Page 1

‫‪2‬‬

‫«ئه‌و کچ ‌ه مه‌نگۆله‌ی پیره‌مێرده‌که‌ی سلێمانی له‌سه‌ر کوژرا سکی ‪ 7‬هه‌فته‌یه‌»‬

‫تەندروستی‬ ‫‪7‬‬

‫‪52‬‬

‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫‪7‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌‬

‫‪13‬‬

‫‪8‬‬

‫‪16‬‬

‫مۆبایل‬

‫گه‌نجێك ‌ی بۆیاخچی‬ ‫خه‌ون ‌ی ئه‌و‌ه بوو‬ ‫ببێت ‌ه مامۆستا‬

‫‪2010/12/14‬‬

‫‪7‬‬ ‫بو خه‌لک‬ ‫له خه‌لکه‌و ‌ه‬

‫به‌رهه‌مه‌كانی‌ شیر‬ ‫ته‌مه‌ن درێژیت‬ ‫مسۆگه‌ر ده‌كات‬

‫په‌رله‌مانتارانی‌ پێشوو‬ ‫به‌دوای‌ چیدا‬ ‫وێڵن؟‬

‫سێشه‌ممه‌‬

‫ئۆپ ‌ڵ كۆرسای‬ ‫نوێ‬ ‫به‌ڕێوه‌یه‌ ‪12‬‬

‫نرخ‪750 :‬دینار‬

‫ئۆ‌تۆ‌مبێل‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫كچێك به‌هۆی هاوڕێكانییه‌و ‌ه ده‌كوژرێت‬ ‫تایبه‌ت ب‌ه نم نم‬ ‫سه‌ردار ئه‌و كوڕه‌ ته‌مه‌ن ‪ 21‬ساڵه‌ی ‌ه ك ‌ه به‌هۆی‬ ‫هه‌ڵبه‌ستنی تۆمه‌تی چه‌ند كچێكه‌وه‌‪ ،‬خوشكه‌ ته‌مه‌ن ‪17‬‬ ‫ساڵه‌كه‌ی ده‌كوژێت‌و ئێستا له‌زینداندایه‌‌و ئاوات به‌مه‌رگی‬ ‫خۆی ده‌خوازێت‪.‬‬

‫به‌وته‌ی س������ه‌ردار ته‌نها به‌هۆی قس������ه‌ی هاوڕێیه‌كی زۆر‬ ‫له‌خوشكه‌كه‌ی توڕ‌ه بووه‌و بۆت‌ه هۆی ئه‌وه‌ی ك‌ه فیشه‌كێكی‬ ‫پێو‌ه بنێت‌و خوشكه‌كه‌ی بكوژێت‪.‬‬ ‫كاتێك ئ������ه‌و كوڕ‌ه ده‌چێت بۆ ب������ه‌رده‌م قوتابخان‌ه به‌دوای‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌‬ ‫ی چواره‌م ‌‬ ‫ی خوشكیدا‪ ،‬ك‌ه قوتاب ‌‬ ‫هێنانه‌وه‌ی شادان ‌‬ ‫ی شه‌ڕیانه‌و‬ ‫ی هاوڕێ ‌‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ده‌بینێت شادان‌و چه‌ند كچێك ‌‬

‫ده‌ستتیان داوه‌ت‌ه قژی یه‌كتری‪ ،‬ك‌ه سه‌ردار نزیك ده‌بێته‌و‌ه‬ ‫یه‌كێك له‌هاورێكانی خوشكه‌كه‌ی به‌شادان ده‌ڵێت‪« ،‬تۆ ئه‌و‬ ‫ی پیاوێكدایت‌و پێت‬ ‫ی سه‌یار‌ه ‌‬ ‫كچه‌یت ك‌ه هه‌ر ڕۆژه‌و له‌پێش ‌‬ ‫ی ته‌علیق له‌من بده‌یت‪ ،‬حه‌قت چی‌ه‬ ‫ڕاده‌بوێرن‪ ،‬چۆن ده‌توان ‌‬ ‫ێ ده‌ڕۆم‪ ،‬خۆت زۆر پاكی‌؟»‪.‬‬ ‫بۆكوێ‌‌و له‌گه‌ڵ ك ‌‬

‫‪4‬‬

‫ی ‪ 60‬ساڵییدا واز له‌خوێندن ده‌هێنێت‬ ‫حه‌مه‌نادر ‪ ...‬له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫خوێندن‬ ‫ی ئافره‌تان حه‌وت‬ ‫له‌سلێمان ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌زارو ‪ 56‬مۆڵه‌ت ‌‬ ‫شۆفێریان وه‌رگرتوو ‌ه‬

‫‪6‬‬

‫کێ ئه‌و گه‌نج ‌ه یه‌ک په‌نجه‌ی ‌ه ده‌ناسێت‬

‫پرسی هه‌فت ‌ه‬

‫ی كردۆته‌وه‌؟ ‬ ‫ی شێوه‌كار ‌‬ ‫ک ‌ه ‪10‬پێشانگا ‌‬ ‫‪2‬‬

‫به‌پێ ‌ی ئامارێك ‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی هاتوچۆ ‌ی سلێمان ‌ی ته‌نها له‌ماو‌ه ‌ی‬ ‫‪11‬مانگ ‌ی ئه‌مساڵدا‌و له‌سنور ‌ی پارێزگا ‌ی سلێمان ‌ی حه‌وت هه‌زارو ‪56‬‬ ‫مۆڵه‌ت ‌ی شۆفێر ‌ی دراوه‌ت‌ه كچان‌و ژنان‪.‬‬ ‫نه‌قیب ‌ی هاتوچۆ به‌ختیار محه‌مه‌د له‌به‌ش������ ‌ی ڕاگه‌یاندن ‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫هاتوچۆ ‌ی س������لێمان ‌ی له‌لێدوانێكید بۆ نم نم ئاش������كرایكرد ك‌ه رێژ‌ه ‌ی‬ ‫وه‌رگرتن ‌ی مۆڵه‌ت ‌ی شۆفێر ‌ی له‌الیه‌ن ئافرتانه‌و‌ه ڕوو له‌زیادبوونه‌‪« ،‬ته‌نها‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی ئه‌مس������اڵدا تا كۆتای ‌ی مانگ ‌ی ‪ 11‬ح������ه‌وت هه‌زارو ‪ 56‬مۆڵه‌ت ‌ی‬ ‫شۆفێر ‌ی دراوه‌ت‌ه ئافره‌تان»‪ .‬ناوبراو‪ ،‬باس ‌ی له‌و‌ه كرد ك‌ه ئه‌و مۆڵه‌تان‌ه ‌ی‬ ‫دراون ج������ۆراو جۆرن‪« ،‬پێج هه‌زارو ‪ 974‬مۆڵه‌تی ئۆتۆماتیك‌و ‪1077‬‬ ‫مۆڵه‌ت ‌ی ئاسایی‌‌و پێنج مۆڵه‌ت ‌ی گشت ‌ی دراوه‌»‪.‬‬

‫؟‬

‫؟؟‬

‫كێ له‌گرانی بازاڕ‬ ‫به‌رپرسه‌؟‬ ‫‪5‬‬

‫قوتابخان ‌ه ‌ی‬ ‫ده‌اڵاڵن ده‌بێت ‌ه‬ ‫نمون ‌ه بۆ‬ ‫قوتابیان ‌ی رانی ‌ه‬

‫تاوان‬ ‫ژنێك له‌داخی هاوسه‌ره‌كه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌كی‬ ‫مێرده‌كه‌ی ده‌خه‌وێت‬

‫‪7‬‬

‫«زۆر‬ ‫ده‌ستكاریكردن ‌ی‬ ‫زیپكه په‌ڵه‌و گر ‌ێ‬ ‫له‌سه‌ر پێست‬ ‫دروست ده‌كات»‬

‫ژنێك پاش ئه‌وه‌ی مێرده‌كه‌ی رێگه‌ی چوون ‌ه ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫لێده‌گرێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ هاورێیه‌کی مێرده‌كه‌یدا راده‌بوێرێت‌و پاش‬ ‫ئه‌وه‌ی ئاشكرا ده‌بێت‪ ،‬زیندان ده‌كرێت‌و ئێستا په‌شیمانه‌ له‌و‬ ‫كاره‌ی‪.‬‬ ‫ناز‌ه ‌ی ‪18‬س������اڵ ماو‌ه ‌ی س������ ‌ێ س������اڵ‌ه هاوس������ه‌رگیر ‌ی كردووه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫جه‌مال ‌ی ‪33‬ساڵ‌و به‌وت‌ه ‌ی ئه‌و ژن‌ه به‌هۆ ‌ی جیاواز ‌ی ته‌مه‌نیانه‌و‌ه هه‌میش‌ه‬ ‫هاوس������ه‌ره‌كه‌ی به‌گومانه‌و‌ه سه‌یری كردووه‌و رێگه‌ی بازارو چوون‌ه‬ ‫‪4‬‬ ‫ده‌ره‌وه‌شی لێگرتووه‌‪.‬‬

‫‪8‬‬

‫نهێنی‬ ‫‌‬

‫شیكپۆش ‌ی خانمان‬ ‫له‌چیدایه‌؟ ‪10‬‬

‫ژنان‬

‫ته‌یب موعته‌سه‌م‪ ،‬که‌مئه‌ندامیه‌که‌ی نه‌بووه‌ به‌ڕێگر له‌به‌رده‌م به‌دیهێنانی خه‌ونه‌کانیدا فۆتۆ‪:‬ئه‌حمه‌د باڵه‌کی‬

‫ی ده‌كات‬ ‫ی شۆفێر ‌‬ ‫ه خانمان فێر ‌‬ ‫ی ‪ 14‬ساڵ ‌‬ ‫ه‌‬ ‫ ئه‌و ژن ‌‬

‫‪3‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫ی ‪14‬ساڵ ‌ه‬ ‫ئه‌خته‌ر خان‪ ،‬ئه‌و ژن ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌كات‬ ‫ی شۆفێر ‌‬ ‫خانمان فێر ‌‬

‫ڕه‌زامه‌ند ‌ی نیش������اندا‪ ،‬من ب������ۆ ماو‌ه ‌ی چوار‬ ‫مانگ كارم له‌گه‌ڵ ڕێكخراوه‌ك‌ه كرد‪ ،‬دواتر‬ ‫ڕێكخراوه‌ك‌ه نه‌ما‪ ،‬پاش ئه‌و‌ه خۆم ده‌ستمكرد‬ ‫به‌فێركردن ‌ی ئافره‌تان‪ ،‬به‌اڵم له‌ساڵ ‌ی ‪2005‬ه‌و‌ه‬ ‫ك‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی ڕه‌سم ‌ی نوسینگه‌كان ده‌ست ‌ی‬ ‫پێكرد ئیتر منیش نوس������ینگه‌یه‌ك ‌ی تایبه‌ت‬ ‫به‌خۆمم دانا‪.‬‬

‫كاتێ‌ ده‌چیت ‌ه نهۆمی‌ دووه‌می‌ ئه‌و‬ ‫بینای ‌هی‌ كه‌ نوسینگ ‌هی‌ ئه‌خته‌ر‬ ‫ی شۆفێری‌‪،‬‬ ‫ی لێی ‌ه بۆ فێركردن ‌‬ ‫خان ‌‬ ‫ی‬ ‫ژنێك ده‌بینی‌ كه‌ جلوبه‌رگێك ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردی‌ له‌به‌ردایه‌و پێشواز ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌و كه‌سانه‌ ده‌كات ك ‌ه خه‌ریك ‌‬ ‫فێربوونی‌ شۆفێرین‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی باسی‌ ده‌كات ئه‌وكات ‌ه ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ماڵی‌ باوكی‌ بووه‌ له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫تراكتۆرو جێبه‌ك ‌هی‌ باوكییه‌و‌ه‬ ‫فێری‌ شۆفێری‌ بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌خته‌رخان‪ ،‬ئه‌و ژنه‌ی بووی ‌ه رچه‌شکێنی شۆفێریی ئافره‌تان‬ ‫ سازدانی‌‪ :‬سه‌روه‌ر سه‌عید‬ ‫ئه‌خته‌ر خان كچ ‌ی ش������ێخ ڕه‌ئوف ‌ی سوس������ ‌ێ‬ ‫ته‌مه‌ن ‌ی ‪56‬س������اڵ‌ه‌و له‌دیمانه‌یه‌كیدا بۆ نم نم‪،‬‬ ‫ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه هه‌ر له‌س������ه‌ره‌تاكان ‌ی‬ ‫ته‌مه‌نییه‌و‌ه خولیا ‌ی ئه‌و‌ه بوو‌ه فێر ‌ی شۆفێر ‌ی‬ ‫ببێت‌و ژینگ‌ه ‌ی خێزانه‌كه‌ش ‌ی ڕێگ‌ه ‌ی ئه‌وه‌یان‬ ‫داو‌ه ك������‌ه به‌جل ‌ی كوڕانه‌و‌ه جێبه‌ك‌ه ‌ی باوك ‌ی‬ ‫لێبخوڕێ������ت‌و له‌زۆرب������‌ه ‌ی كاروباره‌كان������دا‬ ‫ببێت‌ه ه������اوكار ‌ی باوكی‌‪" ،‬ئه‌و كات‌ه ‌ی باوكم‬ ‫پێشمه‌رگ‌ه بوو زۆر كات به‌جێبه‌ك‌ه كه‌لوپ‌هل‌و‬ ‫پێدوایستیم بۆ ده‌بردن"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه له‌ساڵ ‌ی ‪1982‬ه‌و‌ه‬ ‫مۆڵه‌ت ‌ی شۆفێر ‌ی هه‌یه‌و له‌س������اڵ ‌ی ‪1996‬ه‌و‌ه‬ ‫له‌ڕێگ������‌ه ‌ی ڕێكخراوێك������ه‌و‌ه خه‌ڵك ‌ی فێر ‌ی‬ ‫ش������ۆفێر ‌ی كردووه‌‪" ،‬دوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی سیستم ‌ی‬ ‫نوێ ‌ی فێركردن ‌ی ش������ۆفێر ‌ی هات������‌ه كایه‌و‌ه‬ ‫له‌ڕێگ‌ه ‌ی نوس������ینگه‌وه‌‪ ،‬منیش نوسینگه‌یه‌كم‬ ‫به‌ناو ‌ی خۆمه‌و‌ه له‌ساڵ ‌ی ‪ 2005‬كرده‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌م‬ ‫مه‌به‌سته‌ش منداڵه‌كانم زۆر هاوكارم بوون"‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬ئه‌گه‌ر سه‌ره‌تا باس ‌ی ئه‌وه‌مان بۆ‬ ‫بك‌ه ‌ی ك‌ه سه‌ره‌تا چۆن سه‌ره‌تا ده‌ستت‬ ‫به‌كار ‌ی شۆفێر ‌ی كردووه‌؟‬ ‫ئه‌خته‌رخان‪ :‬سه‌ره‌تا ئێم‌ه ك‌ه ماڵمان له‌گوند‬ ‫بوو هه‌ر له‌ته‌مه‌ن ‌ی هه‌ش������ت س������اڵییه‌و‌ه جل ‌ی‬ ‫كوڕانه‌م له‌به‌ركردو ش������ان به‌شان ‌ی باوكم‌و‬ ‫براكانم كارم ده‌ك������رد‪ ،‬جێب‌و مه‌كینه‌مان‬ ‫هه‌ب������وو ناوبه‌ناو لێم ده‌خوڕ ‌ی هه‌ربه‌و هۆیه‌و‌ه‬ ‫فێربووم‪ ،‬له‌ناوه‌ڕاست ‌ی شه‌سته‌كانه‌و‌ه ده‌ستم‬ ‫به‌لێخوڕین كردووه‌‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬له‌و سه‌ره‌تایانه‌دا ك‌ه ده‌گمه‌ن بوو‬ ‫ئافره‌ت ئۆتۆمبیل لێبخوڕێت ئایا تۆ تووش ‌ی‬ ‫هیچ گرفتێك نه‌بویت؟‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ئه‌خته‌رخ������ان‪ :‬دوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی هاوس������ه‌رگیریم‬ ‫ك������رد توانیم ئۆتۆمبێل ‌ی خۆمم هه‌بێت‪ ،‬پێش‬ ‫ئه‌و‌ه هه‌ر سه‌یار‌ه ‌ی ماڵ ‌ی باوكمم لێده‌خوڕی‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌ی له‌ساڵ ‌ی ‪1982‬و‌ه مۆڵه‌ت ‌ی شۆفێریم‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌ساڵ ‌ی ‪ 1991‬ئۆتۆمبیل ‌ی تایبه‌ت‬ ‫به‌خۆمم كڕ ‌ی تووش������ ‌ی هیچ كێش������ه‌یه‌كیش‬ ‫نه‌بووم‪ ،‬خه‌ڵكێك������ ‌ی زۆر پێ ‌ی خۆش بوو من‬ ‫به‌جلوبه‌رگ ‌ی كوردییه‌وه‌و وه‌ك ژنێك ‌ی كورد‬ ‫شۆفێریم ده‌كرد خه‌ڵێك ‌ی زۆر ده‌ستخۆشانه‌یان‬ ‫لێده‌كردم‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬ئه‌كر ‌ێ بڵێین ك‌ه تۆ یه‌كه‌م ئافره‌ت‬ ‫بوویت له‌شار ‌ی سلێمان ‌ی ك‌ه خه‌ڵك ‌ی فێر ‌ی‬ ‫شۆفێر ‌ی بكه‌یت؟‬ ‫ئه‌خته‌رخان‪ :‬من یه‌كه‌م ئافره‌ت نیم بۆ لێخوڕین ‌ی‬ ‫ئۆتۆمبیل‪ ،‬به‌اڵم یه‌كه‌م ئافره‌تم له‌سلێمان ‌ی ك‌ه‬ ‫خه‌ڵكیم فێر ‌ی ش������ۆفێر ‌ی كردووه‌‪ ،‬ئێستاش‬ ‫یه‌كه‌م ئافره‌تم ك‌ه نوس������ینگه‌یه‌ك ‌ی فێربوون ‌ی‬ ‫ش������ۆفێریم به‌ناو ‌ی خۆمه‌و‌ه هه‌ی‌ه ك‌ه به‌شێو‌ه ‌ی‬ ‫هاوچ������ه‌رخ ژنان‌و پی������اوان فێر ‌ی لێخوڕین ‌ی‬ ‫ئۆتۆمبیل ده‌كه‌ین‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬جگ‌ه له‌كار ‌ی شۆفێر ‌ی هیچ‬ ‫كارێك ‌ی ترت كردووه‌؟‬ ‫ئه‌خته‌رخان‪ :‬به‌ڵ ‌ێ له‌ماڵ������ ‌ی باوكم به‌ر له‌و‌ه ‌ی‬ ‫هاوس������ه‌رگیر ‌ی بكه‌م جگ‌ه له‌و‌ه ‌ی ل‌ه زۆرب‌ه ‌ی‬ ‫كاره‌كان������دا هاوكاریم ده‌رك������رد‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ئاش������ێكمان هه‌بوو من له‌و ئاش‌ه ڕۆژان‌ه كارم‬ ‫ده‌كردو پار‌ه ‌ی ئه‌و خه‌ڵكانه‌م وه‌رده‌گرت ك‌ه‬ ‫ده‌هاتن باراشیان لێده‌كرد‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬له‌و كاتان‌ه ‌ی خه‌ریك ‌ی شۆفێر ‌ی‬ ‫بوویت یان خه‌ڵكت فێر ‌ی شۆفێر ‌ی كردوو‌ه‬ ‫تووش ‌ی هیچ كێشه‌یه‌ك بوویت یان شتێك ‌ی‬ ‫سه‌ره‌نجڕاكێشت به‌سه‌ر هاتووه‌؟‬ ‫ئه‌خته‌رخ������ان‪ :‬هه‌موو خه‌ڵك پێ ‌ی خۆش بوو‬ ‫ك‌ه من به‌م ش������ێوه‌ی‌ه ژنان فێر ‌ی ش������ۆفێر ‌ی‬ ‫ده‌كه‌م به‌جلێك ‌ی كوردیه‌وه‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه تووش ‌ی‬ ‫گرفتێك ‌ی ئه‌وتۆ نه‌بووم ك‌ه شایه‌ن ‌ی باسكردن‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم جارێكیان ژنێكم فێر ‌ی شۆفێر ‌ی‬ ‫ده‌كرد له‌و كاته‌دا بردم بۆ به‌رده‌م مه‌حكه‌م‌ه‬ ‫ئه‌وكات‌ه ئه‌وه‌نده‌ش قه‌ره‌باڵغ نه‌بوو پێیوتم زۆر‬ ‫ده‌ترسم‪ ،‬پێموت مه‌ترس‌ه بڕۆ‪ ،‬وت ‌ی تۆ نازان ‌ی‬ ‫دڵم له‌سه‌ر چه‌ند لێده‌دات‪ ،‬وتم با له‌سه‌ر ‪120‬‬ ‫وت ‌ی نه‌وه‌اڵ له‌سه‌ر ‪.160‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬ك‌ه ‌ی ده‌ستت به‌و‌ه كرد ك‌ه خه‌ڵك ‌ی‬ ‫فێر ‌ی شۆفێر ‌ی بكه‌یت؟‬ ‫ئه‌خته‌رخان‪ :‬له‌ساڵ ‌ی ‪1996‬دا بوو ك‌ه ئه‌وكات‬ ‫له‌ڕێكخراو ‌ی خانزاد داوایان لێكردم خه‌ڵك ‌ی‬ ‫فێر ‌ی شۆفێر ‌ی بكه‌م‪ ،‬له‌و كاته‌و‌ه ده‌ستم كرد‬ ‫به‌فێركردن ‌ی كچان‌و ژنان تا ئه‌و كات‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫سیسته‌مه‌م ‌ی نوێ ‌ی فێركردن ‌ی شۆفێر ‌ی هات‌و‬ ‫ئه‌م نوسینگان‌ه كرانه‌وه‌‪ ،‬خه‌ڵك ‌ی ده‌هاتن‌ه الم بۆ‬ ‫فێربوون‪ ،‬به‌اڵم له‌سه‌ره‌تادا زۆرێك له‌و كه‌سان‌ه ‌ی‬ ‫ك‌ه ده‌هاتن‌ه الم له‌هه‌نده‌رانه‌و‌ه گه‌ڕابونه‌وه‌‪ ،‬وات‌ه‬ ‫وه‌كو ئێستا نه‌بوو ك‌ه خه‌ڵكێك ‌ی زۆر خه‌ریك ‌ی‬ ‫شۆفێر ‌ی بن‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی هاتوچۆش زۆر ‌ی‬ ‫پ ‌ێ خۆش بوو ك‌ه من هاوكار ‌ی ژنان ده‌كه‌م بۆ‬ ‫فێربوون‪ ،‬هه‌ر له‌و ڕێگه‌یه‌شه‌و‌ه ده‌یان ئافره‌ت‬ ‫له‌و كاته‌دا توانیان مۆڵه‌ت ‌ی شۆفێر ‌ی ده‌ربهێنن‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬بیرۆك‌ه ‌ی ئه‌م پڕۆژه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫نوسینگه‌یه‌ك تایبه‌ت به‌خۆت دروست بكه‌یت‬ ‫چۆن بوو؟‬ ‫ئه‌خته‌رخان‪ :‬من ئه‌و كات له‌ڕێكخراو ‌ی خانزاد‬ ‫خه‌ڵكم فێر ‌ی شۆفێر ‌ی ده‌كرد‪ ،‬دراوسێیه‌كمان‬ ‫هه‌بوو ناو ‌ی گه‌شاو خان بوو‪ ،‬ئه‌و پێیوتم ئه‌گه‌ر‬ ‫بێت‌و به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی باشتر خه‌ڵك ‌ی فێربكه‌یت‪،‬‬ ‫ده‌توانی������ت نوس������ینگه‌یه‌ک دابنێیت‪ ،‬منیش‬ ‫بیرۆكه‌كه‌م به‌دڵ بوو‪ ،‬ئه‌وه‌بوو هاوسه‌ره‌كه‌شم‬

‫ی كوشت‬ ‫كاره‌با خالید ‌‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬ئێست‌ه ئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫له‌نوسینگه‌كه‌ت كارده‌كه‌ن هه‌موو ئافره‌تن؟‬ ‫ئه‌خته‌رخ������ان‪ :‬هه‌م������وو منداڵه‌كان ‌ی خۆمن‪،‬‬ ‫به‌كوڕو كچه‌وه‌‪ ،‬حه‌وت منداڵم هه‌ی‌ه پێویستم‬ ‫به‌هه‌ریه‌كێكیان بێت دێن‌ه ئێره‌‪ ،‬ئه‌كر ‌ێ بڵێین‬ ‫ئه‌م‌ه نوس������ینگه‌یه‌ك ‌ی خێزانییه‌‪ ،‬چونك‌ه دوو‬ ‫كوڕو دوو كچ‌و زاواكانیشم لێر‌ه كارده‌ك‌هن‌و‬ ‫هه‌موویان بڕوانامه‌ی������ان هه‌ی‌ه بۆ فێركردن ‌ی‬ ‫ش������ۆفێری‌‪ ،‬تائێس������تا له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫هاتوچ������ۆ كاره‌كانمان ب������اش ده‌ڕوات‌و ڕێز‬ ‫له‌كاره‌كانمان ده‌گرن‌و ئێمه‌ش كار ‌ی یاسای ‌ی‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ك‌ه مۆڵه‌ت ‌ی گش������ت ‌ی‌و‬ ‫تایبه‌تمان هه‌ی‌ه زۆرێك له‌ژنان‌و پیاوان ڕوو‬ ‫له‌نوسینگه‌كه‌مان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬سه‌رده‌م ‌ی گه‌نجێتیت چۆن به‌سه‌ر‬ ‫برد؟‬ ‫ئه‌خته‌رخان‪ :‬به‌ر له‌و‌ه ‌ی هاوس������ه‌رگیر ‌ی بكه‌م‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی كات جل ‌ی پیاوانه‌م له‌به‌رده‌كرد‪ ،‬هه‌ر‬ ‫له‌ته‌مه‌ن ‌ی هه‌شت ساڵییه‌و‌ه جل ‌ی كوڕانه‌م له‌به‌ر‬ ‫ك������رد‪ ،‬به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی چوار برام ك‌ه ده‌چوون‬ ‫بۆ كشتوكاڵكردن ئه‌ڵغامێك پیایاندا ته‌قیه‌وه‌و‬ ‫س������یانیان گیانیان له‌ده‌ست دا‪ ،‬من بۆ ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫هاوكار ‌ی باوكم بكه‌م له‌و كاته‌دا جل ‌ی كوڕانه‌م‬ ‫له‌به‌ركردو كه‌وتم������‌ه هاوكاریكردن ‌ی باوكم‪،‬‬ ‫ئه‌وكات ناو ‌ی خۆم نابوو ش������ێخ حسێن‪ ،‬تا‬ ‫ته‌مه‌ن ‌ی پانز‌ه س������اڵ ‌ی‌و هه‌تا دایكم دوو كوڕ ‌ی‬ ‫ت������ر ‌ی نه‌بوو جل ‌ی پیاوان������ه‌م دانه‌نا‪ ،‬ئه‌وكات‬ ‫باوكم پێشمه‌رگ‌ه بوو كات ‌ێ شتێكیان پێویست‬ ‫ده‌بوو جێبێكمان هه‌بوو من به‌جێبه‌ك‌ه ش������تم‬ ‫بۆ ده‌بردن‪ ،‬جارێكییان ش������ه‌رێك بوو له‌ال ‌ی‬ ‫تابین له‌گه‌ڵ باوكم بووم فیشه‌كیان تێگرتین‬ ‫فیشه‌كێك به‌ر یه‌ده‌گێك ‌ی ده‌مانچه‌كه‌م كه‌وت‬ ‫ك‌ه له‌گیرفانمدا بوو‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬ده‌ڵێن له‌كات ‌ی پێشمه‌رگایه‌تیدا‬ ‫ده‌ستت زۆر ڕاست بوو‌ه له‌نیشانه‌شكێنیدا؟‬ ‫ئه‌خته‌رخ������ان‪ :‬به‌ڵ������ ‌ێ زۆر كات ك‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫پێشمه‌رگه‌كاندانیشانه‌شكێنیمانده‌كردقاپمان‬ ‫داده‌نا یه‌كسه‌ر لێم ده‌دا‪ ،‬دواتر پێمده‌وتن قاپ‬ ‫گه‌وره‌ی‌ه جگه‌ر‌ه بۆمن دانێن‪ ،‬له‌جگه‌ره‌كانیشم‬ ‫ده‌دا‪ ،‬لێدان له‌جگه‌ر‌ه وه‌ك نیش������ان‌ه كه‌مێك‬ ‫ورد ‌ی ده‌وێت‪.‬‬

