Page 1

ประวัต ิศ าสตร์ไ ทย History of Thailand


ประวัติศาสตร์ไทย

ั พบหลักฐานของมนุษย์ซึ่ง • การศึกษาประวัติศาสตร์ไทยมักเริ่มนับตั้งแต่สมัยอาณาจักรสุโขทัยเป็นต้นมา หากแต่ในอาณาเขตประเทศไทยปัจจุบน มีอายุเก่าแก่ที่สุดถึงห้าแสนปี

ตลอดจนหลักฐานของอารยธรรมและรัฐโบราณเป็นจำานวนมาก

• ภูมิภาคสุวรรณภูมิเคยถูกชาวมอญ เขมรและมาเลย์ปกครองมาก่อน ต่อมา คนไทยได้สถาปนาอาณาจักรของตนเอง เช่น อาณาจักรสุโขทัย ไล่เลี่ยกันกับอาณาจักรล้านนา อาณาจักรเชียงแสน และอาณาจักรอยุธยา อาณาจักรสุโขทัยเจริญรุ่งเรืองในช่วงเวลาค่อนข้างสั้นประมาณ 200 ปี ก็ถูกผนวกรวมกับอาณาจักรอยุธยา • อาณาจักรอยุธยาเป็นอาณาจักรที่รุ่งเรืองมั่งคัง่ เป็นศูนย์กลางการค้าระดับนานาชาติ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงปฏิรูปการปกครอง ซึ่งบาง ส่วนใช้สืบมาจนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และยังทรงตราพระราชกำาหนดศักดินา ทำาให้อยุธยาเป็นสังคมศักดินา อยุธยา เริ่มติดต่อกับชาติตะวันตกเมื่อ พ.ศ. 2054 หลังโปรตุเกสยึดครองมะละกา หลังจากนั้นใน พ.ศ. 2112 กรุงศรีอยุธยาตกเป็นประเทศราชของราชวงศ์ ตองอูแห่งพม่า สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงประกาศอิสรภาพในอีก 15 ปีให้หลัง อาณาจักรอยุธยาเจริญถึงขีดสุดหลังจากนัน ้ ทั้งความสัมพันธ์ กับต่างประเทศก็รุ่งเรืองมากในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช อาณาจักรอยุธยาเริ่มเสื่อมลง จนล่มสลายลงอย่างสิ้นเชิงใน พ.ศ. 2310


• พระยาตากได้รวบรวมไพร่พลกอบกูเ้ อกราช และย้ายราชธานีมายังกรุงธนบุรี รัชสมัยของพระองค์ถือเป็นช่วงเวลาของการทำา สงครามและการฟืน ้ ฟูความเจริญของชาติ อาณาจักรธนบุรีมพ ี ระมหากษัตริย์ปกครองพระองค์เดียว กินระยะเวลาเพียง 15 ปี แล้วพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ขึ้นเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 กรุง รัตนโกสินทร์ยังเผชิญกับภัยคุกคามจากประเทศเพื่อนบ้าน กระทั่งรัชกาลที่ 4 • การลงนามในสนธิสัญญาเบาว์ริง ทำาให้ชาติตะวันตกหลายชาติเข้ามาทำาสนธิสัญญาอันไม่เป็นธรรมอีกหลายฉบับ ต่อมา แม้ จะมีการยกดินแดนให้ฝรั่งเศสและอังกฤษหลายครั้ง แต่สยามไม่เคยตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก กุศโลบายของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทำาให้ไทยเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่หนึง่ โดยอยูฝ ่ ่ายสัมพันธมิตร อันทำาให้สยามได้ รับการยอมรับจากนานาประเทศ และนำามาซึ่งการแก้ไขสนธิสัญญาอันไม่เป็นธรรมทั้งหลาย ุ ายน พ.ศ. 2475 เกิดการปฏิวต ั ิเปลีย ่ นแปลงระบอบการปกครองมาเป็นประชาธิปไตย ทำาให้คณะราษฎรเข้ามามี • วันที่ 24 มิถน บทบาทในทางการเมือง ระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศไทยได้ลงนามเป็นพันธมิตรทางทหารกับญี่ปน ุ่ แต่ในช่วง สงครามเย็น ประเทศไทยได้ดำาเนินนโยบายเป็นพันธมิตรกับสหรัฐอเมริกา มีนโยบายต่อต้านการขยายตัวของคอมมิวนิสต์ใน ภูมิภาค ั ิเปลีย ่ นแปลงการปกครอง ประเทศไทยยังถือได้วา่ อยู่ในระบอบเผด็จการในทางปฏิบต ั ิอยู่หลายทศวรรษ • หลังการปฏิวต ประเทศไทยประสบกับความไร้เสถียรภาพทางการเมือง และมีการสืบทอดอำานาจรัฐบาลทหารผ่านรัฐประหารหลายสิบครั้ง อย่างไรก็ดี หลังจากนั้นได้มีเหตุการณ์เรียกร้องประชาธิปไตยครั้งสำาคัญในเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ ประชาธิปไตยในประเทศ เริ่มมีความมั่นคงยิ่งขึ้น


