Page 1

RBS Markets

Chart Navigator - week 06/2013

Meer informatie Ga naar www.rbs.nl/markets of bel 0900-MARKETS (0900-6275387; lokaal tarief)

Momenteel worden de aandelenvelden ontsiert door zwarte candles met veelal mannelijke omvang. Hiermee krijgt de eerder aangekondigde correctiefase duidelijk gestalte. Echter, de “Berendansen” brengen de trends niet direct in gevaar. Er is wat dat betreft voldoende ruimte voor gezonde correcties. U leest en ziet dienaangaande in de Chart Navigator waar thans de cruciale kantelpunten liggen. Zwarte kaarsen in de uptrend In vorige edities van mijn nieuwsbrief meldde ik reeds dat correcties op de loer lagen. De gezonde berenprikken zijn nu zichtbaar als zwarte kaarsen in de uptrend. Kijk in de nieuwsbrief of dit ook het geval is bij uw favoriete fondsen. Op de intermarket velden is het relatief gezien rustig aan het front. EuroDollar blijft hangen in zijn uptrend, BrentOil gaat er wel rap vandoor, de Goud- en Zilverstieren en -beren komen niet van hun plaats. Kijk op de charts waar zij wel in actie willen komen. Voor de Grondstoffenselectie heb ik gekozen voor drie titels uit het (edel-) metalenuniversum, omdat RBS deze week in diverse uitingen aandacht vraagt voor deze RBS Turbotitels. Een blik op de grafiek mag dan natuurlijk niet ontbreken. Lees verder over Palladium, Platina en Koper en beslis of u in actie wilt komen. Uit het buitenlandse RBS Turbo universum bespreek ik deze week drie grafieken waarop de “Berendans” wel heel duidelijk zichtbaar is. Kijk maar eens naar de grafieken van Goldman Sachs, Credit Suisse en KBC Groep.

rbs.nl/markets

Voor de sectie Midkapfondsen sta ik op verzoek van trouwe lezers stil bij de grafiek van AMG (vervolg downtrend), bespreek ik de berentikken bij Aalberts en geef ik aan wanneer de BAM bullen weer terug kunnen komen. Op menig speelveld zijn mooie trends in ontwikkeling. Hoe herken je ook al weer een trend en waar liggen dan de krijtstrepen? Hoe meet je ook al weer een trend met een MA-lijn en hoe luiden dan de signalen? In de TA vraagbaak van deze week bespreek ik graag nog eens de basics van trendanalyse. Interessant leesvoer Als TA coach probeer ik u zo goed mogelijk het spel der technische analyse eigen te maken. Naast dagelijkse commentaren en publicaties presenteer ik in wekelijkse columns diverse onderwerpen van min of meer blijvende aard. Deze zogenaamde TA evergreens zijn voor u interessant leesvoer. Ik verzamel deze columns op mijn website nicoprbakker.nl, zodat u ze nog eens makkelijk na kunt lezen. Kijk eens verder op de Columns van Nico. Nico P.R. Bakker

Inhoud Chart Navigator Indices P. 2 AEX® Hoofdfondsen P. 4 TA Vraagbaak P. 12 Valuta - Obligaties P. 13 Grondstoffen P. 14 Turbo Titels Buitenland P. 16 Midkapfondsen P. 17 Info P. 18

Wilt u reageren? Heeft u opmerkingen, vragen, suggesties, aanvullingen, wilt u reageren? Doe dit dan door een email te sturen naar beleggen@rbs.com. Op het moment van schrijven heeft Nico Bakker mogelijk in privé een positie in de onderliggende waarden zoals beschreven in deze Chart Navigator en zijn er geen andere belangenconflicten bekend.


Chart Navigator - Indices

week 06 - 8 februari 2013

AEX-Index® - Berentikken Met de tweede zwarte candle in de maak, na de +9 stand op de swingteller en een neerwaartse krul in de RSI, is de correctie ofwel countertrendbeweging in volle gang. Het berenspel wordt gespeeld ruim boven de sleepkabel en boven twee actieve trendlijnen, dus is er sprake van een reactiebeweging in de uptrend. Bodemvorming boven of op 339,50, gelijk aan een recente bodem, zou een sterk bullish signaal zijn. Maar een diepere correctie tot circa 330, waar de sleepkabel het veld in loopt, is ook geen probleem. Het kruit droog houden en wachten op het juiste moment om (additionele) aankopen te doen.

DAX® index - Stieren doen stap terug Op het middellange termijn speelveld is er weliswaar sprake van een stijgende trend waarbinnen de bulls de meeste troeven in handen hebben, toch dienen zich nu correctieve tikken aan. Logisch in een uptrend, waarbinnen actie- en reactiebewegingen elkaar afwisselen. Zolang de huidige candles zwart kleuren, is de reactiebeweging actief richting in eerste instantie 7478, gelijk aan een recente top. Onder dit niveau is een diepere correctie naar 6950 haalbaar, zonder dat de trend breekt. Voor nu bezien tot hoever en hoe lang de berenfase aanhoudt. Trendvolgers houden even de adem in, zij wachten op een nieuwe hogere bodem.

EUROSTOXX50® index - Terug naar de trendlijn “Echter, vorige week is een overtuigende zwarte candle geplaatst. Tevens krult de RSI omlaag onder de OB-lijn. Kortom, een gezonde reactiebeweging ligt op de loer. Al met al zijn correctieve tikken toegestaan richting het steunpunt op afgerond 2620. Hier kruist tevens de stijgende trendlijn...”, zo schreef ik vorige week. Welnu, de beren hebben goed geluisterd en hebben de index terug gedrukt naar het 2620 niveau. Wellicht kunnen er nog streepjes vanaf, maar het zou mooi zijn als er komende week een witte candle wordt gevormd. We wachten op de Return of the Bull...... Laat de beren uitrazen en wacht uw kans af om (additionele) aankopen te doen.

