__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

IJSL AND

FINS L APL AND

SPITSBERGEN

NOORWEGEN

Next-level IJsland, met een rit door de groene hel van Landmannalaugar als hoogtepunt.

Een winters rendez-vous met de Sami, al flirtend met de Noorse grens.

Polaire superlatieven in een grote witte wildernis, de diepvries van Europa.

De ‘Kystriksveien’ is één van de achttien officiële scenic routes die Noorwegen rijk is.

55°

N

THE ROAD TO SCANDINAVIA

R E I Z E N B O V E N 5 5 ° N O O R D E R B R E E DT E


De XC40 Recharge Pure Electric Onze eerste volledig elektrische SUV. Radicaal duurzaam maar niet radicaal anders.

4,9s

0 - 100 km/u

418km

40min

rijbereik*

80% opgeladen**

408pk

vermogen

Contacteer uw Scancar adviseur voor alle informatie en fiscaliteit van uw voer tuig. Afgebeelde modellen ter illustratie. Milieu-informatie KB 19/03/2004: www.volvocars.be.

SCANCAR.BE Scancar Antwerpen Bisschoppenhoaan 525 2100 Deurne

* Rijbereik voldoet aan de WLTP- en EPA-rijcycli. Bereik kan variĂŤren in werkelijke omstandigheden. Cijfers zijn gebaseerd op de voorlopige doelstelling. In afwachting van definitieve voertuigcertificering. ** Snelladen aan gelijkstroom tot 150 kW.

Scancar Wilrijk Boomsesteenweg 505 2610 Wilrijk

Scancar Brasschaat Kapelsesteenweg 76 2930 Brasschaat

Scancar Lier Mechelsesteenweg 258 2500 Lier


Beste Hoge Noorden-liefhebber, Welkom bij 55°/N, editie 2021! In september 2020 lanceerden de Belgische reisorganisaties North & Away en Zuiderhuis samen een nieuwe reisorganisatie: Noorderhuis. Dit kwaliteitslabel zal zich toespitsen op avontuurlijke natuurreizen naar het Hoge Noorden, zowel in groep als op individuele basis. Centraal in de reisfilosofie staan kleinschaligheid, maatwerk en een doorgedreven specialisatie. Het voornaamste doel van de intense samenwerking was het uitbreiden van het aanbod en het combineren van de ervaring en terreinkennis. Omdat zo één plus één drie wordt. Noorderhuis is een reisorganisatie waar de passie voor gans Scandinavië de boventoon voert. Onze specialisten zijn stuk voor stuk wild van het Hoge Noorden en overklassen de info die online of in reisgidsen te vinden is. Ons aanbod is opgebouwd vanuit eigen ervaring en kennis, en elke reiziger wordt in een persoonlijk traject naar de juiste reis begeleid. We werken uitsluitend samen met kleinschalige lodges, hotels en partners; respect voor natuur en mens staan voorop.

55°

Ons portfolio omvat momenteel uiteraard Denemarken, Finland, Noorwegen en Zweden, maar we zijn ook beresterk richting de Faeröer, IJsland, Groenland en Spitsbergen. Dit brede aanbod wordt in de toekomst uitgebreid én verfijnd met nieuwe, boeiende kleinschalige en unieke bestemmingen, hoog daarboven.

N

COLOFON — 55 °/n is een idee en concept van Gerrit Op de Beeck. Dit magazine wordt exclusief gemaakt voor Noorderhuis. — Redactie en fotografie: Gerrit Op de Beeck Vormgeving: Pascal Cools Druk: Realise Printing — V.U. Filip Jennen en Benjamin Taeymans Noorderhuis Antwerpen Britselei 80, 2000 Antwerpen Noorderhuis Gent Sint-Annaplein 34, 9000 Gent +32(0)3 361 38 80 info@noorderhuis.travel — 55 °/n verschijnt in België in een oplage van 10.000 exemplaren. Gratis tijdschrift, mag niet verkocht worden. — Copyright: Het verveelvoudigen, nadrukken en/of openbaar maken van de inhoud van dit tijdschrift in welke vorm dan ook, is niet toegestaan zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de verantwoordelijke uitgever en/of andere auteurshebbenden. Bronvermelding is steeds verplicht. — www.gerritopdebeeck.be www.55noord.be

Een nieuwe reisorganisatie met nieuwe merknaam, dat wil niet zeggen dat we van nul beginnen. Allesbehalve. Onze gedreven teams, allebei met jaren ervaring, zijn nu één geworden en voortaan actief vanuit Gent en Antwerpen. Ook andere ervaren krachten zoals Willy Wouters, leider van de eerste Vlaamse groepsreis in IJsland en man met een haast encyclopedische kennis over dat land (lees het interview op pagina 36), blijft aan boord. Samen laten we geen hoekje van het Hoge Noorden onberoerd! We zijn trots, en zeker in deze moeilijke tijden, op ons nieuwe nummer van 55°/N, ons eigen jaarmagazine, een inspiratiebron voor alle reizen boven de 55ste breedtegraad. Het ganse Noorderhuis-team en wij wensen u heel veel leesplezier. Tot binnenkort?

Filip Jennen zaakvoerder

Thibaut Jageneau manager

Benjamin Taeymans zaakvoerder


INHOUD

ZUID-IJSLAND

Roadtrippende romantiek

8

Next-level IJsland, met een rit door de groene hel van Landmannalaugar als hoogtepunt.

WILLY WOUTERS

‘Mister IJsland’, pionier

36

“Ik word steeds extremer in mijn slow travel-filosofie”


NOORWEGEN

Als de reis het doel is

28

De ‘Kystriksveien’ is één van de achttien officiële scenic routes die Noorwegen rijk is.

FINS LAPLAND

Rendez-vous met de Sami

SPITSBERGEN

Polaire superlatieven

Polaire superlatieven in een grote witte wildernis, de diepvries van Europa.

42

48

De drang om de laatste ruige plekjes op deze planeet te ontdekken plus de jacht op het ijs.


Laat je inspireren door

… van Jutland tot Spitsbergen en van Diskobaai tot Kirkenes Persoonlijke aanpak —

B

ij Noorderhuis kunnen we onze voorliefde voor het Hoge Noorden niet verstoppen. Het ene moment vind je ons in gedachten verzonken boven een IJslands woordenboek, het volgende maakt de zoete harsgeur van donkergroene naaldwouden talloze herinneringen los. Kortom, op onbewaakte momenten vertoeven we allemaal boven 55° noord. We hebben dan ook het geluk van die passie ons beroep te mogen maken en onze favoriete plekjes en ervaringen met onze reizigers te kunnen delen. Voorheen deden we dat als North & Away en Zuiderhuis, sinds september 2020 resoluut als Noorderhuis. Steeds met dezelfde gedrevenheid, terreinkennis en persoonlijke aanpak.

Hardnekkige vooroordelen en de uitgestrektheid van de regio bemoeilijken het op eigen houtje uitwerken van een geslaagde vakantie. Doe daarom beroep op Noorderhuis en laat je reis uitstippelen door één van onze specialisten. Dat kan telefonisch, via internet of tijdens een afspraak in onze kantoren in Antwerpen of Gent. We voorzien dan, geheel vrijblijvend, uitgebreid de tijd om je droomvakantie tot in de details te bespreken. We luisteren eerst naar jouw specifieke wensen om deze vervolgens te gieten in een reisvoorstel. Natuurlijk vullen we dit aan met onze persoonlijke tips en ervaringen.

Reizen op maat —

Liefhebbers van het Hoge Noorden zijn dikwijls reizigers die hun eigen accenten in hun reis willen verwerken. Noorderhuis maakt daarom bewust geen reisbrochures waarin het volledige aanbod is opgenomen. We werken daarentegen met talrijke ‘voorbeeldreizen’ die beschreven staan op onze website. Bijna alle reizen op onze website kunnen dan ook op maat worden aangepast.


het Hoge Noorden Daarnaast kan je bij Noorderhuis ook terecht wanneer je bepaalde reiswensen hebt en je van een leeg blad wilt beginnen bij het uitwerken van je reis. Doorheen de jaren hebben wij een uitgebreide expertise opgebouwd om je op de meest optimale manier verder te helpen en vanaf de opmaak van het reisvoorstel tot de terugkomst van je reis te ondersteunen.

Unieke groepsreizen —

Noorderhuis is aangesloten bij de Vereniging Vlaamse Reisbureaus en bij het Garantiefonds dat tussenkomt bij insolvabiliteit. Ook wat dat betreft kan je dus op beide oren slapen.

Naast de doorgedreven specialisatie voor individuele reizen heeft Noorderhuis ook een uniek aanbod aan groepsreizen in het noorden. In groepen van beperkte grootte is het mogelijk om op expeditie te gaan naar Spitsbergen en Groenland, om uitdagende trekkings te ondernemen in IJsland of om aan slow travel te doen doorheen de meest desolate gebieden van het noorden. Voor fotografieliefhebbers zijn er de gespecialiseerde reizen met als thema’s landschaps- en wildlife-fotografie. Onze groepsreizen worden steeds begeleid door doorgedreven specialisten die het gebied beschouwen als hun tweede thuis en uitgebreide ervaring hebben in het begeleiden van groepen.

