Page 1

V

aa rs

ak el

sm

ijf

Logistieke component geeft Wijlhuizen Group uniek bestaansrecht

55

dr

NEXTgarden: Energieneutraal (glas) tuinbouwgebied in wording

BM

EQUANS biedt passend antwoord op vraagstukken energietransitie

Be

ARNHEM - DE LIEMERS

De HAN draagt via Connectr bij aan versnelling energietransitie

0

26

3

21

00


EEN ŢOPEVENEMENŢ ORGANISEREN? Musis & Stadstheater is dé toplocatie voor elk denkbaar evenement zoals congressen, bedrijfsfeesten, theatershows en concerten. Laat uw gasten genieten van onze indrukwekkende locatie, in het centrum van Arnhem en toch in het groen. NEEM UW GASTEN MEE NAAR MUSIS & STADSTHEATER Geniet van een feestelijk theater- of concertbezoek met uw relaties of personeel. Organiseer een bedrijfsfeest, vergadering of heisessie. We stellen graag een programma op maat voor u samen. Denk aan: - Een eigen ruimte voor ontvangst, pauze en borrel na afloop - Feestelijke ontvangst met bubbels & bites - Luxe driegangendiner - Borrel met diverse dranken en luxe borrelhapjes - Een uniek kijkje achter de schermen

NIEUWSGIERIG GEWORDEN? Bel ons (026 3720 710) of mail naar: evenementen@musisenstadstheater.nl. We denken graag met u mee!

www.musisenstadstheater.nl/zakelijk

Adv Het Ondernemersbelang 220x157_001_24-Sep-21_15:58:24_mark

VERGADEREN

Wie ervaring met aanbestedingen heeft, weet ook dat er vaak een tegenprestatie wordt gevraagd in de vorm van S.R.O.I.: social return on investment. In goed Nederlands houdt

JOBCOACHING

dit in dat een deel van het budget moet worden geïnvesteerd in arbeidsplaatsen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Zo schept de overheid kansen voor medewerkers die niet op eigen kracht kunnen meedoen in het arbeidsproces. Een mooi streven, maar wat wordt er nu precies van je verwacht? Hoe kun je het mogelijk maken, zonder de juiste begeleiding? En wat kun je doen met een klein budget? Als dit soort vragen je bekend voorkomen, kan DROOM! je helpen. We nemen alle zorg uit handen. Samen maken we je sociale doelen waar. Dus: Ben je benieuwd naar hoe je bedrijf een sociale bijdrage kan leveren? Zoek je mogelijkheden om het S.R.O.I.-budget verantwoord te besteden? Wil je ervaren hoeveel voldoening dit geeft? Samen bespreken we graag de mogelijkheden die passen bij je bedrijf.

CATERING & APPELTAART

Nicolien Willemsen Nieuwe Aamsestraat 32, 6662 ND Elst (0481) 367 139 nicolienwillemsen@bijdroom.nl

bijdroom.nl


INHOUD GROENE INNOVATIE

TECHNISCHE DIENSTVERLENING

TRANSPORT

ENERGIENEUTRAAL (GLAS) TUINBOUWGEBIED IN WORDING

EQUANS BIEDT PASSEND ANTWOORD OP VRAAGSTUKKEN ENERGIETRANSITIE

LOGISTIEKE COMPONENT GEEFT WIJLHUIZEN GROUP UNIEK BESTAANSRECHT

NEXTgarden ligt tussen Arnhem en Nijmegen. In dit deel van de Greenport Gelderland werken ondernemers, kennisinstellingen en de overheid samen om er een 735 hectare groot energieneutraal (glas)tuinbouwgebied te realiseren. Het Experience the Horticulture Project zal het publiek meenemen in deze duurzame ontwikkeling.

ENGIE Services heeft een nieuwe naam: EQUANS. Op complexe vraagstukken over verduurzaming en de energietransitie bieden de specialisten van EQUANS een passend antwoord.

Wijlhuizen Group, Benelux marktleider in truck- en traileronderdelen, breidde het centrale distributiecentrum in Arnhem onlangs uit met maar liefst 5000 m2 . Daarmee verdubbelde het vloeroppervlak. Ook investeerde het bedrijf in automatisering van de werkprocessen. Het snelgroeiende bedrijf kan nieuwe logistiek medewerkers goed gebruiken. “Als er morgen tien medewerkers willen starten, is dat geen enkel probleem. Het vaste contract ligt voor ze klaar”, zegt adjunctdirecteur Sander Bredewout zelfverzekerd.

LEES VERDER OP PAGINA 14

COVERINTERVIEW

LEES VERDER OP PAGINA 18

LEES VERDER OP PAGINA 42

DE HAN DRAAGT VIA CONNECTR BIJ AAN VERSNELLING ENERGIETRANSITIE Connectr gaat los. De verbouwing en inrichting van misschien wel het meest innovatieve laboratorium voor het versnellen van de energietransitie, is in volle gang. Daarmee is voor veel bedrijven de tijd aangebroken om te onderzoeken welke mogelijkheden rond innovatie en human capital Connectr hen biedt. Dat vinden Erik Folgering, verbonden aan HAN University of Applied Sciences en verantwoordelijk voor onderwijs en onderzoek binnen Connectr, en Christien Lokman, HAN programmamanager voor Sustainable Energy & Environment en vanaf het begin betrokken als initiatiefnemer van Connectr.

LEES VERDER OP PAGINA 8

RONDETAFEL CIRCULAIR KETENS TRANSPARANTER VOOR VERSNELLING VOEDSEL- EN EIWITTRANSITIE Om zeven miljard monden te voeden zal er iets moeten veranderen aan de keten van voedselproductie tot onze manier van consumeren. Minder verspilling in de voedselketen, minder vleesconsumptie, terugbrengen van biodiversiteit, meer circulariteit in het voedselsysteem en een betere verwaarding van planten en reststromen. Daar waren de deelnemers aan de ronde tafel het wel over eens. Maar wat dan en hoe? Acht betrokken personen spraken met elkaar over deze issues.

LEES VERDER OP PAGINA 30

EN VERDER... 4 Aanpak VCA Koeriers maakt klant slimmer 4 Tech Gelderland gaat door 5 Colofon 6 Samen het inclusietekort oplossen 6 Van voedselverspilling naar innovatieve textiel 7 De nóg grotere uitdaging, die we ook samen aan moeten pakken 7 DROOM! als partner voor een nieuwe toekomst 10 Hoe de energietransitie haalbaar maken, van urgentie naar ambitie

16 Duurzame stadslogistiek Arnhem 17 DNV zoekt technici voor energietransitie 20 Studenten HAN werken samen met mkb aan innovaties voor energietransitie 22 Nysingh advocaten en notarissen werkt met cliënten aan energietransitie 24 ‘‘Je hebt wind nodig om de wieken te laten draaien” 26 HyMatters. Powering Your Future Today 27 “Energiehek zorgt voor efficiënte warmte- en koudeopslag en kostenbesparing” 28 Familiebedrijf Hooijer Renkum is duurzaam in alle poriën

29 Beleef de toekomst in het Future Experience Centre 34 Werken op IPKW 35 De uitvinder die boeren werkelijk wil helpen 36 Duurzaam eten: gezonde medewerkers, mooi landschap 38 Synerlogic future proof: het duurzame pad van een chemieproducent 41 Klik met de klant is basis voor goede samenwerking 44 CIBOD BV pakt rol in procesbeheer 46 Brink Bedrijfskleding 2.0 HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

3


COLUMN

AANPAK VCA KOERIERS MAAKT KLANT SLIMMER Bij VCA Koeriers is het de standaard om met extra zorg en kwaliteit, hun diensten te verlenen. Dit uiteraard tegen een concurrerend tarief. De dienstverlening gaat echter veel verder. Alle klanten, zelfs met hele bijzondere zendingen, krijgen bijzondere aandacht van VCA Koeriers. Wat VCA Koeriers onderscheidt van andere koeriersbedrijven is het brede pallet aan logistieke diensten. “Wij vervoeren de zending van een klant snel en goed naar de juiste bestemming”, zegt Maarten Friederichs, directeur van VCA Koeriers. Of de bestemming nu om de hoek is of aan de andere kant van de wereld, en van enveloppen van 1 gram tot een gecombineerde zending van 5 ton. Wij garanderen altijd een optimale inzet om er voor zorg te dragen dat uw zending zorgvuldig en tijdig wordt geleverd.”

SAMEN ZOEKEN NAAR OPTIMALE OPLOSSING Naast standaard koeriers- en expressdiensten is VCA Koeriers ook onderscheidend in pallet- en groupagevervoer, lucht- en zeevracht en andere logistieke diensten zoals opslag. “Onze dienstverlening gaat veel verder dan bij gebruikelijke koeriersdiensten”, verduidelijkt Maarten Friederichs. “Zodra het om grotere of complexere zendingen gaat komen we in de loods kijken. We helpen bij het verpakken en geven advies over wat de slimste manier van verzenden is. Bijvoorbeeld alleen al om schades te voorkomen of om snellere leveringen te kunnen doen. We werken netjes en zoeken altijd in samenspraak met de klant naar de best mogelijke oplossing.” Dankzij het brede pallet aan dienstverlening weet VCA Koeriers ook wat de optimale oplossing is voor een zending. De koeriers van VCA zijn zeer ervaren en die kennis en ervaring dragen ze over op de klant. “De klant en de zending staat centraal”, verzekert hij. “Door onze aanpak proberen we de klant slimmer te maken, zodat het bij een volgende zending nog soepeler verloopt.” VCA Koeriers levert maatwerk, zelfs als het heel specialistisch wordt. “Wij verzorgen ook het transport voor beurzen en evenementen, vervoer van medische artikelen of ander specialistisch vervoer. Wij denken graag met de klant mee bij transportproblemen en vinden altijd een geschikte oplossing op maat.”

MAARTEN FRIEDERICHS directeur VCA Koeriers, www.vcakoeriers.nl

4

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

COLUMN

TECH GELDERLAND GAAT DOOR Steeds meer mensen beseffen hoe belangrijk techniek en technologie zijn. Niet zo gek als energiemaatschappijen laten weten dat ‘het net’ het aanbod van duurzame zon- en windenergie niet meer aan kan. Alleen al om de energietransitie in goede banen te leiden zijn heel veel technici op allerlei niveaus broodnodig. En wat te denken van gezondheids- en zorgtechnologie, de ontwikkeling van biobased materialen en duurzame voedselproductie? Tech Gelderland laat zien welke technische en technologie-opleidingen er zijn in Gelderland. We zetten ook de schijnwerpers op innovatieve techbedrijven, die staan te springen om creatieve en technisch geschoolde mensen een goed betaalde baan te bieden. Tech Gelderland schetst een veelzijdig beeld van onderwijs- en arbeidsmarktmogelijkheden. Het gaat per slot van rekening om de werknemers en de banen van de toekomst. We zetten online en offline alle initiatieven in Gelderland in het zonnetje, die zich bezighouden met het opleiden van scholieren, studenten, docenten en volwassenen in een technisch of technologisch vak. Tech Gelderland koppelt ook innovaties bij bedrijven aan de ambities van gemeenten en de provincie Gelderland. We laten zien hoe praktijkgericht onderwijs steeds vaker in samenwerking met en bij bedrijven plaatsvindt. We bieden jongeren hulp bij hun studiekeuze en wijzen volwassenen de weg voor bij- en omscholing. Tegelijk richten we ons op het basisonderwijs: hoe jonger kinderen in aanraking komen met techniek, hoe eerder ze ontdekken of daar hun talenten liggen. Samenwerking is belangrijk, vandaar dat Tech Gelderland met heel veel partijen samenwerkt en hun boodschap meer impact en een groter bereik biedt. Ons platform zorgt voor een continue stroom aan informatie en inspiratie. Dat gebeurt via de website www.techgelderland.nl, advertentioneel via social media en de komende twaalf weken zaterdags via een dubbele pagina in regionaal dagblad de Gelderlander. Tech Gelderland was in het eerste jaar goed voor 8,5 miljoen Google-vertoningen, 3 miljoen weergaven via Facebook en Instagram, en bijna 400.000 vertoningen in LinkedIn. We maakten een televisieprogramma, stuurden vloggers de regio in en verschenen 22 keer met een dubbele pagina in De Gelderlander, goed voor ruim 7 miljoen contactmomenten in de 13+ doelgroep. Wilt u meer weten over Tech Gelderland? Profiteren van onze promotionele aanpak? Doe mee! Mail naar: info@techgelderland.nl.

ALEX DORGELO Programmamanager Techniekpact Arnhem-Nijmegen & initiatiefnemer project Tech Gelderland


COLUMN

HERFSTDEPRESSIE? NIET NODIG! September was een mooie maand. De zon scheen vrijwel dagelijks en corona leek ons langzaam maar zeker ons oude leventje weer terug te geven. Inmiddels is het half oktober, regent het regelmatig en weten we dat de zomer echt voorbij is. De dagen worden in razend tempo korter. Reden voor een herfstdepressie heb ik echter niet. Ik ben hoopvol gestemd en ik deel hier graag met u hoe dat komt. Het gaat over het aantal mensen in de bijstand. Of eigenlijk juist het aantal mensen uit de bijstand. Wellicht is het u bekend dat Arnhem er jarenlang niet in slaagde om gelijke tred te houden met het landelijk gemiddelde als het ging om het aan het werk helpen van mensen. De uitstroom uit de bijstand bleef tussen 2014 en 2018 achter als je dat vergeleek met gemeenten die ongeveer even groot zijn. Sinds vorig jaar lijkt dat tij gekeerd en steekt Arnhem in licht positieve zin af. Is het een wedstrijd? Nee, dat zeker niet. Maar ik realiseer me dat achter de cijfers die we met elkaar vergelijken, echte mensen zitten. Mensen die al langer langs de kant staan en daardoor hun zelfvertrouwen verliezen. Ik ken hun verhalen en weet ook hoe goed het is als zij weer werk hebben, weer meedoen en zich gewaardeerd voelen. Ik kan en wil niet wennen aan het idee dat Arnhem minder goed in staat zou zijn om die mensen weer perspectief te bieden dan andere gemeenten. Onze meest recente rapportage laat gelukkig zien dat Arnhem het sinds een jaar weer beter doet. Meer mensen komen uit de uitkeringssituatie en meer mensen krijgen hulp bij kleine stapjes richting de arbeidsmarkt. Samen met u en onder andere het Werkgeverservicepunt en Scalabor maken we dit mogelijk. Ik deel dit met u omdat wij dit zonder u niet kunnen. Wij hebben werkgevers nodig die mensen een kans willen bieden. November, het is al bijna zover, is de maand van de 1000 voorbeelden. De bedoeling daarachter is dat die werkgevers in het zonnetje worden gezet die juist nu kansen bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. En dat andere werkgevers hierdoor inspiratie op doen. In het kader van die inspiratie ga ik graag en veel op werkbezoek. Enkele weken gelden was ik bij Vitesse Werkt, de maatschappelijke stichting van Vitesse die samen met Scalabor onlangs de zevende editie van hun re-integratietraject startte. Verschillende trainingen, zowel binnen als buiten de voetballijnen, helpen de deelnemers op weg naar een opleiding of een betaalde werkplek. Naast fysieke trainingen werken de deelnemers aan hun werknemersvaardigheden. Een ander voorbeeld, waar ik binnenkort op bezoek hoop te gaan: op de Geitenkamp start de derde editie van de training Eigen-Wijs. Deze is voor inwoners die moeite hebben met de basisvaardigheden lezen, reken, schrijven en digitale vaardigheden. Het zelfvertrouwen bij de deelnemers groeit met elke les. Niets staat vervolgens een volgend stapje richting betaald werk in de weg. Er zijn tientallen van dit soort mooie initiatieven in Arnhem. Mensen worden daar bij de hand genomen en begeleid naar passend werk. Ik kan het niet laten, ik eindig toch weer met een beroep op u: verzorgt u de kers op de taart bij dit soort mooie initiatieven, door mensen een kans te geven in uw bedrijf? November is de maand van de 1000 voorbeelden. Ik reken op u!

«

Martien Louwers, Wethouder werk & inkomen

COLOFON Hét Ondernemersbelang Arnhem–De Liemers verschijnt vier keer per jaar. Zesde jaargang, nummer 3, 2021 Oplage: 5.500 exemplaren Coverfoto Erik Folgering en Christien Lokman ConnectR Fotografie: Dick Leseman

Uitgever Ondernemersbelang Print BV Morra 2-41 9204 KH Drachten Telefoon 06 - 37 44 48 59 E-mail info@ondernemersbelang.nl

Media-adviseur Johannes Swieringa E-mail j.swieringa@ondernemersbelang.nl Telefoon 06 - 37 44 48 59 Website www.ondernemersbelang.nl

Eindredactie / persberichten Johannes Swieringa Vormgeving E-mail j.swieringa@ondernemersbelang.nl VDS Crossmedia BV, Emmen Druk Scholma Druk, Bedum

Aan deze uitgave werkten mee: Paul de Jager Jacques Kok Dick Leseman Huub Luijten

Adreswijzigingen Adreswijzigingen, veranderingen van contactpersoon of afmeldingen kunt u per mail doorgeven aan info@ondernemersbelang.nl. Vermeld s.v.p. ook de editie er bij, die vindt u bovenaan in het colofon. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor de inhoud van de advertenties.

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

5


COLUMN

COLUMN

Van voedselverspilling naar innovatieve textiel SAMEN HET INCLUSIETEKORT OPLOSSEN We kunnen er niet meer omheen. We horen de dagelijkse verhalen van ondernemers en werkgevers over de krapte op de arbeidsmarkt en het enorme personeelstekort dat groter is dan ooit. Tegelijkertijd hebben we in Nederland een grote groep mensen die niet actief deelneemt aan de arbeidsmarkt. Zoals hoogleraar Ton Wilthagen terecht schetst, Nederland heeft een inclusietekort op de arbeidsmarkt. In Europese vergelijkingen scoort Nederland matig tot gemiddeld waar het gaat om de arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking en ook andere groepen hebben het moeilijk. De uitstroom uit langdurige bijstand is erg laag. Nederland investeert in vergelijking met omringende landen zeer beperkt in publieke arbeidsmarkt- en scholingsprogramma’s voor mensen die buiten de arbeidsmarkt staan. Als Werkgeversservicepunt adviseren en ondersteunen wij ondernemers en werkgevers om anders te kijken naar werk, naar kansrijke beroepen en naar creatieve oplossingen. We laten ondernemers kennismaken met mensen met een diversiteit aan talent. Werkzoekenden met een arbeidsbeperking, statushouders of mensen die een tijd niet aan het werk zijn geweest. Zij kunnen van grote toegevoegde waarde zijn binnen een onderneming. We voeren constructieve gesprekken met werkgevers die open staan voor een inclusief, divers en duurzaam HR beleid en brengen werkgevers en werkzoekenden op een laagdrempelige manier samen. Dat doen we waar het nodig door het organiseren van events zoals een Baanborrel voor de Horeca, een Speeddate voor slimme metermonteurs, een Opleidingsconvenant voor opticiens, een live event met Ondernemers Kontakt Arnhem over de actuele arbeidsmarkt en een Kennislunch over het inclusief organiseren van werk vanuit het Samen voor een Baan werkgeversnetwerk. Onze dienstverlening staat voor de belangrijkste uitdaging van de toekomst: een duurzame werkplek voor iedereen, zodat niemand meer aan de zijlijn staat. Samen met onze netwerkpartners ondersteunen wij in het Regionaal Mobiliteitsteam (www.rmt-mg.nl) werkgevers om personeel van werk naar werk te begeleiden, of juist om nieuw personeel te vinden. Als we ook in Nederland de brede welvaart willen vergroten en willen herstellen van de impact van de ongekende corona-crisis, dan kan dat niet zonder inclusie en participatie.

Als kersverse Kiemt-medewerker probeer ik mijn weg, of beter gezegd mijn plek, te zoeken in de wereld van duurzaamheid. Minder vlees eten, minder autorijden, minder vliegen, minder kopen, minder verbruiken - ik doe het allemaal. Maar ik werd meteen met mijn neus op de feiten gedrukt toen ik me begon in te lezen over het eerstvolgende Kiemt-event. Het innovatief congrestival ‘The Future of Us’ vindt, verbindt, vertelt en versnelt op innovatiegebied en laat het thema voedselverspilling niet onbesproken. We zouden gemiddeld 34 kilo voedsel per jaar weggooien en ik kan niet ontkennen dat ik daar ook een steentje aan bijdraag. In ons gehaaste leven gebeuren wel vaker dingen die je, als je even de tijd neemt om erbij stil te staan, liever anders zou zien. Maar de klimaatimpact van voedselverspilling is enorm. En daar doet iedereen aan mee. Hoogste tijd voor meer circulariteit in het voedselsysteem dus! Gelukkig wordt er continu gedacht in oplossingen en wordt voedselafval al hergebruikt als dierenvoer, biogas en compostering. Maar de wereld van duurzame innovaties staat nooit stil. Zo wordt voedsel inmiddels omgezet tot bruikbare textiel. En eerlijk is eerlijk, de modewereld kan iedere nieuwe stap op het gebied van verduurzaming wel gebruiken. Kleding die je op de composthoop kunt gooien is misschien nog even wennen, maar als je je eens verdiept in deze zogenoemde food waste textiles, zul je versteld staan. Het gaat van paddestoelenleer, ananasleer en druivenleer tot textiel gemaakt van eierschalen, rijst, sinaasappelschillen, maïs, bieten en zelfs wijn - in een verfbad van bacteriën of koffiedik. De sky is the limit - twee primaire levensbehoeften die samensmelten tot een innovatief modebeeld en een duurzamere wereld. De ontwikkelingen zijn al een tijdje gaande, maar steeds meer grote jongens in de fashion industrie tonen interesse en dat is een goed teken! Er is nog een hoop werk aan de winkel, maar de toon is gezet. Dus wat mij betreft staan we bij de volgende editie van ‘The Future of Us’ allemaal in een pak van bananenzijde en paddestoelschoenen!