2

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - Indices

week 06 - 8 februari 2013

S&P 500速 index - Veel speelruimte Ik zie een hapering in de uptrend. Deze week is namelijk een kleine zwarte candle in de maak. Tevens krult de RSI omlaag onder de OB-lijn. Al met al neemt de kans op een hogere top binnen de uptrend toe. Zolang de koers onder afgerond 1514 noteert, zijn correctieve tikken het meest waarschijnlijke scenario. Er is voldoende speelruimte voor een tikkie terug tot wellicht 1400, zonder dat de uptrend daarmee in gevaar komt. Volg de kleur van de candle in combinatie met een neerwaartse draai in de RSI om de correctie te ondersteunen. Winsten afromen. Er ligt een gezonde correctie op de loer....

DOW JONES index - Beren laten zich zien Vanaf afgerond 12884 is een flinke stijging gerealiseerd. Ik zie een mooie serie witte candles binnen de uptrend. Echter, deze week is een zwarte candle in de maak en krult de RSI tegelijkertijd omlaag onder de OB-lijn. Dit impliceert dat de ruim 14000 puntengrens als weerstand genoteerd mag worden. Zolang de koers hier onder noteert is het oppassen voor een correctieve beweging binnen de uptrend. De beren zullen zich meer laten horen en zien, waardoor de index terug kan vallen richting sleepkabel en trendlijn. De trend als zodanig komt niet direct in gevaar. Turbospelers nemen gas terug en romen hier en daar wat winsten af.....

NIKKEI 225 index - Stier bereikt weerstand De stieren laten zich nog steeds goed zien en horen, maar ze tonen toch langzamerhand wat vermoeidheidsverschijnselen. Er wordt een zwarte candle geproduceerd tegen de 11345 weerstand, terwijl de RSI vanaf de OB-lijn omlaag wil krullen. Alles wijst dus op topvorming als inleiding voor een gezonde correctie die dan kan aanhouden tot wellicht 10000. Dan een hogere bodem wakkert een uptrendfase aan. Kortom, het wordt tijd voor wat berenactie. Actieve beleggers verkleinen hun positie en wachten op een hogere bodem voor nieuwe acties. Binnenkort wordt het ook interessant voor trendvolgers....

3

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX速 hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

Aegon - Correctie in de uptrend in volle gang Er staan inmiddels vier zwarte candles op rij, de correctie is in volle gang. Op 5,16 ligt de eerste weerstand. Zolang de koers hier onder beweegt en de candles zwart kleuren, blijft de countertrendbeweging valide en is het wachten op een nieuwe hogere bodem, mogelijk rond 4,50, gelijk aan een 50% retracementgrens, om daarna de uptrend te hervatten. Voor nu dus bezien hoeveel zwarte candles er nog bijkomen. De RSI bereikt bijna de 50 grens en dat zou moeten aansturen op steunvorming. Het wordt spannend. Korte termijn spelers wachten geduldig op het verschijnen van het Engeltje, dat is immers het moment om weer in actie te komen. Ahold - Topvorming in de trading range Met enerzijds 9,20 tot 9,00 als brede steunzone en anderzijds circa 10,60 tot 11,00 als weerstandzone, wordt er vooralsnog een trading range intact gelaten waarbinnen de koers heen en weer zigzagt. De zwarte candle van deze week bevestigt de eerder gedane constatering dat de bulls de trading range aan de bovenkant in tact willen laten. De RSI bevestigt eveneens topvorming, gevolgd door een correctie die de koers kan terugdrukken richting de sleepkabel rond 10,00 of zelfs 9,00. Zolang de candles zwart kleuren, staan de beren aan het roer. De grafiek nodigt uit om wat winsten veilig te stellen, posities te verkleinen en te wachten op nieuwe koopkansen. AirFrance KLM - Stabilisatie in de trend Het charttechnische plaatje oogt positief, hogere toppen en hogere bodems, alsook koersvorming boven een gestaag opkrullende sleepkabel wijzen in de richting van de bulls. De huidige aarzeling in de uptrend is dan ook niets meer dan een kortstondige onderbreking van de stierenrit. Met 8,95 als recente top en eerste weerstand proberen de beren de koers omlaag te drukken. Er is ruimte tot uiterlijk 6,90 voor correctieve tikken, zonder dat de trend in gevaar komt. Vooralsnog dus een milde correctie. We wachten op de terugkeer van de stier. Zolang de koers boven 6,90 noteert is het technisch verantwoord om als trendvolger stukken in portefeuille te hebben... 4

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEXÂŽ hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

Akzo Nobel - Beren zijn aan zet De verwachte correctie na topvorming tegen de trendkanaallijn rond 53,00 is nog in volle gang. De bullen glijden terug richting circa 48,00 waar het eerste vangnet ligt. Zelfs een glijvlucht naar 44,00 is toegestaan, zonder dat de trend in gevaar komt. De berendans ziet er mooi uit, zwarte candles op rij in combinatie met een neerwaarts krullende RSI. Laat ze maar gaan, ze hebben voldoende ruimte, de Fibo steunzone start bij 48,00. Daar reeds een hogere bodem zal aanleiding zijn voor een versnelling in de trend. Zover is het nog niet, eerst uitzien naar het Engeltje. Korte termijn posities verder afromen. Nu geen aankopen doen, wacht op indicaties van bodemvorming. Aperam - Speelveld blijft beperkt Het charttechnische beeld oogt nog steeds vlak en weinig inspirerend. De sleepkabel ligt plat en bevestigt hiermee het gebrek aan trend. Dan maar vertrouwen op de routepaaltjes in het veld, te weten 10,28 steun en 11,90 en 12,49 als weerstanden. Wat streepjes er bij richting 12,49 of wat berentikken naar 10,28, dat is vooralsnog de verwachting. Het moge duidelijk zijn dat buiten de kantelpunten een significantere koersbeweging van start kan gaan. Wanneer dat het geval is, weet niemand... De grafiek nodigt thans niet uit om posities in te nemen. Wachten aan de zijlijn...

