Issuu on Google+

Kaşgar’dan Endülüs’e

TÜRK - İSLAM ŞEHİRLERİ SEMPOZYUMLARI 28-30 Nisan 2011

Bursa Şehrengizi Bir Cihan Devleti’nin Doğduğu Şehir


Osman Gazi’nin Orhan Gazi’ye Vasiyeti “Ey oğul! Her işten önce din işlerine dikkat et. Zira farizaya (farzlara) dikkat, din ve devletin güçlenmesine sebeptir. Din işlerini; dikkatli olmayan, itikadı bozuk ve doğru yoldan ayrılmaya yönelen, büyük günahlardan kaçınmayan, helala-harama dikkat etmeyen sefihlere ve ayrıca tecrübesiz kişilere bırakma, devlet idaresinde bu gibi kişilere iş verme!.. Zira yaratandan korkmayan, yaratılandan hiç korkmaz. Büyük günah işleyen ve bunu devam ettiren kimsede sadakat olmaz. Böyle kişilerin sadakati olsa ümmeti olduğu Peygamber-i Zişan’ın sadık tebligatı üzere hareket eder de şer’i şerifin dışına çıkmazdı. Zulümden, bid’atten sakın. Zulme ve bid’ate teşvik edenleri devletinden uzaklaştır. Çünkü böyleleri seni zevale uğratmış olurlar. Daima cihad ile devletini genişletmeye çalış. Çünkü uzun zaman sefer olunmazsa askerin secaatine; reislerin ve


kumandanların bilgi, tedbir ve malumatına ağırlık ve noksanlık gelir. Böyle sefer işlerini bilenler ölür gider de yerine tecrübesiz kimseler gelir, bu yüzden de bir çok hatalar meydana gelir ki, bundan da devlet büyük zararlar görür. Beytü’l-mali koru! Devletin servetini çoğaltmaya çalış!.. Şer’i şerifin ölçüsüne göre sana ait olana kanaatle, ihtiyaçlarından ve gerekli olanlardan başka lüzumsuz yere telef etme, israftan kaçın. Askerinle, malınla gururlanma. Zira onlar Allah yolunda cihad için milletin işlerinin yerli yerinde görülmesi ve cihana adalet ve fazileti yayman için vasıtadırlar. Sadakatle Allah rızası için çalışan devlet erkanını koru!.. Vefatlarından sonra böyle kimselerin çoluk-çocuğuna bak, ihtiyaçlarını karşıla.!..Halkından hiç kimsenin malına tecavüz etme!.. Hak edenlere yardım ile iltifat elini uzat, böylelerinin yakınlarını sıkıntıdan kurtar. Askeri erkanı iyi koru!.. Alimler, fazıllar, sanatkarlar, edipler; devletin bedeninin gücüdür. Bunlara iltifat ve ikramda bulun. Bir kemal sahibi işitince onunla yakınlık kur, dirlikler ver ve ihsan eyle!.. Hükümetinde ulema, fazıl kimseler, erbab-ı maarif çoğalsın, siyaset ve din işleri nizam bulsun!.. Benden ibret al ki, bu diyarlara zayıf bir bey olarak gelip haketmediğim halde bunca inayet-i celile-i Rabbaniye’ye mazhar oldum. Sen de benim yolumdan git ve bu Din-i Muhammedi’yi ve ashabını, başka sana tabi olanları koru. Allah’ın (c.c) hakkını ve kulların hukukunu gözet!.. Ve senden sonrakilere böyle nasihat etmekten geri durma. Ve adalet ve insafa riayet ile zulmü kaldırmaya devam ile her bir işe teşebbüs de Allah’ın yardımına güven. Halkını düşman istilasından ve zulme uğratılmaktan koru!.. Haksız yere hiç bir ferde layık olmayan muamelede bulunma!.. Halkı taltif et, hepsinin rızasını kazan”.


Bursa’da Zaman Bursa'da eski bir cami avlusu, Küçük sadirvanda şakırdayan su. Orhan zamanından kalma bir duvar... Onunla bir yasta ihtiyar çınar Eliyor dört yana sakin bir günü. Bir rüyadan arta kalmanın hüznü İçinde gülüyor bana derinden. Yüzlerce çesmenin serinliğinden Ovanın yeşili göğün mavisi Ve mimarilerin en ilahisi. Bir zafer müjdesi burda her isim: Sanki tek bir anda gün, saat, mevsim Yaşiyor sihrini geçmis zamanın Hala bu taşlarda gülen rüyanin Güvercin bakışlı sesszilik bile Çinliyor bir sonsuz devam vehmiyle. Gümüşlü bir fecrin zafer aynası, Muradiye, sabrın acı meyvası, Ömrünün timsali beyaz Nilüfer, Türbeler, camileri eski bahçeler, Şanlı hikayesi binlerce erin Sesi nabzim olmuş hengamelerin Nakleder yadini gelen geçene. Bu hayalde uyur Bursa her gece,


Her şafak onunla uyanır, güler Gümüş aydınlıkta serviler, güller Serin hülyasıyla çesmelerinin. Başındayım sanki bir mucizenin, Su sesi ve kanat şakırtısından Billur bir avize Bursa'da zaman, Yeşil Türbesini gezdik dün akşam, Duyduk Bir musikî gibi zamandan Çinilere sinmiş Kur'an sesini. Fetih günlerinin saf nesesini Aydınlanmış buldum tebessümünle. İsterdim bu eski yerde seninle Başbaşa uyumak son uykumuzu, Bu hayal içinde... ve ufkumuzu Çepçevre kaplasın bu ziya, bu renk, Havayı dolduran uhrevi ahenk. Bir ilah uykusu olur elbette Ölüm bu tılsımlı ebediyette Belki de rüyası büyük cetlerin, Beyaz bahçesinde su seslerinin.

