rollers, oude creditkaarten en zelfs raamwissers. penselen Welk gereedschap je gebruikt, hangt sterk af van het effect dat je wilt bereiken. Alleen al in penselen is de keuze enorm groot, voor elke manier van schilderen is er wel een penseel. Het haar is het belangrijkste onderdeel van het penseel. Meestal is dit dierlijk haar, maar ook synthetisch haar is tegenwoordig populair. Elke haarsoort heeft specifieke eigenschappen die het karakter van het penseel bepalen. Royal Talens heeft prachtige handgemaakte penselen in de assortimenten Rembrandt en Van Gogh. Hierin wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de natuurlijke eigenschappen van het haar. Zo wordt het haar bijvoorbeeld niet geknipt, waardoor de meest natuurlijke vorm bewaard blijft.

66

ATELIER

166

marterhaar Van de zachte haarsoorten is Kolinsky roodmarterhaar de absolute topkwaliteit. Deze haarsoort kan veel verf en water opnemen, is heel veerkrachtig en heeft een lange levensduur. Het is de allerbeste kwaliteit haar voor aquarelpenselen. De Kolinsky penselen van het merk Rembrandt hebben een zeer scherpe haarpunt waardoor je er ook heel gedetailleerd mee kunt werken. Penselen van roodmarterhaar hebben bijna dezelfde eigenschappen en worden ook meestal gebruikt voor aquarel, maar daarnaast zijn ze heel geschikt voor andere waterige verfsoorten zoals plakkaatverf of Ecoline. Bovendien kun je ze gebruiken voor het schilderen van fijne details in olieverf en acrylverf. eekhoornhaar Eekhoornhaar is heel zacht en heeft een groot wateropnemend vermogen. Hierdoor wordt eekhoornhaar (of Petit gris) vrijwel uitsluitend voor aquarelleren gebruikt. Net als Kolinsky roodmarterhaar heeft eekhoornhaar een scherpe punt. runderoorhaar Een andere zachte haarsoort is runderoorhaar, een betaalbaar alternatief voor roodmarterhaar. Het heeft


Verschillende schildermessen en penselen.

Structuren in Van Gogh olieverf met gekartelde schraper.

WIN Maak nu kans op een van de vijf penselensets van Royal Talens! Kijk voor de voorwaarden op www.ateliermagazine.nl onder Nieuws.

een goede verf- en wateropname, is redelijk veerkrachtig en heeft een lange levensduur. Penselen van runderoorhaar kun je voor verschillende verfsoorten gebruiken. synthetisch Er zijn ook penselen van synthetisch haar, meestal filament genoemd. Over het algemeen zijn synthetische haarsoorten aantrekkelijk geprijsd en eveneens een goede vervanger voor bijvoorbeeld roodmarterhaar. Het wateropnemend vermogen is iets minder dan van roodmarter, maar het kan wel in een erg mooie punt worden gezet. De veerkracht van filament is zelfs groter dan die van roodmarter, de punt echter wat minder scherp. De combinatie van redelijke vochtopname en veerkracht maakt een filamentpenseel geschikt voor alle verfsoorten. varkenshaar Varkensharen geven veel ‘penseelstreek’ in de verf te zien. Het beste varkenshaar komt van varkens uit de provincie Chungking in China. Het is stug, maar tegelijk soepel en veerkrachtig. Bovendien is het bijzonder slijtvast. Doordat het in fijne punten uitloopt, kan het veel pasteuze verf vasthouden. Dit maakt het heel geschikt voor olieverf en acrylverf. schrapers en messen Houd je ervan om pasteus en expressief te werken, dan kun je schrapers of messen gebruiken. Een paletmes is een langwerpig soort plamuurmes waarmee je verf op

het palet kunt bereiden of mengen. Het paletmes is plat en vrij stug. Een schildermes is soepeler dan een paletmes en wordt vooral gebruikt om mee te schilderen. Het schildermes is daarom niet recht maar heeft een knik, zodat er ruimte blijft tussen je hand en de verf op het doek, waardoor je schone handen houdt. In de praktijk is het onderscheid tussen paletmessen en schildermessen niet zo strikt en worden ze ook door elkaar gebruikt. Met een schildermes kun je de verf dik opbrengen, daardoor is het zeer geschikt voor impastotechnieken in olieverf of heavy body acrylverf zoals Amsterdam Expert. Talens heeft een uitgebreide serie schildermessen met een soepel en veerkrachtig stalen blad, gevat in een gepolijste, massief houten handgreep. Ze zijn er in diverse vormen en maten, van rond tot ruitvormig, van recht tot schuin en van heel klein tot groot. Met elke vorm zal het resultaat weer anders zijn.