Arcelor Mittal - Slappe stieren De stieren doen uitermate goed hun best, maar ze ogen wat duf en suf. Inmiddels staat 13,76 genoteerd als trigger boven in het veld. Deze barrière moet genomen worden om zicht te krijgen op een positieve trendfase met krap 18,00 als koersdoel. Dan zal ook de trendmatigheid toenemen, waardoor de sleepkabel zal opkrullen. Maar zolang de koers onder 13,76 noteert en vast blijft kleven aan de sleepkabel, oogt het charttechnisch allemaal niet fraai. De beren krijgen daardoor de gelegenheid om 11,25 tot 11,00 op te zoeken. Al met al een zwabberend koersbeeld. Zie aan de zijlijn toe hoe de koers heen en weer zigzagt tussen genoemde kantelpunten. 5

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX® hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

ASML - Lichte vermoeidheidsverschijnselen Dat er sprake is van een stijgende trend behoeft nauwelijks toelichting. U kent de subjectieve en objectieve ingrediënten ofwel bouwstenen voor een uptrend. Toch zijn de stieren toe aan een pauze, getuige de zwarte candle van deze week en een neerwaarts krullende RSI, overigens met negatieve divergentie. Dit laatste is een vervelend verschijnsel. De beren krijgen de gelegenheid de koers omlaag te drukken tot wellicht krap 46,00, waar trendlijn en sleepkabel steun moeten aanreiken. Maar eens bezien hoeveel ruimte de beren wordt gegund. “Het wordt tijd voor wat correctie, dus hou de vinger aan de pols, stel op tijd de winsten veilig, bij een zwarte candle dus....” Boskalis - Corrigerende tikken Er worden meer zwarte candles geplaatst terwijl de RSI verder omlaag krult. Er is derhalve een gezonde correctie gaande die kan aanhouden tot wellicht 32,00 of zelfs iets lager. Het is thans wachten op een nieuwe hogere bodem om daarna de uptrend weer nieuw leven in te blazen. Geef de beren de ruimte, we wachten op de terugkeer van de bulls. U weet het, als het Engeltje langskomt kan er gebodemd worden. Aan de bovenkant ligt 34,84 als weerstand, voor later een te nemen horde. Korte termijn winsten zijn veilig gesteld, posities zijn afgeroomd, trendvolgers wachten op de juiste Turbo Tijd om weer aankopen te doen.

Corio - De bullen willen nog steeds niet breken De koers blijft nog steeds kwakkelen tussen de kantelpunten op afgerond 31,50 en krap 37,00. De gemiddeldelijn gaat vlakker lopen en bevestigt hiermee het gebrek aan trendmatigheid. Voor nu bezien wat er aan de bovenkant van de range gaat gebeuren. Als de stieren breken, wat zomaar kan gebeuren, dan is een opleving naar 40,65 een haalbare optie. De RSI als spanningsmeter daalt vanaf de OB-lijn en dat maakt het de stieren lastig om uit te breken. We wachten rustig af... Korte en langere termijn beleggers wachten op het uitnemen van de weerstandzone, dan gaat immers een koopconditie van start.

6

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX速 hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

D.E. Master Blenders 1784 - Moeizaam koersverloop De koersgeschiedenis is kort, dus bespreek ik de dagkaart voor u. Het speelveld wordt vooralsnog beperkt gehouden tussen 8,60 steun en 9,24 weerstand. De bereidheid om overtuigend richting te kiezen is heel klein, getuige ook het vlakke verloop van de sleepkabel. Anders gezegd, er is nauwelijks sprake van enige trend, het neigt meer naar een trading range. Momenteel bevindt de koers zich min of meer midden op het speelveld. Er is dus zowel ruimte omhoog als omlaag. Flauw om dit zo te zeggen, maar het is even niet anders, de grafiek geeft niets anders prijs. Een neutraal beeld tussen 9,24 en 8,60. DSM - Correctie in uptrend Met een sterke positieve ondertoon is er sprake van een mooie uptrendfase. Alle bevindingen wijzen in de richting van de bulls, die nu wel eerst een stap terug doen. Even adem happen om daarna de uptrend nieuw leven in te blazen. Op ruim 47,00 is onlangs een top gevormd, thans eerste weerstand in het veld. Op 44,50 en 42,00 staan twee routepaaltjes voor de bulls. Gaan zij daar reeds bodemen, of zakken ze verder? Voor nu de beren de gelegenheid geven meer van zich te laten horen. Trendvolgende beleggers handhaven hun portefeuille en wachten op de juiste plek op de chart om additionele aankopen te doen.

Fugro - Beren voeren de druk op Het plaatje oogt grillig waarbij de beer langzaam maar zeker zijn grip vergroot. Er is sprake van koersvorming onder de gemiddeldelijn en onder de ruim 47,00 weerstand. Ik heb een dalende trendlijn toegevoegd als extra routebegeleider voor de beer. Zolang de koers onder deze lijn beweegt, blijft een negatief getint scenario van kracht en is een koersdaling tot aan krap 38 zeer wel denkbaar. De RSI als spanningsmeter biedt ook ruimte voor meer berentikken. Voor nu dus aanzien hoeveel zwarte candles er nog bijkomen. De grafiek nodigt niet uit om aankopen te doen, wacht op betere tijden....