‫كاره‌با ‌ی رانی ‌ه ‪ 15‬فه‌رمانبه‌ر ‌ی كوشتووه‌و ‪‌ 8‬ی دیكه‌ش ‌ی كه‌مئه‌ندام كردوو‌ه‬

‫به‌وه‌ش كار له‌كار ت������رازا‪" ،‬ئه‌و فه‌رمانبه‌ر‌ه‬ ‫‪20‬خوله‌ك به‌كاره‌باكه‌و‌ه مایه‌وه‌‪ ،‬له‌وكاته‌ش������دا‬ ‫خالید محه‌ممه‌دی‌ ته‌مه‌ن‬ ‫خه‌ڵك������ ‌ی زۆر ‌ی لێب������وو‪ ،‬ب������ه‌اڵم فه‌رمانگ‌ه ‌ی‬ ‫ی‬ ‫‪55‬ساڵ كه‌ فه‌رمانبه‌ری‌ به‌ش ‌‬ ‫كاره‌با دره‌نگ هاتن‌و كاتێكیش گه‌یش������تن‬ ‫ی حاجیاوا‬ ‫سیان ‌هی‌ كاره‌با ‌‬ ‫كه‌س������یان نه‌یا‌نده‌وێرا لێ ‌ی بكاته‌و‌ه‌و دووجار‬ ‫ی ‪2010/12/11‬‬ ‫بوو‪ ،‬رۆژ ‌‬ ‫فه‌رمانبه‌ره‌كان به‌ئۆتۆمبیل‌ه تایبه‌تیه‌كه‌یان چوون‌ه‬ ‫له‌سه‌ر فه‌رمانی‌ فه‌رمانگه‌ك ‌هی‌‌و‬ ‫سه‌ری‌‪ ،‬به‌اڵم تا له‌كاره‌با كرایه‌و‌ه كار له‌كار‬ ‫ی‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ دوورخسته‌و‌ه ‌‬ ‫ترازاو گیان ‌ی له‌ده‌ست دا"‪.‬‬ ‫ی كاره‌با له‌سه‌ر‬ ‫ته‌لێك ‌‬ ‫خالید‪ ،‬یه‌كه‌م قوربان ‌ی ته‌له‌كان ‌ی كاره‌با نیی‌ه له‌و‬ ‫ی‬ ‫ی نێو بازاڕ ‌‬ ‫خانوویێك ‌‬ ‫ناوچه‌یه‌‪ ،‬به‌ڵكو تائێستا چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك ‌ی‬ ‫ی كاره‌بادا‬ ‫حاجیاوا به‌ستوون ‌‬ ‫دیك‌ه به‌كاره‌باو‌ه بوون‌و هه‌ندێكیان گیانیان‬ ‫هه‌ڵده‌گه‌ڕێت‪ ،‬به‌اڵم كاره‌با‬ ‫له‌ده‌س������ت داو‌ه‌و هه‌ندێكیش������یان كه‌مئه‌ندام‬ ‫ی ‪20‬خوله‌ك‬ ‫ده‌یگرێت‌و ماو‌ه ‌‬ ‫بوون‪ ،‬هاوكات به‌پێ ‌ی ئامارێك ‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫به‌سه‌ر ستوونه‌ك ‌ه ده‌مێنێته‌وه‌و‬ ‫كاره‌با ‌ی رانیه‌‪ ،‬له‌ماو‌ه ‌ی ‪18‬ساڵ ‌ی رابردوودا ‪15‬‬ ‫دواتر گیانی‌ له‌ده‌ست ده‌دات‪.‬‬ ‫كارمه‌ند ‌ی كاره‌با گیانیان له‌ده‌ست داوه‌و ‪‌ 8‬ی‬ ‫دیكه‌ش كه‌مئه‌ندام بوون‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌س������یان‌ه ‌ی كاره‌با ‌ی حاجیاوا‬ ‫ فه‌رمان چۆمان ‌ی له‌حاجیاوا‬ ‫هۆكار ‌ی كاره‌با لێدانه‌ك‌ه ‌ی خالید ‌ی ئاشكرا‬ ‫شایه‌تحاڵێك ‌ی ئه‌و رووداو‌ه ك‌ه نه‌یویست ناو ‌ی ك������ردو وتی‌‪" :‬هێڵ ‌ی ‪ 11‬خالی������د ‌ی گرتووه‌‪،‬‬ ‫باڵوبكرێته‌و‌ه رایگه‌یاند ك‌ه فه‌رمانبه‌ران ‌ی كاره‌با هێزه‌ك‌ه ‌ی زۆره‌‪ ،‬رووداوه‌كه‌ش له‌ئه‌نجام ‌ی هه‌ڵ‌ه‬ ‫زۆر دره‌نگ گه‌یشتونه‌ت‌ه شوێن ‌ی رووداوه‌كه‌و بڕین ‌ی چه‌مپه‌ر ‌ی كاره‌با بووه‌"‪.‬‬

‫خالید خێزانداره‌و خاوه‌ن ‌ی شه‌ش منداڵ‌ه ك‌ه‬ ‫گه‌وره‌كه‌یان ته‌مه‌ن ‌ی ‪19‬ساڵ‌ه‌و بچووكه‌كه‌شیان‬ ‫شه‌ش سااڵنه‌‪.‬‬ ‫عه‌ل ‌ی محه‌ممه‌د ‌ی ته‌مه‌ن ‪60‬ساڵ ك‌ه برا گه‌ور‌ه ‌ی‬ ‫خالیده‌‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌گیان له‌ده‌ستدان ‌ی براك‌ه ‌ی‬ ‫وتی‌‪" :‬براكه‌م چوو بوو ته‌له‌كان ‌ی هێڵ ‌ی كاره‌با‬ ‫دووربخاته‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌و‌ه ‌ی گیان ‌ی ئه‌و كرێكاران‌ه‬ ‫نه‌كه‌وێت‌ه مه‌ترس������ ‌ی ك‌ه س������ه‌رقاڵ ‌ی تێكردن ‌ی‬ ‫كۆنكرێت������ ‌ی خانووێك بوون له‌ن������او بازاڕ ‌ی‬ ‫حاجیاوا‪ ،‬گوتویان������‌ه كاره‌با نییه‌‪ ،‬ك‌ه دوور ‌ی‬ ‫خستۆته‌و‌ه كاره‌با لێیداوه‌و كوشتوویه‌تی‌"‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی قس‌ه ‌ی كه‌سوكاره‌ك‌هی‌‪ ،‬خالید له‌ساڵ ‌ی‬ ‫‪ 1988‬ئۆتۆمبیل ‌ی لێوه‌رگه‌ڕاوه‌و سپ ‌ڵ‌و جگه‌ر ‌ی‬ ‫نه‌ماو‌ه كه‌چ ‌ی نه‌مردووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مجار‌ه كاره‌با‬ ‫كوشتی‌‪.‬‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ك‌ه كوڕ‌ه گه‌ور‌ه ‌ی خالید‌ه له‌بار‌ه ‌ی‬ ‫گوزه‌رانیانه‌و‌ه وتی‌‪" :‬ئێم‌ه له‌سه‌ر موچ‌ه ‌ی بابم‬ ‫ده‌ژین‪ ،‬بۆی‌ه داواكارم له‌حكومه‌ت چاو ‌ی لێمان‬ ‫بێت"‪.‬‬ ‫ئه‌ندازیار عه‌ل ‌ی محه‌ممه‌د به‌رێوه‌به‌ر ‌ی كاره‌با ‌ی‬ ‫رانیه‌‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌رووداوه‌ك‌ه ‌ی خالید ئاماژ‌ه ‌ی‬

‫ب������ه‌وه‌دا ك‌ه ئ������ه‌و فه‌رمانبه‌ر‌ه ل������ه‌ده‌وام بوو‌ه‬ ‫بردوویان‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌ی هێڵ ‌ی كاره‌با له‌خانوویێك‬ ‫دووربخاته‌وه‌‪"،‬ته‌نی������ا خ������ۆ ‌ی رۆیش������تووه‌و‬ ‫سه‌رچاوه‌كان ‌ی كاره‌با ‌ی نه‌بڕیوه‌‪ ،‬بۆی‌ه كاره‌با‬ ‫لێیداوه‌و كوشتوویه‌تی‌"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی كاره‌ب������ا ‌ی رانی‌ه جه‌خت ‌ی له‌وه‌ش‬ ‫كرده‌و‌ه ك������‌ه به‌ش������ێك له‌هۆكاره‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫جۆر‌ه رووداوان‌ه په‌یوه‌ن������د ‌ی به‌كه‌مته‌رخه‌م ‌ی‬ ‫فه‌رمانبه‌ران������ ‌ی كاره‌ب������او‌ه هه‌ی������ه‌‪" ،‬چونك‌ه‬ ‫فه‌رمانبه‌ران وه‌ك پێویست ده‌ستكێش‌و تێسته‌ر‬ ‫به‌كارناهێنن‌و خۆیان نابه‌س������تنه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ته‌ئكید له‌س������ه‌ر بڕین ‌ی سه‌رچاو‌ه ‌ی كاره‌باك‌ه‬ ‫ناكه‌نه‌و‌ه له‌كات ‌ی كاركردندا"‪.‬‬ ‫له‌ب������ار‌ه ‌ی قه‌ره‌بووكردن������ه‌و‌ه ‌ی خێزان ‌ی ئه‌و‬ ‫فه‌رمانبه‌ران‌ه ‌ی له‌كات ‌ی ده‌وام به‌هۆ ‌ی كاره‌باو‌ه‬ ‫گیان له‌ده‌س������ت ده‌ده‌ن یان كه‌مئه‌ندام ده‌بن‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی كاره‌با ‌ی رانی������‌ه وتی‌‪" :‬ئه‌وان‌ه ‌ی‬ ‫ده‌مرن‪ ،‬به‌پێ ‌ی بڕبارێك ‌ی م������ام جه‌الل وه‌ك‬ ‫شه‌هید ‌ی كاره‌با خانه‌نشین ده‌كرێن‪ ،‬ئه‌وانه‌ش ‌ی‬ ‫بریندار ده‌ب������ن وه‌زاره‌ت ‌ی دارای ‌ی و وه‌زاره‌ت ‌ی‬ ‫كاره‌با به‌پێ ‌ی پێویست كۆمه‌كیان ده‌كات"‪.‬‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪3‬‬

‫ئه‌و ده‌مه‌ی‬ ‫یاسا بایكۆت ده‌كرێت‪!...‬‬ ‫ حه‌م‌ه شوان‬ ‫ئه‌و ده‌م‌ه ‌ی یاسا له‌شوێنێك یان ناوچه‌یه‌ك بایكۆت‬ ‫ده‌كرێت چ ‌ی رووده‌دات؟‬ ‫ره‌نگ‌ه باس������كردن له‌بایكۆتكردن ‌ی یاس������ا له‌الیه‌ن‬ ‫هاوواڵتیانه‌و‌ه شتێك ‌ی سه‌یرو سه‌مه‌ر‌ه بێت‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ده‌س������ته‌اڵت وه‌اڵم ‌ی جد ‌ی ئه‌م پرس������یار‌ه بداته‌وه‌‪،‬‬ ‫هۆ ‌ی چیی‌ه مرۆڤ������ه‌كان خۆیان ده‌بنه‌و‌ه جێگره‌و‌ه ‌ی‬ ‫یاساو رۆح ‌ی تۆڵه‌سه‌ندنه‌و‌ه تێیاندا چه‌كه‌ر‌ه ده‌كات‬ ‫ب������ۆ وه‌رگرتنه‌و‌ه ‌ی مافه‌كانیان‪ ،‬ئه‌م������‌ه موتعه‌كردن‌ه‬ ‫به‌سوك كردن ‌ی مرۆڤه‌و‌ه له‌م كۆمه‌ڵگایه‌؟ یان ڕۆح ‌ی‬ ‫تۆڵه‌كردنه‌وه‌ی‌ه له‌ناو تاك ‌ی كوردا به‌ده‌ست ‌ی خۆی‌؟ یان‬ ‫الساییكردنه‌و‌ه ‌ی جه‌الده‌كان ‌ی به‌عسه‌؟‬ ‫سس������ت ‌ی یاس������ا له‌ناوچه‌یه‌ك یاخود نه‌بوون ‌ی یاسا‬ ‫به‌مانا ‌ی نه‌بوون ‌ی یاساكان‌و ئامرازه‌كان ‌ی نییه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫به‌دیوێك ‌ی تردا ده‌توانین بڵێن یاسا بوون ‌ی هه‌ی‌ه وه‌ك‬ ‫بینا ‌ی دادگاكان‌و بوون ‌ی كۆلێج ‌ی یاساو وه‌زاره‌ت ‌ی‬ ‫دادو له‌شكرێك له‌مافناس‌و پارێزه‌رو یاسادانه‌ران‌و‬ ‫‪ ...‬هت������د‪ ،‬له‌الیه‌ك������ ‌ی تره‌و‌ه بوون������ ‌ی هێزێك ‌ی زۆر‬ ‫له‌پۆلیس‌و ئاسایش‌و هه‌موو ئه‌و سلكان‌ه ‌ی هه‌ڵده‌ستن‬ ‫به‌جێبه‌جێكردن ‌ی بڕیاره‌كان ‌ی دادگاو یاسا‪ ،‬به‌اڵم ئایا‬ ‫تا چه‌ند یاسا په‌یڕه‌و ده‌كرێت یان ئه‌مان‌ه تا چه‌ند‬ ‫هه‌ڵساون به‌كار ‌ی خۆیان؟‬ ‫هه‌موو ئه‌م پێش������ه‌كیه‌م ب������ۆ ئه‌و‌ه ب������وو بچم‌ه ناو‬ ‫كاره‌ساته‌ك‌ه ‌ی گه‌ڕه‌ك ‌ی كان ‌ی گۆم‌ه ك‌ه ئه‌م كاره‌سات‌ه‬ ‫نه‌یه‌كه‌م ڕوداوه‌و نه‌كۆتایش‌ه ك‌ه من هیوادارم كۆتای ‌ی‬ ‫بێت‪ .‬بكه‌ران ‌ی ئ������ه‌و رووداو‌ه وه‌ك له‌ڕۆژنامه‌كاندا‬ ‫باس ده‌كرێت هه‌س������تاون به‌ناشرینترین ڕه‌فتار ‌ی‬ ‫ناشارستان ‌ی‌و نامرۆڤان‌ه ك‌ه بێزاركردن‌ه به‌ته‌له‌فون‌و‬ ‫هه‌ڵكوتان‌ه س������ه‌ر ماڵ ‌ی الیه‌ن ‌ی دووم‪ ،‬گومان ‌ی تێدا‬ ‫نیی‌ه ك‌ه ده‌بێت توندترین سزا بدرێن‪ ،‬به‌اڵم له‌الیه‌ن‬ ‫دادگاوه‌‪.‬‬ ‫له‌و‌ه كاره‌ساتر ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه الیه‌ن ‌ی دووه‌م بۆ پۆلیس‌و‬ ‫یاس������او قه‌زاو قانونیان ئ������اگادار نه‌كردۆته‌وه‌؟ ئه‌و‬ ‫كه‌سان‌ه كه‌وتونه‌ت‌ه لێدان‌و سوكایه‌تیكردن به‌و س ‌ێ‬ ‫كه‌س������‌ه ‌ی ك‌ه له‌گرت‌ه ڤیدیۆیه‌كه‌دا ده‌ركه‌ووتون‪ ،‬من‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دام ك‌ه بكه‌ر ‌ی یه‌كه‌م ‌ی رووداوه‌ك‌ه ‌ی كان ‌ی‬ ‫گۆم‌ه به‌پێی یاسا سزا بدرێت‪ ،‬چونك‌ه مرۆڤ ئازاد‌ه‌و‬ ‫بۆكه‌س نیی‌ه بێزار ‌ی بكات یان سوكایه‌ت ‌ی پێبكرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئ‌ه ‌ی بكه‌ران ‌ی دووه‌م چی؟ چۆن به‌و ش������ێواز‌ه‬ ‫نه‌شیاو‌ه له‌ڕێ ‌ی مۆبیله‌كانیانه‌و‌ه ئه‌و سوكایه‌تییه‌یان‬ ‫باڵوكرده‌وه‌؟!‬ ‫ئامێره‌كان ‌ی مۆبایل له‌واڵت������ ‌ی ئێمه‌دا له‌ڕێ ‌ی زووم ‌ی‬ ‫كامێراكانیانه‌و‌ه ناشرینترین‌و قێزه‌وه‌نترین ڤیدیۆیان‬ ‫له‌ماڵپ������ه‌ر ‌ی یوت������وب باڵوكردۆته‌و‌ه ك������‌ه به‌داخه‌و‌ه‬ ‫روویه‌ك ‌ی ناشرین ‌ی كۆمه‌ڵگا ‌ی كورد ‌ی نیشان ده‌دات‪،‬‬ ‫به‌داخه‌و‌ه ئێمه‌ین به‌ب ‌ێ هیچ حس������ابێك بۆ یاساو‬ ‫رێس������اكان ماڵپه‌ر ‌ی یوتوبمان پڕكردوو‌ه له‌ڤیدیۆ ‌ی‬ ‫نه‌شیاوو ناوازه‌‪.‬‬ ‫له‌و كاره‌س������ات‌ه نه‌ش������یاوان‌ه ‌ی له‌و گرت‌ه ڤیدیۆیه‌دا‬ ‫بینیمان قۆڵبه‌ستكردن‌و كه‌له‌پچه‌كردن‌ه ك‌ه ئه‌م‌ه ته‌نها‬ ‫الیه‌ن ‌ی ڕێپێدراو ده‌توانێت ئه‌م كار‌ه بكات‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫به‌نده‌كان ‌ی ماف ‌ی مرۆڤیش رێگ‌ه نادات پۆلیسیش به‌م‬ ‫شێوه‌ی‌ه تاوانبارێكیش ئازار بدات‪ ،‬لێره‌دا ده‌پرسین‬ ‫ئایا لێدان‌و ده‌ست به‌ستنه‌وه‌و سوكایه‌تیكردن كار ‌ی‬ ‫هاوواڵتیانه‌؟‬ ‫ئایا وێنه‌گرتن ‌ی لێدان‌و سوكایه‌تیكردن‌و باڵوكردنه‌و ‌ی‬ ‫له‌موبیل‌و سایته‌كاندا پێش������ێلكردن ‌ی ته‌واو ‌ی ماف ‌ی‬ ‫مرۆڤ‌و ناوزڕاندن ‌ی ته‌واو ‌ی ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌ی‌ه نییه‌؟‬ ‫له‌راس������تیدا كۆ ‌ی ئه‌و هه‌موو تاوان‌و كاره‌س������ات‌و‬ ‫رووداوان‌ه ‌ی ئێستاو پێش������تریش روویانداو‌ه زاد‌ه ‌ی‬ ‫بێمتمان‌ه ‌ی خه‌ڵك‌ه به‌یاس������او ده‌س������ته‌اڵت ‌ی قه‌زایی‌‪،‬‬ ‫بایكۆتكردن ‌ی یاس������ای‌ه‌و ئه‌م رووداوانه‌ش ئه‌وه‌مان‬ ‫پێده‌ڵێن ك‌ه له‌م هه‌رێمه‌دا یاسا بایكۆت كراوه‌و یاسا‬ ‫سست بوو‌ه له‌به‌ڕێوه‌بردن ‌ی كاره‌كانی‌‪ ،‬ئه‌و ده‌مه‌ش ك‌ه‬ ‫یاسا بایكۆت ده‌كرێت وێنه‌یه‌ك ‌ی ناشرین ‌ی رووداو‌ه‬ ‫نه‌ش������یاوه‌كان ‌ی كۆمه‌ڵگا ‌ی ئێم‌ه له‌الیه‌ن كه‌سانێكه‌و‌ه‬ ‫به‌وێنه‌و ڤیدیۆو‌ه ده‌چێت‌ه الپه‌ڕه‌كان ‌ی مێژووه‌و‌ه‌و ئه‌وه‌ش‬ ‫شه‌رعیه‌ت ‌ی سیستم ‌ی دادوه‌ریی‌و هه‌یبه‌ت ‌ی هێزه‌كان ‌ی‬ ‫ئاسایش‌و حكومه‌ت ال ‌ی تاكه‌كان ‌ی كۆمه‌ڵگ‌ه ده‌خات‌ه‬ ‫ژێر پرسیاره‌و‌ه ك‌ه هه‌ركه‌سه‌و له‌جێی خۆیه‌و‌ه هه‌وڵ ‌ی‬ ‫تۆڵه‌س������ه‌ندنه‌وه‌و وه‌رگرتنه‌و‌ه ‌ی ماف‌ه زه‌وتكراوه‌كان ‌ی‬ ‫بدات‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫به‌تۆمه‌تی سكپڕكردنی كچێكی ‪13‬ساڵ پیره‌مێردێک ده‌كوژرێت‬ ‫پۆلیس‪ :‬به‌پێی دوایین پشكنینی پزیشکی سكی كچه‌ك ‌ه حه‌وت هه‌فته‌ی ‌ه‬ ‫شه‌وی ‪ 12/1‬له‌گه‌ڕه‌كی‬ ‫كانی سپیكه‌ی شاری‬ ‫سلێمانی‪ ،‬چه‌ند كه‌سێك‬ ‫ده‌چن ‌ه سه‌ر پیاوێكی پیری‬ ‫ته‌مه‌ن ‪69‬ساڵ‌و به‌تۆمه‌تی‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستدرێژی سێكس ‌‬ ‫بۆسه‌ر كچ ‌ه مه‌نگۆله‌كه‌یان‬ ‫لێیده‌ده‌ن‪ ،‬به‌جۆرێك‬ ‫ی‬ ‫دوای دوو رۆژ مانه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌نه‌خۆشخانه‌ گیان له‌ده‌ست‬ ‫ی‬ ‫ده‌دات‪ ،‬هاوكات به‌رپرسێك ‌‬ ‫پۆلیسیش ئاماژه‌ به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات كه‌ به‌پێی دوایین‬ ‫ی‬ ‫ی سك ‌‬ ‫پشكنینی‌ پزیشك ‌‬ ‫كچه‌ك ‌ه حه‌وت هه‌فته‌یه‌‪.‬‬

‫ به‌دواداچوونی‌‪ :‬شاخه‌وان مه‌حمود‬ ‫پاش گی������ان له‌ده‌س������تدانی پیاوه‌كه‌ ‬ ‫خێزانه‌كه‌ی‪ ،‬سكااڵ له‌سه‌ر ئه‌نجامده‌رانی‬ ‫رووداوه‌که‌‌ تۆمار ده‌ك‌هن‌و ره‌تیده‌كه‌نه‌وه‌ ‬ ‫كه‌ ئه‌و پیاوه‌ كاری سێكسی‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫كچه‌ مه‌نگۆله‌دا كردبێت‪.‬‬ ‫راستی‌ رووداوه‌ك‌ه‬ ‫له‌زمانی‌ خێزانی‌ پیره‌مێرده‌كه‌و‌ه‬ ‫به‌پێی وته‌ی كوڕێكی ئه‌و پیره‌مێرده‌‪،‬‬ ‫باوكی دوكانێكی بچوكی له‌گه‌ڕه‌كی‌ ‬ ‫كانی‌ سپیكه‌ هه‌بووه‌و رۆژانه‌ شت‌ومه‌كی‬ ‫تیا فرۆشتووه‌‌و كێشه‌یان له‌گه‌ڵ هیچ‬ ‫كه‌س������ێكدا نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم شه‌وی ‪12/1‬‬ ‫چه‌ند كه‌س������ێك به‌چه‌كه‌وه‌ چوونه‌ته‌ ‬ ‫س������ه‌ریان‌و باوكیان بردووه‌‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫كوتوپڕ ته‌له‌فۆنیان بۆ پۆلیس كردووه‌‌و‬

‫ل������ه‌و رووداوه‌ ئاگاداریان كردونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم تا پۆلیس گه‌ش������تووه‌ته‌ شوێنی‌ ‬ ‫رووداوه‌كه‌‪ ،‬چه‌كداره‌كان هه‌ڵهاتوون‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و كوڕه‌ له‌لێدوانێكی������دا بۆ نم نم‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی نه‌ش������ارده‌وه‌ كه‌ ئه‌و كه‌سان‌هی‌ ‬ ‫له‌باوكیان داوه‌ له‌هیچ شتێك ئاگادار‬ ‫نه‌بوون‪ ،‬هاوكات ئاماژه‌شی به‌وه‌دا كه‌ ‬ ‫ئه‌و ماڵه‌ی هاتونه‌ته‌ سه‌ریان دراوسێیان‬ ‫بووه‌و خاوه‌نی‌ كچێكی مه‌نگۆل بوون‬ ‫كه‌ رۆژان������ه‌ س������ه‌ردانی‌ دوكانه‌ك‌هی‌ ‬ ‫باوكی‌ كردووه‌‪" ،‬تۆمه‌تیان بۆ باوكم‬ ‫هه‌ڵبه‌ستبوو كه‌ گوایه‌ باوكم كچه‌كه‌ی‬ ‫ئه‌وانی حامیله‌ كردبێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو‬ ‫كه‌س باوكم ده‌ناس������ێت‌و ده‌زانێت كه‌ ‬ ‫شتێكی له‌و جۆره‌ له‌باوكم ناوه‌شێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئاماژه‌ی ب������ه‌وه‌دا كه‌ دوای‬ ‫یه‌ك رۆژ له‌رفاندنی‌‪ ،‬هه‌واڵی ئه‌وه‌یان‬ ‫دراوه‌تی كه‌ باوكیان گیانی له‌ده‌ست‬ ‫داوه‌‪" ،‬كاتێك ته‌رمی باوكمان بینی‬ ‫ئه‌ش������كه‌نجه‌ی زۆر دراب������وو‪ ،‬جێگه‌ی‬ ‫لێدان به‌هه‌موو گیانیه‌وه‌ بوو"‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی ئ������ه‌و كوڕه‌‪ ،‬پۆلیس وێنه‌یه‌كی‬ ‫ڤیدێۆیی به‌و كه‌سانه‌ گرتووه‌ كه‌ باوكی‌ ‬ ‫چه‌ندجارێك دڵنی������ای كردونه‌ته‌وه‌ ‬ ‫له‌وه‌ی ك������ه‌ ئ������ه‌و كاره‌ی نه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫هاوكات به‌پێی وت������ه‌ی ژنی ئه‌و پیاوه‌ ‬ ‫پی������ره‌‪ ،‬ماوه‌ی چوار س������اڵه‌ پیاوه‌ك‌هی‌ ‬ ‫توانای كاری سه‌رجێی نه‌ماوه‌‪ ،‬چونكه‌ ‬ ‫ته‌مه‌نی زۆر بووه‌‪.‬‬ ‫له‌بار‌هی‌ كاریگه‌ری ته‌مه‌ن له‌سه‌ر كاری‬ ‫سه‌رجێی ژن‌و مێرد‪ ،‬نم نم په‌یوه‌ندی‬ ‫كرد به‌دكتۆر دلێر نوری پس������پۆڕی‬ ‫نه‌خۆش������ییه‌كانی‌ ژنان‌و منداڵبوون‌و‬ ‫نه‌زۆكی‌و ناوبراو‪ ،‬ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ ‬