«

«

ANGÈLE WELTING EN ANNUSKA SIP MT Werkgeversservicepunt Midden-Gelderland a.welting@wsp-mg.nl (06-24942369) annuska.sip@uwv.nl (06-21407473) Twitter (@wspmiddengelderland) www.wsp-mg.nl

6

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

MARTINE KWAKERNAAK Copywriter bij Kiemt www.kiemt.nl


COLUMN

COLUMN

DE NÓG GROTERE UITDAGING, DIE WE OOK SAMEN AAN MOETEN PAKKEN

DROOM! ALS PARTNER VOOR EEN NIEUWE TOEKOMST

Nu de vakantie voorbij is, heb ik dezelfde wens als veel anderen. Hopelijk is corona straks geen beperking meer voor groei en ontwikkeling. Dat de regionale economie alweer op het niveau van het begin van de pandemie zit, is een goed teken. Tijdens de coronacrisis hoorde ik vaak het vergelijk met die nóg grotere uitdaging: de klimaatcrisis. We moeten de urgentie inzien, net zoals bij corona gebeurde en die uitdaging vervolgens even daadkrachtig aanvliegen, met dezelfde geldinvesteringen én snelheid. Ook hier zijn er samenwerkingen nodig tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijven. Triple helix dus. Dat is precies waar we met The Economic Board in willen faciliteren. Er zijn paralellen tussen de twee crisissen. Bij corona had je onder andere de anderhalvemetermaatregel om te voorkomen dat het virus zich sneller verspreidt. Bij de klimaatcrisis zul je daarvoor minder energie moeten gaan gebruiken of overstappen op duurzame energie. Daarnaast heeft de klimaatuitdaging ook ‘vaccins’ nodig: innovatieve nieuwe oplossingen en toepassingen die je op grote schaal kunt uitrollen. In het leveren van dat soort oplossingen zijn we als regio Arnhem-Nijmegen erg goed. Binnenkort mede door Connectr, dat het nieuwe regionale brandpunt van de energietransitie wordt. Begin september verscheen een regionaal rapport van de Rabobank over onze regio. Dat ging onder meer over agglomeratievoordelen: bedrijven die profiteren van de overdracht van kennis en de (fysieke) interactie met elkaar. Daarom is Connectr zo vreselijk belangrijk en staan we er met The Economic Board vierkant achter. De energietransitie wordt daar een aanjager van de economie. Namens The Economic Board roep ik iedereen bij dezen op om de urgentie van het klimaatvraagstuk in te zien, de economische kansen te pakken en elkaar op Connectr op te zoeken om beleid en activiteiten af te stemmen en toegepast te maken. Op die manier kunnen we hier samen ‘vaccins’ voor de energietransitie ontwikkelen.

«

Ondanks dat corona nog niet uit ons straatbeeld verdwenen is, is al wel te merken dat de horecasector kampt met veel onvervulde vacatures. Dat dit voor de komende jaren zo lijkt te zijn, geeft aan dat er grote behoefte is aan investeringen. In Arnhem en Nijmegen zijn er bij benadering 15.000 mensen in de bijstand die door Werkbedrijven actiever naar werk toe geleid kunnen worden, bijvoorbeeld door trajecten Activerend Werk. Temeer omdat de mensen die dichter bij arbeid stonden inmiddels aan werk geholpen zijn. Het is van belang dat Werkbedrijven en gemeenten meer energie steken in de voortrajecten voor de groep mensen die het lastiger heeft op de arbeidsmarkt om uiteindelijk ook tot betaald werk te komen. DROOM! Partners, onderdeel van DROOM! Elst bv, kan hierin een waardevolle samenwerkingspartij zijn. Gespecialiseerd in arbeidsparticipatie beschikken zij over een netwerk van reguliere werkgevers zoals Rabobank en Vermaat. Deze ondernemers zijn essentieel voor het slagen van een traject. Daarnaast werken er vakkundige jobcoaches die de trajecten begeleiden en de werkgevers ondersteunen. Ook heeft DROOM! ambities op het franchisevlak. Zo opent in 2023 bijvoorbeeld een ijssalon aan het Waalfront in Nijmegen. Hiermee vergroot DROOM! de diversiteit van werkplekken zowel kwantitatief als kwalitatief. DROOM! Franchise beoogt veel meer nieuwe locaties en werkplekken volgens dit concept en komt daarmee tegemoet aan de vraag van de huidige en toekomstige arbeidsmarkt.

«

JEROEN HERREMANS

ESTHER NELISSEN EN HANS VAN GESTEL

Civic entrepreneur cluster Energy, The Economic Board

Raad van Bestuur Driestroom esthernelissen@driestroom.nl hansvangestel@driestroom.nl www.driestroom.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

7


COVERSTORY

Tekst en foto: Dick Leseman

De HAN draagt via Connectr bij aan versnelling energietransitie Connectr gaat los. De verbouwing en inrichting van misschien wel het meest innovatieve laboratorium voor het versnellen van de energietransitie, is in volle gang. Daarmee is voor veel bedrijven de tijd aangebroken om te onderzoeken welke mogelijkheden rond innovatie en human capital Connectr hen biedt. Dat vinden Erik Folgering, verbonden aan HAN University of Applied Sciences en verantwoordelijk voor onderwijs en onderzoek binnen Connectr, en Christien Lokman, HAN programmamanager voor Sustainable Energy & Environment en vanaf het begin betrokken als initiatiefnemer van Connectr. Connectr is een samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid, onderzoek en onderwijs. Het initiatief bestaat uit een fysieke plek (het Innovatielab op IPKW in Arnhem), diverse Shared Facilities, een

8

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

Innovatieprogramma en een Kernorganisatie. Initiatiefnemers voor de ontwikkelfase zijn provincie Gelderland, gemeente Arnhem, de HAN en Industriepark Kleefse Waard (IPKW). Inmiddels zijn ook partijen zoals Kiemt, Oost NL, TU Delft en The Economic Board betrokken, en is Connectr volop in gesprek met diverse mbo- en wo-instellingen en bedrijven om zich aan te sluiten. Het doel is de energietransitie versnellen; de uitdagingen van de klimaatcrisis zijn immers urgent. “We hebben innovatieve en integrale ideeën nodig én mensen om die te realiseren”, aldus Folgering. “Het fysiek samenbrengen van die ideeën en het samenwerken tussen die mensen draagt daar aan bij.” Lokman beaamt dat: “Alleen met elkaar – bedrijven, onderzoek en onderwijs – kunnen we echt impact maken.”

VAN PRATEN NAAR DOEN Kort voor de zomer werd het definitief; Gedeputeerde Staten van provincie Gelderland gaf groen licht voor een bijdrage van de eerste benodigde 5 miljoen euro voor de bouw van het Innovatielab. “Tot nu toe hebben we steeds gepraat over Connectr, we komen nu in de fase van doen”, stelt Folgering. “Op de dag van deze toekenning stonden de shovels al in de hal. Dat geeft wel aan dat we er op gebrand zijn om van start te gaan. Hoewel we al een groot netwerk hebben, kunnen we nu actief op zoek naar nog meer partners en spelers in het Connectr-verhaal; van ROC’s tot universiteiten en bedrijven.” Een goed voorbeeld van zo’n partner is ElaadNL. Dit kennis- en innovatiecentrum voor smart charging en laadinfrastructuur verwacht dat er de komende jaren zo’n anderhalf tot twee miljoen laadpalen


“Slim inzetten van human capital is een van de grootste uitdagingen” bijkomen. “Dat trekt een flinke wissel op het elektriciteitsnet, waarbij elektrische auto’s als buffer kunnen gaan dienen. Maar het vraagt bijvoorbeeld ook om een flink aantal monteurs die in staat zijn om die laadpalen te installeren.” Het is maar een klein voorbeeld waar essentiële innovaties nodig zijn van vooruitstrevende studenten van bijvoorbeeld de TU Delft en de HAN, in combinatie met monteurs op mbo-niveau die goed op de hoogte zijn van ontwikkelingen. ElaadNL verhuist dit najaar al naar het Connectr Innovatielab. “Over een jaar willen wij als HAN ook naar het lab verhuizen, dus we moeten flink aanpakken”, aldus Lokman.

HUMAN CAPITAL AGENDA Voor de energietransitie zijn mensen nodig, met praktisch inzicht en systemisch overzicht. Ook daar is Connectr belangrijk. Niet alleen om ze op te leiden, maar ook om talenten voor de regio te behouden. “Het slim inzetten van human capital is een van de grootste uitdagingen”, denkt Folgering. “Vlak voor de zomer hebben we alle ROC’s uit de regio op bezoek gehad. Zij zijn echt op zoek naar hoe hun leerlingen kunnen bijdragen aan de energietransitie. Connectr wordt de schakel tussen het bedrijfsleven en het opleiden van de mbo’ers en hbo’ers die nodig zijn om de energietransitie mogelijk te maken.”

“We hebben innovatieve en integrale ideeën nodig én mensen om die te realiseren”

“Het is moeilijk voor opleidingen om de actualiteit bij te houden; de ontwikkelingen gaan razendsnel”, vult Lokman aan. “Een thema als waterstof komt bijvoorbeeld wel terug in het onderwijs, maar is niet altijd toegespitst op recente innovaties. Door met bedrijven in en rond Connectr samen te werken, halen we die nieuwe kennis op. Wij kunnen daar dan weer nieuwe onderwijsprogramma’s op maken. Het leuke van deze samenwerking is dat docenten ook veel dichter bij de bedrijven komen te staan en dus ook voortdurend hun kennis actualiseren. Daarnaast zijn we bezig om het onderwijs flexibeler te maken. Een voorbeeld is de tweejarige opleiding – operational network trainee - voor havisten die niet nog jaren in de schoolbanken willen zitten. Zij gaan tijdens die deeltijd opleiding direct aan de slag in de praktijk. Ook statushouders van wie de diploma’s in Nederland niet worden erkend, kunnen via Connectr leren en werken aan de energietransitie.” Voor bedrijven biedt de samenwerking met onderwijs volop voordelen. “Hierdoor hebben zij sneller toegang tot de juist geschoolde studenten – het kapitaal van de toekomst.

En bedrijven kunnen opdrachten uitzetten, waarbij gebruik wordt gemaakt van de kennis van onze onderzoekers en lectoren.”

ECOSYSTEEM Om de energietransitie te versnellen zet Connectr in op drie focusgebieden: elektrische energietechniek, elektrochemische opslag en duurzame aandrijfsystemen. Het uitgangspunt is telkens: samenwerken én verbinden, vooruitdenken én realiseren is noodzakelijk om de energietransitie te versnellen. “Samen bereiken we dingen die we als afzonderlijke partijen niet kunnen bereiken. We hebben op IPKW nu al een ecosysteem van waterstofgerelateerde bedrijven en organisaties in combinatie met het HAN waterstoflab. We merken dat we wat aan elkaar hebben; in de keten kunnen we elkaar versterken”, stelt Folgering. “Dat kan door dingen te delen: van faciliteiten en apparatuur tot studenten en kennis.”

BROEDPLAATS Bedrijven kunnen binnen Connectr projecten doen, opdrachten uitzetten en kennis brengen of halen. Lokman: “Zo organiseren we ook specifieke cursussen of workshops om bedrijven te ondersteunen bij hun groene ambities. Tevens is Connectr een broedplaats voor startups.” Folgering haakt hier op in: “We zijn vanuit de HAN al gewend dat jonge mensen met goede ideeën een klein bedrijf beginnen. Bijvoorbeeld Volta Energy met zijn duurzame generatoren. Of Wattsun, dat draagbare en compacte batterijsystemen produceert. Connectr is de ontmoetingsplaats bij uitstek waar dit allemaal plaats kan vinden. Wat ook interessant kan zijn voor mkb’ers met goede ideeën: in samenwerking met Oost NL worden er innovatie- of demovouchers verstrekt. Als je een idee hebt dat je wil demonstreren of toepassen dan kun je een aanvraag indienen.” De vouchers zijn bedoeld om bedrijven te helpen bij de volgende stap, als kweekvijver of versneller. Alles in het teken van de energietransitie. Wilt u ook samen sterker staan in de energietransitie, innovaties versnellen en uw human capital voor de toekomst veilig stellen? Stap dan in en neem contact op met Connectr via www.connectr.nu.

«

www.connectr.nu

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

9


Hoe de energietransitie haalbaar maken, van urgentie naar ambitie Het is niet zozeer de vraag of de energietransitie haalbaar is, maar veeleer de vraag hoe Nederland de doelstellingen haalbaar kan maken. De urgentie is groot en wordt met vertragingen en uitstel van besluiten alleen maar groter. Hebben we leiderschap nodig in Nederland? Leiderschap dat ambitie uitstraalt, zou meer dan welkom zijn. Dat was de conclusie van zes energieprofessionals aan deze Ronde Tafel.

10

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021


RONDETAFEL ENERGIE

Tekst: Dick Leseman // Fotografie: Jacques Kok

“De energie die erin gaat is gratis, want dat leveren de zonnecellen op. De betrouwbaarheid van het net en van energie is voor ons een uiterst belangrijke voorwaarde. Als je meer commerciële toetreders toelaat wordt de voorziening minder betrouwbaar. We hebben de opdracht om de werking van OK’s en kostbare medische apparatuur te borgen; dan hebben we het over peak shaving, buffering tussen net en actieve apparatuur, en functionaliteiten continuïteit van een ziekenhuis.”

WARMTE-KOUDE OPSLAG VERSUS WATERSTOF EN ELEKTRA

DUURZAME ENERGIE ALS BUSINESSCASE VOOR RIJNSTATE Vreemde eend in de bijt naar eigen zeggen is Willem-Jan Hanegraaf. Hij is programmadirecteur vastgoed & huisvestingstrategie van Rijnstate. “Ik heb aan deze tafel misschien het minst verstand van energie”, opent hij zijn betoog. Maar hij brengt een meer dan interessante casus in. “Rijnstate is aanjager van de duurzaamheidsopgave, eerst impliciet in het beleid, maar nu als onderdeel van een ambitieuze businesscase. Wij bouwen in Elst aan het ziekenhuis van de toekomst, en dat moet het meest duurzame ziekenhuis van Nederland worden.” Nadat Willem-Jan Hanegraaf gelezen had dat de Eusebiuskerk mogelijk op waterstof zou overstappen, droomde hij van een ziekenhuis met een waterstofvoorziening. Die droom gaat

werkelijkheid worden. “We laten zien dat het kan en we hopen daarmee anderen te stimuleren om anders naar vraagstukken en oplossingen te kijken”, vertelde hij trots nadat hij deze week goedkeuring heeft ontvangen voor uitwerking van de energievoorziening met zonnepanelen en waterstof. “Mooi dat er voor waterstof is gekozen”, zegt Jan Putman, directeur van Solar Energy Booster en thuis in de wereld van zonnepanelen en warmteopslag. “Niet vanwege het geld, want waterstof is inefficiënt, maar waterstof is vooral milieuvriendelijk. Wij doen niets met waterstof, omdat je te veel energie verliest. Wij gebruiken thermische energie.” Rijnstate koos voor waterstof als energieopslag omdat warmteopslag geen optie was. “Warmte is bij ons overschot waar we weinig mee kunnen op locatie. We gebruiken waterstof als energiebank”, verduidelijkt Willem-Jan Hanegraaf.

Ruud Schuurman is Innovatiemakelaar bij RCT Gelderland. Hij komt veel bij mkb’ers over de vloer en hoort de problemen die ze hebben met bijvoorbeeld zonnepanelen. “Het is voor mkb’ers verzekeringstechnisch lastig om zonnepanelen op het dak te leggen vanwege brandgevaar, terwijl het risico heel laag is.” De overheid zou kunnen faciliteren door met de verzekeringsbranche in gesprek te gaan. Ook vertelt hij over initiatieven om mkb’ers energie aan elkaar te laten leveren. “Het aan elkaar leveren zal er op termijn wel komen, verwacht ik, maar nu zitten er nog veel haken en ogen aan.” Wellicht zou ook voor die bedrijven waterstof een oplossing bieden. “Waterstof is in de gebouwde omgeving een drama”, zet Bas van Beers de discussie op scherp. Hij is CEO bij EMpowered Energy Builders, dat zich vooral bezig houdt met duurzaam en circulair wonen. “Bijna iedereen is bezig met elektra, maar Jan en ik houden ons bezig met veel meer bezig met de energievraag naar warmte en koude, dat tweederde van het energiegebruik in de gebouwde omgeving is.” Een warmtekoppeling tussen restwarmte van Rijnstate en de nabij gelegen woonwijk zou volgens de heren interessant zijn voor het ziekenhuis. “Eens”, zegt Willem-Jan Hanegraaf, “maar nu onhaalbaar, en dan is waterstof een hele mooie lokale ontwikkeling die je op ieder moment modulair uit kunt bouwen. Wat ik over heb aan opgewekte energie, mag ik niet doorgeven aan bijvoorbeeld een corporatie. Ik kan conform de regels in het klimaatakkoord als ziekenhuis niet op de stoel van een energiemaatschappij gaan zitten en aan een woonwijk leveren. Wat betreft wet- en regelgeving kan de overheid hier wat soepeler zijn.” Bas van Beers ziet wel mogelijkheden.

“Samenwerking vraagt vertrouwen en dat lukt alleen in een kleinere kring” HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

11


Willem-Jan Hanegraaf, programmadirecteur vastgoed & huisvestingstrategie van Rijnstate

Bas van Beers, CEO bij EMpowered Energy Builders

“Als er een betrouwbare bron is, dan is dat wel een ziekenhuis”, ziet hij. “De restwarmte die jij hebt, kan je binnen de bestaande wetgeving leveren aan woningcorporaties via een derde partij, een ESCo. Het punt is dat partijen te weinig weten van energie en wetgeving en veel adviseurs ook.”

WETGEVING ALS GAMECHANGER Volgens Bas van Beers is de overheid het grootste probleem. “Goede wet- en regelgeving zou een geweldige gamechanger kunnen zijn”, vindt hij. “Ik zit soms te sparren met overheidsmensen op hoogste niveau; dan is er veel te weinig kennis van wat er in de praktijk kan en wat we aan het doen zijn in de markt, dus kunnen ze het ook niet adequaat ondersteunen met beleid, wet- en regelgeving.” Jeroen Herremans, Civic Entrepreneur Energy en directeur Connectr – Energy innovation, neemt het op voor de overheid. “De overheid zit hier niet aan tafel, dus laat ik die positie nu nemen”, zegt hij. “We moeten op zoek naar de boegbeelden, mensen die een goed idee hebben en hun nek willen uitsteken. Die mensen moeten we een grotere rol geven. Ik zie het als mijn taak om te zorgen dat er iets tegenover de overheid staat, zodat ze geen nee kunnen zeggen. We moeten het met zijn allen doen en we moeten allemaal een eigen actieve rol pakken op de positie waar je zit. En dat kunnen ook mensen binnen de overheid zijn.” Maurice Kostons, commercieel directeur bij EQUANS voorheen ENGIE, beaamt dat. “Het succes van duurzaamheidsprojecten bij onze opdrachtgevers wordt vaak bepaald door het doorzettings- én organisatievermogen van één of twee doorbijters in die organisatie. Zij weten alles om zich heen te verbinden tot de board aan toe. Als we zo’n doorbijter niet

12

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

Jan Putman, directeur van Solar Energy Booster

hebben, bloedt een project vaak langzaam dood of komt het niet eens van de grond.”

MANAGEMENT VERSUS LEIDERSCHAP Maurice Kostons komt zelf met een voorbeeld uit zijn eigen praktijk: “De kartrekker van Smart Polder, een Arnhems project om woningen te verwarmen met energie uit oppervlaktewater, is zo’n doorzetter. Zij is echt iemand die ook persoonlijk erg begaan is met de klimaatproblematiek. Zij heeft wel de ruimte gekregen. Het project heeft veel tijd en geld gekost en we zijn er nu al zeker 3 jaar mee bezig. Ze heeft moeten lobbyen als een dolle en was voortdurend partijen aan het verbinden. Uiteindelijk is het gelukt.” Maar kun je verwachten dat alle mensen met goede ideeën, de visionairen, altijd binnen of buiten hun organisatie voet aan de grond krijgen? “Er zijn wel visionairs die willen, maar niet altijd de capaciteiten of omgeving hebben om het verder te brengen”, denkt Jeroen Herremans. “Hoe zouden we die kunnen helpen en verbinden met leiders om tot toepassing te komen, bijvoorbeeld in de demonstratie en opschalingsomgeving van Connectr?” Aart-Jan de Graaf, Lector Meet- en Regeltechniek aan de HAN en betrokken bij SEECE, een publiek-private samenwerking tussen het energie gerelateerde bedrijfsleven en het hoger onderwijs, valt hen bij. “De mensen die jij bedoelt met visie en ambitie missen soms de vaardigheden om het uit te dragen. Dat is een human capital vraagstuk”, is zijn stelling. Verschillende afdelingen bij de HAN bieden daar mogelijkheden voor. “Er wordt vaak geroepen dat we meer mensen moeten opleiden in techniek, maar demografisch zit dat tegen.” Maurice Kostons krijgt wel vaker te

Aart-Jan de Graaf, lector Meet- en Regeltechniek aan de HAN

“De komende maanden moeten er tienduizenden woningen gebouwd worden” maken met vragen over de productiviteit van medewerkers die een belangrijke rol spelen in zo’n traject. “Productiviteit: Ik haat dat woord”, beweert hij. “Als we onze mensen niet de ruimte geven, dan gaan die innovatieve projecten zeker niet lukken. Er is zoveel conservatisme in de bouw en installatietechniek, en ook in mijn eigen organisatie. We moeten meer ruimte geven aan knappe koppen die een stap durven zetten en wij, de leidinggevenden, moeten af van de spreadsheets en die ruimte geven.” Aart-Jan de Graaf heeft een mooie uitsmijter in deze discussie: “Het is management versus leiderschap. Management is gericht op korte termijn, leiderschap heeft een visie op de lange termijn.”