7

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX速 hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

Heineken - Hoopvolle stierenprikken Dat de trend opwaarts is moge duidelijk zijn. Zowel subjectieve als objectieve bevindingen wijzen in de richting van de bulls. Het is hen onlangs gelukt om de 51,90 weerstand te slechten en daardoor nieuwe hoogtepunten te bereiken. Ze zijn nog nooit zo ver gekomen, dus dat was wel even schrikken. Wellicht dat dit aanleiding is voor een lichte correctie tot aan circa 48,00, waar de trendlijn steun kan aanreiken. Het verloop van de RSI doet vermoeden dat milde correcties zijn toegestaan, maar dat de trend ijzersterk blijft. Kortom, al zigzaggend richting het noorden. Koopconditie nog valide, maar hou rekening met lichte berentikken. Kopen op zwakte blijft de aangewezen strategie. ING - Felle berentikken Met afgerond 7,90 als eerste weerstand is een felle correctiebeweging gaande die de koers inmiddels onder de trendlijn heeft gedrukt. Het vangnet op 6,50, met fractioneel daaronder de sleepkabel, is thans de steunzone waar de koers normaal gesproken gaat bodemen; dan blijft de trend immers opwaarts. De RSI raakt de 50-lijn, wat aanleiding kan zijn voor steunvorming. Volgende week een witte candle zal wat dat betreft niet misstaan. Zo niet dan wordt het echt spannend. De berendans is heftig, maar de stier is nog niet verslagen. Wacht op indicaties van bodemvorming om opnieuw aankopen te doen.

KPN - Stieren slijpen de messen Dankzij de lange zwarte candle van deze week doet zich technisch een interessant verschijnsel voor, namelijk positieve divergentie, waarbij lagere bodems in de koers en tegelijkertijd hogere bodems in de RSI zorgen voor een onderhuidse ontwrichting van de trend, in dit geval de dalende trend. Anders gezegd, achter de schermen slijpen de stieren hun messen en bereiden zij zich voor op een tegenaanval. Een opleving naar 4,75 is de eerste stap, daarna mogelijk een aanval op de 6,00 weerstand. Komende week een witte candle is het startschot voor de stierenstoot. Speculanten gaan hun gang, trendvolgers kijken toe..... 8

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX® hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

Philips - Stieren houden goed stand “Het wachten is op het Duiveltje die de correctie zal aankondigen. De RSI indiceert dat dit binnenkort aannemelijk is...”, zo besloot ik vorige week mijn commentaar. Welnu, ook Flip heeft last van het berengeweld op de aandelenvelden. Ook op deze chart starten de beren hun dans, zo blijkt uit de zwarte candle tegen de trendkanaallijn. De RSI buigt omlaag vanaf de OB-lijn en bevestigt daarmee de start van een correctiebeweging die kan aanhouden tot iets boven de 20 steunzone. Geef de beren een kans, de stieren komen later wel weer terug. Korte termijnspeler verzilveren hun winst en zien uit naar een nieuwe hogere bodem voor nieuwe koopacties. Post NL - Koers ligt stil De koers zwabbert rond 1,70 tot 1,90, beer en stier houden zich koest. Gaat het gat op de chart gevuld worden? Komt er een significant herstel? Komt er nog een nekslag van de beer? Wie het weet mag het zeggen. Charttechnisch valt er thans weinig te melden over het toekomstige koersbeeld. Het is wachten op meer duidelijkheid. Dat doen we dan ook maar. Eerst duidelijke routepaaltjes, dan een trip uitzetten. Voor nu is het wachten aan de zijlijn op duidelijke instructies vanuit het veld.

Randstad - Beer is aan zet “De trendkanaallijn is inmiddels aangetikt en de RSI raakt de OB lijn. Tijd voor een correctie zou ik zeggen. Maar dan wil ik komende week een zwarte candle zien...”, zo schreef ik vorige week. De beren hebben goed geluisterd, zij hebben een zwarte candle neergezet op de plaats waar je deze mag verwachten. Met 30,66 thans als eerste weerstand boven in het veld is een correctie mogelijk tot aan uiterlijk 26,00, gelijk aan de sleepkabel en de FIBO retracementzone. Bodemvorming aldaar, of al eerder, zal de stier aansporen de uptrend nieuw leven in te blazen. De koopconditie is nog valide, maar room wat winsten af en wacht rustig op nieuwe koopkansen. 9

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX速 hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

Reed Elsevier - Stabilisatie in de stijgende trend Zoals eerder reeds gemeld, komt er langzaam maar zeker meer trendmatigheid in de chart. De contouren van een uptrend, ofwel een serie hogere toppen en hogere bodems, worden duidelijker. Ik heb ook een trendlijn ingetekend om de groeiende dominantie van de bulls te onderschrijven. Zolang 10,87 als steun blijft liggen, voeren de bulls de regie en moeten we maar eens bezien tot hoever zij kunnen opstomen. Al met al een positief getint plaatje met op korte termijn kans op wat corrigerende bewegingen. Bestaande koopposities handhaven en na mogelijke correcties extra aankopen doen.

Royal Dutch Shell - Falende stieren Langzaam maar zeker verpietert het technische plaatje van de Koninklijke. De stieren verslappen, de beren vergroten hun grip op de chart. Lagere toppen en lagere bodems, alsook een neerwaarts krullende sleepkabel en een scherp dalende RSI wijzen in de richting van de beren, die in staat moeten worden geacht de koers verder in elkaar te drukken tot wellicht de 24,00 steunzone. Daar is eerder steun gevonden en dat kan straks aanleiding zijn voor herstelpogingen van de stier. Niet eerder dan boven 26,50 kunnen zij echt een vuist maken. Trendvolgende beleggers wachten geduldig aan de zijlijn. Ook actieve swingtraders zien even geen heil in deze chart. SBM Offshore - Heftige strijd rond de sleepkabel De stieren hebben inmiddels na een indrukwekkende opmars de sleepkabel bereikt en ruiken de 12,40 weerstand. Deze horde moeten zij nemen om een nieuwe uptrend te starten. Of dit gaat lukken is twijfelachtig. De candle is zwart en de RSI botst tegen de OB-lijn. Een heftige strijd rond de gemiddeldelijn en tevens weerstandlijn. Het wordt hier draaien of breken voor de bulls. Zoals het er nu naar uitziet, krijgen we eerst nog een berendans. Hou het kruit droog, boven 12,40 gaat een koopconditie van start, tot die tijd oppassen voor berentikken en een vervolg van de dalende trend.