Uitgebreide documentatie —

Bewust reizen —

Betrouwbaar —

Wij hechten zeer veel belang aan uitgebreide informatie in onze reisdocumenten. Een gedetailleerde praktische infofiche is voor iedere reis altijd voorzien. Voor alle volledig door ons uitgestippelde rondreizen met eigen wagen of huurwagen langs vakantiehuisjes en/of hotels voorzien wij daarnaast een gepersonaliseerd en door onszelf geschreven routeboek. Hierin staan gedetailleerde dag-aan-dag-beschrijvingen, talrijke uitstapmogelijkheden en handige tips voor onderweg. Op die manier rijd je nooit verkeerd en hoef je zeker niets te missen.

Noorderhuis stelt ‘bewust reizen’ steeds actief voorop bij het uitwerken van een reisprogramma. Bewust reizen betekent dat we bijzondere aandacht schenken aan de manier van reizen en de impact ervan op ons leefmilieu. Respect voor de lokale bevolking, gebruik maken van kleinschalige lokale partners, kennismaken met unieke plaatselijke gewoontes en culturen en rekening houden met de ecologische voetafdruk zijn belangrijke aandachtspunten. Samen met de reizigers werken we aan een positieve reissector.

Onze troeven • • • • •

Volledig onafhankelijke touroperator uitsluitend gespecialiseerd in het Hoge Noorden. Een gevarieerd online reisaanbod naar de noordelijke landen. Focus op actieve natuurbeleving en kleinschalige logies. Eigen accommodatie in Noorwegen en een uitgebreid netwerk aan lokale contacten. Scherpe prijzen omdat we rechtstreeks onderhandelen met onze leveranciers.

www.noorderhuis.travel


08/09

Prachtig, indrukwekkend, schitterend en fenomenaal: allemaal woorden die tekortschieten om de natuur hier te vatten: Jรถkulsรกrlรณn is niet alleen het grootste, maar ook het bekendste gletsjermeer van IJsland.


Roadtrippende romantiek in

ZUID-IJSLAND

63° De IJslandse ringweg blijft boeien - Highway 1 behoort tot de spectaculairste routes in Scandinavië. Wie echter ook wil proeven van ‘the next step’, wacht een rit door de groene hel van Landmannalaugar.


10

De weg door de Central Highlands is ruwe grind, op zijn ruigste deel 102 km lang en twijfel niet: enkel en alleen voor 4x4-voertuigen. De route kruist vooral in het zuidelijke deel verschillende rivieren, en is dus onberijdbaar na hevige regenval.

De dramatische landschappen worden vooral gevormd door steen, water en lava, niet door bomen. ‘Land leeg van bomen, vol rotsblokken’, heet het in een gedicht van Slauerhoff. Dit is de groene hel van Landmannalaugar.


10/11


Eigenlijk zou Groenland IJsland moeten heten en vice versa. Het eiland is niet alleen visueel letterlijk groen en een aanval op al je zintuigen, er wordt ook bijzonder eco-minded met het milieu omgesprongen.

12/13


I

n het Lake Hotel in Egilsstaðir, de onofficiële hoofdstad van Oost-IJsland, brandt het haardvuur en straalt de witte ontbijtruimte alle Arctic-sfeer uit die je maar van een historisch Scandinavisch hotel zou kunnen verlangen. Nog snel de auto voltanken, een meeneemkoffie in de bekerhouder, de zetelverwarming op halve kracht en dan kiezen we Highway 1 in zuidelijke richting, recht door Austurland (Oostland) ook wel Austfirðir genoemd, één van de acht regio's van IJsland. Het gebied telt amper 15.000 inwoners op een oppervlakte van net geen 22.000 vierkante kilometer en is daarmee een dunbevolkte regio in IJsland. Een dik half uurtje verder besluiten we de hoofdweg te verlaten en opteren voor de 939, wat op de kaart een shortcut is. Maar dat is theoretisch, want de bergrit over onverharde weg levert verrassingen. We rijden uit het niets een zware mist in, met alleen fluisterende wind en het gegrom van onze Toyota-terreinwagen als partner. Tergend traag vorderen we, telkens opschrikkend als we op het laatste moment de koplampen van een tegenligger zien. Terug op zeeniveau slingert Highway 1 door ontelbare fjorden, waar nieuwe mistbanken als filters het zonlicht dempen. Maar wanneer we de lookout van Stokksnes bereiken, is het wolkendek weer zwaar en dicht. Stokksnes is een voormalig NATO-radarstation en vanop de rots kijken we uit op een scherpe landtong aan deze kustlijn in zuidoostelijk IJsland, die de reputatie heeft quasi-permanent in de mist gehuld te zijn. Vandaag is geen uitzondering. Achter ons bevinden zich de berg Kastarárfjall en de Vestrahorn, een berg die te zien was in de Bollywood-film Dilwale.

IJsland en paarden: een mooi huwelijk.

Lunchen doen we op aanraden van Dagny Ros (een IJslandse chef die haar tijd verdeelt tussen België en haar thuisland) bij Otto Matur & Drykkur in Höfn. Niemand reist naar IJsland voor de culinaire hoogtepunten, maar verwacht je zeker niet aan uitsluitend fastfood of veredelde grootkeuken. Hier spreekt men van ‘New Nordic Cuisine’. In wat het oudste gebouw van dit vissersdorp genoemd wordt, maakt men de lekkerste kreeftensoep van IJsland. Daarbij komt een plak zuurdesembrood waarvan het moederdeeg een Canadese oorsprong heeft. En we kunnen het ook niet laten om enkele kaneelkoffiekoeken te kopen voor straks onderweg.


Duurzame en kwalitatieve outdoorkleding Om de woeste natuur van het Hoge Noorden te trotseren, is een goede outdoor-uitrusting cruciaal. Bij Vaude voorzien we je van alles wat je nodig hebt om zorgeloos de wildernis in te trekken, van thermisch ondergoed tot betrouwbare wandelschoenen. Fair voor mens en milieu en functioneel voor jou!

BEZOEK ONZE WINKELS IN GENT EN LEUVEN VAUDE Gent Sint-Niklaasstraat 52, 9000 Gent TEL.: 09 278 37 64

VAUDE Leuven Diestsestraat 168, 3000 Leuven TEL.: 016 88 07 65

www.vaude.com/nl-BE


Highway 1, ook wel de Ring Road genoemd, is de magische cirkel van IJsland. Deze weg, pakweg 1350 kilometer lang, heeft niet alleen letterlijk de vorm van een lus, maar loopt ook effectief het hele land rond.

14/15

AFSPRAAK MET JAMES BOND Een uur rijden ten zuiden van Höfn bevindt zich Jökulsárlón, een halfbevroren meer voor de Breiðamerkursandur-gletsjer, waar o.a. scènes voor twee James Bond-films gedraaid werden: 'A View to a Kill' uit 1985 met Roger Moore als 007 en 'Die Another Day' uit 2002 met Pierce Brosnan in die hoofdrol. Naar verluidt dronken de geheimagenten tijdens de opnamen een wodka met droge Martini die was geschud, niet geroerd. Ook beelden uit de films 'Lara Croft: Tomb Raider' uit 2001 met Angelina Jolie in de hoofdrol en 'Batman Begins' uit 2005, zijn hier geschoten. Jökulsárlón is met andere woorden niet alleen het grootste, maar ook het bekendste gletsjermeer van IJsland. Het is bovendien vrij jong, aangezien het pas in de jaren 1934-35 ontstond. Met een diepte van ongeveer 250 meter is het momenteel het diepste meer van het land. De 200 meter brede lagune herbergt afkalvende ijsbergen in de meest ingewikkelde en indrukwekkende vormen. Boottochten met onder andere een amfibievoertuig zijn hier dan ook razend

populair. Na een tocht van een jaar bereikt het afkalvende ijs - vaak in zwart/grijs of nog andere kleuren, afkomstig van het sediment dat de bewegende gletsjer met zich meesleurt of van de neerslag die erop neerdaalt - de open oceaan. Dat spektakel bewonderen we vanop de gitzwarte zandstranden aan de andere kant van de weg. Geen slecht woord over deze populaire plek, integendeel, maar iets rustiger en zeker even indrukwekkend zijn even verderop de kleinere broertjes van de zuidelijke flank van de Vatnajökull-gletsjer: de gletsjermeren Fjallsárlón en Breiðárlón. ’s Avonds leggen we ons hoofd te rusten in het nieuwe Fosshotel Glacier Lagoon, uithangbord van een nieuwe generatie charmehotels waarmee IJsland anno vandaag graag uitpakt. En terecht. De hedendaagse reiziger wil (meestal) meer dan een bord soep en een bed voor de nacht. De kamers, gedecoreerd in hout en beton en afgewerkt met lavazwart schilderwerk, passen perfect bij het ruwe decor buiten.


