Issuu on Google+

VAN

DELFT-WESTLAND/ OOSTLAND

GIDEON DE JAGER VAN CODEMA SYSTEMS GROUP:

‘Mozes moet naar de berg en niet andersom’ Het sillicon valley van de teelt Geen grenzen aan het glazen plafond

EDITIE

02 2014


Green Juniors projecten van Hogeschool Inholland Delft Heeft u onderzoeksvraagstukken vanuit het groene agrarische domein in de Randstad? Bijvoorbeeld vraagstukken met betrekking tot; landschapsinrichting, natuurbeheer, teelttechniek & veredeling, snijbloemen, potplanten, dier- en veehouderij, bomen, groenten, marketing, marktonderzoek, biobased economy, duurzaamheid, ketenanalyses, personeelsbeleid, opleiding en training. Onze vierdejaarsstudenten gaan aan de slag met vraagstukken vanuit het beroepenveld. Wanneer In de periode september 2014 tot eind januari 2015 zijn multidisciplinaire teams vierdejaars hbo-studenten beschikbaar voor het verrichten van onderzoeksprojecten. Deze studenten zijn minimaal 15 uur per week beschikbaar gedurende een periode van 20 weken. Uiteraard worden onze studenten begeleid door deskundige docenten en/of lectoren. Wat verwachten wij van u? Binnen het Green Juniors project staan twee zaken centraal: het leerproces van de student en de kwaliteit van het eindproduct voor de opdrachtgever! Docenten begeleiden de studenten, echter van de opdrachtgever verwachten wij: • Inzet en betrokkenheid bij het project. • Bereidheid tenminste 1x per 3 weken de stand van zaken met de studenten te bespreken. • Positief kritische houding richting studenten • Aanwezigheid bij de kick-off (start project) • Aanwezig bij een expertsessie (halverwege project) • Aanwezigheid bij de posterpresentatie (einde project)

Meer Informatie Voor vragen en aanvullende informatie kunt u terecht bij: Hogeschool Inholland Delft Praktijkbureau T: 015 – 251 92 12 E: Praktijkbureau.delft@inholland.nl


INHOUD REPORTAGE

RONDE TAFEL

REPORTAGE

DELFT OP EEN 4 STERREN DIENBLAD

HET SILLICON VALLEY VAN DE TEELT

GEEN GRENZEN AAN HET GLAZEN PLAFOND

Er zit muziek in het Hampshire Centre Hotel in Delft. Het viersterrenhotel dat wordt gerund door één familie heeft muziek gekozen als thema voor de inrichting en beleving van het hotel. Daarnaast zorgen de medewerkers ervoor dat er ook figuurlijk muziek zit in het hotel. Hampshire Centre heeft daarmee een succesvolle formule gevonden. Daarnaast ligt het op loopafstand van het centrum van het toeristisch aantrekkelijke Delft.

De Nederlandse glastuinbouw is uniek in de wereld. Chinezen en andere buitenlandse concurrenten kunnen de technologische vernieuwingen kopiëren maar niet het samenwerkingsconcept dat aan de basis van deze innovaties ligt. Toch staat het succes van de sector onder druk. Baanbrekende innovaties blijven uit, de retailreuzen houden de prijzen voor veel producten laag en de wereldwijde trend naar lokale voedselproductie bedreigt op termijn de export.

Tuinbouwtoeleverancier Gakon Horticultural Projects is de toekomst steeds voor. Innovatie en duurzaamheid staan hoog in het vaandel. Gakon zorgt voor kostenbeheersing door slimme duurzame energietoepassingen. Gakon Horticultural Projects is een vooraanstaand kassenbouwbedrijf in binnen- en buitenland en werkt met een team van 50 medewerkers. Pieter van Berchum: “Wij ontwikkelen, produceren en bouwen in eigen beheer complete kasprojecten die worden gekenmerkt door een hoog innovatieniveau.”

LEES VERDER OP PAGINA 11

COVERINTERVIEW

LEES VERDER OP PAGINA 14

LEES VERDER OP PAGINA 26

GIDEON DE JAGER VAN CODEMA SYSTEMS GROUP: ‘MOZES MOET NAAR DE BERG EN NIET ANDERSOM’ De Codema Systems Group is, wereldwijd, marktleider op het gebied van innovatieve, op maat gemaakte oplossingen voor de teelt, logistieke systemen, management- en besturingssystemen en software voor de tuinbouwindustrie. Codema levert kwekers en investeerders de perfecte middelen en oplossingen om hun productie te verhogen, de kwaliteit te verbeteren en hun kosten te verlagen. De kracht van Codema ligt in haar diepgaande kennis.

LEES VERDER OP PAGINA 8

PLUS OP ZOEK NAAR FISCALE LUCHT VOOR HET MKB Het Nederlandse belastingstelsel is niet ontworpen voor een economische crisis van deze afmetingen, oordeelt Sylvester Schenk, voorzitter van het Register Belastingadviseurs (RB). Eén of twee slechte jaren achter elkaar, dat kan, maar geen zes, zoals nu. Om de gaten te dichten haalt de overheid allerhande belastinginkomsten in de tijd naar voren, maar ondernemers die moeite hebben de eigen kas op peil te houden kunnen de schatkist ook niet spekken.

LEES VERDER OP PAGINA 28

EN VERDER... 5 Column / Colofon 6 Nieuws 10 ACP 2.0 maakt ondernemers zekerder van hun zaak 13 Kwekers verzekerd van grotere productie

20 Panel: Brengen accijnsverhogingen onze schatkist in gevaar? 23 Veilig bouwen met het BGB-keurmerk 24 De ideale partner op gebied van beveiliging 25 Vitaal water bij Acqua Universo

27 Svea Finans neemt zakelijke vorderingen over 31 200 jaar Hofleverancier onder Oranje 32 Reorganisatie KvK en Syntens biedt bedrijven up-to-date infrastructuur

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

3


Wat is de beste kant van uw product?

communicatie evenementen

Hoe haalt u het

LinkedIn en

meeste uit

Facebook

Twitter?

Zo: met de

!

Nota Bene

Dat bepaalt de klant. De één vindt de voorkant interes- Uw product 360° graden op de website? sant, de ander zwicht voor het zijaanzicht. Maak het u Neem contact met ons op en wij maken gratis een foto van uw product t.w.v. € 85,- én u kunt live meekijken makkelijk en laat alle kanten van uw product zien. in onze studio hoe de foto tot stand komt. Hoe? Met 360° productfotografie van Ruud Hamel. Met deze foto kunt u uw klanten een nóg completer Kijk voor aansprekende voorbeelden op beeld geven, wat het verkoopproces uiteraard ten www.360graden-productfotografie.nl. goede komt. De nieuwste technieken worden gebruikt, zodat op alle besturingsystemen gekeken kan worden. HTML5, GIF Als extra service krijgt u ook alle 72(!) gebruikte foto’s en Flash zijn onder andere de mogelijkheden. er gratis bijgeleverd. En dat alles dus voor 1 prijs.

workshops

Kijk voor de agenda op www.nota-bene.net of scan de QR code op deze pagina

Ruud Hamel | Hovenierstraat 123 | 2671 DB Naaldwijk | 0174-621334 | 06-24208277

Aanbieding

in het belang van ondernemers Uw eigen

Rollup banner van ontwerp tot en met productie

v.a.

€ 100,-

BESLITE is sinds 1990 een betrouwbare partner op het gebied van lichtreclame en elektra. Op het gebied van lichtreclame maken wij o.a. gebruik van neonverlichting, led-verlichting, lichtbakken, lichtzuilen en freesletters. Naast onze activiteiten in lichtreclame is BESLITE ook een volledig gecertificeerd elektrotechnisch installatiebedrljf. Al uw elektrotechnische installaties (van woonhuis tot fabriekshal) worden door ons vakkundig geïnstalleerd. Wilt u meer informatie, heeft u vragen of wilt u een prijsopgave? Neem dan geheel vrijblijvend contact met ons op.

exclusief btw

Vormgeven, opmaak en meer ...veel meer

Bes Lite lichtreklametechniek Noordeindseweg 286a 2651 LL Berkel en Rodenrijs T. 010-5120775 - M. 06-20014760 E. info@beslite.nl - www.beslite.nl


COLUMN

SPIJTOPTANTEN EN KLOKKENLUIDERS Klokkenluiders kunnen in Nederland niet rekenen op sympathie. In tegenstelling tot de Verenigde Staten waar zij wettelijk beschermd zijn, beschouwt de maatschappij iemand die een wantoestand in een onderneming of bedrijfstak aan de kaak stelt, als een verklikker die zijn nest bevuilt. Denk maar eens aan Ad Bos. De man die in 1999 bij Justitie aanklopte met twee vuilniszakken vol dubbele boekhouding van het bouwbedrijf waarvoor hij werkte. De zaak leidde tot een parlementaire enquête waaruit naar voren kwam dat zo ongeveer de gehele bouwwereld corrupt was. Toch gebeurde er niet veel en klokkenluider Bos werd zelf vervolgd wegens fraude. Uiteindelijk kreeg hij in 2009 een schadevergoeding van de Staat, nadat hij jarenlang van armoede in een caravan had moeten wonen. De laatste jaren lijkt er een nieuwe trend in klokkenluidersland te komen. Er verschijnen geschriften al of niet onder pseudoniem waarin de auteur een boekje opendoet over het bedrijf of de wereld waar hij werkt of heeft gewerkt. Mooiste voorbeeld is nog steeds De Prooi (2008), waarin Jeroen Smit beschrijft hoe ceo Rijkman Groenink de ABN AMRO bank naar de ondergang leidde. Smit was weliswaar geen klokkenluider, maar hij baande wel het pad voor anderen die óf een slecht geweten hadden óf iets aan de kaak wilden stellen. Recent voorbeeld is De ondergang van de SNS Bank van Hetty van der Laar. De ontslagen medewerkster zet de voormalige leiding van de bank neer als een stel witte-boordencriminelen van het zuiverste water. De heren hebben alles ontkend, maar niemand heeft haar wegens smaad en laster voor de rechter gesleept. Mark Schalekamp koos de romanvorm waarin hij in 2011 De parvenu publiceerde, dat ook een

doorkijkje biedt in de bancaire wereld. Als voormalig medewerker bij Deutsche Bank zag hij hoe zijn superieuren met andermans geld gokten. Lode Leenaerts is het pseudoniem van een consultant die werkt voor de top van multinationals. Hij werd en wordt nog steeds onpasselijk van de manier waarop de in maatpakken gehulde macho’s van de Zuidas in Amsterdam hun zakken vullen ten koste van hun ‘klanten’. Dat beschrijft hij in Belangrijke mannen, dat vorig jaar verscheen. Een recent voorbeeld laat zien dat er niet genoeg klokkenluiders kunnen zijn. De chique bank voor vermogende particulieren Van Lanschot blijkt een ordinaire boevenbende. Een ondernemer had 2,5 miljoen euro aan de verkoop van zijn bedrijf overgehouden. Zijn beleggingsadviseur ging daar wild mee speculeren, waardoor na drie jaar de helft van het vermogen was vergokt. Om dat geld weer terug te verdienen, kreeg Van Lanschot haar cliënt zo gek om voor ruim 600.000 euro een hypotheek te nemen op zijn al afgeloste huis. Daarmee werd vrolijk verder ‘belegd’. Uiteindelijk was al het geld verdwenen en had de bank – zo bleek later – voor meer dan 800.000 euro aan transactieprovisies ingehouden! Het slachtoffer ging procederen en haalde zijn gelijk. Het gerechtshof in Arnhem veroordeelde Van Lanschot in hoger beroep tot een voorschotboete van 500.000 euro; uitgezocht wordt nog hoe groot de werkelijke schade is, die de bank moet vergoeden. Je zou bijna gaan denken dat een oude sok onder je matras veiliger is voor je geld.

«

André Vermeulen // info@avoor.nl

COLOFON Hét Ondernemersbelang van Delft-Westland/Oostland verschijnt vijf keer per jaar. Negende jaargang, nummer 2, 2014 Oplage: 4.000 exemplaren Coverfoto Gideon de Jager, commercieel directeur Codema Systems Group Fotografie: René Zoetemelk

Uitgever Novema Uitgevers BV / Jelte Hut Postbus 30, 9860 AA Grootegast Weegbree 1, 9861 ES Grootegast Telefoon 0594 – 51 03 03 Fax 0594 – 61 18 63 info@novema.nl www.novema.nl

Regionale verbinder Vestiging Novema Helmond Paul Driessen Telefoon 0492 - 82 01 57 p.driessen@ondernemersbelang.nl

Eindredactie Baukje Bosma Telefoon 0594 - 51 03 03 b.bosma@ondernemersbelang.nl

Vormgeving VDS Vormgeving, Drachten

Website www.ondernemersbelang.nl

Druk Scholma Druk, Bedum

Aan deze uitgave werkten mee Gerrit Boer Jasper van den Bovenkamp Robert Goddyn Joke Heikens Eelco Kersloot Jeroen Kuypers Ed Lamme Marco Magielse André Vermeulen (column) Ruud Voest René Zoetemelk

Adreswijzigingen Adreswijzigingen, verandering van contactpersoon of afmeldingen kunt u per mail doorgeven aan Tiny Klunder, t.klunder@ondernemersbelang.nl. Vermeld s.v.p. ook de editie er bij, die vindt u aan het begin van deze colofon. ISSN: 1877-2803 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor de inhoud van de advertenties.

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

5


KORT NIEUWS

INNOVATIEVE PRODUCTEN DOOR SAMENWERKING De studenten van het Lentiz-MBO Greenport, richting Living & Design hebben voor de tweede maal een product ontwikkeld in opdracht van Vida Verde. De opdracht luidde als volgt ‘Het opleveren van een hoogwaardig, duurzaam en natuurlijk object voor in de ‘House of Inspiration’. Meubelwinkels, tuincentra en bloemisten kunnen dit object gebruiken als inspiratieobject, als decoratie-, of promotieartikel, of het te koop aanbieden aan hun klanten.’ De opdracht is bedoeld om de studenten een beeld te geven hoe het is om in contact te komen met een klant. Het eindresultaat mag er zeker zijn: Er zijn mooie innovatieve producten ontwikkeld. Na de presentaties hebben een leraar van het Lentiz-MBO Greenport, richting Living & Desgin samen met een marketingmedewerker van Vida Verde de producten beoordeeld. De producten zijn nog tot 18 juni 2014 te bewonderen bij Vida Verde in de House of Inspiration. Het was een geslaagd project, zowel voor de studenten als voor Vida Verde!