Ahmet Hamdi Tanpınar


Bursa

Gayer • W. French 1


içindekiler Bursa...........................................................................1

Bursa Irgandı Köprüsü.................................................18

Bursa Ulu Camii...........................................................3

Bursa Emir Sultan........................................................20

Davet............................................................................4 Genel Bilgiler................................................................5 Bursa...........................................................................6

Onur Kurulu.................................................................22 Bursa Ulu Camii İç Görünüş . ......................................23 Destekleyen Kuruluşlar................................................24

Sempozyumun Amacı..................................................8 Bursa - Mehmet Çelebi’nin Yeşil Türbe Ana Kapısı.......25 Şehrengiz Türü ve Bursa Şehrengizleri.........................9 Program.......................................................................26 Bursa-Setbaşı .............................................................10 Bursa - Bursa ve Uludağ .............................................30 Bursa Mehmet Çelebi Türbesi......................................11 Bursa - Uludağ’dan Bursa............................................32 Bursa Prenses Helene Camii........................................12 Yürütme Kurulu ..........................................................14 Bursa İznik’te Lefke Kapısı ..........................................15 Bilim Kurulu.................................................................16 Bursa İznik’te bir Camii ...............................................17

Bursa - Bursa Köprüsü.................................................. 34 Bursa - Bursa Kaplıcaları..............................................36 Bursa - Bursa Kalesi.....................................................38 Bursa - Bursa ve Uludağ..............................................40

www.turkdunyasi.org.tr

2


Bursa Ulu Camii

D. Lancelot / Paris - 1867 3


Davet Değerli katılımcılar, Dünyaya yayılmış Türk İslâm mimarlık eserlerinin dünya gündemine getirilerek varlıklarının bilimsel yöntemlerle belirlenmesi ve sınıflandırılarak kayıt altına alınması, Türk - İslâm kültürü açısından tartışılmayacak kadar önemli bir konudur. Mimarlık eserleri de her şey gibi elbette fanidir ve varlığını belirli bir zaman sürdürebilir. Zaman içerisinde gerek fiziksel koşullar ve insan eliyle yıpranarak yok olurlar, gerekse ideolojik kaygılarla kaderlerine terk edilir veya kasten yok edilirler. Nitekim özellikle son yıllarda devletler arasındaki siyasi anlaşmazlıklar sebebiyle Türk ve İslâm karakteri taşıyan birçok önemli eser yok edilmiş ve edilmektedir. Daha önce varlıkları bir kayda bağlanmayan eserler şimdi maalesef yok hükmündedirler. Bakanlar Kurulu kararıyla kurulmuş etkili bir sivil toplum kuruluşu olan Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği taşıdığı sorumluluk bilinciyle, ilkeleri belirlenmiş ve bilimsel temellere oturtulmuş mimarlık ve şehircilik kurultaylarını başlatmış ve bir gelenek haline getirmiştir. İnanıyoruz ki, sempozyumumuzun Türk İslâm kültürüne sunacağı kazanımların boyutları zaman içinde daha iyi anlaşılacaktır. İstanbul Kurultayı’na ve akabinde ki diğer kurultaylara da hazırlık çalışmaları mahiyetinde Kaşgar’dan Endülüs’e kadar uzanan coğrafyada ki Türk İslâm şehirlerini mimarlık şehircilik ve kültürel değerleri ile şehrengiz toplantıları adı altında her altı ayda bir farklı bir şehirde sempozyumlar düzenlenecektir. Bu

sempozyumlar başta TRT olmak üzere medya kuruluşları aracılığı ile bütün Türk İslâm Coğrafyası’na duyurulacak ve yayın haline getirilecektir. Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği’nin önceki yıllarda oluşturduğu bilim platformunun eriştiği seviye heyecan vericidir. Bursa Valiliğimizin ev sahipliğinde Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği’nin organizasyonunda, TÜRKSOY’un koordinatörlüğünde, Bursa Büyükşehir Belediyesi ve ülkemizin seçkin kuruluşlarının destekleriyle gerçekleştirilecektir. Türk İslâm ülkeleri üniversiteleri, yerel ve merkezi kurum ve kuruluşları sempozyumun ana unsurlarını oluşturacaklardır. Dünya mimarlık sanatına yeni, orijinal ve üzerinde durulması gereken konuları ile birçok ülkeden bildirileri ve katılımları ile birçok bilim insanı bir araya gelecektir. Türk İslâm dünyasınca bilinen şehir yazarları bu sempozyumda buluşturulacaktır. Bursa’nın dünü, bugünü ve yarını üzerinde değerlendirmeler yapılacak farklı coğrafyalarda fakat aynı kültürel alt yapıyla oluşturulmuş diğer Türk İslâm şehirleri ile karşılaştırılıp dünya gündemine taşınacaktır. Sizleri kuruluşun beşiği bir Cihan Devleti’nin’ doğduğu tüm zamanların güzel ve yeşil şehri Bursa’da görmekten, dinlemekten ve ağırlamaktan onur duyarız.