Er zijn maar weinig plaatsen in de wereld waar het ‘alleen zijn’-gevoel zo groot is als hier. Met een gemiddelde van drie inwoners per vierkante kilometer en zeventig procent van de bevolking geconcentreerd in en rond de hoofdstad, krijgt het begrip ‘leeg’ hier een nieuwe dimensie. Foto: de gletsjertongen Fjallsárlón en Breiðárlón.

16/17


DE GROENE HEL VAN LANDMANNALAUGAR Authentiek 4x4-genot op openbare wegen, het is nog amper te vinden. Maar hier in IJsland kan je pakweg twee à drie maanden per jaar terecht op weg F208, een off-roadroute in het zuiden van het machtige vulkaaneiland. De F208 is een ruwe, mosgroene tocht over grillige wegen, langs venijnige flanken en door wilde rivieren. Het stof krijg je er gratis bij. Deze geregistreerde openbare wegen, die men alleen in de hoogzomermaanden opent en die je niet zonder terreinwagen kan of mag berijden, kunnen verraderlijk zijn. Vooral voor deze F208 is wat ervaring een must. Je moet immers meermaals rivieren doorkruisen, en dat vraagt toch enige behendigheid, technische kennis en een portie gezond verstand. En zin voor avontuur uiteraard. Oké, er zijn dus spelregels en maar logisch ook, want er is geen gsm-netwerk en bij problemen (lekke band of erger) ben je uitsluitend aangewezen op andere avonturiers. Landmannalaugar is een dal in het binnenland van IJsland, ten oosten en niet ver van de beroemde vulkaan de Hekla. Het dal is één van de meest indrukwekkende wandelgebieden van het hoogland en is bekend om zijn ryolietgesteente. De omringende ryolietbergen zijn zeer kleurrijk: geel, rood, bruin en grijsgroen. Kenmerkend voor dit gesteente is dat reeds een klein beetje zonlicht de bergen als het ware doet oplichten, waardoor ze er vaak heel ‘helder’ uitzien. Het lavaveld Laugahraun, dat in het dal uitkomt, bevat veel obsidiaan, een zeldzaam, zwart glasachtig gesteente dat ook wel vulkanisch glas wordt genoemd. Het gebied is onderdeel van het natuurreservaat Fjallabak. Ons plan is niet zozeer de trekking te voet, maar de cirkeltour per 4x4. Want, luidens de website Dangerous Roads is dit een … juweeltje. In de sarcastische zin van het woord. Even citeren: “… De F208 (Fjallabaksleið nyrðri) is één van de gevaarlijkste wegen in IJsland, maar ook één van de mooiste autoritten van het land. Op veel plaatsen wordt de weg begrensd door een helling van honderden meters, onbeschermd door vangrails. Verwacht zeer zware rijomstandigheden met kuilen, rotsen, oneffen terrein en vele rivieren om te doorwaden…”

De weg naar Landmannalaugar is een parel der natuur.


18/19

Dwars door de ondraaglijke schoonheid van dit opmerkelijke landschappenland. Wie een aangeboren talent voor de vierwieler heeft, beleeft hier gegarandeerd de tijd van zijn leven.


De F208, een off-roadroute in het zuiden van het machtige vulkaaneiland is een ruwe, mosgroene tocht over grillige wegen, langs venijnige flanken en door wilde rivieren.


VEREIST: RIJERVARING - EN STALEN ZENUWEN

Egilsstaðir

IJSLAND

F 208

Hofn Keflavik

Jökulsárlón

Reykjavik

Voor liefhebbers van 4x4's is dit het paradijs. Waar vele Europese landen compleet dichtgeasfalteerd zijn, kan écht terreinrijden hier nog; en is het geen luxe maar een noodzaak. Let op: ongedisciplineerd off-road-rijden is verboden.

We hebben de nacht doorgebracht in het iconische Ranga-hotel en zijn vroeg vertrokken voor een scenic drive in wijzerzin om u tegen te zeggen. Deze weg door de Central Highlands is ruwe grind, op zijn ruigste deel 102 km lang en twijfel niet: enkel en alleen voor 4x4-voertuigen. De route kruist vooral in het zuidelijke deel verschillende rivieren, en is dus onberijdbaar na hevige regenval. Maar vandaag is het droog, weliswaar met een schrale ijskoude wind, maar technisch bekeken zijn de rijomstandigheden goed, ook al omdat het dagenlang niet geregend heeft. Want al heeft deze weg reeds veel ego’s vernederd, onze ambitie is het om niet aan die lijst toegevoegd te worden. “Niet voor mietjes en geen aanrader voor beginnende chauffeurs”, knipoogde de jobstudent vanochtend bij het ontbijt. We verwachtten ons aan zware rijomstandigheden met kuilen, rotsen en permanent oneffen terrein. Na amper tien kilometer blijkt dat helemaal te kloppen. Deze route vraagt om 100% concentratie. Vele stenen liggen met een scherpe kant naar boven. Kortom: onze banden zijn de grootste zorg. Langzaamaan vorderen we. Omdat het op de parking van Landmannalaugar veel te druk is, besluiten we enkele kilometers verderop ons lunchpakket te nuttigen. Daarna wordt het een tochtje waterworld, de ene na de andere rivierdoorsteek. Bij het oversteken van deze rivieren moet je de stroming, de diepte en de aard van de rivierbedding beoordelen voordat je erin rijdt.


20/21

Wie specifiek de hooglanden wil ontdekken en relatief zeker wil zijn toegang te hebben, moet reizen tussen begin juli en midden september.


Naar de ziel van het echte IJsland.

Het was dĂŠ uitdaging voor elke nieuwslezer in april 2010: hoe spreek je in godsnaam EyjafjallajĂśkull uit zonder dat je tong dubbelslaat? De vulkaan legde het internationale luchtverkeer zo goed als volledig lam.


In IJsland rijden geen treinen, het land heeft geen leger en boksen is er om humanitaire redenen verboden.

22/23

Landschappendramatiek in XL-formaat.


Vlieg met Icelandair en Noorderhuis naar magisch IJsland

Inclusief: n Hand- en ruimbagage n Stoelreservering n Persoonlijk In-flight entertainment n Non-alcoholische dranken

Reykjavik I Boston I Chicago I Denver I Minneapolis I Montreal I New York (JFK & Newark) I Orlando Seattle I Toronto I Vancouver I Washington, D.C.

Bezoek IJsland tijdens een stopover onderweg naar onze bestemmingen in de VS en Canada.


Als een rivier er gevaarlijk uitziet, is dat waarschijnlijk ook het geval. Dit is één van de beroemdste F-wegen van het land. In de praktijk komt dat neer op telkens stoppen, naar de peilstokken of naar andere voertuigen kijken, de invalshoek kiezen en dan - in low gear - traag en aan een constante snelheid ‘crossen’. De F208 is adembenemend en heeft terecht een geduchte reputatie. Ja, onze vaardigheid wordt getest en het is zeker geen parcours voor angsthazen achter het stuur. Maar om dit nu te klasseren als “één van ’s werelds gevaarlijkste routes”, dat lijkt ons overdreven. Weten waar je aan begint, en over het juiste voertuig beschikken is evident, net als je rijkennis inschatten. If you don’t know what you’re doing, don’t do it! NAAR DE ZIEL VAN HET ECHTE IJSLAND

Lake Hotel in Egilsstaðir.

Mist en regen escorteren ons ontbijt. Wild at heart. Maar dat hoort ook zo. Omdat onze vlucht pas in de namiddag vertrekt, hebben we een laatste route uitgestippeld richting Keflavik Airport, via achterafweggetjes: de F249, de 261, de 30, de 34 en zo naar de 427. Onderweg is het duivelskermis. Regen, onweer, regenbogen, maar ook hagel. De IJslandse natuur laat reiziger noch fotograaf onberoerd. “Did you have a good time?”, vraagt het meisje van het autoverhuurbedrijf, terwijl ze in een vlaag van natte sneeuw een snelle check doet. Hoe krijgen we haar dat in een paar woorden uitgelegd? /

24/25 Het iconische Ranga Hotel.

Het nieuwe Fosshotel Glacier Lagoon.

IJSLAND PRAKTISCH —

Noorderhuis biedt het hele jaar door autorondreizen op IJsland aan. ‘s Zomers volstaat een personenwagen om de hoogtepunten langs de ringweg te verkennen. Wie liever landinwaarts trekt of een winterse roadtrip verkiest, dient een 4x4 te huren. Ontdek de suggestieroutes van Noorderhuis op www.noorderhuis.travel


26/27

De Noren kennen de waarde van hun natuur en van hun iconische (fjord)landschappen, maar zien ook de gevaren die achter de hoek loeren. Dus springen ze er verstandig mee om. Geen kortzichtigheid of snel winstbejag, maar verantwoord toerisme, waarbij de geĂŻnteresseerde bezoeker verwend wordt met duiding.