การแบ่งยุคสมัย • การจัดแบ่งยุคทางประวัติศาสตร์ของไทยนั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำารงราชานุภาพทรงแสดงพระทัศนะไว้ ในพระนิพนธ์เรือ ่ ง "ตำานานหนังสือพระราชพงศาวดาร" ในพระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขาเมือ ่ พ.ศ. 2457 ถึง การแบ่งยุคสมัยทางประวัตศ ิ าสตร์ของไทยไว้วา่ "เรือ ่ งพระราชพงศาวดารสยาม ควรจัดแบ่งเป็น 3 ยุค คือ เมือ ่ กรุงสุโขทัย

เป็นราชธานียุค 1 เมือ ่ กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานียค ุ 1 เมื่อกรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานียค ุ 1"[2] ซึง่ การลำาดับสมัยทาง ประวัติศาสตร์แบบเส้นตรง (Linear) โดยวางโครงเรือ ่ งผูกกับกำาเนิดและการล่มสลายของรัฐ กล่าวคือใช้รฐ ั หรือราชธานีเป็น ศูนย์กลางเช่นนี้ ยังคงมีอิทธิพลอยูม ่ ากต่อการเข้าใจประวัติศาสตร์ไทยในปัจจุบน ั ั มีขอ ้ เสนอใหม่ ๆ เกี่ยวกับโครงเรื่องประวัติศาสตร์ไทยขึน ้ มาบ้าง ที่สำาคัญคือ ศ.ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ได้เสนอถึง • ในปัจจุบน หัวข้อสำาคัญที่ควรเป็นแกนกลางของประวัติศาสตร์แห่งชาติไทยไว้ 8 หัวข้อ ดังนี้[3] • การตั้งถิ่นฐานของผู้คน นับตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ถึงยุคประวัติศาสตร์ตอนต้น • การเข้ามาของอารยธรรมใหญ่ คืออินเดียและจีน • ความเปลี่ยนแปลงที่สำาคัญในคริสต์ศตวรรษที่ 13 • ยุคสมัยของการค้า (คริสต์ศตวรรษที่ 15-17) • ก่อนสมัยใหม่ • รัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์สยาม • การปฏิวัติ 2475 และกำาเนิดรัฐประชาชาติในทางทฤษฎี • การปฏิวัติ 14 ตุลาคม 2516