‫له‌ژناندا له‌دوای ته‌مه‌نی ‪40‬س������اڵییه‌وه‌ ‬ ‫ئه‌گ������ه‌ری زاوزێ زۆر كه‌م ده‌بێته‌وه‌و‬ ‫له‌پیاوانیشدا له‌ته‌مه‌نی ‪60‬ساڵی‌ به‌ره‌و‬ ‫سه‌ر توانای‌ جوتبوون‌و منداڵ خستنه‌وه‌ ‬ ‫كه‌م ده‌بێت‪.‬‬ ‫ن������م ن������م له‌میان������ی‌ به‌دواداچوونێكی‌ ‬ ‫مه‌یدانییدا پرسیاری‌ له‌چه‌ند كه‌سێكی‬ ‫دانیش������تووی گه‌ڕه‌كی ماڵ������ی پیاوه‌ ‬ ‫پیره‌ك������ه‌ی كرد كه‌ جه‌ختی������ان له‌وه‌ ‬ ‫كرده‌وه‌ ئه‌و پیاوه‌ی كوژراوه‌ به‌رده‌وام‬ ‫له‌مزگه‌وت ب������ووه‌و پیاوێكی نوێژكه‌ر‬ ‫بووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك یه‌كێك له‌و پیاوانه‌ وتی‪،‬‬ ‫"من هاوڕێی نزیكی ئه‌و پیاوه‌ بووم‌و‬ ‫به‌رده‌وام پێكه‌وه‌ ده‌چووین بۆ مزگه‌وت‌و‬ ‫نوێژمان ده‌كرد"‪.‬‬

‫ماڵی كچه‌كه‌ تۆمه‌ته‌كه‌ ‬ ‫ده‌خه‌نه‌ سه‌ر پیاوه‌ك‌ه‬ ‫به‌پێی ئه‌و زانیاریان‌هی‌ گه‌ش������تونه‌ت‬ ‫نم نم‪ ،‬به‌هۆی گیان له‌ده‌س������تدانی ئه‌و‬ ‫پیره‌مێ������رده‌وه‌‪ ،‬چوار كه‌س له‌خێزانی‬ ‫كچ������ه‌ مه‌نگۆله‌كه‌ ده‌س������تگیركراون‪،‬‬ ‫یه‌كێك له‌و كه‌سانه‌ی ئێستا به‌تۆمه‌تی‬ ‫كوشتنی ئه‌و پیاوه‌ پیره‌ ده‌ستگیركراوه‌ ‬ ‫له‌لێدوانێكی������دا بۆ نم ن������م‪ ،‬ئاماژه‌ی‬ ‫به‌وه‌دا كه‌ چه‌ند جارێك پرسیاریان‬ ‫له‌كچه‌كه‌ی������ان ك������ردووه‌‪" ،‬كێ وای‬ ‫لێكردویت؟"‪ ،‬ئه‌ویش له‌وه‌اڵمدا ناوی‬ ‫ئه‌و دوكانداره‌ پیر‌هی‌ هێناوه‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ ‬ ‫به‌وته‌ی خۆی شه‌وێك چوونه‌ته‌ سه‌ر ئه‌و‬ ‫ماڵه‌‌و به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌و پیاوه‌ كارێكی‬ ‫"ن������اڕه‌وا"ی به‌رامب������ه‌ر كچه‌كه‌یان‬ ‫كردووه‌‌و دڵیان گه‌رم بووه‌ تۆزێكیان‬ ‫لێداوه‌و سوار ئۆتۆمبێله‌كه‌یان كردووه‌‪،‬‬

‫"بیرمان له‌كوش������تنی نه‌ك������رده‌وه‌و‬ ‫ویستمان بیترسێنین"‪.‬‬ ‫ئه‌و كه‌سه‌ هۆكاری بردنی پیاوه‌كه‌ی‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ گه‌ڕانده‌وه‌ كه‌ بیده‌نه‌ ده‌س������ت‬ ‫پۆلیس‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی له‌ده‌ستیان هه‌ڵنه‌یه‌ت‪،‬‬ ‫"ئه‌و پیاوه‌ چه‌ن������د جارێك وتویه‌تی‬ ‫من ئه‌و كاره‌م كردووه‌و به‌ده‌ست خۆم‬ ‫نه‌بووه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ی ئێس������تا له‌زینداندان‌و‬ ‫به‌تۆمه‌تی كوش������تنی ئ������ه‌و پیره‌مێرده‌ ‬ ‫ده‌ستگیركراون‪ ،‬دڵته‌نگن به‌وه‌ی ئه‌وان‬ ‫ته‌عدای ناموس������یییان كراوه‌ته‌ سه‌رو‬ ‫ئێستاش له‌زینداندان‪.‬‬

‫لێكۆڵینه‌وه‌كانی پۆلیس له‌كۆتاییدان‬ ‫ده‌رب������اره‌ی دوایی������ن ئه‌نجام������ی‬ ‫لێكۆڵین������ه‌وه‌كان‪ ،‬به‌رپرس������ی كه‌رتی‬ ‫پۆلیسی هه‌واری ش������ار رائید ئه‌نوه‌ر‬ ‫محه‌م������ه‌د ئاماژه‌ی ب������ه‌وه‌دا كه‌ دوێنێ‬ ‫كچه‌كه‌ی������ان ناردووه‌ بۆ پش������كنین‌و‬ ‫ده‌ركه‌وتووه‌ س������كی هه‌یه‌‪" ،‬به‌پێی ئه‌و‬ ‫پش������كنینه‌ی ماڵی كچه‌كه‌ كردبوویان‬ ‫منداڵه‌كه‌ی س������ێ مان������گ‌و نیو بووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌پێی دوا پشكنینی ئێمه‌ بۆمان‬ ‫ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ ئه‌و كچه‌ سكی هه‌یه‌و‬ ‫منداڵه‌كه‌ی نزیك������ه‌ی حه‌وت هه‌فته‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ له‌رووی كاته‌وه‌ تا سکه‌که‌ی‬ ‫گه‌وره‌تر نه‌بێت ده‌رناكه‌وێت"‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌رپرس‌هی‌ پۆلیس ئاماژه‌ی به‌وه‌دا‬ ‫كه‌ دوێنی وته‌ی كچ������ه‌ مه‌نگۆله‌كه‌ی‬ ‫وه‌رگرت������ووه‌و وتویه‌تی‪" ،‬ئ������ه‌و پیاوه‌ ‬ ‫له‌مانگی ره‌مه‌زان������دا وایلێكردووم"‪،‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ رائید ئه‌ن������وه‌ر جه‌ختی له‌وه‌ ‬ ‫كرده‌وه‌ كه‌ پێش گیان له‌ده‌ستدانی ئه‌و‬

‫پیاوه‌ نمون‌هی‌ خوێنه‌كه‌یان وه‌رگرتووه‌‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی به‌ته‌واوی‌ بۆیان روون بێته‌وه‌ ‬ ‫كه‌ ئه‌و پیاوه‌ ئه‌و كاره‌ی كردووه‌ یان‬ ‫كه‌سی تر بووه‌‪.‬‬ ‫رائید ئه‌نوه‌ر باسی له‌وه‌ كرد كه‌ سه‌ره‌تا‬ ‫به‌پێی ماده‌ ‪422‬ی‌ یاس������ای‌ سزادانی‌ ‬ ‫عێراقی‌ باوكی‌ كچه‌كه‌و برایه‌كی‌‌و دوو‬ ‫زاوایان ده‌س������تگیركراون‪ ،‬به‌اڵم پاش‬ ‫گیان له‌ده‌ستدانی پیاوه‌كه‌ ماده‌كه‌یان‬ ‫گ������ۆڕاوه‌ ب������ه‌ ‪‌406‬و لێكۆڵینه‌وه‌ لێی‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و گرته‌ ڤیدێۆییه‌ی ده‌ست‬ ‫پۆلیس كه‌وتووه‌‪ ،‬رائید ئه‌نوه‌ر ئاماژ‌هی‌ ‬ ‫به‌وه‌دا كه‌ ل������ه‌و گرته‌ ڤیدێۆییه‌دا ئه‌و‬ ‫پیاوه‌ له‌ژێر لێداندا‌و به‌كه‌ساس������یه‌وه‌ ‬ ‫ده‌ڵێت‪" ،‬به‌ڵی من ب������ووم"‪ ،‬هاوكات‬ ‫رائید ئه‌نوه‌ر ئه‌وه‌ی نه‌ش������ارده‌وه‌ كه‌ ‬ ‫به‌گۆچان ده‌س������تی ش������كاوه‌و به‌داری‬ ‫كاره‌بایی لێیدراوه‌‪.‬‬

‫ئایینی ئیسالم رێگه‌ به‌وه‌ نادات‬ ‫د‪.‬س������یروان ئه‌حمه‌د پسپۆڕی فیقه‌و‬ ‫شه‌ریعه‌تی‌ ئاینی ئیس���ل��ام‪ ،‬ئاماژه‌ی‬ ‫به‌وه‌دا كه‌ به‌پێی ئاینی ئیسالم پێویسته‌ ‬ ‫چوار كه‌س به‌چ������اوی خۆیان له‌یه‌ك‬ ‫كاتدا‪ ،‬به‌ت������ه‌واوی‌و روونی ببینن كه‌ ‬ ‫دوو كه‌س كاری سێكس������ی ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئینجا شاهیدیان وه‌رده‌گیرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫س������ێ كه‌س������یان بیبینن‌و چواره‌میان‬ ‫به‌ته‌واوی نه‌یبینیبێت‪ ،‬ئه‌وا ئه‌و شاهیدیه‌ ‬ ‫وه‌رناگیرێت‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جه‌ختی له‌وه‌ ك������رده‌وه‌ كه‌ ‬ ‫پێویسته‌ خه‌ڵك له‌كاتی روودانی هه‌ر‬ ‫شتێكدا په‌نا بۆ دادگاكان به‌رن‪ ،‬نه‌ك‬

‫خۆیان به‌ئه‌ركی‌ دادگاكان هه‌س������تن‌و‬ ‫حوكمی‌ له‌سه‌ر بده‌ن‪" ،‬مادام له‌واڵتی‬ ‫ئێمه‌دا پاش������اگه‌ردانی نییه‌‪ ،‬پێویسته‌ ‬ ‫په‌ن������ا بۆ دادگا ببرێ������ت‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌ر‬ ‫كه‌سێك هه‌ڵبسێت‌و په‌الماری كه‌سێكی‬ ‫ت������ر بدات‌و حه‌قی خ������ۆی لێبكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ������ه‌وا ده‌بێت������ه‌ (مملكه‌ت������ی غابه‌)"‪،‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ به‌پێویسیتی زانی مه‌الكان‌و‬ ‫رێكخراوو راگه‌یاندنه‌كان خه‌ڵك له‌وه‌ ‬ ‫هۆشیا بكه‌نه‌وه‌ كه‌ له‌كاتی ئه‌و جۆره‌ ‬ ‫رووداوانه‌دا په‌نا بۆ دادگاكان به‌رن‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی‌ دیكه‌وه‌و له‌رووی‌ یاس������اییه‌وه‌ ‬ ‫پارێ������زه‌ر ه������ه‌وار جه‌الل ب������ۆ نم نم‬ ‫دواو ئاماژه‌ی ب������ه‌وه‌دا كه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫روداوه‌كه‌ هێشتا له‌لێكۆڵینه‌وه‌دایه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ ‬ ‫به‌چه‌ند ماده‌یه‌كی یاسایی ئه‌و كه‌سانه‌ ‬ ‫‌ ه‌پێشدا ئه‌و پیاوه‌یان‬ ‫تۆمه‌تبارن‪ ،‬چونكه ل‬ ‫له‌ماڵه‌كه‌ی خۆیاندا رفاندووه‌‌و دواتریش‬ ‫لێیانداوه‌و پاش ئه‌وه‌ گیانی له‌ده‌ست‬ ‫داوه‌‪" ،‬ئه‌گه‌ر دوای لێكۆڵنه‌وه‌ ده‌ركه‌وت‬ ‫كه‌ ئه‌و پیاوه‌ به‌هۆی ئه‌و لێدانه‌وه‌ گیانی‬ ‫له‌ده‌ستداوه‌‪ ،‬ئه‌وا به‌پێی ماده‌ی ‪‌406‬و‬ ‫چه‌ند ماده‌یه‌كی تر دادگایی ده‌كرێن‌و‬ ‫(اشد عقوبه‌)یان به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێت‪،‬‬ ‫كه‌ ئ������ه‌وه‌ش له‌كاتێكدایه‌ كه‌ پالنێك‬ ‫دانرابێت بۆ كوشتنی ئه‌و پیاوه‌و له‌دوو‬ ‫كه‌س زیاتر بووبێت������ن"‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك‬ ‫پارێزه‌ر هه‌وار جه‌ختی‌ له‌سه‌ر ده‌كاته‌وه‌ ‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ر به‌بیستنی هه‌واڵه‌كه‌‌و له‌كاتی‬ ‫ده‌مارگیریدا‪ ،‬چووبێتنه‌ سه‌ر ئه‌و پیاوه‌ ‬ ‫ئه‌وا له‌كاتی دادگاییدا دادوه‌ر ره‌چاوی‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌كات‪" ،‬هه‌ت������ا لێكۆڵینه‌وه‌كان‬ ‫ت������ه‌واو نه‌بن‪ ،‬هیچ كه‌س������ێ ناتوانێت‬ ‫بڕیاربدات"‪.‬‬

‫ی شۆفێر له‌الیه‌ن پیاو ‌ه شۆفێره‌كانه‌و ‌ه گێچه‌ڵیان پێده‌كرێت‬ ‫ئافره‌تان ‌‬

‫ته‌نها له‌ماو‌ه ‌ی ئه‌مساڵدا حه‌وت هه‌زارو ‪ 56‬ئافره‌ت مۆڵه‌ت ‌ی شۆفێر ‌ی وه‌رگرتوو‌ه‬ ‫زۆرێك له‌و شۆفێر‌ه‬ ‫ی رۆژانه‌ له‌نێو‬ ‫ئافره‌تان ‌ه ‌‬ ‫شاره‌كاندا ئۆتۆمبیل‬ ‫لێده‌خوڕن باس له‌و‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ده‌كه‌ن كه‌ له‌الیه‌ن هه‌ند ‌‬ ‫شۆفێری‌ پیاوه‌وه‌ گرفتیان‬ ‫بۆ دروست ده‌كرێ‌و‬ ‫ی راگه‌یاندن‬ ‫به‌رپرسی‌ به‌ش ‌‬ ‫له‌هاتووچۆی‌ سلێمانیش‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات ك ‌ه‬ ‫ده‌توانن له‌دادگا سكااڵ‬ ‫تۆمار بكه‌ن‪.‬‬

‫ كوردستان جه‌الل له‌سلێمان ‌ ی‬ ‫له‌نجه‌ س������ه‌الح‪ ،‬ماو‌هی‌ چه‌ن������د مانگێكه‌ ‬ ‫ش������ۆفێره‌‌و خاوه‌نی‌ ئۆتۆمبێلی‌ خۆیه‌تی‌‪،‬‬ ‫ئام������اژه‌ به‌وه‌ ده‌دات ك������ه‌ هه‌ندێك پیاو‬ ‫له‌كاتی‌ ش������ۆفێرییدا ئافره‌تان ناڕه‌حه‌ت‬ ‫ده‌كه‌ن‪" ،‬هه‌ندێ كات هۆڕن لێده‌د‌هن‌و‬ ‫ده‌یانه‌وێ‌ بیش������كێننه‌وه‌ به‌س������ه‌رماندا"‪،‬‬ ‫هاوكات ئه‌و ش������وفێره‌ ئافره‌ته‌ باس������ی‌ ‬ ‫ل������ه‌وه‌ كرد كه‌ تائێس������تا خۆی‌ ناچێت‬ ‫بۆ به‌نزینخانه‌ تا بڕی‌ پێویستی‌ به‌نزین‬ ‫وه‌رگرێت‪" ،‬له‌وه‌ت������‌هی‌ ئۆتۆمبیلم كڕیوه‌ ‬ ‫هه‌ر كاتێ‌ پێویستم به‌به‌نزین بێت باوكم کچان‌و ژنانی کوردستان ده‌یانه‌وێت وه‌ک پیاوان شۆفێری بکه‌ن‬ ‫ئۆتۆمبیله‌كه‌ ده‌بات‌و به‌نزینی‌ تێده‌كات"‪ .‬شۆفێره‌ ئافره‌ته‌ جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ كه‌ هه‌ڵه‌یه‌ك ده‌بێت ه������ه‌ر خه‌تای‌ ئێمه‌ ‬ ‫به‌ش������ێكی‌ زۆریش له‌پیاوان هاوكارییان ده‌گرن"‪.‬‬ ‫له‌شۆفێرییدا رووبه‌ڕووی‌ كێشه‌ ده‌بێته‌و‌ه ده‌ك������ه‌ن‪" ،‬زۆرجاریش ده‌بینم پیاوه‌كان له‌الیه‌ك������ی‌ تره‌وه‌ پاڤێ جه‌می������ل ماو‌هی‌ ‬ ‫النه‌ كاوه‌ فه‌رمانبه‌ره‌‌و ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ هاوكاریمان ده‌ك‌هن‌و به‌الیانه‌وه‌ ئاساییه‌ كه‌ سێ‌ ساڵه‌ شۆفێره‌‌و هێما بۆئه‌وه‌ ده‌كات‬ ‫ماو‌هی‌ ساڵ‌‌و نیوێكه‌ شۆفێره‌‌و به‌به‌رده‌وامی‌ ئێم‌هی‌ ئافره‌ت شۆفێری‌ بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ك������ه‌ زۆر دیارد‌هی‌ ده‌ستش������كاندنه‌وه‌‌و‬ ‫ئۆتۆمبێل لێده‌خورێت‪" ،‬زۆرب‌هی‌ كات ناوبراو‪ ،‬باس ل������ه‌وه‌ ده‌كات كه‌ هه‌ندێ بێزاركردنی‌ له‌الیه‌ن پیاوانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫رووبه‌ڕوی‌ كێشه‌ ده‌بمه‌وه‌ له‌گ‌هڵ‌ شۆفێره‌ له‌ش������ۆفێره‌ پیاوه‌كان پێڕه‌وی‌ یاساكانی كراوه‌‪" ،‬زۆرجار په‌له‌ت لێده‌كه‌ن یاخود‬ ‫پیاوه‌كان كه‌ رێگه‌ ناده‌ن به‌باشی‌ ئۆتۆمبێل هاتوچۆ ناكه‌ن‪" ،‬هه‌ندێ‌ له‌شۆفێره‌كان ئیشاره‌ت دائه‌گیرسێنن‌و ڕێگه‌ت ناد‌هن‌و‬ ‫لێ‌ بخوڕم‪ ،‬بێزارت ده‌كه‌ن"‪ ،‬هاوكات ئه‌و ته‌نانه‌ت ئیشاره‌ت داناگیرسێنن‪ ،‬كه‌چی‌ بێزارت ده‌كه‌ن"‪.‬‬

‫‌ ه‌شۆفێریكردنی‌ ئافره‌تان‬ ‫خۆشحاڵه ب‬ ‫له‌شۆفێریدا به‌شێك له‌ئافره‌تان ترسیان‬ ‫هاوكار حاجی‌ ماو‌هی‌ سێ ساڵه‌ شۆفێره‌‪ ،‬له‌شۆفێری‌ هه‌یه‌‪" ،‬ئه‌م ترسه‌ش وائه‌كات‬ ‫خۆش������حاڵه‌ به‌و‌هی‌ ئافره‌تان ش������ۆفێری‌ خ������او لێ بخ������وڕێ‌و پیاوانیش خێران‪،‬‬ ‫ده‌ك‌هن‌و به‌نیش������ان‌هی‌ به‌ره‌و پێشچوونی‌ له‌به‌رئه‌وه‌ له‌و ڕووه‌وه‌ كێش������ه‌ دروس������ت‬ ‫كۆمه‌ڵگای‌ ده‌زانێت‪" ،‬ش������ۆفێریكردنی‌ ده‌بێت له‌نێوان ئه‌و دوو ڕه‌گه‌زه‌دا"‪.‬‬ ‫ژنان نیش������ان‌هی‌ ب������ه‌ره‌و پێش������چوونی‌ ‬ ‫ده‌توانن له‌دادگا سكااڵ تۆمار بكه‌ن‬ ‫كولتوریی‌‌وكۆمه‌اڵیه‌تییه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس ل������ه‌وه‌ ده‌كات كه‌ به‌هۆی‌ نه‌قیبی‌ هاتوچۆ به‌ختیار محه‌مه‌د له‌به‌شی‌ ‬ ‫بارودۆخ������ی‌ كۆمه‌اڵیه‌تیی������ه‌وه‌‌و تازه‌یی‌ ڕاگه‌یان������دن له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ هاتوچۆی‌ ‬

‫سلێمانی‌ جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ حاڵه‌تی‌ ‬ ‫گێچه‌ڵكردن به‌ژنانی‌ شۆفێر الی‌ به‌شێك‬ ‫له‌پیاوان بوونی‌ هه‌ی������ه‌‪" ،‬به‌درێژایی‌ ئه‌و‬ ‫ماوه‌ی‌هی‌ كه‌ من له‌به‌شی‌ ڕاگه‌یاندنم زیاتر‬ ‫له‌به‌رنامه‌كانی‌ ته‌له‌ڤزیۆن‌و به‌ته‌له‌فۆن ئه‌و‬ ‫كێشانه‌مان پێڕاگه‌یه‌نراوه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬ئاماژ‌هی‌ ب������ه‌وه‌دا كه‌ ئه‌و جۆره‌ ‬ ‫كارانه‌ ده‌چێته‌ قاڵب������ی‌ گێچه‌ڵكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫"هه‌ر ش������ۆفێرێ‌ ژن یا پی������او گێچه‌ڵی‌ ‬ ‫پێبكرێت ده‌توانێ‌ له‌دادگا سكااڵ تۆمار‬ ‫بكات‌و ژمار‌هی‌ ئه‌و شۆفێره‌ بداته‌ دادگا‌و‬ ‫به‌ه������اوكاری‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت������ی‌ هاتوچۆ‬ ‫ئه‌و ش������ۆفێره‌ ده‌دۆزرێته‌وه‌‪ ،‬واته‌ ئه‌بێت‬ ‫كه‌سێك هه‌بێت سكااڵ بكات"‪.‬‬ ‫ئه‌و نه‌قیب‌هی‌ هاتوچۆ‪ ،‬ئه‌و‌هی‌ خس������ته‌ڕوو‬ ‫كه‌ ته‌نها له‌ماو‌هی‌ ئه‌مس������اڵدا تا كۆتایی‌ ‬ ‫مانگی‌ ‪ 11‬حه‌وت ه������ه‌زارو ‪ 56‬ئافره‌ت‬ ‫مۆڵه‌تی‌ شۆفێریان وه‌رگرتووه‌‪ ،‬له‌و ڕێژه‌یه‌ ‬ ‫پێنج هه‌زارو ‪ 974‬مۆڵه‌تی‌ ئۆتۆماتیكی‌‌و‬ ‫هه‌زارو ‪ 77‬مۆڵه‌تی‌ ئاسایی‌‌و پێنج مۆڵه‌تی‌ ‬ ‫گشتی‌ ده‌رهاتووه‌‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باسی‌ له‌وه‌ كرد كه‌ ئه‌و گرفته‌ ‬ ‫ته‌نها به‌هاتوچۆ چاره‌س������ه‌ر ناكرێت‌و‬ ‫پێویستی‌ به‌كاری‌ هه‌مه‌الیه‌نه‌و هۆشیاری‌ ‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌ هه‌یه‌‪ ،‬هاوكات باسی‌ له‌وه‌ش‬ ‫كرد كه‌ له‌به‌ر ئه‌و‌هی‌ دیارده‌كه‌ هێش������تا‬ ‫بۆ كۆمه‌ڵگای‌ كوردی‌ تازه‌یه‌‪" ،‬پێویسته‌ ‬ ‫ئه‌وه‌ به‌ئاس������ایی‌ وه‌ربگرن‌و زۆر نه‌یكه‌نه‌ ‬ ‫كێش������ه‌‪ ،‬تێبگه‌ن له‌و‌هی‌ كه‌ له‌و هه‌زاران‬ ‫ش������ۆفێر‌هی‌ كه‌ هه‌یه‌ چه‌ند شۆفێرێك‬ ‫هه‌ی������ه‌ ئه‌و گێچه‌اڵنه‌ ب������كات‪ ،‬یان ئه‌وه‌تا‬ ‫ته‌نه������ا ژمار‌هی‌ ئه‌و ئۆتۆمبیله‌ الی‌ خۆی‌ ‬ ‫بنوس������ێت‌و له‌بنكه‌یه‌كی‌ پۆلیس شكات‬ ‫بكات بۆ ئه‌و‌هی‌ به‌شێو‌هی‌ یاسایی‌ مامه‌ڵ‌هی‌ ‬ ‫له‌گه‌ڵدا بكرێت"‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52‌:‬‬