GEBOUWDE OMGEVING: UITDAGING EN GIGANTISCHE MARKT Bas van Beers zwengelt een discussie aan over de gebouwde omgeving. “De komende maanden moeten er tienduizenden woningen gebouwd worden”, begint hij. “Die moeten sowieso allemaal bijna energieneutraal gebouwd worden, de BENG-norm. Hele wijken moeten van het gas af. Het is een gigantische markt. Ik ben er al tien jaar voor aan het lobbyen. Laten we van het verduurzamen van gebouwde omgeving een


Jeroen Herremans, Civic Entrepreneur Energy en directeur Connectr – Energy innovation

innovatie speerpunt in de regio maken. Een van de grootste op te schalen businesscases is de energietransitie in de gebouwde omgeving.” Hij is momenteel vooral de verduurzaming aan te jagen met nieuwbouw en pikt naastgelegen bestaande bouw mee, waar Aart-Jan de Graaf focust op renovatie van de bestaande bouw. “Van alle woningen van vandaag staat tachtig procent er in 2050 nog”, becijfert hij. “Dat is geweldige uitdaging, want op dit moment gebeurt er te weinig. Dat betekent dat elk jaar de opdracht groter wordt, omdat de einddatum vast staat. We moeten echt opschalen. Op de HAN zijn studenten van bouwkunde, van techniek en productontwerp heel serieus aan het werk om bestaande bouw te verduurzamen. We hebben er een speerpunt van gemaakt onder de noemer sustainable energy and environnement. Kom maar met je vraagstukken.” Gemeente Arnhem heeft inmiddels het project wijkgerichte aanpak opgestart om woningen in een aantal wijken duurzaam en aardgasvrij te maken. “Arnhem werkt vanuit een wijkgerichte aanpak waarbij de wijk rondom het bestaande ziekenhuis in Arnhem momenteel minder hoge prioriteit krijgt. Dat is jammer “, stelt Willem-Jan Hanegraaf. De Tuin van Elden is een van de toegewezen wijken, waarvan de eerste woningen zes jaar geleden gebouwd zijn. Nog net met gas, maar wel goed geïsoleerd en her en der al met zonnepanelen. “In Tuin van Elden is het heel simpel”, denkt Bas van Beers. “Laat Jan een warmtenet bouwen, gasketel eruit warmtepomp erin, klaar.” Maar hoe krijg je dan de bewoners mee? Die zijn bezorgd over de kosten en zijn wellicht sceptisch ten aanzien van opgelegde verplichtingen. “Dat werkt iets anders”, is de ervaring van Jan Putman.

Maurice Kostons, commercieel directeur bij EQUANS

“De bewoners moeten een gegarandeerde energierekening krijgen. Dus geen verhoging die er wel aankomt als ze niets doen. Dus totaal ontzorgen.” Bas van Beers gelooft ook in dat serviceconcept. “De Tuin van Elden kan in no time van het gas af en op een netwerk zitten.”

GROENE AMBITIE IN DE REGIO Toch zal het niet altijd meevallen om de burger mee te krijgen in grote veranderingen. Burgers merken niets van de klimaatverandering en voelen daarom de noodzaak niet. Als je het niet direct voelt, waarom zou je dan veranderen? “De burger meekrijgen is heel simpel”, is de opvatting van Bas van Beers. “Je moet oplossingen bieden waar ze blij van worden. De meeste mensen hoeven helemaal geen auto, die willen gewoon van A naar B, liefst duurzaam en altijd beschikbaar. Dat is met wonen net zo. Lekker wonen in een goed geïsoleerd, duurzaam gebouwd en betaalbaar huis. Het is gewoon haalbaar.” Jeroen Herremans constateert dat het in onze regio altijd wel goed gaat in vergelijking met de rest van Nederland. “Daarom voelen we hier de urgentie wellicht minder. Maar we moeten urgentie omdraaien in ambitie. We hebben nieuwe drivers nodig, waar gaan we voor? Niet iedereen is

“Goede wet- en regelgeving zou een geweldige gamechanger kunnen zijn”

Ruud Schuurman, innovatiemakelaar bij RCT Gelderland

even ambitieus. We noemen ons de groene metropool; groen! Dan moet je daarin voorop willen lopen? Heb dan de ambitie om deze regio als eerste te ontsluiten naar energie neutraal. Maak industrieterreinen groen door te experimenteren met energy hubs.” Hij denkt dat je het niet op landelijk of Europees niveau moet aanpakken. “Je moet elkaar kennen en tegenkomen. Samenwerking vraagt vertrouwen en dat lukt alleen in een kleinere kring. Laten we in de regio voorvechters vinden en het met alle 18 gemeenten deze uitdaging oppakken. En wij, de voorvechters in het bedrijfsleven moeten die ambitie steunen.” Ambitie vraagt om leiderschap. Dat zit niet meer bij de overheid. Ook het mkb heeft maar een kleine scope denkt Aart-Jan de Graaf. “We moeten beseffen dat een mkb’er een kleine portemonnee heeft en daarom wat korter tijdsbestek kent, geen 20 jaar. Wil je de kleine ondernemer meekrijgen, moet je daar bewust van zijn. Een grotere ondernemer kan op langere termijn investeren, maar die is minder innovatief. Als je nadenkt over dit vraagstuk, denk dan ook hoeveel adem heeft een mkb’er?” Willem-Jan Hanegraaf haalt nog maar eens aan, dat het mkb de drijver is van onze economie. “Vooral in onze regio. We moeten de keien, de kiezels en het zand met elkaar verbinden. Mijn ervaring is dat je met Gemeente Arnhem prima kunt overleggen, en dat Overbetuwe zich kenmerkt door de praktische aanpak. Dus zoveel mogelijk regionaal oplossen, maar de kleurverschillen zijn belangrijk om ambities voor elkaar te krijgen. De volgende stap is om hierbij ook de mkb bedrijven tijdig aan tafel te krijgen.” Misschien tijd om een ondernemersvereniging duurzame energie op te richten.

«

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

13


NEXTGARDEN:

Energieneutraal (glas)tuinbouwgebied in wording NEXTgarden ligt tussen Arnhem en Nijmegen. In dit deel van de Greenport Gelderland werken ondernemers, kennisinstellingen en de overheid samen om er een 735 hectare groot energieneutraal (glas)tuinbouwgebied te realiseren. Het Experience the Horticulture Project zal het publiek meenemen in deze duurzame ontwikkeling.

14

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

Jan Taks (links) en Jurgen ten Brink: Stapsgewijs op weg naar een energieneutraal tuinbouwgebied.


GROENE INNOVATIE Innovatiemanager NEXTgarden Jan Taks, opent met een globale schets. “Het gebied HuissenBemmel is vanouds sterk in glastuinbouw. Die sterke positie gebruiken we als startpunt voor duurzame herinrichting en -innovatie. En met NEXTgarden als naam. NEXTgarden bestaat uit 6 deelgebieden. Bergerden, een van de kernen van de gemeente Lingewaard, is door de overheid aangewezen voor de grootschalige ontwikkeling van glastuinbouw. Hier dient samenwerking tussen ondernemers, kennisinstituten, overheden en beroepsopleidingen te leiden tot verdere innovatie, kwaliteitsverbetering en een sterke marktpositie.” “Samen zetten we stappen om bestaande tuinbouwbedrijven verder te verduurzamen en trekken we nieuwe innovatieve en duurzaam werkende bedrijven aan. Herinrichting en innovatie gaan hand in hand en hebben betrekking op de techniek, de productiemethoden en -processen, de producten die verbouwd worden en de manier waarop ze op de markt en bij de klant terecht komen. Met deze alomvattende beweging gaan we stapsgewijs het eerste energieneutraal tuinbouwgebied in 2030 realiseren.”

ENERGIETECHNOLOGIE “De inzet van nieuwe techniek beperkt zich niet tot de plantenteelt zelf”, vult Jurgen ten Brink aan. Hij focust als Projectleider Warmtetransitie NEXTgarden op de inzet van duurzame energie. “De tuinbouw en met name de glastuinbouw, gebruikt energie in de vorm van warmte en CO₂ om gewassen op een optimaal gecontroleerde manier te telen. Die energie gaan we stapsgewijs voor honderd procent opwekken via zon, wind en water, waarbij we de bodem gebruiken om energie te bufferen. Duurzame bronnen genereren elektriciteit en warmte. Die energie kunnen bedrijven en ook particulieren in het gebied naar behoefte gebruiken. Warmte-overschotten gaan we opslaan in een ondergronds reservoir.” “Praktisch ziet dat er als volgt uit”, schetst Ten Brink. “Lingezegen Energy, het al bestaande energiebedrijf dat 14 tuinders gezamenlijk hebben opgezet, beheert binnen NEXTgarden een eigen netwerk. Dit netwerk gaat Lingezegen Energy verduurzamen door de bouw van een bio-energiecentrale in Bemmel, op basis van verwerking van snoeihout uit de directe omgeving. We onderzoeken of dit netwerk kan worden uitgebreid naar andere bedrijven en woonwijken in de omgeving met dan aanvullende duurzame warmtebronnen. Daarvoor heeft de gemeente een warmte-infrabedrijf opgericht met DENG (Duurzaam Energienetwerk Gelderland).

Tekst en foto: Huub Luijten

Daarnaast wordt met Drijvend Zonnepark Lingewaard - 6000 drijvende zonnepanelen op een groot gietwaterbassin in NEXTgarden - elektriciteit opgewekt voor bedrijven en particulieren. Overigens maakt dit bassin deel uit van het gesloten gietwatercircuit van de tuinbouwbedrijven.” Vorig jaar heeft op NEXTgarden een proefboring plaatsgevonden, dit met het oog op duurzame (hoge temperatuur) warmteopslag in de bodem. “We zoeken naar een plek in het gebied waar, op zo’n 400 meter diep, de omstandigheden geschikt zijn voor een ondergronds reservoir om water van 60 tot 90 graden Celsius op te slaan. Dat water is bij oppompen zo’n 50 graden en geschikt voor het verwarmen van kassen en woningen”, verduidelijkt Ten Brink.

GROENE INNOVATIE Van oudsher overheerst in het gebied de sierteelt qua omzet, maar innovatieve voedingstuinbouw biedt ook kansen voor de toekomst. Met name door het telen van tropische gewassen als kurkuma en peper (het Ingredient Farm project) en het voor menselijke consumptie geschikt maken van gewassen, zoals waterlinzen (kroos). Denk ook aan vertical farming, waarbij gewassen worden geteeld onder strikt geconditioneerde omstandigheden en met een minimaal gebruik van water en gewasbeschermingsmiddelen. Jan Taks: “Voedingstuinbouw heeft meer warmte nodig dan sierteelt. Voor het ontwikkelen van onze duurzame energiemix betrekken we partijen met expertise in het vormgeven en uitvoeren van duurzame energietechniek -werkmethoden en -marktbenadering. Hierbij spelen ook principes als circulariteit, het tegengaan van verspilling door maximaal hergebruik van reststoffen en korte ketens tussen producenten en consumenten een rol. Afhankelijk van het product gaat het dan om gericht zijn op de lokale, regionale, nationale of internationale markt. Dit is een stapsgewijs proces. In het kader van het bekorten van voedselketens zijn we bijvoorbeeld betrokken bij een project voor de teelt van noten: project Agroforestry Notenpark ’t Zand. Gericht op de sierteelt overwegen we samen met de WUR, KANplant en Greenport Arnhem Nijmegen onderzoek doen naar de ‘echte’ prijs en hoe de verdeling van de waarde is in de sierteeltketen.”

PUBLIEKSBELEVING Steeds meer mensen zijn geïnteresseerd in duurzaamheid, toch is NEXTgarden en de ambitie ervan bij het grote publiek tamelijk onbekend. “Daar willen we verandering in brengen door het opzetten van het Experience

the Horticulture Project”, vertelt Jan Taks. “Er komt een 8 hectaren groot park waar mensen direct kunnen ervaren wat duurzame tuinbouw inhoudt, hoe divers de branche is en wat er achter de schermen allemaal gebeurt op het gebied van groene kennis en kunde. Hierbij streven we naar een evenwichtige mix van recreatie, educatie en onderzoek plus commerciële activiteiten.” Volgens de plannen gaat Experience the Horticulture voorzien in een hotel, restaurant, eventueel wellness, conferentieruimten, een expositieruimte en een op het groene onderwijs gericht meetingpoint. De inrichting en uitstraling van het gebouw en de directe omgeving zijn geënt op de (glas)tuinbouw en alle facetten van duurzaamheid die daarbij horen. In elke ruimte en bij elke activiteit is duurzaamheid het leidende principe in het gebruik van materialen en producten. Jan Taks schetst: “Het hotel-restaurant zal bijvoorbeeld een menukaart voeren op basis van lokale en regionale producten, overeenkomstig het idee van de korte keten tussen producent en consument. Parkeerplaatsen worden overkapt met zonnepanelen, bezoekers kunnen hier elektrische fietsen huren om de omgeving te verkennen. Vanuit de expositieruimte kunnen bezoekers over een glazen brug naar de laboratoria lopen, waar studenten onderzoek doen. Tevens kunnen ze van een educatief medewerker tekst en uitleg krijgen over de technologische aspecten van de glastuinbouw en is er de mogelijkheid om aan de tuinbouw gerelateerde workshops te volgen.” Het tempo waarin Experience the Horticulture wordt gerealiseerd, hangt af van de belangstelling die investeerders en exploitanten hebben. Mede daarom ligt een gefaseerde aanpak voor de hand. Alles met het oog op de groei naar een energieneutraal (glas)tuinbouwgebied in 2030.

«

NEXTGARDEN Telefoon 026 - 326 01 11 E-mail nextgarden@lingewaard.nl www.nextgarden.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

15


REDACTIE

KENNIS VAN ZAKEN HELDERE ADVISERING Alle administratieve en fiscale zaken perfect op orde: samenstelling jaarrekeningen en belastingaangiften, verwerken van salarissen en administratie, fiscaal en bedrijfseconomisch advies. Het kantoor voor (startende) mkb’ers en directeur-grootaandeelhouders. Deskundig, no-nonsense, persoonlijk, accuraat, enthousiast, écht maatwerk.

DUURZAME STADSLOGISTIEK ARNHEM Groene Rijders is een emissievrije, logistieke dienstverlener voor de (binnen)stad die zorgt voor fijnmazige en klantvriendelijke bezorging van goederen (food & non-food) met name in en rond Arnhem. Goederen die de stad in- of uitgaan worden opgeslagen, overgeslagen en gebundeld op één van onze twee hubs net buiten het centrum van Arnhem (van Oldenbarneveldtstraat en Driepoortenweg).

rianne mulder

joost mulder

anton mulder

annemieke mulder

Begroting, administra-

Accountancy, financiële

Jaarrekeningen voor

Mkb-adviseur online

tie en jaarstukken van

en fiscale werkzaam-

bedrijven, verenigingen

boekhouden in een

ANBI-instellingen.

heden en advisering in

en stichtingen.

pakket naar keuze (o.a.

Administratie voor be-

de ruimste zin van het

Accountantsverkla-

Moneybird, e-Boekhou-

drijven en particulieren.

woord.

ringen, opzetten van

den en Exact Online).

administraties en

Salarisadministratie,

fiscale alsmede overige

advisering arbeidsover-

advisering.

eenkomsten/-voorwaarden en overig hr-advies.

SHIP-FROM-STORE Inmiddels rijdt Groene Rijders voor meer dan zeventig ondernemers in en rond Arnhem hun first-mile. We rijden allerhande food maar ook bloemen, boeken, cosmetica, koffie etc. voor en naar horeca, middenstand en consumenten.

MULDER arnhem

I

Heiliglandsestraat 13C, Groessen | Kronenburgsingel 60-21, Arnhem info@mulderarnhem.nl | www.mulderarnhem.nl | Bel voor een (vrijblijvende) afspraak: 026 – 323 3343

LAST-MILE Sinds 2020 zien wij ook een zeer sterke groei van de last-mile en we rijden inmiddels voor diverse landelijke spelers als CB, Modexpress, Lekkerland etc. hun laatste kilometers de stad in. Zo transporteren we schoon, gebundeld en op maat. Hiervoor werken we intensief samen met Scalabor aan de Driepoortenweg. Arnhem is mede-ondertekenaar van de Green Deal ZES (Zero Emissie Stadslogistiek) met als inzet om in 2025 een emissievrije stadslogistiek te realiseren. Daarnaast is Arnhem betrokken bij SPES; Samenwerkingsproject Expertpool Stadslogistiek. In het tweede halfjaar van 2018 heeft Platform Binnenstad Arnhem het initiatief genomen om samen met betrokkenen en bedrijven een visie te ontwikkelen over hoe Arnhem deze doelstellingen mede kan realiseren door het initiëren van een project ‘Duurzame binnenstadlogistiek’. Voor de binnenstad zijn wij nog op zoek naar organisaties en bedrijven (zowel verzenders/verladers en ontvangers) die mee willen doen in een proefproject welke wordt ondersteund door de provincie Gelderland. Samen met deze partners willen we verdere stappen zetten hoe we de goederen, die nu in de binnenstad worden afgeleverd en opgehaald met traditioneel transport, kunnen ontvangen (en opslaan) op de hub en aansluitend duurzaam kunnen vervoeren naar het uiteindelijke afleveradres in de binnenstad en omgekeerd.

«

INTERESSE? NEEM DAN CONTACT OP MET ONS! Johan van Rietschoten, 06-54690150, johan@groene-rijders.nl Steven Koster, 06-51050689 , steven@groene-rijders.nl www.groene-rijders.nl

16

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

accountancy & advies

Simon Stevinweg 20 6827 BT Arnhem


ENERGIETRANSITIE

Tekst: Paul de Jager // Fotografie: Jacques Kok

DNV zoekt technici voor energietransitie Nederland staat voor de grote uitdagingen om een duurzame toekomst te realiseren. De energietransitie, als onderdeel daarvan, is volop in ontwikkeling. Dat vraagt om technische pioniers.

“We hebben hier de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, energiebedrijven zoals TenneT en Alliander, startups; er gebeurt op het gebied van de energietransitie veel moois in Arnhem en omgeving. Maar daar hebben we wél gekwalificeerd personeel voor nodig”, zegt regiodirecteur Maurice Adriaensen van DNV.

OPLOSSINGEN DNV is de afkorting van Det Norske Veritas. Het bedrijf is ‘s werelds leidende classificatieinstelling voor de scheepvaart en de offshore-industrie en wereldwijd de leidende adviseur in de energiesector, inclusief duurzame energiebronnen en energiebesparing. Er werken wereldwijd 1200 mensen waarvan 600 in Nederland. De vestiging van DNV in Arnhem legt zich toe op het energiesysteem als geheel, de elektriciteitssector specifiek, elektrificatie en duurzame vormen van energieopwekking. “We moeten van de kolen en het gas af. Dat betekent dat we duurzame vormen van energieopwekking nog grootschaliger en sneller moeten ontwikkelen, denk aan wind op zee en waterstof. Tegelijkertijd moet de elektriciteitsvoorziening wel op hetzelfde zeer betrouwbare niveau blijven, de energietransitie moet veilig en er is draagvlak nodig. DNV levert een bijdrage om samen met haar klanten de energietransitie op een veilige manier te versnellen”, geeft Maurice Adriaensen aan.

ENERGIETRANSPORT Het thema ‘not in my backyard’ speelt sterk, als het gaat over windmolens op land. Vandaar dat, om grootschalig

veel windenergie te produceren veel windmolenparken in zee komen. Die energie moet via kabels aan land gebracht worden. DNV beschikt over de beste elektriciteitskabel experts ter wereld, die adviseren over efficiënt energietransport. Ze analyseren ook – onafhankelijk- wat de grondoorzaak is van een elektriciteit storing, bijvoorbeeld bij een zeekabel tussen twee landen. Die kennis wordt weer meegenomen in het specificatieproces van nieuwe kabels. De internationale standaardisatie commissie IEC – waar DNV actief deel van uit maakt- draagt mede bij aan het veilig en betrouwbaar over gaan naar nieuwe energiesystemen en toepassingen. DNV investeert 5% van haar omzet in innovatie en research, bijvoorbeeld door de actieve bijdrage in deze standaardisatie commissies.

WATERSTOF De vraagstukken rond de energiehuishoudingen van woningen zijn nieuw en veelzijdig. “Waterstof zou een oplossing kunnen bieden. DNV is betrokken bij veel pilots op dit gebied. Wij beoordelen de techniek die gebruikt wordt en bestuderen de veiligheidsaspecten”, vertelt Maurice Adriaensen. Een ander interessant element rond wind- en zonne-energie vormt de energieopslag ervan, weet hij: “Om een regelmatige energievoorziening te kunnen verzekeren wordt die energie opgeslagen in batterijen. Die komen in containers in de wijk te staan, dat zijn zogenaamde buurtbatterijen. Veel gemeenten hebben onvoldoende inzicht in de risico’s ervan.

Is dit brandveilig en hoe moet een eventuele brand bestreden worden? Er zijn nog onvoldoende protocollen over de handelswijze bij incidenten. DNV levert kennis aan om die op te stellen.”

BLUSPROTOCOLLEN Ook de accu’s in elektrische auto’s zorgen voor nieuwe veiligheidskwesties. De motor van een auto op fossiele brandstof staat merkbaar uit als er brand is. Bij een elektrische auto is dat minder duidelijk. Die zou brandend en wel kunnen gaan rijden. Hoe moet de brandweer veilig werken? Tegelijkertijd zijn elektrische auto’s ook een onderdeel van een efficiënte energietransitie, de batterij kan flexibiliteit bieden aan het elektriciteitsnet op het moment dan de auto is aangesloten aan het net. DNV denkt daarover mee. Hij besluit: “Dit zijn zomaar een paar concrete voorbeelden van vraagstukken waar DNV aan werkt. De energietransitie biedt zonder meer veel kansen. En het recente IPCC klimaatrapport van de Verenigde Naties onderstreept nog eens de urgentie ervan. Maar er moet nog wel veel gebeuren om die transitie te versnellen en dat efficiënt en veilig te laten gebeuren. Daaraan wil DNV graag een bijdrage leveren.”

«

DET NORSKE VERITAS Utrechtseweg 310 - B50 6812 AR Arnhem Telefoon 026 – 356 91 11 www.dnv.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

17


TECHNISCHE DIENSTVERLENING

Tekst: Paul de Jager // Fotografie: Jacques Kok

EQUANS biedt passend antwoord op vraagstukken energietransitie ENGIE Services heeft een nieuwe naam: EQUANS. Op complexe vraagstukken over verduurzaming en de energietransitie bieden de specialisten van EQUANS een passend antwoord.