SUCCES PENTAGROW BREIDT ZICH UIT Pentagrow is sinds 2002 de dealer van Pentakeep. Pentakeep bevat als enige product ter wereld 5-aminolevulinezuur (5ALA) de bouwsteen van leven bij mens en plant. Extra toediening zorgt voor meer energie en fotosynthese, wat de productie verhoogt, een betere groei en smaak realiseert en de kwaliteit van het gewas verbetert. Diverse proefresultaten bij WUR, HAS en tuinders wijzen op een productieverhoging van 8% of meer. Na verkoop in de Benelux is Pentagrow nu ook verantwoordelijk voor de verkoop en promotie van Pentakeep binnen Europa. Dit is overeengekomen met de Japanse producent Cosmo Oil begin dit jaar. Voor meer informatie: Pentagrow BV, telefoon 0182-769117, info@pentakeep.nl of www.pentakeep.nl

JAPANSE PREMIER SHINZO ABE ONDER INDRUK GLASTUINBOUW WESTLAND Shinzo Abe, de Minister-President van Japan, heeft na afloop van de Nuclear Security Summit (NSS), een bezoek gebracht aan de gemeente Westland. Burgemeester Van der Tak en staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken ontvingen de premier met zijn delegatie bij paprikateler Valstar in De Lier. Broers Ewout en Wibo Valstar lieten de Japanse Minister-President kennis maken met de duurzame en innovatieve wijze waarop zij op 3,5 hectare paprika’s telen. De broers participeren daarnaast actief in de wederopbouw van de Japanse tuinbouw. Samen met Remko Bakelaar van Vijverberg Advies en Takeshi Gotoh van Japan-Euro-Promotions zijn ze partner in een Nederlands-Japans consortium voor een project in Ishinomaki. De komst van premier Abe naar Westland is het resultaat van het internationaliseringsbeleid van de gemeente Westland. Zo brachten de ministers Hayashi (Landbouw) en Nemoto (Reconstructie) in 2013 al een bezoek aan de Westlandse glastuinbouwsector. Sjaak van der Tak, burgemeester van Westland, heeft in oktober 2013 als delegatieleider van een handelsmissie naar Japan de Nederlandse tuinbouw al fors op de kaart gezet.

RUYVEN REIST SLIM Gregory Foster, directeur van Fost-Air en voorzitter van de Coöperatie Bedrijvenpark Ruyven, is deelnemer aan de scootafette, een project om werkgevers kennis te laten maken met de scooter als alternatief voor de auto. Van ondernemer Yvo Sonneveld (No13 Multibrand fashion store uit Delft) kreeg Gregory de sleutels in handen met een enthousiaste uitleg over de werking van de scooter. De overdracht van de scooter was tegelijkertijd ook het startsein van ‘Ruyven Reist Slim’! Het bedrijvenpark is in de spits niet goed bereikbaar. Daarom gaan de werkgevers op het bedrijvenpark samen aan de slag om de eerste mobiliteitsmaatregelen vorm te geven! In samenwerking met Mobiliteitsmakelaar Haaglanden, mobiliteitspecialist Vipre, werkgevers en HR-managers op Ruyven en gemeente Pijnacker-Nootdorp is een praktisch plan van aanpak opgetuigd. De eerste vervolgstappen om slimmer te reizen en te werken zijn gezet. Het bedrijvenpark Ruyven is convenantpartner van Bereikbaar Haaglanden en werkt nauw samen met Mobiliteitsmakelaar Astrid Homan en Provincie Zuid-Holland aan een goed bereikbare regio!

UW NIEUWS IN HÉT ONDERNEMERSBELANG? Gaat u verhuizen, een nieuwe vestiging openen of heeft u een nieuw product? Laat het ons weten en mail uw persberichten naar: b.bosma@ondernemersbelang.nl. Dan staat wellicht ook uw nieuws binnenkort in Hét Ondernemersbelang.

6

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014


JAPANSE VICEMINISTER VOOR ECONOMIE BEZOEKT WESTLAND

SPORTDAG ZORGT VOOR STOERE VERHALEN BIJ IPSE DE BRUGGEN Zaterdag 8 maart stak het team van DB Telecom de handen uit de mouwen voor een aantal bewoners van Ipse de Bruggen. Op Craeyenburch, een van de locaties van Ipse de Bruggen, werd een sportmiddag georganiseerd voor een grote groep jongeren. ”Bij DB Telecom krijgen wij vele sponsoraanvragen binnen”, licht Roel Helleman, Marketing & Communicatie Manager bij DB Telecom toe. “We vinden het belangrijk om initiatieven te steunen, maar willen sponsoring juist ook op een andere manier invullen. Vanuit DB Telecom zijn wij vanuit onze klantrelatie bekend met de werkzaamheden die Ipse de Bruggen verricht. Omdat we van dichtbij zien hoe zij zich vol passie inzetten was het voor ons één plus één is twee,” legt Helleman uit. “Meedoen is voor onze jongeren erg belangrijk” vertelt Marjan IJkema, Fondsenwerver bij Ipse de Bruggen. “De medewerkers van DB Telecom hebben de jongeren op een fantastische wijze een bijzonder leuke middag bezorgd waar ze stoere verhalen over vertellen. Naast DB Telecom bedanken we ook 2sur5 en Bakkerij Malkenhorst voor hun bijdrage in het geheel.”

EERSTE 100% DUTCHEESE PRODUCTENPAKKET Dhr. Klapwijk uit het Zuid-Hollandse Honselersdijk ontving het eerste Hollandse productenpakket uit handen van the Dutcheese. De grote stevige kartonnen doos met rood, wit, blauw lint verbergt de kostbare inhoud voor nieuwsgierige ogen. Dhr. Klapwijk deed mee aan de win-actie op de Facebookpagina van the Dutcheese, een project waarbinnen Hollandse producten, merken en weetjes op sympathieke wijze aan een groter publiek bekend worden gemaakt. Dit jaar geeft the Dutcheese maandelijks een of meer van die 100% Hollandse pakketten weg. Meedoen met de the Dutcheese 100% Dutch cadeaupakketactie is heel eenvoudig. Het enige dat men hoeft te doen is de Facebookpagina van the Dutcheese LEUK te vinden en af en toe een artikel te delen met de eigen Facebookvriendjes. Dus doe mee, lach en say cheese, Dutcheese! www.facebook.com/TheDutcheese webportal: www.thedutcheese.org

VLIEGTICKETS, HOTELS EN AUTOHUUR IN ÉÉN KLIK De all-in-one reisapp van ebookers.nl is nu ook voor Android-gebruikers beschikbaar. Ebookers is het eerste online reisbureau met een all-in-one app. Het reisbureau verwacht dat door de lancering voor Android het aantal mobiele boekingen nog sterker zal toenemen. De Android-app heeft alle functies van de iOS-app en die reisapp werd vorig jaar al in 10 Europese landen als beste beoordeeld. Het sterk groeiende aantal Androidgebruikers kan nu ook onderweg vliegtickets, hotels en huurauto’s boeken en profiteren van de exclusieve mobiele ebookersdeals met tot 65% korting op hotels. Deze all-in-one reisapp biedt gebruikers de mogelijkheid om een complete reis in één keer te boeken.

Op dinsdag 29 april was vanuit Japan opnieuw belangstelling voor de Westlandse tuinbouw. Burgemeester Van der Tak ontving Kazuyoshi Akaba, Japanse viceminister van Economie, Handel en Industrie, en zijn delegatie op het bedrijf van de gebr. Valstar in De Lier. Hij had specifiek aandacht voor de wijze waarop politieke besluitvorming de regionale economie een impuls kan geven. In navolging van premier Shinzo Abe en de ministers Hayashi (Landbouw) en Nemoto (Reconstructie) bracht de viceminister een bezoek aan Westland om zich te laten informeren over de samenwerking tussen overheid en bedrijven. Het huidige Japanse kabinet heeft de land- en tuinbouwsector als groeisector aangemerkt. De Japanse agrosector moet worden hervormd en gaan bijdragen aan economische groei. Aansluitend bracht de viceminister een bezoek aan Priva, waar CEO Meiny Prins onder andere sprak over urban farming, duurzaamheid en het concept om meerdere kleinere Japanse tuinbouwbedrijven binnen één modern complex te laten samenwerken om kennisoverdracht te bevorderen en groei te stimuleren. (Fotografie: Yvonne Lagerwerf)

TWEEDE AARDWARMTEBORING IN WESTLAND Op 20 mei startte de tweede aardwarmteboring in de gemeente Westland. Na Greenwell Westland was het de beurt aan V.O.F. Geothermie De Lier, een samenwerking tussen de tomatenkwekers Harting Holland en De Bruijn aan de Zijtwende in De Lier, om te boren naar schone energie. Er werd een aardwarmtedoublet gerealiseerd met een diepte van rond de 2.300 - 2.500 meter. Het water dat wordt opgepompt, naar verwachting zo’n 250 m³ per uur, heeft een temperatuur van circa 85 graden Celsius. Het aardwarmteproject van V.O.F. Geothermie De Lier wordt ondersteund vanuit de Westland Agenda. Het boren duurt ongeveer drie maanden. De boring vindt 24 uur per dag en zeven dagen per week plaats. De direct omwonenden zijn door V.O.F. Geothermie De Lier zelf ingelicht over de activiteiten. Als alles volgens planning verloopt, kan vanaf eind 2014 aardwarmte worden gebruikt voor het verwarmen van de kassen en liggen in 2015 de eerste tomaten, die gekweekt zijn met aardwarmte, in het winkelschap.

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

7


Codema is dé leverancier voor internationale tuinbouwbedrijven

De Codema Systems Group is, wereldwijd, marktleider op het gebied van innovatieve, op maat gemaakte oplossingen voor de teelt, logistieke systemen, management- en besturingssystemen en software voor de tuinbouwindustrie.

8

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014


COVERINTERVIEW Codema levert kwekers en investeerders de perfecte middelen en oplossingen om hun productie te verhogen, de kwaliteit te verbeteren en hun kosten te verlagen. De kracht van Codema ligt in haar diepgaande kennis, 50 jaar ruime ervaring en haar unieke geïntegreerde aanpak. Dit alles heeft Codema tot een van de zeer weinige ondernemingen in de wereld gemaakt, die in staat zijn volledig geïntegreerde oplossingen voor de tuinbouwindustrie te ontwerpen, te ontwikkelen en te leveren. Codema Systems Group is de houdstermaatschappij van vier bedrijven: HAWE, B-E De Lier, SDF en WEVAB.

MOZES NAAR DE BERG In het hoofdkantoor van de Codema Systems Group in Bergschenhoek vertelt een gedreven commercieel directeur Gideon de Jager dat zijn familiebedrijf klanten over de gehele wereld in staat stelt het rendement van het productieproces te maximaliseren en daarmee hun concurrentiepositie te versterken. “Sinds 2009 zijn de investeringen in de (glas) tuinbouw enorm teruggelopen. De marges kwamen onder druk te staan en over de gehele linie liep, met name, de omzet in Nederland terug. En dat gold overigens niet alleen in onze sector. Door deze trend hebben wij onze bakens moeten verzetten. Mozes moet nu zelf naar de berg, want de tijden dat de berg naar Mozes kwam, zijn toch echt voorbij’’, aldus De Jager. Ook voor 2009 leverden wij onze diensten en producten aan het buitenland, maar dat beperkte zich met name tot landen als Duitsland, Engeland, Canada, Noord Amerika en Japan. Nu, zes jaar later, is onze omzet op export gestegen tot tegen de 60% van de totale omzet in de holding. Met name in Oost Europa, Azië en in Noord-Amerika steeg de omzet flink. Naast strategische overnames is duidelijk dat passie, gedrevenheid en het kunnen samenwerken heeft geleid tot nieuwe markten, kansen en mogelijkheden. En daar zijn wij erg trots op!”

ZAKEN DOEN IN BUITENLAND Gideon de Jager kwam, na een opleiding als verkeersvlieger en enige jaren in de luchtvaart te hebben gewerkt, zo’n 11 jaar geleden in dienst van het familiebedrijf. Naar verwachting zal hij eind van het jaar zijn vader Maarten opvolgen die, als algemeendirecteur en grootaandeelhouder, nu nog de scepter over het bedrijf zwaait en zeer succesvol is gebleken. Gideon vliegt nu niet meer als piloot, maar als passagier de hele wereld over om zaken te doen. Hij merkt op dat zaken doen in het buitenland niet altijd eenvoudig is. “In tegenstelling tot Nederland dienen investeerders in het buitenland vaak

Tekst: Ed Lamme // Fotografie: René Zoetemelk

aan de hand meegenomen te worden en is de aanpak totaal verschillend met wat wij hier in Nederland gewend zijn. Maar met de juiste aanpak, insteek, passie en commitment worden de kansen op succes vergroot. Het doen van zaken in het buitenland is geen baan van 8 tot 5. Vrijwel 24/7 dien je paraat te staan om medewerkers, agenten en distributeurs te woord te kunnen staan. Daar moet je dus erg flexibel in zijn. Export brengt ook veel indrukken met zich mee. Je komt op plaatsen waar anderen niet gauw zullen komen. Op dat soort momenten voel ik mij dan ook vaak bevoorrecht en dankbaar. Dankbaar dat ik in Nederland ben geboren en opgegroeid, want wereldwijd is er nog een hoop ellende en armoede te bespeuren. Blij ben ik ook met het feit dat wij als Nederland, met onze producten en diensten, een bijdrage kunnen leveren in de wereldwijde verandering naar een meer duurzame wereld.”

“Mozes moet naar de berg en niet andersom” KANSEN Gideon de Jager: “Met name Aziatische landen bieden voor ons enorme kansen om onze producten en diensten lokaal te vermarkten. In ogenschouw nemend dat de wereldbevolking groeit, 9 miljard mensen in 2050, en daarmee de vraag naar voedsel toeneemt, is onze strategie erop gericht juist op deze trend in te spelen. Naast het feit dat fossiele brandstoffen opraken is het verbruik van water de afgelopen jaren enorm toegenomen. Slechts 2,5% van al het beschikbare water wereldwijd is zoetwater is en hier dienen wij, in mijn optiek, dan ook zuinig mee om te gaan. Als je je bedenkt dat daarvan nog een grote hoeveelheid water voor open land irrigatie gebruikt wordt, vraagt dat om problemen in de nabije toekomst. Onze strategie is er daarom op gericht producten en diensten te verlenen die duidelijk bijdragen aan een duurzame teelt van groenten en siergewassen, wereldwijd. Wij geloven sterk in de kansen die o.a. Azië te bieden heeft. Reden dat wij ons in Azië gevestigd hebben om de markten in China, Korea, Japan en

Taiwan nog beter te kunnen ondersteunen. En inmiddels hebben wij daar een sterke marktpositie opgebouwd.”

DEUREN OPENEN Hij wijst erop dat Codema wereldwijd vertegenwoordigd is op bijna alle toonaangevende tuinbouwgerelateerde vakbeurzen van Azië tot en met ZuidAmerika en van Rusland tot en met de USA. “Naast het opzoeken van potentiële internationale klanten is het onze intentie om in de betreffende opkomende markten lokale partners te vinden voor strategische samenwerking ter versterking van onze concurrentiepositie. Naast de realisatie van projecten zijn deze partners in staat om onze klanten lokaal service te bieden, iets waar wij veel waarde aan hechten. Ook vinden wij het belangrijk om maximaal 2 handelsmissies bij te wonen naar gebieden die voor ons nog redelijk onbekend zijn. Een handelsmissie opent in de regel deuren die in het begin lastig te openen zijn. Zeker als een missie geleid wordt door een minister of een staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, kan dat een boost geven op activiteiten in het betreffende land!”

AMBITIE Een bevlogen Gideon de Jager zegt tot slot dat het zijn ambitie is om een organisatie neer te zetten die financieel gezond is en blijft, met gezonde groeimogelijkheden naar de toekomst toe. “Zo hebben wij delen van de productie uitbesteed aan gespecialiseerde bedrijven met lage overheadkosten. Dat resulteert in betere inkoopprijzen en hogere marges. Daarnaast investeren wij nog altijd in ons machinepark om de productiviteit te verhogen en de kosten te verlagen. Dat export een belangrijke rol speelt bij onze is vanzelfsprekend, zeker in onze sector en met name in deze tijden. Als ondernemer ben ik een vertegenwoordiger van de BV Nederland. Ik praat, luister en spar op gezette momenten dan ook graag over kansen in de (glas)tuinbouw sector breed met binnenen buitenlandse ondernemers, investeerders, lokale overheden en banken. Dat dwingt in de regel respect af en helpt mij verder te komen dan anderen die in deze sector opereren. Immers, alleen wanneer je bereid bent om samen te werken en te kunnen delen, zal je succesvol kunnen zijn. Korte termijn handel is er, wat mij betreft, niet bij. En zoals al gezegd, Mozes moet naar de berg en niet andersom. Dat is een wezenlijk verschil met een aantal jaren geleden!”