‫‪5‬‬

‫یاساكه‌ی په‌رله‌مان رێگه‌ی له‌خراپ به‌كارهێنانی مۆبایل نه‌گرت‬

‫ئ������ه‌وه‌ی چووم‌ه الی پۆلی������س‌و دادوه‌ر‬ ‫بڕیاری ده‌ستگیركردنیان دام"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌ند رۆژ ‌‬ ‫رووداوه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ئ������ه‌و كوڕ‌ه گه‌نج‌ه خ������ۆی به‌بێ تاوان‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫گۆم‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫كان‬ ‫رابردووی‌‬ ‫زانیو‌ه تا لیس������تی ته‌له‌فۆنی رۆشتووی‬ ‫سلێمانی‌‪ ،‬نمون ‌هی‌ دیارترین‬ ‫مۆبایله‌كه‌یان پیشانداوه‌و پێیان وتووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی خراپ به‌كارهێنان ‌‬ ‫جۆر ‌‬ ‫"ت������ۆ له‌و رۆژه‌دا پێنج جار په‌یوه‌ندیت‬ ‫مۆبایل بوو كه‌ به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫به‌و ژمار‌ه مۆبایله‌و‌ه كردووه‌و جنێوت‬ ‫ی زیندانی‬ ‫شه‌ش كه‌س دوا ‌‬ ‫پێ������داوه‌و هه‌ڕه‌ش������ه‌ت لێك������ردووه‌"‪،‬‬ ‫كردنیان به‌كه‌فاله‌ت ئازادكران‪.‬‬ ‫ئیتر پاش ئه‌و‌ه زانیویه‌ت������ی ئه‌و رۆژ‌ه‬ ‫ی بۆ رێگرتن‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫له‌و خراپ به‌كارهێنان ‌ه‬ ‫ته‌له‌فۆنه‌كان كراون ك‌ه مۆبایله‌كه‌ی داو‌ه‬ ‫چه‌ند ساڵێك له‌مه‌وپێش‬ ‫به‌هاوڕێكه‌ی‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه سه‌ربه‌ست ئاماژ‌ه‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان‬ ‫به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه له‌ئێستاداو به‌هۆ ‌ی ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫یاسایه‌كی‌ تایبه‌تمه‌ند‬ ‫به‌ڵگانه‌و‌ه تاوانباره‌و چاوه‌ڕێی حكوم ‌ی‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌بر‬ ‫بۆ ده‌ركرد‪ ،‬به‌اڵم له‬ ‫دادگایه‌‪.‬‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫رۆژ‬ ‫سنورداربوونی‌ له‌و‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جه‌ختی له‌و‌ه ك������رده‌و‌ه ك‌ه‬ ‫زیاتر قوربانییه‌كانی‌ مۆبایل‬ ‫تائێستاش له‌بازاڕدا سیمكارتی ده‌ستی‬ ‫ده‌رده‌كه‌ون‌و به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫دوو ده‌فرۆش������رێت‌و خه‌ڵك بۆ كاری‬ ‫ی چه‌ندین خێزان لێك‬ ‫شیراز‌ه ‌‬ ‫خراپ س������ودی لێده‌بین������ن‪" ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ده‌ترازێن‌و هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫من بمویستای‌ه ش������تی خراپ بكه‌م له‌و‬ ‫جۆر‌ه س������یمكارتانه‌م به‌كارده‌هێنا نه‌ك‬ ‫ به‌دواداچوونی‌‪ :‬شاخه‌وان مه‌حمود به‌مۆبایله‌كه‌ی خۆم ته‌له‌فۆن بكه‌م"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌و‌ه فرۆشیارێكی سیمكارت‌و‬ ‫له‌چه‌ن������د س������اڵ ‌ی راب������ردوودا خراپ مۆبایل دان به‌وه‌دا ده‌نێت ك‌ه سیمكارتی‬ ‫به‌كارهێنان ‌ی مۆبای������ل‌و ئامرازه‌كان ‌ی ده‌ستی دوو ده‌فرۆشنه‌وه‌‪.‬‬ ‫په‌یوه‌ندیك������ردن‪ ،‬چه‌ندی������ن هاوواڵت ‌ی دارا عه‌ل������ی یه‌كێك������‌ه له‌و كه‌س������انه‌ی‬ ‫كردووه‌ت‌ه قوربان ‌ی‌و به‌ده‌یان كه‌سیش له‌شاری س������لێمانی خه‌ریكی كڕین‌و‬ ‫پۆلیس به‌دوایانه‌وه‌ی‌ه تا بیاندۆزێته‌وه‌و فرۆشتنی مۆبایل‌و سیمكارته‌و ئاماژه‌ی‬ ‫بیانخات������‌ه نێ������و هۆڵه‌كان������ ‌ی دادگا‌و به‌وه‌دا ك‌ه زۆرجار خه‌ڵك سیمكارتیان‬ ‫پێده‌فرۆشنه‌و‌ه به‌بێ ئه‌وه‌ی فۆڕمه‌كه‌ی‬ ‫دۆسییه‌كانیان به‌الیه‌كدا بخات‪.‬‬ ‫سه‌ربه‌س������ت‪ ،‬كوڕێكی ته‌مه‌ن ‪24‬ساڵه‌و بخه‌ن‌ه س������ه‌ر ئه‌وان یان كه‌سی كڕیار‪،‬‬ ‫به‌وته‌ی خۆی م������اوه‌ی مانگێك‌ه به‌هۆی "زۆربه‌ی ئه‌و كه‌سان‌ه خه‌ڵكی شاره‌كانی‬ ‫كێشه‌ی مۆبایله‌و‌ه ده‌ستگیركراوه‌‪ .‬ئه‌و‪ ،‬ت������ری عێراق������ن خه‌ڵك������ی ئێرانن ك‌ه‬ ‫باسی له‌و‌ه كرد ك‌ه رۆژێك مۆبایله‌كه‌ی زۆربه‌یان كرێكارن‌و ده‌ڵێن ده‌ڕۆینه‌وه‌و‬ ‫داو‌ه به‌هاوڕێیه‌ك������ی‌و ئه‌ویش ته‌له‌فۆنی ئه‌م سیمكارته‌مان پێویست نییه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫پێكردوو‌ه بۆ كچێك‌و شه‌ڕ له‌نێوانیاندا ده‌یكڕینه‌وه‌و ده‌یفرۆشینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه‬ ‫دروس������ت بووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌وته‌ی خاوه‌نی له‌هیچ كێشه‌یه‌كدا به‌رپرسیارنین"‪.‬‬ ‫مۆبایله‌ك‌ه ئه‌و ب������ه‌و رووداوه‌ی نه‌زانیو‌ه‬ ‫تا له‌الیه‌ن پۆلیسه‌و‌ه ئاگادرا كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬سیمكارتی ده‌ستی دوو روو له‌زیادبوون‌ه‬ ‫"رۆژێك له‌الیه‌ن بنكه‌یه‌كی پۆلیسه‌و‌ه فرۆشتنه‌وه‌ی س������یمكارتی ده‌ستی دوو‬ ‫ئاگاداركردنه‌وه‌یه‌كم ب������ۆ هات‌و دوای یه‌كێك‌ه له‌و هۆكاران������ه‌ی ك‌ه زۆرب‌ه ‌ی‬

‫پرسی هه‌فت ‌ه‬

‫؟‬

‫؟؟‬

‫كێشه‌كان ‌ی مۆبایل ‌ی لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ئامارێكی پۆلیس������ی س������لێمانی‬ ‫له‌ماوه‌ی ‪ 10‬مانگی رابردووی ئه‌مساڵدا‬ ‫زیاتر ل‌ه ‪ 3000‬س������كااڵ له‌دژی خراپ‬ ‫به‌كارهێنانی مۆبایل تۆمار كراوه‌‪.‬‬ ‫ئاس������ۆ عومه‌ر به‌رێوه‌به‌ری راگه‌یاندنی‬ ‫پۆلیسی س������لێمانی ئاماژه‌ی به‌وه‌دا ك‌ه‬ ‫هه‌ر كاتێك له‌الیه‌ن كه‌سێكه‌و‌ه سكااڵ‬ ‫تۆمار بكرێت‪ ،‬به‌بڕیاری دادوه‌ر پۆلیس‬ ‫به‌دواداچوون������ی ب������ۆ ده‌كات‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫مۆبایله‌ك‌ه خاوه‌نی هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا به‌بێی‬ ‫س������ه‌رپێچییه‌كه‌ی لێپێچینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵدا‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬

‫یاساك‌ه ‌ی په‌رله‌مان كۆنترۆڵ ‌ی نه‌كردوو‌ه‬ ‫په‌رله‌مانی كوردستان رۆژی ‪2008/8/5‬‬ ‫یاسای ژمار‌ه شه‌شی‪" ،‬قه‌ده‌غه‌كردنی‬ ‫خ������راپ به‌كارهێنان������ی ئامێره‌كانی‬ ‫په‌یوه‌ندی كردنی" ده‌ركرد‪.‬‬ ‫له‌و یاس������ایه‌دا جه‌خت له‌و‌ه كراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ك������‌ه ئه‌گ������ه‌ر كه‌س������ێك به‌خراپ������ی‬ ‫ئامێ������ری په‌یوه‌ن������دی به‌كارهێن������ا بۆ‬ ‫مه‌به‌ستی جنێودان‪ ،‬تۆمه‌ت هه‌ڵبه‌ستن‪،‬‬ ‫باڵوكردنه‌وه‌ی هه‌واڵی ناڕاست ك‌ه ترس‬ ‫دروست بكات یان دزه‌كردن به‌گفتوگۆ‪،‬‬ ‫یان باڵوكردن������ه‌وه‌ی كورته‌نامه‌‪ ،‬وێنه‌ی‬ ‫چه‌س������پاو‪ ،‬وێنه‌ی جواڵو ك������‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫خوڕه‌وش������تی گشتیدا نه‌گونجێت‪ ،‬یان‬ ‫به‌بێ مۆڵ������ه‌ت وێنه‌ی گرت‪ ،‬یان هه‌موو‬ ‫كاروبارێكی وا ك‌ه ش������ه‌ره‌ف بریندار‬ ‫بكات یان نهێن������ی ژیانی تایبه‌ت یان‬ ‫خێزانه‌كانی بۆ تاكه‌كان باڵوكرده‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وا بۆماوه‌یه‌ك سزا ده‌درێت ك‌ه له‌شه‌ش‬ ‫مانگ كه‌متر نه‌بێت‌و له‌پێنج ساڵ زیاتر‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬یان غه‌رامه‌ی������ه‌ك ده‌كرێت ك‌ه‬ ‫له‌یه‌ك ملیۆن كه‌مت������ر‌و له‌پێنج ملیۆن‬ ‫دینار زیاتر نه‌بێت‪.‬‬ ‫ماده‌ی شه‌ش������ه‌می یاسای ژمار‌ه شه‌ش‪،‬‬ ‫تایبه‌ت������‌ه به‌كۆمپانیاكان������ی په‌یوه‌ندی‬ ‫كردن‌و له‌سێ بڕگ‌ه پێكدێت‪ .‬له‌بڕگه‌ی‬

‫له‌ماوه‌ی ‪ 10‬مانگدا زیاتر ل‌ه ‪ 3000‬سكااڵ له‌دژی خراپ به‌كارهێنانی مۆبایل تۆمار كراوه‌ فۆتۆ‪ :‬سۆران نه‌قشبه‌ندی‬ ‫(‪)2،1‬دا جه‌خ������ت ل������ه‌و‌ه كراوه‌ته‌و‌ه ك‌ه لێپێچینه‌وه‌ی������ان له‌گه‌ڵ������دا ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ی به‌ناوی به‌شداربووه‌كان خۆیانه‌و‌ه‬ ‫پێویست‌ه ئه‌و كۆمپانیایان‌ه تۆماری ته‌واوی به‌پێ������ی حاڵ‌هت‌و كێش������ه‌كه‌"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه نه‌بووه‌‪ ،‬یان له‌الی������ه‌ن دادگاو‌ه بڕیاری‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌یان له‌البێت ك‌ه ئه‌و ئامێران‌ه باسی له‌یاس������ای خراپ به‌كارهێنانی داخستنیان دراوه‌‪.‬‬ ‫ده‌كڕن‪ ،‬له‌كاتی ده‌ستاوده‌س������تكردنی مۆبای������ل ك������رد‌و وتی "ئه‌و یاس������ای‌ه ئه‌و سه‌رچاوه‌ی‌ه باسی له‌و‌ه كرد ك‌ه زۆر‬ ‫ئامێره‌كه‌شدا‪ ،‬پێویست‌ه له‌ماوه‌ی شه‌ش زۆرب������اش داڕێ������ژاوه‌‪ ،‬ب������ه‌اڵم خه‌ڵك كه‌س به‌بێ ئه‌وه‌ی بیر له‌س������زای دادگا‬ ‫مانگدا بكرێت به‌ناوی خاوه‌ن‌ه تازه‌كه‌یه‌وه‌‪ ،‬ره‌چاوی ناكات‌و زۆرج������ار نوێنه‌ری بكاته‌وه‌‪ ،‬س������یمكارته‌كه‌ی ده‌فرۆشێت‌و‬ ‫هاوكات له‌بڕگه‌ی سێیه‌میش������دا هاتوو‌ه كۆمپانیاكان به‌پێچه‌وانه‌ی یاساكه‌و‌ه كار فۆڕمه‌كه‌شی ناكات به‌ناوی ئه‌و كه‌س‌ه ‌ی‬ ‫"هه‌ر كۆمپانیای������ه‌ك پابه‌ندی بڕكه‌ی ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌و یاسای‌ه بنه‌بڕی كێشه‌كانی ك������‌ه ده‌یكڕێ������ت‌و گوێنادات������‌ه ئه‌وه‌ی‬ ‫(‪ )2،1‬نه‌بێت ئه‌وا به‌غه‌رامه‌یه‌ك س������زا مۆبایلی نه‌ك������ردووه‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌هۆی ئه‌و رووبه‌رووی س������زا ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ده‌درێت ك‌ه ل‌ه ‪50‬ملی������ۆن كه‌متر‌و ل‌ه یاس������ایه‌و‌ه ده‌توانێت به‌شێوه‌یه‌كی باش جه‌ختی ل������ه‌وه‌ش كرده‌و‌ه ك������‌ه ئه‌وان‬ ‫سه‌رپێچیكاران سزا بدرێن"‪ .‬‬ ‫‪100‬ملیۆن دینار زیاتر نه‌بێت"‪.‬‬ ‫به‌دواداچوونیان هه‌ی‌ه بۆ ئه‌و ژمارانه‌ی‬ ‫له‌وب������اره‌و‌ه پارێز‌ه ئه‌حمه‌د حس������ه‌ین‬ ‫ك‌ه به‌ناوی به‌كارهێنه‌ره‌كانیانه‌و‌ه نییه‌‪،‬‬ ‫ئاماژه‌ی به‌وه‌دا له‌كات������ی ئه‌نجامدانی‬ ‫"رۆژان‌ه په‌یوه‌ندی به‌به‌ش������داربوانه‌و‌ه‬ ‫كۆمپانیاكان به‌دواداچوونیان هه‌یه‌؟‬ ‫تاوان یان هه‌راس������ان كردنی خه‌ڵك س������ه‌رچاوه‌یه‌ك له‌به‌ش ‌ی په‌یوه‌ندیه‌كانی ده‌كرێت‌و پرس������یاریان لێده‌كرێت ك‌ه‬ ‫به‌هۆی مۆبایله‌وه‌‪ ،‬به‌كارهێنه‌ره‌ك‌ه سزا كۆمپانیای ئاسیاس������ێڵ ك‌ه نه‌یویست مۆبایله‌كه‌یان به‌ناوی خۆیانه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ده‌درێت‪" ،‬ئه‌گ������ه‌ر مۆبایله‌ك‌ه بێخاوه‌ن ناو ‌ی بنوسرێت‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا بۆ نم نم به‌ناوی خۆیانه‌و‌ه نه‌بوو‪ ،‬ئه‌وا ماوه‌یه‌كیان‬ ‫بێت یان هی كه‌س������ێكی ت������ر بێت‪ ،‬ئاماژه‌ی به‌وه‌دا ك‌ه له‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵی بۆ داده‌نرێت بكرێت به‌ناوی خۆیانه‌وه‌و‬ ‫ئه‌وا ئه‌و كه‌س������‌ه به‌رپرسیاری یه‌كه‌مه‌‪ ،‬رابردوودا‪ ،‬ژماره‌یه‌كی زۆر سیمكارتی به‌پێچه‌وانه‌ش������ه‌و‌ه س������یمكارته‌كه‌یان‬ ‫زۆرجار كۆمپانیاكه‌و فرۆشیاره‌كه‌ش به‌ش������داربووه‌كانیان راگرتووه‌‪ ،‬به‌هۆی راده‌گیرێت"‪.‬‬

‫كێ له‌گرانی بازاڕ به‌رپرسه‌؟‬ ‫حكومه‌ت وایكردوو‌ه‬ ‫چین ‌ی ناوه‌ڕاست نه‌مێنێ‬

‫حكومه‌ت هانده‌ر نیی ‌ه‬ ‫له‌بوژانه‌و‌ه ‌ی ژێرخان ‌ی ئابور ‌ی‬

‫حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم‬ ‫به‌رپرسیارو بێ به‌رنامه‌ی ‌ه‬

‫حكومه‌ت به‌رپرسه له‌وه‌ی‬ ‫بازاڕ ‌ی ئازاد ‌ی رێكنه‌خستوو‌ه‬

‫بیالل سلێمان‬ ‫په‌رله‌مانتاری فراكسیۆنی كۆمه‌ڵ ‌ی ئیسالم ‌ی‬

‫كاروان ساڵح‬ ‫په‌رله‌مانتار ‌ی فراكسیۆنی گۆڕان‬

‫دانا سه‌عید سۆفی‬ ‫په‌رله‌مانتار ‌ی فراكسیۆنی كوردستانی‬

‫به‌یان ئه‌حمه‌د به‌رواری‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی فراكسیۆنی یه‌كگرتوو ‌‬ ‫په‌رله‌مانتار ‌‬

‫گرانی بازاڕ په‌یوه‌ندی به‌وه‌و‌ه هه‌ی‌ه ك‌ه له‌هه‌رێمی كوردستان‪،‬‬ ‫حكومه‌ت هانده‌ر نیی‌ه بۆ ئه‌وه‌ی ژێرخانی ئابوری ببوژێته‌وه‌و‬ ‫به‌رنام‌ه هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی كه‌لوپه‌لی ناوخۆیی به‌كارببرێت‪،‬‬ ‫له‌واڵتانی دنیا ك‌ه ژێرخانی ئابوری به‌ره‌و پێشه‌و‌ه ده‌برێ‬ ‫حكومه‌ت هانی كه‌رتی تایبه‌ت ده‌دات تاوه‌كو كارگ‌ه‬ ‫دروست بكه‌ن‪ ،‬به‌وه‌ش پاره‌ی ناوخۆ ناچێت‌ه ده‌ره‌وه‌و‬ ‫كه‌لوپه‌لی ناوخۆش به‌رهه‌م ده‌هێنرێـت‪ ،‬به‌اڵم بۆ ئه‌م گرانیی‌ه‬ ‫به‌داخه‌و‌ه من ده‌ڵێم حكومه‌ت خۆی به‌رپرس‌ه ك‌ه پالنی نییه‌‪.‬‬ ‫له‌بوجه‌ی ‪ 2010‬ك‌ه هات‌ه په‌رله‌مان یه‌ك له‌خاڵه‌كان ئه‌و‌ه بوو‬ ‫ك‌ه ژێرخانی ئابوری به‌ره‌و پێشه‌و‌ه ببات‪ ،‬به‌اڵم یه‌ك دینار‌و‬ ‫یه‌ك دۆالر دانه‌نرابوو بۆ به‌هێزكردنی ژێرخانی ئابوری‪،‬‬ ‫من پرسیارێكم له‌وه‌زیری دارایی كرد وه‌اڵمه‌كه‌ی ئه‌وه‌بوو ك‌ه‬ ‫ئه‌و پڕۆژانه‌ی ك‌ه پێشكه‌ش كراون كرێكاری خۆمان كاری‬ ‫تیاده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه نابێت‌ه هۆی ژێرخانی ئابوری‌و ته‌ركیز‬ ‫ناخات‌ه سه‌ر بازاڕ‪ ،‬بۆی‌ه ده‌بێت حكومه‌ت به‌رنامه‌یه‌كی هه‌بێت‬ ‫بۆ ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی بازاڕ‌و كۆنترۆڵكردنی‪.‬‬

‫به‌پله‌ی یه‌كه‌م حكومه‌ت به‌رپرس‌ه له‌گرانی بازاڕ ئه‌ویش‬ ‫به‌دووهۆكار‪ ،‬یه‌كێك له‌وان‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه وه‌زاره‌تی پالندانان‬ ‫ده‌بێت به‌رنامه‌ی هه‌بێت بۆ هاورده‌كردنی كه‌لوپ‌هل‌و هه‌موو‬ ‫پێداویستییه‌كانی هاوواڵتیان‪ ،‬جاری واهه‌ی‌ه ئه‌وه‌ند‌ه شت‬ ‫دێت‌ه ناو هه‌رێمی كوردستان ك‌ه شت‌ه خۆماڵییه‌كانی خۆمان‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه ناكات ك‌ه پاره‌ی گواستنه‌وه‌كه‌ی بۆ بمێنێـته‌وه‌‪،‬‬ ‫پالن‌و پێوه‌رێك نیی‌ه بۆ ئه‌وه‌ی بزانرێت له‌م هه‌رێم‌ه چی‬ ‫پێویسته‌‪ ،‬بااڵنسێك نیی‌ه تاوه‌كو ئه‌وه‌ند‌ه شت له‌بازاڕدا‬ ‫فه‌راهه‌م بكرێت ك‌ه خه‌ڵك بتوانێت هه‌م مونافه‌سه‌یه‌ك‬ ‫دروست بكات‌و هه‌م شته‌كانی خۆشی فه‌راهه‌م بكات‪،‬‬ ‫الیه‌نێكی تریش ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه هیچ كاتێك حكومه‌ت كارێكی‬ ‫وای نه‌كردوو‌ه كه‌سانێك ببرێن‌ه دادگا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی وایان‬ ‫له‌و بازاڕ‌ه كردووه‌‪ ،‬هه‌موو ئه‌و هه‌ڵب‌هز‌و دابه‌زینه‌ی ك‌ه له‌بازاڕ‬ ‫ده‌كرێت چه‌ند سه‌رمایه‌دارێكن ك‌ه یاری به‌و بازاڕ‌ه ده‌كه‌ن‬ ‫ك‌ه ئه‌ویش به‌داخه‌و‌ه كۆمه‌ڵێك به‌رپرسیان له‌شته‌وه‌ی‌ه‌و‬ ‫هاوكاتیش به‌داخه‌و‌ه حكومه‌تی هه‌رێم هیچ به‌رنامه‌یه‌كی نییه‌‪.‬‬

‫ده‌بێت بزانین چه‌ند‌ه خواست‌و خستنه‌ڕوو هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌شێكی په‌یوه‌ندی به‌بازرگانه‌كانه‌و‌ه هه‌یه‌و‬ ‫به‌شێكیشی په‌یوه‌ندی به‌حكومه‌ته‌و‌ه هه‌ی‌ه ك‌ه پێموای‌ه‬ ‫پێویستی به‌یاسایه‌ك‌ه تاوه‌كو كۆنترۆڵی ئه‌و بازاڕ‌ه‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی تریشه‌و‌ه په‌یوه‌ست‌ه به‌ویژدانی بازرگانه‌كانه‌و‌ه‬ ‫ك‌ه به‌رپرسیارێتی خۆیان هه‌ڵبگرن‪ ،‬بێگومان‬ ‫حكومه‌تیش نابێت ڕێبگرێت به‌ڵكو ده‌بێت ڕێكی‬ ‫بخات‪ ،‬تائێستاش ك‌ه ڕێك نه‌خراو‌ه هۆكار ئه‌و‌ه‬ ‫ك‌ه سیاسه‌تێكی ڕوون‌و ئاشكرا نییه‌و تێڕوانینمان‬ ‫بۆ بازاڕی ئازاد نییه‌‪ ،‬ده‌توانم بڵێم حكومه‌ت له‌و‌ه‬ ‫به‌رپرس‌ه ك‌ه تائێستا ئه‌و گرانبوونه‌ی بازاڕی‬ ‫ڕێكنه‌خستووه‌و بازاڕی ئازاد به‌مانای ئه‌و‌ه نیی‌ه‬ ‫به‌ره‌اڵیی بێت‪ ،‬بازرگانه‌كانیش ده‌بێت ئه‌ركی‬ ‫ئه‌خالقییان له‌ئه‌ستۆدا بێـت‪ ،‬به‌اڵم تائێستا ئه‌و ئه‌رك‌ه‬ ‫ئه‌خالقییه‌یان نه‌گرتووه‌ت‌ه ئه‌ستۆی خۆیان‪.‬‬

‫ئه‌م پرسیار‌ه زۆر گرنگ‌ه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی‬ ‫ڕاسته‌وخۆی به‌ژیانی خه‌ڵكه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬جگ‌ه‬ ‫له‌وه‌ش ده‌بێت ڕێگه‌چاره‌یه‌ك بدۆزرێته‌و‌ه بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و گرانییه‌ی بازاڕه‌كانی‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬چونك‌ه سه‌رده‌مه‌ك‌ه بوو‌ه به‌سه‌رده‌می‬ ‫به‌كاربردن‪ ،‬لێره‌دا حكومه‌ت به‌پرس‌ه له‌وه‌ی‬ ‫ك‌ه به‌رنامه‌یه‌كی گونجاوی دانه‌ناوه‌‪ ،‬دووه‌م‬ ‫هۆكاریش ئه‌و كرانه‌وه‌یه‌ی سنوره‌كان‌ه به‌ڕووی‬ ‫هه‌رێمی كوردستاندا‪.‬‬ ‫حكومه‌ت به‌رپرس‌ه له‌وه‌ی ك‌ه ده‌توانێت‬ ‫شت بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر سه‌یری خه‌ڵكی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان بكه‌یت ده‌بینیت چینی ناوه‌ڕاست‬ ‫نییه‌‪ ،‬یان چینێكی زۆر ده‌وڵه‌مه‌نده‌‪ ،‬یان چینێكی‬ ‫زۆر هه‌ژاره‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر حكومه‌ت ده‌یه‌وێـت خزمه‌تی‬ ‫خه‌ڵك بكات ده‌بێ به‌رنامه‌یه‌كی گونجاوی بۆ‬ ‫دابنێت‪.‬‬


‫‪4‬‬ ‫كچێك به‌هۆی بوختانی هاوڕێكانییه‌و ‌ه ده‌كوژرێت‬ ‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫سه‌ردار ئه‌و كوڕه‌ ته‌مه‌ن‬ ‫‪ 21‬ساڵه‌یه‌ كه‌ به‌هۆی‬ ‫هه‌ڵبه‌ستنی تۆمه‌تی چه‌ند‬ ‫كچێكه‌وه‌‪ ،‬خوشكه‌ ته‌مه‌ن‬ ‫‪ 17‬ساڵه‌كه‌ی ده‌كوژێت‌و‬ ‫ئێستا له‌زینداندایه‌‌و ئاوات‬ ‫به‌مه‌رگی خۆی ده‌خوازێت‪.‬‬ ‫ دیمه‌ن بورهان‬