NOORWEGEN

‘Nasjonale turistveger’: als de reis het doel is

67° FV 17, ook wel Kystriksveien (‘de Kustrijksweg’) genoemd, is één van de achttien officiële scenic routes die Noorwegen rijk is. Het is sowieso de langste, en misschien wel de mooiste… Hoe dan ook, luidens National Geographic behoort de route sowieso tot de 100 mooiste wegen ter wereld!


Langs een selectie van wegen in Noorwegen worden de wonderen der natuur gecombineerd met kunst, design en architectuur. En zo kom je op nieuwe en verrassende manieren dichter bij de natuur.

28/29

55°/N reisde begin mei. Officieel is het zomerseizoen dan gestart, maar stevige nawinterprikken strooiden nog rijkelijk sneeuw in het rond. Gelukkig zijn zulke naweeën van korte duur en worden regenbuien – het gezegde indachtig – meestal gevolgd door periodes vol zonneschijn en blauwe lucht.


Vijf graden, volle zon tussen de mistbanken. Pakken wat je krijgen kan, zeggen ze hier boven de poolcirkel.

FV17 is een afspraak met het desolate Noorwegen.


B

odø is de officieuze start van de FV17, tenminste voor wie hem van noord naar zuid rijdt. Eindstation is Steinkjer. De afstand: 650 kilometer - waarvan een groot deel samenvalt met de 416 kilometer lange Nasjonal turistvei Helgelandskysten. Onderweg ook zes ferry’s… En, je passeert de poolcirkel, tal van kunstwerken, rotsformaties als de Zeven Zusters, verschillende gletsjers en ’s werelds krachtigste maalstroom, Saltstraumen. De tocht kan je perfect combineren met de Vega-eilanden (Unesco Werelderfgoed). Omwille van uurregelingen van de ferry’s moet je minimum vier dagen rekenen, wil je het ganse traject slow travel-gewijs afrijden. Voor vele Noorwegen-reizigers is deze FV17 een waardig alternatief voor de E6, de hoofdweg die je tot de Noordkaap brengt. EEN UITGEKIEND INITIATIEF

Langs een selectie van wegen in Noorwegen worden de wonderen der natuur gecombineerd met kunst, design en architectuur. En zo kom je op nieuwe en verrassende manieren dichter bij de natuur. Van het hoge noorden tot het diepe zuidwesten hebben Noorwegens architectuur en design een plaats gekregen in het landschap. Onderweg geven deze inplantingen een extra touch aan deze verzameling uitzonderlijk mooie wegen. De 18 panoramische ritten, een project waarmee gestart werd in 1994, zijn enkele van de mooiste routes in Noorwegen

Omwille van uurregelingen van de ferry’s moet je minimum vier dagen rekenen, wil je het ganse traject afrijden.

30/31


Tal van kunstwerken onderweg, zoals dit toiletblok.

Mei in het Noorwegen boven de poolcirkel.


Finaal zal Noorwegen 500 miljoen euro in deze routes investeren.

en nemen je mee langs de kust en door de bergen in de noordelijke, westelijke en centrale delen van Noorwegen. In totaal lopen ze over 2.136 kilometer, en op elke weg vind je verschillende geweldig mooie bezienswaardigheden zoals uitkijkpunten, kunstinstallaties of rustplaatsen met bijzonder luxueuze toiletten. Tal van beroemde Noorse architecten en designers hebben aan dit project bijgedragen, zoals Snøhetta, Reiulf Ramstad Arkitekter, Jensen & Skodvin en Carl-Viggo Hølmebakk. Er waren ook een aantal buitenlanders bij betrokken, zoals de Frans-Amerikaanse Louise Bourgeois en de Zwitser Peter Zumthor. De globale organisatie is in handen van de Norwegian Public Roads Administration (NPRA) en wordt integraal betaald door de overheid. De wegen worden aangeduid met een bruin, vierkant logo. In principe wordt ook jaarlijks een brochure of magazine uitgegeven met daarin de updates. Tussen 1994 en 2029 (de voorlopige einddatum van het investeringsproject) zal de overheid pakweg 500 miljoen euro geïnvesteerd hebben. /

NOORWEGEN PRAKTISCH —

Noorderhuis stippelde verschillende panoramische autorondreizen op het Noorse vasteland en op de Lofoten uit. Je verkent op eigen tempo de fabelachtig mooie kustlijn, diep ingesneden fjorden en ongerepte eilanden van Noorwegen en houdt halt waar en wanneer je wil. Elke suggestieroute kan bovendien op maat worden aangepast. Ontdek de autorondreizen van Noorderhuis op www.noorderhuis.travel

32/33

Bodø FV 17

N O O RW EG E N

Trondheim

Nasjonale turistveger Norwegian Scenic Routes

Bergen

Oslo


Willy Wouters schreef zowel draaiboeken voor tvdocumentaries als programma’s voor de privÊ-reizen van kunstenaar Panamarenko. Hij was meermaals expeditieleider op kleinschalige expeditieschepen en, wanneer thuis, een veelgevraagd persoon voor lezingen en presentaties.

34/35


WILLY WOUTERS

“Ik word steeds extremer in mijn slow travel-filosofie”

64° Willy Wouters (67) is een levende legende. ‘Mister IJsland’, pionier van het eiland van vuur en ijs, geestelijke vader van het begrip slow travel… Het Noorderhuis – en met uitbreiding de ganse Belgische reiswereld – komt lof te kort voor deze man, die IJsland (en ondertussen ook Groenland) ademt. Villi – want zo heet hij daar – kent niet alleen de natuur, hij begrijpt het land, de denkwijze van de bewoners. Een liefdesrelatie.


36/37

Willy Wouters: “Een jaar zonder IJsland is een verloren jaar!”


Pis imaiore ipsam, sed molliquaes aut omni aut evellor untem. Ut et aut voluptat.Nes pra aut voluptatur?

“Welkom in mijn werkruimte, hier rijpen de reizen”, knipoogt hij. Willy heeft koffie gezet en prima chocolaatjes uitgestald. Achter hem op het computerscherm staat een uitvergrote kaart van de Westfjorden in IJsland, aan de muur rekken met ontelbare boeken, gidsen en naslagwerken. Hoe is deze beeldhouwer van opleiding ooit reisgoeroe geworden voor één der interessantste landen ter wereld? Willy Wouters: “Oh, maar ik beeldhouw nog hè, elke dag zelfs, maar niet meer met blauwe hardsteen uit de Ardennen of carrara-marmer uit Toscane, maar tussen mijn oren, wanneer ik reizen boetseer en verfijn. Een rondreis maken is als een film. Je hebt scènes die moeten aansluiten. Maar door onderling de volgorde te wijzigen, wek je andere emoties op, met een verschillend totaalresultaat als gevolg. En dat is de basis van een interessante groepsreis. Hoe ik in de reissector terecht kwam, is een persoonlijk verhaal. In 1978 wou ik contesteren tegen het massatoerisme, wat ook toen al bestond en zelfs in volle opmars was. Dus scheepte ik mijn moto in op de Smyril Line en voer naar IJsland, toen totaal onbekend terrein. Ik heb op die reis geleerd dat ik geen geboren motard ben (lacht), maar dat IJsland wél een fantastische plek was. In 1982 dan organiseerde ik een eerste groepsreis.” Willy maakte en leidde er ondertussen meer dan 500, zowel in groep als à la carte, op specifieke vraag. Maar wat trekt hem nu zo aan in IJsland, en later in Groenland? Willy Wouters: “Ik denk dat het voortvloeit uit mijn liefde voor stenen. Als ik mijn moeder mag geloven, ben ik als kind gefascineerd geraakt door een artikel over IJsland in een magazine dat toen ‘Het Rijk der Vrouw’ heette. De tekst boeide me niet, maar de ruige beelden van vulkanen en lava intrigeerden mij. Sterker nog, luidens mijn moeder deden ze me wegdromen. Dat gevoel heb ik dan later in de praktijk gebracht, fanatiek zelfs. In pre-coronatijden verbleef ik meerdere maanden per jaar op IJsland, vooral in de periodes februari-april en juni-september. Ik was ter plaatse, de groepen vlogen naar mij toe. Kan ik die passie nog anders verwoorden? Ik ben niet de enige reiziger die spreekt van een aantrekkingskracht van de poolstreken. Het zijn onbedorven landschappen die je rust en inzicht geven, er ontstaat een contact met de natuur dat we hier zijn kwijtgeraakt. Laten we er dus ook een vleugje magie bijvoegen.”