«

www.codemasystemsgroup

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

9


REPORTAGE

ALFA CONTROLE PANEEL 2.0 MAAKT ONDERNEMERS ZEKERDER VAN HUN ZAAK

Rob van Duijn: ‘Alles onder controle met het ACP’ Snel inspelen op (financiële) ontwikkelingen, investeren in duurzaamheid en voortdurend op zoek naar nieuwe kansen en specialties: bij auberginekwekerij Gebr. Van Duijn is de ondernemingszin groot.

Het Alfa Controle Paneel (ACP), het slimme instrument waarmee ondernemers heel eenvoudig kunnen zien hoe het bedrijf zich van maand tot maand ontwikkelt, helpt de onderneming om de groeiambities waar te maken. Rob van Duijn, een van de drie directeuren van het bedrijf dat op drie locaties in totaal 20 hectare aubergines kweekt: “Ik snap niet dat we het ACP niet eerder zijn gaan gebruiken.” Nog dit jaar neemt Gebr. Van Duijn het ACP 2.0 in gebruik. De onlangs gelanceerde nieuwe versie van het ACP is nóg overzichtelijker en gebruiksvriendelijker. De sterke punten van het ACP 1.0 zijn gebleven: snel inzicht in de financiën en een voortschrijdende benadering van het jaarresultaat, zodat de ondernemer adequaat kan ingrijpen.

ACP Gebr. Van Duijn B.V., een van origine Liers bedrijf dat tegenwoordig in Zuidwest Nederland aubergines kweekt, maakt sinds 2012 naar volle tevredenheid gebruik van het ACP. Voor die tijd had de onderneming nog geen officieel management informatiesysteem. Rob van Duijn: “We maakten wel begrotingen en halfjaarlijkse overzichten, maar banken wilden ook tussentijdse overzichten zien.’’ Zowel banken als ondernemers worden met het ACP op de wenken bediend. Van Duijn: “Elke maand zien we wat de financiële stand van zaken is. Bovendien zijn de jaarcijfers eerder klaar. Het is ook makkelijker om nu een begroting te maken en de liquiditeit in de gaten te houden.”

10

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

BESTE Bij Alfa Accountants zijn de specialisten van het Adviesteam Bedrijfskunde Tuinbouw (ABT) in Naaldwijk dagelijks bezig tuinbouwondernemers naar een hoger niveau te brengen. Het Alfa Controle Paneel is daarbij inmiddels uitgegroeid tot een breed gewaardeerd hulpmiddel. Martin Helderman, adjunct-directeur/ relatiemanager bij Alfa: “Ondernemers en banken zeggen over het Alfa Controle Paneel: dit is het beste wat er in de markt is.” Belangrijke succesfactoren van het ACP zijn de overzichtelijkheid en gebruiksvriendelijkheid, merkt Rob van Duijn, die samen met zijn broers Pleun en Jan het bedrijf runt. De auberginekwekerij doet zelf het voorbereidende werk van de financiële administratie. “Elke maand komt onze klantbeheerder van Alfa bij ons op kantoor en dan wordt alles besproken en het ACP gemaakt. Uiteindelijk komt het definitieve ACP drie tot vier weken na de betreffende maand per e-mail terug. Ik bespreek het ACP samen met mijn broers en elk kwartaal gaan de cijfers ook naar de bank.’’ Die manier van werken stelt Van Duijn in staat om snel en weloverwogen keuzes voor de toekomst te maken. En daar draait het uiteindelijk toch om in een onderneming, vindt ook directeur/relatiemanager Ben Vijverberg van Alfa Accountants: “We willen vanuit een vertrouwensband ondernemers goed laten nadenken over hun positie en zekerder maken van hun zaak.’’

DEMOVERSIE ACP 2.0 Heeft u ook interesse in het Alfa Controle Paneel 2.0, een product van het Adviesteam Bedrijfskunde Tuinbouw? Neem dan geheel vrijblijvend contact op met een van de tuinbouwadviseurs van Alfa Accountants. Zij kunnen u aan de hand van een demoversie laten zien of het Alfa Controle Paneel ook voor uw bedrijf een winnend instrument is.

INVESTEREN Dat laatste is zeker het geval, merkt Van Duijn: “In het begin moet je even investeren om je de cijfers eigen te maken. Maar doordat de cijfers elke maand komen, groeit de zekerheid en het gevoel dat je het onder controle hebt.’’ En wie in control is, kan ook weloverwogen werken aan nieuwe perspectieven en de weg omhoog. Want terwijl in Nederland gemiddeld 270 gram aubergine per jaar wordt gegeten, ligt de consumptie van aubergines in landen als Griekenland (8 kg) en Turkije (12 kg) vele malen hoger. Van Duijn: “De consumptie van aubergine kan absoluut groeien. Het is voor veel mensen een onbekende groente, maar zo lang je bereid bent te investeren in verkoop en marketing liggen er volop kansen.’’

«

ALFA ACCOUNTANTS EN ADVISEURS Tiendweg 6, 2671 SB Naaldwijk Telefoon 088 - 253 24 50 E-mail naaldwijk@alfa.nl www.alfa.nl


REPORTAGE

Tekst & Fotografie: René Zoetemelk

HAMPSHIRE CENTRE HOTEL DELFT

Delft op een 4 sterren dienblad Er zit muziek in het Hampshire Centre Hotel in Delft. Het viersterrenhotel dat wordt gerund door één familie heeft muziek gekozen als thema voor de inrichting en beleving van het hotel. Daarnaast zorgen de medewerkers ervoor dat er ook figuurlijk muziek zit in het hotel. Hampshire Centre heeft daarmee een succesvolle formule gevonden. Daarnaast ligt het op loopafstand van het centrum van het toeristisch aantrekkelijke Delft. Het oude Delft en het moderne Hampshire Centre Hotel vormen een mooie twee-eenheid. Delft is de oude stad van Delfts blauw, de Oranjes en Vermeer maar is ook technologisch hoogstaand door onder andere de Technische Universiteit. Delft heeft veel te bieden voor toeristen en gasten van organisaties. Dat vraagt om goede hotels. Hotel Hampshire Centre Delft heeft 4 jaar geleden zijn deuren geopend en is door de ligging en het serviceniveau een succesvol verblijf en ontmoetingsplaats.

BUSINESS Janine Hoogwerf is Marketing manager bij het hotel en is één van de familieleden die zich met hart en ziel inzet voor de gasten. Voor 80 procent draait het hotel op businessgasten. “We hebben echt alle voordelen voor ontmoetingen en congressen. We zitten in het centrum van Delft, de snelweg en het vliegveld The Haque / Rotterdam zijn dichtbij. Niet alleen de oude stad biedt veel vertier en bezienswaardigheden. Zo is er ook een golfterrein in de buurt en een sportcentrum. In het hotel is WiFi. Voor en na serieuze meetings bieden wij een optimale omgeving om gasten met volle teugen te laten genieten van wat Delft en ons hotel te bieden hebben. Wij zijn het visitekaartje van de ontvangende bedrijven en zorgen er voor dat gasten met een prima indruk van Delft, Nederland en de gastorganisatie weer huiswaarts keren.”

SWINGEND VERBLIJF Het thema muziek komt overal in Het is niet vreemd om in de gangen mensen naar het behang te zien gemaakt van toegangskaarten van Janine en haar familie bezoeken concerten van bekende artiesten het idee om een behangmaker

het hotel terug. van het hotel staren. Het is concerten. veel en zo kwam een

QUICK SCAN HÉT PROBLEEM VAN DE MARKT » Wij hebben veel business boekingen. Dat betekent dat we in de week altijd goed bezet zijn. Op zondag is de bezetting laag. Terwijl dan juist Delft en ons hotel ontspanning kunnen bieden.

UITGERUST AAN DE SLAG?

ONZE VISIE

Reserveer uw aankomst op zondag en krijg ter kennismaking 10% korting op de actuele kamerprijs. U kunt reserveren met kortingscode ‘OSBZondag’ via reserveringen@hoteldelftcentre.nl of via 015 - 212 21 25.

» Als er op maandag een afspraak staat of een congres begint, is het dan niet beter de gasten op zondag te laten inchecken? Onze gast heeft dan de vrije zondag de tijd om te genieten van Delft en van wat ons hotel te bieden heeft. Maandag is hij of zij extra gemotiveerd en uitgerust om aan de slag te gaan.

concertkaartjesbehang te laten maken. Ook de vergaderruimten hebben een muzikaal thema. “Onze twee vergaderruimtes Jazz en Blues zijn zowel afzonderlijk als gekoppeld te gebruiken. Deze vergaderruimtes bieden de mogelijkheid om met alle moderne faciliteiten van dien een succesvolle bijeenkomst te organiseren. Ze zijn uitgerust met airconditioning, telefoon en draadloos internet. De Jazz-zaal heeft ruimte voor maximaal 40 personen (68 m²) en de Blueszaal voor 30 personen (56 m²). De zalen kunnen ook gekoppeld worden.” De vergaderruimtes hebben daglicht, maar zijn ook volledig te verduisteren.

SERVICE MOET JE BELEVEN Het Hampshire Hotel biedt ook nog een prima restaurant. In het kader van het thema muziek is de naam Swing toepasselijk. De gasten hebben vanuit het restaurant een mooi uitzicht op het centrum van Delft. De keuken kenmerkt zich door Nederlands/Franse gerechten en het gebruik van dagverse producten. “Er is op onze tweewekelijks wisselende kaart een variëteit aan à-la-cartegerechten te vinden en diverse menu’s die te combineren zijn met een drankarrangement. Restaurant Swing heeft een exclusief wijnassortiment met onder andere wijnen van het Argentijnse wijnhuis Finca La Linda. Tevens worden alle jenevers, likeuren en eau-de-vie’s van distilleerderij Rutte & ZN. geschonken. De moderne swingende inrichting, met een knipoog naar muziek, maken het verblijf in Hotel Hampshire en in restaurant Swing een ware belevenis voor de zintuigen. Service moet je beleven!”

UW OPLOSSING » Delft heeft veel om van te genieten. Ik noem de stadswandelingen, rondleidingen en rondvaarten. Op zondag zijn de winkels open. Kortom: Delft is een stad die rijk is aan geschiedenis en rijk aan toekomst en fantastisch om te bezoeken! Wij bieden de zakelijke klant korting als er op zondag wordt ingecheckt. Daarmee helpen wij gasten op een plezierige manier ontspannen op weg naar een vruchtbaar overleg of congres.

HAMPSHIRE HOTEL DELFT CENTRE Koepoortplaats 3, 2612 RR Delft Telefoon 015 - 212 21 25 www.hoteldelftcentre.nl www.restaurantswing.nl

«

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

11


Wij regelen uw complete brandveiligheid, zodat u alle tijd heeft voor uw klanten. Als ondernemer weet u dat een

brand enorme gevolgen voor u kan hebben. Naast het eventuele menselijk leed, heeft dit ook grote gevolgen voor de bedrijfscontinuïteit. Regelmatig leidt een brand zelfs tot een faillissement. In de praktijk blijkt echter dat bij de meeste bedrijven de brandveiligheid onvoldoende is geregeld. Dit begrijpen wij heel goed, omdat u zich richt op uw eigen prioriteiten. Daarnaast is de wet-en regelgeving over brandveiligheid dusdanig complex, dat het voor veel ondernemers bijna ondoenlijk is om hieraan te voldoen. Daarom hebben wij een unieke dienst ontwikkeld waarbij wij voor u compleet of gedeeltelijk de brandveiligheid verzorgen. Dit houdt concreet in: · Uitvoeren van regelmatige brandveiligheidsinspecties. · Contacten onderhouden met brandweer, gemeenten, onderhoudsbedrijven, installateurs etc. · Financieel bewaken van onderhoudscontracten en investeringen in brandveiligheid.

Wat zijn de voordelen voor u? 1. U heeft maar één contactpersoon voor alle brandveiligheidskwesties. 2. U hoeft zelf weinig tot geen tijd aan brandveiligheid te besteden. 3. Met Brafon beschikt u altijd over inhoudelijke kennis om in overleg te treden met het bevoegd gezag en andere partijen, zoals verzekeraars.

Interesse?

4. U kunt betrokkenen zoals klanten, cliënten, huurders en verzekeraars aantonen dat u serieus met brandveiligheid omgaat.

Wilt u direct contact, dan kunt u terecht bij Pieter van Hoorn. Hij is te bereiken op: 06-510 762 91 of via de mail: pieter.vanhoorn@brafon.nl

Neem dan contact met ons op via telefoonnummer: 088-008 883 45 of via de mail: info@brafon.nl

5. U heeft (op termijn) een brandveilig gebouw dat voldoet aan alle (wettelijke) eisen. 6. De invloed van een eventuele brand op de bedrijfscontinuïteit wordt beheersbaarder.

Brafon BV Simon Stevinweg 27 6827 BS Arnhem

· Beheren van vergunningen, logboeken, onderhoudscontracten. · Uitvoeren en coördineren van BHV trainingen, ontruimingsoefeningen.

Graag maken wij voor u een voorstel. U zult versteld staan wat u met hetzelfde budget aan brandveiligheid kunt winnen. Tevens heeft u meer tijd tot uw beschikking die u aan uw eigen klanten kunt besteden. Dat maakt het concept van Brafon extra interessant voor u.

Tel.: (088) 008 83 45

brafon.nl


REPORTAGE

Tekst: Ed Lamme // Fotografie: René Zoetemelk

Kwekers verzekerd van grotere productie door gebruik Pentakeep-S Pentakeep-S is een vloeibare stikstof meststof waaraan 5-aminolevuline zuur is toegevoegd. Het speelt een belangrijke rol in de vorming van bladgroen en verhoogt de stofwisseling van de plant. “Hierdoor wordt de plant actiever, neemt de voedingsstoffen beter op en versterkt de werking hiervan. De plant is minder vatbaar voor ziektes en beter bestand tegen extreme omstandigheden. Je ziet ze zo staan. De met Pentakeep behandelde planten hebben meer body en groter blad!”, aldus Cor den Hertog, directeur van importeur en distributeur Pentagrow in Waddinxveen enthousiast. Zijn bedrijf is vanaf 2014 hoofddealer van heel Europa voor de, in Japan geproduceerde, revolutionaire meststof. Veel tuinders hebben inmiddels hiervan de grote voordelen ervaren. “Voor slechts één cent per meter per week krijg je zo’n acht procent meer productie en wie wil dat niet”, voegt Den Hertog er aan toe. Voordat hij vertelt hoe Pentakeep werkt gaat hij nog even terug naar het begin van zijn sterk groeiende bedrijf met inmiddels 10 medewerkers. “Ik ben in het verleden onder andere werkzaam geweest als vertegenwoordiger in een zaadbedrijf. Daarna bij een plantenkweker van jonge planten. Na een aantal jaren kwam ik als vertegenwoordiger, Jeroen van Leeuwen, die ik al geruime tijd kende, weer tegen. Jeroen heeft in Japan gewerkt en maakte daar kennis met Pentakeep van producent Cosmo Oil. Toen hij naar Nederland terugkwam liet hij mij in 2002 deze meststof zien en heeft mij overtuigd. Ik werd zo enthousiast over Pentakeep, dat ik kansen zag, mijn goede baan opzegde en aan een nieuwe uitdaging begon met een eigen bedrijf: Pentagrow.”