‫به‌وته‌ی س������ه‌ردار ته‌نها به‌هۆی‬ ‫قس������ه‌ی هاوڕێیه‌ك������ی زۆر‬ ‫له‌خوشكه‌كه‌ی توڕ‌ه بووه‌و بۆت‌ه هۆی‬ ‫ئه‌وه‌ی ك‌ه فیشه‌كێكی پێو‌ه بنێت‌و‬ ‫خوشكه‌كه‌ی بكوژێت‪.‬‬ ‫"ك‌ه ئه‌و قسه‌یان كرد‬ ‫به‌رچاوم تاریكبوو"‬ ‫كاتێ������ك ئ������ه‌و ك������وڕ‌ه ده‌چێت‬ ‫بۆ ب������ه‌رده‌م قوتابخان������‌ه به‌دوای‬ ‫ی خوشكیدا‪ ،‬ك‌ه‬ ‫هێنانه‌وه‌ی شادان ‌‬ ‫ی ده‌بێت‪،‬‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌‬ ‫ی چواره‌م ‌‬ ‫قوتاب ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌بینێت ش������ادان‌و چه‌ند كچێك ‌‬ ‫ی شه‌ڕیانه‌و ده‌ستتیان داوه‌ت‌ه‬ ‫هاوڕێ ‌‬ ‫قژی یه‌كتری‪ ،‬ك‌ه سه‌ردار نزیك‬ ‫ده‌بێته‌و‌ه یه‌كێ������ك له‌هاورێكانی‬ ‫خوش������كه‌كه‌ی به‌ش������ادان ده‌ڵێت‪،‬‬ ‫"تۆ ئه‌و كچه‌ی������ت ك‌ه هه‌ر ڕۆژه‌و‬ ‫ی پیاوێكدایت‌و‬ ‫ی س������ه‌یار‌ه ‌‬ ‫له‌پێش ‌‬ ‫ی‬ ‫پێت ڕاده‌بوێرن‪ ،‬چ������ۆن ده‌توان ‌‬ ‫ته‌علیق له‌من بده‌یت‪ ،‬حه‌قت چی‌ه‬

‫هه‌ندێجار بکوژی سه‌ره‌کی کچان‌و ژنان خۆیانن نه‌ک ره‌گه‌زی به‌رامبه‌ر‬

‫ێ ده‌ڕۆم‪ ،‬خۆت‬ ‫بۆكوێ‌‌و له‌گه‌ڵ ك ‌‬ ‫زۆر پاكی‌؟"‪.‬‬ ‫ناوب������راو جه‌ختی ل������ه‌و‌ه كرده‌و‌ه‬ ‫ك������‌ه هی������چ كاتێك له‌گ������ه‌ڵ ئه‌و‬ ‫ی نه‌بووه‌و‬ ‫خوشكه‌یدا كێشه‌و گرفت ‌‬ ‫زۆر به‌نازو خۆشه‌ویس������تیش بوو‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌الی‌‪" ،‬كاتێك گوێم له‌كچه‌كان ‌‬ ‫ی بوو ئه‌و قس������ه‌یان كرد‪،‬‬ ‫هاوڕێ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رچاوم تاریكبوو چاوم عه‌رزیش ‌‬

‫ی شادانم گرت‌و‬ ‫نه‌ده‌بینی‌‪ ،‬بۆی‌ه قژ ‌‬ ‫فڕێمدای‌ه ناو س������ه‌یاره‌كه‌وه‌"‪ .‬ئه‌و‬ ‫پاش ئه‌وه‌ی خوش������كه‌كه‌ی بردوت‌ه‬ ‫ناو ئۆتۆمبێله‌كه‌یه‌وه‌‪ ،‬به‌كچه‌كانی‬ ‫تری وتوه‌‪" ،‬ده‌بێت ئه‌و قسانه‌م بۆ‬ ‫بسه‌لمێنن"‪ ،‬یه‌كێك له‌كچه‌كانیش‬ ‫وتویه‌تی‪" ،‬به‌به‌ڵگه‌و‌ه بۆت ده‌سه‌لمێنم‬ ‫ك‌ه هه‌موو ڕۆژێك پێش قوتابخان‌ه‬ ‫ی خه‌ڵكیدا"‪.‬‬ ‫ده‌ڕوات له‌گه‌ڵ پیاو ‌‬

‫نه‌كردووه‌و له‌گه‌ڵ كه‌سدا نه‌رۆشتووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم س������ه‌ردار به‌م‌ه ڕاز ‌ی نابێت‌و‬ ‫ب������ه‌رده‌وام ده‌بێ������ت له‌ئیهانه‌كردن ‌ی‬ ‫خوش������كه‌كه‌ی‌‌و به‌قایش لێ ‌ی ده‌دات‬ ‫هه‌تا خۆش������كه‌كه‌ی دان به‌و قسانه‌دا‬ ‫بنێت ك‌ه هاوڕێكانی دوایان خستووه‌‪.‬‬ ‫به‌دبه‌خت ‌ی ش������ادانیش له‌وه‌دا بوو‌ه‬ ‫ك‌ه له‌و ڕۆژه‌دا دایكی له‌ماڵ نه‌بووه‌و‬ ‫باوكی‌و براكه‌ی تریشی له‌سه‌ر دوكان‬ ‫بوون‪ ،‬بۆی‌ه كه‌س به‌هاواری ئه‌و كچه‌دا‬ ‫نه‌گه‌یشت‪ ،‬به‌هۆی فشارهێنانی زۆری‬ ‫براكه‌یه‌و‌ه له‌سه‌ری شادان وتویه‌تی‪،‬‬ ‫"به‌ڵ ‌ی ده‌ستم خۆش بێت وامكردووه‌‪،‬‬ ‫خۆ ت������ۆ نه‌به‌خ������واو نه‌به‌پێغه‌مبه‌ر‬ ‫بڕواناك‌ه ‌ی وازم لێبهێنه‌"‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی س������ه‌ردار كاتێك گوێی له‌و‬ ‫قسه‌یه‌ی خوشكه‌كه‌ی ده‌بێت‪ ،‬یه‌كسه‌ر‬ ‫ده‌س������ت ده‌بات بۆ كانتۆره‌كه‌یان‌و‬ ‫ده‌مانچه‌ك������‌ه ‌ی له‌ژێرجله‌كان������دا‬ ‫ده‌رده‌كات‌و ده‌ڵێ������ت‪" ،‬ڕاس������ت ‌ی‬ ‫نه‌گێڕیته‌و‌ه ده‌تكوژم"‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه ئه‌و كات‌ه‬ ‫ویس������تویه‌تی ته‌نها بیترس������ێنێت‪،‬‬ ‫"شادان به‌ده‌ستمه‌و‌ه سپ ‌ی بوو بوو‪،‬‬ ‫"ئینكار ‌ی خۆ ‌ی وه‌ها توڕ‌ه ‌ی كردم" هه‌ناس‌ه ‌ی به‌حاڵ ده‌هات‌ه ده‌ره‌وه‌"‪.‬‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی له‌الیه‌ن براكه‌یه‌و‌ه شادان‬ ‫‌‪،‬‬ ‫به‌گریان������ه‌و‌ه ده‌برێته‌و‌ه ب������ۆ ماڵه‌وه‬ ‫شادان چۆن ده‌كوژێت؟‬ ‫‌و‬ ‫سه‌ردار بردویه‌تی‌ه ژوره‌ك‌ه ‌ی خۆی ئه‌و كـــــــــــوڕ‌ه له‌لێدوانێکــــــــــــــــدا بۆ‬ ‫ده‌س������ت ‌ی ك������ردوو‌ه به‌لێدانی‌و پێی نم نم سوێند ده‌خوات‌و جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫وتوه‌‪" ،‬ده‌بێت ئه‌وكه‌س������ه‌م پێبڵ ‌ی ك‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه هه‌رچه‌ند له‌وكاته‌دا ته‌واو‬ ‫ده‌تهێنێت‌و ده‌تبات"‪.‬‬ ‫توڕه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ بیر ‌ی له‌كوشتن ‌ی‬ ‫سوێند‬ ‫شادان‬ ‫پاش لێدانێكی زۆر‬ ‫ئه‌و ته‌نیا خوشك‌ه ‌ی نه‌كردۆته‌وه‌‌و وتی‌‪،‬‬ ‫ده‌خوات ك‌ه هیچ كاتێك شت ‌ی وای "ك‌ه ده‌مانچه‌كه‌م به‌ده‌س������تمه‌و‌ه گرت‪،‬‬

‫خۆم لێ������ ‌ی ده‌ترس������ام‪ ،‬چونك‌ه هیچ‬ ‫كات ده‌مانچه‌م به‌ده‌سته‌و‌ه نه‌گرتبوو‪،‬‬ ‫هاوڕێیه‌كم كڕیبووی بۆ خۆی‌و به‌دز ‌ی‬ ‫ماڵه‌وه‌یان ال ‌ی من داینابوو"‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی سه‌ردار سه‌یری ده‌مانچه‌كه‌ی‬ ‫نه‌كردوو‌ه ك‌ه فیش������ه‌ك له‌پێش������ه‌و‌ه‬ ‫بووه‌‌و بۆ ترس������اندن ‌ی شادان ڕو ‌ی‬ ‫ده‌مانچه‌ك������ه‌ی تێكردوو ده‌س������تی‬ ‫پێداناوه‌‪ ،‬ش������ادان وتویه‌تی‪" ،‬به‌خوا‬ ‫هیچم نه‌كردووه‌"‪ ،‬سه‌رداریش ده‌ڵێت‪،‬‬ ‫"ویستم ده‌مانچه‌ك‌ه الیببه‌م فیشه‌كێك‬ ‫ده‌رچوو به‌رمێش������ك ‌ی كه‌وت‪ ،‬دوا ‌ی‬ ‫دوو ده‌قیق‌ه گیان ‌ی له‌ده‌ستدا"‪.‬‬ ‫دوا ‌ی گیان له‌ده‌س������تدانی ش������ادان‬ ‫سه‌ردار ته‌له‌فۆن بۆ باوك ‌ی ده‌كات‌و‬ ‫ده‌ڵێت‪" ،‬باوك‌ه خێرا وه‌ره‌و‌ه فیشه‌كم‬ ‫له‌ده‌س������ت ده‌رچووه‌"‪ ،‬پ������اش ئه‌و‌ه‬ ‫سه‌ردار ش������ادان ده‌كات‌ه باوه‌شی‌‌و‬ ‫ده‌یبات بۆنه‌خۆشخانه‌و له‌وێ خۆ ‌ی‬ ‫ده‌ستگیر ده‌كرێت‪ ،‬پاش لێكۆڵینه‌و‌ه‬ ‫دان به‌تاوانه‌كه‌ی������دا ده‌نێت‌و ده‌ڵێت‪،‬‬ ‫"م������ن تاوانبارێك ‌ی نه‌فامم ده‌مه‌وێت‬ ‫بمرم‪ ،‬چه‌ند جار خۆم برسی‌و تینوو‬ ‫كردوو‌ه تابمرم له‌زیندان‪ ،‬ده‌س������تم‬ ‫خستۆت‌ه قوڕگم تابخنكێم‪ ،‬چونك‌ه قه‌د‬ ‫له‌خۆم خۆشنابم‌و په‌شیمانم له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫بوختان‌ه خۆشكه‌كه‌مم له‌ده‌ستدا"‪.‬‬

‫تێبینی‌‪:‬‬ ‫له‌به‌ر پاراستنی باری كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌‪ ،‬ناوه‌كانیان خـوازراون‌و‬ ‫ناوی راستییان له‌الی نم نم‬ ‫پارێزراوه‌‪.‬‬

‫ژنێك له‌داخی هاوسه‌ره‌كه‌ی حه‌ز له‌هاوڕێیه‌كی مێرده‌كه‌ی ده‌كات‬ ‫"جه‌مال خۆ ‌ی كرد به‌ژوور‌دا‌و من‌و نه‌وزاد ‌ی پێكه‌و‌ه بینی به‌ڕوتی‌"‬ ‫نازه‌‪ ،‬وێنه‌ی ژیان‌ه سه‌خته‌كه‌ی جارانی‬ ‫ده‌هێنایه‌و‌ه پێش چاوی‌و ده‌یوت‪" ،‬من‬ ‫ژنێك پاش ئه‌وه‌ی مێرده‌كه‌ی‬ ‫له‌ته‌مه‌نێكی منداڵیدا شووم به‌جه‌مال‬ ‫رێگه‌ی چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫كرد‪ ،‬ئومێده‌وار بووم بتوانم خۆشترین‬ ‫لێده‌گرێت‪ ،‬له‌ئه‌نجامی ئه‌وه‌دا‬ ‫ژیان ببه‌ین‌ه س������ه‌ر‪ ،‬به‌اڵم دڵپیس ‌ی ئه‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ پیاوێكی هاورێی‬ ‫ڕۆژ ل������ه‌دوا ‌ی ڕۆژ ژیان������ ‌ی لێ تاڵتر‬ ‫مێرده‌كه‌یدا راده‌بوێرێت‌و پاش‬ ‫ده‌كردم"‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی ئاشكرا ده‌بێت‪ ،‬زیندان‬ ‫ئه‌و كاته‌ی ئه‌و ژن������‌ه دوو گیان بوو‌ه‬ ‫ده‌كرێت‌و ئێستا په‌شیمان ‌ه‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌ی نه‌یهێشتوو‌ه بڕوات‌ه الی‬ ‫له‌و كاره‌ی‪.‬‬ ‫دكتۆری پی������او‪ ،‬به‌وته‌ی خۆی كاتی‬ ‫له‌دایكبوونی منداڵه‌كه‌شی نه‌یهێشتوو‌ه‬ ‫بچێت‌ه نه‌خۆشخانه‌و پێی وتووه‌‪" ،‬ده‌بێت‬ ‫دیمه‌ن بورهان‬ ‫له‌ماڵه‌و‌ه منداڵه‌كه‌ت ببێت‌و نه‌چیت‌ه الی‬ ‫هیچ دكتۆریك������ی نامه‌حره‌می پیاو"‪،‬‬ ‫ناز‌ه ‌ی ‪18‬س������اڵ ماو‌ه ‌ی س������ ‌ێ ساڵ‌ه بۆی‌ه ته‌نها مامانێكی له‌ال بوو‌ه كاتێك‬ ‫هاوس������ه‌رگیر ‌ی ك������ردووه‌‪ ،‬له‌گ������ه‌ڵ كۆرپه‌كه‌ی له‌دایك بووه‌‪.‬‬ ‫جه‌مال ‌ی ‪33‬س������اڵ‌و به‌وت������‌ه ‌ی ئه‌و ژن‌ه‬ ‫به‌هۆ ‌ی جیاواز ‌ی ته‌مه‌نیانه‌و‌ه هه‌میش‌ه "هاورێی مێرده‌كه‌مم خۆشویست"‬ ‫هاوس������ه‌ره‌كه‌ی به‌گومانه‌و‌ه س������ه‌یری ناز‌ه چه‌ند جارێك له‌سه‌ر ئه‌و كێشان‌ه‬ ‫ك������ردووه‌و رێگه‌ی ب������ازارو چوون‌ه ت������ۆراوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌ر ئ������ه‌وه‌ی جه‌مال‬ ‫ئام������ۆزای ب������ووه‌‪ ،‬زوو زوو باوكی‬ ‫ده‌ره‌وه‌شی لێگرتووه‌‪.‬‬ ‫ناردویه‌تی������ه‌و‌ه ب������ۆ الی مێرده‌كه‌ی‪،‬‬ ‫ئه‌ویش زۆر له‌و ژیان‌ه بێزار ده‌بێت‌و‬ ‫رێگه‌ی چوون‌ه ده‌ره‌وه‌ی لێگرتوو‌ه‬ ‫ئه‌و ژن‌ه ك‌ه ئێستا له‌زینداندایه‌‪ ،‬زۆر به‌وته‌ی خۆی ته‌نها شوێنێك جه‌مال‬ ‫به‌هێمنی چیرۆك������ی ئه‌و رۆژانه‌ی بۆ رێگه‌یدابێت بچێ������ت ماڵی نه‌وزادی‬ ‫نم نم گێرایه‌و‌ه ك‌ه به‌هۆیه‌و‌ه راپێچی هاوڕێی خ������ۆی بووه‌‪ .‬بۆی‌ه ئه‌و ژنه‌ش‬ ‫زین������دان كراوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی نه‌ش������ارده‌و‌ه دان ب������ه‌وه‌دا ده‌نێت ك‌ه به‌هۆی كه‌می‬ ‫ك‌ه به‌هۆی منداڵ������ی ته‌مه‌نی‌و جوانی ته‌مه‌نیه‌و‌ه زۆر بی������ری نه‌كردوه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫روخس������اریه‌و‌ه هاوس������ه‌ره‌كه‌ی زۆر بڕیاریداو‌ه په‌یوه‌ندی دروست بكات‬ ‫رێگری كردووه‌‪" ،‬جه‌مال زۆر دڵ ‌ی لێم له‌گه‌ڵ هاوڕێی مێرده‌كه‌یدا‪" ،‬نه‌وزاد‬ ‫پیس بوو‪ ،‬تاوای لێهات نه‌یده‌هێشت ژنێك‌و دوو منداڵ ‌ی هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم گوێم‬ ‫بڕۆم‌ه ب������ازاڕه‌وه‌و خۆ ‌ی جل‌و به‌رگ‌و به‌و‌ه نه‌داو په‌ن������ام بۆ برد‌و داوامكرد‬ ‫هه‌موو كه‌لوپه‌لێك ‌ی ماڵیشی بۆده‌كڕیم‪ ،‬ك‌ه په‌یوه‌ندیم له‌گه‌ڵدا ببه‌ستێت‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫به‌ومه‌رج‌ه ‌ی بۆ هیچ ش������وێنێك به‌ب ‌ێ به‌بێ بیركردنه‌و‌ه ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕی‌و‬ ‫خۆشحاڵ بوو"‪.‬‬ ‫جه‌مال نه‌ڕۆم"‪.‬‬

‫نازه‌‪ ،‬به‌بیانوی ئیشی دورمانه‌و‌ه زوو‬ ‫زوو چوو‌ه بۆ الی ژنه‌كه‌ی نه‌وزاد ك‌ه‬ ‫به‌رگدوور بووه‌‪" ،‬ئه‌و كاتان‌ه ده‌ڕۆشتم‬ ‫ك������‌ه نه‌وزاد نامه‌یه‌كی ب������ۆ بناردمای‌ه‬ ‫یان به‌دزییه‌و‌ه ته‌له‌فۆن ‌ی بكردمایه‌‪ ،‬ك‌ه‬ ‫ده‌چووم ژنه‌كه‌ی له‌وێ نه‌بوو به‌یه‌كه‌و‌ه‬ ‫رامانده‌بوارد"‪ .‬ناوبراو جه‌ختی له‌و‌ه‬ ‫ك������رده‌و‌ه ك‌ه ئه‌و كات‌ه هه‌ڵه‌یه‌كی زۆر‬ ‫گه‌وره‌ی ك������ردوو‌ه ك‌ه ئ������ه‌و كاره‌ی‬ ‫كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم پێش ئه‌وه‌ی بیربكاته‌و‌ه‬ ‫به‌كارێكی باشی زانیوه‌‪" ،‬ئه‌و كاته‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ نه‌وزاددا بووم به‌كاتێكی خۆشم‬ ‫ده‌زانی‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ده‌زانم ك‌ه هه‌ڵه‌بووم‪،‬‬ ‫خۆزگ‌ه ته‌القم وه‌ربگرتایه‌‌و هه‌ڵبهاتمای‌ه‬ ‫نه‌ك هه‌ڵه‌م بكردایه‌‌و بكه‌وتمایه‌ت‌ه ئه‌م‬ ‫ژیان‌ه ناخۆشه‌ی ئێستاوه‌"‪.‬‬ ‫"هاوسه‌ره‌كه‌م ئێمه‌ی بینی پێكه‌وه‌"‬ ‫رۆژێك جه‌مال له‌ماڵ نابێت‌و نازه‌ش‬ ‫بانگی نه‌وزاد ده‌كات تابچێت‌ه ماڵیان‬ ‫پێكه‌و‌ه بخه‌ون‪ ،‬نه‌وزادیش یه‌كس������ه‌ر‬ ‫ده‌گات‌ه ئ������ه‌وێ‪ ،‬له‌گه‌ڵ ن������از‌ه پێكه‌و‌ه‬ ‫ل������ه‌ژووره‌و‌ه ده‌ب������ن‪ ،‬كوتوپڕ جه‌مالی‬ ‫مێردی خۆی ده‌كات به‌ژووردا‪ .‬به‌وته‌ی‬ ‫ئه‌و ژن‌ه هیچ رۆژێك هاوس������ه‌ره‌كه‌ی‬ ‫نیوه‌ڕوان نه‌چووه‌ته‌و‌ه بۆ ماڵه‌وه‌‪" ،‬ئه‌و‬ ‫رۆژ‌ه بی������رم چوو ده‌رگای حه‌وش������‌ه‬ ‫دابخ������ه‌م‪ ،‬وه‌ك ئ������ه‌وه‌ی خوا بیه‌وێت‬ ‫ئاش������كرامان بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌رگاكه‌م‬ ‫دابخستای‌ه له‌و كێش������ه‌ی‌ه رزگارمان‬ ‫ده‌بوو‪ ،‬ب������ه‌اڵم كاتێكمان زانی جه‌مال‬ ‫خۆ ‌ی كرد به‌ژووره‌وه‌دا‌و من‌و نه‌وزاد ‌ی‬ ‫پێكه‌و‌ه بینی به‌ڕوت������ی‌‪ ،‬هیچ ‌ی نه‌وت‬ ‫په‌المار ‌ی نه‌وزادی داو ده‌مانچ‌ه ‌ی نه‌بوو‬ ‫ئه‌گینا ده‌یكوشتین‪ ،‬هه‌تا چوو چه‌قۆ‬

‫زۆرجار په‌راوێزخستنی ژنان له‌الیه‌ن پیاوانه‌و‌ه هه‌ستی تۆڵه‌کردنه‌وه‌یان تیادا ده‌ورووژێنێت‬ ‫بهێنێت‪ ،‬نه‌وزاد ڕایكردو من ویستم نه‌وزادی������ش له‌زیندان ده‌مێننه‌وه‌‪ ،‬ناز‌ه باوكم‪ ،‬ئه‌گه‌ر وام نه‌كردای‌ه ده‌متوانی‬ ‫خۆم بگۆڕم چه‌قۆیه‌ك ‌ی لێدام‌و به‌رقۆڵم وتی‪" ،‬ن������ه‌وزاد له‌كاتی لێكۆڵینه‌وه‌دا له‌گه‌ڵ منداڵه‌كه‌م پێكه‌و‌ه له‌خانویه‌كدا‬ ‫هه‌موو تاوانه‌كه‌ی خستووه‌ت‌ه سه‌ر من‌و بژیین"‪.‬‬ ‫كه‌وت"‪.‬‬ ‫تێبینی‌‪ :‬له‌به‌ر پاراستنی باری‬ ‫دوات������ر جه‌مال ته‌له‌ف������ۆن بۆ پۆلیس مێرده‌كه‌م ته‌اڵقی دام‌و ماڵی باوكیشم‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی ئه‌و كه‌سانه‌‪ ،‬ناوه‌كانیان‬ ‫ده‌كات‌و هه‌رسێكیان ده‌به‌ن بۆ بنكه‌ی ئێس������تا بمبیننه‌و‌ه ده‌مك������وژن‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫خـــــوازراون‌و ناوی راستییان له‌الی‬ ‫پۆلیس‪ ،‬پاش لێكۆڵینه‌وه‌ی سه‌ره‌تایی په‌شیمانم له‌و هه‌ڵ‌ه گه‌وره‌یه‌ی ك‌ه بوو‌ه‬ ‫نم نم پارێزراوه‌‪.‬‬ ‫جه‌م������ال ئ������ازاد ده‌كرێ������ت‌و نازه‌و هۆی دووركه‌وتنه‌و‌ه له‌منداڵه‌ك‌هم‌و ماڵی‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫ی رانی ‌ه‬ ‫ی ده‌اڵاڵن ده‌بێت ‌ه نمون ‌ه بۆ قوتابیان ‌‬ ‫قوتابخان ‌ه ‌‬

‫"مامۆستاكان زۆر له‌گه‌ڵمان باشن‌و لێمان ناده‌ن‪ ،‬شتی ده‌ره‌وه‌ی مه‌نهه‌جه‌كه‌مان فێر ده‌كه‌ن"‬ ‫قوتابخانه‌ی نمونه‌یی ده‌اڵاڵن‬ ‫ماوه‌ی چه‌ند ساڵێك ‌ه‬ ‫له‌گوندی ده‌اڵاڵنی سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫به‌قه‌زای رانیه‌ به‌هاوكار ‌‬ ‫ڕێكخراوی‌ كۆمه‌ك كراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌و قوتابخانه‌ نمونه‌یه‌دا‬ ‫سیستمی سویدی تێدا په‌یڕه‌و‬ ‫ده‌كرێت‌و پۆله‌كانی خوێندیش‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ه جیاواز‬ ‫له‌قوتابخان ‌ه ئاساییه‌كان‪.‬‬

‫ڕێزمان لێده‌گرن‌و سااڵنه‌ش گه‌شتی‬ ‫زانستیمان بۆ ئه‌نجام ده‌ده‌ن"‪.‬‬

‫" قوتابخانه‌كه‌مم زۆر خۆش ده‌وێت‪،‬‬ ‫زۆر ش������تمان فێر ده‌كه‌ن ك‌ه پێشتر‬ ‫هه‌ستمان به‌و شتان‌ه نه‌كرده‌وه‌"‪ ،‬ئه‌م‌ه‬ ‫وت‌ه ‌ی هێرش محه‌م������ه‌د‌ه ك‌ه یه‌كێك‌ه‬ ‫له‌قوتابیان ‌ی ئه‌و قوتابخان‌ه نمونه‌ییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و قوتابیی‌ه ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫له‌قوتابخانه‌كه‌یان������دا فێ������ری ئه‌وه‌یان‬ ‫ده‌كه‌ن ژینگ‌ه پاك ڕابگرن‌و گرنگی‬ ‫زۆر به‌كات بده‌ن‪" ،‬مامۆستاكان زۆر‬ ‫له‌گه‌ڵمان باش������ن‌و لێمان ناده‌ن‪ ،‬شتی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی مه‌نهه‌جه‌كه‌مان فێر ده‌كه‌ن"‪.‬‬