10

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX® hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

TNT Express - Afwachten De koersgeschiedenis is kort, dus ik kan nog geen lange weekgrafiek tonen. De indicatoren geven sinds kort hun signalen. De koers raakte onlangs in een vrije val, waardoor de net gestarte uptrendfase in één klap ongedaan werd gemaakt. Met een enorme gap werd de koers fors lager gedrukt, waarna vrij snel een herstel volgde. Maar u ziet ook dat er veel moet gebeuren om de verminkte grafiek beter te laten ogen. Wachten op duidelijke kantelpunten, daarna de charttechnische situatie opnieuw beoordelen. Nu even niets doen.....

Unibail Rodamco - Gezonde correctie houdt aan Met een recente top op 188,50 is er thans een correctie ofwel countertrend gaande. Er is ruimte voor de beer tot aan 165,00 en wellicht 155,00, zowaar best veel ruimte voor correctieve tikken. Zolang de kaarsen zwart kleuren zijn de beren aan zet en is de correctiestand valide. De RSI bevestigt de correctie maar geeft ook aan dat de trend nog steeds opwaarts is. Het is dus wachten op de terugkeer van de bulls, hetgeen het geval is bij een nieuwe witte candle. Als dit rond 165,00 gebeurt, is dat een sterk bullish signaal. Het is raadzaam te wachten op nieuwe koopkansen. Binnenkort is het weer Turbo Tijd, dan gaat een nieuwe koopconditie van start. Unilever - Worstelende stieren Het moge duidelijk zijn dat de Unileverbullen grote moeite hebben om de 30,00 weerstand te slechten. Ze prikken wel, maar stoten niet door. Beide trendlijnen, alsook de fier opkrullende sleepkabel houden de stieren goed in de race, waardoor uiteindelijk een doorbraak boven 30,00 een feit zal zijn. Ik kan een eerste steun noteren op 28,50, ook een lekker steuntje in de rug van de stier. Deze week doen zij een stapje terug, komende week een witte candle zou niet misstaan. Het huidige koersverloop rechtvaardigt een neutrale positie. Bij hogere bo Udemvorming komen actieve beleggers in actie.

11

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - AEX速 hoofdfondsen

week 06 - 8 februari 2013

Wolters Kluwer - Nerveuze berentikken Een serie hogere toppen en hogere bodems, alsook koersvorming boven een keurig opkrullende gemiddeldelijn, in combinatie met een RSI boven de 50-lijn, onderschrijven de sterke positie van de bulls. Maar zij laten momenteel wel wat correctieve tikken toe. De trendlijn wordt zwaar onder vuur genomen, hier onder is een diepere correctie naar wellicht 14,00 haalbaar. Dan zal de sleepkabel zijn werk moeten doen. Vooralsnog zijn de beren aan zet. Maar eens bezien hoeveel schade zij aan kunnen richten. Vooralsnog zijn de tikken nerveus en wispelturig. Wacht aan de zijlijn op de terugkeer van de bulls, dan weer (additionele) aankopen doen.

Chart Navigator - Technische Analyse vraagbaak Trend zien en meten De huidige ontwikkelingen op de aandelenvelden worden als positief ervaren. Dit komt omdat er veelal sprake is van een stijgende trendfase. Als actieve belegger is het zeer gewenst dat u de spelregels kent om een trend te kunnen zien en meten. Velen van u kennen de basisspelregels, voor de nieuwelingen graag een korte uiteenzetting over het zien en meten van een stijgende trend.

Toppen en bodems in het veld

Hogere toppen en hogere bodems De eerste stap in elk beleggingsproces (technisch gezien) is het kijken naar een grafiek om vast te kunnen stellen of er sprake is van een serie hogere toppen en hogere bodems. Als dat het geval is (de koersen staan rechts dus hoger dan links), dan mag je aannemen dat er een tendens tot stijgen aanwezig is. Dit laatste noemen wij dan een uptrend. Om dit inzichtelijker te maken, wordt er een trendlijn over de bodems getekend. Deze lijn dient als steunlijn en vangnet voor de bulls. Zolang de koers boven de steunlijn beweegt, is de trend valide. Parallel aan de trendlijn Figuur 1 - Heineken weekgrafiek loopt over de toppen een trendkanaallijn, die dienst doet als weerstandlijn. Tegen deze lijn wordt normaal gesproken een top geplaatst als inleiding Trend meten met een MA voor een correctiebeweging. Anders gezegd, vanaf de trendlijn start een actiebeweging, vanaf de trendkanaallijn een reactiebeweging. Daar liggen ook de kantelpunten om in actie te komen. Trend en MA Om objectief vast te kunnen stellen wat de richting van de trend is, wordt veelal gebruik gemaakt van de gemiddeldelijn, Moving Average, of sleepkabel zoals ik dat pleeg te noemen. De basisregel is vrij eenvoudig. Een cross-over van de koers met de lijn indiceert de start van een uptrend. Een cross-under geeft aan dat er een dalende trend van start gaat. Zolang de koers boven de lijn beweegt is er sprake van een uptrend. De MA-lijn fungeert daarbij eigenlijk als dynamische trendlijn. In een uptrend wordt namelijk veelal steun gevonden op de sleepkabel, dat zijn de plekken op de chart om in actie te komen. Kortom, de snijpunten van de koers met de MA-lijn zijn bepalend voor de richting van de trend, hoe lang de MA-lijn ook wordt gekozen; in alle gevallen luiden de spelregels hetzelfde. 12

Figuur 2 - Heineken weekgrafiek

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - Valuta - Obligaties

week 06 - 8 februari 2013

EUR/USD - Eurostieren stabiliseren Op de weekgrafiek klimmen de stieren gestaag op binnen de uptrend. Flinke stierenprikken worden afgewisseld met correctieve tikken, maar per saldo wordt de koers hoger gezet. Inmiddels is er een weerstand gevormd op 1,37, iets boven het midden van het stijgingskanaal. ‘Zigzaggen tussen de lijnen’ is vooralsnog het motto. Ofwel, de stieren hebben de touwtjes in handen, maar hou rekening met kortstondige correctieve tikken. De zwarte candle van deze week is de eerste stap in een mogelijke correctieve beweging richting de trendlijn. Koopconditie blijft valide, hou rekening met grote swings omhoog en omlaag...