“Met de naamswijziging willen we aan de klant helder maken wie we zijn: koploper in technische dienstverlening. We staan onze klanten bij in de drie transities van deze tijd: op het gebied van energie, digitaal en industrie. Daarin zijn we leidend”, vertelt commercieel directeur Maurice Kostons.

worstelen met dat vraagstuk. Daarnaast hebben bedrijven natuurlijk ook hun eigen duurzaamheidsambities. Bij wisselingen binnen het management worden vaak nieuwe duurzaamheidsambities geformuleerd, die regelmatig worden bijgesteld. Hoe pak je het aan, waar start je? Wij helpen om die doelen te realiseren.”

EQUANS realiseert (van advies tot ontwerp), beheert en onderhoudt, exploiteert en financiert innovatieve projecten op elk van die drie velden van transitie. Maurice Kostons: “We hebben alles in huis om onze klanten optimaal te ontzorgen.”

INDUSTRIE

ENERGIE Over het energievraagstuk vertelt Maurice Kostons: “Al onze klanten worden geconfronteerd met de noodzaak om te verduurzamen. De noodzaak zit hem in de groeiende schaarste aan grondstoffen én in de overheidsmaatregelen. Zo moeten kantoorgebouwen in 2023 minimaal energielabel C hebben. Daarnaast verlangt de overheid al in 2030 energielabel A. Veel gebouw- en vastgoedeigenaren

18

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

In de industrie zijn de duurzaamheidsvraagstukken mogelijk nog complexer dan in de vastgoedmarkt. Duurzaamheid betreft daar niet alleen het gebouw, maar ook het productieproces. “Thuis is nadenken over duurzaamheid al geen eenvoudige zaak, laat staan als het over een complete fabriek gaat. Wat moet er gebeuren, wat zijn de kosten en verdient de investering zichzelf terug? Dat zijn zo enkele vragen waar wij ondernemers inzicht in kunnen geven”, vertelt Maurice Kostons. Hij merkt in de praktijk een grote verscheidenheid aan vragen uit het bedrijfsleven. De ene ondernemer wil alleen het bestaande proces optimaliseren, terwijl een andere net voor een ingrijpende renovatie

staat en dat meteen duurzaam wil insteken. EQUANS maakt samen met de ondernemer een roadmap op maat die recht doet aan de vraagstukken van de organisatie.

DIGITAAL De energietransitie kan niet bestaan zonder de digitale transitie, zegt Maurice Kostons: “Het digitaliseringsproces is al volop gaande. Doordat apparaten zoals de slimme energiemeter met elkaar in gesprek zijn, krijg je belangrijke inzichten en kan je het gebruik hiervan goed afstemmen.” Naast slim afstemmen, zijn beveiliging en privacy cruciale factoren van de digitale transitie. Nederland is geliefd bij internationale hackers die steeds slimmer worden. In de 24-uurseconomie en door de digitale transformatie van bedrijfsleven en samenleving is connectiviteit met de medewerkers, klanten, toeleveranciers en ketenpartners essentieel. En die verbindingen maken dat bedrijfskritische systemen, netwerken, data en dienstverlening kwetsbaar zijn voor cybercriminelen. Vandaar dat cyber security hoog op de agenda staat. EQUANS


OVER EQUANS EQUANS is een separate entiteit van de ENGIE-groep. EQUANS is de nieuwe naam van ENGIE Services Nederland. Lees meer over EQUANS op www.equans.nl Wereldwijd zijn circa 74.000 medewerkers voor EQUANS actief in 17 landen. De jaaromzet bedraagt meer dan 12 miljard euro. Het bedrijf is marktleider in technische dienstverlening, met in Nederland 5.500 medewerkers op 29 locaties. Met innovatieve technische, digitale en duurzame oplossingen helpt EQUANS opdrachtgevers binnen de utiliteit, industrie en overheden. Constant verbeteren staat daarbij voorop. Zo helpt het bedrijf haar klanten bij te blijven met de nieuwste ontwikkelingen. En staat ze hen bij in de drie transities van deze tijd: op het gebied van energie, digitaal en industrieel.

heeft daarom specialisten in dienst die borg staan voor digitale veiligheid. Voor ziekenhuizen en andere organisaties met kritische processen is dat van vitaal belang.

ENERGIETRANSITIE De Energietransitie is complex en daarom is het volgens Maurice Kostons belangrijk dat overheid, wijken, energiecorporaties en bedrijven samenwerken. EQUANS wil aanjager zijn in dat proces. Dat is bijvoorbeeld goed gelukt in warmteproject Smart Polder. Op 28 april werd het contract getekend met de woningbouwcorporatie Vivare, Volkshuisvesting, infra-specialist Firan en de gemeente Arnhem voor de realisatie van een warmtesysteem in de wijk Kronenburg/Vredenburg. EQUANS is één van de initiatiefnemers van dit project, waar warmte uit oppervlaktewater gecombineerd wordt met seizoensopslag in een WKO en warmtepompen. Partijen werden bij elkaar gebracht, er lag een technische uitdaging en er moest een sluitende businesscase aan het project ten grondslag komen te liggen. Op industrieterrein Gelderse Poort is

EQUANS energiepartner binnen de Green Business Club Gelderse Poort. Dit biedt de mogelijkheid om samen met (potentiële) klanten concreet met verduurzaming en energiebesparing bezig te zijn. EQUANS deelt technische kennis en expertise en leert ook van de best practices van andere partijen. Dat zijn maar enkele voorbeelden van projecten van energietransitie waar het bedrijf bij betrokken is.

ROUTES Maurice Kostons constateert dat er veel verschillende routes naar verduurzaming zijn. Zo omarmen landen als Duitsland en Polen aardgas nog als groener alternatief voor steenkool. In Nederland wordt het gebruik van aardgas juist afgebouwd. Een ander voorbeeld betreft het volop inzetten op elektrische auto’s. EQUANS speelt een belangrijke rol in het bouwen, onderhouden en exploiteren van de laadinfrastructuur hiervoor. Aan de andere kant wordt er ook geïnvesteerd in het ontwikkelen van groene waterstof en waterstofauto’s. Dat gebeurt onder andere omdat waterstofauto’s geen

batterijen nodig hebben. Kortom: het is een mix van oplossingen waar in Nederland aan gewerkt wordt.

MENSELIJKE FACTOR “De overheid moet het proces van verduurzaming en energietransitie faciliteren. Tegelijkertijd is het ook nodig om bottom-up initiatieven te ontwikkelen. Hier spelen we allemaal een rol in. Wij zorgen voor de techniek, het onderwijs en wetenschap kunnen innovaties door ontwikkelen en burgers kunnen lokaal eigen initiatieven starten. Ergens moeten we elkaar over een aantal jaren tegen komen en constateren: het is ons gelukt. De menselijke factor is in dit proces heel belangrijk. Niet afwachten, maar het gesprek aan gaan waar het ons uiteindelijk om te doen is. En dan samen aan de slag. Be the change you want to see in the world”, zo rondt Maurice Kostons het gesprek optimistisch af.

«

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

19


BEROEPSONDERWIJS

Tekst en foto: Dick Leseman

Studenten HAN werken samen met mkb aan innovaties voor energietransitie Dat er iets moet gebeuren in de energietransitie staat vast. Ook bij het mkb. Alleen al door nieuwe en toekomstige wetgeving staat het mkb onder druk, maar het biedt ook kansen met bijvoorbeeld nieuwe innovaties. Studenten van de Academie Engineering en Automotive van de HAN University of Applied Sciences staan klaar om die transitie samen met het mkb te versnellen. Het hoger beroepsonderwijs is de laatste tientallen jaren sterk veranderd. Het bestaat al lang niet meer uit theorie overdragen in collegebanken, de opgedane kennis toetsen in tentamens en bij een voldoende een diploma overhandigen. “De leeruitkomsten staan meer centraal als doel”, verduidelijkt Gerrit Averesch, directeur van de Academie Engineering en Automotive. “Natuurlijk

20Fietsen in De Liemers (Foto: Jeroen Liebers, Studio 38c) HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

hangen daar criteria aan, zodat we wel een gevalideerd en gewaardeerd diploma kunnen afgeven. We doen voornamelijk projectonderwijs en toegepast onderzoek dat in het mkb het beste tot haar recht komt. Projecten voor kleine en grote bedrijven, grote onderzoeksvragen, bij- en omscholingen, toegepast onderzoek, innovatie; wat doen we eigenlijk niet.”

ENERGIETRANSITIE EEN MUST Bij de Academie Engineering en Automotive is de energietransitie een belangrijk thema. “Je kunt geen energietransitie doen zonder een engineer, want veel in de energietransitie is technisch van aard”, weet hij. De energietransitie is een onomkeerbaar proces en raakt iedereen; ook het mkb. “Ieder persoon in elk bedrijf heeft te maken met energie. De impact van de energietransitie


allerlei blokkades tegen. Ze lopen tegen de netproblematiek aan; de kabel kan het gewoon niet aan”, legt ze uit. “Denk maar eens aan de agrarische bedrijven in het buitengebied met enorme daken. Daar ligt een grote taak voor de bedrijven als Tennet en Alliander, die niet een, twee, drie in te lossen is. Een tekort aan menskracht bij onder meer de netwerkbedrijven is één van de bottlenecks in de energietransitie.”

HUMAN CAPITAL BOTTLENECK IN ENERGIETRANSITIE

is dus voor iedereen van belang. Een beetje ondernemer zal rekening moeten houden met allerlei nieuwe regels”, stelt Joke Westra. Zij is docent en senior onderzoeker aan de HAN en noemt als voorbeeld dat de prijs voor CO₂-emmissierechten zo gestegen is. “Ook is er een grote groep ondernemers die intrinsiek gedreven is; dat zijn mensen met visie, die willen ontwikkelen, die willen groeien en innoveren. Als partner in de regio kunnen wij het mkb helpen met hun rol in de energietransitie.” Als voorbeeld noemt ze de congestie op het energienet, maar ook de balans tussen het aanbod van en de vraag naar elektriciteit. “Als een bedrijf een groot aantal zonnepanelen wil aansluiten, komt het

Volgens Gerrit Averesch krijgt de HAN regelmatig de vraag hoe zij het aantal engineers kan aanvullen. “Dat kunnen wij helemaal niet”, stelt hij. “Het is een gezamenlijke uitdaging voor het mkb, voor overheidsinstellingen, en ook voor ons als kennisinstelling om te laten zien dat je als engineer met hightech innovaties bijdraagt aan een groot maatschappelijk probleem. Dat is de mindshift die moet ontstaan in de maatschappij.” De HAN heeft hier een actieve rol in. Met verschillende nieuwe leerwerktrajecten voor specifieke doelgroepen werken we samen met bedrijven aan een groeiende instroom van professionals”, geeft Gerrit Averesch aan. “Een ondernemer, die zoekt naar een pas afgestudeerde hbo’er om zijn personele probleem op te lossen, is te laat. Die studenten hebben al een jaar voordat ze afstuderen een baan. Het is veel interessanter om samen met bedrijven na te laten denken om nieuwe doelgroepen aan te boren. Bijvoorbeeld een havist die geen zin meer heeft in schoolbanken, maar wel open staat voor een traineeship bij Alliander en in deeltijd een hbo-opleiding van ons volgt. Of een statushouder, al dan niet met een technische achtergrond.” De HAN kijkt daarbij al langer vooruit. “Juist voor deze specifieke doelgroepen draaien we al een paar jaar een Ad opleiding Elektrotechniek/ Energietechniek”, zegt Joke Westra. Ad staat voor associate degree en is een deeltijdopleiding. In twee jaar tijd ontwikkelt een student zich tot energietechnisch engineer onder meer om het elektriciteitsnet aan te passen.

INNOVATIE- EN KENNISMAKELAAR Om alle klimaatdoelstellingen te halen verandert wetgeving en normering voortdurend en in een rap tempo. “Ik heb er voor mijn vak een hele kluif aan om het bij te houden. De gemiddelde mkb’er is te druk met werken en mist de boot”, weet Joke Westra. Een installateur bijvoorbeeld heeft zijn orderportefeuille al vol. “Hij is in staat om te werken met warmtepompen, maar hij moet rekening gaan houden met waterstof, want in de toekomst zullen ketels mogelijk op waterstof gaan draaien”, is de visie van Gerrit Averesch.

“Wij willen veel pro-actiever met bedrijven samenwerken. Of het nu gaat om een personele of een technische vraag. Een kleine opdracht kunnen we vaak wel invullen met een student. En een grote onderzoeksvraag kunnen we onderdeel laten zijn van grote landelijke subsidieaanvraag.”

PARTNERSHIP Een mkb’er die wil innoveren, die intrinsiek gemotiveerd is om bij te dragen aan de energietransitie of die een goed plan heeft, kan een partnership of samenwerkingsrelatie met de HAN aangaan; samen op zoek naar nieuwe ontwikkelingen, interessante projecten en financiering. “Met mkb-partijen doen we heel bewust toegepast onderzoek waarbij we samen met die bedrijven een projectvoorstel schrijven om subsidies beschikbaar te krijgen, juist omdat we die samenwerking hebben. Zowel de bedrijven als de school hebben daar baat bij”, legt Joke Westra uit. “Daarmee kunnen we dubbel faciliteren. Wij kunnen van dienst zijn voor het bedrijf met waardevolle kennis en innovaties; én het bedrijf levert bijzonder interessante cases voor ons onderwijs. Dus de studenten die uitstromen hebben actuele en bijzondere voorkennis.” Zij zijn volgens Joke Westra ingelezen op de problemen die spelen in de regio. “We zien dat de meeste arbeidsrelaties op die manier tot stand komen. Daarmee verschuift ons blikveld van een school naar een kennisinstelling. Wij zijn makelaar in en verbinder van kennis”, aldus Gerrit Averesch.

ENERGIETRANSITIE IS MAATSCHAPPELIJKE OPDRACHT De energietransitie heeft de snelheid nodig van de kleine bedrijven. “De HAN is er niet alleen om de grote bedrijven te faciliteren, maar juist om het hele werkveld in de regio te faciliteren; inclusief de kleine bedrijven en de start-ups”, stelt Joke Westra. “Die zijn vaak innovatiever en wendbaarder.” Gerrit Averesch scherpt aan: “Het is aan ons als kennisinstelling om de partijen bij elkaar te brengen. Het onderzoek moet dan bijdragen aan de maatschappelijke opdracht. De energietransitie is een van die opdrachten. Die hijgt ons in de nek. Opschalen wordt heel spannend.”

«

HAN UNIVERSITY OF APPLIED SCIENCES Ruitenberglaan 29 6826 CC Arnhem Telefoon 024 – 353 05 00 www.han.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

21


WET EN REGELGEVING

Tekst en foto: Dick Leseman

Nysingh advocaten en notarissen werkt met cliënten aan energietransitie

De advocaten van Nysingh zijn uiteraard geen techneuten die u helpen met de state-of-the-art innovaties op het gebied van energietransitie en duurzaamheid. Toch kunnen ze bedrijven en overheden bijstaan bij het behalen van die doelen. Zij zijn namelijk op de hoogte van alle snel wisselende wet- en regelgeving of helpen bij aanvragen van subsidies en financieringen. Hoe? Wat weet u van nadeelcompensatie of aansluitplicht? Wat doet u met mondige burgers of activistische aandeelhouders? We spraken met advocaten Vera Textor en Carola van Andel.

Nysingh is een full service kantoor met meer dan 110 advocaten en notarissen. Met vestigingen in Utrecht, Zwolle, Apeldoorn en Arnhem heeft Nysingh landelijke dekking en levert diensten

22

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

aan o.a. ondernemingen, overheden en zorgen onderwijsinstellingen. Ze kennen de weg in deze sectoren en vanuit hun brede ervaring en met specifieke kennis biedt Nysingh op vele rechtsgebieden diensten aan. Maar juridische

vraagstukken blijven zelden beperkt tot één rechtsgebied. Daarom werken de juridische professionals van Nysingh vaak nauw samen in multidisciplinaire en integrale teams.


Vera Textor is advocaat bestuursrecht en omgevingsrecht. Binnen het bestuursrecht heeft zij het aandachtgebied subsidierecht en in die context heeft ze veel te maken met subsidies voor duurzame en hernieuwbare energie. Binnen het omgevingsrecht en ruimtelijk bestuursrecht krijgt ze veel te maken met duurzame energieprojecten van gemeenten en ontwikkelaars zoals windparken en zonnevelden. Maar ook met het gasloos bouwen om te voldoen aan de stikstofnormen in het kader van de Wet natuurbescherming en hoe je dat planologisch moet verzekeren. Carola van Andel houdt zich vooral bezig met gebieds- en projectontwikkeling en de inrichting van het buitengebied, maar dan vanuit de civiele kant. Bijvoorbeeld contractenrecht, samenwerkingsvormen, grondzaken, de ontwikkelingen van de Regionale Energie Strategie en vergoedingen bij onteigening. Zij is ook bezig met een gemeente die een wijk van gas naar waterstof wil brengen. Wat komt er bij kijken welke partijen gaan het uitvoeren, onder welke condities en welke compensaties staan er tegenover?

Bij Nysingh ondernemen ze met oog en aandacht voor de wereld om hen heen onder andere door de praktijkvoering duurzaam in te richten, goede doelen organisaties en maatschappelijke initiatieven te steunen met een financiële bijdrage en door hun expertise om niet in te zetten. De drie pijlers onder het MVO-beleid Nysingh zijn dan ook: Mens, Milieu en Financiële sponsoring. Nysingh benadert de ondernemers ook proactief met bijvoorbeeld de nieuwsbrieven waar de energietransitie een vast item is. Via de Nysingh Academy (online) kunnen ondernemers intekenen voor de cursussen, webinars en workshops rondom allerlei thema’s.

GROENE KEUZES Voor de eigen bedrijfsvoering maakt Nysingh zoveel mogelijk groene keuzes. “Bedrijven als Nysingh hebben impact op de kwaliteit van water, bodem en lucht”, vindt Vera Textor. “We verduurzamen onze praktijk door het maken van groene keuzes, door bijvoorbeeld vaker gebruik te maken van videoconferencing in plaats van autokilometers te maken. We kopen de energie groen in en maken gebruik van duurzame kantoorartikelen.” Ook voor de koffie maakt Nysingh een duurzame keuze. “We weten dat Peeze hun koffie zo duurzaam mogelijk en zo eerlijk mogelijk voor de boeren produceert”, legt Carola van Andel uit. “Daarnaast laten we de koffiedrab uit de koffiemachines afhalen door SpijkerZwam, een kleine coöperatie die oesterzwammen laat groeien op koffiedik van meerdere Arnhemse organisaties.” Vervolgens levert SpijkerZwam de oesterzwammen aan lokale horeca en cateringbedrijven die er bijvoorbeeld vegetarische bitterballen van maken; en alles heel lokaal dus met een minimale footprint.

VERANDERINGEN IN OMGEVINGSRECHT Het omgevingsrecht maakt voortdurend ontwikkelingen door zoals de introductie van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), herzieningen van de Wet op de ruimtelijke ordening (Wro), de Crisis- en

herstelwet (Chw) en de steeds complexer wordende regelingen op het gebied van natuurbescherming. En voorlopig gaan de veranderingen in hoog tempo door. “De grootste wijziging is op 1 juli 2022, want dan treedt de nieuwe Omgevingswet in werking”, vertelt Carola van Andel. “Een belangrijk onderdeel van die Omgevingswet is de participatie van de betrokkenen. Onder de Omgevingswet valt een scala aan instrumenten om de energietransitie tot stand te brengen.” Voor bouwactiviteiten geldt momenteel een vrijstelling van de vergunningplicht vanwege stikstofdepositie, maar ook voor bouwbedrijven gaat er iets veranderen. “Bouwondernemers zijn natuurlijk blij met de vrijstelling”, legt Vera Textor uit. “Vooral bij projecten waarbij tijdens de bouwfase stikstof vrijkomt, terwijl in de gebruiksfase de uitstoot vrij beperkt is. Maar met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn bouwbedrijven ook verplicht bepaalde maatregelen te treffen om de stikstofuitstoot terug te brengen. Het is slim om daar nu al rekening mee te houden in je planning. Je zult vanaf dan met energiezuiniger materieel moeten gaan werken.” Zij denkt dat niet alle bouwondernemers zich daarvan bewust zijn, omdat deze maatregel wat minder in de publiciteit is gekomen.

ONRENDABELE INVESTERINGEN EN NADEELCOMPENSATIE In 2050 moet de industrie in Nederland circulair zijn en vrijwel geen broeikasgas meer uitstoten. Dat ijkpunt lijkt ver weg, maar een eerste tussenpunt komt rap dichtbij. In 2030 moeten bedrijven minimaal 50% minder mineralen, fossiele grondstoffen en metalen gebruiken. “Nederland loopt achter op schema in Europa; we moeten een flinke inhaalslag maken”, vindt Carola van Andel. “Bedrijven moeten er rekening mee houden dat als ze investeren dat ze echt met de huidige stand van de techniek duurzaam investeren. Mocht die investering door nieuwe regelgeving niet rendabel blijken, is eventueel vergoeding in

de vorm van nadeelcompensatie mogelijk. Als ondernemer moet je ervoor zorgen dat je niet tegengeworpen kan krijgen dat je zag aankomen dat jouw investering onrendabel zou zijn. Wij kunnen daarbij helpen.”

MONDIGE BURGERS Wellicht zit de ondernemer niet te wachten op investeringen in duurzaamheid en heeft hij mogelijk andere prioriteiten. “Aandeelhouders worden steeds activistischer en burgers steeds mondiger. Denk maar aan het proces tegen Shell. Milieuclubs zijn technisch goed onderlegd en kunnen beoordelen of de vergunningen van bedrijven die stikstof uitstoten toereikend zijn bijvoorbeeld”, verduidelijkt Vera Textor. “Zij stappen naar de provincie met een handhavingsverzoek. Wij staan klaar om dan met het bedrijf mee te denken en samen te bekijken of de vergunning toereikend is en zo niet om dan met een stikstofdeskundige, de omgevingsdienst en de provincie te onderzoeken wat er nodig is om de vergunning wel toereikend te maken. We zullen alles op alles te zetten om een procedure te voorkomen en op tijd de juiste stappen te nemen.” Ook staat Nysingh ondernemers bij die zonnepanelen op het dak willen leggen en eventueel terug willen leveren aan het net. “In de discussie met Liander of een andere netbeheerder over een aansluitplicht adviseren wij vaak”, schetst Carola van Andel. “Als je zonnepanelen puur voor eigen gebruik neerlegt is er niet zo’n probleem, maar als je doel is om veel energie terug te leveren aan het net, dan komt de netbeheerder om de hoek kijken en is het van belang goede afspraken vast te leggen.”

