Issuu on Google+

Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Feiten en fabels

De Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught zou het strengste en meest inhumane gevangenis regiem hebben van Europa. Het zou ook de best beveiligde afdeling zijn van de Europese gevangenissen. Maar er is weinig bekend over het regiem en de beveiliging van deze veel besproken afdeling van de PI Nieuw-Vosseveld. Crimescene.PRO is op zoek gegaan naar de antwoorden op de vragen over het inhumane regiem. Advocaat Jan Boone had destijds geen goed woord over voor het EBI-regiem. 'Die afdeling staat bekend om haar stevig ge誰soleerde muren. Het gebrek aan geluid is daar de grootste kwelling. De oorverdovende stilte in die ruimte is een humane marteling.'

De Extra Beveiligde Inrichting - EBI - bevindt zich op Unit 5 van de PI Nieuw Vosselveld in Vught. In de EBI worden gedetineerden geplaatst die een extreem vlucht en/of maatschappelijk risico 1


vormen zodat de geldende EBI-veiligheidsmaatregelen voor deze gedetineerden noodzakelijk zijn. Een gedetineerde kan slechts in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) worden geplaatst nadat de EBI Selectie Advies Commissie (EBI-SAC) heeft beoordeeld dat een plaatsing in de EBI voor de gedetineerde gerechtvaardigd is. De EBI-SAC bestaat uit het hoofd van de Dienst Individuele Beslissingen van de Dienst JustitiĂŤle inrichtingen (voorzitter), een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie, een vertegenwoordiger van het Gedetineerde Recherche Informatiepunt (GRIP), het hoofd van het Penitentiair Selectie Centrum (PSC), een selectiefunctionaris en vertegenwoordiger(s) van de PI Nieuw Vosseveld. Op basis van het advies van de EBI-SAC beslist de voorzitter omtrent de plaatsing van de gedetineerde. In de regel wordt een gedetineerde gedurende de periode dat de EBI-SAC moet beslissen over een EBI-plaatsing (gemiddeld iedere zes weken is er een EBI-SAC vergadering) tijdelijk geplaatst in de Landelijke Afzonderings Afdeling (LAA) in Vught of Rotterdam. Zodra de EBI-SAC een beslissing genomen heeft wordt de gedetineerde pas overgeplaatst naar de EBI. Wanneer de beslissing anders is wordt de gedetineerde teruggeplaatst naar een reguliere inrichting. Zodra een gedetineerde met een EBI-voorstel geplaatst wordt op de LAA is standaard het handboeienregiem van toepassing. Echter, wanneer de gedetineerde wordt geplaatst in de EBI is het handboeienregiem standaard niet meer van toepassing. Alleen wanneer er een indicatie voor is wordt het handboeienregiem opnieuw van toepassing. Er zijn echter uitzonderingen. Er kan gebruik gemaakt worden van een wettelijke bepaalde spoed-procedure. Dan kan de gedetineerde nog voor de EBI-SAC vergadering geplaatst worden in de EBI. Dit is bijvoorbeeld gebeurd met Kobus 'de Zigeuner' Lorsee, Sreten 'Joca' Jocic en Dino Soerel.

Aan de hand van de beschikbare gegevens omtrent de betrokken gedetineerde beoordeelt de EBI-SAC of de gevangene een dermate extreem vlucht- en/of maatschappelijk risico vormt dat de in de EBI geldende veiligheidsmaatregelen voor de gedetineerde noodzakelijk zijn. EssentiĂŤle indicatoren voor de bepaling van het extreme vluchtrisico zijn: Ontvluchtingen en ontvluchtingspogingen tijdens de lopende of eerdere detentie met gebruik van geweld of de dreiging daartoe. Het perspectief van uitlevering in combinatie met door de gedetineerde getoonde weerstand daartegen en de van de opgelegde of te verwachten gevangenisstraf in het land waaraan uitlevering plaatsing. De lengte van het strafrestant in binnen- en buitenland is belangrijk. Dit dient in totaal 2


tenminste achttien maanden te bedragen. Informatie of tips van externe instanties inzake een te verwachten ontvluchtings- of bevrijdingspoging die zijn geverifieerd door de politie op betrouwbaarheid en actualiteit. Het delict is de doorslaggevende factor bij de bepaling van het maatschappelijk risico. De ernst, aard, politieke of maatschappelijke gevoeligheid van het delict, vooral met het oog op slachtoffers van ernstige zeden- en geweldsmisdrijven alsmede misdrijven op grond van de Opiumwet in binnen- of buitenland. De achtergrond van de verdenking of de veroordeling. De mogelijkheid van represaille-acties door de gedetineerde en het ingeschatte risico van recidive bij ernstige delicten. Halfjaarlijks wordt – overeenkomstig bovengenoemde procedure – opnieuw beoordeeld of een verlenging van het verblijf in de EBI nog gerechtvaardigd is. Tegen de beslissing tot plaatsing en de verlenging van het verblijf in de EBI kan de gedetineerde altijd beroep instellen bij een beroepscommissie uit de Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing.