.

Ontdek zelf het effect van verschillende penselen en haarsoorten. En experimenteer ook eens met schildermessen en schrapers. Of je nu glad wilt schilderen of heel pasteus, met het juiste schildergereedschap vergroot je je mogelijkheden en je vakmanschap. Op de website van Royal Talens, www.royaltalens.com, vind je bij ‘benodigdheden’ een uitgebreid overzicht van alle schildergereedschappen. n

Voor meer informatie: www.royaltalens.com

ATELIER

166

67


v e rwach t

167

Verkrijgbaar begin november 2013 www.ateliertv.nl www.ateliermagazine.nl www.schilderijvanhetjaar.com D ieren in de k unst Deze keer bespreekt Marthy Locht het werk van George Stubbs (1724-1806), een Engelse kunstenaar die vooral bekend is om zijn schilderijen van paarden.

W inters tafereel De winter staat weer voor de deur, met al zijn prachtige taferelen om te schilderen. Marjon den Engelsman legt uit hoe je winterse bomen in verdunde acrylverf opzet.

M arco B oer Een beperkt kleurenpalet kenmerken de werken van Marco Boer. De kunst van het weglaten is op zijn lijf geschreven. Boer vertelt in Atelier over zijn liefde voor de aquareltechniek.

S ti j n F eli x Kunstenaar Stijn Felix mixt horror, romantiek en zwarte gal tot een artistieke cocktail. In Atelier 167 kun je zijn indrukwekkende schilderijen bekijken.

ATELIER is een uitgave van nr58 uitgeverij Havinghastraat 58, 1817 DA Alkmaar, T +31 (0)72 515 26 66 E uitgeverij@nr58.nl

Abonnementen, adreswijzigingen, inlichtingen over betalingen en bezorging:

Abonnementen worden tot weder­opzegging genoteerd. Opzegging dient, uitsluitend schriftelijk, tenminste twee maanden voor het verstrijken van het abonnement­sjaar te geschieden. Telefonische opzeggingen en per e-mail worden niet als zodanig geaccepteerd.

ATELIER abonnementenservice, Postbus 272, 1800 AG Alkmaar, Nederland telefoon +31 (0)72 515 26 66

Losse nummers, nabestellingen: € 6,25 (+ verzendkosten (Nederland en België)

Vaste medewerkers: Jean-Paul van Boxtel, Hein Dik, Marijn Dionys, Marjon den Engelsman, Guy Gruwier, Frits de Nooijer, Mariëlle Osté, Marc De Vos

Abonnementsprijs: voor zes nummers per jaar Nederland € 31,50 (machtiging) € 33,00 (per acc. giro) België € 31,50 (overschrijvingsformulier)

Basisvormgeving, druk en lithografie: nr58 total communication

Advertenties: Raoul Locht E uitgeverij@nr58.nl, T +31 (0)72 515 26 66

Binnen Europa: € 51,50,Buiten Europa: € 91,50,(Alle prijzen zijn inclusief porto.)

Distributie losse verkoop: Betapress bv, Gilze, T +31 (0)161 45 78 00

ISSN 1380-9563 Uitgever & Hoofdredactie: Raoul Locht Eindredactie: Laura Groen in 't Wout Redactie: Rob Komala, Henk Wesselius

Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder voor­af­gaande toestem-ming van de uitgever van dit blad. Zonder schriftelijke toestemming van de uitgever is het niet geoorloofd dit blad op te nemen in of ter beschikking te stellen van een leesportefeuille.

Hoewel de informatie, gepubliceerd in deze uitgave met zorg is uitgezocht en waar mogelijk is gecontroleerd, sluiten uitgever, redactie en auteurs uitdrukkelijk iedere aansprakelijkheid uit voor eventuele onjuistheid en/of onvolle­dig­heid van de verstrekte gegevens. Hoewel wij zorgvuldig met beeldrecht omgaan, verzoeken wij een ieder die denkt aanspraak te kunnen maken op beeldrecht zich met de uitgever in verbinding te stellen. Hoewel wij zorgvuldig onze adverteerders selecteren, kan het voorkomen dat een product of dienst niet aan uw verwachting voldoet. Wij kunnen ons daar niet verantwoordelijk voor achten. Toegezonden beeldmateriaal en teksten/ vertalingen voor gebruik in Atelier dienen vrij van rechten te zijn en mogen door de uitgever vrij gebruikt worden.


Atelier magazine nummer 166 preview  

Atelier magazine nummer 166 preview

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you