EUR/GBP - Tijd om te toppen Ik zie een uptrend, maar er is sprake van zwaar overdreven sentiment. De koers staat immers ver boven de trendlijn en de RSI koerst ruim boven de OB-lijn. Kortom, gezonde correctieve tikken zijn aannemelijk. De zwarte candle van deze week doet vermoeden dat de marktspelers het hiermee eens zijn. De RSI wil de OB-lijn neerwaarts kruisen, waardoor de correctie officieel van start gaat. Neerwaarts potentieel tot aan 34,00 of lager, dus best veel ruimte voordat er weer een bodem wordt gevormd. Zie de correctie als een pullback. Koopposities afromen en wachten op een hogere bodem om daarna mee te doen in de nieuwe uptrend. Bundfuture - Toch een hervatting van de uptrend? Op het middellange termijn speelveld worstelt de koers met de sleepkabel die rond 142 het veld binnenkruipt. Onder het steunniveau op afgerond 141,30 nemen de beren het stokje over en kan de koers weògzakken richting circa 138,00, waardoor formeel de downtrend van start gaat. Echter, deze week is een witte candle in de maak, zelfs als Bullish Engulfing patroon. Dit impliceert dat de stieren toch gaan proberen de nu nog zwakke uptrend nieuw leven in te blazen. Opwaarts potentieel is vooralsnog beperkt tot 147. Koopposities zijn gerechtvaardigd, mits de koers boven 141,30 noteert. Geef de stier maar een zetje.....

13

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - Grondstoffen

week 06 - 8 februari 2013

Goud - Weinig animo Het eerder geschetste licht positieve scenario krijgt nauwelijks een vervolg. De koers blijft rond de sleepkabel kleven, de RSI kronkelt rond de 50-lijn en zwarte en witte candles wisselen elkaar af. Een troosteloos, weinig inspirerend beeld, waardoor de sleepkabel vlakker gaat lopen, de trend loopt uit de grafiek. De bullen hebben er even geen zin in en de beren krijgen ook geen voet aan de grond. Voorlopig dus even kwakkelen tussen 1626 steun en 1754 weerstand. Buiten deze kantelpunten kan goud zijn glans herwinnen. Een zijlijnpositie is gerechtvaardigd zolang het kwakkelbeeld aanhoudt. Wacht op duidelijke signalen uit het veld.

Zilver - Rust aan het front De bullen en beren laten het afweten. Ze hebben er geen zin in, ze blijven hangen rond de sleepkabel die hierdoor nog vlakker gaat lopen. De trend loopt uit de grafiek, de bereidheid om overtuigend richting te kiezen is er nauwelijks, een trendloos beeld dus. De routepaaltjes in het veld zijn duidelijk. Zo liggen er op afgerond 29 en 26 vangnetten voor de bulls, terwijl de 34 en 35 weerstanden door de beren zullen worden verdedigd. Het is wachten op een signaal wie het heft in handen gaat nemen. Een zijlijnpositie is toegestaan, de koers beweegt immers zijwaarts....

Brent Oil - Sterke uitbraak De breakoutbeweging uit de driehoek krijgt meer gestalte. Deze week is immers opnieuw een witte candle in de maak. De koers nadert de weerstand op afgerond 118,00. Boven deze weerstand komt afgerond 127,00 in zicht. Maar bij het verschijnen van een zwarte candle gaat een pullbackbeweging van start, om de recente uitbraak te testen. Al met al is de trendmatigheid nu nog wat laag, maar daar kan snel verandering in komen. Significante up- en downswings liggen in het verschiet. Long-spelers komen in actie, trendvolgers wachten eerst op een pullback voor de start van een stijgende trendfase...

14

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - Grondstoffen (selectie)

week 06 - 8 februari 2013

Palladium - Meer en meer glans Langzaam maar zeker vergroten de stieren hun grip op de grafiek. Recent is de sleepkabel opwaarts gekruist en is er steun gevonden op de trendlijn. Een en ander impliceert dat 665 als cruciaal steunpunt in het veld ligt. Zolang de koers hier boven blijft bewegen is een verder aantrekkende koers richting de 840-850 weerstandzone het meest waarschijnlijke scenario. Al met al glansrijke vooruitzichten zolang er meer en meer witte candles bijkomen. Echter, de RSI staat inmiddels op OB-gebied, dus pas op voor wat correctieve tikken. Long posities zijn technisch gezien verantwoord. Als het Duiveltje verschijnt winsten (gedeeltelijk) afromen.