PENTAKEEP-S Cor den Hertog legt uit wat Pentakeep®super is. “Het is de enige meststof ter wereld dat het 5-aminolevuline zuur (ALA) bevat. ALA is in elk levend organisme in beperkte mate aanwezig. Door extra toevoeging aan de plant verhoogt de fotosynthese en de aanmaak van suikers en droge stof. Toediening van Pentakeep uit zich in meer productie en betere kwaliteit. Maar niet alleen de productie profiteert van de extra droge stof. Ook het gewas is sterker en vitaler. Doordat de plant energieker wordt zal hij tevens minder vatbaar zijn voor ziekten of plagen. Het is belangrijk dat de meststof in één keer direct op het kraanvak wordt geïnjecteerd. Pentakeep-S kan in iedere teelt worden toegepast en kan zowel als wortelbemesting en als bladbemesting worden toegediend. Inmiddels wordt het volop in de groente-, bloemen- en potplantenteelt gebruikt. Maar ook toediening tijdens de opkweek van paprikaplanten levert bijvoorbeeld goede resultaten op. Gedurende het hele seizoen zijn de planten vitaler waardoor er meer en zwaardere vruchten groeien.”

BOTRYTIS Cor den Hertog wijst ook op een ander product van zijn bedrijf: Pentagrow wondpasta. “Dit biologisch wondafdekmiddel wordt voornamelijk in de tomatenteelt gebruikt voor afdekking van wonden, ontstaan na het uitsnijden van botrytisplekken. De pasta zorgt ervoor dat de wond niet verder indroogt en dat sporen van schimmels geen kans hebben om de plant binnen te dringen.”

«

QUICK SCAN HÉT PROBLEEM VAN DE MARKT » Veel tuinders en kwekers hebben het moeilijk. Dalende opbrengsten en stijgende kosten zijn een groot probleem. Door tegen lage kosten de productie te verhogen worden bedrijven winstgevender. Planten kunnen echter niet meer aanmaken, dan de snelheid van de stofwisseling. Door extra aminozuur (5-aminolevuline) toe te voegen, kan er meer bladgroen aangemaakt worden. Dit geeft een hogere fotosynthese en daardoor meer aanmaak van suikers. Hierdoor zal de productie toe nemen, en het suikergehalte hoger worden.

ONZE VISIE » Pentakeep-S is een vloeibare stikstof waaraan 5-aminolevulinezuur (5-ALA) is toegevoegd, dat de groei en ontwikkeling van het gewas stimuleert. Het middel bevat ook meststoffen, deze zijn nodig om dit aminozuur stabiel te houden en om als meststof geregistreerd te kunnen zijn. Het middel kan als bladbemesting of via de voedingsoplossing worden toegediend.

UW OPLOSSING » Pentakeep-S bevordert de fotosynthese, hierdoor gaat de droge stofproductie omhoog, worden pieken en dalen in het kasklimaat beter opgevangen en neemt ook de weerbaarheid tegen schimmels als meeldauw en botrytis toe. Het middel is wetenschappelijk getest leidt daadwerkelijk tot een hogere productie.

PENTAGROW B.V. Coenecoop 142 A, 2741 PE Waddinxveen Telefoon 06 - 24 22 0219 E-mail info@pentakeep.nl www.pentakeep.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

13


DEELNEMERS JOS VAN MIL Directeur van Greenco: “Een systeembreuk is nodig.” www.greenco.nl

14

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014


RONDE TAFEL

Tekst: Jeroen Kuypers // Fotografie: René Zoetemelk

HET SILLICON VALLEY VAN DE TEELT

Westland moet wereldwijde koppositie zien vast te houden De Nederlandse glastuinbouw is uniek in de wereld. Chinezen en andere buitenlandse concurrenten kunnen de technologische vernieuwingen kopiëren maar niet het samenwerkingsconcept dat aan de basis van deze innovaties ligt. Toch staat het succes van de sector onder druk. Baanbrekende innovaties blijven uit, de retailreuzen houden de prijzen voor veel producten laag en de wereldwijde trend naar lokale voedselproductie bedreigt op termijn de export. Om de vele uitdagingen het hoofd te bieden is goed ondernemerschap meer dan ooit de doorslaggevende factor geworden. ‘Het Westland’ is een begrip. Het staat niet alleen voor telen onder glas maar ook voor een niet aflatende stroom van innovaties, zoals de terugwinning van warmte, water en nutriënten en een verregaande vorm van automatisering. Die vernieuwingen zijn het gevolg van de intensieve samenwerking met kassenbouwers, ICT’-ers, universiteiten en hogescholen, maar ook met financiers en tussenhandelaren, kortom met alle partijen die belang hebben bij een florerende glastuinbouw. Sinds het einde van de negentiende eeuw werd de wereldwijde koppositie van de Westlandse glastuinbouw om de tien jaar gestimuleerd door weer een belangrijke technologische vernieuwing. Maar het bijna vanzelfsprekende succes van de sector is tegenwoordig niet zo vanzelfsprekend meer. Een deel van de glastuinbouw – de groenteteelt – kampt met heel wat meer problemen dan de andere; de teelt van sierbloemen en perkplanten geldt als de meest lucratieve. Sinds 2000 is het aantal bedrijven bijna gehalveerd, terwijl het bebouwde areaal even groot is gebleven, een teken van verdergaande schaalvergroting. “Algemeen gesteld zou je kunnen zeggen dat éénderde van de bedrijven het onverminderd goed doet, éénderde redelijk draait en éénderde niet naar behoren presteert of in de

problemen zit”, zegt Lourens van Herk, directeur van Lentiz, cursus en consult in Maasland.

“De supermarkten maken veel ruimte vrij voor groente en fruit”

GA JIJ MAAR TELEN Vanwaar die sluipende malaise? Volgens Hans Ligtenberg, docent aan de Hogeschool InHolland, heeft de sterke focus op productiviteitsverbetering de blik van veel telers in de loop der jaren te veel naar binnen gekeerd. “Laat ik het eens gechargeerd formuleren”, zegt Hans Ligtenberg: “Tot voor kort verzorgde de veiling de verkoop en marketing, de tussenhandel de logistiek, de boekhouder

kwam de schoenendoos halen en de Rabo zorgde voor het geld. Dus... teler ga jij maar. En dat deed hij, met als gevolg steeds meer eenzijdige aandacht voor de productie terwijl er juist ook meer aandacht voor de consument en de markt nodig was. Daar hebben de grote supermarktketens van geprofiteerd.” De supermarkten maken veel ruimte vrij voor groente en fruit en dat doen ze niet omdat er op die productgroepen zo weinig te verdienen valt. “Net als aan de kant van de zaadproductie is daar sprake van een zorgwekkende machtsconcentratie”, aldus Hans Ligtenberg. “Bij de zaadbedrijven en voedingsgewassen heeft 10% van de aanbieders bijna 90% van de markt in handen. Bij de retailers bepalen dertien tot vijftien grote inkopers in Europa de prijzen. Zo krijgen we fenomenen als een kilo bananen voor 99 cent. De supermarktketens staan herkenbaarheid van het Nederlandse product niet toe. Hoe minder herkenbaar Hollands, hoe minder onderscheidend voor de consument en hoe makkelijker ze dus producten uit het Westland voor die uit bijvoorbeeld Spanje kunnen verwisselen.“

SYSTEEMBREUK De consument is best bereid een eerlijker prijs te betalen, maar dan wel op voorwaarde dat

PIETER VAN BERCHUM

LOURENS VAN HERK

TON VAN MIL

REMY MOSCH

Directeur van Gakon: “Telen waar de markt is.”

Directeur Lentiz consult & cursus: “Het Westland zou moeten bekend staan als de Sillicon Valley van de teelt.” www.lentiz.nl

Directeur van Royal Brinkman: “Er komt iets extra’s uit dat samengaan van telers, kassenbouwers en andere betrokkenen.” www.brinkman.nl

Directeur van Vitaal Telen: “Onze opleidingen zijn te weinig ‘hip’.”

www.gakon.nl

www.vitaaltelen.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

15


RONDE TAFEL

ANDERE TOMATEN DAN DIE VOOR DE SOEP Jos van Mil, mededirecteur van Greenco Packing BV in Honselersdijk, vindt dat de teler jarenlang te weinig werd uitgedaagd om buiten de glazen wanden van zijn kassen te kijken. “Het veilingsysteem maakte aandacht voor consumentenmarketing een zaak van ondergeschikt belang. Wij hebben dat doelbewust doorbroken en een eigen nicheproduct ontwikkeld, de snoeptomaten met de naam Tommies.

16

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

Tommies vormen net als honingtomaten een productinnovatie op het gebied van smaak en op dat van gebruik, want de nicheproducten hebben van de tomaat een snack en een snoepje gemaakt in plaats van enkel een ingrediënt voor de hoofdmaaltijd of voor sauzen.” Jos van Mil omschrijft de nicheproducten als “Andere tomaten dan die

“Het veilingsysteem maakte aandacht voor consumentenmarketing een zaak van ondergeschikt belang” voor de soep.” Ton van Mil onderschrijft het belang van toegevoegde waarde in het schap, maar relativeert ook de slagkracht van nicheproducten om een echte systeembreuk te bewerkstelligen. “De Tommie garandeert geen eeuwig succes. Na een aantal jaren komen concurrenten met eigen innovaties en moet je weer een antwoord daarop klaar hebben.” Ben Vijverberg, directeur van

Alfa Accountants en adviseurs in Naaldwijk, voegt daaraan toe dat niet alle telers willen of kunnen omschakelen naar nicheproducten. “Sommige bedrijven doen het prima met systeemtomaten, andere zijn financieel zo gebonden door investeringen dat die omslag simpelweg niet mogelijk is.” Edward Verbakel, algemeen directeur van de VB Group in De Lier, geeft aan dat het aandeel van nicheproducten in het schap noodzakelijkerwijs beperkt is. “Daarvoor zijn het nu eenmaal nicheproducten. Ze floreren bij gratie van het bestaan van systeemproducten. Waar wij ons als technische leveranciers in kunnen onderscheiden is het meeleveren en het elders toepassen van de kennis en ervaring. Ik denk dat het kenniselement steeds belangrijker

DEELNEMERS

het artikel geen bulkproduct zonder duidelijke meerwaarde is. “In de sierteelt is men in dat opzicht al een stuk verder dan in de groenteteelt”, zegt Ton van Marrewijk, van TVM Bedrijfsadvies BV in Monster. “Bij de bloemen is bijna elk product inmiddels afgestemd op de behoeften van de consument; in de groenteteelt vormt die categorie producten nog steeds een niche.” Ton van Mil, algemeen directeur van Royal Brinkman in ’s Gravenzande, pleit in dit opzicht voor een systeembreuk. “De telers moeten als het ware over de hoofden van de exporteurs heen contact leggen met de eindgebruikers. Welke types klanten hebben we eigenlijk en hoe kunnen we die het beste bedienen? Om dat succesvol te kunnen doen is ook de hulp van tussenschakels nodig, die binnen hun rol toegevoegde waarde moeten leveren.”

BEN VIJVERBERG Directeur Alfa Accountants en Adviseurs: “De schaalvergroting heeft ook de professionalisering vergroot.” www.alfa.nl


investeringen dat familiebedrijven die bedragen niet zelf meer konden opbrengen. Er moesten externe financiers en aandeelhouders worden aangetrokken.“ Maar op het niveau van de werkvloer blijven groene vingers nodig. Remy Mosch, van Vitaal Telen in Schipluiden, vraagt zich af of de instroom van jongeren wel groot genoeg is. “Als ik lees dat een opleiding als Life Sciences in Groningen zevenhonderd leerlingen heeft maak ik me zorgen. Die opleiding geeft weinig uitzicht op werk maar wordt wel als ‘hip’ beschouwd, en dat laatste zijn onze opleidingen misschien te weinig.”

“De marketingkansen elders in de wereld zijn echter zeer groot en dus ook zeer aantrekkelijk” wordt de komende jaren en dat de bedrijven in onze sector die kennis ook buiten het Westland meer moeten kunnen inzetten.”

HIP GENOEG? Het kennisniveau van veel bedrijven is de voorbije decennia al fors opgewaardeerd, en niet enkel in agrarisch opzicht. “Door de schaalvergroting van het areaal is ook de omvang van de onderneming vergroot”, zegt Ben Vijverberg. “Er kwam een controller in dienst, iemand voor de ICT, voor het personeelsbeleid enzovoorts. Je ziet een voortgaande brede professionalisering.” Ton van Marrewijk vult aan dat deze slag ook op het gebied van de financiering heeft plaatsgevonden. “De innovaties vragen zulke hoge

GROENE BEDRIJFSKUNDE Lourens van Herk ziet toch een positieve evolutie op dat vlak. “Vroeger was bijna honderd procent van de leerlingen zoon van een tuinder, tegenwoordig zien we dat ook zonen en dochters van niet-tuinders zich inschrijven. Er zijn bovendien meer inschrijvingen dan enkele jaren terug. De voormannen komen nog wel vaak vanuit een kennismaking als vakantiekracht. Het vak wordt dus aantrekkelijker, maar goed ook, want wie de opleiding horticultuur met succes afrondt is zó aan het werk.” Ook Hans Ligtenberg constateert vooruitgang. “Groene bedrijfskunde zit in de lift, overal. Bij ons zijn er dertig extra studenten bijgekomen in vergelijking met de vorige jaren, maar ook

in Wageningen trekken de aantallen aan. Onder druk van de crisis kiezen minder jongeren voor pretopleidingen en meer voor technische opleidingen.” Maar Lourens van Herk wijst op een nieuw risico voor het behoud van expertise: “Nederlandse glastuinbouwkennis is gewild in het buitenland. Jongeren die zijn afgestudeerd en relevante werkervaring hebben opgedaan worden benaderd door headhunters en voor je het weet hebben ze een veel beter betaalde baan in Kazachstan.”