Şahabettin HARPUT Bursa Valisi

www.turkdunyasi.org.tr

4


Genel Bilgiler Sempozyumun Yeri ve Tarihi MERİNOS Atatürk Kongre Kültür Merkezi / Osmangazi Salonu / BURSA 28-30 Nisan 2011 Sempozyumun Dili Sempozyumun dili Türkçe'dir. Sempozyum esnasında farklı dillerde yapılacak sunumlar için simultane tercüme yapılacaktır. Konaklama Sempozyumun organizasyon ofisi katılımcılara otel ve konaklama merkezlerinde konaklama imkanı sunacaktır. Otel ve konaklama merkezleri hakkında detaylı bilgiler organizasyon ofisinden edinilebilir. Bilgi Edinme ve İletişim Sempozyum ve kurumlar hakkında bilgi www.turkdunyasi.org.tr adresinden alınabilir. (Sempozyum sırasında katılımcıların, elektronik iletişimlerini sağlamaları için bir bilgi işlem merkezi kurulacaktır.) Program 27 Nisan 2011 Çarşamba • Kayıt / Yerleşim 28 Nisan 2011 Perşembe • Açılış ve Saygı Duruşu • Protokol Konuşmaları • Ödül Töreni • Bilimsel Oturumlar 29 Nisan 2011 Cuma • Bilimsel Oturumlar • Ulu Camii'de Cuma Namazı • Şehir İçi Kültürel Gezi 30 Nisan 2011 Cumartesi • Cumalı Kızık Köyünde Sabah Kalvaltısı • Şehir Dışı Kültürel Gezi • Sonuç Bildirgesi Okunması ve Kapanış Katılım Katılımcıların sempozyuma katılımlarının sağlanması ve gerekli izinleri almaları için resmi davet yazıları verilebilecektir. Gerekli bilgileri içeren bir yazıyla Organizasyon Ofisine başvurulması yeterli olacaktır. Davet mektupları organizasyon ofisinin herhangi bir maddi taahhütünü içermez. Davet mektubu için başvurular sempozyumdan en geç 20 gün önce yapılmalıdır.

Katılım formu www.turkdunyasi.org.tr'de

www.turkdunyasi.org.tr

5


Bursa 6

www.turkdunyasi.org.tr


De Sinety • L. Sabatlier / Paris 7


Kaşgar’dan Endülüs’e

TÜRK - İSLÂM ŞEHİRLERİ

SEMPOZYUMLARI

2 0 1 1 / B u r s a Ş e h r e n g iz i

Sempozyumun Amacı Türk-İslâm Şehirleri Sempozyumlarının amacı; Türk İslâm şehirlerinin tarihini, kimliğini ve kişiliğini oluşturan mimari eserlerin korunması, yaşatılması, kaybolmaya yüz tutmuş değerlerimizin açığa çıkarılması, gelecek kuşaklara aktarılarak Dünya İnsanlık Mirası listesinde hak ettikleri yerlerini almalarını sağlamaktır. Bu Sempozyumları gerçekleştirirken; Uzak Asya’nın bir ucu Kaşgar’dan başlayarak Semerkant, Taşkent, Buhara, Hiva, Kokant, Aşkabat, Merv, Herat, Delhi, Piri-Türkistan, Otrar, İsfahan, Bakü, Kırım Bahçesaray, Doğu Beyazıt, Erzurum, Ahlat, Diyarbakır, Urfa, Mardin, Kerkük, Antakya, Trabzon, Sivas, Kayseri, Konya, Karaman, Ankara, Antalya, Amasya, Kütahya, Manisa, Kastamonu, Bursa, İstanbul, Edirne, Mekke, Medine, Bağdat, Halep, Şam, Trablusşam, Beyrut, Kahire, Tunus, Üsküp, Kosova, ve en batıda Endülüs olmak üzere daha bunlarla birlikte yüzlerce Türk-İslâm Şehirlerinin maddi ve manevi kimlikleri ile şehrengiz formatında tanıtılmasıdır. Tarih, geniş anlamda Dünyamızın en büyük ticaret yolu olup hala güncelliğini koruyan İpekyolu’nun kontrolü ve bu yollarda hâkimiyet kurmuş Medeniyetlerin mücadelesinin hikâyesidir. İpekyolu’nu anlamadan tarihi doğru anlamak ve yazmak mümkün değildir. Bu noktadan hareketle başta “ insanı yaşat ki devlet yaşasın” anlayışı ile kurulmuş bir Cihan Devleti Osmanlının Başkenti Bursa şehri ile söz konusu sempozyumlara başlamayı ve her altı ayda bir başka şehirde devam edilmesi amaç edinilmiştir. İlyas DEMİRCİ Kurultay Yürütme Kurulu Başkanı