‫قوتاب ‌ی له‌شاره‌و‌ه دێن‌ه گونده‌ك‌ه‬ ‫س������ابیر ته‌ه������ا‪ ،‬به‌رێوه‌رب������ه‌ری‬ ‫قوتابخانه‌كه‌یه‌و ئام������اژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك‌ه‬ ‫كردنه‌و‌ه ‌ی قوتابخانه‌ك������‌ه بیرۆك‌ه ‌ی‬ ‫ڕێكخ������راو ‌ی كۆم������ه‌ك ب������وو ك������‌ه‬ ‫ڕێكخراوێك������ ‌ی كودیی������ه‌و له‌بوار ‌ی‬ ‫په‌روه‌رده‌دا كارده‌كات‪" ،‬ئه‌م بیرۆكه‌ی‌ه‬ ‫هات‌ه ئاراو‌ه تاكو س������ود له‌ئه‌زموونی‬ ‫واڵتان وه‌ربگرین"‪ .‬به‌وت‌ه ‌ی مامۆستا‬ ‫س������ابیر ئامانجی������ان له‌كردن������ه‌و‌ه ‌ی‬ ‫قوتابخانه‌ك‌ه ئه‌وه‌ی‌ه نمونه‌یه‌كی جوان‬ ‫دروست بكه‌ن بۆ وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه ‌ی‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردستان‪" ،‬تاوه‌كو بتوانن‬ ‫قوتابخانه‌كانی تری كوردستان ئه‌م‬ ‫سیس������ته‌م‌ه په‌یڕه‌و بكه‌ن"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫جه‌خت ‌ی له‌و‌ه كرده‌و‌ه ك‌ه به‌هۆ ‌ی به‌رز ‌ی‬ ‫ئاس������ت ‌ی خوێندن له‌قوتابخانه‌كه‌یان‬ ‫چه‌ندین قوتاب ‌ی له‌شار ‌ی ڕانیه‌و‌ه دێن‌ه‬ ‫قوتابخانه‌كه‌ی������ان‪" ،‬قوتابخانه‌كه‌مان‬ ‫هه‌موو ئاس������تێك ‌ی قوتابیان ‌ی تێدایه‌‪،‬‬ ‫له‌كۆی ‪ 170‬قوتابی ك‌ه له‌شوێنه‌كانی‬ ‫ت������ره‌و‌ه هاتوون ‪ 12‬قوتابی به‌رپرس‌و‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ند‌ه به‌رچاوه‌كانی تێدایه‌"‪.‬‬

‫له‌شاره‌و‌ه ده‌چێت‌ه گوند ‌ی ده‌اڵاڵن‬ ‫له‌نیا ئیبراهیم وه‌ك قوتابییه‌ك ئاماژ‌ه‬ ‫ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه هه‌م������وو به‌یانیه‌ك‬ ‫ل������ه‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی گونده‌كه‌ی������ه‌و‌ه ده‌چێت‌ه‬ ‫قوتابخان������‌ه نمونه‌یه‌ك������‌ه ‌ی ده‌اڵاڵن‪،‬‬ ‫"له‌به‌رئه‌و‌ه هاتووم‌ه ئه‌م قوتابخانه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونك‌ه مامۆستاكانی ئه‌م قوتابخانه‌ی‌ه‬ ‫مامه‌اڵكردن‌و ڕه‌فتاریان له‌گه‌ڵمان زۆر‬ ‫باش‌ه‌و به‌ش������ێوازێك ‌ی ئاسان فێرمان‬ ‫ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌و خوێندكار‌ه ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك‌ه جگ‌ه‬ ‫له‌وانه‌كان ‌ی خوێندن بابه‌ت ‌ی ده‌ره‌كیان‬ ‫فێرده‌كه‌ن‪" ،‬ش������تی ده‌ره‌وه‌شمان فێر‬ ‫ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ئاس������تی زانیاریمان‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ن������د بێ������ت‪ ،‬مامۆس������تاكان‬

‫خوازیار ‌ی نه‌هێشتن ‌ی توندوتیژین‬ ‫ئیبراهیم فه‌یزواڵ یه‌كێك‌ه له‌مامۆستایان ‌ی‬ ‫قوتابخان‌ه ‌ی ده‌اڵاڵن ‌ی نمونه‌یی‌و باس ‌ی‬ ‫له‌و‌ه ك������رد ك‌ه یه‌كێ������ك له‌ئامانج‌ه‬ ‫س������ه‌ره‌كییه‌كانیان كه‌مكردن������ه‌وه‌و‬ ‫نه‌هێش������تن ‌ی توندوتیژیی������ه‌‪" ،‬هیچ‬ ‫فێرگه‌یه‌ك ناتوانێت به‌بێ كۆتایهێنان‬ ‫به‌توندوتیژی هیچ كارێك له‌س������ه‌ر‬ ‫سیستمی تاز‌ه ئه‌نجام بدات"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ك مامۆس������تا ئیبراهیم باس ‌ی‬ ‫كرد قوتابخانه‌كه‌یان بۆ نه‌هێش������تن ‌ی‬ ‫توندوتیژ ‌ی هه‌نگاو ‌ی زۆر باش ‌ی ناوه‌‪،‬‬ ‫"له‌ماوه‌ی چوار س������اڵ ‌ی كاركردنمان‬ ‫توانیمان ئه‌و ڕاستی‌ه بسه‌لمێنین ك‌ه ئه‌م‬ ‫سیستم‌ه ده‌توانێت ئاینده‌یه‌كی جوان‬

‫ ئاوات عوسمان له‌رانی‌ه‬

‫نموونه‌یی بوونی قوتابخانه‌یه‌ک قوتابیان له‌ده‌وری خۆی کۆده‌کاته‌وه‌ فۆتۆ‪ :‬ئاوات عوسمان‬ ‫بۆ نه‌وه‌كانمان دروست بكات"‪.‬‬ ‫ی فه‌له‌سه‌ف‌ه ده‌خوێنن كتێب ب‌ه یه‌كێكیان به‌ناوی په‌نجاو یاخ������ود وێن‌ه بكێش������ێت یاخود‬ ‫منداڵه‌كان وان‌ه ‌‬ ‫له‌الیه‌ك������ ‌ی تره‌و‌ه مامۆس������تا چۆمان جی������اواز له‌هه‌م������وو قوتابخان������‌ه دووپرسیاره‌‪ ،‬هۆكاری په‌نجاودوو به‌قسه‌كردن وه‌اڵمی پرسیاره‌كه‌مان‬ ‫ی پرس������یاره‌كـــــــه‌ش ئه‌وه‌ی������‌ه ك������‌ه بداته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی ت������ر‪ ،‬له‌قوتابخان‌ه ‌‬ ‫محه‌مه‌د ك‌ه ماوه‌ی س������ێ س������اڵ‌ه له‌و بنه‌ڕه‌تییه‌كان ‌‬ ‫ی تره‌و‌ه ئه‌و مامۆس������تای‌ه‬ ‫ی په‌نجاودوو هه‌فته‌مان هه‌ی‌ه له‌ساڵێكدا له‌الیه‌ك������ ‌‬ ‫ی فه‌لسه‌ف‌ه به‌زمانێك ‌‬ ‫قوتابخانه‌ی������‌ه وان‌ه ده‌ڵێت������ه‌وه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه ده‌اڵاڵن وان‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌و‌ه كرده‌و‌ه ك‌ه وانه‌یه‌ك ‌‬ ‫به‌سه‌ركه‌وتن ‌ی سیس������ته‌مه‌ك‌ه ده‌كات‪ ،‬ساده‌و ساكار به‌مندااڵن ده‌وترێته‌و‌ه‌و هه‌ر هه‌فته‌ی پرس������یارێك ده‌درێت‌ه جه‌خت ‌‬ ‫ی فه‌لس������ه‌فه‌یان هه‌ی������‌ه به‌ناوی‬ ‫ی وانه‌كه‌ش باس له‌و‌ه فێرخ������واز له‌كۆتای������ی هه‌فته‌كه‌دا تر ‌‬ ‫"چونك‌ه خوێندكار له‌م سیس������تمه‌دا مامۆستایه‌ك ‌‬ ‫فێری په‌روه‌رده‌و فێركردن ده‌بێت"‪ .‬ده‌كات ك‌ه له‌و ڕێگه‌یه‌و‌ه فه‌لسه‌فه‌یان وه‌اڵمه‌كه‌مان ب������ۆ ده‌هێنێته‌وه‌‪ ،‬له‌و حه‌وت وانه‌ی فه‌لس������ه‌فی‪" ،‬بۆ ئه‌م‬ ‫وانه‌ی‌ه خوێندكاره‌كان به‌ش������ێوه‌ی‬ ‫ی گفتوگۆ ده‌بن"‪.‬‬ ‫ڕێگه‌یه‌و‌ه فێر ‌‬ ‫ئه‌و مامۆستای‌ه جه‌خت ‌ی له‌و‌ه كرده‌و‌ه پێده‌ناسێنن‪.‬‬ ‫ی ناوبـــــــــــــــــراو‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات بازنه‌یی داده‌نیش������ن مامۆستاكه‌ش‬ ‫ك‌ه بۆ به‌رزكردنه‌و‌ه ‌ی ئاست ‌ی زانست ‌ی س������جاد عه‌ب������دواڵ مامۆس������تا ‌‬ ‫ی فه‌لس������ه‌فه‌ی‌ه‌و ئام������اژ‌ه به‌و‌ه ك‌ه ئه‌و وانان‌ه بۆ ئاسته‌كانی پۆلی له‌ناو بازنه‌ك‌ه ده‌بێت بابه‌تێكی ناو‬ ‫قوتابیه‌كانیان له‌پشوو ‌ی هاویندا خول ‌ی وان‌ه ‌‬ ‫تایبه‌ت ب������ۆ قوتابیه‌كانیان ده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬ده‌دات ك‌ه مه‌به‌س������تیان له‌وتنه‌وه‌ی یه‌ك تا ش������ه‌ش ده‌بێت‪" ،‬وه‌اڵمی كتێبه‌ك‌ه ده‌خوێندرێت������ه‌و‌ه دواتر‬ ‫"خولی تایبه‌ت ب������ه‌و خوێندكاران‌ه وانه‌ی فه‌لس������ه‌ف‌ه ته‌نها ناساندنی پرسیاره‌كانیشمان له‌وه‌دا ده‌دۆزنه‌و‌ه گفتوگۆی له‌سه‌ر ده‌كرێت‌و هه‌ریه‌ك‬ ‫ده‌بینین ك‌ه له‌چه‌ند وانه‌یه‌كدا الوازن فه‌لسه‌فه‌یه‌‪" ،‬ش������ێوازی خوێندنی سێ داواكاری كراو‌ه بۆ وه‌اڵمدانه‌وه‌‪ ،‬له‌و فێرخوازان������ه‌ی له‌ناو بازنه‌كه‌ن‬ ‫تا ئاستیان به‌رز ببێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی هه‌بێت پرسیاری خۆیان ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫وانه‌ی فه‌لسه‌ف‌ه له‌م قوتابخانه‌ی‌ه دوو ئه‌ویش ده‌بێ توانای نوسین ‌‬

‫ی دهۆك به‌ده‌ست نه‌بوونی‌ كتێبه‌وه‌ ده‌ناڵێنن‬ ‫هێشتا قوتابخانه‌كان ‌‬

‫مامۆستایه‌ك‪ :‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی كتێبه‌كان كۆنن‌و هه‌موو ڕاهێنانه‌كان حه‌لكراون كات ‌ێ پرسیار ده‌كه‌م هه‌موو ‌ی ده‌یزانن‬ ‫ی‬ ‫زۆرێك له‌و قوتابخانانه‌ ‌‬ ‫كه‌ تائێستا به‌پێی‌ پێویست‬ ‫كتێبیان وه‌رنه‌گرتوو‌ه باس‬ ‫ی‬ ‫له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ بۆ فێركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫قوتابیه‌كانیان تووش ‌‬ ‫ی‬ ‫گرفت بوون‌و به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫پێداویستیه‌كانی‌ خوێندن‬ ‫ی دهۆك ئاماژ‌ه‬ ‫له‌په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌ ده‌دات كه‌ هێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نوێ‌ له‌ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫كتێبی ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌واندا نییه‌‌و وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ لێی‌ به‌رپرسیاره‌‪.‬‬ ‫جه‌مال حسێن له‌بادینان‬

‫"له‌گه‌ڵ هاوڕێك������ه‌م بۆ هه‌ند ‌ێ ماد‌ه یه‌ك‬ ‫كتێبیمان هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ند ‌ێ له‌هاوڕێكانیشمان‬ ‫له‌ب������ازاڕ كتێبیان كڕی������وه‌"‪ ،‬ئه‌م‌ه وت‌ه ‌ی‬ ‫ش������اه مه‌سعود‌ه ك‌ه قوتابی پۆل ‌ی شه‌شه‌م ‌ی‬ ‫بنه‌ڕه‌تی‌ه له‌قوتابخان‌ه ‌ی ‪‌ 11‬ی ئازار ‌ی بنه‌ڕه‌ت ‌ی‬ ‫به‌وجۆر‌ه ل‌ه بێ كتێبی خۆ ‌ی‌و هاوڕێك‌ه ‌ی‬ ‫ده‌دوا‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬جه‌خت ‌ی له‌و‌ه كرده‌و‌ه ك‌ه له‌دوا ‌ی‬ ‫چه‌ن������د تێپه‌ڕبوون������ ‌ی چه‌ن������د مانگێك‬ ‫به‌سه‌ر خوێندندا‪ ،‬تائێستا س ‌ێ كتێبیان‬ ‫وه‌رنه‌گرت������ووه‌‪" ،‬كتێبه‌كان له‌بازاڕ هه‌یه‌و‬ ‫له‌ناچاریدا ده‌یكڕین‪ ،‬زۆرێك له‌قوتابیان‬

‫دوات چه‌ند مانگێک له‌کرانه‌وه‌ی ده‌وامی قوتابخانه‌کان کتێبی پێویستیان پێنه‌گه‌یشتووه‌ فۆتۆ‪ :‬جه‌مال حسێن‬ ‫توانا ‌ی مادییان باش نیی‌ه تا بچین كتێب له‌مه‌لزه‌م������ه‌كان وه‌رناگرن‪ ،‬هه‌روه‌ك خۆ ‌ی پارساڵ به‌كارده‌هێننه‌وه‌و مامۆستایانیش بیركار ‌ی پارساڵیان به‌سه‌ر قوتابیه‌كاندا‬ ‫بكڕن"‪.‬‬ ‫باس������ ‌ی ده‌كات كتێبه‌كان ره‌نگاو ڕه‌نگ ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌ده‌ن ك������‌ه كتێب‌ه كۆنه‌كان دابه‌ش������كردوو‌ه ك‌ه هه‌موو ڕاهێنانه‌كان ‌ی‬ ‫تی������ا وه‌اڵمدراونه‌ت������ه‌وه‌‪ ،‬هه‌ربۆی������‌ه "له‌م‬ ‫نین‌و نوس������ینه‌كان ‌ی زۆر باش دیار نین‪ ،‬تووش ‌ی گرفت ‌ی كردوون‪.‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه "كێشه‌مان له‌تاقیكردنه‌و‌ه ‌ی وه‌رز ‌ی شیرین موسا مامۆستا له‌قوتابخان‌ه ‌ی به‌دلیس باره‌دا مامۆس������تا نازانێ������ت كام‌ه قوتاب ‌ی‬ ‫كتێبیان بۆ قوتابیه‌كان كۆپ ‌ی كردوو‌ه‬ ‫عه‌ل ‌ی ئه‌حمه‌د به‌ڕێوه‌ب������ه‌ر ‌ی قوتابخان‌ه ‌ی یه‌كه‌مدا بۆ دروست ده‌بێت‪ ،‬مامۆستایان‌و ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه قوتابیه‌كانیان باش زیره‌ك‌ه ی������ان الوازه‌‪ ،‬وه‌اڵمه‌كان هه‌موو ‌ی‬ ‫زان������ا ‌ی تێك������ه‌ڵ ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه قوتابیان گله‌ی ‌ی له‌نه‌بوون ‌ی كتێب ده‌كه‌ن"‪ ،‬له‌وانه‌كان تێناگه‌ن‪" ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی كتێبه‌كان له‌به‌رده‌ستیاندایه‌و قوتابیان هه‌وڵ ناده‌ن"‪.‬‬ ‫كتێب ‌ی بیركار ‌ی پۆل ‌ی شه‌شه‌م ‌ی بنه‌ڕه‌ت ‌ی هاوكات باس له‌وه‌ش ده‌كه‌ن ك‌ه له‌دانان ‌ی كۆنن‌و هه‌موو ڕاهێنانه‌كان حه‌لكراون كات ‌ێ به‌ڕێوه‌ب������ه‌ر ‌ی قوتابخان������‌ه ‌ی ن������ور ئاماژ‌ه‬ ‫ماو‌ه ‌ی ‪ 10‬ڕۆژ‌ه گه‌یشتۆت‌ه قوتابخانه‌كه‌یان‪ ،‬پرس������یار ‌ی وه‌رز ‌ی یه‌كه‌مدا گرفتیان بۆ پرسیار ده‌كه‌م هه‌موو ‌ی ده‌یزانن‪ ،‬چونك‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه په‌رتوكه‌كان ‌ی زانس������ت‌و‬ ‫هه‌موو ڕاهێنانه‌كان حه‌لكراوه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه بیركار ‌ی‌و ئینگلی������ز ‌ی ئه‌و كتێبانه‌ن ك‌ه‬ ‫"ژماره‌یه‌ك ‌ی زۆر كه‌م هاتبوو‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه دروست ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌پۆله‌كان������ ‌ی ی‌هك‌و دوو س������ێ ‌ی بنه‌ڕه‌ت ‌ی‬ ‫ناتوانم پرسیاره‌كه‌یان بۆ ڕوونكه‌مه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ناچار بووین كۆپ ‌ی بكه‌ین‌و وه‌ك مه‌لزه‌م‌ه‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی تره‌و‌ه خالید ته‌مه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی ده‌یخوێنن‪ ،‬پێویس������ت‌ه هه‌م������وو قوتابیه‌ك‬ ‫كتێبه‌كانی‌ پارساڵ به‌كارده‌هێنن‬ ‫بیده‌ین‌ه قوتابیه‌كان"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و به‌ڕێوه‌به‌ر‌ه جه‌خت ‌ی ل������ه‌و‌ه كرده‌و‌ه زۆرێك ل������ه‌و قوتابخانان‌ه ‌ی ك������‌ه به‌پێ ‌ی قوتابخان������‌ه ‌ی ن������ور ‌ی كچ������ان جه‌خت ‌ی هه‌یبێت‪" ،‬پێویس������ت‌ه ئه‌و كتێبان‌ه هه‌موو‬ ‫ك‌ه قوتابیه‌كان وه‌ك كتێبه‌كان س������وود پێویست كتێبیان وه‌رنه‌گرتووه‌‪ ،‬كتێبه‌كان ‌ی ل������ه‌و‌ه ك������رده‌و‌ه ك‌ه بۆ ئه‌مس������اڵ كتێب ‌ی قوتابیه‌ك هه‌یبێت‌و نه‌برێته‌و‌ه بۆ ماڵه‌وه‌"‪.‬‬

‫وه‌زاره‌ت ‌ی په‌روه‌رد‌ه كه‌مته‌رخه‌م‌ه‬ ‫دلۆڤ������ان عه‌بدولحه‌می������د به‌ڕێوه‌ب������ه‌ر ‌ی‬ ‫پێداویستیه‌كان ‌یخوێندنله‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌ی دهۆك باس������ ‌ی له‌و‌ه كرد ك‌ه‬ ‫هه‌تا ئێس������تا هه‌ند ‌ێ كتێب ‌ی قوناغه‌كان ‌ی‬ ‫یه‌ك بۆ ش������ه‌ش به‌ته‌واو ‌ی نه‌گه‌یش������تۆت‌ه‬ ‫گه‌نجینه‌كانیان‪" ،‬بیركار ‌ی‌و زانس������ت‬ ‫ك‌ه یه‌كێكی������ان ه ‌ی قوتابیه‌و یه‌كیان ه ‌ی‬ ‫ڕاهێنان‌ه به‌ته‌واو ‌ی نه‌گه‌یشتووه‌"‪ ،‬هاوكات‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌ش������دا ك‌ه كتێب ‌ی ئابوور ‌ی‬ ‫پۆله‌كان������ ‌ی ‪10‬و ‪11‬و ‪‌ 12‬ی ئاماده‌ی������ ‌ی‬ ‫نه‌گه‌یش������تۆت‌ه گه‌نجینه‌كان ‌ی په‌روه‌رد‌ه ‌ی‬ ‫دهۆك‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌دابه‌شنه‌كردن ‌ی كتێبی ‌ی نوێ‌‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی پێداویس������تیه‌كان ‌ی خوێندن‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ نم نم باس ‌ی له‌و‌ه كرد‬ ‫ك‌ه هێنان ‌ی كتێب ‌ی نو ‌ێ له‌ده‌سه‌اڵت ‌ی ئه‌واندا‬ ‫نییه‌‪ ،‬گرێبه‌ست ‌ی چاپكردن ‌ی كتێب له‌الیه‌ن‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌ی پ������ه‌روه‌رده‌و‌ه ده‌كرێت له‌گه‌ڵ‬ ‫چاپخانه‌كاندا‪" ،‬به‌اڵم ئه‌وان كه‌مته‌رخه‌من‪،‬‬ ‫ئێم������‌ه ته‌نه������ا چاوه‌ڕێ������ ‌ی ئه‌وه‌ی������ن ك‌ه‬ ‫كتێبه‌كان بێت‌و له‌گه‌نجینه‌كانه‌و‌ه به‌سه‌ر‬ ‫قوتابخانه‌كاندا دابه‌ش ‌ی بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس������ ‌ی له‌و‌ه كرد ك‌ه پۆله‌كان ‌ی‬ ‫ح������ه‌وت‌و هه‌ش������ت‌و ن������ۆ ‌ی بنه‌ڕه‌ت ‌ی ك‌ه‬ ‫خوێندنه‌كه‌ی������ان ب������وو‌ه به‌كرمانج������ی‌‪،‬‬ ‫په‌تووكه‌كانیان پێش������وه‌خت گه‌یشتووه‌‪،‬‬ ‫"ئه‌وه‌ش به‌ه������ۆ ‌ی به‌دواداچوون بۆ ئه‌و‬ ‫چاپخانه‌ی‌ه ‌ی له‌لوبنان ئه‌و كتێبان‌ه ‌ی چاپ‬ ‫كردووه‌"‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ی ‪ 60‬ساڵییدا واز له‌خوێندن ده‌هێنێت‬ ‫حه‌مه‌نادر ‪ ...‬له‌ته‌مه‌ن ‌‬

‫"حه‌زم ده‌كرد بچم ‌ه كۆلیژ‌و زانكۆ ته‌واو بكه‌م‪ ،‬به‌اڵم ته‌مه‌ن رێگه‌م نادات"‬

‫ی ‪60‬ساڵیدا واز له‌قوتابخان‌ه‬ ‫له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫بهێنێت‪" ،‬بۆمن له‌و ته‌مه‌ن‌ه ناخۆش‌ه‬ ‫ی خه‌ڵ������ك بۆخوێندن‪،‬‬ ‫بچم������‌ه ماڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆی‌ه وازم هێناو كچه‌كه‌شم به‌ناو ‌‬ ‫ی ساڵ‌ه‬ ‫كه‌لسوم ك‌ه له‌گه‌ڵ خۆم س ‌‬ ‫بوو ئه‌ویش ده‌ركرا"‪.‬‬

‫ی ‪31‬ساڵ دابڕان‬ ‫دوا ‌‬ ‫له‌خوێندن‪ ،‬حه‌م ‌ه نادر‬ ‫ده‌چێته‌وه‌ به‌رخوێندن‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌‬ ‫ی ‪‌ 12‬‬ ‫تاوه‌كو پۆل ‌‬ ‫ی‬ ‫بخوێنێت‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌‬ ‫مانه‌و‌هی‌ له‌هه‌مان پۆلدا‬ ‫ی ‪60‬ساڵییدا‬ ‫ئه‌مساڵ له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫وازی‌ له‌خوێندن هێنایه‌وه‌‪.‬‬

‫ئه‌حمه‌د باڵه‌ك ‌ی له‌سۆران‬ ‫محه‌م������ه‌د قادر حه‌مه‌ده‌مین له‌س������اڵ ‌ی‬ ‫‪ 1950‬له‌ناحی‌ه ‌ی گه‌اڵڵ‌ه ‌ی سه‌ر به‌قه‌زا ‌ی‬ ‫چۆمان له‌دایكبوو‌ه‌و وه‌ك هه‌ر كه‌سێك ‌ی‬ ‫ئاسای ‌ی ده‌چێت‌ه به‌ر خوێندن‌و تاوه‌كو‬ ‫پۆل ‌ی دووه‌م ‌ی ناوه‌ند ‌ی ته‌واو ده‌كات‪.‬‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی خۆ ‌ی له‌ساڵ ‌ی ‪1969‬دا ڕۆژێكی‬ ‫كۆتایی هه‌فت‌ه له‌گه‌ڵ ناسیاوێكی ئه‌چێت‌ه‬ ‫ماڵ ‌ی خاڵی‌‪ ،‬به‌اڵم ك‌ه به‌هۆ ‌ی دووریی‬ ‫ماڵ ‌ی خاڵ ‌ی‌و بارین ‌ی به‌فرێك ‌ی زۆره‌و‌ه‬ ‫رێگا ئه‌گیرێت‪" ،‬ئه‌و كات ش������تێك‬ ‫نه‌بوو ڕێگاكان پاك بكاته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫بۆ م������او‌ه ‌ی هه‌فته‌یه‌ك ڕێگه‌م لێگیراو‬ ‫نه‌متوان ‌ی بچمه‌و‌ه قوتابخانه‌"‪.‬‬ ‫به‌فر بوو‌ه هۆ ‌ی دابڕان ‌ی له‌خوێندن‬ ‫حه‌م������‌ه نادر‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫كاتێك به‌فره‌ك‌ه كه‌مده‌بێته‌وه‌و ڕێگ‌ه‬ ‫ده‌كرێته‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه قوتابخانه‌ك‌هی‌‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم له‌الی������ه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه‌ی������ه‌و‌ه‬ ‫ده‌رده‌كرێت‌و پێیده‌وترێت ك‌ه فه‌سڵ‬ ‫كراوه‌و ماف ‌ی خوێندن ‌ی نه‌ماوه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫مۆڵه‌ت ‌ی وه‌رنه‌گرتووه‌‪" ،‬پێموت مامۆستا‬ ‫گی������ان من ك‌ه چووم ب������ۆ ماڵ ‌ی خاڵم‬

‫حه‌م‌ه نادر ‪ ...‬ئه‌و پیاوه‌ی ته‌مه‌ن رێگه‌ی نه‌دا به‌رده‌وامی ب‌ه خوێندن بدات فۆتۆ‪ :‬ئه‌حمه‌د باڵه‌کی‬ ‫پێنجش������ه‌مم‌ه بوو دوا ‌ی ده‌وام منیش‬ ‫دامنابوو كه‌وا ڕۆژ ‌ی هه‌ین ‌ی بگه‌ڕێمه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌فربار ‌ی‌و ڕێگا گیرا‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫هه‌ر سوربوو له‌سه‌ر ده‌ركردنم منیش‬ ‫ناچارب������ووم وازم له‌خوێندن هێنا ك‌ه‬ ‫ئه‌وكات زۆر زیره‌كیش بووم "‪.‬‬