GRENZEN AAN DE HOUDBAARHEID De verplaatsing van de kennis volgt die van de bedrijvigheid. De glastuinbouw beperkt zich allang niet meer tot het Westland. Binnen Nederland zijn er ook geschikte gronden gevonden, bijvoorbeeld in de Wieringermeer en rond Venlo, en buiten de landsgrenzen neemt het aantal vestigingen eveneens toe. “Die trend wordt gestimuleerd door de opkomst van het local food for local people principe”, zegt Pieter van Berchum, directeur van Gakon in Wateringen. “Er zijn grenzen aan de exporteerbaarheid van groenten en bloemen, grenzen wat houdbaarheid, maar ook wat duurzaamheid betreft. Je moet telen waar de markt is.“ De rozen die door Nederlandse kwekers in Tanzania en Kenya goedkoop worden gekweekt moeten nadien naar Aalsmeer worden gevlogen, in CO2-termen een duur transport. De marketingkansen elders in de wereld zijn echter zeer groot en dus ook zeer aantrekkelijk. “Neem China”, zegt Hans Ligtenberg. “Daar zijn gebieden met een dermate gunstig klimaat dat zelfs de grootste klungelaar er nog succesvol kan telen. Maar daar heeft zich ook een markt ontwikkeld van ruim driehonderd miljoen consumenten die wat welvaart betreft op een niveau van de westerse middenklasse zitten. Driehonderd miljoen – zoveel welvarende consumenten zijn er in de hele Verenigde Staten nog niet eens. Bovendien stellen deze Chinese consumenten steeds hogere eisen aan voedselveiligheid, een thema waarin het Westland excelleert.” De toekomst houdt volgens

TON VAN MARREWIJK

EDWARD VERBAKEL

COR DEN HERTOG

HANS LIGTENBERG

Directeur van TVM Bedrijfsadvies: “Nieuwe baanbrekende innovaties blijven uit.” www.tvmbedrijfsadvies.nl

Directeur van de VB Group: “We moeten onze kennis steeds meer buiten het Westland inzetten.” www.vb-group.nl

Commercieel directeur van Pentagrow: “Samenwerking is belangrijk maar geen vanzelfsprekendheid.” www.pentakeep.nl

Docent Hogeschool InHolland: “Supermarktketens staan herkenbaarheid Hollandse producten niet toe.” www.inholland.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

17


RONDE TAFEL Ligtenberg echter niet enkel beloftes in. “Een groepje studenten van ons heeft nagedacht over de situatie van de Nederlandse tuinbouw in 2040. Daar ontstond het idee om tomatenpasta te vervoeren en op locatie, waar dan ook ter wereld met behulp van 3Dprinters tomaten. Wie denkt dat dit sciencefiction is, heeft ongelijk. In Rotterdam worden nu al de loodsen gebouwd waar de reserve-onderdelen van auto’s die door dergelijke printers zullen worden vervaardigd opgeslagen worden.”

‘WESTLANDJES’ EIGEN STIJL Maar een mogelijkheid is één ding, die omzetten in realiteit een tweede. Ton van Marrewijk meent dat ‘even’ iets opzetten in China allerminst makkelijk is. Ton van Mil noemt de tijdsfactor: “Wij zijn achttien jaar geleden met een vestiging in Hongarije begonnen maar daarom nog niet gelijk gestart. We zijn jaren bezig geweest met het zoeken en trainen van de juiste mensen. Het cultuurverschil is toch wel erg groot, zelfs binnen Europa.” De vraag dringt zich op waarom het buitenland überhaupt Nederlandse bedrijven zoekt. Waarom kopiëren hun agrarische ondernemers niet simpelweg onze technieken en creëren ze zo ‘Westlandjes’ in Chinese, Vietnamese en Hongaarse stijl? Van Marrewijk wijst op het verschil in technisch niveau: “We krijgen hier voortdurend Vietnamezen en Koreanen op bezoek. Die willen erg graag leren hoe wij het doen, maar hun leergierigheid is niet het enige dat opvalt. Het is ook duidelijk dat wij een enorme voorsprong op buitenlandse concurrenten bezitten en blijkbaar kunnen behouden.”

DE SOM IS MEER DAN HET GEHEEL DER DELEN Iets ontbreekt buiten het Westland en dat ‘iets’ is de interactie tussen alle betrokkenen. Het is de samenwerking tussen de telers onderling en die met hun leveranciers en afnemers die dit stukje Nederland tot zulke indrukwekkende hoogten van productiviteit en kwaliteit heeft opgestuwd. Het is alsof de kiem van de nieuwe ‘deeleconomie’, waar iedereen tegenwoordig zo de mond van vol heeft, in het Westland al decennia geleden is ontstaan en van deze kleine regio een van de kernen heeft gemaakt van een landbouwsector die in totaal voor een waarde van meer dan tachtig miljard euro exporteert. Jos van Mil neemt zijn eigen bedrijf als concreet voorbeeld: “Wij zijn in 2007 met zes compagnons gaan samenwerken om de evolutie van een product als de honingtomaat mogelijk te maken. Ieder van ons is verschillend maar ieder van ons kan dus ook vanuit zijn eigen kracht een bijdrage leveren aan het samenwerkingsverband.” Zijn naamgenoot Ton

18

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

van Mil stelt het zelfs nog krachtiger: “Er komt iets extra’s uit dat samengaan van telers, kassenbouwers en andere betrokkenen. De som is meer dan het geheel der delen.”

DE PLANK MIS SLAAN Cor den Hertog, commercieel directeur van Pentagrow in Lepelstraat, zet vraagtekens bij de vanzelfsprekendheid van die samenwerking die zowat de kern van het succes van het Westlandmodel uitmaakt. “Dat we in het verleden zo goed naar elkaar hebben geluisterd betekent niet dat we dit in de toekomst ook blijven doen.” Ton van Marrewijk attendeert op het ontbreken van nieuwe baanbrekende innovaties: “Enkele veelbelovende uit het recente verleden, zoals de toepassing van LED-verlichting, zijn niet die revolutionaire vernieuwingen gebleken die men ervan verwachtte.” Ben Vijverberg wijst op het probleem van de financierbaarheid van eventuele vernieuwingen. “Sinds het uitbreken van de crisis zijn banken erg terughoudend en niets duidt erop dat die houding in de nabije toekomst zal veranderen. Ondernemers zullen dus aanvullende financiering buiten de banken moeten gaan zoeken en daar zullen ze

“Sinds het uitbreken van de crisis zijn banken erg terughoudend” hulp bij nodig hebben, want een fenomeen als crowdfunding komt niet zomaar van de grond.” Maar Edward Verbakel ziet deze zorgen worden overschaduwd door het onvermogen van de sector om zichzelf collectief in de schijnwerpers te zetten. “Als er in Dubai zand moet worden verplaatst weet iedereen daar dat we in Nederland de beste baggerbedrijven ter wereld hebben, maar zo’n reputatie heeft de glastuinbouw nog niet. Daardoor slaan we niet alleen als sector maar ook als land de plank mis. Neem de duurzame opwekking van energie. De glastuinbouw is heel ver in het efficiënt gebruikmaken van Warmte Kracht Koppeling en aardwarmte. Toch slagen we er niet in de politiek of de energiebedrijven daarvan te overtuigen, want er komt een nieuwe, vervuilende kolencentrale in plaats van geld en ruimte voor schone en duurzame energie.”

EIGEN STEM Edward Verbakel geeft zelf al een deel van het antwoord door de sector te omschrijven als een met relatief veel éénpitters en andere kleinere bedrijven. Hans Ligtenberg wijst op het ontbreken van een multinational om de glastuinbouw een eigen stem te helpen geven. “Wij hebben nu eenmaal geen Friesland Campina als voortrekker, zoals de melkveehouders. Daardoor kunnen we ook geen vuist maken tegen bijvoorbeeld de monopolisten die de zaadproductie domineren of tegen de energiereuzen die de massale opwekking van duurzame energie hier tegenhouden. In Duitsland is ze dat niet gelukt, hier zou dat dus ook niet hoeven.” Lourens van Herk vindt het merkwaardig dat de Amerikaanse ICT-bedrijven er wel in zijn geslaagd hun gebied in Californië een bijzonder imago te geven en de Nederlandse in de glastuinbouw helemaal niet. “Het Westland zou moeten bekend staan als de Sillicon Valley van de teelt, maar wij hebben helaas geen Microsofts en Googles die dat voor elkaar kunnen krijgen.”

BETERE ZICHTBAARHEID De sector mist een boegbeeld, zo vinden alle aanwezigen. Is het de versplintering van het bedrijvenlandschap in talloze MKB-bedrijven? Is het de langdurige interne gerichtheid? De misplaatste bescheidenheid? Of is die spreekwoordelijk grote bereidheid tot delen en samenwerken toch niet zo spreekwoordelijk of zo groot als gedacht wordt, dat de vele betrokkenen het over zoiets essentieels als het aanstellen van een spreekbuis niet eens kunnen worden? Het is duidelijk dat de sector een extra inspanning zal moeten leveren om zichzelf binnen en buiten de landsgrenzen meer in the picture te zetten. De doorslaggevende factor die het ene glastuinbouwbedrijf succesvol laat blijven zijn terwijl het andere achterop raakt is tegenwoordig ondernemerschap. Meer ondernemerschap zal dat derde deel van de bedrijven dat onvoldoende presteert misschien alsnog opstoten in de vaart der volkeren, nog iets meer ondernemerschap bij het succesvolle deel zal allicht de sector als geheel kunnen verenigen in het zorgen voor een betere zichtbaarheid in Den Haag, Brussel en verder in de wereld.

«


Al vanaf 1994 is iamployed BV succesvol als intermediair en levert

Waar gaat u heen voor een goede IT-dienstverlener?

goed gekwalificeerd personeel in diverse opleidingsniveau’s en vakgebieden. Onze dienstverlening richt zich hierbij voornamelijk op werving & selectie, inlenen, detachering en payrolling. Voor payrolling op grotere schaal werken wij samen met een professionele partner.

Grift-IT B.V. is een ICT-dienstverlener voor de zakelijk markt. Wij hebben 7 jaar ervaring met producten, diensten en online oplossingen die uw IT-infrastructuur verbeteren.

Daarnaast voeren wij interim opdrachten uit en adviseren wij bij HR vraagstukken. Met twee vestigingen is iamployed klein in omvang maar groot in ondernemen. Dit is mede te danken aan onze

Producten

Online oplossingen

enthousiaste vakbekwame

Hardware

Back-up Online

consulenten en een

Software

SSL-certificaten

Licenties

Hosting

plezierige no-nonsense

Hosted Exchange

bedrijfscultuur. Zowel intern- als extern

Diensten

Co-locatie

Internetdiensten

Antispam & Mailrelay service

gericht zijn we vriendelijk,

Advies en ondersteuning

Dedicated serveroplossingen

eerlijk, betrouwbaar

Beheer en onderhoud

en transparant.

Monitoring Maak IT niet moeilijker dan het is en neem contact met ons op voor een eerste kennismaking! Volg ons…

Hovenierstraat 93 | Naaldwijk | 0174 - 670 615 | info@grift-it.nl | www.grift-it.nl

Vincent van Goghlaan 141, 3141 KT Maassluis T 010 - 592 62 55 | F 010 - 591 31 00 | info@iamployed.nl

www.iamployed.nl


ONDERNEMERSPANEL

Brengen accijnsverhogingen onze schatkist in gevaar? De onlangs ingevoerde accijnsverhoging op brandstoffen en alcoholhoudende dranken stuit op veel weerstand. Vooral in de grensstreken wijken veel mensen uit naar het veel goedkopere buitenland. De Nederlandse fiscus loopt daardoor miljoenen euro’s aan inkomsten mis. Hoe zinvol zijn volgens u accijnsverhogingen voor de schatkist? De mening van ons panel.

20

ROLAND VAN GULIK

DESIREE CURFS

BOY SOOCHIT

XL BEDRIJFSKLEDING B.V.

MKB WESTLAND

TRIMAYA BV

“Ik pleit voor 1 soort IB en niet voor 35 verschillende soorten”

“Accijnsverhoging leidt tot verslechterde positie van lokale ondernemers”

“Onze ‘grensbewoners’ zijn op termijn dief van eigen portemonnee”

Uiteraard brengt deze verhoging de schatkist in gevaar. Waarom wordt er nu gekozen voor zoveel ‘pijn’ op zoveel plaatsen? Dit geeft de burger geen moed en frustreert dermate dat de hand nooit van de knip gaat. Iedereen weet onderhand wel dat een groot deel van de oplossing bij de consument ligt en dat je deze niet moet plagen met dit soort marginale zaken. Dat pakt hij of zij zeker niet goed op en je moet nu dus nog maar bezien wat de opbrengst is. Ik pleit voor 1 soort IB en niet voor 35 verschillende soorten. Dan heb je 1 keer een rotdag en kun je de rest van het jaar consumeren. «

Deze stelling gaat helaas voorbij aan een veel grotere schadepost dan de schatkist: namelijk het verlies van de ondernemer. Onze MKB ondernemers die elke dag hard werken om hun onderneming succesvol te laten zijn. Een moeilijke strijd in de huidige economische omstandigheden. Het verslechteren van de positie van ondernemers ten opzichte van ondernemers in het buitenland draagt niet bij aan een gezond ondernemersklimaat. We weten allemaal dat naast het tanken er vaak ook andere producten worden gekocht: een snack, een drankje of een tijdschrift. Dat geldt zeker ook voor de tabakswinkel die het assortiment aanvult waar ze inkomsten mee binnen halen. De accijnsverhoging leidt dus tot een verslechterde positie van lokale ondernemers zeker in grensgebieden. Ook de Nederlandse fi scus zal inkomsten mislopen. Niet goed dus in alle opzichten voor onze economie. «

Volgens Wikipedia is een van de voornaamste doelen van accijnzen: “Het verschaffen van inkomsten aan de staat. In beginsel vloeien de opbrengsten uit accijnzen dan ook in de algemene middelen. Een tweede doel is het gebruik van bepaalde zaken te ontmoedigen.” Wat betreft het eerste punt: onze ‘grensbewoners’ dienen zich te realiseren dat ze op termijn dief van eigen portemonnee zijn. Ze realiseren zich onvoldoende dat deze inkomsten op den duur weer aan hen ten goede komen. Bijvoorbeeld via voorzieningen voor mobiliteit, veiligheid en zorg. Allen voorzieningen, die onder andere door deze inkomsten gerealiseerd worden, voor het algemeen nut en dus tevens voor hen. En kan het een opvoedend karakter hebben. «

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014


TIM HOUTSMA

RUTGER DE WOLF

FRANK SPLINTER

AD HOSTING

SMIT EN DE WOLF BELASTINGADVISEURS B.V.

“Deze maatregel levert juist minder geld op”

“Inspelen op voor- en nadelen van wet- en regelgeving is zeer belangrijk”

PERFECT PARTNERS ADMINISTRATIECONSULENTEN ALPHEN A/D RIJN

De praktijk laat zien dat deze maatregelen een averechts effect hebben, niet alleen wijken deze mensen in de grensstreek uit naar het goedkopere buitenland, bedrijven besluiten meer en meer om de zaken via mail en telefoon af te handelen. Ook wij merken dat we steeds minder naar onze klanten gaan, dit is een direct gevolg van onze marges die meer en meer onder druk staan. Dit heeft invloed op onze klantrelatie, hoewel we al jaren een hechte band met onze klanten hebben, gaat dit ten koste van de persoonlijke band. Wanneer gaat Den Haag beseffen dat deze maatregel juist minder geld oplevert en ook nog eens ten koste gaat van ondernemend Nederland? «

De eerste signalen met betrekking tot de opbrengsten van de accijnsverhogingen zijn nog niet rooskleurig. Echter komen deze signalen van de brancheorganisaties die door de accijnsverhogingen zijn getroffen. De vraag is derhalve of dit maatgevend is voor het toevloeien naar de schatkist. Naar het zich nu laat aanzien vloeien er per saldo nog steeds extra gelden toe aan de schatkist alleen niet zo veel als begroot. Een goed geinformeerde ondernemer moet echter nu het inzicht hebben waar hij staat over een jaar onder gelijke omstandigheden. Inspelen op de voor- en nadelen van de wet- en regelgeving in omliggende gebieden is derhalve zeer belangrijk. Dat proces zal zich nu ontwikkelen waarna we pas over een paar maanden de balans echt kunnen opmaken. «

“Zeker is wel dat de opbrengsten minder zullen zijn dan is begroot” In de grensstreken zullen veel mensen zeker naar het buitenland uitwijken, maar hoe groot de invloed van die relatief kleine groep is op het totaal is moeilijk in te schatten. Zeker is wel dat de opbrengsten minder zullen zijn dan is begroot (dat geldt trouwens voor bijna alle maatregelen die genomen zijn of nog genomen gaan worden). Naast de lagere opbrengst is het natuurlijk ook voor de sectoren die het betreft niet positief. Voor de logistiek wordt het bijvoorbeeld op deze wijze nog moeilijker om concurrerend te blijven. En wat te denken van alle kleine zelfstandigen in de grensstreken die (veel) omzet gaan missen en misschien daardoor de deuren wel moeten sluiten. Daar zou ook wel wat aandacht aan besteed mogen worden. «

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

21


ADVERTORIAL

Veilig bouwen met het BGB-keurmerk Recentelijk hebben verschillende media bericht over het toenemende aantal slachtoffers van brand. Volgens Brandweer Nederland zijn in de eerste drie maanden van 2014 al vier keer zo veel dodelijke slachtoffers gevallen als gevolg van brand als in dezelfde periode vorig jaar. Het belang voor een goede brandveiligheid voor gebouwen wordt hiermee onderstreept. Ascom, leverancier van bedrijfskritieke communicatieoplossingen, weet dat de oplossing bij de kern moet worden aangepakt: bij het opleveren van brandveilige gebouwen. En dat is precies waarom de organisatie nauw betrokken is bij het Brandveilig Gebruik Bouwwerken (BGB)-keurmerk.