Of hij de Belg is die IJsland het meest bereisd heeft, laat Willy in het midden. Maar hij is wél de Belg die IJsland het best bestudeerd heeft. Willy Wouters: “Ik start altijd vanuit de buik, vanuit het terrein. En daarom ben ik ook niet goed in administratie (lacht). Reizen bouw je niet vanachter een bureau, maar met veldwerk. Je moet onderweg praten met mensen die het échte verhaal kennen, dus liefst iemand die niets met toerisme te maken heeft, een landbouwer bijvoorbeeld. Kortom: ik geloof uitsluitend in specialisatie. Ze noemen me al eens de uitvinder van de slow travel, maar dat lijkt me te veel eer. Ik heb dat niet uitgevonden. Ik praktiseer het wel consequent, en al lang voor het een hype werd. Traag is mijn rode draad, omdat traagheid gevoelens opwekt. Wie met mij meereist, krijgt de mogelijkheid écht te beleven. Zoiets kan niet snel. Pas op, ik ben niet tegen reizigers die veel vluchtig willen doen, ik zeg gewoon dat het mijn stijl niet is. Wie diep wil gaan, kan niet snel gaan. Dus moet je keuzes maken in het leven. Ik hou van landschappen met een sterk karakter, landschappen die ontroeren en emoties opwekken. Daar heb je tijd voor nodig. Vluchtig reizen genereert landschapsconsumptie, een contradictie met de natuur.” Is je grote liefde IJsland niet totaal veranderd na de bankencrisis van 2008-2009? Maar vooral, gaat het sindsdien niet té snel?

34/35

Willy Wouters: “De bankencrisis was voor iedereen een verrassing. Ja, het land werd plots veel voordeliger, maar alleen de binnenlandse producten. Dus ik noem die financiële crisis niet graag de hoofdreden. Dat is perceptie. De uitbarsting van de Eyjafjallajökull-vulkaan in maart 2010 heeft toeristisch veel meer gebracht. Ook al lag hierdoor het luchtverkeer stil, plots kreeg IJsland alle aandacht, én vooral: wereldwijd. De IJslanders zaten toen door deze tweede catastrofe letterlijk in zak en as, maar pientere marketeers zagen het potentieel. Eensklaps wilde iedereen naar IJsland, men wou het allemaal met eigen ogen zien: die prachtige landschappen op tv, die actieve, rokende vulkanen. Bovendien lag het veel dichter dan gedacht, en was de rekening goedkoper geworden. En omdat de overheid niet meer wist van welk hout pijlen te maken, werd toerisme de redding. Ondertussen is de balans volledig gekiept, en is IJsland populair. Is dat een verrassing? Nee, want je moet ook de IJslanders zelf kennen. Die blijven historisch nooit bij de pakken zitten, omdat ze doorheen de geschiedenis altijd van crisis naar

“Wanneer ik een groepsreis leid, hoef ik niet altijd te praten. Ik vertel graag met stiltes. De natuur is al overweldigend genoeg.” — Willy Wouters


crisis rolden. Dus als het even goed gaat, verzilveren ze dat. Het zijn vissers hè, een volk dat niet lang vooruit kan plannen. Ga je vandaag vissen? Laten we eerst even naar de zee kijken of het weer goed is! Na de Eyjafjallajökull-uitbarsting roken de IJslanders een opportuniteit, en die hebben ze met beide handen gegrepen. Té goed misschien. Tien jaar later zoekt men opnieuw een evenwicht. Er gaan stemmen op de nationale parken flink uit te breiden en het aantal bezoekers in bepaalde zones te beperken. De ene partij wil de onverharde wegen van de Hooglanden asfalteren om reizigers sneller en veiliger (maar vooral gemakkelijker) ter plaatse te krijgen, de anderen willen net nog meer conserveren en toerisme doseren. Het blijft ook een politieke discussie dus. Eén ding is zeker: de ontluiking van het georganiseerde toerisme in IJsland bracht bij momenten het foute publiek, vooral in de tijd dat low cost-carrier WOW nog vloog. In hun hoogdagen zorgden ze voor 30 procent van de gasten, maar het waren de 30 procent foute klanten. IJsland is bereisbaar, maar je moet wel goed weten waar je aan begint. En die 30 procent waren gestopt met nadenken na de aankoop van hun goedkoop vliegtuigticket.”

ken voelt, is zeer, zeer welkom op mijn groepsreizen. Sommige weerkerende gasten hoeven geen programma. “We weten dat het goed is met Willy”, melden ze aan het Noorderhuis. “Schrijf ons maar op”. Blind vertrouwen, zeker? Dat zijn medereizigers die weten dat Willy graag luistert naar de natuur, dat Willy graag reist op de rand van een mistbank of een storm én op de schoonheid ervan wijst. Ik behandel de natuur als kunst, en probeer dat intensief te delen. Daarom zijn sommige medereizigers ’s avonds echt moe. Niet omdat we kilometerslang als hardlopers een trekking deden, maar van de indrukken. Vergeet niet: sommigen zaten gisteren nog achter hun bureau en worden een dag later door mij uitgenodigd om plaats te nemen op een rotsblok te midden een vulkaan waar ik ze leer te kijken naar een landschap; waar ieder element een eigen verhaal vertelt.” Scandinavië globaal zit al jaren in de lift. Zal de interesse blijven?

En wat ga jij nog allemaal doen?

Willy Wouters: “Sinds de jaren ’80 reeds is die verschuiving aan de gang, alleen worden de cijfers dikker. Welvaart en bereisbaarheid spelen daarin mee, net als de factor politieke stabiliteit en het begrip veiligheid. Maar het is natuurlijk de natuur die de drijfveer is. Mijn summum ondertussen is Noordoost-Groenland, de regio van Scorebysund, zoals die in het Deens heet. De Kangertittivaq is de langste fjord ter wereld, strekt zich 350 kilometer landinwaarts uit en is bezaaid door monumentale ijsbergen die afbrokkelen van de Inlandsis, de grote ijskap die Groenland grotendeels bedekt. Met zijn vele rivierarmen is het ook het grootste fjordencomplex ter wereld, dat zich bovendien deels bevindt in het grootste nationale park ter wereld. Met het Noorderhuis bied ik daar zeilwandelreizen aan met een ex-vissersboot onder IJslandse vlag. Ik heb die reis ondertussen reeds 12 keer geleid, en ik word er nog altijd stil van. Noem het nu niet mijn magnum opus, want ik heb geen favoriet, ik maak geen lijstjes. Maar ik ben er telkens opnieuw enorm van onder de indruk. Waar IJsland gecultiveerde wildernis is, is Groenland pure wildernis.”

Willy Wouters: “Ik blijf reizen uittekenen, maar het aantal zal wat lager liggen, het aanbod nog selectiever. En wat het beleven betreft, heb ik het gevoel dat ik nog extremer word in mijn ‘graag traag’-mentaliteit. Ik word daar ook redelijk fanatiek in. Begrijp me niet verkeerd: ik hoef geen volgelingen. Maar wie zich écht aangespro-

Willy Wouters begeleidt al meer dan 35 jaar groepsreizen voor Noorderhuis (voorheen Zuiderhuis Ijslandreizen). Slow travel staat voor een unieke manier van reizen, waarbij ruimschoots de tijd genomen wordt om het land en zijn inwoners te leren waarderen. Ontdek de groepsreizen van Willy Wouters op www.noorderhuis.travel

Wat verwacht je van IJsland binnen pakweg 10 of 15 jaar? Willy Wouters: “Duurzaamheid begrijpen en praktiseren is niet langer voorbehouden voor dromers en geitenwollensokkendragers. Het is nu een essentieel onderdeel van de reiscultuur. ‘Overtoerisme’ zoals in Venetië of Barcelona zal IJsland niet snel overkomen, maar megacruiseschepen zijn wel een probleem – of een uitdaging, zo je wil. Cruise-toeristen die met duizenden tegelijk rondhangen in Reykjavik… daar heb ik mijn bedenkingen bij. Reizen is een democratisch recht, maar er zijn spelregels. Globaal denk ik dat massatoerisme een relatief begrip blijft in IJsland. Daar waar het druk is, is 500 meter verder niemand omdat het niet in reisgidsen of brochures staat.”

“Iedere reisdag wordt bij iedere reis weer anders ingevuld: afhankelijk van de natuurfenomenen, het weer, de sfeer in de groep, de toevallige ontmoetingen onderweg.” — Willy Wouters


Willy Wouters: “ Kwaliteit dient altijd te primeren op kwantiteit. Ik hoop dat IJsland deze politiek verder blijft uitbouwen.�

38/39


Enkele lokale bewoners die zich amper storen aan het weinige verkeer.

40/41


SPITSBERGEN

Polaire superlatieven

78° De drang om de laatste ruige plekjes op deze planeet te ontdekken plus de jacht op het ijs: die combinatie brengt steeds meer reizigers naar Spitsbergen, de grote witte wildernis, de diepvries van Europa.


Een onbeschrijflijk landschap onderweg naar Barentszburg. Spitsbergen is het walhalla voor lange sneeuwscootertochten.


Spitsbergen is dĂŠ ongerepte poolwildernis, met een unieke fauna en flora in een ruig maar fragiel landschap

42/43


Sneeuwscooterrijden in het voorjaar, wanneer de zon meer dan twintig uur aan een stuk op de sneeuw reflecteert, is een bezigheid die concentratie vergt.

44/45

Alles is verblindend wit. Zou fluo-wit bestaan, dan zou het dit zijn.

Sommigen beweren dat er niets te beleven valt in West-Zweden, voor anderen is dat net de grootste aantrekkingskracht. Onbewoonde eilanden, meren, authentieke vissershavens‌ Rust is het kernwoord.