‫به‌ڕێوبه‌ره‌ك‌ه ه������ه‌ر وه‌ر ‌ی نه‌گرتمه‌و‌ه‬ ‫منیش به‌ناچار ‌ی ئه‌مه‌ل ‌ی خوێندنم نه‌ما‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌بوو له‌س������اڵ ‌ی ‪ 1973‬له‌شاره‌وان ‌ی‬ ‫گه‌اڵڵ‌ه له‌سنور ‌ی قه‌زا ‌ی چۆمان‪ ،‬بووم‌ه‬ ‫فه‌رمانبه‌ر"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه له‌دوا ‌ی‬ ‫ساڵ ‌ی ‪1974‬و‌ه ده‌گوازرێنه‌و‌ه بۆ قه‌زا ‌ی‬ ‫س������ۆران‪" ،‬منیش خۆم گواس������ته‌و‌ه‬ ‫شاره‌وان ‌ی سۆران تاوه‌كو ئێستاش هه‌ر‬ ‫به‌رده‌وامم ل ه‌فه‌رمانبه‌راتییه‌كه‌م"‪.‬‬

‫دوا ‌ی وازهێنان ‌ی ده‌بێت‌ه فه‌رمانبه‌ر‬ ‫ئه‌و پیاو‌ه باس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه ئه‌و‬ ‫س������ه‌رده‌م‌ه وات������‌ه ‪41‬س������اڵ له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫خوێندن������ ‌ی ئێواران له‌س������نوره‌كه‌یان‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬ته‌نها له‌سۆران هه‌بووه‌‪" ،‬منیش دوا ‌ی ‪ 31‬ساڵ دابڕان ده‌چێته‌و‌ه به‌ر‬ ‫خوێندن‬ ‫توانام نه‌بوو ئه‌وكات بێم‌ه س������ۆران‌و‬ ‫بخوێنم ئه‌گه‌رچ������ ‌ی دوا ‌ی ده‌ركردنم حه‌م‌ه نادر وه‌ك خۆ ‌ی باس ‌ی ده‌كات‬ ‫س������اڵ ‌ی دواتری������ش چوم������ه‌و‌ه به‌اڵم زۆر حه‌ز ‌ی به‌خوێندن كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬

‫تا ساڵ ‌ی ‪ 2000‬بژێو ‌ی ژیان ‌ی ده‌رفه‌ت ‌ی چوار‌هم‌و ئه‌ویشم به‌ساڵێك بڕ ‌ی‌و پۆل ‌ی‬ ‫ئ������ه‌و‌ه ‌ی نه‌داو‌ه ك‌ه بخوێن������ێ‌‪" ،‬دوا ‌ی پێنجه‌میشم به‌ساڵێك بڕی‌"‪.‬‬ ‫س������اڵ ‌ی ‪ 2000‬چومه‌و‌ه ب������ه‌ر خوێندن‬ ‫ی ‪ 60‬ساڵییدا‬ ‫ل‌ه‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫له‌قوتابخان‌ه ‌ی ئاماده‌ی ‌ی میر ‌ی سۆران ‌ی‬ ‫ێ‬ ‫واز له‌قوتابخان‌ه ده‌هێن ‌‬ ‫ئێواران������ ‌ی كوڕان له‌پۆل������ ‌ی دووه‌مه‌و‌ه‬ ‫ی ‪ 11‬ته‌واو ده‌كات‬ ‫ی پۆل ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ كچه‌كه‌م ده‌س������تم ك������رده‌و‌ه دوا ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی سه‌رقاڵ ‌‬ ‫ی ‪ ،12‬به‌هۆ ‌‬ ‫به‌خوێندن‪ ،‬ئ������ه‌و كات پۆل ‌ی دووه‌مم ده‌چێت‌ه پۆل ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وانه‌كانه‌و‌ه حه‌مه‌نادر ماو‌ه ‌‬ ‫به‌س������اڵێك بڕ ‌ی‌و ده‌رچووم بۆپۆل ‌ی قورس ‌‬ ‫ی ‪ 12‬ده‌مێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ێ س������اڵ له‌پۆل ‌‬ ‫سێیه‌م ‌ی ناوه‌ندی‌‪ ،‬پاش س ‌ێ ساڵ من س ‌‬ ‫توانیم پۆل ‌ی سێیه‌م ببڕم‪ ،‬به‌اڵم كچه‌كه‌م "ئه‌مس������اڵ به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه‌م پێیوتم‬ ‫ی‬ ‫ساڵێك پێش خۆم كه‌وت"‪ ،‬هاوكات ته‌مه‌نت ڕێگ‌ه نادات‪ ،‬چونك‌ه ماو‌ه ‌‬ ‫ێ س������اڵ‌ه ده‌مێنیته‌وه‌‪ ،‬پێیانوتم‬ ‫هۆكار ‌ی ده‌رنه‌چوونه‌كه‌ش ‌ی ده‌گێڕێته‌و‌ه س������ ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه ‌ی ك‌ه خه‌ریك ‌ی كارو كاسپ ‌ی ده‌بێت بچیت‌ه هه‌ولێر تاقیكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌نج������ام بده‌یت"‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫بوو‌ه‌و ده‌رفه‌ت ‌ی زۆر ‌ی س������ه‌عیكردن ‌ی ده‌ره‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ناچار ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫نه‌بووه‌‪" ،‬پاش س������ ‌ێ ساڵ چوم‌ه پۆل ‌ی ده‌بێت‌ه ه������ۆكار ‌‬

‫به‌ته‌مه‌نترین خوێندكار‌ه‬ ‫حه‌مه‌نادر جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك������‌ه به‌ته‌مه‌نترین خوێن������دكار ‌‬ ‫ی واهه‌بوو‌ه‬ ‫ناوچه‌كه‌یانه‌‪" ،‬ج������ار ‌‬ ‫ی ته‌مه‌نه‌كه‌مه‌و‌ه تانه‌م لێدراوه‌‪،‬‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی هاوپۆله‌كانم خۆشه‌ویست‬ ‫به‌اڵم له‌ال ‌‬ ‫بووم‪ ،‬ئه‌گه‌ر ڕۆژێك نه‌چومای‌ه ده‌وام‬ ‫ی دواتر ئه‌هاتن بۆ‬ ‫قوتابیه‌كان ڕۆژ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌یان لێده‌كردم‬ ‫الم‌و پرسیار ‌‬ ‫ك‌ه بۆنه‌هاتووم"‪.‬‬ ‫ئه‌و خوێن������دكار‌ه به‌ته‌مه‌ن������‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ناش������ارێته‌و‌ه ك‌ه نه‌یتوانیو‌ه به‌پێ ‌‬ ‫ی ته‌واو‬ ‫ی بكات‌و كات ‌‬ ‫پێویست سه‌ع ‌‬ ‫ی ته‌رخان بكات‪،‬‬ ‫بۆ خوێندنه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ی‌و كاركردنم‬ ‫ی به‌ته‌مه‌ن������ ‌‬ ‫"به‌ه������ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كات ‌‬ ‫ی ژیان������م نه‌متوان ‌‬ ‫بۆ بژێو ‌‬ ‫پێویس������ت بۆ خوێندنه‌كه‌م دابین‬ ‫ێ ساڵ‬ ‫ی س������ ‌‬ ‫بكه‌م‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ماو‌ه ‌‬ ‫ی ‪ 12‬مامه‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌پۆل ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌مه‌ن������ادر تاقان‌ه ‌‬ ‫ئه‌گه‌رچ������ ‌‬ ‫ی بووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێس������تا‬ ‫خێزانه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی تاقان������‌ه ‌‬ ‫ی كچ ‌‬ ‫كه‌لس������وم ‌‬ ‫هه‌ربۆی‌ه ئ������ه‌و خوێندكار‌ه به‌ته‌مه‌ن‌ه‬ ‫ی ‪12‬‬ ‫ی پۆل ‌‬ ‫خوازیار‌ه خۆی‌و كچه‌ك‌ه ‌‬ ‫ببڕن‌و بچن‌ه زانكۆ‪" ،‬حه‌زم ئه‌و‌ه بوو‬ ‫ك‌ه خۆم‌و كچه‌كه‌كه‌م پێكه‌و‌ه له‌زانكۆ‬ ‫وه‌ربگیرێی������ن‌و كۆلیژێ������ك ته‌واو‬ ‫ی‬ ‫ی باس������ ‌‬ ‫بكه‌ین"‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك خۆ ‌‬ ‫ده‌كات‪" ،‬ته‌مه‌ن ڕێگه‌م نادات"‪.‬‬

‫ی دوور بكه‌وینه‌وه‌؟‬ ‫ئه‌و شێواز ‌ه په‌روه‌رده‌ییان ‌ه چین ك ‌ه پێویست ‌ه لێ ‌‬ ‫خه‌ول‌ه مناسر‌ه‬ ‫ و‪ :‬سه‌روه‌ر سه‌عید‬ ‫هه‌اڵڵ‌ه به‌گریانه‌و‌ه ده‌نگ ‌ی به‌رزكرده‌وه‌و‬ ‫وتی‌‪" :‬دای‌ه قژ ‌ی ڕاكێشام‌و یارییه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫لێس������ه‌ندم"‪ ،‬دوا ‌ی چه‌ند خوله‌كێك‬ ‫هێمنیش هاوار ‌ی كرد‪" :‬باخچه‌و ئه‌و‬ ‫ئاژه‌اڵنه‌م لێ تێكده‌دات ك‌ه دروس������تم‬ ‫كردووه‌"‪ .‬له‌و الو‌ه س������ارا ‌ی دایكیان‬ ‫هاوار ‌ی كرد‪" :‬بوه‌س������تن تا باوكتان‬ ‫له‌كار دێته‌وه‌‪ ،‬پێیده‌ڵێم چیتان كردوو‌ه‬ ‫تا ته‌مێتان بكات"‪.‬‬ ‫به‌ه������ۆ ‌ی س������ه‌رقاڵ ‌ی كار ‌ی ڕۆژان‌ه ‌ی‬ ‫دایكیان ئه‌و‌ه ‌ی بیرچوو تا به‌باوكیان‬ ‫بڵێ������ت ك������‌ه لێپرس������ینه‌و‌ه ب������كات‬ ‫له‌منداڵه‌كان ‌ی له‌سه‌ر ئه‌و هه‌اڵن‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫كردویانه‌‪ ،‬هه‌تا ئه‌گه‌ر بیریش ‌ی بێته‌و‌ه‬ ‫كاتێك ‌ی زۆر به‌سه‌ر هه‌ڵ‌ه ‌ی منداڵه‌كه‌دا‬ ‫ڕۆیشتوو‌ه تا لێپرسینه‌و‌ه له‌منداڵه‌ك‌ه‬ ‫بكرێت‪ .‬زۆرێ������ك له‌دایكان په‌نا بۆ‬ ‫ئه‌م شێواز‌ه ده‌به‌ن بۆ په‌روه‌رده‌كردن ‌ی‬ ‫منداڵه‌كانیان ك‌ه ئه‌مه‌ش شێوازێك ‌ی‬ ‫هه‌ڵه‌ی‌ه له‌فێركردن‌و په‌روه‌رده‌كردن ‌ی‬ ‫من������دااڵن‪ ،‬له‌ب������ه‌ر ئه‌و‌ه ‌ی پێویس������ت‌ه‬ ‫راس������ته‌وخۆ دوا ‌ی هه‌ڵ‌ه ‌ی منداڵه‌ك‌ه‬ ‫لێپرس������ینه‌و‌ه ‌ی لێبكرێت‪ ،‬نه‌ك دوا ‌ی‬ ‫چه‌ند كاژێرێك ك‌ه منداڵه‌ك‌ه ره‌وشت‌ه‬ ‫هه‌ڵه‌ك‌ه ‌ی بیرچۆت������ه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك ئه‌و‬ ‫شێواز‌ه په‌روه‌رده‌یی‌ه ‌ی ك‌ه باسمان كرد‪،‬‬ ‫چه‌ندین شێوازو هه‌ڵسوكه‌وت ‌ی تر هه‌ی‌ه‬ ‫ك‌ه زی������ان به‌په‌یوه‌ند ‌ی نێوان منداڵ‌و‬ ‫دایك‌و ب������اوك ده‌گه‌یه‌نێ‌‪ ،‬له‌الیه‌ك ‌ی‬ ‫تره‌و‌ه زی������ان به‌بڕوابوون������ ‌ی منداڵ‬ ‫به‌خۆ ‌ی‌و ڕێزگرتن له‌خۆ ‌ی ده‌گه‌یه‌نێ‌‪.‬‬

‫زۆر پێویس������ت‌ه بڕواب������وون به‌خۆو‬ ‫توانا ‌ی جیاكردنه‌و‌ه ‌ی ڕه‌وشت ‌ی هه‌ڵه‌و‬ ‫ڕاس������ت له‌گه‌ڵ گه‌وره‌بوون ‌ی منداڵدا‬ ‫گه‌ش‌ه بكات‪ ،‬هاوكات په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی‬ ‫ته‌ندروستیش������ ‌ی هه‌بێ������ت به‌دایك‌و‬ ‫باوكییه‌وه‌‪ ،‬به‌و پێی‌ه ‌ی ك‌ه دایك‌و باوك‬ ‫سه‌رچاو‌ه ‌ی بڕوا به‌خۆبوون ‌ی منداڵن‌و‬ ‫په‌ناگه‌یه‌كن ك‌ه منداڵ په‌نا ‌ی بۆ ده‌بات‬ ‫ب������ۆ په‌ره‌پێدان ‌ی بڕواب������وون به‌خۆ ‌ی‬ ‫له‌كات ‌ی بوون ‌ی فشاردا‪ ،‬ئه‌و شێوازانه‌ش‬ ‫ئه‌مانه‌ن‪:‬‬ ‫• هه‌ند ‌ێ له‌دای������كان به‌رتیل ده‌ده‌ن‌ه‬ ‫منداڵه‌كانی������ان ب������ۆ هاندانی������ان تا‬ ‫یارمه‌تی������ان بده‌ن له‌هه‌ن������د ‌ێ كار ‌ی‬ ‫ناوماڵ������دا‪" ،‬خه‌رجیه‌ك������ه‌ت ده‌ده‌م ‌ێ‬ ‫به‌مه‌رج ‌ێ ژووره‌كه‌ت پاك بكه‌یته‌وه‌"‪،‬‬ ‫پاداشتكردن ‌ی منداڵ كات ‌ێ به‌كارێك ‌ی‬ ‫باش������‌ه هه‌ڵده‌ست ‌ێ زۆرباش������ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫جی������اواز ‌ی هه‌ی‌ه له‌نێ������وان به‌رتیل‌و‬ ‫پاداشتدا‪ ،‬پێویست‌ه مندااڵن فێربكرێن‬ ‫یارمه‌تیده‌رب������ن له‌كاروباره‌كان������ ‌ی‬ ‫ناوماڵ������دا‪ ،‬وه‌ك������و پاككردن������ه‌وه‌و‬ ‫ڕێكخستن ‌ی ژووره‌ك‌هی‌‪ ،‬ئه‌م‌ه داده‌نرێت‬ ‫به‌به‌رپرسیارێت ‌ی خێزان ‌ێ ك‌ه ناكر ‌ێ‬ ‫له‌به‌رامب������ه‌ر ئه‌م كارانه‌دا ش������تێك ‌ی‬ ‫بدرێتێ‌‪.‬‬ ‫• ش������ێوزا ‌ی هه‌ڵ������‌ه ‌ی دووه‌م بریتی‌ه‬ ‫له‌هه‌ڕه‌ش‌ه لێكردن‪" ،‬ئێوار‌ه له‌گه‌ڵمان‬ ‫نایه‌یت بۆ پ������ارك ئه‌گه‌ر ژووره‌كه‌ت‬ ‫ڕێكنه‌خه‌ی������ت"‪ ،‬هه‌ڕه‌ش������ه‌لێكردن‬ ‫له‌به‌رتیل باش������تر نییه‌‪ ،‬ب������ه‌و پێی‌ه ‌ی‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی كات ئه‌و هه‌ڕه‌شان‌ه جێبه‌جێ‬ ‫ناكرێت‪ ،‬به‌مه‌ش ئه‌و هه‌ڵه‌ی‌ه به‌س������ه‌ر‬ ‫منداڵه‌كه‌دا تێپه‌ڕده‌بێت‪ ،‬ئه‌و‌ه واده‌كات‬

‫ك‌ه من������داڵ به‌زوو ‌ی ئه‌و‌ه فێربێت ك‌ه‬ ‫هه‌ڕه‌ش‌ه مانایه‌ك ‌ی نییه‌و باوك‌ودایك ‌ی‬ ‫به‌دوا ‌ی ئه‌و هه‌ڕه‌شان‌ه ناكه‌ون‪.‬‬ ‫• "ئه‌ركه‌كان������ت ت������ه‌واو ك������رد"‪،‬‬ ‫ئاماده‌ك������رد"‪،‬‬ ‫"جانتاك������ه‌ت‬ ‫"كه‌لوپه‌له‌كان������ ‌ی قوتابخان������ه‌ت بیر‬ ‫نه‌چێت"‪ ،‬هه‌ند ‌ێ له‌دایكان‌و باوكان‬ ‫به‌م ش������ێوه‌ی‌ه منداڵه‌كانیان ناڕه‌حه‌ت‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌ت������دا منداڵه‌ك‌ه فێر ‌ی‬ ‫به‌رپرس������یارێت ‌ی بووه‌‪ ،‬ئه‌و به‌رپرس‌ه‬ ‫له‌جلوبه‌رگ‌و كتێ������ب‌و ئه‌ركه‌كانی‌‪،‬‬ ‫وات‌ه ئ������ه‌و به‌رپرس������یارێتی‌ه له‌ڕوو ‌ی‬ ‫كه‌سییه‌و‌ه په‌یوه‌س������ت نیی‌ه به‌دایك‌و‬ ‫باوكه‌وه‌‪ ،‬چونك‌ه ده‌بێت ئه‌و هه‌س������ت ‌ی‬ ‫باوه‌ڕبه‌خۆبوون‌ه له‌منداڵییه‌و‌ه گه‌ش‌ه ‌ی‬ ‫كردبێت‪ ،‬به‌اڵم كاتێك كه‌س������ه‌كانی‌ ‬ ‫چوارده‌ور ‌ی به‌رده‌وام ده‌ستوه‌رده‌ده‌ن‌ه‬ ‫كاروبار ‌ی ئه‌وا تووش ‌ی ڕه‌وشت ‌ی پشت‬ ‫به‌س������تن به‌وانیتر ‌ی ده‌ك‌هن‌و ده‌بێت‌ه‬ ‫هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ل������ه‌ڕوو ‌ی تواناو‌ه باوه‌ڕ ‌ی‬ ‫به‌خۆ ‌ی نه‌بێت بۆ سه‌ربه‌خۆ ‌ی‌و هه‌ڵسان‬ ‫به‌كاره‌كانی‌‪.‬‬ ‫• "له‌كات ‌ی پێویس������تدا هه‌ڵنه‌ساو ‌ی‬ ‫به‌پاككردن������ه‌و‌ه ‌ی ژووره‌كه‌ت "‪ ،‬تۆ‬ ‫له‌م قس������ه‌یه‌دا نیه‌تێك ‌ی باشه‌ت هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئامانج له‌م ڕه‌خنه‌ی‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه منداڵه‌ك‌ه‬ ‫له‌هه‌ڵه‌كانی������ه‌و‌ه فێر بكه‌ی������ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫منداڵ پێویست ‌ی به‌ئاڕاسته‌كردنێك ‌ی‬ ‫ئیجاب ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌بێت ڕه‌خنه‌لێگرتنیش ‌ی‬ ‫ببێت������‌ه ه������ۆ ‌ی ڕێزگرت������ن له‌خودو‬ ‫باوه‌ڕبه‌خۆبوونی‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه پێویس������ت‌ه‬ ‫زۆرتر له‌بار‌ه ‌ی هه‌ڵسوكه‌وت‌ه باشه‌كان‌و‬ ‫ستایش������ه‌كانییه‌و‌ه بدوێت له‌جیات ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی قوڵبیته‌و‌ه له‌ڕه‌خنه‌لێگرتنی‌‪.‬‬

‫وه‌ک هاوڕێ مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ منداڵ باشترین شێوازی په‌روه‌رده‌یی‌ه‬ ‫• ش������ێواز ‌ی لێدان یه‌كێك������ ‌ی تر‌ه له‌دوور مه‌وداشدا ده‌بێـت‌ه هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ل������ه‌و ش������ێواز‌ه ‌ی ك‌ه پێویس������ت‌ه لێ ‌ی ك‌ه منداڵه‌ك‌ه هه‌ست به‌توندوتیژیه‌ك‌ه‬ ‫دووركه‌وین������ه‌وه‌‪ ،‬زاناكان ‌ی په‌روه‌رده‌و بكات‌و ب������اوه‌ڕ ‌ی وابێت ك������‌ه به‌دوا‬ ‫ده‌روونزان������ ‌ی كۆكن له‌س������ه‌ر ئه‌و‌ه ‌ی ماف ‌ی خۆیدا نه‌چووه‌و ئه‌مه‌ش ده‌بێت‌ه‬ ‫ك‌ه پێویس������ت‌ه دووركه‌وینه‌و‌ه له‌لێدان هۆ ‌ی س������ه‌رهه‌ڵدان ‌ی توندوتیژ ‌ی ال ‌ی‬ ‫وه‌ك هۆكارێك بۆ په‌روه‌رده‌كردن ‌ی منداڵه‌كه‌‪.‬‬ ‫منداڵ‪ ،‬لێدان هۆكارێك ‌ی كاریگه‌ره‌‪ • ،‬ده‌توانین نیشانه‌كان ‌ی پیاهه‌ڵدان ‌ی‬ ‫به‌اڵم بۆ ماوه‌یه‌ك ‌ی كه‌م‪ ،‬به‌اڵم ناتوان ‌ێ نادروس������ت به‌ئاس������ان ‌ی بدۆزینه‌وه‌‪،‬‬ ‫شكانه‌وه‌و له‌ده‌ستدان ‌ی باوه‌ڕبه‌خۆبوون ‌ی ئه‌م‌ه له‌كۆتایی������دا ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫منداڵه‌ك‌ه به‌ماوه‌یه‌ك ‌ی درێژ بهێنیته‌وه‌‪ ،‬منداڵه‌ك������‌ه باوه‌ڕبه‌خۆبوون������ ‌ی نییه‌‪،‬‬

‫باش������ترین پیاهه‌ڵدان بۆ س������یف‌هت‌و‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت‌ه ڕاس������ت‌و به‌رچاوه‌كان‬ ‫بریتیی������‌ه ل������‌ه "ئه‌م������ڕۆ تێبین������ی‬ ‫به‌رزبوونه‌و‌ه ‌ی نمره‌كان ‌ی تاقیكردنه‌وه‌تم‬ ‫كردووه‌‪ ،‬من زۆر دڵخۆش������م‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫به‌باش ‌ی خوێندنت"‪ ،‬ئه‌م‌ه واده‌كات ك‌ه‬ ‫بتوان ‌ێ ده‌ستكه‌وته‌كه‌ت به‌ده‌ستهێن ‌ی‌و‬ ‫مه‌عنه‌وییاتت به‌رز ده‌كاته‌وه‌و ده‌بێت‌ه‬ ‫هۆ ‌ی زیادبوون������ ‌ی باوه‌ڕبه‌خۆبوون‌و‬ ‫ڕێزگرتن له‌خۆ ‌ی‌و له‌تواناكانی‌‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /12/7‬‬

‫ژماره‪51 :‬‬

‫ئیتر شه‌و ‌ه ناتان باته‌وه‌؟!‬

‫‪9‬‬

‫ژنێك‪ :‬چه‌ندینجار له‌كات ‌ی منداڵبووندا شه‌و‌ه له‌شێو‌ه ‌ی پشیله‌دا خۆ ‌ی پیشانداوم‬ ‫ی‬ ‫زۆرێك له‌و ئافره‌تان ‌ه ‌‬ ‫باوه‌ڕییان به‌شه‌وه‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ له‌كات ‌‬ ‫دووگیانی‌‌و منداڵبووندا‬ ‫شه‌و‌ه خۆی‌ پیشانداون‌و‬ ‫پزیشكێكیش جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ كه‌ له‌بوار ‌‬ ‫ته‌ندروستیدا شتێك نیی ‌ه‬ ‫ی شه‌وه‌‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ناو ‌‬

‫مهره‌بان سه‌الم‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی ش������اگوڵ جه‌م������ال‪ ،‬كاتێك‬ ‫دووگی������ان بوو‌ه ش������ه‌و‌ه ده‌س������ت ‌ی‬ ‫لێوه‌شاندووه‌‪" ،‬شه‌و‌ه په‌المار ‌ی داوم‌و‬ ‫شوێن ده‌س������تیش ده‌ركه‌وت له‌سه‌ر‬ ‫له‌شم ك‌ه هه‌ندێجار جێگه‌ك‌ه ‌ی ڕه‌ش‬ ‫ده‌بۆوه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و ژنه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه بۆ‬ ‫چاره‌س������ه‌ركردن ‌ی ئه‌و حاڵه‌ت‌ه چۆت‌ه‬ ‫ال ‌ی شه‌خس‌و مه‌رقه‌د ‌ی پیاوچاكان‪،‬‬ ‫"مورو ‌ی ڕه‌شیشم به‌خۆمه‌و‌ه ده‌كرد تا‬ ‫تووش ‌ی ئه‌و حاڵه‌ت‌ه نه‌بم"‪.‬‬

‫له‌كات ‌ی له‌دایكبوون ‌ی منداڵدا مورو ‌ی‬ ‫ڕ‌هش‌و ده‌رز ‌ی پێ������و‌ه ك������ردووه‌‪،‬‬ ‫"بۆ ئ������ه‌و‌ه ‌ی ش������ه‌و‌ه نه‌یگرێت‪ ،‬به‌ر‬ ‫له‌دایكبوون ‌ی منداڵه‌كه‌م ئه‌و ش������تانه‌م‬ ‫ئاماد‌ه ده‌كرد"‪.‬‬ ‫شه‌و‌ه له‌شێو‌ه ‌ی ئاژه‌ڵ یان خێودا‬ ‫خۆ ‌ی پیشان ئه‌دات‬ ‫ره‌عنا محه‌مه‌د‪ ،‬ژنێك ‌ی ته‌مه‌ن ‪70‬ساڵه‌و‬ ‫زۆر به‌باوه‌ڕه‌و‌ه باس ‌ی له‌شه‌و‌ه كردو‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك‌ه شه‌و‌ه زیاتر منداڵ‌و‬ ‫ئافره‌ت ده‌گرێت‪" ،‬پێویس������ت‌ه زۆر‬ ‫ئاگادار ‌ی منداڵ ‌ی ساوا بیت‪ ،‬نه‌وه‌ك‬ ‫شه‌و‌ه بیباته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جه‌خت������ ‌ی له‌و‌ه ك������رده‌و‌ه‬ ‫ك‌ه له‌كۆندا چه‌ندین منداڵ ش������ه‌و‌ه‬ ‫بردونیه‌ته‌وه‌و مردوون‪ ،‬هاوكات ئه‌و‬ ‫خاتوون‌ه باس������ ‌ی له‌چاره‌سه‌ر ‌ی شه‌و‌ه‬ ‫كرد بۆ منداڵ‌و وتی‌‪" :‬پێش ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫منداڵه‌ك‌ه له‌دایك ببێت شه‌و‌ه ‌ی پێو‌ه‬ ‫ده‌كرێ������ت‪ ،‬یان نان له‌ژێر س������ه‌ر ‌ی‬ ‫دابنرێت‪ ،‬چونك‌ه ش������ه‌و‌ه به‌بینین ‌ی‬ ‫موروه‌ك������‌ه یان ده‌رز ‌ی ئه‌ترس������ێت‌و‬ ‫ئه‌ڕوات‌و ناتوانێت هیچ بكات"‪.‬‬ ‫له‌درێ������ژ‌ه ‌ی روونكردنه‌وه‌كانی������دا‬ ‫خاتوو ره‌عنا باس������ ‌ی له‌و‌ه كرد ك‌ه‬ ‫شه‌و‌ه له‌ش������ێو‌ه ‌ی مرۆڤدا نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی بونه‌وه‌رێك ‌ی ناشرین‬ ‫یان ئ������اژه‌ڵ خۆ ‌ی پیش������ان ده‌دات‪،‬‬ ‫"چه‌ندینجار له‌كات������ ‌ی منداڵبووندا‬ ‫له‌شێو‌ه ‌ی پشیله‌دا خۆ ‌ی پیشانداوم"‪.‬‬