BRANDVEILIG GEBRUIK BOUWWERKEN Kiwa Nederland en Brandweer Haaglanden hebben het initiatief genomen een keurmerk te ontwikkelen dat een indicatie geeft van de brandveiligheid van gebouwen. Deze instanties hebben een checklist gemaakt met punten waaraan gebouwen moeten voldoen. Aan de hand van deze checklist wordt een BGB-opnamerapport gemaakt. Als uit dit rapport blijkt dat de bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen aan de wettelijke of aanvullend in de

vergunning gestelde eisen wordt voldaan, wordt het Kiwa brandveiligheidskeurmerk uitgereikt. Kiwa Nederland en Brandweer Haaglanden heeft een aantal partners aangewezen die gemachtigd zijn het keurmerk te verstrekken. Ascom is sinds 2008 één van die partners.

ERKENNING Sinds de oprichting van het keurmerk heeft Kiwa Nederland vele statusmetingen verricht en BGBkeurmerken uitgereikt. Het is daarom niet verwonderlijk dat de brandweerkorpsen in de vier grote steden (Den Haag, Utrecht, Amsterdam en Rotterdam) het keurmerk hebben erkend. Eén van de organisaties die veel investeert in brandveilige gebouwen en meerdere BGBkeurmerken heeft ontvangen is de Parnassia Groep. Maarten Klomp, manager onderhoud vastgoed beheer van de Parnassia Groep, geeft aan hoe belangrijk het BGB-keurmerk is voor de organisatie. Voor Klomp is het van belang dat bestaande gebouwen en nieuwbouw locaties op orde zijn als het aankomt op brandveiligheid. “Een aantal jaren geleden kwam ik in aanraking met het BGB-keurmerk en ik was onder de indruk van de gestructureerde en uitgebreide aanpak van de keurmerksystematiek. Dit keurmerk garandeert ons de juiste aandacht voor brandveiligheid vanaf de eerste dag van een

nieuwbouwtraject. Daarnaast wordt de aandacht voor brandveiligheid continu gewaarborgd door de jaarlijkse heropname voor verlenging van het keurmerk. Op dit moment beschikken we over zeven BGB-keurmerken. Het keurmerk is voor ons geen doel op zich, maar het heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een uitstekend werkend instrument.”

«

ASCOM B.V. Savannahweg 31, 3542 AW Utrecht Telefoon 030 - 240 91 00 E-mail info@ascom.nl www.ascom.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

23


“De afgelopen jaren is er door ons bedrijf veel tijd en energie gestoken in een optimaal systeem om alle zaken rond en in uw ICT omgeving te monitoren en te bewaken”, weet René Westphal, eigenaar van het inmiddels gerenommeerde beveiligingsbedrijf Integrated Security Solutions, uit Lansingerland ons te vertellen. We komen in aanraking met de producten van Axxess Identification, waar ISS al geruime tijd de verdeler binnen de Benelux is. Naast Toegangscontrole is deze productlijn verder ontwikkeld om allerlei zaken rondom Toegangsbeheer te monitoren. Denk onder meer aan stof, licht, temperatuur, geluid, water, en zo zijn er meer van dit soort items die wij samen kunnen vatten onder de noemer Environmental.

Door gebruik te maken van deze technieken kan in de complexe techniek van ICT op een hele eenvoudige en doeltreffende manier het hele scala aan technische info in kaart worden gebracht, zonder dat hier een hele hoge investering voor gedaan hoeft te worden. Het AX systeem, in combinatie met het Enterprise platform dat zelfs de mogelijkheid van Dual Redundancy in zich heeft kenmerkt zich onder andere in het gebruiksgemak en modulaire opzet dat dit in nagenoeg elke omgeving ingezet kan worden. Of het nu gaat om een kleine onderneming of een multinational met vele kantoren over de gehele wereld, alles is vanuit één enkel systeem te beheren en te monitoren. Natuurlijk blijft ook lokaal de mogelijkheid van alarmeringen en het maken van aanpassingen. “De afgelopen paar jaar zijn er al vele systemen uitgerold en werken naar volle tevredenheid. Om de installateur en de gebruiker volledig te informeren nodigen wij daarom graag de mensen uit naar onze showroom alwaar een compleet systeem is opgesteld”, weet Westphal ons verder te vertellen.

ducten pro en

Als het gaat om perfecte beveiliging voor uw kantoor of privézaken is Integrated Security Solutions (ISS) al jaren de partner voor advies en het leveren van kwalitatief hoogstaande producten. Niet alleen Camerasystemen, Toegangscontrole of Inbraaksignalering, maar nu ook op gebied van Environmental omgeving bent u bij deze onderneming aan het juiste adres.

ingsvraagstu ilig kk ve en be

.n

in

teg

rated

-so

lu

tio

ns

l

. in

s .n

w

w.

l

ww

ww

Integrated Security Solutions, de ideale partner op gebied van beveiliging nu ook in de ICT

Uw par tne ri n

ADVERTORIAL

tegr

ated-solu

tio

n

Gebouwbeheersystemen Inbraakbeveiliging Camerasystemen Toegangsbeheer Intercomsystemen Cilinders en Sluitplannen Berkelse Poort 135 2651 JX Berkel en Rodenrijs +31 (0) 10 512 16 44 +31 (0) 10 512 16 45 info@integrated-solutions.nl

“Eén van de laatste ontwikkelingen is dat we ervoor gezorgd hebben dat de centrale apparatuur van het Toegangscontrole systeem op een eenvoudige manier in een Patch rek geplaatst kan worden. Elke 2 deurscontrole voorzien van 12 ingangen voor Environmental is slechts 1U hoog.”

Heeft u ook behoefte om meer inzicht te verkrijgen al dan niet direct gecombineerd met een Toegangsverleningsysteem binnen uw eigen organisatie, dan is het raadzaam om contact op te nemen voor een geheel vrijblijvende afspraak.

«

U vindt het kantoor aan de Berkelse Poort 135 in Lansingerland. Telefonisch te bereiken via 010 - 512 16 44. Of voor meer info www.integrated-solutions.nl

24

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014


REPORTAGE

Tekst: Joke Heikens // Fotografie: Robert Goddyn

Vitaal water bij Acqua Universo

Water is de gemene deler tussen alle mensen. Iedereen heeft het nodig. Gezond water is daarom erg belangrijk, ook voor dieren en planten. Met vitaal water van Acqua Universo is het evenwicht hersteld en dat resulteert in betere groei voor iedereen.

Water ontspringt in de bergen. Het wordt dan door beekjes en langs rotsen geleid, waardoor het vitaliteit krijgt. Ergens onderweg naar de kraan bij ons thuis, verliest het die vitaliteit en die kracht. Het water raakt zijn ordening kwijt, zoals je duidelijk op afbeeldingen bij Acqua Universo kunt zien. “Water is iets wat er gewoon is”, vertelt Remy Mosch, oprichter van Acqua Universo. “Water is van levensbelang. Water kan ook wat aan je gezondheid doen. In plaats van het probleem achteraf aan te pakken, starten wij liever bij de bron. En dat is het water. Acqua Universo is leverancier van de vitaliser die je aan iedere kraan kunt bevestigen. Uit testen bleek dat het water vitaal wordt door deze ‘vitaliser’. De resultaten zijn echt spectaculair. Het wordt ook in kassen gebruikt en daar zie je dat planten veel evenwichtiger groeien, dat het wortelstelsel significant beter is en dat ze beter en evenwichtiger groeien. Alleen maar door de vitaliser!”

bijdrage levert aan de oplossing. Het herstelt het evenwicht in je lichaam, net zoals het dat bij planten doet. Het zou mooi zijn als kwekers er zelf over gaan praten, er zijn er al best veel die het gebruiken.”

SEMINAR “Dit voorjaar sta ik met nog wat Europese mensen op een seminar voor kwekers over vitaal water. Daar komen kwekers uit allerlei Europese landen naartoe. Vitaal water is gereset water, je doet control-alt-delete. Water is van levensbelang en dat maakt ons ook heel kwetsbaar. De dijken zijn belangrijk tegen stijgend water, maar wie zegt dat het water uit jouw kraan wel zo vitaal is? Om daar zeker van te zijn, is de vitaliser uitgevonden. Wij zijn nergens tegen, maar wij willen juist dat we met elkaar kunnen leven en met elkaar vitaler worden.”

«

MET IETS EN NIET TEGEN IETS

ACQUA UNIVERSO

“Er wordt veel onderzoek gedaan naar ziektes en er worden veel medicijnen gemaakt. Ik ga liever terug naar de bron en dat is water. Bij bijvoorbeeld een ziekte als Lyme weet niemand precies hoe je het aan moet pakken. Het heeft zoveel vormen, niemand kent het echt. Ik denk dat vitaal water in veel gevallen een

Rijksstraatweg 22 2636 AX Schipluiden Telefoon 015 - 380 79 63 E-mail info@acquauniverso.nl www.vitaalkraanwater.nl

QUICK SCAN HÉT PROBLEEM VAN DE MARKT » Water is voor iedereen van levensbelang. Ergens onderweg van de bron naar onze kraan, is het water zijn vitaliteit verloren. Het komt ongestructureerd uit onze kraan. Vitaal water zou kunnen helpen tegen allerlei ziektes, waardoor er minder medicijnen nodig zijn.

ONZE VISIE » Bestrijden van virussen en bacteriën in veel gevallen is eindig, je kunt niet alles oplossen. En dan kun je nog steeds beter voorkomen. Vitaal water heeft een goede structuur en geeft dat ook door aan andere organismen. Bij planten zien we een significant verschil. Dat kan bij mensen ook.

UW OPLOSSING » Installeer een vitaliser in uw huis, neem een groter formaat voor locaties waar veel water nodig is. Door als basis vitaal water te gebruiken dat een goede structuur heeft, verbeter je de structuur van alles dat met dat water in aanraking komt.

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

25


REPORTAGE

QUICK SCAN HÉT PROBLEEM VAN DE MARKT » Ondernemers in de tuinbouw ervaren dat de verkoopprijs van hun producten niet noemenswaardig te beïnvloeden is. De verhoging van de productie en de verlaging van de productiekosten zijn daarentegen hot items.

ONZE VISIE » Vooral lichtopbrengst en energiekosten zijn beïnvloedbaar door slimme toe- of aanpassingen. De huidige kennis biedt oplossingen die een investering meer dan waard zijn.

UW OPLOSSING » Het gaat om het optimaal gebruiken van de productiemogelijkheden en het effectief verwarmen en koelen van kassen door het optimaliseren van de luchtstroom langs de teelt. Daarmee verhoog je niet alleen de productie maar ook het bedrijfsimago in het kader van duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Gakon Horticultural Projects biedt de techniek die bij zowel nieuwbouw, maar ook alleen door aanpassingen kan leiden tot een hoger rendement. Duurzaamheid is lucratief.

GAKON HORTICULTURAL PROJECTS Klopperman 60 2290 AA Wateringen Telefoon 0174 - 22 57 00 E-mail info@gakon.nl www.gakon.nl

26

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

Tekst & Fotografie: René Zoetemelk

GAKON HORTICULTURAL PROJECTS

Geen grenzen aan het glazen plafond Tuinbouwtoeleverancier Gakon Horticultural Projects is de toekomst steeds voor. Innovatie en duurzaamheid staan hoog in het vaandel. Gakon zorgt voor kostenbeheersing door slimme duurzame energietoepassingen. Gakon Horticultural Projects is een vooraanstaand kassenbouwbedrijf in binnenen buitenland en werkt met een team van 50 medewerkers. Pieter van Berchum: “Wij ontwikkelen, produceren en bouwen in eigen beheer complete kasprojecten die worden gekenmerkt door een hoog innovatieniveau. Gakon heeft ruim 60 jaar ervaring in de verkoop en installatie van kassen, verwarmingsinstallaties, scherming en turn-key projecten.” Vanaf de eeuwwisseling wordt Gakon geleid door de huidige eigenaren Pieter van Berchum en Loek van der Heijden.

AMBITIEUS EN INNOVATIEF Met lef en een goede inschatting voor de vraag in de markt begon oud-eigenaar Bert Gardien 63 jaar geleden, Gakon. Hij begon met het bouwen van houten kassen. De glastuinbouw heeft in die jaren een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Houten kassen hebben plaatsgemaakt voor steeds vernieuwender concepten van staal en aluminium. Volgens Pieter van Berchum heeft het bedrijf nog steeds de innoverende en ondernemende cultuur van het eerste uur. “Wij lopen vooruit op vele gebieden. Wil je het nieuwste van het nieuwste en wil je besparen op energiekosten dan moet je bij ons zijn! De nieuwste technieken kunnen we toepassen in nieuwe en bestaande kassen. Deze kunnen we productiever en duurzaam maken en daardoor de opbrengst verhogen en de bedrijfskosten verlagen.”

TURN KEY Gakon Horticultural Projects realiseert veel totaalprojecten in binnen- en buitenland. “Vooral in het buitenland is vraag naar meer dan alleen het leveren van techniek. Wij verzorgen op verzoek van de klant het hele proces van marketingplan tot teeltbegeleiding. Met onze ervaring in het ontwikkelen en bouwen van tuinbouwprojecten kunnen wij ondernemers volledig ondersteunen in de realisatie van wensen. Wij nemen in het proces alle barrières weg en ontzorgen daarmee de klant. Op deze manier ontstaat de mogelijkheid vanaf het prille begin meerdere disciplines zo op elkaar aan te passen dat wensen optimaal worden geïntegreerd binnen het project.”

ALS EEN HUIS Niet alleen de producten van Gakon Horticultural Projects zijn de afgelopen zestig jaar vernieuwd, ook in het bedrijf zelf vonden veranderingen plaats. Sinds 2007 is het bedrijf gevestigd op het industrieterrein Wateringse Veld te Wateringen. Pieter van Berchum: “Er is veel veranderd en vernieuwd, maar onze bedrijfscultuur is onverminderd sterk. Dat betekent enthousiast, gedreven en met een neus voor de vraag uit de markt. Met gezonde nieuwsgierigheid naar de technische mogelijkheden blijven we vernieuwen. Daarnaast is kwaliteit gewaarborgd omdat we alles produceren in eigen huis. Ik zie geen grenzen aan het glazen plafond!