Veel informatie over de gedetineerde is afkomstig van het Gedetineerden Recherche Informatie Punt (GRIP). Het GRIP vormt een onderdeel van de Nationale Criminele Inlichtingen Eenheid (NCIE) van de divisie Centrale Recherche Informatie (CRI) van het (voormalige) Korps Landelijke Politiediensten (KLPD). Het GRIP is opgericht om de samenwerking tussen het Openbaar Ministerie (OM), de politie en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) te optimaliseren. En door het verbeteren van de informatie-uitwisseling in het kader van de handhaving van de orde en veiligheid binnen de inrichtingen, waaronder het tegengaan van gevaar voor vlucht en het voorkomen of opsporen van strafbare feiten. Een officier van justitie van het Landelijk Parket (LOVJ) is belast met de algemene toezichthoudende en controlerende taak ten aanzien van de informatievergaring en verstrekking van het GRIP. De controlerende taak houdt onder andere in dat de LOVJ informatie van het GRIP dient te toetsen op betrouwbaarheid en actualiteit, indien de informatie zodanig vertrouwelijk is dat deze niet aan derden, waaronder de gedetineerde, openbaar kan worden gemaakt. Vertrouwelijke informatie van het GRIP speelt enkel een rol bij de beslissing betrokkene al dan niet in de EBI te plaatsen, dan wel het verblijf in de EBI te verlengen indien deze informatie door de LOVJ is geaccordeerd. Deze vertrouwelijke informatie is doorgaans moelijk te toetsen voor advocaten. Het kan dus 3


voorkomen dat een gedetineerde op informatie van de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE) geplaatst wordt in de EBI. En de herkomst van deze CIE-informatie is helemaal niet te achterhalen. Hüseyin Baybasin heeft zes jaar in de EBI gezeten en was daarmee de op één na langst zittende EBI-gevangene. Tot eind 2003 was hij gedetineerd in de EBI te Vught. Baybasin is veroordeeld tot levenslang wegens uitlokking van moord. Kobus Lorse was veroordeeld tot vijftien jaar cel. In mei 1994 werd hij gearresteerd en sinds september van dat jaar was hij gedetineerd in de EBI. Na ruim zes jaar werd hij overgeplaatst naar een ander regiem. Lorse was op dat moment de langst zittende EBI-gedetineerde. Maar de langst zittende EBI gedetineerde is inmiddels Mohammed Bouyeri, de moordenaar van Theo van Gogh.

De EBI heeft andere beveiligingsmaatregelen dan een een regulier regiem. De muur om de EBI is bijna een meter hoger dan de muur om de PI Nieuw Vosselveld. Bovendien staat er een aantal meters achter de eerste muur nog een tweede muur. De EBI bestaat uit vier afdelingen (A, B, C en D). Iedere afdeling heeft zes cellen voor gedetineerden en een zogenaamde wisselcel. Wanneer een gedetineerde een celdoorzoeking krijgt kan hij tijdelijk in de wisselcel geplaatst worden. De wisselcel wordt soms ook gebruikt voor gedetineerden die een dermate omvangrijk strafdossier hebben dat die niet op cel gehouden kan/mag worden. Dan kunnen ze hun strafdossier bestuderen in de wisselcel. Iedere cel in de EBI heeft een douche. Afdeling A werd de laatste jaren gebruikt voor andere afdelingen dan de EBI-afdelingen. Zo werden kroongetuigen regelmatig geplaatst op afdeling A van de EBI. Bijvoorbeeld Angelo Diaz en Peter La Serpe. Ook werd afdeling A gebruikt als Landelijke Afzondering Beheersproblematische Gedetineerden (LABG).