หลัก ฐานยุค ก่อ นประวัต ิศ าสตร์

นักโบราณคดีชาวฮอลันดา ดร. เอช. อาร์. แวน ฮิงเกอเรน ได้ขดุ ค้นพบเครื่ องมือหินเทาะซึ่งทำาขึ้ นโดยมนุษย์ยคุ ก่อนประวัติศาสตร์ บริ เวณใกล้ สถานีบา้ นเก่า จังหวัดกาญจนบุรี โดยมีข้อสันนิษฐานว่ามนุษย์เหล่านี้อาจเป็น  มนุษย์ชวาและมนุษย์ปักกิ่ง ซึ่งอยู่ อาศัยเมื่อประมาณ 5 แสนปี มาแล้ว อันเป็ นหลักฐานในยุคหินเก่า ในประเทศไทยพบหลักฐานของมนุษย์ยคุ หินกลางในหลายจังหวัด โดยที่อาำ เภอไทรโยค ได้ขุดค้นพบเครื่องมือหินและโครงกระดูก  จึง ทำาให้สันนิษฐานว่าดินแดนซึ่งแม่นำ้ากลองไหลผ่านได้มีมนุษย์อยู่อาศัยมานานกว่า 20,000 ปี  ส่วน เครื่องปั้นดินเผาที่เก่าที่สุดในประเทศไทย อายุเกือบ  1,000 ปี ถูกค้นพบที่จงั หวัดแม่ฮ่องสอน จึงทำาให้เกิดแนวคิดที่ว่า เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นถิน ่ กำาเนิดของการกสิกรรมครั้งแรกของโลก นอกจากนี้ยังค้นพบขวานหินขัด ในหลายภาคของประเทศไทย ซึ่งเป็นหลักฐานของมนุษย์ยค ุ หินใหม่ การขุดค้นโดยวิทยา อันทรโกศัย แห่งกรมศิลปากร ทำาให้พบโครงกระดูกและเศษผ้าไหมติดกระดูก เครื่องปั้นดินเผาที่บ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี ซึ่งคาดว่ามีอายุถึง  3,000 ปี ก่อนที่การค้นพบหลักฐานเพิ่มเติมที่ตาำ บลโคกพนม ดี จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งยืนยันว่ามีอายุ 5,000 ปี อาจเป็ นจุดเริ่ มต้นของวัฒนธรรมสูง และเผยแพร่ ไปส่ ประเทศจีนและส่ วนอื่น ๆ ของทวีป เอเชีย นายดอน ที บายาด ยังได้ขุดค้นขวานทองแดงในบ้านโนนนกทา  จังหวัดขอนแก่น ยืนยันถึงการใช้ เครื่องสำาริดในยุคหินใหม่ ซึ่งเก่าแก่กว่าหลักฐานที่ขุดค้นพบในจีนและอินเดียกว่า  500-1,000 ปี


ชนพื้น เมือ งและการอพยพเข้า มาในประเทศไทย

นักมานุษยวิทยาได้จัดประเภทมนุษย์สมัยโบราณรุ่นแรกในตระกูลออสโตเนเซียน ซึ่งเป็นพวกทีอ ่ พยพเข้ามา ในประเทศไทยเมื่อหลายพันปีทแ ี่ ล้ว รวมทัง้ เป็นบรรพบุรุษของชนชาติในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ปัจจุบัน  ต่อ มา มนุษย์ในตระกูลมอญและเขมรจะอพยพเข้ามาจากจีนหรืออินเดียด้วย ก่อนทีพ ่ วกไทยจะอพยพเข้ามาแย่ง ชิงดินแดนจากพวกละว้า ซึ่งเป็นชนชาติลา้ หลัง ชาวเขาทีอ ่ าศัยอยู่ในประเทศไทยปัจจุบน ั จึงสันนิษฐานว่าสืบ เชื้อสายมาจากพวกละว้า

แนวคิด เกี่ย วกับ ถิ่น กำา เนิด ของชนชาติไ ท ดูบทความหลักที ่ แนวคิดเกีย ่ วกับถิน ่ กำาเนิดของชนชาติไท

รัฐ โบราณในประเทศไทย

จากหลักฐานด้านโบราณคดี ตำานาน นิทานพื้นบ้าน บันทึกราชการของจีน และบันทึกของพระภิกษุจีนใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในพุทธศตวรรษที่ 12 ทำาให้ทราบว่ามีอารยธรรมมนุษย์ได้สถาปนาอำานาจในประเทศไทยเป็ นเวลานานแล้วโดย อาณาจักรโบราณในดินแดนประเทศไทยปัจจุบนั สามารถจำาแนกได้ดงั รายชื่อด้านล่าง