«


PLUS

Tekst & Fotografie: René Zoetemelk

Ronald van der Starre: “Er worden door Svea Finans geen ingewikkelde liquiditeitsprognoses en toekomstverwachtingen gevraagd”

ZEKERHEID WAAROP JE KUNT BOUWEN:

Svea Finans neemt zakelijke vorderingen over en betaalt binnen 48 uur “Welk bedrijf heeft de zekerheid dat facturen binnen 48 uur worden betaald?” Met die vraag opent Ronald van der Starre zijn betoog over Svea Finans. Van der Starre is directeur van deze Credit Managementgroep met vestigingen in Reeuwijk en Amsterdam.

Svea is een op het MKB gerichte financier. Het neemt echter ook het debiteurenbeheer uit handen en dekt kredietrisico af. Volgens Ronald van der Starre geeft dat zoveel zekerheid dat ondernemers zich volledig kunnen richten op hun core business. “Je weet dat je facturen snel worden betaald en dat geeft rust. Wij zijn echter geen incassobureau maar een verlengstuk van een organisatie.”

FACTORING Door het verkopen van zakelijke vorderingen aan Svea heeft een ondernemer altijd liquide middelen. Ronald van der Starre ziet daar het grote voordeel voor het MKB. “Hierdoor maken bijvoorbeeld veel uitzendbureaus gebruik van onze diensten. Uitzendkrachten verwachten vanzelfsprekend wekelijks uitbetaling van hun salaris. De betaling van, vaak grote, vorderingen van de uitzendbureaus bij hun klanten laat vaak lang op zich wachten. Wij nemen die vorderingen over en betalen direct uit, zodat ze snel over liquide middelen kunnen beschikken. Het is maar een voorbeeld van een branche waarvoor wij veel diensten verrichten. Ook veel ondernemers uit andere branches hebben profijt van onze inzet. Je hebt direct beschikking over het geld waarvoor je diensten hebt verricht.” Door Svea worden jaarlijks 50.000 vorderingen verwerkt met een totaal bedrag van rond de € 150.000.000,-.

DIENSTVERLENING

FLEXIBEL

De doelgroep van Svea is het MKB, waaronder ook de grote groep ZZPers, met een omzet tussen de € 50.000 en € 4.000.000,-. “Wij nemen voor onze klanten vorderingen over als het bedrijf waarvoor ze werkzaamheden hebben verricht voldoende kredietwaardig is. Het onderzoek naar die kredietwaardigheid doen wij snel zodat we aan de slag kunnen. Ondernemers hebben behoefte vlot en adequaat zaken te doen. Svea is daarom georganiseerd naar de vraag van de klant. Onze accountmanager blijft vanaf acquisitie tot en met debiteurenbeheer bij de factuurstroom betrokken. Bij Svea is men verzekerd van contact met één medewerker die op de hoogte is van de bedrijfsomstandigheden en facturering.

Wanneer je net een onderneming hebt opgebouwd of als je uit een moeilijke periode komt is het belangrijk dat er voldoende liquide middelen zijn. Die behoefte zal in de loop van de tijd minder worden. Ronald van der Starre: “Onze dienstverlening is zo opgebouwd dat je niet vastzit aan langlopende verplichtingen. De ondernemer kan zelf bepalen welke facturen er worden ingediend. Er gelden dus geen minimale omzetvereisten of concentratiegraden. Er zijn relaties die slechts facturen voor één klant bij ons onderbrengen. Veel is mogelijk!” Solide partner Ronald van der Starre tot slot: “Wij zijn een solide partner. In Zweden heeft Svea Finans de functie van Spaarbank en beschikt daardoor over substantieel eigen en vreemd vermogen. Ingekochte facturen worden altijd uitbetaald. Het is zekerheid waarop je kunt bouwen.”

Op een gekochte factuur wordt uiteraard verdiend. “Het aankooppercentage is afhankelijk van de kredietwaardigheid van de organisatie waar de vordering wordt gedaan en de gehanteerde betalingscondities die daar gelden. Meestal ligt het bedrag rond de 5% van het factuurbedrag. Het kost je iets maar je weet dan wel zeker dat er binnen 48 uur wordt uitbetaald en dat de risico’s voor Svea zijn.” Het aquisitietraject van Svea is kort. Er worden geen ingewikkelde liquiditeitsprognoses en toekomstverwachtingen gevraagd. “Als we tot overeenstemming komen met de nieuwe relatie gaan we snel aan de slag. Er komen hier zelfs klanten met een stapel facturen binnenlopen.”

«

SVEA FINANS Reeuwijk: Reeuwijkse Poort 107b, 2811 MX Reeuwijk Telefoon 0182 - 62 44 00 Amsterdam: Ed Pelsterpark 12, 1087 EJ Amsterdam Telefoon 020 - 398 90 00 E-mail info@sveafinans.nl www.sveafinans.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

27


Op zoek naar fiscale lucht voor het MKB Het Nederlandse belastingstelsel is niet ontworpen voor een economische crisis van deze afmetingen, oordeelt Sylvester Schenk, voorzitter van het Register Belastingadviseurs (RB). Eén of twee slechte jaren achter elkaar, dat kan, maar geen zes, zoals nu. Om de gaten te dichten haalt de overheid allerhande belastinginkomsten in de tijd naar voren, maar ondernemers die moeite hebben de eigen kas op peil te houden kunnen de schatkist ook niet spekken. Het RB stelde daarom een pakket crisismaatregelen voor, bedoeld om het MKB lucht te geven en de belastinginkomsten op termijn stabiel te houden of zelfs te laten stijgen. Den Haag nam er geïnteresseerd kennis van maar implementeerde het niet. Een gemiste kans?

28

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014


PLUS

Tekst: Jeroen Kuypers // Fotografie: Marco Magielse

Voor wie goed kijkt lijken er twee economieën te bestaan. Er is de wereld van de aandelenbeurzen en de multinationals, die elk kwartaal hogere koersen en hogere winsten presenteren. Zelfs de banksector, die de crisis veroorzaakte en de eerste jaren compleet op instorten stond, lijkt zich spectaculair te herstellen. En er is de wereld van het MKB, waar een heel andere wind waait. “Veel familiebedrijven zijn in overlevingsmodus,” zegt Sylvester Schenk. “De winsten staan onder druk, de loonsom wordt minder. Dat merkt de fiscus natuurlijk ook jaar op jaar. In 2007 is weliswaar het tarief van de vennootschapsbelasting verlaagd, maar daar staat tegenover dat de verlies- en winstcompensatie in de tijd beperkt is. Aangezien de verliezen zich opstapelen en voor veel bedrijven niet meer mogen worden gecompenseerd met vroegere winsten, betaalt het MKB nu een erg hoge prijs voor die tariefverlaging.”

TOT AAN DE LIPPEN De 7500 leden van het RB bedienen het brede middensegment van de zakelijke markt. Zij zien de belastingaangiften van de ruggengraat van het Nederlands bedrijfsleven en weten dus als geen ander hoe de vlag er werkelijk bij staat. Het plaatje stemt niet vrolijk. Schenk: “Er zijn sectoren waar het momenteel ietsje beter gaat. Andere blijven rode cijfers schrijven, zoals de detailhandel. We zien ook dat er massaal hypotheekschulden worden afbetaald en dat is op termijn positief. Maar als het individueel verstandig is voorzichtig met geld om te gaan is het dat collectief nog niet. Een samenleving die niet consumeert kan ook haar economie niet laten groeien. En bij veel bedrijven zijn de reserves op en staat het water aan de lippen. Dat is nog het meest zorgelijke.”

INKOMSTEN NAAR ACHTEREN SCHUIVEN De maatschappelijke kosten van omvallende bedrijven liggen vele malen hoger dan die van fiscale steunmaatregelen. Faillissementen kunnen leiden tot vervolgfaillissementen of gedwongen reorganisaties bij toeleveranciers. Ook al staat de fiscus vaak vooraan bij de schuldeisers, zij is aan het eind van de rit de grootste verliezer, want minder inkomsten uit omzetbelasting, loonbelasting tot zelfs accijnzen en assurantiebelasting (bankroete bedrijven hebben geen wagenpark meer en sluiten geen verzekeringen meer af) tikt hard aan. Daarom stelde het Register Belastingadviseurs een crisispakket samen met de bedoeling het waterpeil bij het MKB te laten dalen tot onder verdrinkingsniveau. Belastingadviseurs kennen de mogelijkheden van het fiscale stelsel als geen ander. Bovendien dachten ze bij het opstellen van het pakket niet alleen aan het belang van de bedrijven maar ook aan dat van de staat. Elke maatregel was zo uitgedokterd dat de inkomsten

voor de Belastingdienst nu weliswaar daalden maar op termijn gelijk bleven of zelfs iets stegen. Met andere woorden: terwijl Den Haag momenteel inkomsten in de tijd naar voren haalt, vaak op kosten van het MKB, schuift het crisispakket ze naar achteren, ten voordele van datzelfde MKB. De opheffing van het in de tijd beperken van verliescompensatie was één van die maatregelen. Hoe reageerde het Ministerie van Financiën? Het antwoord is lauw.

LAGERE DIVIDENDBELASTING “Men vond het een prima plan maar pikte het niet op,” zegt Sylvester Schenk. “De toenmalige staatssecretaris, Weekers, reageerde met de opmerking dat hij er het geld niet voor had. Zelf vrees ik dat wij toch altijd teveel als lobbyisten worden gezien, alsof we alleen maar opkomen voor de belangen van het MKB, terwijl we met dit plan ook die van de samenleving als geheel op het oog hebben. Het kabinet heeft wel wat uit het pakket opgepikt, maar dan vooral wat toch al in de eigen kraam te pas kwam.” De VVD lijkt zich blind te staren op maatregelen om de overheid kleiner en efficiënter te maken, de PvdA op zogezegd slapende kapitalen die moeten worden aangewend om de tekortschietende consumentenbestedingen en bedrijfsinvesteringen te compenseren. Sylvester Schenk heeft een goed voorbeeld van dat denken: “De dividendbelasting is tijdelijk verlaagd van 25 naar 22%. Het kabinet verwacht daarvan een extra opbrengst van anderhalf miljard, want al die DGA’s die op grote reserves zitten gaan zichzelf nu extra dividend uitkeren. In de tijd van Zalm is zoiets ook al eens geprobeerd en toen leverde dat de schatkist inderdaad veel geld op. Maar dat waren economisch gouden jaren,

toen de bomen niet tot in de hemel maar zelfs daarbovenuit groeiden. Na zes jaar crisis zijn de spaarpotten leeg. Ook al daalt het tarief met drie procentpunten, je moet wel kapitaal hébben om van die daling te kunnen profiteren.”

TANTE AGAATH OPGRAVEN Als het er dan toch om gaat geld te mobiliseren dat nu maar waarde staat te verliezen op een bankrekening zou de regering beter de Tante Agaath regeling nieuw leven inblazen, vindt Sylvester Schenk. De eerder al bestaande regeling is nu zo beperkt dat ze net zo goed helemaal afgeschaft had kunnen worden. Het gaat om een belastingfaciliteitvoor familieleden (en anderen) die een beginnende ondernemer financieel ondersteunen. “Ik heb onlangs een stuk daarover geschreven met de wat provocerende kop dat het tijd werd Tante Agaath op te graven. Die werd door de redactie natuurlijk veranderd in iets neutralers, maar mijn boodschap bleef dezelfde. Alles wat het midden en kleinbedrijf lucht kan geven is momenteel welkom, want de crisis heeft veel te lang geduurd. Het is die duur die ons als belastingadviseurs de meeste zorgen baart, zowel voor het MKB als voor de schatkist. Er zijn geen extra belastingmaatregelen meer mogelijk om de inkomsten op te krikken. We hebben in dat opzicht de grenzen van het fiscale stelsel wel bereikt. We hebben dus geen andere keuze dan de economische storm uit te rijden en te hopen op betere tijden, maar die mogen echt niet lang meer op zich laten wachten.”

«

Voor het hele crisispakket, surf naar www.rb.nl/nieuws/wetscommentaren

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

29


Welke bedrijven hebben uw website bezocht? Slechts 2 á 3% van uw online-bezoekers neemt daadwerkelijk contact met u op. Wie zijn die andere 97% en hoe bereikt u die alsnog? Het antwoord is even simpel als doeltreffend: Website-Leads.

Hoe werkt het:

1

Een potentiële klant bezoekt uw website

2 3

De bezoeker wordt geïdentificeerd via zijn IP-adres (Internet Protocolnummer) Aan de hand van het verkregen IP-adres wordt het bijbehorende bedrijf opgezocht in de database van het DATA-collectief

4

Voorbeeld overzicht Website-Leads

gelegd, zoals hoe uw bezoeker op uw website gekomen is, welke pagina’s hij

Geachte heer Rademaker,

heeft bezocht, hoe lang hij op die pagina’s

De heer W.S. Leads van DATA collectief B.V. heeft vandaag om 15:53 uur uw website bezocht. Hierbij een overzicht van het bezoek. DATA-collectief B.V. Coltbaan 4 C/D 3439 NG Nieuwegein T: 0800-2028 Donderdag 3 januari 2013

Alle relevante informatie wordt nu vast-

is gebleven en waar hij is afgehaakt

5

De heer W.S. Leads E: ws.leads@datacollectief.nl M: 06-21231892

Het DATA-collectief maakt een bezoekrapport van het websitebezoek en stuurt u een e-mail met alle informatie zodat u direct contact kunt opnemen met uw

Bezochte pagina’s

websitebezoeker

AdWords: (Google: “reclamebureau utrecht“) 15:53:41

18s

home | reclame- en marketingbureau Utrecht

15:53:59

28s

referenties | diverse projecten

15:54:27

17s

klanten | overzicht van alle klanten

15:54:44

29s

nieuws | nieuwsberichten reclamebureau

15:55:13

10s

Contact | contactgegevens

15:55:23

58s

Werkzaamheden | reclame utrecht

15:56:21

98s

Over ons | Reclamebureau binnenstad Utrecht

15:57:59

34s

Algemene voorwaarden

Totale tijd: 00:04:18

Pagina’s bezocht: 8

Score: 40

Website-Leads

Met vriendelijke groet, Ineke Peppelenbosch Uw Personal Sales Assistant

Voor meer informatie (0800-2028)

www.websiteleads.nl

Onderdeel van:


PLUS

Tekst: Eelco Kersloot // Fotografie: Gerrit Boer

ONDERNEMERS UIT NOORDELIJKE HOFSTAD PRESENTEREN HET BOEK:

‘200 jaar Hofleverancier onder Oranje’ Hofleverancier is een bijzonder predicaat. Voordat een bedrijf deze eretitel mag voeren, moet het minimaal honderd jaar bestaan en een zeer strenge keuring doorstaan. “Iedere hofleverancier is een boeiende onderneming met een eigen verhaal. Wij hebben die verhalen gebundeld. Resultaat is een bijzonder boek: 200 jaar Hofleverancier onder Oranje”, vertelt Patrick Faber van 141% Salessupport, het Leeuwarder bedrijf dat het boek initieerde en uitgeeft.

Samen met compagnon Enrico Chin a Foeng toog Faber dinsdag 11 december 2013 naar drukkerij én hofleverancier Zalsman in Zwolle. Daar ontving, onder toeziend oog van zo’n zestig hofleveranciers, Commissaris van de Koning van Overijssel Ank Bijleveld het eerste exemplaar. Een kippenvelmoment, aldus Chin a Foeng, die het boekconcept bedacht na een bezoek aan een klant met het predicaat. “Een hofleverancier bestaat minimaal honderd jaar en heeft dus enorm veel meegemaakt en doorstaan. Denk alleen al aan de twee wereldoorlogen en verschillende crises. Reden genoeg om die verhalen een platform te geven.”