Iedere afdeling in de EBI heeft een eigen luchtplaats. EBI-gedetineerden hebben geen contact met gedetineerden van andere afdelingen in de EBI. Wanneer een EBI-gedetineerden wordt uitgesloten voor een activiteit, zoals sport, wordt alleen die gedetineerde uitgesloten. Die gedetineerde wordt door minimaal twee bewaarders begleid naar de activiteiten-ruimte. Pas dan wordt de volgende gedetineerde uitgesloten en volgt de procedure opnieuw. Iedere gedetineerde wordt na het uitsluiten en na iedere activiteit gefouilleerd. Celcontrole's worden dagelijks gehouden. Gedetineerden worden soms onverwachts gewisseld met gedetineerden van andere afdelingen. Het hebben van een eigen radio/cd speler, televisie 4


of gameconsole, is in tegenstelling tot reguliere regiems, niet toegestaan in de EBI. De gedetineerden kunnen alleen een televisie huren van de inrichting. Bezoek en telefoneren gaat volgens andere procedure's dan in reguliere inrichtingen. De gedetineerde moet aangeven wie hij op bezoek wilt hebben. De bezoekers moeten dan een formulier invullen en worden vervolgens gescreend door het GRIP. Wanneer de screening positief is kan de bezoeker een bezoekmoment aanvragen. De gedetineerde krijgt geen informatie wanneer dat bezoekmoment is. Bezoek vindt plaats in een bezoekcel. Deze is gescheiden door kogelwerendglas. Op zowel de gedetineerde als de bezoeker staat een beveiligingscamera gericht. Alle gesprekken tijdens het bezoek worden opgenomen en afgeluisterd. Ook wordt er direct meegekeken en meegeluisterd door personeel. Voor telefoneren wordt dezelfde procedure gebruikt. Buitenlandse gedetineerden mogen alleen praten in de normale taal van hun land. Praten in een dialect is verboden. Gebeurd dat toch dan wordt de verbinding direct verbroken en volgen er sanctie's voor de gedetineerde. Telefoongesprekken mogen alleen gevoerd worden met degene die gescreend is en voor wie het telefoongesprek is aangevraagd. Wordt de telefoon aan een andere persoon gegeven of op speaker gezet, zodat anderen kunnen meepraten, wordt de verbinding direct verbroken en volgen er sanctie's voor de gedetineerde. EBI-gedetineerden kunnen alleen aan activiteiten deelnemen die binnen de EBI worden gegeven. Iedere afdeling heeft een eigen recreatieruimte, keuken en fitness voorziening. EBIgedetineerden kunnen niet zelf naar een bibliotheek. Wekelijks kunnen ze een aantal boeken opgeven die ze willen lezen. Deze worden dan, na een uitgebreide controle, verstrekt aan de gedetineerde. EBI-gedetineerden hebben ook de mogelijkheid om winkel aankopen te doen. Voor EBIgedetineerden is een andere winkellijst samengesteld als voor reguliere gedetineerden. Ze mogen de meeste artikelen niet op cel houden. Voor het insluiten kunnen ze aan het personeel vragen welke artikelen ze willen hebben. Dan worden alle artikelen die in blik zitten overgezet in plastic bakjes. Ook verzorgingsartikelen mogen niet op cel gehouden worden. Als een EBI-gedetineerde daarom vraagt worden ze verstrekt door het zogenaamde handboeienluik in de celdeur. De celdeur blijft gesloten totdat de EBI-gedetineerde de verzorgingsartikelen heeft teruggegeven door het handboeienluik.

Een voormalige EBI-gedetineerde vertelde aan Crimescene.PRO hoe de meeste gedetineerden met elkaar communiceerden, zonder dat hun gesprekken konden worden afgeluisterd. 'Wij 5


legden steeds briefjes voor elkaar op het gemeenschappelijk toilet in de recreatieruimte.' 'Die vouwden we dan heel klein en deden die achter je broeksband. We wisten uit ervaring dat ze je alleen over de kleding fouilleerden wanneer we de cel uit- of ingingen. Zo communiceerden wij steeds omdat gesprekken overal, in de sportzaal, luchtplaats en recreatieruimte, werden afgeluisterd en opgenomen.' Gedetineerden in de Extra Beveiligde Inrichting gaan altijd op transport met het Bijzonder Ondersteunings Team (BOT) van Justitie. EBI-gedetineerden kunnen ook met een helikopter worden getransporteerd. Dat transport wordt gedaan door de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) van de Kon. Mareschaussee.

Crimescene.PRO - info@crimescene.pro | laila@crimescene.pro |www.crimescene.pro

6


EBI Vught