8

www.turkdunyasi.org.tr


Şehrengiz Türü ve Bursa Şehrengizleri Farsça’dan Türkçe’ye geçen; “şehr” ve “engîz” kelimelerinin birleşiminden oluşan ve “şehir karıştıran” anlamına gelen şehrengiz kelimesi, Türk Edebiyatı’nda (Divan Edebiyatı’nda) önceleri bir şehrin / kentin “güzelleri”ni ve “güzellikleri”ni konu alan kısa manzum eserlerin ortak adı olarak kullanılmıştır. Şehrengizler, bu edebî türün benimsenip sevilmesi, gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla sonraki dönemlerde, şehirlerin sosyal, kültürel, dinî, siyasî, ticarî, mimarî ve sanatsal… özelliklerini; ahalisini, mesleklerini, sanatkârlarını, zanaatkârlarını, fikir ve kalem erbabını (şairlerini, yazarlarını, mütefekkirlerini) topyekûn olarak anlatan / yansıtan edebî eserlerin ortak adı olmuştur. Türk Edebiyatı’nda Bursa şehri için yazılmış en önemli şehrengizler şunlardır: Lamiî’nin (ö. 1532) Bursa Şehrengizi İshâk Çelebi’nin (ö. 1537) Bursa Şehrengizi Mâni’nin (Çalıkzâde Mehmed (ö. 1599) Bursa Şehrengizi Halilî’nin (16. yy) Bursa Şehrengizi Nazikî’nin (ö. 1687) Bursa Şehrengizi İsmail Belîğ’in (ö. 1730) Bursa Şehrengizi, Dr. Semra ALYILMAZ Atatürk Üniversitesi Öğretim Görevlisi semraalyilmaz@mynet.com www.turkdunyasi.org.tr

9


Bursa - Setbaşı 10

Servet-i Fünûn / İstanbul - 1308 (1892)


Bursa Mehmet Çelebi Türbesi (İç Görünüş)

W.H. Lettch • G. Presbury / London - 1839 11


Bursa Prenses Helene Camii 12

www.turkdunyasi.org.tr


De Sinety Gulaud / Paris 13


Yürütme Kurulu • Şahabettin HARPUT (Ev Sahibi) T.C. Bursa Valisi • İlyas DEMİRCİ (Organizasyon Başkanı) Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği Genel Başkanı • Düsen KASEİNOV (Koordinatör) Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY Genel Sekreteri • Recep ALTEPE Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı • Ali Kamil BAŞAR T.C. Bursa Vali Yardımcısı • Özgen KESKİN Bursa Yıldırım Belediye Başkanı • Mustafa DÜNDAR Bursa Osmangazi Belediye Başkanı • Mustafa BOZBEY Bursa Nilüfer Belediye Başkanı • Yahya AKENGİN Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı Başkanı • İbrahim TERZİOĞLU TMMB Dış İlişkiler Koordinatörü

www.turkdunyasi.org.tr

14


Bursa İznik’te Lefke Kapısı

Charles Texler • Freeman / Paris - 1839 15


Bilim Kurulu

Nuri GÜRGÜR (Başkan)

Türk Ocakları Genel Başkanı

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Adnan ERTEM Ahat SALİHOV Ahmet AKGÜNDÜZ Ahmet Haluk KARABEL Ali ÖZTÜRK Askar TURGANBAYEV Bakıtjan ABİYEV Behicuddin ŞEHABİ Bekir PARLAK Beşir AYVAZOĞLU Cengiz ALYILMAZ Doğan YAVAŞ Elçin GAFARLI Fırat PURTAŞ Galip YENİDÜNYA Gülçöhre MEMMEDOVA Güler FEDAİ Hakan ERGÜN Hakan KIRIMLI Hasan ERTÜRK Haydar ÇİFTÇİ İlhan KIROĞLU İsmail KAVUNCU Jeren HACIYEVA Kadirali KONKOBAYEV Kamil UĞURLU Kemal DEMİREL Khaled TADMORİ Lesbek TAŞİMOV Mahmut EVKURAN Mahmut ÜRKÜT Mehmet CEYLAN Mete ATEŞ Metin TÜRKER Mevluda YUSUPOVA Mustafa KAHRAMANYOL Mustafa KARA Mutlu ÇINAR Namık Kemal ZEYBEK Necmi YILDIRIM Nesim SÖNMEZ Oktay ASLANAPA Osman ÇETİN Osman İYİMAYA Şakir İBRAYEV Sefer AKKAYA Şerafettin DOĞAN Servet BÜYÜKPOYRAZ Süleyman KAYIPOV Şevki NALÇACIOĞLU Yunus Metin VARLIBAŞ Yusuf OĞUZOĞLU Zeki BEYHAN Zenfira HASANOVA