STRENGE VOORWAARDEN De voorwaarden om hofleverancier te worden, zijn niet mals. “Minimaal een eeuw lang moet een bedrijf van onbesproken gedrag zijn. Sterker nog: het moet een duidelijke maatschappelijke functie hebben. Mooi voorbeeld is drukkerij Zalsman. Deze heeft een tweede vestiging in Kampen waar verstandelijk beperkten werken”, legt Faber uit. Of hofleveranciers nog daadwerkelijk aan

het hof leveren? “De meeste niet. Wél moeten ze, desgevraagd, daartoe in staat zijn. Het predicaat is nu vooral een kwaliteitszegel die, nationaal én internationaal, veel opzien baart en daarmee een behoorlijke impuls geeft aan een bedrijf.”

SPANNING ROND TROONSWISSELING In januari 2013 startten Enrico en Patrick hun ambitieuze project. Maar amper onderweg, leek het plan helemaal in duigen te vallen. “Ik hoorde op de radio dat koningin Beatrix het volk ging toespreken. Dat kon maar één ding betekenen: de troonswisseling was aanstaande. En dus dat alle hofleveranciers het predicaat niet meer mogen voeren, voordat ze een nieuwe screening hebben doorstaan. Gelukkig voor ons, brak de kersverse koning met deze traditie. Zo bleven alle predicaten gehandhaafd en konden wij de draad in maart weer oppakken.” Inmiddels zijn de eerste drieduizend exemplaren een feit en vindt het 244 pagina’s tellende boek gretig aftrek.

Het boek ‘200 jaar Hofleverancier onder Oranje’ is verkrijgbaar via 141% Salessupport, maar ook bij de betere boekhandels en Bol.com. Hofleveranciers kopen het boek voor een gereduceerd bedrag van 35 euro, niet-hofleverancier voor 49,95 euro. Beide bedragen zijn exclusief btw en verzendkosten.

geschreven door ‘Stichting Hofleveranciers Nederland’ en vertelt de complete geschiedenis van het predicaat. Vanaf de aankomst van prins Hendrik op Scheveningen tot en met kaasboerderij Van Veen, dat als eerste het predicaat ontving onder koning Willem Alexander. Het tweede gedeelte vertelt de verhalen van hofleveranciers zelf.

«

TWEE DELEN ‘200 jaar Hofleverancier onder Oranje’ bestaat uit twee delen. Het eerste deel is

141% SALESSUPPORT 141% Salessupport is een acquisitiebedrijf dat gevestigd is aan de Leeuwarder Eewal, nabij voormalig Oranje-residentie Stadhouderlijk hof. 141% staat bedrijven bij met een scala aan telediensten. Faber: “Eigenlijk kunnen we alle telefonische business-to-business-contacten voor onze rekening nemen. Van afspraken en debiteurenbeheer tot acquisitie en advertentieverkoop.” www. 141procent.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

31


PLUS

Tekst: Jasper van den Bovenkamp // Fotografie: Ruud Voest

REORGANISATIE KVK EN SYNTENS BIEDT BEDRIJVEN UP-TO-DATE INFRASTRUCTUUR

Toegesneden op de gemoderniseerde ondernemer

Sinds 1 januari 2014 zijn de landelijke Kamer van Koophandel, de regionale kamers en innovatieplatform Syntens samengebracht onder één bestuurlijke paraplu. Met de ingrijpende reorganisatie en samenvoeging is uiteindelijk het ondernemersbelang gediend, zegt bestuursvoorzitter Claudia Zuiderwijk. “Onze vernieuwde dienstverlening is snel en eenvoudig, we kunnen plaats- en tijdonafhankelijk adviseren en we willen voor ondernemers 24/7 bereikbaar zijn.” Dat een reorganisatie zoals die van de Kamer van Koophandel daadkrachtig leiderschap vergt, zal geen manager ontkennen. Het is Claudia Zuiderwijk die zich in 2012 voor de schone taak geplaatst ziet de ambities te verzilveren. Voorheen is Zuiderwijk zowel in het bedrijfsleven als in de publieke sector als bestuurder actief geweest: ruim twaalf jaar binnen de ict-sector, en zeven jaar in de ziekenhuiswereld, naast een korte interimperiode als president-directeur van ProRail. Begin 2011 voert ze de top-10 aan van Neêrlands beste topbestuurders volgens Managementscope.nl.

BESTUURLIJK TALENT Dat in Zuiderwijk bestuurlijk talent huist, zoveel is duidelijk. En dat komt haar goed van pas als ze in 2012 wordt gevraagd de transitie van de Kamers van Koophandel en Syntens te leiden. Als Zuiderwijk door minister Verhagen eind 2012 tot kwartiermaker wordt geslagen, plaatst hij haar voor de uitdagende taak om de samenvoeging voor te bereiden van een vereniging, een stichting en maar liefst twaalf zelfstandige bestuursorganen – ZBO’s, voor de insiders. De landelijke Kamer van Koophandel, innovatieplatform Syntens en een dozijn regionale kamers moeten straks vanuit één bestuurskamer worden bediend.

VERANDERINGSGEZIND “Ik zag het als een enorm uitdagende taak”, zegt Zuiderwijk. “De opdracht was fors: veertien organisaties fuseren en de dienstverlening zo vernieuwen dat die matcht met de behoefte van moderne ondernemers. Dat sprak mij aan.” Behalve de organisatorische renovatie kent de taakstelling echter ook een financiële component. Het ministerie van Economische Zaken beoogt met de efficiencyslag een substantiële kosten-besparing voor uiteindelijk – jawel! – de belastingbetaler. De nieuwe Kamer van Koophandel zal haar taken tegen eenderde van de oorspronkelijke kosten uitvoeren. Daarnaast is vorig jaar de jaarlijkse heffing voor ondernemers afgeschaft. Wel blijft de ondernemer een deel van de dienstverlening op kostprijs betalen naar gebruik.

BEZUINIGINGEN Nadat de bestuurder in 2013 de samenvoeging intensief voorbereidt, is het op 1 januari 2014 dan zover: de nieuwe Kamer van Koophandel is een feit. Bestuurlijk zijn de landelijke plus regionale kamers één en ook Syntens hoort daar nu bij. Een stuk efficiënter, zegt Zuiderwijk. Met negentien fysieke vestigingen – 25 kantoren zijn gesloten – heeft de Kamer van Koophandel nog steeds een landelijk dekkend netwerk. En met die kantoorkrimp zijn overigens de eerste bezuinigen al gerealiseerd. “Inmiddels is het aantal fte van 2.230 teruggebracht tot ongeveer 1.500.”

32

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

Dat klinkt niet meteen alsof de ondernemer daar beter van wordt. Kan hij met dat uitgedunde personeelsbestand nog wel rekenen op hetzelfde serviceniveau? Volgens Zuiderwijk bijten die twee elkaar niet. “Een ondernemer wil liefst met zo min mogelijk tijdbelasting op een door hem bepaald moment informatie en advies inwinnen. We voorzien daarin door onze dienstverlening zo ver als mogelijk te digitaliseren. Je moet de Kamer van Koophandel zien als de publieke basisinfrastructuur voor ondernemers. Via een advies- en informatiefunctie bijvoorbeeld. Door veilig zakendoen te faciliteren. Om in ondernemend opzicht van a naar b te komen. Digitaal waar kan en persoonlijk waar het moet.”

ONLINE DIENSTVERLENING “De ondernemer is de laatste jaren, onder meer door digitalisering, enorm gemoderniseerd”, zegt Zuiderwijk. En de structuren van de KvK en de wijze van dienstverlening waren volgens haar de laatste jaren niet meer toegesneden op die veranderde omstandigheden. Met de nieuwe Kamer van Koophandel is de organisatie up-to-date, aldus Zuiderwijk. Neem bijvoorbeeld de voor ondernemers verplichte inschrijving in het Handelsregister. Voorheen moest je daarvoor naar het dichtstbijzijnde regiokantoor rijden, terwijl dat tegenwoordig digitaal kan. Voor de verplichte identificatie moeten ondernemers overigens nog wél langs het loket. “Waar we de ondernemer konden ontlasten, hebben we het gedaan. Er is begrip voor dat we een veilige identificatie nog niet online kunnen aanbieden. We streven ernaar begin 2017 over te gaan op eID, wat identificatie via internet mogelijk maakt.” Een andere switch is de informatie- en adviesfunctie van de Kamer van Koophandel, die sinds dit jaar ook onder meer via internet verloopt. Hét informatieloket voor ondernemers is het Ondernemersplein.nl, een digitaal platform waar ze op veel van hun vragen rechtstreeks de juiste informatie kunnen vinden. Ondernemers met individuele vragen kunnen zich melden bij een servicecentrum, waar zowel eenvoudige als complexere issues telefonisch besproken kunnen


worden met een adviseur. Komt de ondernemer er op Ondernemersplein.nl niet uit, dan krijgt het gratis telefonisch advies. “Hier hebben we een enorme tijdwinst voor ondernemers mee geboekt”, zegt Zuiderwijk.

STRUCTURELE BINDING De meest ingrijpende turn die de nieuwe Kamer van Koophandel heeft gemaakt, zit ‘m vooral in de structurele binding aan ondernemers. “In de oude situatie was het zo dat ondernemers langskwamen om zich in te schrijven en vervolgens zag je ze nooit meer terug. Ze kwamen voor de ‘moetjes’. In de huidige opzet zijn we veel meer gefocust op de lange termijn. Dankzij het Handelsregister beschikken we over een immense databibliotheek.” De Kamer van Koophandel is nu volop bezig met de ontsluiting van die databibliotheek, onder meer in de vorm van apps. Er zijn dagelijks honderden calls en ruim vierhonderd projectbegeleiders zijn elke dag met ondernemers bezig ‘in het veld’. In de toekomst zal ook deze dienstverlening verder evolueren, door via Skype en andere videotechnieken te gaan coachen. Daarnaast biedt de Kamer van Koophandel nu steeds vaker webinars, waarvan er recent een meteen de eerste keer door 1.500 personen werd bezocht. En daarna waren er nog eens 2.500 mensen die ‘m afspeelden. Met moderne technologie worden de ondernemers steeds meer plaats- en tijdonafhankelijk bedient.

ECHTE ONTMOETING “Toch blijft er ook behoefte aan echte ontmoetingen”, zegt Zuiderwijk. “En daarom is er het fysieke Ondernemersplein, waar publieke overheden, de Kamer van Koophandel en bedrijven inhoudelijke kennis en expertise delen en ondernemers coachen. Ook worden er regionaal grotere projecten uitgevoerd waar ondernemers, kennisinstellingen en brancheorganisaties samen aan vernieuwingstrajecten werken. Dagelijks zijn medewerkers van de Kamer van Koophandel, de Belastingdienst en andere organisaties in touw om ondernemers vanuit één locatie te adviseren en vragen te beantwoorden.” En voor die missie ziet de Kamer van Koophandel zich geplaatst: ondernemers ondersteunen bij een succesvolle start, slimme innovatie en een snelle groei. Met de kennis, data en netwerken van de KvK. “Of het nu gaat om innovatie, bedrijfsovername, het integreren van duurzaamheid in een businessmodel, het aanvragen van een financiering of de te bewandelen route naar internationale handel, wij zijn er voor ondernemers. Wij zijn hun openbare infrastructuur.”

«

Kijk voor meer informatie, ondernemersvragen of vragen over de nieuwe Kamer van Koophandel op www.kvk.nl en www.ondernemersplein.nl.

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 02 • 2014

33


Het groene denken van oosthoek

journalist

Ellen Hameeteman www.tekstvanellen.nl Spoorsingel 90

tekstschrijver

06 13439588 ellen@tekstvanellen.nl 2613 BC Delft

Aannemingsbedrijf | Mechanisatie Greenkeeping Woudseweg 178a 2636 AW Schipluiden Tel. 015 380 87 83 Fax 015 380 72 38

Mobiel 06 43 23 54 73 Internet: www.oosthoek-groep.nl E-mail: p.b.oosthoek@oosthoek-groep.nl 09199

Omdat we niemand onnodig aan de kant willen laten staan!

WAAROM MEEDOEN? Een grote groep mensen staat nu nog langs de kant. Omdat het bedrijf waar ze jarenlang werkten failliet is

Wij zijn op zoek naar ondernemers die zich aansluiten bij MVO Westland en zo hun sociale ondernemersmentaliteit concreet waarmaken en uitdragen.

gegaan of omdat ze een arbeidsbeperking hebben. Het niet hebben van werk is voor mensen ongezond. Een baan brengt financiële zekerheid. Maar werk biedt veel meer. Het geeft zingeving en je hoort ergens bij. Mensen die hun baan verliezen raken hun zekerheden en zingeving kwijt. Samen kunnen we er voor zorgen dat mensen weer aan het werk geholpen worden. • U draagt uw steentje bij aan een gezonde sociale samenleving • U verandert het leven van een individu • in de toekomst ontstaat er een tekort op de arbeidsmarkt. Nu investeren betaalt zich straks terug. • De maatschappelijke kosten van mensen met een uitkering zijn hoog. BV Nederland is jaarlijks meer dan 1,5 miljard euro kwijt aan uitkeringsgelden. • De kans om het sociale ondernemende karakter van uw onderneming uit te dragen naar buiten! CONCLUSIE Investeren in mensen die aan de kant staan loont!


TRAINING VERKOOPVAARDIGHEDEN Veel medewerkers in de Greenport zijn geheel of gedeeltelijk betrokken bij de verkoop. Vaak zijn ze er min of meer ingerold en hebben en missen de tips en trucs om succesvol te zijn in het verkopen en onderhandelen. Een goede relatie met de klant, het doorvragen naar behoeftes, zoeken naar alternatieve mogelijkheden vertaalt zich al snel in een hogere omzet. Lentiz | cursus & consult organiseert voor de (glas)tuinbouw een aanverwante sectoren de training “Verkoop vaardigheden” voor verkopers, accountmanagers en administratief personeel die de kneepjes van het verkoopvak onder de knie willen krijgen.

IN SLECHTS ! 3 AVONDEN

Deze verkooptraining breekt met de traditie van de “vlotte babbelaar”. Daarin zijn klanten niet meer geïnteresseerd. Wel leer je hoe je met een goede voorbereiding slimme vragen kunt stellen, waarmee je inzicht krijgt in de werkelijk behoeften van de klant. Pas dan komt het moment waarop je waarde gaat creëren voor je product. Het geleerde kun je direct na de verkooptraining met succes in de praktijk inzetten. De training bestaat uit drie dagdelen en bevat naast korte presentaties van technieken heel veel praktische oefeningen en rollenspel in een herkenbare setting. KOSTEN De kosten bedragen per cursist € 345,- excl. BTW. De cursisten krijgen elk een praktische handleiding en een certificaat van deelname. Voor meer informatie kunt u terecht op onze website: www.lentiz.nl/cursus-consult en telefoonnummer (010) 590 34 47

Lourens van Herk Commandeurskade 22 3155 AD MAASLAND T +31(0)10 590 34 47 E cursus-consult@lentiz.nl

Met praktische handleidingen en certificaat!

www.lentiz.nl


Het Ondernemersbelang Delft Westland Oostland 2-2014