Longyearbyen is geen dertien-in-een-dozijn-citytrip.

D

e ruwe wildernis van deze Noorse uithoek is een van de ruigste stukken aarde, en ze laat geen enkele reiziger onberoerd. Ooit kwamen hier alleen wetenschappers en koolmijnarbeiders. Nu is het Arctische einde van Europa – halverwege het Noorse vasteland en de Noordpool – een populaire expeditiebestemming geworden. S T I L L E N A C H T, K O U D E N A C H T

(AWA). Piql wil digitale bestanden van welke vorm ook omzetten in grote QR-bestanden. Dit zijn de blokkerige afbeeldingen – een soort streepjescode – die met een camera van een mobieltje kunnen worden gescand, waarna ze worden omgezet naar een webadres. Piql gebruikt dezelfde techniek, maar met veel grotere QR-bestanden. Die worden vervolgens op een filmspoel gezet. Onder de grond, droog en koud, kunnen ze dan honderden jaren bewaard worden, beloven de Noren. Veilig tegen alles, van cyberaanvallen tot nucleair geweld. E I N D E VA N D E W E R E L D

Op Svalbard (de Noorse naam voor Spitsbergen) bevinden zich nu twee voor de hele wereld belangrijke bewaarplaatsen. Spitsbergen is immers ideaal voor bewaardoeleinden: het is permanent koud, relatief eenvoudig te bereiken (non-stopvlucht vanuit Oslo), bevindt zich ruim boven zeeniveau, heeft een lage luchtvochtigheid en is gedemilitariseerd. Eerst kwam er zo de Svalbard Global Seed Vault (SGSV), de opslagplek voor alle zaden ter wereld gesponsord door o.a. Bill Gates, die er 30 miljoen dollar voor vrijmaakte. In de SGSV liggen miljoenen variëteiten van complete boom- en plantfamilies in zaadvorm opgeslagen. Mochten als gevolg van catastrofes of klimaatverandering bepaalde soorten verdwijnen, dan zijn ze hier nog altijd terug te vinden. De SGSV bracht Piql op ideeën. Piql is een Noors technologiebedrijf, dat hier diep onder de grond in een in onbruik geraakte mijn waardevolle data wil gaan opslaan, in het Arctic World Archive

Boven de grond voelt Longyearbyen, de hoofdstad en grootste nederzetting van de archipel, allesbehalve high-tech aan. Plaatsje van niets. Maar schijn bedriegt. Het strategisch belang van deze eilandengroep in de Noordelijke IJszee valt niet te onderschatten. Het is niet alleen Europa’s voelspriet die gericht is op Rusland, ook de NASA plantte hier een van haar belangrijkste radars. Maar terug naar het dagelijkse leven. Spitsbergen groeit aan een fel tempo uit tot een nieuwe Arctische outdoorbestemming. Nam vijftien jaar geleden Lapland die rol op zich, gaan velen ondertussen een stapje verder. “Welkom in het witte paradijs”, zegt onze Franse gidse. Ze zal ons per sneeuwscooter begeleiden van Longyearbyen naar Barentszburg, goed voor tachtig kilometer enkele reis. “Dit is de pure wereld”, voegt ze er aan toe. “Alleen hier beleef je het extreme wintergevoel.”


Dit is geen citytrip van dertien in een dozijn, maar een expeditie naar het randje van de wereld. A ANSL AG OP JE ZINTUIGEN Sneeuwscooterrijden in het voorjaar, wanneer de zon meer dan twintig uur aan een stuk op de sneeuw reflecteert, is een bezigheid die concentratie vergt. Met witheid 360 graden rondom dienen al je zintuigen op scherp te staan. Vooral kleine hindernissen zoals stenen of balken zijn soms moeilijk waar te nemen. Alles is verblindend wit. Zou fluo-wit bestaan, dan zou het dit zijn. In ruil krijg je natuurlijk een onbeschrijflijk landschap voorgeschoteld. Barentszburg is een reis terug in de tijd, naar het communisme. Deze Russische nederzetting flitst je naar het Siberië van de jaren zeventig. Sovjet-flatgebouwen, stokoude bussen, verroeste mijninfrastructuur. In het lokale restaurant roept elke gast “spasiba” en krijg je een boerensoep voorgeschoteld. Zwijgen en eten. En eet maar genoeg, want je moet nog terug. D E S O L AT E L U X E De schoenen en het geweer blijven buiten, net als de vochtige thermische pakken. Dat is een van de basisregels in de Funken Lodge in Longyearbyen. De schoenen-uit-traditie stamt uit de tijd van de mijnwerkers, die altijd hun vuile laarzen uittrokken wanneer ze ergens binnengingen. De gewerencultus vindt dan weer zijn oorsprong in het feit dat je, eens buiten het zeer compacte stadscentrum

van Longyearbyen, altijd gewapend moet zijn. Verdwaalde ijsberen zijn hier bijna dagelijkse kost en waarschuwingsborden voor het ijsbeergevaar zijn alomtegenwoordig. Maar binnen heb je dat wapen niet nodig, dus hang je het aan de kapstok. Ondanks het ontluikende toerisme bleef de infrastructuur op Spitsbergen lange tijd beperkt. Een kleine eeuwigheid was het Radisson Blu Polar het one and only hotel. Motto: het meest noordelijke hotel ter wereld. Enkele jaren geleden vervoegde The Trapper’s Hotel het landschap en recent heropende een compleet gerenoveerde Funken Lodge de deuren, meteen het eerste designhotel van de archipel. Behalve de mooie kamers verrees ook een deftig restaurant. En al eten de reizigers hier nu gerijpte steak en drinken ze Italiaanse barolo’s, Spitsbergen blijft een zeer aparte bestemming. Zo moeten zwangere vrouwen de eilandengroep verlaten (er is geen deftig hospitaal) en worden ook overleden burgers naar het Noorse vasteland gevlogen omdat de permafrost annex ontbrekende apparatuur het onmogelijk maakt de doden te begraven of te cremeren. Omdat de leefomstandigheden zo extreem zijn, is er geen visaregel of werkvergunning nodig. Want: wie hier naartoe komt, heeft daar bewust voor gekozen, luidt de logica. Dat maakt Spitsbergen vrij van criminaliteit en armoede. Dit is geen citytrip van dertien in een dozijn, maar een expeditie naar het randje van de wereld. /

Het zeer compacte stadscentrum van Barentszburg.


Met 360 graden witheid dienen al je zintuigen op scherp te staan. Vooral kleine hindernissen zoals stenen of balken zijn soms moeilijk waar te nemen.

46/47

SPITSBERGEN PRAKTISCH —

Noorderhuis biedt op individuele basis verschillende expedities aan op Spitsbergen: op sneeuwschoenen, aan het roer van je eigen huskyslede of met de sneeuwscooter. Daarnaast begeleidt reisleider Willy Wouters twee avontuurlijke groepsreizen met houten zeilschip in Noord-Spitsbergen. Hij wordt daarbij ondersteund door bioloog Jan Belgers en poolonderzoeker prof. dr. Louis Beyens. Ontdek de expedities van Noorderhuis op www.noorderhuis.travel

SPITSBERGEN Longyearbyen

Barentszburg


48/49

Christel van Engholm Husky Design Lodge beperkt de activiteiten tot de lokale essentie.


FINLAND

Naar het land van de Sami

68° In het ultieme noorden, waar de Arctic feeling door je lijf giert en Finland flirt met de Noorse grens, word je ondergedompeld in de cultuur van het enige inheemse nomadenvolk van Europa. Rendez-vous met de Sami.


Het ultieme noorden, waar de ‘puur natuur’-feeling door je lijf giert? Wel, zo voelen we ons nu. “Yksi, kaksi, kolme” (één, twee, drie in het Fins), en weg waren we.

50/51


52/53


Engholm Husky Design Lodge: alles is hier luxe, maar zonder een duur label.


Rendieren bij Paltto in het Lemmenjoki nationaal park.


Voor iedereen? Neen, een wintervakantie in Lapland is geen schoolreisje. “Sometimes life is very hard in Finnish Lapland�, zeggen de Finnen.

54/55

Inari Nellim Wilderness Hotel, een gezellige plek aan de boorden van het meer.


56/57

Kaija is gespecialiseerd in rendieren ĂŠn het bewaren van de Sami-cultuur via kunstwerken en klederdracht.