«

NYSINGH ADVOCATEN EN NOTARISSEN Velperweg 10 6824 BH Arnhem Telefoon 088 – 752 0000 E-mail info@nysingh.nl www.nysingh.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

23


ADVIES EN ACCOUNTANCY

Tekst: Paul de Jager // Fotografie: Jacques Kok

EEN KENNISMAKING MET ACCON■AVM BIJ MOLEN ‘DE VINK’ IN HERVELD:

”Je hebt wind nodig om de wieken te laten draaien” Het gesprek vindt op een zonnige septemberdag plaats op de binnenplaats bij molen ‘De Vink’ in Herveld. Pas na een klein half uur, waarin het ene na het andere voorbeeld wordt gegeven van inspirerend ondernemerschap, valt voor het eerst het woord ‘accon■avm’. “Ja, zo gaat dat.” lacht Erik van der Most, directeur Advies regio Zuid-Oost bij accon■avm. “We redeneren altijd vanuit de ondernemer: Waar lig je wakker van? Wat houd je bezig? We zijn een advies- en accountancy-organisatie, maar we brengen vooral graag mensen bij elkaar om sámen beweging te genereren.”

SAMEN, MET DE BLIK OP DE TOEKOMST Hij is niet de enige die vol passie vertelt over de kansen en uitdagingen waarmee ondernemers uit uiteenlopende

24

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

sectoren dagelijks te maken krijgen. Ook directeur Marketing & Communicatie Mirjam Groenendijk laat zich niet onbetuigd. Beide komen uit ondernemersgezinnen: “We zitten niet voor niets op deze plek. Bij een molen

met een lange geschiedenis, in 1722 in gebruik genomen als korenmolen. Eeuwenlang in familiebezit geweest en heden ten dage beheerd door een stichting.” De molen viert dus in 2022 haar 300-jarig bestaan.


OVER ACCON AVM ADVISEURS EN ACCOUNTANTS accon■avm is in 1917 door ondernemers opgericht vanuit het coöperatieve gedachtegoed en kent nog steeds een stichtingsstructuur. Met circa 40 kantoren en bijna 1.000 medewerkers biedt het met full service dienstverlening een passend antwoord op iedere ondernemersvraag. Controleen samenstelwerkzaamheden gaan steeds meer automatisch. Dit biedt de adviseurs meer ruimte voor proactieve advisering en interpretatie van cijfers. accon■avm is vooral actief in het midden- en kleinbedrijf en de agrosector. Tot de diensten worden gerekend: financieel en strategisch advies, locatie ontwikkeling, accountancy, werkgeversservice op het gebied van HR en controlepraktijk.

“De molen is aan renovatie toe, op dit moment worden alle registers open getrokken om dat financieel mogelijk te maken”, vervolgt Erik. “Het bijgebouw met woonhuis werd aangekocht en verbouwd door Bas van Beers, een ondernemer met oog voor duurzaamheid en circulariteit. Bas is geen luchtfietser, maar houdt van daadwerkelijk aanpakken.” Op de vraag ‘waarom wilden jullie juist op deze plek afspreken?’ antwoordt Mirjam: “Accon■avm behoort tot de 10 grootste accountantskantoren en we richten ons vooral op het midden- en kleinbedrijf. Daarbij werken we met bijna 1.000 collega’s vanuit een landelijk verspreid kantorennetwerk. We zijn dus ook regionaal en lokaal vertegenwoordigd en betrokken. Daardoor kennen we niet alleen de klant, maar ook de lokale situatie en gemeenschap.” Dat laatste maakt het mogelijk om mensen bij elkaar te brengen en altijd vanuit een gezamenlijk doel, gericht op de toekomst. “Want sámen aan de slag is van cruciaal belang”, meent Erik van der Most, wijzend op de molen, “Eén graanproducent was niet in staat om zo’n molen neer te zetten. Daar was een coöperatie van meerdere producenten voor nodig.”

PEOPLE, PROFIT, PLANET “Dat was in 1722; toen werd er al coöperatief gedacht”, vult Mirjam Groendijk aan. Zij was het die Bas van Beers bij dorpsplatform Samen Driel Duurzaam haalde: “Door de krachten te bundelen, sta je als burger sterker in de lokale ontwikkeling van initiatieven gericht op duurzaamheid. Bas z’n netwerk en trackrecord helpt ons onze doelstellingen te verwezenlijken. Zijn ondernemerschap inspireert ook ons bij accon■avm om mee te denken over ontwikkelingen die zowel bijdragen aan de welvaart als aan het welbevinden en welzijn van mensen, maar ook van de leefomgeving.” Erik knikt: “People, profit, planet. Dat zijn geen holle frasen, de impact van je ondernemerschap moet echt op alle drie die componenten van invloed zijn, anders ben je als ondernemer al snel out of business. En daar helpen wij de ondernemer bij met onder andere doordachte businessplannen, investeringsen subsidieaanvragen. De samenwerking met de ondernemer en andere betrokken partijen vat Mirjam Groenendijk samen met de passende beeldspraak: “Kortom, er is wind nodig om de wieken in beweging te krijgen.”

HEMELBESTORMERS Erik van der Most verduidelijkt de samenwerkingsgedachte aan de hand van een venndiagram. Dat is een geheel van cirkels, die elkaar in het middel deels overlappen. “Daar zit het gemeenschappelijk belang. Dat willen we als accon■avm zichtbaar maken. Als je met die insteek mensen bij elkaar zet, dan komen ze in beweging vanuit dat gemeenschappelijk belang. Dan kom je er altijd uit. Vervolgens kunnen we de plannen die gesmeed worden doorberekenen. We onderzoeken met onze financieel specialisten hoe we hemelbestormende ideeën op aarde kunnen realiseren”, vertelt Erik van der Most. Hij ziet de samenwerkingsgedachte ook terug in de agro-branche waarin accon■avm actief is. Zo noemt hij een project in het Westland, waar warmte uit de glastuinbouw ingezet wordt om een naastgelegen woonwijk van warmte te voorzien. “Er zijn grote maatschappelijke trends gaande, maar het begint altijd met mensen. Lokaal”, zegt hij. Er is versnelling van initiatieven te bewerkstelligen als partijen vroegtijdig om

tafel gaan zitten, weet Erik van der Most. Hij noemt de ambtenaar, die meestal pas wordt ingeschakeld voor vergunningverlening als er een afgerond plan voor hem op tafel ligt. Op zo’n moment is er niet veel meer te sturen. Maar als diezelfde ambtenaar eerder bij het planvorming betrokken wordt, kan hij nog sturen in de richting van groen licht. Beide gesprekspartners zien ook een belangrijke rol weggelegd voor het onderwijs. De student van nu, is de aanjager met frisse ideeën van morgen.

BREDE WAARDE De snel veranderende wereld vraagt ook van accon■avm om een nieuwe manier van werken. “Onze meerwaarde zit in proactieve advisering; in gesprek gaan met de ondernemers. Integrated reporting wordt daar steeds nadrukkelijker onderdeel van: niet alleen kijken naar financiële waarden, maar ook naar de sociale en ecologische waarden. Integrated reporting, rapporteren op je duurzaamheidsprestaties, wordt steeds belangrijker. Erik van der Most noemt supermarktketen Albert Heijn, die samen met andere bedrijven de president van Brazilië de wacht aanzegde als hij niks zou doen aan de kap van het regenwoud. Zelfs bij elektronicagigant Philips “toch van huis uit bij uitstek aandeelhouders- en winst gerelateerd”, ziet hij nu dat CO2-uitstoot in de besluitvorming wordt meegewogen. Mirjam Groendijk ziet inclusief ondernemerschap en true pricing (waarbij milieu effecten in de kostprijs worden meegenomen) toenemen. “Ik noem het werken met stok en staf.” Verduidelijkt Erik: “Stok, omdat de overheid met wet- en regelgeving komt. Staf om te dirigeren waar we naartoe moeten. Ruimte bieden om te kunnen ondernemen, daar zijn we als accon■avm goed in.” Mirjam Groenendijk kijkt naar de molen: “En ondernemers vangen er wind mee, dat is dan weer koren op ónze molen…”

«

ACCON■AVM Meander 725 6825 ME Arnhem Telefoon 088 – 446 90 00 E-mail info@acconavm.nl www.acconavm.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

25


HyMatters. Powering Your Future Today Is uw vastgoed of bedrijfsproces afhankelijk van aardgas? Wilt u uw dieselverbruik of CO2-uitstoot terugdringen? Wilt u uw wind- of zonnepark aansluiten op het elektriciteitsnet? Of het dak van uw bedrijfspand volleggen met zonnepanelen maar is dat niet mogelijk vanwege netcongestie? HyMatters helpt bedrijven om zich op hun toekomst voor te bereiden. Jerom Janssen (CEO van HyMatters): “Het wordt steeds duidelijker dat we snel afscheid gaan nemen van fossiele brandstoffen. Maar veel van onze processen en producten zijn direct of indirect afhankelijk van deze energiebronnen. Veel bedrijven begrijpen dát er actie ondernomen moet worden, maar zien nog niet hóe, of juist wannéér het beste moment voor de overstap is. Om de energietransitie niet alleen maar geld te laten kosten, kijken we samen met onze klanten niet alleen naar wat je kunt en moet doen, maar ook naar welke zakelijke kansen dat oplevert. Want wie nu handelt heeft nog keuzevrijheid: welke oplosrichting is praktisch uitvoerbaar in de tijd? Over acht jaar is het al 2030, het jaar waarin we met elkaar 50% minder CO₂-uitstoot moeten realiseren. Vanuit de EU wordt zelfs al gewerkt aan een voorstel

26

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

voor 55% - “Fit for 55”. Iedereen moet verduurzamen, dus er is nog heel veel werk te verzetten – wees proactief, plan je projecten op tijd.” HyMatters realiseert oplossingen rondom verduurzaming van vastgoed en bedrijfsprocessen door de inzet van groene waterstof. Centraal staat steeds de vraag welke energiestromen er nu zijn: waar en hoe worden bijvoorbeeld elektriciteit en/ of aardgas nu gebruikt? Vervolgens kijken we hoe die energiestromen zo aangepast kunnen worden dat er slim gebruikt gemaakt wordt van energieopslag. Welke economische voordelen zijn daarmee te behalen? Hoe kan groene waterstof een verschil maken in het verduurzamen? We nemen uw zorgen uit handen door te ondersteunen met technisch projectmanagement, ontwerp, engineering en realisatie van de oplossing die past bij úw vraagstuk. Ook bieden we, indien nodig, ondersteuning bij uw vergunningsaanvraag.

Samen met u realiseren we de passende oplossing, zodat uw bedrijf klaar is voor de toekomst. Wilt u graag eens in gesprek over wat waterstof of HyMatters voor uw bedrijf kan betekenen? Neem gerust contact op met Jerom Janssen – hij helpt u graag verder.

«

JEROM JANSSEN Telefoon 06 - 255 20 451 E-mail Jerom.Janssen@HyMatters.com www.HyMatters.com


SOLAR ENERGY BOOSTER

Tekst en foto: Huub Luijten

JAN PUTMAN, SOLAR ENERGY BOOSTER:

“Energiehek zorgt voor efficiënte warmte- en koudeopslag en kostenbesparing” Optimaal rendement uit zonnepanelen en warmtepompen door een slimme koppeling van systemen. Het kan met het ‘energiehek’ van Jan Putman, zowel kleinschalig als op wijkniveau. Met de Solar Energy Booster, de naamgever van zijn bedrijf, bewees Jan Putman al dat de energie die wordt opgewekt met een zonnepaneel kan worden vergroot. In combinatie met een goed afgestelde warmtepomp plus energie opslag via het ‘energiehek’ is een energiewinst van meer dan 30 procent mogelijk. “Onze Boosterpanelen worden al sinds een jaar of zes fabrieksmatig geproduceerd”, vertelt Jan Putman. “Intussen werk ik aan verdere verbetering van de Booster en bedenk ik nieuwe producten. Alles met het oog op energiewinning die zon en aarde levert en de koppeling met opslag daarvan.” Vanuit zijn filosofie dat het succes van een goed idee en een goed product staat of valt met de maakbaarheid, kostprijs, prestaties en het installatie- en gebruiksgemak, ontwikkelde hij met partners een warmtepomp, waar hij inmiddels octrooi voor heeft verworven, en het ‘energiehek’. “Het bijzondere is de koppeling van zonnepanelen en warmtepomp via het ‘energiehek’ aan de verwarmingsinstallatie in het gebouw. Er bestaan al dergelijke systemen, maar die zijn vaak dubbel zo duur en je kunt er meestal niet mee koelen, wat bij de Solar Energy Booster wel kan. Het unieke van het ‘energiehek’ is dat het op elk gewenst formaat kan worden gemaakt. Tevens is het ‘energiehek’ gemakkelijk te installeren door

de vorm ervan. Het is namelijk een verticaal bodemsysteem. Bijkomend voordeel; het is ideaal voor warmte- en koudeopslag.” “Om goed en zuinig te functioneren moet de brontemperatuur van een warmtepomp optimaal zijn. Dat kan voor grotere projecten het best met een lage temperatuur warmtenet, je kunt ermee verwarmen en koelen, plus de transportleidingen zijn veel goedkoper dan die van een hoge temperatuur warmtenet waar je enkel mee kunt verwarmen. Het geïntegreerde ‘energiehek’ zorgt dan voor de mogelijkheid van verwarming en koeling van een gebouw.” Het ‘energiehek’ bestaat uit een set van flexibele buizen, gevuld met water en glycol, dit laatste middel is om bevriezing te voorkomen. Putman heeft het systeem inmiddels uitvoerig getest in een proefopstelling met een klein warmtenet voor drie woningen en kantoor. Putman schetst: “Het ‘energiehek’, dat is verbonden met de zonnepanelen en de warmtepomp wordt in een smalle sleuf in de grond geplaatst, dat is een vrij eenvoudige klus. Tests op verschillende locaties hebben bewezen dat het systeem werkt en kostentechnisch concurrerend is.”

systeem werkt met verschillende merken warmtepompen en wat de voordelen voor gebruikers zijn, gelet op het energieverbruik. Parallel aan dit project heeft Jan Putman contacten met de Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule (RWTH) in Aken over samenwerking op het gebied van zowel hoge als lage temperatuur warmtenet opslagsystemen. “We werken toe naar slimme systemen die zowel via zonnepanelen als warmtepompen energie kunnen opslaan en afgeven. Technisch gezien is de ontwikkeling er voor lage temperatuur verwarming maar ook voor bestaande bebouwing, dus voor temperaturen boven de 70 graden.” Ofwel in de woorden van Jan Putman: “Lage temperatuur warmteopslag is hot.” Kijk op www.solarenergybooster.nl voor de prachtige aanbieding !!

«

SOLAR ENERGY BOOSTER Den Aam 21 7044 AB Lengel Telefoon 026 – 820 03 44 E-mail info@solarenergybooster.nl www.solarenergybooster.nl

Samen met Organisatieadviesbureau Berenschot gaat Solar Energy Booster in een grootschalig project laten zien hoe het

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

Jan Putman toont een zonnepaneel met Solar Energy Booster en energiehek.

27


DUURZAAMHEID

Tekst en foto: Dick Leseman

Familiebedrijf Hooijer Renkum is duurzaam in alle poriën In alle facetten van de onderneming en de bedrijfsvoering heeft Hooijer Renkum de ambitie duurzaam te opereren. Bijvoorbeeld in de benadering van klanten door niet op prijs te concurreren, maar door een langdurige relatie aan te gaan en kwaliteit te bieden. Ook in het personeelsbeleid is Hooijer Renkum gericht op continuïteit en inclusiviteit, want de filosofie is dat medewerkers het hart van de onderneming vormen. En natuurlijk ligt de focus van de bedrijfsactiviteiten op duurzaamheid en circulariteit. Zo’n twee jaar geleden nam Derkjan Hooijer het bedrijf Hooijer Renkum over van vader Karel. Ooit begonnen met een aantal diensten voor Parenco, de papierfabriek in Renkum, en uitgegroeid tot een voorbeeldige onderneming met een breed palet aan bedrijfsactiviteiten zoals circulaire sloopwerkzaamheden, bodemsanering, asbestverwijdering, aanleg en onderhoud van groen en aanleg van infrastructuur, zowel boven- als ondergronds.

GROENE WAARDEN Het verwerken van hun snoeiresten tot biomassa startte een jaar of twaalf geleden. Het werd zo succesvol dat Hooijer Renkum in 2017 de 9 hectare grote GroeneWaarden betrok; een oude steenfabriek nabij kasteel Doorwerth, ruimte genoeg om de groene ambities van de aannemer vorm te geven. “Er is tegenwoordig veel kritiek op het verstoken van biomassa en daar kan ik goed inkomen”, zegt Derkjan Hooijer. “Het is in mijn optiek een tijdelijke oplossing en het is alleen duurzaam als je uitsluitend het snoeiafval van regulier groenonderhoud gebruikt.” In zijn optiek heeft het kappen van bossen in Canada of Oost-Europa en het verschepen daarvan op vervuilende

28

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

oceaandiesels naar Nederland ten behoeve van de biomassacentrales niets met duurzaamheid te maken. “Natuurlijk levert het verbranden van biomassa weer CO₂ op, maar fijnstof, kooldioxide en andere schadelijke stoffen vangen de filters in de centrales af. Bovendien bij composteren komt er ook CO₂ vrij, maar dan zonder energieopbrengst.”

GROEN EN GOED Hooijer Renkum heeft overigens een geavanceerd en uniek proces ontwikkeld om van alle reststromen uit de groenwerkzaamheden een hoogwaardig product te maken voor de biomassacentrales; goed gedroogd, fijn gemalen, zonder metaal- en grondresten. Dat Hooijer duurzaamheid serieus neemt, blijkt ook uit de nieuwe innovatie bij de verwerking van het groenafval. “We kregen feedback uit de biomassacentrales dat er toch nog wat grond- en steenresten in ons biomassa zat”, legt Derkjan Hooijer uit. “We hebben daarom een wasinstallatie ontwikkeld waarbij vrijwel alle grond, stenen en metalen resten uit het groenafval wordt gewassen.” De grond die dan nog resteert is dankzij de laatste resten organisch materiaal heel geschikt om te composteren tot vruchtbare groencompost. “Jaarlijks kunnen we 30.000 kuub bodemproducten leveren. We gaan dat in samenwerking met Hardeman Zanden Grindhandel uit Veenendaal via een webwinkel aanbieden aan consumenten in big bags onder de merknaam GroeiGoed.” Zijn zus Annewil zal vanuit Hooijer leiding geven aan dit bedrijfsonderdeel met de toepasselijke naam.

SAMENWERKING IN DE HELE KETEN Op het gebied van duurzaamheid werkt Hooijer samen in de keten, dus zowel aan de klanten- als aan de leverancierskant. Maar ook met concurrenten werken ze samen. “Met een tiental sloopbedrijven hebben we bijvoorbeeld een coöperatie opgericht. De bedoeling is dat we het sloopmateriaal zodanig te bewerken dat het weer herbruikbaar is. Wij verwerken plafondplaten; een ander bedrijf verwerkt weer andere materialen, bijvoorbeeld hardhouten kozijnen”, verduidelijkt hij. Samen met de Voorwerkers, die passend werk biedt aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, brengt Hooijer een nieuwe ecologische verflaag aan op die platen. Ze komen dan refurbished op een online marktplaats; allemaal in samenwerking met de coöperatie insert.nl. “Wij werken graag samen met klanten, opdrachtgevers en concullega’s om te komen tot een kwalitatief betere en duurzamere dienstverlening”, aldus Derkjan Hooijer.

«

HOOIJER RENKUM B.V. Energieweg 7 6871 KB Renkum Telefoon 0317 – 31 86 66 E-mail info@hooijer.nl www.hooijer.nl


KLIMAATAMBITIES

Beleef de toekomst in het Future Experience Centre Rijden in een Tesla, 3D-printen van voorwerpen, lopen door een virtuele stad of koken met insecten. In het Future Experience Centre wordt op een unieke manier aandacht besteed aan de belangrijkste duurzaamheidsthema’s. Door gezamenlijk de toekomst te ervaren en te beleven, krijgt u naast een interessant teamuitje ook gesprekstof over wat duurzaamheid voor uw organisatie betekent. Na de experience gaan we met uw team de impact doorgronden en vertalen in een actieplan. Een klimaatactieplan opstellen op een leuke en leerzame manier! BEPAAL UW KLIMAATAMBITIE EN KLIMAATDOELEN Wat betekent duurzaamheid en welke thema’s zijn voor uw organisatie belangrijk? Speel ons klimaatspel, een serious game, om uw klimaatambitie te bepalen. Of stel het Waardenkompas op om richting te geven aan uw strategie. Ontdek met het Future Proof Organisation assessment hoe flexibel uw organisatie is. Inzicht krijgen in strategische oplossingen op een andere manier. Oftewel: inspireren en motiveren, direct aan de slag gaan, doelen stellen en concrete afspraken maken!

ERVAAR DE KLIMAATOPLOSSINGEN Wanneer is Quagga Island klimaatneutraal? Ga de uitdaging aan om met elkaar een eiland klimaatneutraal in te richten. Redt u het om in 2050 klimaatneutraal te zijn? Speel de rol van

overheid, bevolking, toerisme, industrie en leveranciers en ervaar hoe moeilijk het is om de juiste beslissingen te nemen. Ervaar in deze serious game de Nederlandse Klimaatwet op een hele nieuwe manier. Welke collega weet zich het beste vast te houden aan standpunten en wanneer sluit u een compromis? Ga de uitdaging aan en vind samen de oplossingen. Versla de andere teams en zet een nieuw jaarrecord.

ONTDEK DE IMPACT VAN KLIMAATVERANDERING In de omgeving van Arnhem op de fiets inzicht krijgen in de veranderingen door het klimaat. De wolven zijn terug! Ga op een mountainbike op pad om meer te weten te komen over dit fascinerende dier. Maakt u liever een wandeling? Loop dan onze Sprengenbeektocht en ervaar wat water voor ons betekent.