T.C. Vakıflar Genel Müdürü Başkurdistan TÜRKSOY Temsilcisi Rotterdam İslâm Üniversitesi Rektörü T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkan Yardımcısı T.C. Bayındırlık Ve İskân Bakanlığı Müşaviri Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY Kazakistan Temsilcisi Mimar, Heykeltıraş (Astana Atatürk Heykeli Tasarımcısı) Makedonya Kültür Eserleri Koruma ve Konservasyon Merkezi Genel Müdürü Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Gazeteci Yazar / Zaman Gazetesi Atatürk Üniversitesi Öğretim Üyesi Uludağ Üniversitesi Öğretim Görevlisi Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY Azerbaycan Temsilcisi Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı MARMARA BİRLİK Koordinatörü Azerbaycan Mimarlık ve İnşaat Üniversitesi Rektörü Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY K.K.T.C. Temsilcisi T.C. Devlet Bakanı Danışmanı Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği Danışma Kurulu Üyesi T.C. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı Eyüp Belediye Başkanı / Türk Dünyası Belediyeler Birliği II. Başkanı Türkmenistan / Aşkabat Mimarlar Birliği Temsilcisi Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY Kırgızistan Destek Vakfı Başkanı Karaman Belediye Başkanı Bursa İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Lübnan - Tripoli Belediyesi Kültürel Miras Başkanı Uluslararası Türk - Kazak Ahmet Yesevi Üniversitesi Rektörü T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürü Estergon Türk Kültür Merkezi Müdürü Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu Başkan Yardımcısı Türk Ocakları Bursa Şube Başkan Vekili Tarım Reformu Genel Müdür Yardımcısı Özbekistan Güzel Sanatlar Akademisi Başkanı Balkan Türkleri Koordinasyon Kurulu Eski Başkanı Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Gazeteci / Yazar Ahmet Yesevi Vakfı Başkanı Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği Bursa Şube Başkanı Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Sanat Tarihçisi Uludağ Üniversitesi Öğretim Görevlisi T.C. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı TAU Genel Müdürü Türk Dünyası Akademisi Başkanı / Kazakistan Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği Danışma Kurulu Başkanı Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Osmangazi Belediyesi Başkan Yardımcısı Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Rektörü T.C. İller Bankası Genel Müdür Yardımcısı VARYAP İcra Kurulu Üyesi Uludağ Üniversitesi Öğretim Görevlisi Bursa Kültür Turizm Tanıtma Birliği Müdürü Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY Tataristan Temsilcisi

Kurul üyeleri alfabetik olarak sıralanmıştır.

16

www.turkdunyasi.org.tr


Bursa İznik’te bir Camii

Preaux • E. Jilbert / Paris - 1840 17


Onur Kurulu

Faruk ÇELİK (Başkan) T.C. Devlet Bakanı

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Abdurrahman ŞENTÜRK Abdullah KARADAĞ Abuzer YILDIRIM Adnan SÜER Ahmet ARSLAN Alaattin NALCIOĞLU Ali BAHADIR Arif TAK Atilla KANBUR Atilla TATVEREN Bahaeddin YEDİYILDIZ Bahri ŞARLI Cafer TATLIBAL Celal SÖNMEZ Davut DURSUN Efendi BARUTÇU Enes Battal KESKİN Erdem SAKER Erol KAYA Ertuğrul GÜNAY Gazi ŞAHİN Gürcan TÜRKOĞLU Haluk BECEREN Hayati YAZICI Haydar KOÇAKER Hayrettin GÜNGÖR Hidamet ASA Hidayet ATASOY Hüseyin AYDIN Hüseyin ÖZDİLEK Hüsamettin OLGUN İbrahim ŞAHİN İbrahim BURKAY İlhan PARSEKER İlsur METHSİN Kadir TOPBAŞ Kamil İSHAKOV Kemal Fahir GENÇ Kemal YALÇIN Mahmut ASMALI Mehmet Cahit TURHAN Mehmet Semih PALA Mehmet SÖNMEZ Mehmet AKKUŞ Mehmet İSLAMOĞLU Metin ÖZKAN Mustafa CEMİLOĞLU Mustafa İSEN Mürsel SARI Naci ÖZDEMİR Nuri KOLAYLI Nihat ÖZDEMİR Nurettin AVCI Osman GÜNDÜZ Sena KALELİ Seyfettin AVŞAR Talip YENİDÜNYA

18

Kurul üyeleri alfabetik olarak sıralanmıştır.