T

Voel het bloed door je aderen stromen; rendez-vous bij vriestemperatuur.

erwijl ik koffie bestel in Hotel Kultahovi - het tweede oudste hotel van Finland, geopend in 1937 - lachen Boudewijn en Fabiola me toe vanop een zwart-witfoto. Uit 1969, lees ik onderaan op het kader. In dat jaar kwam het Belgische vorstenpaar hier in Inari, zo’n driehonderd kilometer boven de poolcirkel, op bezoek, op uitnodiging van de toenmalige Finse president Urho Kekkonen. Om het gebeuren zo stijlvol mogelijk te laten verlopen, was er zelfs een oproep gedaan aan de Sami, de lokale bevolking, om zich ter gelegenheid van het staatsbezoek in de typische klederdracht te hullen. President Kekkoken was gek van Lapland en toonde de regio in principe aan elk hoog bezoek uit het buitenland. De voorname gasten werden dan zelfs uitgenodigd om de nacht door te brengen in een cabin aan de rivier in plaats van in een reguliere hotelkamer. Terwijl het buiten sneeuwt en de ijzige ondergrond zich opmaakt voor een nog koudere nacht, drink ik in de gezellige bar met centraal haardvuur mijn koffie en een borreltje, uiteraard geserveerd in een glas van Iittala, Finse naam en faam in glaswerk sinds 1881. R E S P EC T E N T R A D I T I E S ’s Avonds neem ik mijn intrek in de nagelnieuwe cabins van het Nellim Wilderness Hotel, een gezellige plek aan de boorden van het meer. Na het diner verdiep ik me in de Sami-cultuur. Je spreekt trouwens beter niet over de

Lappen, want die term vinden ze hier een belediging. In de vroege jaren van het toerisme in Lapland was hoogstaande architectuur en design-interieur cruciaal voor de eerste voorzichtige pogingen om internationale gasten aan te trekken. Dat maakt de eerste hotels ware attracties op zich. Dat het vintage-hotel Kultahovi net als het nieuwe Wilderness zich in Inari bevinden, is geen toeval. Dit dorpje aan de Juutua-rivier ten westen van het immense Inari-meer is het centrum van de Finse Sami-cultuur, thuishaven van zowel hun parlement en radiostation als van een indrukwekkend museum. De Sami zijn de inheemse bewoners van Lapland en leefden grotendeels van de rendieren. Nomaden dus, en daardoor is het niet iedereen duidelijk dat ze de ganse top van Noord-Europa bewonen, een gebied dat zich uitstrekt over vier landen. Noorwegen telt 50.000 Sami, in Zweden wonen er 20.000, Finland is goed voor 6000 en het noordwestelijke puntje van Rusland tot slot telt er zo’n 1800. De Sami beschikken tegenwoordig in zowel Noorwegen, Zweden als Finland over een eigen parlement, het Sameting. Dat heeft bij elk van de respectievelijke nationale overheden inspraak in zaken die de Sami en hun woongebied aanbelangen. Volgens het Europees Bureau voor Minderheidstalen zijn er 70.000 tot 100.000 Sami, van wie er echter minder dan 20.000 effectief Samisch spreken. Er bestaat geen Samische standaardtaal. Het gesproken Samisch kent vele, sterk verschillende varianten, verdeeld over een aantal aparte talen. Het Samisch is verwant aan het Fins en Ests en behoort tot de Fins-Oegrische taalfamilie.


58/59

Langs de E6 in Noorwegen.


De nomadische Sami woonden in tenten (lavvu) die gemakkelijk af te breken en te vervoeren waren. Alleen in de winter bleven de Sami en rendieren op één plaats. In plaats van in tenten leefden ze dan in lage, koepelvormige hutten, die met aarde bedekt werden om ze tegen de strenge vrieskou te beschermen. Verder naar het zuiden bestond de traditionele behuizing uit vierkante houten hutten. Vanaf de 17de eeuw is de levenswijze van de Sami sterk veranderd. Slechts een klein percentage leidt nog een nomadisch bestaan, en dan doorgaans nog slechts een deel van het jaar. De meeste Sami leven als visser, landbouwer of zelfstandig ondernemer. Hun leven verschilt tegenwoordig in nog maar weinig opzichten van dat van andere Scandinaviërs. De traditionele kleurrijke kleding van de Sami wordt meer en meer tot de folklore gerekend, evenals de traditionele muziek van de Sami, de zogenaamde joik. Anderzijds zijn de Sami het enige oorspronkelijke en inheemse volk binnen de grenzen van de EU en daarmee horen ze thuis in het rijtje van de Indianen, Maori en Aboriginals. Uniek dus. I N D E D I E P V R I E S VA N F I N S L A P L A N D Fins Lapland, een regio puur natuur op en boven de poolcirkel, is de voorbije twee decennia een hippe winterreistopper geworden. Winter-wonder-Lapland is hot - of moeten we zeggen: cool? Want hoe avontuurlijk is een tocht per sneeuwscooter bij valavond niet? Hoe voelt een nacht in een sneeuwhotel en een dagtocht met een actieve ijsbreker? Hoe experimenteel is een hondensleetocht? De antwoorden vindt men hier. De beleving, de meerwaarde. Het lijstje synoniemen voor dit bevroren stukje Finland is dan ook bijna oneindig, net omdat er voor het grote poolcirkel-avontuur geen woorden bestaan. Alle superlatieven schieten immers te kort voor deze witte wereld, de laatste wildernis van Europa. Ik ben dan ook vroeg vertrokken om al die beloftes te ervaren. Het plan is om via de regionale weg 971 tot de Noorse grens te rijden en dat blijkt al snel een goed idee. Ik ben alleen, de landschappen zijn machtig, de huurwagen met winter/spijkerbanden voelt veilig en comfortabel. In het Noorse Kirkenes lunch ik met zicht op de postboot van Hurtigruten en daarna neem ik de E6. Laat u niet misleiden door de E-letter: dit is een eenvoudige tweevaksbaan, ook al is het inderdaad een internationale Europese snelweg, die van Kirkenes door Noorwegen tot Trelleborg in Zuid-Zweden loopt, goed voor 3140 kilometer. Ik cruise langs besneeuwde heuvels en dichtgevroren meertjes weer Finland in naar een ander legendarisch hotel: Nuorgam Holiday Village. “Sinds 1969”, zegt Raimo terwijl hij zich ontdoet van zijn thermisch pak en een mok koffie volschenkt. Samen met Marjatta is hij de tweede generatie die het familiehotel uitbaat. ’s Zomers is het gegeerd door wandelaars en vissers, tijdens de andere helft van het jaar focust het hotel op zachtgeprijsd wintertoerisme, waarbij kleinschaligheid en puurheid de drijfveren zijn. “En wanneer de derde generatie het straks overpakt, hopen we dat ze die rode draad doortrekken”, voegt Marjatta er aan toe. Nuorgam is een zalige plek voor wie in charmante eenvoud het échte Finse winterleven wil ervaren. “Alles wat de Finnen ’s winters doen, bieden wij aan. Behalve het amoureuze”, lacht Raimo. Om alles zo authentiek mogelijk te houden, wordt er met kleine groepjes gewerkt. “En we kijken niet op een half uurtje langer”, vertelt Raimo ons de volgende voormiddag, wanneer we met een viertal gasten onderweg zijn met de sneeuwscooters. “Vele lodges zijn halve fabrieken geworden, wij willen leven op het ritme van de natuur. Dus geen strikte schema’s, maar mooie dagprogramma’s. Weetje: het type klant wat ons bezoekt is net als wij de voorbije 30 jaar amper veranderd. Het zijn reizigers die echtheid beogen, geen tabellen met uurschema’s.”


De regio van Nuorgam Holiday Village. ’s Zomers is het gegeerd door wandelaars en vissers, tijdens de andere helft van het jaar focust het hotel op zachtgeprijsd wintertoerisme.

60/61


”Nu we een dagje ouder geworden zijn, appreciëren we die rust en desolaatheid nog meer; daarom focussen we op bewust toerisme waarbij we de gasten onderdompelen in onze levenswijze.“ – gids Heikki


Fins Lapland, een regio puur natuur op en boven de poolcirkel, is de voorbije twee decennia een hippe winterreistopper geworden.

62/63


H A A S J E- OV E R M E T D E N O R E N

EVEN TERUG NAAR SCHOOL

Ik word met eenzelfde verhaal geconfronteerd wanneer ik, na alweer een prachtige rit van 200 kilometer door winterse toendralandschappen, incheck in de Engholm Husky Design Lodge, opnieuw net over de grens in Noorwegen. Al is inchecken niet echt het juiste woord. Gastheer Sven - half dier, half mens - wijst me in het pikdonker de richting aan waar ik mijn hut kan vinden. En nee, ik kan spijtig genoeg niet in-house eten, want de kleine eetzaal is reeds volgeboekt met andere gasten. “Maar zes kilometer verderop in Karasjok vind je wel een leuke tent”, lacht Sven. Engholm is dan ook geen hotel in de klassieke betekenis van het woord. Het is een boerderij met kamers, al klinkt dat dan weer oneerbiedig wanneer ik de bijzonder charmante cabin binnenstap. Ik breng de nacht door in een soort Robinson Crusoe-hut, maar dan mét haardvuur, heet water en vloerverwarming. De volgende ochtend word ik vroeg gewekt door meer dan 60 huskies, die letterlijk staan de trappelen om op meerdaagse tocht te vertrekken, de hoofdactiviteit van Engholm. Maar eerst ontbijt. De gemeenschappelijke ruimte heeft inderdaad meer weg van een bijzettafel in de keuken dan van een restaurant. Acht gasten, en het zit eivol. Engholm werd gebouwd in 1985. Met de jaren kwamen er enkele cabins bij, maar de eetplek werd nooit uitgebreid. Christel, de bevallige levensgezellin van Sven die gespecialiseerd is in lederbewerking en alle stoere Arctic-uniformen van het team zelf maakte, heeft vers brood gebakken. En ook de boter, de confituren en het gedroogd vlees zijn superlekker. “Uit respect voor onze Sami-cultuur serveren we uitsluitend organic food”, legt Christel uit. “Net zoals we onze activiteiten beperken tot de lokale essentie. Dus geen klassieke sneeuwscooters, wel langeafstandshonden. Authenticiteit is zeer belangrijk. Wie de moeite doet om een zo afgelegen bestemming te bezoeken, dompel je dan ook best onder in ervaringen die de reis de moeite waard maken.” Voor een meerdaagse tocht ontbreekt me de tijd, maar ik kan wel even proeven van het hondenleven.