Tijdens een puzzeltocht loopt u langs de mooie sprengenbeken in de bossen rondom Oosterbeek. Kortom, unieke ervaringen die u nieuw inzicht geven. Vervolgens stelt u samen jaarlijkse actielijsten op en plant u een concreet transitiepad naar 2025.

SAMEN AAN DE SLAG! Of u nu op zoek bent naar concrete doelen of al klaar bent voor een verdiepingsslag, het Future Experience Centre helpt u graag verder. Samen de toekomst ervaren. Bent u er klaar voor?

«

Kijk voor meer informatie op: www.futureexperiencecentre.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

29


RONDETAFEL CIRCULAIR

Tekst: Dick Leseman // Fotografie: Huub Luijten

Ketens transparanter voor versnelling voedsel- en eiwittransitie

30

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021


Om zeven miljard monden te voeden zal er iets moeten veranderen aan de keten van voedselproductie tot onze manier van consumeren. Minder verspilling in de voedselketen, minder vleesconsumptie, terugbrengen van biodiversiteit, meer circulariteit in het voedselsysteem en een betere verwaarding van planten en reststromen. Daar waren de deelnemers aan de ronde tafel het wel over eens. Maar wat dan en hoe? Acht betrokken personen spraken met elkaar over deze issues.

VOEDSELVERSPILLING HEEFT IMPACT OP KLIMAAT “We zetten ons dit jaar 50 jaar in voor vitale natuur, mooie landschappen en een duurzaam Gelderland”, zegt Petra Souwerbren, die sinds 2018 directeur Natuur en Milieu Gelderland is. “Dat doen we als vereniging met particuliere leden en ongeveer honderd aangesloten organisaties, waar we graag mee samenwerken.” Verduurzamen van de landbouw en ons voedsel vergt een grote omslag, maar we kunnen vandaag al beginnen met verduurzaming door minder te verspillen. “De klimaatimpact van voedselverspilling is heel groot. Dat moeten we gewoon oplossen. Twee miljard kilo voedselverspilling in Nederland per jaar; bij de consument, in de horeca, bij de cateraars, in de winkel en opslag. Het is bizar.” Kees Pieters is verantwoordelijk voor het innovatiebeleid op het gebied van Agri & Food voor de Provincie Gelderland. “Dat gaat naast het vestigingsklimaat voor innovatieve bedrijven ook om een aantal inhoudelijke programma’s, die zijn gericht op het verduurzamen van het voedselsysteem. Ik ben coördinator van het deelprogramma Agri & Food van het programma Circulaire Economie. In dat kader sturen we onder meer op de eiwittransitie, want vlees is tot een factor 25 minder efficiënt dan plantaardig eten; daar kun je hele grote slagen maken.” Hij beaamt dat verspilling een flinke klimaatimpact heeft en dat de provincie het onderwerp serieus neemt. “Voedselverspilling en reststromen verwaarden zijn andere belangrijk aspecten van dat programma.”

MINDER VLEES MEER EENDENKROOS Hoewel de klimaatcampagne ‘Iedereen doet wat’ niet het lef had om minder vlees eten op te nemen in de campagne is er aan deze ronde tafel wel consensus over dit onderwerp. “De VN heeft geconstateerd dat als we straks de wereldbevolking willen voeden, we dan echt een transitie moeten hebben van dierlijk eiwit naar plantaardig eiwit”, vertelt Petra Souwerbren. “Ik heb een fantastisch project gedaan met waterlinzen, ook wel bekend als eendenkroos. We hebben een proef gedaan in een kas om het te telen, op allerlei duurzame en circulaire manieren. In waterlinzen zitten enorm goede plantaardige eiwitten. Van alle plantaardige eiwitten scoren de waterlinzen het beste. Dit was een pilot, maar als we in staat zouden zijn dit op te schalen, dan denk ik dat we een hele belangrijke bijdrage leveren aan de eiwittransitie”, legt Jan Taks uit. Hij is innovatiemanager van NEXTgarden, het tuinbouwgebied in de Lingewaard en directeur Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard (PHTB). “Het wachten is echter op de goedkeuring van de EU, maar het kan zomaar zijn dat we binnenkort die

goedkeuring krijgen.” Het project dat in 2019 begon is begin dit jaar afgerond. Volgens Frits van Bergen Henegouw, directeur van machinebouwer RhineTech, staat er in Amerika al een grote waterlinzenkwekerij. “Ze kweken waterlinzen in bassins die kunnen bewegen, dat schijnt nogal belangrijk te zijn”, weet hij. Hij weet ook dat er knappe koppen uit Wageningen betrokken zijn bij die kwekerij. “We hebben voor Amerika waterlinzen geperst. Ik heb het ook zelf uit de sloot geschept en geperst. Dat werkt gewoon.” Het is hem duidelijk dat waterlinzen uit de sloot te verontreinigd zijn voor voedselproductie. “Maar als proef werkt het prima. Dus als ze gekweekt worden zijn wij er klaar voor.” Kees Pieters is ook projectleider eiwittransitie bij de provincie, maar hij voorziet geen snelle overgang. “Veehouderij afbouwen in Nederland vanwege de natuurproblemen leidt niet automatisch tot een duurzamer wereld. De natuur in Nederland profiteert, maar de vleesproductie verschuift naar plekken waar het nog wel mag binnen de doorgaans minder strikte regels dan we hier hebben.” Petra Souwerbren erkent dat dit kan gebeuren. “Maar dat ontslaat ons niet van de plicht onze leefomgeving duurzaam te bewaren. De agrifood-sector in Nederland is mondiaal trendsettend. Met onze kennis ook over duurzame plantaardige eiwitten kunnen we gidsland worden”, vindt ze.

MACHT EN REGIE MONDIGE BURGER NGO’S Frits van Bergen Henegouw heeft aan den lijve ondervonden hoe machtig de mengvoederbedrijven zijn. “We hebben in Noorwegen een pilot gedraaid om uit lokaal gras eiwit te winnen. Het onderzoek is betaald door een mengvoedergigant in Noorwegen”, schetst hij. Ondanks dat de uitkomsten bijzonder gunstig waren en zelfs wetenschappelijk onderbouwd, krijgt niemand het rapport te zien. “Het rapport is in een la verdwenen. De Noorse regering wilde in 2020 de import van soja verbieden. Ze hebben afgezien van het importverbod. Het is een politiek steekspel, waarbij de mengvoedergiganten het mes in de tafel zetten.” Kees Pieters beaamt dat het een groot krachtenveld is van gevestigde belangen. “Je moet de vleesindustrie nageven, dat ze de lobby goed op orde hebben, maar ook sterk zijn in het verwaarden van het gehele dier.

“Minder vlees meer eendenkroos” HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

31


ONDERWERP

ONDERWERP

ONDERWERP

(SUB-)KOP

(SUB-)KOP

(SUB-)KOP

(Deel) Intro

(Deel) Intro

(Deel) Intro

Teroeska Boterkooper, business development manager bij Synerlogic

Petra Souwerbren, directeur Natuur en Milieu Gelderland

Daar kun je van leren. Maar als je de Farm to Fork Strategy van Europa leest, dan is er verandering op til. Het is nog niet zo ver en er wordt vertraagd; maar de toon is gezet. LEESdat VERDER OPde PAGINA 00 Het moet anders. Ik zie ook er in mengvoederindustrie heel gedreven mensen zitten, die bezig zijn met hun businessmodel voor over tien jaar.”

Kees Pieters, projectleider eiwittransitie Provincie Gelderland

verhaal naar de consument belangrijker wordt.”

KETENS TRANSPARANTER EN DUURZAMER VERDER OP PAGINA 00 Ze gaat verder en noemt LEES het belang van

transparantie in de keten. “Er zijn heel veel dingen in de keten die de consument niet (SUB-)KOP weet. Ik zou best duurzamere kleding willen (Deel) kopen,Intro maar die keten is zo ondoorzichtig. Daar kan je de consument toch niet verantwoordelijk voor houden”, vindt Teroeska Boterkooper. Als er een organisatie is die transparant is dan is het De Fruitmotor, een coöperatie in West-Betuwe. “We hebben een verdienmodel, waarbij we van restappels mooie producten maken, bijvoorbeeld ciders. Die verkopen we in landwinkels en andere Jan Taks denkt dat de politiek uiteindelijk winkels, waaronder de Bijenkorf. Daar ook de mengvoedergiganten gaat aanpakken verdienen we geld mee en dat herinvesteren en noemt het voorbeeld van de hoogovens: we weer in biodiversiteit bij de telers, maar “Tata Steel zal moeten vergroenen en ook breder in onze regio. We hebben een SOFTWARE IS CRUCIAAL VOOR HET SUCCES VAN TOPSECTOREN verduurzamen; linksom of rechtsom. Dat circulair businessmodel”, legt Hilde Engels Het is vreemd datjaar ICTgeleden door Den topsector is aangewezen, want of het hielden wij tien nietHaag voorniet als aparte uit. Zij is voorzitter van de coöperatie. nu om Logistiek, Agri & komt Food,steeds Lifesciences & Health of Tuinbouw overal software het mogelijk. Van onderop meer druk “De Fruitmotorgaat, noemen wijiseen dynamische element dat onze internationaal zo’n grote voorsprong en dus ook politieke druk om bedrijven grote bedrijven ketencoöperatie. Iedereen geeft. kan lidBovendien worden; is aantaltot Nederlandse ICT bedrijven wereldvermaard. Nederland teeen dwingen groene verduurzaming.” de telersBrancheorganisatie zijn lid, de verwerkers zijn lid, de ICT vertegenwoordigt via haar 580 leden 80% van de ruim € 30 miljard de de sector omzet. John Schraven, innovatiemakelaar bij RCT verkooppartners zijn die lid en consumenten Volgens voorzitter stuwt haar indrukwekkende innovatie. Gelderland, is het Bart eens:Hogendoorn “Lang hebben we de sectorzijn lid.eigen Daardoor beslist iedereen met elkaar gevonden dat werkgelegenheid belangrijk aan tafel over het beleid van De Fruitmotor; was. Nu hebben we ontdekt dat mensen in waar we het geld in gaan investeren, wat de buurt ziek worden en zetten we druk op we precies gaan doen en LEES allesVERDER wat erOPinPAGINA de 28 de politiek om Tata te gaan verduurzamen.” jaarplannen staat. Zo breng je boer en burger Ook Teroeska Boterkooper ziet dat de burger dichterbij elkaar. Dat zorgt voor transparantie en de ngo’s mondiger worden. Zij is business in de keten en ook voor optimalisering.” 3 Inhoud 00 Cloud Boterkoopers computing biedt ondernemers development manager bij Synerlogic en Teroeska Synerlogic is een veel 5 noemt Column / Colofon voordelen het Urgenda-proces als voorbeeld. bedrijf met twee poten. 6 Nieuws 00 Zakelijk “Er komt steeds meer druk vanuit de publieke “Aan de eneRijden kant hebben we een fabriek waar opinie en strijders voor een beter klimaat, we chemie verwerken en reinigingsmiddelen 00 rancheverenigingen vooravond dieBwel impact hebben opaan hetde bedrijfsleven. maken en aan de andere poot leveren wij van vernieuwing Ik denk dat de transparantie en het eerlijke producten en reinigingsmiddelen aan de

COVERINTERVIEW

“Circulariteit valt of staat met het schoon werken in de keten”

EN VERDER...

32

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

John Schraven, innovatiemakelaar bij RCT Gelderland

levensmiddelensector.” Synerlogic heeft al jaren een intrinsieke motivatie voor duurzaamheid. “We zijn nu bezig om naar next level te gaan. We hebben ons in eerste LEESzelf VERDER OP PAGINA instantie gericht op wat we kunnen doen,00 maar we zijn nu veel breder aan het kijken wat we met onze partners in de keten kunnen doen om met elkaar nog meer te bereiken.”

“Vandaag al beginnen met verduurzaming door minder te verspillen”LEES VERDER OP PAGINA 10 CIRCULAIR IN DE KETEN PLUS

Hilde Engels refereert nog even aan de waterlinzen in de sloot. “Circulariteit valt of staat met het schoon werken in de keten, ofwel vervuiling blokkeert circulair werken. Op het moment dat je vervuild water hebt, dan kun je daar niet het eendenkroos uit scheppen om op te eten, afgezien van of je dat zou willen vanwege biodiversiteit. Dus je moet eerst zorgen dat het slootwater zuiver is.” Ze wijst ook op de gewasbeschermingsmiddelen. “Als we die niet zouden gebruiken zou het veel makkelijker zijn om reststromen in te zetten voor voedsel. Dus dat schoon werken is ontzettend belangrijk, want het gaat echt om het ontwerp van de keten.” Volgens Franske van Duuren beperkt wetgeving de mogelijkheden van reststromen. Zij is programmamanager circulaire economie en vroege innovatie bij Kiemt, een stichting die de energietransitie en de circulaire economie


Jan Taks, innovatiemanager van NEXTgarden

Hilde Engels, voorzitter van Synerlogic

bevordert. “Zodra het afval is, mag je het niet verwerken tot voedsel. Bijvoorbeeld FrieslandCampina haalt eiwitten uit melk, maar op het moment dat die overblijven uit de productie, zijn het reststromen; dan valt het onder de afvalwet en mogen ze het niet tot diervoer verwerken.” “Een kortere voedingsketen vergroot de kansen op de circulariteit ervan”, is de stelling van Jan Taks. Teroeska Boterkooper denkt dat een kortere keten makkelijker transparant te maken is. Ze ziet dat De Fruitmotor vanaf het begin circulair werkt: “Ik vraag me dan af, wat is makkelijker: een nieuw bedrijf beginnen en in het bedrijfsmodel stellen dat je circulair wil werken of een bestaand bedrijf omturnen naar circulair.” Hilde Engels weet vanuit haar expertise dat je naar partners moet gaan zoeken en in clusters gaan werken. “Dan zorg je ervoor dat jouw restproduct de grondstof is voor de ander”, zegt ze. John Schraven, die niets anders doet dan bedrijven verbinden met elkaar, vindt het belangrijk dat ondernemers van elkaar weten waar ze mee bezig zijn. “Die ecosystemen zijn zo belangrijk; waar zijn ondernemers mee bezig zijn en welke plannen hebben ze? Het is belangrijk om aan innovaties ruchtbaarheid te geven.” Kiemt besteedt in ieder geval aandacht aan reststromen. “We hebben vanuit Circles, een samenwerkingsverband in OostNederland waarin heel veel partijen circulaire economie bevorderen, de ‘reststromen workshops’. Dat is een soort marktplaats in de regio; daar komen allerlei bedrijven die gewoon handelen in spullen. Soms rondom een thema omdat dat helderder is, bijvoorbeeld voor de bouw of over voedsel. Die uitwisseling van spullen vindt plaats, dus dat werkt.”

Frits van Bergen Henegouw, directeur van machinebouwer RhineTech

“De voedseltransitie is nodig en die komt eraan” TRUE PRICING Circulair werken kan ook in de voedselindustrie en de veehouderij. Petra Souwerbren licht het voorbeeld toe van het bedrijf Kipster. “Bij Kipster hebben vier vooruitstrevende ondernemers nagedacht over hoe ze in dat pluimveebedrijf een volledig circulair en klimaatneutraal product kunnen maken. Dat is ze gelukt. Je hebt die ondernemers nodig die hun nek uitsteken. Ik vind het persoonlijk heel jammer dat het centrum van de pluimveehouderij in Gelderland daar niet bij betrokken is”, stelt ze. Franske van Duuren vult aan met het voorbeeld van de varkensstal van de toekomst: “Die heeft 85 procent stikstofreductie en meer dan 75 procent methaan. De varkens krijgen geen antibiotica meer en hebben een betere gezondheid. Dus voordat we het vlees helemaal wegdoen, kunnen we deze stappen ook nog zetten.” Dat duurzamere vlees is veelal flink wat duurder en kan maar moeizaam concurreren met de kiloknallers. “Het is niet zo dat ons voedsel goedkoop is; ja, in de winkel”, verduidelijkt Petra Souwerbren. “Maar we betalen een hoge prijs voor waterkwaliteit die niet op orde is, voor stikstof- en klimaatproblemen, waar miljarden mee gemoeid zijn om ze op te lossen. De kwaliteit van de leefomgeving

Franske van Duuren, programmamanager circulaire economie bij Kiemt

gaat achteruit; het natuurlijk kapitaal wordt uitgemijnd. Met andere woorden de prijs is heel hoog.” Ook Kees Pieters vindt dat die kosten verdisconteerd zouden moeten worden. “De consument krijgt het vlees niet voor een prijs die echt is. Alle ontwikkelingen rondom ‘true pricing’ gaan helpen om de consument en de retailer een eerlijke prijs te laten betalen, waarmee duurzamere producten relatief minder gaan kosten.” Jan Taks is het eens: “De WUR doet onderzoek naar ‘true pricing’ en neemt ook de nadelen op milieu, biodiversiteit, klimaat en landschap mee waardoor straks de consument straks meer gaat betalen.”

JONGE GENERATIE VERSUS GEVESTIGDE INDUSTRIE? De hoop op snelle veranderingen is gevestigd op de jonge generatie. “Ik ben helemaal voor bottom up”, zegt John Schraven. “Wat we met zijn allen kunnen doen is jonge mensen de ruimte geven te experimenteren en ze te faciliteren ontdekkingen te doen die kunnen bijdragen aan de voedseltransitie.” Kees Pieters nuanceert: “Je kunt wel gaan focussen op de jeugd en allerlei prachtige nieuwe concepten, maar dan duurt het erg lang voordat je effect hebt. Daarom moeten we ook met bestaande industrieën en partijen in gesprek om de verduurzaming te versnellen.” Petra Souwerbren sluit af: “De voedseltransitie is nodig en die komt eraan. Dat heeft tijd nodig, maar als we met elkaar zien dat het belangrijk is, dan kunnen we allemaal in de keten, van beleid tot cultuur, van consument tot handel, gaan zorgen dat die transitie sneller komt. Ik ben daar niet somber over.”

«

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

33


Werken op IPKW Op Industriepark Kleefse Waard (IPKW) is dé Clean Tech Campus van de toekomst. Er zijn wel een aantal grote uitdagingen die we aan moeten aanpakken om dit te realiseren.

WERKEN OP IPKW IS DE TOEKOMST Een van de grootste uitdagingen is het tekort aan personeel. Deze schaarste is een groot thema in de techniek, maar is actueel in alle sectoren. Tekort aan personeel betekent in veel gevallen stagnatie van groei en ontwikkeling. Zonde! Want IPKW wordt een sterkere community wanneer haar bewoners succesvol zijn. En een sterke community kan meer gedeelde faciliteiten aanbieden. Daarom investeert IPKW in een innovatief vacatureplatform voor haar bewoners. Door personeel toegankelijk en betaalbaarder te maken wordt het succes van bewoners én IPKW vergroot!

EEN INNOVATIEF PLATFORM Het vacatureplatform ‘Werken op IPKW’ is gemaakt in samenwerking met IPKW-bewoner Kracht Recruitment en biedt bedrijven op IPKW ondersteuning in het vinden van de juiste match. Kracht Recruitment bemiddelt kandidaten in verschillende technische disciplines vanuit verregaande kennis van de technische arbeidsmarkt, menselijk gedrag en drijfveren. Zij vinden en herkennen talent. Werk je vanuit Kracht dan heb je meerwaarde en worden je kwaliteiten benut. Dit geeft energie, plezier en ontwikkeling! Door deze samenwerking is Werken op IPKW ontstaan, hét nieuwe werven van de toekomst.

34

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

KRACHT RECRUITMENT OP IPKW

HET SUCCES

Sinds 2018 werkt Kracht Recruitment vanaf IPKW. ‘‘De gebouwen, de sfeer én de focus op duurzaamheid sprak ons aan. Wij geloven in werken vanuit Kracht, dat is waar ‘willen’ en ‘kunnen’ samenkomen. Wat is er mooier dan dit te combineren met werken aan verduurzamen van de samenleving? Dit doen we door IPKW te ondersteunen met dit platform!’’, aldus Directeur Wieger Willems. Blijven werken vanuit Kracht vraagt om continue investeren in ontwikkeling. De groei van medewerkers betekent groei van de onderneming. Medewerkers blijven hierdoor langer gemotiveerd en hun groei leidt tot nieuwe kansen voor zichzelf én voor de werkgever. Dankzij het platform kunnen wij deze filosofie ook realiseren op IPKW. Zo werken we op IPKW niet alleen aan duurzame producten en initiatieven, maar ook aan duurzame inzetbaarheid van medewerkers.

Inmiddels hebben 40 bedrijven al een bedrijfspagina. Het zijn prachtige pagina’s waardoor bedrijven ook profiteren van gratis marketing. Het platform is pas sinds september operationeel en de eerste bedrijven hebben al sollicitanten gesproken, een geweldige start!

HET WERVEN VAN DE TOEKOMST. Werken op IPKW is meer dan een vacatureplatform. Sanne Pas, Consultant bij Kracht Recruitment, brengt de personeelsbehoefte van bewoners in kaart. “Op IPKW werken we veel in dezelfde sectoren, wat betekent dat we concurrenten zijn als het gaat om sollicitanten. Dat kan anders! Een afgewezen sollicitant bij de ene bewoner kan misschien perféct zijn voor de buurman. Ook kan het zijn dat twee verschillende startups een parttime medewerker nodig hebben. Door deze vacatures te combineren, creëren we een win-win. Het werven vanuit een community is volgens ons één van de antwoorden op het personeelstekort.”

JOIN US! Hoe meer bedrijven deelnemen, hoe beter we elkaar kunnen helpen. Ben je een bedrijf gevestigd op IPKW of werk je nauw samen met IPKW? Bel Sanne en doe mee! Ben je op zoek naar een nieuwe uitdaging of benieuwd naar het platform? Bekijk www.werkenop.ipkw.nl voor onze mogelijkheden!