นครรัฐของไทยค่อย ๆ เป็นอิสระจากจักรวรรดิขะแมร์ทีเ่ สื่อมอำานาจลง กล่าวกันว่า พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ทรงสถาปนาราชอาณาจักรทีเ่ ข้มแข็งและมีเอกราชเมื่อ พ.ศ. 1781 อาณาจักรสุโขทัยมีการปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราช แต่ในรูปแบบที่นักประวัติศาสตร์ เรียกว่า ปิตุราชา หรือ พ่อปกครองลูก ทีผ ่ ู้ปกครองใกล้ชิดกับผู้ใต้ปกครอง ราษฎรสามารถ สั่นกระดิง่ หน้าพระราชวังเพือ ่ ร้องทุกข์แก่พระมหากษัตริย์ได้โดยตรง อาณาจักรสุโขทัยแผ่ ขยายดินแดนออกไปอย่างกว้างขวางในรัชสมัยพ่อขุนรามคำาแหงมหาราช ผู้ประดิษฐ์อักษร ไทย หากเป็นช่วงสั้น ๆ เสถียรภาพของอาณาจักรได้อ่อนแอลงภายหลังการสวรรคตของ พระองค์[13] รัชสมัยพญาลิไทมีการเปลี่ยนรูปแบบการปกครองมาเป็นธรรมราชา จากการรับ อิทธิพลของศาสนาพุทธนิกายเถรวาท แบบลังกาวงศ์ อาณาจักรสุโขทัยเสื่อมลงและตกเป็น เมืองขึ้นของรัฐไทยอีกรัฐหนึง่ ที่อุบัติขน ึ้ คือ อาณาจักรอยุธยาในพื้นที่เจ้าพระยาตอนล่าง


ในเวลาไล่เลี่ยกัน อาณาจักรล้านนาถูกก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 1802 โดยพญามังราย ที่ ขยายอำานาจมาจากลุ่มแม่นำ้ากกและอิง สู่ลุ่มแม่นำ้าปิง พญามังรายได้สร้างเมือง เชียงใหม่ และทรงมีสัมพันธ์อันดีกับพ่อขุนรามคำาแหงแห่งสุโขทัย อาณาจักรเชียงใหม่ หรือล้านนา มีอำานาจสืบต่อมาในแถบลุ่มแม่นำ้าปิง เชียงใหม่มีความสัมพันธ์ที่ไม่ราบรื่น นักกับอาณาจักรอยุธยา หรือกรุงศรีอยุธยา ที่เรืองอำานาจในพุทธศตวรรษที่ 19-20 มี การทำาสงครามผลัดกันแพ้ผลัดกันชนะอย่างต่อเนื่อง ในที่สด ุ เชียงใหม่ได้ปราชัยต่อ พม่า ในปีพ.ศ. 2101 ถูกพม่ายึดครองอีกครั้งในราวปี 2310 กระทั่งเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2318 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และ พระเจ้าบรมราชาธิ บดีกาวิละ ได้ทรงขับไล่พม่าออกจากดินแดนล้านนา โดยหลังจากนั้น พระเจ้าบรม ราชาธิบดีกาวิละ ได้ทรงปกครองอาณาจักรล้านนา ในฐานะประเทศราชสยาม


ในปี พ.ศ. 2310-2325 เริม ่ ต้นหลังจากที่สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีได้ขับไล่ทหารพม่าออกจากแผ่นดินไทย ทำาการรวมชาติ และได้ย้ายเมืองหลวงมาอยู่ที่กรุงธนบุรี โดยจัดตั้งการเมืองการปกครอง มีลักษณะ การเมืองการปกครองยังคงดำารงไว้ซงึ่ การเมืองการปกครองภายในสมัยอยุธยาอยู่ก่อน โดยมีพระมหา กษัตริย์มีอำานาจเด็ดขาดในการเมืองการปกครอง อย่างไรก็ตาม ภายหลังสิ้นรัชสมัยสมเด็จพระเจ้า กรุงธนบุรี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกได้สถาปนาตนขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี และทรงย้ายเมืองหลวงมายัง กรุงเทพมหานคร เริ่มยุคสมัยแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1790 กองทัพพม่าถูกขับไล่ออกจากดินแดนรัตนโกสินทร์อย่างถาวร และทำาให้ แคว้นล้านนาปลอดจากอิทธิพลของพม่าเช่นกัน โดยล้านนาถูกปกครองโดยราชวงศ์ที่นิยมราชวงศ์จักรีนับ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา จนกระทั่งถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรสยามอย่างเป็นทางการ สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ไทยยังเผชิญกับการรุกรานจากประเทศเพื่อนบ้าน ได้แก่ สงครามเก้าทัพ, สงครามท่าดินแดงกับพม่า ตลอดจนกบฏเจ้าอนุวงศ์กับลาว และอานามสยามยุทธกับญวน