De laatste 48 uur van mijn rondreis heb ik gereserveerd in een voormalig schoolgebouw in Inari, waar de gasten slapen in het voormalig internaatgedeelte. En eten in de oude sporthal. Maar door de kleinschaligheid is het allemaal gezellig in hotel Korpikartano en vooral écht, het oude Lapland aangeboden met eerbied voor het verleden. ’s Namiddags trekken we met een nieuwe generatie geluidsarme sneeuwscooters het meer op: een desolate, diepbevroren plek, waar Moeder Natuur altijd het laatste woord heeft. “Lapland is geen natie, maar een gebied dat gekenmerkt wordt door de mensen en de dieren die er leven”, legt gids Heikki uit terwijl we even gestopt zijn voor een mok - hier spreekt men van kuksa - warme bessendrank en een uurtje ijsvissen. “Onze grenzen zijn niet zozeer geografisch als wel cultureel bepaald, vooral gedefinieerd door de regio’s die van oudsher door de inheemse Sami-herders bewoond werden.” Terwijl een ijzige wind vrij spel heeft op de witte vlakte van het meer, hangen we met een plastic kindervisstokje door een geboord gaatje te wachten tot een vis uit zijn winterpassiviteit opschrikt en het wormpje opmerkt. Als afsluiter van mijn winterse tocht ga ik op bezoek bij Paltto in het Lemmenjoki nationaal park. Deze kleine onderneming van bezielster Kaija is gespecialiseerd in rendieren én het bewaren van de Sami-cultuur via kunstwerken en klederdracht. “Fins Lapland mag dan wel meer dan 10.000 rendieren hebben rondlopen, toch moeten we ze pro-actief beschermen”, legt Kaija uit terwijl op de achtergrond Sami-liederen klinken die haar zoon ingezongen heeft op cd. De bescheiden Kaija, die recent nog ontvangen werd door de Finse president en een ereteken kreeg voor haar onafgebroken inzet voor de cultuurpromotie van haar volk, leeft als een kluizenares diep in de bossen. Maar eenzaam? Nee hoor! “Mijn man is twaalf jaar lid geweest van het Sami-parlement in Inari, waarvan acht jaar als voorzitter. Welke beslissing er ook genomen moest worden, onze cultuur beschermen was altijd het ultieme doel. Nu we een

Hotel Korpikartano: een voormalig schoolgebouw waar de gasten slapen in het voormalig internaatgedeelte.

De nieuwe, sfeervolle kamers van Nuorgam Holiday Village.


dagje ouder geworden zijn, appreciëren we die rust en desolaatheid nog meer; daarom focussen we op bewust toerisme waarbij we de gasten onderdompelen in onze levenswijze. We gaan op tocht met de rendieren, varen met kano’s op het meer of maken wandelingen in het nationaal park, dat 2850 vierkante kilometer groot is. Wie hier komt, kiest bewust voor deze ervaringen.” Wanneer ik de volgende voormiddag terug naar de luchthaven in Ivalo rijd, breekt onderweg tussen de vlagen van stuifsneeuw totaal onverwacht even een lage, goudgele zon door de wolken. Ik zie als een flits een sprookje in de sneeuw, een verlaten landschap van het koude Noorden vol naaldbossen en meertjes dat even transformeerde tot een romantische kerstpostkaart. Een snuifje mystiek is nooit ver weg, hoog boven de poolcirkel. /

N O O RW EG E N Kirkenes

Utsjoki Karasjok Inari

Ivalo

Poolc irkel

RUSLAND ZWEDEN

FINLAND

Helsinki

FINLAND PRAKTISCH —

Noorderhuis organiseert het hele jaar door individuele reizen en groepsreizen naar Fins Lapland. ‘s Winters verken je vanuit een vast verblijf de ondergesneeuwde Lapse toendra, bijgestaan door een potige sneeuwscooter, sneeuwschoenen, langlaufski’s of een stel energieke husky’s. ‘s Zomers ligt de klemtoon op actieve natuurbeleving. Ontdek alle reismogelijkheden op www.noorderhuis.travel


Onderweg naar Inari, een dorpje aan de Juutua-rivier ten westen van het immense Inari-meer, is het centrum van de Finse Sami-cultuur en de thuis van hun parlement.

64/65


66/

Rondjes draaien onder water en zwevende tunnels De eerste onderzeese verkeersrotonde ter wereld is een feit. Het verkeersplein ligt onder de Atlantische Oceaan te midden de Faeröer-archipel en is open voor alle verkeer. De rotonde maakt deel uit van de Eysturoyar-tunnel, een nieuwe, 11 kilometer lange tunnel onder de oceaanbodem die twee van de 18 Faeröer-eilanden met elkaar verbindt. De rijtijd wordt daardoor van meer dan een uur teruggebracht tot slechts een kwartier. De onderzeese rotonde is niet alleen verkeerstechnisch functioneel, maar is ook bedoeld als kunstwerk dat automobilisten kunnen bewonderen terwijl ze van het ene eiland naar het andere reizen. Op het diepste punt bevindt de onderzeese doorgang zich 189 meter onder de zeebodem. Het principe is niet nieuw. In Noorwegen liggen al decennia lang compleet omsloten verkeersknooppunten, al bevinden die zich dan in bergketens. Zo is de Lærdaltunnel de langste autotunnel van Europa. Deze meet 24,5 kilometer en is onderdeel van de hoofdroute van de hoofdstad Oslo naar Bergen, de E16. De tunnel werd aangelegd omdat de oude route van Oslo naar Bergen 's winters vanwege de sneeuw vaak afgesloten was. Ook hier werd elke zes kilometer een verkeersrotonde gebouwd met nagebootst daglicht, voor de variatie én om bestuurders alert te houden. Dat dit principe nu onder water toegepast wordt, is een wereldprimeur.

Noorwegen zit ondertussen in poleposition om ‘s werelds eerste ‘zwevende tunnel’ te bouwen. De E39-autoweg van Kristiansand in het zuiden naar Trondheim in het noorden van Noorwegen is langs de westkust - met haar meer dan duizend diep uitgesneden fjorden - een rit van pakweg 21 tot 24 uur. Dat komt omdat de snelweg onderbroken wordt door maar liefst zeven overtochten met de ferry. De Noren werken nu aan een oplossing: een netwerk van ‘zwevende’ tunnels dat de ferry’s overbodig maakt en de reistijd halveert. Het project wordt geraamd op 35 miljard euro. En ook de Denen hebben spectaculaire plannen. Daar werd gestart met de bouw van de langste afgezonken tunnel ter wereld, die het land vanaf 2029 met Duitsland zal verbinden. De zogeheten Fehmarnbelt-tunnel wordt achttien kilometer lang en zal reizen van en naar Scandinavië veel korter maken. De doorgang zal bestaan uit tunneldelen die in de Oostzee worden afgezonken en wordt dus niet, zoals de tunnel onder het Kanaal, in de zeebodem geboord. De verbinding tussen het Duitse eiland Fehmarn en het Deense eiland Lolland wordt de langste gecombineerde weg- en spoortunnel ter wereld. Met de auto zal de reis ongeveer minimum een uur tijdwinst opleveren én het praktische voordeel niet meer te moeten inschepen.


There’s no such thing as bad weather Wie richting het Hoge Noorden reist is maar beter voorzien op alle weersomstandigheden. Met een betrouwbare en duurzame uitrusting breng je elk avontuur boven 55° noorderbreedte tot een goed einde. Op www.arktis.be vind je alles wat je nodig hebt om de wondermooie Scandinavische natuur te doorkruisen: van waterdichte slaapzakken tot kwalitatieve winterkleding.

www.arktis.be


Wild van het Hoge Noorden

Noorderhuis Antwerpen Britselei 80, 2000 Antwerpen

Noorderhuis Gent Sint-Annaplein 34, 9000 Gent www.noorderhuis.travel

TEL.: 03 361 38 80 info@noorderhuis.travel

Profile for Noorderhuis

55° Noord magazine 2021  

55° Noord magazine 2021

55° Noord magazine 2021  

55° Noord magazine 2021

Advertisement