«

SANNE PAS Telefoon 06 – 15 47 16 70 E-mail sanne@ipkw.nl werkenop.ipkw.nl


YELLOW AGRO

De uitvinder die boeren werkelijk wil helpen Van schadelijke drijfmest(poep en pis) naar een milieu vriendelijke meststof, dat behelst zijn uitvinding in de praktijk. De veehouders van Nederland verkrijgen hiermee Goed Nieuws. Want de stikstof- en landbouw crises gaat ons allemaal aan. De werkplaats op het industrieterrein De Kleefse Waard in Arnhem vult zich met een penetrante geur. De uitvinder steekt een slurfachtig, met een grijze kist verbonden instrument in de emmer. Plots klinkt er veel geknetter, alsof er een honderdduizend klapper afgaat. Een kleine blikseminslag, de vonken vliegen er letterlijk vanaf. Achter zijn veiligheidsbril oogt Van der Weide onaangedaan, als een kok die door zijn soep roert.

er eens drie weken geweest. Dat was in 1983 met de automobiel.” Vele reizen volgden daarop achter het toenmalige ijzeren gordijn. De fascinatie voor het Oostblok combineerde Van der Weide met zijn voorliefde voor zuivel, bos- en landbouw. “In 1998 begon ik een kaasfabriek in Oost Slowakije. We maakten Nederlandse kaas die in de schappen van Walmart belandde in Amerika.”

“Pak een tomaat uit de supermarkt. Die is mooi rood. De kleur is misleidend. De tomaat is geurloos. Een voedselarme bodem of tuinkas zorgt voor een voedselarme oogst.” Zijn boodschap is: investeer in een gezonde bodem.

Wat ik net deed, noem ik udaristatie. Udar is Russisch voor blikseminslag. Udarisatie is plasma-fysica samen met kernfusie. Het moleculair ontleden van schadelijke stoffen en onkruidzaden. Daarbij het afdoden van gisten, schimmels en micro-organismen. Na het udariseren komen er weer juiste microorganismen bij.

“Mijn uitvindingen, die er werkelijk aan toe doen voor de aarde, hebben daar geen vruchtbare aarde.”

“God en rentmeesterschap staan bij mij centraal. Ik probeer de bodem, de aarde en daarmee de boer en zijn edele beroep te redden.”

Hij verliet in 2015 het voormalige Oostblok. “Ik wist dat ik met mijn visie en kennis meer kans maakte in Nederland, een van de hoogst ontwikkelde agrarische en zuivel landen ter wereld.” Zelf nam ik een schoenendoos mee aan wijsheden en ervaringen.

“Momenteel werk ik met, Ir. Yuri Rakotsy (Oekraine) een demo model uit. Deze hopen we in de nawinter te kunnen demonstreren op een boerderij in de Achterhoek. Dit is zeker nog niet eerder vertoont in de wereld. Met weinig kosten de drijfmest snel omzetten naar een milieu vriendelijke meststof. Een gezond verdienmodel.”

“ Het principe wat ik doe berust op een gedachtegoed, jaren dertig Sovjet-Unie. Vanuit de jaren negentig en 2020 hebben we het aangepast op de drijfmest.” Het resultaat: de drijfmest drab is onschadelijk gemaakt, sterker: zelfs zeer voedzaam voor de bodem en geschikt om uitgestrooid te worden over het land. Daarmee is het ontstaan van schadelijke stikstoffen als methaan en ammoniak ook bijna vermeden bij de stallen.

Van der Weide kwam terecht in de stad waar hij voor zijn vertrek naar de voormalige Sovjet-Unie kort woonde: Arnhem. “Ik belandde in wat ik de mooiste villa van de stad noemde. De daklozenopvang... voor enige tijd.

Met een subsidie van de Provincie Gelderland werkt hij sinds 2018 op het industrieterrein Kleefse Waard. Het is fantastisch dat provincie Gelderland ook graag een kunstmest vrije landbouw wil. Hiermee zijn ze trendsetter.

Willibrordus van der Weide Yellow Energy BV , Arnhem

De hele landbouw spoedig verlost van het stikstofprobleem? Te mooi om waar te zijn. Dat nog wel in Arnhem en Gelderland. Met zijn uitvinding wil Van der Weide boeren helpen om de transitie naar kringlooplandbouw te maken. “Geen conventionele landbouw, met kunstmest en bestrijdingsmiddelen.” Opmerkelijke uitspraken van de uitvinder en visionair, Van der Weide. Na de val van De Muur vertrok Van der Weide naar het Oostblok. “Als kind sloeg ik de Bosatlas open en staarde gefascineerd naar dat enorme land, de Sovjet-Unie. Als prille twintiger ben ik

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

35


NATUUR EN MILIEU GELDERLAND

Fotografie: Jacques Kok

Duurzaam eten: gezonde medewerkers, mooi landschap WIN-WIN MET GEZOND AANBOD IN BEDRIJFSKANTINE Petra Souwerbren is directeur van Natuur en Milieu Gelderland en initiatiefnemer van het Platform Natuurinclusieve Landbouw. Dit platform van landbouw- en natuurorganisaties, overheden en ondernemers werkt aan een vitaal Gelders platteland, toekomstperspectief voor boeren en circulaire landbouw met ruimte voor meer natuur en biodiversiteit.

Het begint gewoon op je eigen bord: rijke natuur, afwisselend landschap, goede gezondheid, goed inkomen voor boeren en óók nog het tegengaan van klimaatverandering. Als Gelderse ondernemers gezond, duurzaam voedsel aanbieden, is dat om veel redenen een goed idee. Petra Souwerbren vertelt vol passie.

36

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

“Ik zie mooie kansen voor bedrijven in deze regio om voorop te lopen in de circulaire agro-economie”


“Landbouw in harmonie met de natuur maakt ons landelijk gebied mooier en afwisselender. Zulke natuurinclusieve landbouw draagt bij aan biodiversiteit, schoon grond- en oppervlaktewater, goed waterbeheer en vermindering van klimaatproblemen. Boeren spelen daar een belangrijke rol in, maar zij kunnen alleen invulling geven aan die ambitie als zij beloond worden voor die inspanningen. Dus als ze een goede prijs krijgen voor hun producten. Ik zie daarin een belangrijke rol voor Gelderse horeca en werkgevers met een bedrijfsrestaurant. Zij kunnen hun verantwoordelijkheid pakken en bijdragen aan een duurzaam voedselsysteem.”

WAT BEDOEL JE DAARMEE? “Horeca en bedrijfskantines kunnen echt verschil maken met hun assortiment. Duurzaam geproduceerd voedsel heeft immers een afzetmarkt en schaalgrootte nodig. Verder is de productie van vlees en zuivel belastend voor het klimaat en legt het een groot beslag op grond. Daarom is ons streven een menu dat voor tachtig procent uit plantaardige producten bestaat, zoals granen, groente, fruit en peulvruchten. Bedrijven kunnen daaraan bijdragen door kritisch te kijken naar het aanbod en door bijvoorbeeld minder vlees op de jaarlijkse zomerbarbecue te leggen. Misschien wel de grootste winst is te halen bij het voorkomen van voedselverspilling. Ruim dertig procent van het voedsel verdwijnt in de afvalbak. Daar ligt echt een kans voor horeca, bedrijven én consumenten: beter inkopen en maatwerk leveren. Al die gewassen die ruimte innemen, water en nutriënten verbruiken, geoogst, vervoerd, verwerkt en verpakt en dan weggegooid worden: wat een enorme verspilling van geld, energie en grondstoffen.”

JE BEGON MET HET BELANG VAN LANDBOUW IN HARMONIE MET DE NATUUR, NU HEB JE HET OVER VOEDSELVERSPILLING. WAT HEEFT DAT MET ELKAAR TE MAKEN? “Voor ons als consumenten is het natuurlijk jammer om geld uit te geven aan teveel eten dat we vervolgens weggooien. Dat kunnen we beter besteden aan gezonde producten die met aandacht voor de natuur zijn geproduceerd. Verder is ruimte schaars en willen we grond niet gebruiken voor voedsel dat we niet nodig hebben. Bovendien, als we minder voedsel verspillen verbruiken we minder energie en grondstoffen, wat bijdraagt aan klimaatdoelen. Dat is ook in het belang van de natuur. Op deze manier zijn kwalitatief goed eten, een goed inkomen voor boeren en het versterken van de natuur met elkaar verweven.

“Optimaal gebruik maken van producten uit de regio” Ik wil benadrukken dat boeren een fatsoenlijk inkomen moeten kunnen verdienen als wij, als samenleving, nieuwe eisen stellen aan hoe zij produceren. Dus moeten we een eerlijke prijs betalen voor producten die dichtbij zijn geproduceerd en bijdragen aan natuur en landschap. De rol die ik zie voor Gelderse horeca en bedrijfsrestaurants is om optimaal gebruik te maken van de prachtige producten van natuurinclusieve boeren uit de regio. Daarnaast pleit ik voor het belonen van de bijdrage die boeren leveren aan maatschappelijke doelen. Landschapsbeheer en bomen en struiken op je land waarin CO2 wordt opgenomen, dat kost ruimte, tijd en dus geld. Als daar een vergoeding tegenover staat, kunnen boeren hun bedrijfsvoering daarop afstemmen.”

systeem, bijvoorbeeld door innovatie in inkoopsystemen zodat er minder verloren gaat en door nieuwe producten te ontwikkelen. Dan kunnen we gidsland blijven voor landbouw en de agro-industrie, toegespitst op de voedselproductie van de toekomst.

WAT IS DE ROL VAN NATUUR EN MILIEU GELDERLAND HIERIN? “Als belangenbehartiger van natuur en milieu zetten we ons in voor een mooi en duurzaam Gelderland. Onze kracht ligt in het verbinden van vele partijen uit allerlei sectoren: bijvoorbeeld natuur- en landbouworganisaties, overheden, bewonersgroepen en ondernemers. Zo zijn we in 2019 begonnen met het Platform Natuurinclusieve Landbouw Gelderland, waarin al ruim twintig partnerorganisaties samenwerken. Als samenleving vragen we een inspanning van boeren. Zorg er in de voedselketen dan voor dat ze daarvoor gewaardeerd worden. We nodigen daarom bedrijven, horeca, zorginstellingen en supermarkten uit om hun rol te pakken en bij te dragen aan een mooi en duurzaam Gelderland.”

«

IN HOEVERRE PAST EEN DERGELIJKE VISIE OP LANDBOUW IN DE CIRCULAIRE ECONOMIE? “Het is noodzakelijk om ons voedselsysteem bij te stellen zodat het duurzaam is voor de toekomst. Circulaire landbouw betekent dat er in principe geen grondstoffen verloren gaan. Met innovatie kan deze kringloop vergaand gesloten worden: wat je overhoudt is grondstof voor een nieuw product. Vanuit circulair oogpunt is de aanvoer van grondstoffen en veevoer van de andere kant van de wereld kwalijk. In Brazilië leidt de bomenkap voor ons veevoer tot erosie en bij ons tot nutriëntenoverschot. Dus daar zit iets heel scheef: nog een argument voor regionale voedselproductie en - consumptie. Begrijp me goed, ik houd geen pleidooi voor Ot en Sien-landbouw. Het sluiten van kringlopen is belangrijk, maar dat hoeft niet per se binnen de landsgrenzen. Het gaat om het principe dat wat je van de ene naar de andere plek brengt tot verstoring van die kringloop leidt. Ik zet dan ook grote vraagtekens bij grootschalige en wereldwijde import van veevoer en de export van vlees, kaas en melkpoeder, terwijl Nederland achterblijft met mest en een stikstofprobleem dat de natuur onder druk zet.

AAN DE SLAG MET JE EIGEN ORGANISATIE? • Aanbieders van natuurinclusieve producten en cateraars vind je op www.natuurenmilieugelderland.nl/GoodFoodClub • Zie www.natuurinclusievelandbouwgelderland.nl voor meer inspiratie. • Mooie voorbeelden: www.boerenhart.nl (Betuwe) en www.van-onze-grond.nl (rondom Deventer, maar er doen ook Gelderse bedrijven mee) • Heb je een idee, een vraag of wil je je aansluiten? Laat het weten: p.souwerbren@natuurenmilieugelderland.nl • Diverse bedrijven bieden al B2B-diensten aan om voedselverspilling in je bedrijf of keuken te verminderen, bijvoorbeeld de afvalmeter van Orbisk voor professionele keukens, de lunch op bestelling in Sodexo-kantines of de ‘Menu van de Toekomst-aanpak’ van Greendish. Andere goede initiatieven? We horen het graag.

Wij hebben een hoog ontwikkelde voedingsindustrie in Nederland. Die kwaliteit en innovatie willen we graag behouden. Laten we die inzetten voor een duurzaam

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

37


DUURZAME GROEI

Tekst en foto: Dick Leseman

Synerlogic future proof: het duurzame pad van een chemieproducent Bij een chemiebedrijf als Synerlogic denk je niet meteen aan duurzaamheid. Hoewel het 115-jaar oude bedrijf uit Duiven al jaren bezig is met duurzaamheid, heeft de buitenwereld hier nauwelijks weet van. Maar de ontwikkelingen staan niet stil. Synerlogic treedt naar buiten met nieuwe initiatieven en is op een missie om samen duurzame groei in hoogwaardige en veilige voeding mogelijk te maken. Een mooie uitdaging voor Greke Janssen, marketing & product manager en Teroeska Boterkooper, business development manager, om duurzaamheid voor het voetlicht te brengen.

38

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021


Synerlogic levert ingrediënten en chemicaliën voor de voedingsmiddelenindustrie en industriële reiniging. Synerlogic verhandelt, produceert, (her)verpakt en distribueert voor klanten. Samen met klanten werkt Synerlogic aan duurzame producten, productie-, verpakkings- en distributie oplossingen van de toekomst, om zo de juiste oplossingen te leveren waar het nodig is en wanneer het nodig is.

SYNERLOGIC DNA MET DE D VAN DUURZAAMHEID “Veel van onze duurzame initiatieven ondernemen we omdat we dat intrinsiek van belang vinden”, zegt Greke Janssen. “We zijn een nuchter bedrijf en schreeuwen het niet van de daken.” Ze beschouwt het als een uitdaging, om de duurzame activiteiten van Synerlogic beter zichtbaar te maken. “Duurzaamheid zit in het DNA van dit bedrijf. Met elkaar, voor elkaar. Samen doen betekent voor ons ook samen met onze klanten en leveranciers.” Teroeska Boterkooper is sinds januari van dit jaar in dienst in een nieuwe rol als business development manager en werkt samen met Greke Janssen aan het bestaande portfolio en nieuwe ontwikkeling of verdieping van het bestaande aanbod. Samen zitten ze ook in het team dat duurzaamheid in de portefeuille heeft. “Vanaf minuut één ben ik betrokken bij het project ‘future proof‘ waarin we, door ook veel met klanten te praten, geïdentificeerd hebben wat belangrijk is in de snel veranderende wereld waarin we leven. “Duurzaamheid in en over de keten blijkt echt belangrijk en een speerpunt voor ons naar de toekomst.” Ze is opgeleid als levensmiddelentechnoloog, en heeft altijd gewerkt op het grensvlak van technologie en commercie eerst in de industrie, de laatste tien jaar bij een contract research organisatie. “Economische effectiviteit hebben we nodig om te kunnen investeren in duurzaamheid.” Synerlogic heeft twee hoofdactiviteiten. “Een commercieel gerichte organisatie waar het ontzorgen van de klant in de levensmiddelenindustrie via productie, verhandelen en distributie centraal staat. Deze activiteit is gericht op duurzame, hoogwaardige en veilige voeding mogelijk maken samen met onze klanten”, schetst Greke Janssen. “De tweede activiteit is meer gericht rondom onze fabriek en warehouse. Die zetten we in voor productie en supply chain activiteiten voor derden. We bieden daarmee flexibele capaciteit, bijvoorbeeld voor bedrijven die regionaal willen produceren of extra capaciteit kunnen gebruiken.” Buiten de commerciële voordelen voor zowel Synerlogic als de klant, is het ook heel duurzaam. Want bij Synerlogic vindt je zowel inkoop, productie

als warehouse onder één dak, waardoor je niet alleen transportbewegingen maar ook verspilling tussen schakels vermindert. Voor (buitenlandse) klanten betekent lokaal produceren dan ook tijdwinst en CO2-besparing. “Chemie en duurzaamheid zal bij menigeen wat wringen, maar ook op het gebied van chemie kun je veel aan duurzaamheid doen”, weet Teroeska Boterkooper. “We kopen groene energie in, we hebben ledverlichting, maar denk ook aan het beperken van de CO2-uitstoot en het besparen van water. Zo hebben we een groot deel van onze vrachtwagens vervangen en die rijden op de duurzamere Euro-6 diesel”, scherpt Greke Janssen aan.

GRI waar je uit kunt kiezen”, verheldert Teroeska Boterkooper. “Je kunt niet op alle 37 gaan focussen. Bijvoorbeeld onze klant FrieslandCampina gebruikt de GRI ook. Ze hebben al aangegeven welke indicatoren zij gebruiken, en zelfs welke vijf echt een primair belang hebben, welke secundair en ook welke tertiair. Voorbeelden van indicatoren zijn: CO2-uitstoot, energieverbruik, innovatie, waterverbruik, supply chain management, aantrekkelijke werkgever voor het sociale aspect, hoogwaardige voeding, lokale betrokkenheid. Het zijn heel veel facetten. Innovatie is er ook een; dat spreekt mij natuurlijk enorm aan.”

AANDACHT VOOR VITALITEIT VAN COLLEGA’S

Als meerdere bedrijven in de keten gaan werken met de GRI-methodiek kan Synerlogic afstemmen welke indicatoren gezamenlijk van belang zijn. Teroeska Boterkooper: “Pieter Janssen studeert Corporate Sustainability en met hem integreren we alle losse initiatieven van onszelf en van de ketenpartners. Zo kunnen we in de keten samen optrekken, van toeleverancier tot producent en van distributeur tot klant. De uniforme manier biedt ons de mogelijkheid om samen meer impact te realiseren en deze meetbaar te maken.” Sinds eind 2019 is Synerlogic lid van de Liemerse Alliantie, een lokaal initiatief dat bestaande bedrijven toekomstbestendig wil maken. “We zijn lid van de Liemerse Alliantie en hebben workshops en meetings hiervan bijgewoond. Deze samenwerking vinden we belangrijk in relatie tot de CO₂-prestatieladder en richt zich op energiebesparende maatregelen in de regio.” De inspanningen van Synerlogic blijven niet onopgemerkt. “We hebben erkenning ontvangen voor ons werk. Stichting Duurzaam heeft ons getoetst en die toetsing hebben we glansrijk behaald. Hiermee hebben wij het GroenGedaan!-keurmerk ontvangen”, aldus Greke Janssen.

“Als je het hebt over duurzaamheid denken heel veel mensen meteen aan milieu of energie. Bij Synerlogic denken we ook zeker aan het sociale aspect”, vertelt Teroeska Boterkooper. “Bij Synerlogic word je echt gewaardeerd en gehoord. We bekijken bijvoorbeeld of mensen op hun plek zitten, of ze lekker in hun vel zitten en hoe ze zich kunnen ontwikkelen. Het is zeker niet ondenkbaar dat iemand op een andere afdeling of zelfs buiten Synerlogic beter op zijn plaats is. Daar zijn we heel realistisch in.” Naast dit beleid op duurzame inzetbaarheid probeert Synerlogic ook bewustwording bij de medewerkers te vergroten. “Bij interne communicatie spreken we regelmatig over duurzaamheid om bewustwording bij onze collega’s te creëren en om te vragen een persoonlijke bijdrage te leveren”, stelt Greke Janssen. Sinds zij bij Synerlogic werkt gaat ze op de fiets naar kantoor. Dat mes snijdt aan twee kanten. Enerzijds bespaart ze veel autokilometers en anderzijds draagt het ook bij aan vitaliteit. Ook heel duurzaam. “Dat stimuleren we ook bij onze collega’s.”

FUTURE PROOF WERKEN AAN DUURZAAMHEID Het is tijd om de losse duurzame activiteiten samen te brengen. “Teroeska en ik zijn onderdeel van ons interne Future Proof team. Op het gebied van duurzaamheid houden we ons zowel bezig met het ontwikkelen van het portfolio, als het zichtbaar maken van wat we al doen op het gebied van duurzaamheid”, legt Greke Janssen uit. “Duurzaamheid is intrinsiek van belang voor Synerlogic en duurzaamheid willen we onderdeel maken van de strategie.” Een master-stagiair Corporate Sustainability heeft hen aangeraden Global Reporting Initiative op het gebied van sustainability te gebruiken. De GRI bewerkstelligt een uniforme manier van werken, die je ook in de keten waar wij actief zijn kunt gebruiken. “In totaal staan er 37 indicatoren in de

GROEN GEDAAN!

«

SYNERLOGIC Graafsingel 18-22 6921 RT Duiven Telefoon 026 – 318 67 03 E-mail info@synerlogic.nl www.synerlogic.nl

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

39


LET’S CELEBRATE IN THE HOUSE OF HERITAGE DISCOVER THE STORAGE

Nieuwe & unieke wijnkelder in Hotel Haarhuis in Arnhem Centrum

CELEBRATE Ideaal voor (bedrijfs)borrels & events

WINE BARRELS Tap zelf wijn uit authentieke wijnvaten

SIT BACK & RELAX

Proef overheerlijke whisky’s in de executive lounge

CURIOUS ABOUT THE POSSIBILITIES? Neem vrijblijvend contact op via 026 - 442 74 41, meeting@hotelhaarhuis.nl of kijk op www.hotelhaarhuis.nl/the-storage Hotel Haarhuis | Stationsplein 1 | 6811 KG Arnhem | 026 - 442 74 41 | meeting@hotelhaarhuis.nl | www.hotelhaarhuis.nl


INTERVIEW

Tekst: Huub Luijten

LIMBOURG & PARTNERS ARNHEM:

Klik met de klant is basis voor goede samenwerking

Limbourg & Partners is gespecialiseerd in de werving, selectie en bemiddeling van professionals op hbo en universitair niveau in zowel het publiek als privaat domein. Het kantoor onderscheidt zich door maatwerk, een persoonlijke aanpak, transparantie en resultaatgerichtheid.

René van Langen en Mark Worm: Bouwen aan goede en langdurige persoonlijke klantrelaties.