Platina - Stieren goed op stoom Langzaam maar zeker komt er meer trendmatigheid in het veld. Een serie hogere toppen en hogere bodems is gaande, alsook koersvorming boven een opkrullende sleepkabel. Ik heb een stijgingskanaal ingetekend ter ondersteuning voor de bullen, die gestaag opstomen richting het noorden. Ze hebben de 1729 weerstand bereikt, die geslecht moet worden om de opmars te kunnen vervolgen; dan komt 1887 in beeld. Niet eerder dan onder 1527 komt de trend in gevaar, veel ruimte derhalve voor mogelijke correcties. RBS Turbo Long spelers handhaven hun posities en breiden deze uit op zwakke momenten. Respecteer de kantelpunten. Koper - Vast in driehoek De trendmatigheid is mager, de koersbewegingen zijn nog niet significant, maar daar kan binnenkort verandering in komen. De stieren staan namelijk tegen de bovenlijn van sindsde driehoek te beuken met vlak daarboven 385 als te nemen horde. Als het hen lukt om deze weerstanden te slechten, dan krijgt de actuele uptrend een stevige impuls en is er ruimte tot aan circa 450 voor de bullen om door te stomen. Dan zal de trendmatigheid ook toenemen, de bereidheid om richting te kiezen zal aanzwellen. Onder 359 zal het beeld toch weer verpieteren. Koopjesjagers gaan hun gang en breiden hun posities uit als de weerstanden sneuvelen... 15

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - Turbo Titels Buitenland (Selectie)

week 06 - 8 februari 2013

Goldman Sachs - Tijd voor een berendans Onlangs hebben de Financials het uitstekend gedaan. De stieren hebben recent een mooie rally ingezet, die thans dreigt op te drogen. De koers heeft immers het stijgingskanaal aan de bovenkant verlaten, terwijl de RSI de OB-lijn opwaarts kruist. Tijd voor een berendans derhalve om het huidige overdreven sentiment boven in het veld weg te poetsen. Een gezonde correctie ligt op de loer en zal van start gaan als er een zwarte candle verschijnt. Een rondje winstnemingen zal dan voor lagere koersen zorgen. Vervolgens moet een hogere bodem de uptrend valideren. Vinger aan de pols, op tijd de winsten afromen en wachten op nieuwe koopkansen. Credit Suisse - Eerst een correctie Onlangs is er een stijgende trendfase gestart, die thans hapert bij de afgerond 27,50 weerstand. Daar wordt thans een top gevormd, netjes bevestigd door de RSI, als inleiding voor een correctiebeweging, die in dit geval pullback mag worden genoemd. Het idee is dat een aantal zwarte candles zal zorgen voor neerwaartse druk richting de trendlijn danwel de sleepkabel, gevolgd door een bodem boven of op de lijnen, om daarna de uptrend te vervolgen. Dit is vooralsnog het meest waarschijnlijke scenario. Als kantelpunten mag u noteren 20,66 steun en 27,50 weerstand. Nu eerst de winst pakken, wachten op de pullback om daarna weer aankopen te doen. KBC Groep - Koers staat te hoog Een prachtige grafiek met de stier stevig aan het roer. Maar de bullen zullen toch moeten toestaan dat de beren de koers terug willen drukken in het stijgingskanaal. Er is namelijk sprake van overdreven sentiment boven in het veld. Koersvorming buiten het kanaal, inmiddels zwarte candles in de maak en een RSI die de OB-lijn neerwaarts kruist, duiden op topvorming met aansluitend een gezonde correctie die kan aanhouden tot circa 22,00. Bodemvorming aldaar, of iets lager, zal de stier aansporen de uptrend te hervatten. Pak de winst, laat de beer maar even uitrazen en wacht op het moment om weer aankopen te doen.

16

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator - Midkapfondsen (selectie)

week 06 - 8 februari 2013

AMG - Beren houden de deur op slot De grafiek van dit fonds toont duidelijk de kenmerken van een dalende trendfase, die overigens wel afzwakt, omdat vooralsnog lagere bodems uitblijven. Brede steunvorming rond 5,90 tot 5,80 zorgt ervoor dat de sleepkabel vlak gaat lopen, hetgeen duidt op een afnemende trendmatigheid. Boven in het veld zorgt de 7,34 weerstand er voor, samen met de gemiddeldelijn, dat de stieren geen vuist kunnen maken. Sterker nog, ze moeten oppassen voor de beer die de dalende trend wil vervolgen. Kortom, een gematigd negatief plaatje. Trendvolgende beleggers mogen in actie komen bij koersvorming boven 7,35. Tot dat moment niets doen. Aalberts - Nu mag de beer Kenmerkend voor deze grafiek is het grillige koersverloop onder en boven de gemiddeldelijn. Het is daarbij van belang de up- en downswings goed te detecteren en samen met de kantelpunten de volgende koersbeweging in te schatten. Zo wordt er thans op 16,89 een top gevormd, netjes bevestigd door een Bearish Engulfing patroon. Dit impliceert dat een correctiebeweging richting de trendlijn en oude top op 14,68 de volgende stap zou moeten zijn. Na een hogere bodem kan de uptrend worden vervolgd. Swing traders pakken hun winst op de recente upswing, doen nu mee met de beer, of wachten op nieuwe koopkansen.

BAM - Steun op de sleepkabel? De grafiek van publiekslieveling BAM ligt er aantrekkelijk bij. Er is sprake van koersvorming boven een vlakke sleepkabel, in combinatie met een RSI boven de 50. Echter, de candles van de afgelopen weken kleuren zwart, hetgeen op een correctie duidt in de uptrend. Tot waar kan de correctie aanhouden? Inmiddels is de 38,2% Fibo grens op 3,00 bereikt, fractioneel boven de sleepkabel. Bovendien ruikt de RSI de 50-lijn, normaliter de plek om te bodemen. Komende week een witte candle bevestigt deze gedachte, dan kan de uptrend worden vervolgd. Wacht het rustig even af, de beren zijn nog bezig met hun correctie. Als het Engeltje verschijnt, dan aankopen doen.... 17

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Chart Navigator

Wie is Nico Bakker?