Bayburt Holding Yönetim Kurulu Başkanı Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği Yönetim Kurulu Üyesi TRT Avaz Kanal Koordinatörü T.C. Ulaştırma Bakanlığı / DLH Genel Müdürü TBMM Genel Sekreter Müşaviri Türk Ocağı Bursa Şube Başkanı Bursa Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı MADO Yönetim Kurulu Başkanı KAFKAS Yönetim Kurulu Başkanı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı TESKOMB Bursa Bölge Birliği Başkanı TBMM Türkiye - Arnavutluk Parlementolararası Dostluk Grubu Başkanı Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Türkiye Radyo Televizyon Üst Kurulu Başkanı Türk Ocakları Genel Başkan Yardımcısı Bursa Kent Konseyi Genel Sekreteri Bursa Büyükşehir Belediyesi Eski Başkanı T.C. Başbakan Baş Müşaviri / TDBB Kurucu Başkanı T.C. Kültür ve Turizm Bakanı Elmadağ Belediye Başkanı UNESCO Türkiye Daimi Temsilcisi GÜMTOB Başkanı T.C. Devlet Bakanı Devler Su İşleri Genel Müdürü Türkiye Belediyeler Birliği Genel Sekreteri Marmara Birlik Yönetim Kurulu Başkanı T.C. İller Bankası Genel Müdürü T.C. Halk Bankası Genel Müdürü ÖZDİLEK Yönetim Kurulu Başkanı Uluslararası Barış Kültür Forumu (IFLAC) Türkiye Direktörü TRT Genel Müdürü Bursa Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği (UTİB) Yönetim Kurulu Başkanı Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Başkanı Tataristan Cumhuriyeti Kazan Belediye Başkanı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Tataristan Cumhuriyeti Kazan Valisi T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Birliği Genel Sekreteri MÜSİAD İnşaat Sektör Kurulu Başkanı T.C. Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürü Bursa Kenk Konseyi Başkanı KOZABİRLİK Genel Müdürü TÜRSAB Başkanı T.C. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanı Türkiye Radyo Televizyon ve Gazeteciler Derneği Başkanı Kırım Tatar Milli Meclis Başkanı T.C. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Bursa Vakıflar Bölge Müdürü (E.)Tuğgeneral Bursa Gazeteciler Cemiyeti Başkanı LİMAK Holding Yönetim Kurulu Başkanı Bursa İl Genel Meclis Başkanı GÜN-ER İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Kamil Koç Turizm İcra Kurulu Başkanı Bursa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Sanayici www.turkdunyasi.org.tr


Bursa Ulu Camii İç Görünüş

M. Lancolet / Paris 1867 19


Somuncu Baba ve Dua Çınarı Niğbolu’dan dönünce Yıldırım Bayezid Han, Bir cami yaptırmayı düşünmüştü bir zaman.   Bursa, Ulu Camiyi inşaya etti niyet. Caminin yapılması sona erdi nihayet.   Bir Cuma günü idi, ilan edildi ki hem: (Cami, merasim ile açılacaktır hemen.)   O gün başta Padişah, damadı Emir Sultan, Molla Fenari ile kim varsa ulemadan,   Hazır oldu her biri, hem de hafız olanlar. Doldurmuştu camiyi, Bursa’lı Müslümanlar.   Hutbe okumak için, Padişah hazretleri, O gün Emir Sultan’a verdiğinde bu emri,   Damadı Emir Sultan, emre (Peki) diyerek, Ve Somuncu Baba’yı eliyle göstererek,   Arz etti ki: (Sultanım, baş göz üstüne, fakat, Hutbeyi okumaya, layıktır ancak şu zat.)   O dahi mecbur kaldı, emre (Peki) demeye. Kalkıp, minbere doğru başladı yürümeye.   Geçerken de Emir’e dedi: (Ey Emirimiz! Niçin böyle yapıp da, beni ele verdiniz?)   O da, ona cevaben arz etti ki: (Bu yerde, Yok idi bir başkası, sizden daha ilerde.)   Cemaat, olanları görüyor, duyuyordu. Bu sebepten durumu çok merak ediyordu.

Zira Somuncu Baba, onların nazarında, Ekmek satan biriydi Bursa sokaklarında.   Bunun için bu işi etmişlerdi çok merak. Ki, Cuma hutbesini o nasıl okuyacak?   Çıktı Somuncu Baba biraz sonra minbere. Öyle bir hutbe irad etti ki müminlere,  Asla duymamışlardı böyle bir hutbe onlar. Onun büyüklüğünü o zaman anladılar.

www.turkdunyasi.org.tr

20


Hutbede, Fatiha’nın, yirmi ana ilimde, Yedi türlü tefsiri yapılmıştı o günde.  Molla Fenari dahi demişti ki ertesi: (Onun büyüklüğüne, şahittir bu hutbesi.   Yedi türlü tefsirden, birincisini yalnız, İyice anladılar cemaattan her şahıs.  İkinci tefsirini, bir kısmı anladılar. Üçüncüsünü ise, çok azdı anlayanlar.  

Dördüncü ve sonraki tefsirlere gelince, Onlardaki manalar, çok yüksek ve pek ince,   Olduğundan, onları anlamadı kimseler. İlim ve marifette derya imiş o meğer.)   Namaz sona erince, camideki cemaat, Mübarek ellerini öpmek istedi, fakat.   Caminin üç kapısı var idi dışarıya. Acep hangi kapıdan çıkardı bu evliya?   Lakin üç kapıdan da çıkan, seviniyordu. Hepsi de, (Ben, öpmekle şereflendim) diyordu.   Sonra Molla Fenari hanesine giderek, Talebesi olmayı arzu eylemişti pek.   Lakin o, bu şehirde sırrım faş oldu diye, İstedi ki, Bursa’dan gitsin başka bir il’e.   Bir sabah, bu niyetle çıkmıştı ki Bursa’dan, Duyup Molla Fenari yetişti arkasından.   Bir çınarın dibinde, geri döndürmek için, Çok yalvardı ise de, mümkün olmadı lakin.   Bursa’ya doğru dönüp, mübarek zat o ara, Dua etti Bursa’ya, hem de Bursa’lılara.   Duayı, o çınarın dibinde etti diye, Bu gün, (Dua çınarı) denilir o bölgeye.