Mark Worm is managing consultant van Limbourg & Partners Arnhem: “Onze vestiging in Arnhem is in opbouw”, benadrukt hij. “In 2022 willen wij met onze interne bezetting groeien naar een team van vijf mensen, zodat we nog meer maatwerk kunnen leveren op basis van ieders specifieke expertise.” Limbourg & Partners is in 1996 opgericht en telt op dit moment drie vestigingen. Naast Maastricht en Arnhem is er een volledig functioneel kantoor in Düsseldorf. “Vanuit deze driehoek bedienen we onze klanten in de diverse regio’s”, aldus Mark Worm. “Wij willen echt verbinding maken met onze contactpersonen bij klantorganisaties, daarom vinden we het belangrijk in hun nabijheid te zitten. Directe en persoonlijke contacten zijn cruciaal om onze klanten optimaal te kunnen ondersteunen.” “We richten onze wervings-, selectie- en bemiddelingsactiviteiten op het segment van professionals met een hbo of wetenschappelijke opleiding”, schetst René van Langen de kaders van de activiteiten. “Onze klanten zijn onder meer lokale en regionale overheden, onderwijsinstellingen, zorginstellingen, woningcorporaties, kinderopvang en

waterschappen. Dat is een organisatie breed spectrum, gericht op alle vakgebieden en disciplines. En voor zowel structurele functies als voor Interim Management en Projectsourcing.”

DUURZAME PERSOONLIJKE RELATIE Mark Worm: “Snel scoren is niet ons doel. Het is ook niet in het belang van onze opdrachtgevers en de mensen die we bemiddelen. We bouwen aan duurzame persoonlijke relaties, gebaseerd op transparantie en onderling vertrouwen, waarbij we een realistische, ‘down to earth’ benadering hanteren. Het gaat om de ‘klik’ en gunfactor op basis van de manier waarop we werken en de uitkomsten van onze inspanningen.” Bij de werving, selectie en bemiddeling door Limbourg & Partners gaat het om individuele trajecten. Zorgvuldigheid is hier leidend. Mark Worm beschrijft: “Om een match te realiseren brengen we in kaart in welke branche de organisatie opereert, hoe het team is samengesteld, om welke taken het gaat en welke professionele kwaliteiten en persoonskenmerken hierbij aansluiten. Zijn de wervingscriteria helder, dan zetten we de zoekopdracht uit. De eerste selectie wordt gemaakt op basis van het netwerk

wat Limbourg & partners heeft. Dan volgt een kennismakingsgesprek met een van onze recruiters, hierbij is de mensgerichte component leidend. Voor de specifieke functieinhoudelijke afweging is de opdrachtgever verantwoordelijk. En natuurlijk houden we tijdens het hele proces direct contact met de opdrachtgever. Dit is belangrijk voor het opbouwen van goede en vertrouwelijke banden.” “We werken er hard aan dat de naam Limbourg & Partners gaat rondzingen en bij bestuurders en managers in het bewustzijn postvat. We doen dat op onze eigen authentieke manier, door potentiële klanten te bezoeken en samen met hen op pad te gaan om elkaar te leren kennen. Letterlijk, want tijdens een wandeling kun je de basis voor een goede samenwerking leggen.”

«

LIMBOURG & PARNERS ARNHEM Willemsplein 27 6811 KC Arnhem Telefoon 026 - 305 01 05 E-mail arnhem@limbourg.nl www.limbourg.eu

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

41


TRANSPORT

Tekst: Paul de Jager // Fotografie: Jacques Kok

Logistieke component geeft Wijlhuizen Group uniek bestaansrecht Wijlhuizen Group, Benelux marktleider in truck- en traileronderdelen, breidde het centrale distributiecentrum in Arnhem onlangs uit met maar liefst 5000 m2. Daarmee verdubbelde het vloeroppervlak. Ook investeerde het bedrijf in automatisering van de werkprocessen. Het snelgroeiende bedrijf kan nieuwe logistiek medewerkers goed gebruiken. “Als er morgen tien medewerkers willen starten, is dat geen enkel probleem. Het vaste contract ligt voor ze klaar”, zegt adjunct-directeur Sander Bredewout zelfverzekerd.

42

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021


De magazijnuitbreiding wekt op het eerste gezicht enige bevreemding. Immers, voorraad betekent ook kosten. Bij Wijlhuizen zien ze dat anders: het betekent vooral dat er snel onderdelen geleverd kunnen worden aan de klant. Sander Bredewout legt uit: “Als een fleet-owner hoort dat onderdelen morgen geleverd kunnen worden, begint hij hard te lachen. Dat duurt veel te lang! De trucks en trailers moeten rijden. Stil staan kost geld. Daaruit is de noodzaak van snelle levering ontstaan. Wij leveren drie keer per dag; twee keer gedurende de dag en één keer ’s nachts.”

SNELLE LEVERING Hij vertelt dat transportbedrijven vroeger hun eigen werkplaats en magazijn hadden. Die werkplaatsen zijn er nog steeds. Het rijdend materieel wordt intensief gebruikt en er gaat wel eens wat kapot of is versleten. Maar de magazijnen zijn er steeds minder en worden kleiner. De opslag van onderdelen kost geld en omdat de omloopsnelheid laag is, moeten verouderde onderdelen worden afgeschreven. Ook dat is een dure aangelegenheid. Wijlhuizen biedt een oplossing, weet Sander Bredewout: “Wij zijn een betrouwbare én snelle leverancier van onderdelen voor truck en trailer. Omdat we dezelfde dag – als het moet binnen twee á drie uur- of ‘s nachts kunnen leveren verdwijnt de noodzaak van een groot eigen magazijn.” Door de schaalgrootte kan Wijlhuizen breed leveren. Dat is belangrijk. Veel transportondernemers rijden met een of twee truckmerken. Een kleine garage kan onmogelijk voor al die merken alle onderdelen in huis hebben. Wijlhuizen kan dat vanwege het grote magazijn wél. Snelheid van levering garandeert Wijlhuizen door vanuit zeven vestigingen in het hele land te leveren. Vanuit Arnhem gaan ook onderdelen naar de dochteronderneming in België. Elke nacht worden er voor zo’n 150 klanten onderdelen het magazijn uit gereden. Dat kan variëren van een paar dozen met koplampen tot zware steunpoten voor een trailer of een remtrommel van 50 kilo. Of om carrosserie onderdelen die misschien niet

zwaar zijn, maar wel groot van formaat en voorzien van allerlei hoeken.

CATALOGUS Rob Veltman, manager marketing & communicatie, is nauw betrokken bij het beschrijven van alle onderdelen die Wijlhuizen levert. Ze zijn terug te vinden in de papieren catalogus van Wijlhuizen en op het digitaal platform Connects, waar materiaal besteld kan worden. De omschrijvingen luisteren nauw. “Voor het truck- en trailerpark zijn wel 20.000 verschillende lampen beschikbaar. Welke wil je hebben?”, geeft Rob Veltman als voorbeeld. Het beschrijven kost veel tijd, maar komt de betrouwbaarheid van de levering ten goede, vindt hij: “De klant moet er honderd procent van op aan kunnen dat het geleverde onderdeel past op zijn voertuig.” Vakmensen met werkplaatservaring dragen bij aan het betrouwbaar beschrijven van de catalogusinformatie. Die beslaat een breed scala, van truck- en traileronderdelen tot smeermiddelen, spuitbussen, vloeistoffen, reinigingsmiddelen en materiaal voor persoonlijke hygiëne. Veel klanten bestellen hun onderdelen vanuit hun werkplaats met de catalogus van Wijlhuizen in de hand.

LOGISTIEK De catalogusinformatie is compatibel met de administratie van de klant. Daardoor weet die meteen wat de kosten zijn, zodat daar geen onduidelijkheid over kan ontstaan. Omdat Wijlhuizen en klant dezelfde codes voor onderdelen gebruiken, gaat het factureren efficiënt. “Onduidelijkheden zijn ‘weggeautomatiseerd’, waardoor er geen onnodig gedoe ontstaat. De klant moet zo weinig mogelijk last hebben van het logistiek proces. Wij zijn immers niet hun corebusiness”, vindt Sander Bredewout. Hij vervolgt: “Een tijdje geleden was de verwachting dat de groothandel wel zou verdwijnen omdat de klant direct bij de producent zou gaan inkopen. Dat blijkt niet zo te zijn. Klanten zouden dat bij veel verschillende leveranciers moeten gaan shoppen. Dat wordt knap lastig. Onze logistieke component ondervangt al die problemen en geeft ons een uniek bestaansrecht.”

NETWERK De toeleveringsketen kreeg het afgelopen jaar een aantal keren een kink in de kabel. Zo was er de Brexit, die de handel met het Verenigd Koninkrijk bemoeilijkte, maakte de coronapandemie de leveranties uit China een tijd lang onzeker en kwam er een groot containerschip vast te zitten in het Suezkanaal. Sander Bredewout “Omdat we groot zijn – marktleider in de Beneluxhebben we meer voorraad op de plank liggen. Maar in crisistijd ben je daar snel doorheen

omdat bedrijven gaan zoeken naar onderdelen om maar niet zonder te komen te zitten. Op de korte termijn is dat mooi voor de omzet, maar op de lange termijn levert het toch problemen op. Daarom is het fijn dat wij over een groot internationaal netwerk beschikken. Als er een tekort is aan onderdelen kunnen we elders in de wereld kijken of we iets kunnen regelen. Andersom gebeurt het ook: dat we een vraag krijgen uit een ander werelddeel.”

CONSTANTE GROEI De geschiedenis van het familiebedrijf is er één van constante groei. Dat begon in 1952 toen Wijlhuizen NV, handel in truckdelen, werd opgericht. Twee jaar later werkten er vijf mensen; inmiddels zijn dat er ruim 250, waarvan zo’n 120 in Arnhem. Door de jaren heen ontvouwden zich nieuwe vormen van strategische samenwerking, directe inkoop en uitbreiding van het assortiment. Er kwamen nieuwe filialen en bestaande vestigingen breidden uit. De dienstverlening aan de klant beslaat nu: • Een uitgebreid productpakket, waardoor de klant voor alle onderdelen bij Wijlhuizen terecht kan • Vakspecialisten die de klant met hun expertise kunnen ondersteunen • Hoge frequentie van leveringen, naar wens en behoefte van de klant, tot drie keer per dag. • Trainingen en opleidingen voor klanten, om de technische kennis up-to-date te houden. Daarnaast biedt Wijlhuizen haar klanten werkplaatsformules: Top Truck voor het vrije truck- en trailer reparatiekanaal en Fleet Master voor de zelf reparerende fleet-owner. Top Truck biedt de vrije werkplaats onder andere marketingondersteuning, technische opleidingen & een Europees pechservice netwerk. Fleet Master biedt de transporteur onder andere digitaal magazijn- en werkplaatsbeheer in combinatie met de online onderdelen zoekmachine. Ook kan de transporteur gebruik maken van het Europese pechservice netwerk en de technische trainingen. Service, snelheid en betrouwbaarheid zijn wat Sander Bredewout betreft sleutelbegrippen, als hij het succes van Wijlhuizen moet verklaren.

«

WIJLHUIZEN GROUP Beijerinckweg 17 6827 BN Arnhem Telefoon 026 – 376 02 90 E-mail info@wijlhuizen.com www.wijlhuizen.com

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

43


BEDRIJFSPROCESSEN

Tekst: Paul de Jager // Fotografie: Jacques Kok

CIBOD BV pakt rol in procesbeheer Automatisering draagt bij aan een soepele bedrijfsvoering. Communicatie, visie en helder beleid daar over is van cruciaal belang. “Want pas als je de bedrijfsprocessen helder in beeld hebt, kan de automatisering echt ondersteunend zijn.” Dat zegt Jurjen Huitink, eigenaar van CIBOD BV, functioneel beheerders.

Jurjen Huitink ziet in de praktijk vaak, dat bedrijven en instellingen hun oude werkprocessen mee nemen als er een nieuw softwarepakket geïmplementeerd wordt. Hij vindt het belangrijk om die werkwijze te bevragen: waarom wordt het nieuwe pakket ingevoerd, wat wil het bedrijf ermee bereiken, op welke bedrijfsvisie moet de software aansluiten?

KOSTEN Redenen voor de aanschaf van een nieuw softwarepakket kunnen heel divers zijn. Zo kan de oude software verouderd zijn of komt de leverancier met een nieuwe versie die niet bevalt. Soms is de bestaande software niet in staat een passende ondersteuning te bieden voor de gewenste vernieuwingen in een bedrijf. Tenslotte kan de bestaande software voor veel beheerskosten zorgen, bijvoorbeeld omdat er veel personeel voor nodig is om het in de lucht te houden. Dan kan een slim nieuw systeem de kosten drukken.

NIEUWE WERKWIJZEN Het bedrijfsleven is niet statisch. Er zijn telkens nieuwe ziens- en werkwijzen over de toekomst van een bedrijf, klanten kunnen nieuwe eisen stellen of door wetgeving komt men met nieuwe inzichten in bijvoorbeeld Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Jurjen Huitink geeft als voorbeeld van vernieuwing, het proces van ‘omboarding’. Dat is momenteel in HR-kringen in zwang als onderdeel van werving en selectie. Automatisering is ondersteunend bij het inwerken van nieuwe medewerkers gedurende hun eerste weken bij een bedrijf. “En ook nieuwe wettelijke eisen op het gebied van HR en finance vragen om aanpassingen van de software”, weet Jurjen Huitink. Die dynamiek stelt hoge eisen aan software en beheerders

44

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

IMPLEMENTEREN CIBOD BV heeft klanten in de zorg, het onderwijs en de dienstverlening. Ze worden geholpen bij het implementeren van onder meer HR/Payroll software van AFAS. Dat staat voor Applications for Administrative Solutions. Met de software van AFAS zijn alle bedrijfsprocessen te stroomlijnen in één systeem. Leverancier AFAS Profit is een bekende naam. “Het is een grote leverancier van software. Er werken ruim 500 mensen en ze hebben net een nieuw kantoor geopend in Leusden”, vertelt Jurjen Huitink over de softwareleverancier.

HERINRICHTEN Ook de herinrichting van applicaties op het gebied van HR, salaris, rooster ECD of DBC, finance neemt CIBOD BV graag voor rekening. Jurjen Huitink licht toe: “AFAS wordt zonder meer het meest geïmplementeerd bij onze klanten. Het gaat om meerdere modules; alles bij elkaar vallen ze onder de afkorting ERP, wat staat voor geïntegreerde software voor alle bedrijfsprocessen. De klant koopt een AFASlicentie plus een aantal dagen waarin we langs komen voor implementatie en consultatie. Maar dan ben je er nog niet. Nieuwe processen moeten worden ingericht, beheer moet goed geregeld zijn én de medewerkers die ermee omgaan en die het beheren, moeten worden opgeleid.”

ONDERSTEUNEN De dienstverlening van CIBOD BV behelst ook het ondersteunen van roosterpakketten ECD en DBC en financiële pakketten. Daar over zegt Jurjen Huitink: “Wij werken vooral in de zorgsector. Daar bestaat naast AFAS ook het elektronisch patiënten dossier. Dat laatste kan los beheerd worden, maar er is ook een koppeling mogelijk. Verder helpen we de roosterpakketten mee inrichten.

Daar komt veel bij kijken. Het is gecompliceerd omdat er meestal verschillende roosters zijn, vaak per locatie. En als loketten anders worden ingedeeld, dan moet de software daar weer op worden aangepast.”

OPLEIDEN Tenslotte rekent CIBOD BV tot het eigen takenpakket het herinrichten van functioneel beheer en het opleiden van functioneel beheerders. Jurjen Huitink: “Vroeger was procesbeheer statisch. Incidenten oplossen en af en toe het systeem naar een nieuwe wens inrichten. Dat was het wel. Nu hebben we het over procesbeheer 2.0. Functioneel beheerders worden ook procesbeheerders. Ze moeten precies weten hoe processen in een organisatie lopen. De functioneel beheerder moet bijvoorbeeld eerst de HR-processen door-en-door kennen om vervolgens met applicaties te komen die de gewenste processen automatiseren. De functioneel beheerder verdiept zich dus steeds meer in de procesinhoud.”

CREATIVITEIT Jurjen Huitink ziet dat in de zorg het functioneel beheer geen prioriteit had. Mensen uit de zorg gingen werken in de IT. Die hadden dus veel verstand van de zorgtaken op de werkvloer, maar hadden moeite om in processen te gaan denken. Daar komt bij, volgens Jurjen Huitink, dat de zorgsector veel ‘eilandjes’ in de bedrijfscultuur kent. “Het is belangrijk om die eilandjes bij elkaar te brengen. Dat stroomlijnt de werkprocessen en maakt ze efficiënter. En de zorg heeft te maken met steeds nieuwe specifieke eisen ten aanzien van de bedrijfsvoering. Dat vraagt om een grote creativiteit. Functioneel beheerders hebben daar wat mij betreft een taak in. Maar dan moet hun niveau wel omhoog.”


JAARPLANNING

TICKETSYSTEEM

TARIEF

Naast implementatie van applicaties en het begeleiden en opleiden van functioneel beheerders helpt CIBOD BV mee met het maken van jaarplanningen. Al-met-al krijgt de functioneel beheerder veel op zijn bordje. In de praktijk van alle dag, wordt hij vaak bestookt met vragen en wensen. Jurjen Huitink: “Het gevaar bestaat dat de functioneel beheerder op een gegeven moment door de bomen het bos niet meer ziet. Wij helpen hem graag om die werkflow te structureren. Daardoor krijgt hij meer rust en kan efficiënter te werk gaan. Dat geldt niet alleen voor AFAS, maar ook voor beheerders van andere applicaties.”

Omdat er veel komt kijken bij goed functioneel beheer, blijft CIBOD BV contact houden met organisaties. Door middel van een ticketsysteem kunnen klanten vragen stellen. CIBOD BV neemt dan contact op en lost de problemen op. Het helpt daarbij enorm dat de medewerkers van CIBOD BV veel ervaring bij verschillende bedrijven hebben. Die kennis kunnen ze op verschillende plaatsen inzetten. Verder beschikt CIBOD BV over een breed netwerk van AFAS specialisten die mee kunnen denken over automatiseringsvraagstukken.

Qua tarief beweegt CIBOD BV zich naar zeggen van Jurjen Huitink aan de onderkant van de markt. Daarvoor krijgt de klant senior medewerkers over de vloer met veel ervaring. Junioren werken ook bij het bedrijf, maar die beginnen op kantoor. Om de bedrijfsgroei aan te kunnen, is CIBOD BV nog op zoek naar een account-manager en een recruiter.

«

CIBOD BV Bruningweg 23 6827 BM Arnhem Telefoon 06 – 29 52 74 14 E-mail info@cibod.nl www.cibod.nl

WIJLHUIZEN GROUP Beijerinckweg 17 6827 BN Arnhem Telefoon 026 – 376 02 90 E-mail info@wijlhuizen.com www.wijlhuizen.com

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

45


REDACTIE

BRINK BEDRIJFSKLEDING 2.0 Na 10 jaar te hebben gewerkt vanaf Florijnweg 23e is Brink Bedrijfskleding deze zomer verhuisd naar 23c. En ja weer op de Florijnweg op de Beemd te Velp. Eigenaar Paul van der Aa heeft voor zijn bedrijfspand een huurder gevonden en heeft zijn bedrijf 2 deuren verplaatst. In dit nieuwe onderkomen van ruim 300 m² bevindt zich een borduuratelier waar dagelijks honderden borduursels worden geproduceerd. Daarnaast bevind zich een textieldrukker

46

HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2021

inpandig. Zo kunnen we de levertijden minimaliseren, aldus Paul van der Aa. Op de eerste verdieping is een representatieve showroom gecreëerd waar diverse nieuwe collecties en de reeds bekende merken te zijn, voelen en aan te passen zijn. Ook hebben Tricorp en FHB Workwear een shop in shop opstelling geplaatst om zo nog meer beleving te creëren.

Sinds begin 2021 werken we met een Kleding Management Systeem, dat wil zeggen dat onze afnemers kunnen inloggen in hun eigen omgeving om zo bestellingen sneller en makkelijker te plaatsen. Dit KMS systeem kan er tevens voor zorgdragen dat per werknemer bijgehouden kan worden wat elke kracht per jaar verbruikt of nodig heeft. Zo zijn de kosten altijd inzichtelijk.


COMFORTABEL ONDERNEMEN OFFICEZ VANUIT EEN LUXE OMGEVING

Flexibele gemeubileerde werkplekken vanaf

€ 170,per werkplek/mnd*

Een plek die zorgt voor synergie en dynamiek • Direct aan de slag • All-in en flexibel • Stijlvol en luxe • Perfect bereikbaar • Goede koffie • Vergaderfaciliteiten • Receptie • Bedrijfsrestaurant *Exclusief € 30,- servicekosten.

OFFICEZ RIJNPOORT ARNHEM 020 - 644 22 20 | info@officez.nl | officez.nl | Groningensingel 1


Een specialist...

Bedrijfsruimte & Logistiek

Transformaties & Vastgoedbeleggingen

Winkels & Vastgoedbeleggingen

Kantoren & Bedrijfsruimte

Kantoren & Bedrijfsruimte

Woningportefeuilles & Projectontwikkeling

Mark Tesselhoff

Jacco Vogelaar

Evert den Outer

Romy Velthuizen

Dennis van Lier

Maarten Muller

06 104 703 88 tesselhoff@bmvmakelaars.nl

06 532 670 58 vogelaar@bmvmakelaars.nl

06 532 420 68 denouter@bmvmakelaars.nl

06 134 811 68 velthuizen@bmvmakelaars.nl

06 308 809 45 vanlier@bmvmakelaars.nl

06 260 844 28 muller@bmvmakelaars.nl

Consultancy & Taxatie

Consultancy & Taxatie

Research & Due Dilligence

Research

Beleggingshuur & Woningportefeuilles

Vestiging

Martijn Kerkmeer

Laura Nijman

Esther Boon

Nadine Hazeleger

Bas Bosman

Kantoor Arnhem

06 831 633 93 kerkmeer@bmvmakelaars.nl

06 109 887 45 nijman@bmvmakelaars.nl

026 355 21 00 boon@bmvmakelaars.nl

026 355 21 00 hazeleger@bmvmakelaars.nl

06 831 634 20 bosman@bmvmakelaars.nl

026 355 21 00 bedrijven@bmvmakelaars.nl

...voor elke discipline 026 355 21 00 | bmvmakelaars.nl


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.