ในช่วงนี้ กรุงรัตนโกสินทร์ยังไม่คอ ่ ยมีการติดต่อค้าขายกับชาติตะวันตกมากนัก ต่อมาเมือ ่ ชาว ตะวันตกเริ่มเข้ามาค้าขายอีก ได้ตระหนักว่าพวกพ่อค้าจีนได้รับสิทธิพิเศษเหนือคนไทยและพวก ตน จึงได้เริ่มเรียกร้องสิทธิพิเศษต่าง ๆ มาโดยตลอด[15] มีการเดินทางเยือนของทูตหลายคน อาทิ จอห์น ครอเฟิร์ต ตัวแทนจากบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษ[15] ซึง่ เข้ามาในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย แต่ยังไม่บรรลุข้อตกลงใด ๆ สนธิสัญญาที่มีการลงนาม ในช่วงนี้ เช่น สนธิสญ ั ญาเบอร์นี และสนธิสญ ั ญาโรเบิร์ต[15] แต่ก็เป็นเพียงข้อตกลงที่ไม่มีผลก ระทบมากนัก และชาวตะวันตกไม่ค่อยได้รับสิทธิพิเศษเพิ่มมากขึ้นแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม ได้มค ี ณะทูตตะวันตกเข้ามาเสนอสนธิสัญญาข้อตกลงทางการค้าอยู่เรื่อย ๆ เพื่อ ขอสิทธิทางการค้าให้เท่ากับพ่อค้าจีน และอังกฤษต้องการเข้ามาค้า ฝิ่นอันได้กำาไรมหาศาล[15] แต่ไม่ประสบความสำาเร็จ ทั้งคณะของเจมส์ บรุคจากอังกฤษ และโจเซฟ บัลเลสเตียร์จาก สหรัฐอเมริกา ทำาให้ชาวตะวันตกขุ่นเคืองต่อราชสำานัก


การพัฒ นาประชาธิป ไตย หลังจากปัจจัยแวดล้อมด้านต่าง ๆ ได้รับการพัฒนาขึ้น ประชาชนมีความ พร้อมต่อการใช้อำานาจอธิปไตยเพิ่มมากขึ้น การเรียกร้องอำานาจอธิปไตยคืน จากฝ่ายทหารก็เกิดขึ้นเป็นระยะ กระทั่งในที่สุด ภายหลังจาก เหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 ฝ่ายทหารก็ไม่สามารถถือครองอำานาจ อธิปไตยได้อย่างถาวรอีกต่อไป อำานาจอธิปไตยจึงได้เปลี่ยนไปอยู่ในมือของ กลุ่มนักการเมือง ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มบุคคลสามกลุ่มหลัก คือ กลุ่มทหารที่ เปลี่ยนบทบาทมาเป็นนักการเมือง กลุ่มนายทุนและผู้มีอิทธิพล และกลุ่มนัก วาทศิลป์ แต่ต่อมาภายหลังจากการสิ้นสุดลงของยุคสงครามเย็น โลกได้ เปลี่ยนมาสู่ยุคการแข่งขันกันทางการค้าซึ่งมีความรุนแรงเป็นอย่างมาก กลุ่ม การเมืองที่มาจากกลุ่มทุนนิยมสมัยใหม่ได้เข้ามามีบทบาทแทน

History of Thailand  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you