Şiirlerle Menkıbeler / Abdüllatif Uyan 21


Bursa Irgandı Köprüsü 22

www.turkdunyasi.org.tr


Charles Texler • Lemaitre 23


Destekleyen Kuruluşlar T.C. Başbakanlık Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı

Yollar Türk Milli Komitesi / Karayolları Genel Müdürlüğü

T.C. İller Bankası Genel Müdürlüğü

Türk Ocakları Genel Merkezi

Marmara Birlik

Kamil Koç Almira Otel

SL

Çelik Palas

AK

T.C. Başbakanlık Tanıtma Fonu

Yavuz İskender Özdilek

OTOMOTİV

Limak Holding

Aroma

Kafkas

TA

Buttim

Uludağ Gazoz

İznik Vakfı

Koza Birlik

Olay TV

TRT

Durmazlar Holding

Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi MERİNOS

Şentürkler (Teleferik)

Erikli

Yeşim Tekstil

Destekleyen diğer kuruluşlarla görüşmeler devam etmektedir.

www.turkdunyasi.org.tr

24


Bursa - Mehmet Çelebi’nin Yeşil Türbe Ana Kapısı

Paris - 1852 25


Kaşgar’dan Endülüs’e

TÜRK - İSLÂM ŞEHİRLERİ

SEMPOZYUMLARI

2 0 11 / B ursa Ş ehrengizi

Program 27 Nisan 2011 Çarşamba

BURSA’YA VARIŞ VE YERLEŞME

BİLGİ NOTU OTURUM BAŞKANLARI PROGRAMDA SUNULACAK OLAN BİLDİRİLER KONUŞMACI KİŞİLER SEMPOZYUM BİLİM KURULU TOPLANTILARI SONUCUNDA BELİRLENECEKTİR.

BİLİM KURULUNA GÖNDERİLEN BİLDİRİLER SEMPOZYUM BİLDİRİLER KİTABI OLARAK YAYINACAKTIR.

Oraganizasyon Ofisi/Ankara/Türkiye

www.turkdunyasi.org.tr

26


Program 28 Nisan 2011 Perşembe

Sempozyum Bursa Şehrengizi

1.gün 08.30 - 09.30

KAYIT

09.30 - 11.00

AÇILIŞ VE PROTOKOL KONUŞMALARI BURSA TANITIM KLİBİ

Sunum:

11.00 - 11.15

Çay molası

11.15 - 12.30

OTURUM I Oturum Başkanı

İlyas DEMİRCİ Recep ALTEPE Düsen KASEİNOV Şahabettin Harput Faruk ÇELİK

Kurultay Yürütme Kurulu Başkanı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanıü TÜRKSOY Genel Sekreteri Bursa Valisi T.C. Devlet Bakanı

Ödül Töreni

Konu

12.30 - 14.00

Bursa’nın Manevi Mimarları / Molla Fenari

EDEBİ ŞAHSİYETLER Tüm Zamanların Güzel Şehri Bursa Bursa Sinevizyonu Gösterimi Bursa valiliği tarafından hazırlanmış olan 360 derece Bursa Şehri Tanıtım filmi

Öğle Yemeği

Kaşgar’dan Endülüs’e

TÜRK - İSLÂM ŞEHİRLERİ

SEMPOZYUMLARI

2 0 1 1 / B u r sa Ş eh r en g i z i

www.turkdunyasi.org.tr

Oraganizasyon Ofisi/Ankara/Türkiye

Merinos Atatürk Kongre Kültür Merkezi / Bursa

28-30 Nisan 2011

www.turkdunyasi.org.tr

27


Program 28 Nisan 2011 Perşembe

Sempozyum Bursa Şehrengizi

1.gün 14.00-15.00

OTURUM II Oturum Başkanı

OSMAN GAZİ

Konu 15.00.-15.15 Çay Molası

BURSA TARİHİ

15.15 – 16.15

ORHAN GAZİ

OTURUM III Oturum Başkanı

Vakıf Eserleri Camiler Kervansaraylar-Hanlar-Hamamlar Medreseler Türbeler

Konu 16.15 - 16.30 çay molası

BURSA’NIN BUGÜNÜ

16.30 - 17.30

MURAD HÜDAVENDİGÂR

OTURUM IV Oturum Başkanı

Konu

Valilik Projeleri Büyükşehir Projeleri Sektörler Projeleri Ticaret ve Sanayi Projeleri

BURSA’NIN YARINI

Valilik İller Bankasi Bursa Projeksiyonu Mimari ve Şehircilik Tarihi Dokunun Korunması ve Restorasyonlar Diğer Projeler Ve Yatırımlar Kaşgar’dan Endülüs’e

17.30 - 20.00

SERBEST ZAMAN

20.00

AKŞAM YEMEĞİ / KÜLTÜREL ETKİNLİK

TÜRK - İSLÂM ŞEHİRLERİ

SEMPOZYUMLARI

2 0 1 1 / B u r sa Ş eh r en g i z i

www.turkdunyasi.org.tr Merinos Atatürk Kongre Kültür Merkezi / Bursa

Oraganizasyon Ofisi/Ankara/Türkiye

28-30 Nisan 2011

www.turkdunyasi.org.tr

28


Program 29 Nisan 2011 Cuma

Sempozyum Bursa Şehrengizi

2.gün

08.30 - 09.30

OTURUM V Oturum Başkanı

Konu 09.30 - 09.45

Çaykur Arası

09.45 - 10.45

OTURUM VI Oturum Başkanı

Konu

YILDIRIM BAYEZİD

ŞEHİR YAZARLARI VE BURSA Bursa Şehrengizi Türkiye Yazarlar Birliği Avrasya Yazarlar Birliği Türk Dünyası Yazarlar Birliği Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı

ÇELEBİ MEHMET

KARDEŞ ŞEHİRLER Kırım Bahçesaray Üsküp Tataristan Kazan ve Diğerleri

10.45 - 11.00

Çaykur Arası

11.00 - 12.00

OTURUM VII Oturum Başkanı

14.00-17.30

ŞEHİR TURU

17.30-19.30

SERBEST ZAMAN

19.30

AKŞAM YEMEĞİ ve KÜLTÜREL ETKİNLİK

II. MURAT

Konu ŞEHRENGİZ Kültür-Sanat (Resim, Fotoğraf, Folklor) Karagöz-Hacivat 12.00-14.00 Öğle Arası ve Ulu Camii’de Cuma Namazı

Hanlar, Kapalı Çarşı, Yeşil Türbe, Yeşil Camii, Emir Sultan, Yıldırım Külliyesi, Kale ve Saat Kulesi Tophane, Osman Gazi, Orhan Gazi, Muradiye Külliyesi, Darül Ziyafe (Çay Molası) Süleyman Çelebi Hacivat Karagöz Evi, İnkaya Çınarı Kaşgar’dan Endülüs’e

Oraganizasyon Ofisi/Ankara/Türkiye

TÜRK - İSLÂM ŞEHİRLERİ

SEMPOZYUMLARI

2 0 1 1 / B u r sa Ş eh r en g i z i

www.turkdunyasi.org.tr Merinos Atatürk Kongre Kültür Merkezi / Bursa

28-30 Nisan 2011

www.turkdunyasi.org.tr

29


Program 30 Nisan 2011 Cumartesi

Sempozyum Bursa Şehrengizi

3.gün 09.00 - 10.00

Cumalı Kızık Köyünde Sabah Kahvaltısı

10.00 - 19.00

ŞEHİR DIŞI TURU

20.00 - 22.00

- Yenişehir Üzerinden İznik Gezisi - Gemlik Tekne Turu - Bursaya Dönüş

SONUÇ BİLDİRGESİ

Akşam Yemeği Kapanış

Kaşgar’dan Endülüs’e

TÜRK - İSLÂM ŞEHİRLERİ

SEMPOZYUMLARI

2 0 1 1 / B u r sa Ş eh r en g i z i

www.turkdunyasi.org.tr Merinos Atatürk Kongre Kültür Merkezi / Bursa

Oraganizasyon Ofisi/Ankara/Türkiye

28-30 Nisan 2011

www.turkdunyasi.org.tr

30


www.turkdunyasi.org.tr

31


Bursa - UludaÄ&#x;’dan Bursa 32

www.turkdunyasi.org.tr


P. de Toumeford / Paris - 1717 33


Bursa Emir Sultan 34

www.turkdunyasi.org.tr


Thomas Allom • W. J. Cook London - 1839 35


Bursa - Bursa Kapl覺calar覺 36

www.turkdunyasi.org.tr


De Sinety • Gulaud / Paris 37


Bursa - Bursa Kalesi 38

www.turkdunyasi.org.tr


Vormser • Ch. Lalalsse / Paris - 1840 39


Bursa - Bursa ve UludaÄ&#x;

Ch. Geoffroy / Madrid - 1855


Kaşgar’dan Endülüs’e

TÜRK - İSLAM ŞEHİRLERİ SEMPOZYUMLARI Ekim 2011

Kazan Şehrengizi 2011 Abdullah Tukay Yılı Kutlamaları

Millet Bütün fikrim, gece gündüz size aittir milletim Sıhhatindedir sıhhatim, illetindedir illetim. Sen mukaddessin, muhteremsin indimde bütün her şeyden Değiştiremem bütün kainata milletimi, milliyetimi Bahtiyarım, bendeniz etseler eğer sana nispet Vardır niyetim acizane şairin olmağa Sever benim kalbim “milli” kelimesini bilmem neden ? Eyle milli milletlimi, bahşeyle memnuniyetimi Her hayalden tatlıdır, millet hayali her yerde Bu hayallerden gelir, eğer gelirse memnuniyetim Şairlikle sabit eyle, ebediyen Rabbim beni Bu sebat içindir, vurgunluğum sürüklenişim Ey felek! Al canımı, ancak alma asla cananımı Bence ölmekle birdir, unutuluşum, terk edilişim Ölmesin, ölsem de, aciz adım, yok olmasın Gitmesin boşa benim gayretim ve meşguliyetim Bir gün hatırlarsa iltifatlarla millet beni İşte budur maksadım, emelim ve saadetim Eyledim muhabbetimi arz, ben sana ey milletim Dost bilirsin sen beni, var buna emniyetim.


Türk İslam Şehirleri Sempozyumu Bursa