Ik ben technisch analist met visuele analyse ofwel chart reading als specialisatie, waarbij ik op een eigen specifieke wijze naar markten en koersontwikkelingen kijk. Ik doe veel research op dit gebied, geef trainingen en workshops en besteed veel tijd aan kennisoverdracht. Dit laatste doe ik vooral aan de hand van columns, commentaren en analyses op bekende beleggings-websites. Daarnaast mag ik regelmatig spreken op seminars en congressen en kunt u mij zien op web-TV en zelfs volgen via Twitter. Ik benader de technische analyse vanuit een ‘visionairs’ oogpunt. Ik probeer het beleggingslandschap in kaart te brengen en actieve beleggers te wijzen op kansen en bedreigingen. Een belegger bepaalt zelf wat hij met mijn informatie doet. Als er dan een mooi rendement gehaald kan worden, is mijn missie geslaagd. Ik speel daarbij niet een rol als trader, maar als coach. In mijn rol als coach staat denken en handelen in termen van waarschijnlijkheden centraal. Anders gezegd, het definiëren van scenario’s is de basis voor een verantwoorde beleggingsbeslissing. Visies herzien als de markt daar aanleiding voor geeft is dan ook een discipline die niet mag ontbreken. Naast marktbeelden schetsen en routes uitzetten, gaat mijn belangstelling ook uit naar de Behavioral Finance, ofwel allerlei psychologische valkuilen en vaardigheden die bij beleggen een rol spelen. Met diverse uitspraken en beeldspraken geef ik in presentaties en workshops aan hoe emotie en discipline als rode draad tussen de oren van beleggers loopt. Ik heb mee mogen helpen de technische analyse in Nederland een gezicht te geven en dat geeft mij veel voldoening. Ik probeer nog steeds op eigen wijze vernieuwingen en andere inzichten over het voetlicht te brengen, in de veronderstelling dat u daar als actieve belegger

18

uw voordeel mee kan doen. Kijk op www.rbs.nl/markets voor Technische Condities, Turbo Tijd Setups en aanbevelingen en Breaking News, en op twitter.com met naam TheDailyTurbo. Dan verliest u mij geen seconde uit het oog....... Chart Navigator.....achter de schermen Als belegger wilt u weten hoe het beleggingslandschap eruit ziet. U wilt weten, als je het Damrak overziet, hoe de bulls en bears gemutst zijn. U wilt weten waar significante steun- en weerstandpunten liggen, ofwel cruciale navigatieniveaus. Ik noem dit ook wel kantelpunten, potentiële draaipunten in de markt. Vervolgens is het natuurlijk raadzaam om inzicht te hebben in de route die je als belegger kunt afleggen. In mijn wekelijkse nieuwsbrief Chart Navigator omschrijf ik van veel financiële titels de technische conditie, afgeleid van subjectieve en objectieve bevindingen die de weekgrafiek en enkele indicatoren prijsgeven. Ik bekijk de markten en fondsen met een min of meer vaste marktlens, om u als belegger door het financiële landschap te coachen. Naast de informatie in deze nieuwsbrief presenteer ik aanvullende technische bevindingen, tips en suggesties op de website www.rbs.nl/markets.

Chart Navigator gratis abonnement Bent u na het lezen van deze Chart Navigator enthousiast en wilt u een gratis abonnement? Ga naar www.rbs.nl/markets en klik in de carrousel op ‘Turbo tijd met Nico Bakker’. In de rechter kantlijn ziet u vervolgens een link naar de Chart Navigator Nieuwsbrief.

De Chart Navigator vervult ook een rol als vraagbaak. Interessante onderwerpen, uitspraken, patronen, beeldspraken en indicatoren uit de technische analyse passeren de revue.

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


Dit marketing document is niet opgesteld in overeenstemming met de juridische vereisten opgenomen in Europese Richtlijn 2004/39/EC die van toepassing zijn op de promotie van onafhankelijke research. Juridische beperkingen op grond van deze richtlijn zijn derhalve voorafgaand aan de distributie van dit document niet van toepassing op RBS indien handelend in de financiële instrumenten genoemd in dit document. Dit document is opgesteld en uitgebracht door Bakker Technische Analyse Consultancy B.V. (BTAC) en verspreid door RBS. Nico Bakker is bestuurder van BTAC en hij is een onafhankelijk analist. RBS en BTAC zijn een samenwerkingsverband aangegaan waarin BTAC in ruil voor een financiële vergoeding technische analyse verzorgt en bepaalde promotionele activiteiten verricht. De technische analyses van BTAC zijn niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Iedere (potentiële) investering dienen beleggers te toetsen aan hun persoonlijke beleggersprofiel en te bespreken met hun adviseur. De in de technische analyses genoemde standpunten en vooruitzichten zijn door BTAC/Nico Bakker gegeven in zijn hoedanigheid als technisch analist. RBS kan van tijd tot tijd producten uitgeven die dezelfde onderliggende waarden kunnen hebben als de financiële instrumenten besproken in de technische analyses van BTAC. RBS heeft echter geen enkele betrokkenheid bij, op welke manier dan ook, invloed op, zeggenschap over of inspraak in van de totstandkoming van de technische analyses van of namens BTAC of een aan haar gelieerde onderneming of persoon. RBS is niet verantwoordelijk voor de volledigheid, juistheid en geschiktheid voor welke doeleinden dan ook en aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid in verband met de technische analyses van BTAC of een aan haar gelieerde onderneming of persoon. © The Royal Bank of Scotland plc. Alle rechten, behalve indien expliciet toegekend, worden voorbehouden. Reproductie in welke vorm ook van de inhoud van deze brochure is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verboden tenzij voor persoonlijk gebruik. Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de hier genoemde indices behoren toe aan de relevante Index Sponsoren. De relevante Index Sponsoren zijn op generlei wijze betrokken bij de totstandkoming of verkoop van effecten, noch wordt door hen enig advies tot aankoop van effecten gegeven. Bij elke grafiek in dit document krijgt u met een button rechtstreeks toegang tot de etalage van de RBS Turbo’s op de betreffende onderliggende titel en kunt u het prospectus inzien. TURBO en BOOSTER zijn merknamen van The Royal Bank of Scotland Group plc.

19

De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.


rbs.nl/markets

Chart Navigator week 06 2013  

Chart Navigator week 6 2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you