‫مورو ‌ی ر‌هش‌و ده‌رز ‌ی به‌منداڵه‌كه‌یه‌و‌ه‬ ‫كردوو‌ه‬ ‫ژیال ڕه‌حمان خاتوونێكه‌و باس له‌و‌ه‬ ‫ده‌كات ك������‌ه باوه‌ڕ ‌ی به‌ش������ه‌و‌ه هه‌یه‌و‬ ‫له‌سه‌ره‌تا ‌ی له‌دایكبوونیدا چه‌ندینجار‬ ‫منداڵه‌ك‌ه ‌ی توش������ ‌ی ئه‌و حاڵه‌ت‌ه بووه‌‪،‬‬ ‫"به‌رده‌وام ده‌گریاو نه‌ده‌خه‌وت‪ ،‬كاتێك‬ ‫ترس هۆكار‌ه بۆ درووستبوون ‌ی‬ ‫پیشان ‌ی پزیشكم ده‌دا شیكاریان بۆ‬ ‫ئه‌ودۆخ‌ه‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬هیچ ده‌رنه‌ده‌كه‌وت"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬بۆچاره‌س������ه‌ركردن ‌ی ئه‌و زۆرێك له‌ژنان‌و پیاوان باوه‌ڕیییان‬ ‫حاڵه‌ت‌ه په‌نا ‌ی بۆ چاره‌س������ه‌ر‌ه میللیی‌ه به‌دیارد‌ه ‌ی ش������ه‌و‌ه نییه‌و به‌به‌شێك‬ ‫كورده‌وارییه‌كان ب������ردووه‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه له‌ترس‌و له‌رز ‌ی سه‌روه‌خت ‌ی سكپڕی‌‌و‬

‫هێشتا له‌نێو کۆمه‌ڵگه‌ی کوردیدا کاسانێک هه‌ن بڕوایان ب‌ه شه‌و‌ه ماو‌ه‬ ‫پیاوێك������ ‌ی ته‌م������ه‌ن ‪50‬س������اڵه‌و باس‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك������‌ه زۆر كه‌س له‌كات ‌ی‬ ‫منداڵبووندا ده‌ترسێت‌و بیر ‌ی خراپ‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪" ،‬ئه‌وه‌ش وایان لێده‌كات ك‌ه‬ ‫شت بێت‌ه به‌رچاوییان‌و خه‌و ‌ی ناخۆش‬ ‫ببینن"‪.‬‬

‫له‌دایكبوون ‌ی منداڵ ‌ی داده‌نێن‪.‬‬ ‫شنۆ عه‌بدواڵ‪ ،‬خاوه‌ن ‌ی دوو منداڵه‌‌و‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه باوه‌ڕ ‌ی به‌بوون ‌ی‬ ‫شه‌و‌ه نییه‌و پێیوای‌ه به‌هۆ ‌ی زاڵبوون ‌ی‬ ‫ت������رس له‌هه‌ندێ بارودۆخ������دا‪ ،‬ئه‌و‬ ‫بیرۆكه‌یه‌ت له‌ال دروس������ت ده‌بێ ك‌ه‬ ‫شه‌و‌ه په‌المار ‌ی داویت‪" ،‬دوو منداڵم‬ ‫ب������وو‌ه به‌هیچ جۆرێك ئه‌و ش������تانه‌م‬ ‫شتێك نیی‌ه به‌ناو ‌ی شه‌وه‌و‌ه‬ ‫به‌كارنه‌هێناوه‌‪ ،‬چونك‌ه نه‌ترساوم "‪.‬‬ ‫د‪.‬ش������وان كه‌نع������ان پس������پۆڕ ‌ی‬ ‫له‌الیه‌ك������ ‌ی دیكه‌و‌ه س������ه‌الم مه‌حمود نه‌خۆشییه‌كان ‌ی مندااڵن ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬

‫ده‌دات ك‌ه ئ������ه‌و دیارده‌ی‌ه له‌زۆرب‌ه ‌ی‬ ‫كولتور‌ه جیاوازه‌كاندا به‌دیده‌كرێت‪،‬‬ ‫"هه‌ندێ نه‌ته‌و‌ه هه‌ی‌ه بۆ چاره‌س������ه‌ر‬ ‫ئیسقان به‌منداڵه‌كانیانه‌و‌ه ئه‌كه‌ن"‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌ك د‪.‬ش������وان جه‌خت ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫ده‌كات������ه‌و‌ه له‌بوار ‌ی ته‌ندروس������تیدا‬ ‫ش������تێك نیی������‌ه به‌ناو ‌ی ش������ه‌وه‌وه‌‪،‬‬ ‫"ئه‌م‌ه ش������تێك‌ه خه‌ڵك ‌ی دایهێناوه‌‌و‬ ‫هۆكاره‌كه‌ش������ ‌ی ئه‌و دۆخه‌ی‌ه ك‌ه ژن ‌ی‬ ‫دووگیان یان ئه‌وان‌ه ‌ی تاز‌ه منداڵییان‬

‫ده‌بێت تێ ‌ی ده‌كه‌ون"‪.‬‬ ‫ئه‌وپسپۆڕ‌هبه‌پێویست ‌یده‌زانێتله‌كات ‌ی‬ ‫بوون ‌ی گرفت ب������ۆ كۆرپه‌له‌و دایك ‌ی‬ ‫پێویست‌ه ڕاوێژ به‌پزیشك ‌ی تایبه‌تمه‌ند‬ ‫بكرێت‪" ،‬په‌یامم بۆ دایكان ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫ڕێزگرتن له‌كولتور نه‌بێت‌ه هۆ ‌ی زه‌ره‌ر‬ ‫گه‌یاندنیان به‌منداڵه‌كانیان‪ ،‬پێویست‌ه‬ ‫س������ه‌ردان ‌ی پزیش������ك بك‌هن‌و ڕاوێژ‬ ‫به‌پزیشك ‌ی پسپۆڕ بكه‌ن تا نه‌وه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ته‌ندروستیان هه‌بێت"‪.‬‬

‫ی ساده‬ ‫هه‌نگاو ‌‬ ‫چاندنی‌ منداڵدان‬ ‫ی خێزان كێشه‌ ‌ی نه‌زۆكی‌ چاره‌سه‌ر ده‌كات‬ ‫ی بوج ‌ه ‌‬ ‫بۆ ڕێكخستن ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێك له‌گرنگترین مه‌سه‌له‌كان ‌‬ ‫ی به‌رنامه‌یه‌ك‌ه‬ ‫خێزان‪ ،‬داڕش������تن ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ داهات‌و مه‌س������ر‌هف‌و فێربوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بودج‌ه ‌‬ ‫ی به‌كارهێنان ‌‬ ‫ڕێگاكان ‌‬ ‫خێزانه‌‪ .‬لێره‌دا مه‌به‌ستمان‌ه هه‌موو‬ ‫خاوه‌ن خێزانێك به‌ئاس������انترین‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ڕێگ‌ه به‌رنام������‌ه بۆ بودج‌ه ‌‬ ‫دابنێت‪ ،‬ئه‌م به‌رنامه‌یه‌ش به‌شه‌ش‬ ‫هه‌نگاو دێته‌دی‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌ك������ه‌م‪ :‬داهات ‌‬ ‫* هه‌ن������گاو ‌‬ ‫مانگانه‌ت ده‌ستنیشان بكه‌‪ ،‬گشت‬ ‫ی وه‌ریده‌گریت (وه‌ك‬ ‫ئه‌و بڕ‌ه پاران‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪ ،‬قازانج ‌‬ ‫موچه‌‪ ،‬باربو ‌‬ ‫ی خانه‌نشینی‌‌و‬ ‫پرۆژه‌كان‪ ،‬موچ‌ه ‌‬ ‫ڕێزلێنان‪ ،‬س������ه‌رچاوه‌كانی تر)‌و‬ ‫ی‬ ‫ی ك‌ه له‌ماو‌ه ‌‬ ‫سه‌رجه‌م ئه‌و داهاتان‌ه ‌‬ ‫مانگێك������دا ده‌س������تت ده‌كه‌وێت‪،‬‬ ‫له‌لیستێكدا تۆماریان بكه‌‌و پاشان‬ ‫ی‬ ‫كۆی������ان بكه‌ره‌وه‌‪ ،‬بزان������‌ه ڕێژ‌ه ‌‬ ‫داهاته‌كه‌ت چه‌نده‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌م‪ :‬مه‌س������ره‌ف ‌‬ ‫*هه‌ن������گاو ‌‬ ‫ی‬ ‫مانگان‌ه به‌(گ������ۆڕاو)و (نه‌گۆڕ) ‌‬ ‫خێزانه‌كه‌ت وه‌ك (كرێی خانوو‪،‬‬ ‫كرێی ئ������اوو كاره‌ب������ا‪ ،‬ته‌له‌فۆن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵگرتن‌و گواستنه‌وه‌‪ )...‬له‌لیستێك ‌‬ ‫تایبه‌ت������دا تۆمار بك������ه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی وه‌ك پۆشاك‪،‬‬ ‫بودجه‌و مه‌سروفات ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پزیش������ك‪ ،‬چاودێر ‌‬ ‫س������ه‌ردان ‌‬

‫مندااڵن‌و مه‌س������روفات‌ه چاوه‌ڕوان‬ ‫ی‬ ‫نه‌كراوه‌كانیش بك‌ه به‌لیس������تێك ‌‬ ‫تایبه‌ت‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌م مه‌س������روفاته‌‪ ،‬هه‌وڵ بد‌ه‬ ‫ی تایبه‌ت بۆ‬ ‫مانگان‌ه بودجه‌یه‌ك������ ‌‬ ‫ی بكه‌یت‪ ،‬بۆنمون‌ه‬ ‫سه‌رجه‌میان دیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر ئۆتۆمبێله‌ك������ه‌ت دووچار ‌‬ ‫ش������كان بوو‪ ،‬ئه‌وا به‌دڵنیاییه‌و‌ه تۆ‬ ‫ی داندراوت بۆ داناوه‌‪.‬‬ ‫بودجه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی س������ێیه‌م‪ :‬س������ه‌رجه‌م‬ ‫* هه‌نگاو ‌‬ ‫ی‬ ‫داهات‌ه چ������اوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كان ‌‬ ‫خۆت له‌لیس������تێكدا تۆمار بكه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌نگاو ‌‬ ‫پاشان له‌گ‌ه‌ڵ لیس������ت ‌‬ ‫یه‌كه‌مدا كۆیان بكه‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ی چواره‌م‪ :‬س������ه‌رجه‌م‬ ‫* هه‌نگاو ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌سروفات‌ه چاوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كان ‌‬ ‫خۆت‪ ،‬له‌لیس������تێكدا تۆمار بكه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌نگاو ‌‬ ‫پاشان له‌گ‌ه‌ڵ لیس������ت ‌‬ ‫ی‬ ‫دووه‌مدا كۆیان بكه‌ره‌و‌ه تا كۆ ‌‬ ‫ی خۆت بزانیت‪.‬‬ ‫مه‌سروفات ‌‬ ‫ی پێنجه‌م‪ :‬ه������ه‌وڵ بد‌ه‬ ‫*هه‌نگاو ‌‬ ‫ی چوار‌هم‌و‬ ‫ی هه‌نگاوه‌كان ‌‬ ‫مه‌سروفات ‌‬ ‫دووه‌م كۆبكه‌یته‌وه‌‪ ،‬پاشان له‌گ‌ه‌ڵ‬ ‫ی یه‌ك‌هم‌و‬ ‫ی هه‌ن������گاو ‌‬ ‫داهاته‌كان������ ‌‬ ‫ی بك������ه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫س������ێیه‌م به‌راورد ‌‬ ‫داهاتت له‌مه‌س������روفت زیاتر بوو‪،‬‬ ‫ی شه‌ش������ه‌م‬ ‫ێ هه‌نگاو ‌‬ ‫ئه‌وا ده‌ب������ ‌‬ ‫ێ بكه‌یت‪،‬‬ ‫ی جێبه‌ج������ ‌‬ ‫به‌ته‌واوه‌ت������ ‌‬

‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر مه‌سروفت له‌داهاتت‬ ‫ی بچیت‌ه‬ ‫زیاتر بوو‪ ،‬ئ������ه‌وا ناتوان ‌‬ ‫ی شه‌ش������ه‌مه‌وه‌و پێویست‌ه‬ ‫هه‌نگاو ‌‬ ‫ی‬ ‫پێداچوونه‌وه‌یه‌ك به‌هه‌نگاوه‌كان ‌‬ ‫پێشوودا بكه‌یت‪.‬‬ ‫ی شه‌شه‌م‪ :‬له‌م قۆناغه‌دا‬ ‫* هه‌نگاو ‌‬ ‫ێ ئامانج������ه‌كان‌و به‌رنام������‌ه‬ ‫ده‌ب������ ‌‬ ‫كورتمه‌وداو درێ������ژ مه‌وداكانت‬ ‫ی ده‌ستنیش������ان بكه‌یت‪،‬‬ ‫به‌ته‌واوه‌ت ‌‬ ‫ب������ۆ به‌رنام‌ه كورتم������ه‌وداو درێژ‬ ‫مه‌وداكان ده‌توانی سود له‌م نمونان‌ه‬ ‫وه‌ربگریت‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی درێژمه‌ودا (كڕین ‌‬ ‫‪ .1‬به‌رنام������‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ماڵ‌و موڵ������ك‪ ،‬خوێندن‪ ،‬قۆناغ ‌‬ ‫خانه‌نشینی‌)‬ ‫‪ .2‬به‌رنام������‌ه كورتم������ه‌ودا (ماڵ‬ ‫ی‬ ‫ی ئۆتۆمبێل ‌‬ ‫نوێكردن������ه‌وه‌‪ ،‬كڕین ‌‬ ‫نوێ‌‪ ،‬گه‌شتكردن)‬ ‫ی له‌پرۆژه‌كاندا‬ ‫‪ .3‬سه‌رمایه‌گوزاری ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌بانك‪ ،‬كڕین ‌‬ ‫(سه‌رمایه‌گوزار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پشك ‌‬ ‫ی به‌هادار‪ ،‬كڕین ‌‬ ‫شتومه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماده‌كردن ‌‬ ‫كۆمپانی������ا)‪ .‬دوا ‌‬ ‫ێ بڕی‬ ‫هه‌م������وو لیس������ته‌كان‪ ،‬ده‌ب ‌‬ ‫ی داهات ب������ۆ هه‌ریه‌ك‬ ‫پێویس������ت ‌‬ ‫له‌م ئامانجان‌ه پاشه‌كه‌وت بكه‌یت‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش بزان‌ه ك‌ه مانگان‌ه چه‌ندت بۆ‬ ‫ی‬ ‫ئه‌م پرۆژان‌ه پێویست‌ه تا پاشه‌كه‌وت ‌‬ ‫بكه‌یت‪.‬‬

‫ی كێش������‌ه ‌ی خستۆت‌ه نێوان‬ ‫نه‌زۆك ‌‬ ‫ئ������ه‌و ژن‌و مێردانه‌و‌ه ك������‌ه به‌هۆ ‌ی‬ ‫گرفتێكه‌وه‌‪ ،‬له‌منداڵ بێبه‌شن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی منداڵدان مژده‌یه‌كێ نوێ‬ ‫چاندن ‌‬ ‫ده‌دات‌ه ژنان‪.‬‬ ‫له‌وباره‌و‌ه د‪.‬س������یزار دیاز گاریا ‌ی‬ ‫ی ژنان له‌ئیسپانیا‬ ‫پسپۆڕ ‌ی به‌ناوبانگ ‌‬ ‫ی گروپێك‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬به‌سه‌رپه‌رشت ‌‬ ‫ی زانكۆ ‌ی ڤاڵنس������یا‪،‬‬ ‫له‌پزیش������كان ‌‬ ‫ی منداڵدان بۆ‬ ‫پرۆس������‌ه ‌ی چاندن ‌‬ ‫پتر ل������‌ه ‪ 50‬ژن ئه‌نج������ام دراوه‌و‬ ‫س������ه‌رجه‌میان س������ه‌ركه‌وتوو بوون‬

‫له‌منداڵبوون������دا‪ ،‬ئ������ه‌م ئه‌زموونه‌ش‬ ‫ی‬ ‫له‌ڕێگ‌ه ‌ی ڕێكخراو ‌ی پزیش������كان ‌‬ ‫بێسنوره‌و‌ه ده‌گوێزینه‌و‌ه بۆ زۆرین‌ه ‌ی‬ ‫ی ژنان‬ ‫ئه‌و واڵتان‌ه ‌ی ڕێژ‌ه ‌ی نه‌زۆك ‌‬ ‫ی به‌رزدابێ‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ئه‌و‬ ‫له‌ئاستێك ‌‬ ‫ی‬ ‫پزیشك‌ه ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌و ژنان‌ه ‌ی به‌گه‌نج ‌‬ ‫گیان له‌ده‌س������ت ده‌ده‌ن‪ ،‬یاخود به‌ر‬ ‫له‌م������ردن ئام������اده‌ن منداڵدانیان‬ ‫ببه‌خش������ن به‌رێكخراوه‌كه‌یان‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫به‌خشش������یان ده‌درێتێ‪ ،‬چونك‌ه له‌و‬ ‫ڕێگه‌یه‌و‌ه ژنێكی تریان له‌كێش‌ه ‌ی‬ ‫ی ڕزگار كردووه‌‪.‬‬ ‫نه‌زۆك ‌‬

‫‪ 6‬هه‌نگاو بۆ ڕزگاربوون‬ ‫له‌گرفت ‌ه ده‌روونییه‌كان‬ ‫گیروگرفت ‌ی ده‌روونی له‌چه‌ندین قۆناغ ‌ی‬ ‫ته‌مه‌ندا‪ ،‬به‌خته‌وه‌ریمان لێده‌ستێنێته‌وه‌و‬ ‫رووبه‌روو ‌ی شكستمان ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌روونناسانیش دڵنیامان ده‌كه‌نه‌و‌ه ك‌ه‬ ‫كلیل ‌ی چاره‌سه‌ر له‌گیرفان ‌ی خۆماندایه‌‪.‬‬ ‫د‪.‬س������انتۆ گاركۆ پسپۆڕ ‌ی به‌ناوبانگ ‌ی‬ ‫ڕووسیا له‌بوار ‌ی نه‌خۆش ‌ی ده‌روونیدا‪،‬‬ ‫شه‌ش هه‌نگاومان ده‌خات‌ه به‌رده‌ست تا‬

‫به‌په‌یڕه‌ویكردنیان‪ ،‬خۆمان له‌نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫ده‌روونییه‌كان بپارێزی������ن‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫بریتین له‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬هه‌وڵ بد‌ه ئیراده‌ت به‌رز رابگریت‪.‬‬ ‫‪ .2‬له‌بر ‌ی گله‌یی‌‌و گازانده‌‪ ،‬هه‌نگاوێك‬ ‫له‌مه‌سه‌له‌كان بچۆ پێشه‌وه‌و شرۆڤه‌یان‬ ‫بكه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬په‌ند له‌ڕابردووت وه‌ربگره‌‪.‬‬

‫‪ .4‬له‌به‌رامبه‌ر كێشه‌كاندا‪ ،‬خۆت گه‌ور‌ه‬ ‫رابگره‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬هه‌وڵ������ ‌ی ب������ه‌رده‌وام له‌پێن������او‬ ‫به‌رزكردن������ه‌و‌ه ‌ی ئاس������ت ‌ی م������اددی‌و‬ ‫مه‌عنه‌ویتدا بده‌‪.‬‬ ‫‪ .6‬هه‌م������وو رۆژێ������ك په‌ڕه‌یه‌ك ‌ی نوێ‬ ‫له‌ژیانت������دا هه‌ڵب������ده‌ره‌وه‌‌و الپه‌ڕه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ناخۆشیش دابخه‌‪.‬‬


‫‪8‬‬ ‫ی زیپكه‬ ‫"زۆر ده‌ستكاریكردن ‌‬ ‫ێ له‌سه‌ر پێست دروست ده‌كات"‬ ‫په‌ڵه‌و گر ‌‬ ‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫زۆرێك له‌گه‌نجان هه‌ر له‌گه‌ڵ‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستپێكردنی‌ ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رزه‌كارییان زیپك ‌ه ‌‬ ‫الوێتی‌ له‌سه‌ر ڕوخسارو‬ ‫جه‌سته‌یان دروست ده‌بێت‌و‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫بێزاربوونیان‪ ،‬پسپۆڕێك ‌‬ ‫پێستیش ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه بۆ چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫پێویست ‌ه ڕاوێژ به‌پزیشك ‌‬ ‫تایبه‌تمه‌ند بكه‌ن‌و به‌بێ‬ ‫پرس ده‌ستكاری‌ نه‌كه‌ن‪.‬‬

‫سازدانی‌‪ :‬ڕابه‌ر كه‌ریم‬ ‫د‪.‬س������امان ئه‌می������ن پس������پۆڕ ‌ی‬ ‫نه‌خۆشییه‌كان ‌ی پێست له‌دیمانه‌یه‌كیدا‬ ‫بۆ نم ن������م‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫هۆكاره‌كان ‌ی س������ه‌رهه‌ڵدان ‌ی زیپك‌ه‬ ‫ال ‌ی ه������ه‌رزه‌كاران چه‌ند جۆرێكه‌‪،‬‬ ‫"هۆكار ‌ی بۆماوه‌ی������ی‌‌و هۆڕمۆنی‌‌و‬ ‫گیران ‌ی چه‌وریی‌ه ڕژێنه‌كان‌ه ك‌ه ده‌بن‌ه‬ ‫هۆ ‌ی دروستبوون ‌ی زیپكه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه زیپك‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬هاوكات به‌پێویست ‌ی‬ ‫ده‌زانێت ك‌ه بۆ چاره‌س������ه‌ركردن ‌ی‬ ‫گه‌نجان ڕاوێژ به‌پزیش������ك ‌ی پێست‬ ‫بكه‌ن‪" ،‬زیپك‌ه چاره‌س������ه‌ر ‌ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌ریه‌كه‌و ج������ۆر‌ه ده‌رمانێك ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫بۆ به‌كاردێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌بێت بۆ ماو‌ه ‌ی‬ ‫چوار مان������گ یان ش������ه‌ش مانگ‬ ‫به‌كاربێت"‪.‬‬ ‫ڕابه‌ر‪ :‬زۆرێك له‌گه‌نجان گرفتیان‬ ‫له‌گه‌ڵ زیپكه‌دا هه‌یه‌‪ ،‬ئایا زیپك‌ه‬ ‫چییه‌؟‬

‫د‪ .‬سامان ته‌مین‬ ‫د‪.‬سامان‪ :‬زیپك‌ه بریتی‌ه له‌دیارده‌یه‌ك‬ ‫ك‌ه له‌ته‌مه‌ن ‌ی هه‌رزه‌كاریدا ڕووده‌دات‬ ‫له‌و كه‌س������انه‌دا ده‌بێت ك‌ه پێستییان‬ ‫چ������ه‌وره‌‪ ،‬گه‌لێك ه������ۆكار هه‌ی‌ه بۆ‬ ‫دروستبوون ‌ی زیپكه‌‪ ،‬یه‌كێك له‌وان‌ه‬ ‫بۆماوه‌یی‌ه ك‌ه ل������ه‌وه‌و پێش دایك‌و‬ ‫باوك ‌ی زیپكه‌یان هه‌بووه‌‪ ،‬هۆكارێك ‌ی‬ ‫تر هۆڕمۆنیی‌ه ك‌ه ل������ه‌دوا ‌ی ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫یانزه‌و دوانز‌ه ساڵییه‌و‌ه هۆرشمۆن ‌ی‬ ‫ئه‌ندرۆجین زیاد ئ������ه‌كات‌و له‌كات ‌ی‬ ‫باڵقبووندا ئ������ه‌م هۆڕمۆن‌ه چه‌وریی‌ه‬ ‫ڕژێنه‌كان زیاتر چ������االك ده‌كات‌و‬ ‫ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی زیاتر ده‌ردان ‌ی چه‌وری‌‌و‬ ‫دروس������تبوون ‌ی زیپك‌ه له‌و كه‌سه‌دا‪،‬‬ ‫هۆكار ‌ی میكانیكیش هه‌ی‌ه جار ‌ی وا‬ ‫هه‌ی‌ه چه‌وریی‌ه ڕژێنه‌كان بۆرییه‌كان ‌ی‬ ‫ده‌گیرێت به‌چه‌ور ‌ی ی������ان به‌ماد‌ه ‌ی‬ ‫پێس������ت (كیراتین) ی������ان هه‌ند ‌ێ‬

‫به‌كتریا هه‌ی‌ه له‌و شوێنه‌دا ك‌ه ده‌بێت‌ه چه‌ن������د مانگێ������ك ده‌خایه‌نێت یان‬ ‫له‌پیریدا به‌هۆ ‌ی ده‌رمانه‌و‌ه دروست‬ ‫هۆ ‌ی گیران‌و دروستبوون ‌ی زیپكه‌‪.‬‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬هه‌ندێك ده‌رمان هه‌ی‌ه ده‌بێت‌ه‬ ‫ه������ۆ ‌ی دروس������تبوون ‌ی زیپك‌ه له‌هه‌ر‬ ‫ڕابه‌ر‪ :‬چه‌ند جۆر زیپك‌ه هه‌یه‌؟‬ ‫د‪.‬س������امان‪ :‬ئه‌توانین بڵێی������ن زیپك‌ه ته‌مه‌نێكدا بخورێت‪.‬‬ ‫ده‌كرێت به‌س������ ‌ێ ج������ۆره‌وه‌‪ ،‬جۆر ‌ی‬ ‫سووك ك‌ه چه‌ند زیپكه‌یه‌ك‌ه له‌سه‌ر ڕابه‌ر‪ :‬ئایا ده‌ستكاریكردن ‌ی زیپك‌ه چ‬ ‫د‌هم‌و چاو هه‌ندێجار چاره‌سه‌ریش ‌ی كاریگه‌رییه‌ك ‌ی له‌سه‌ر پێست ده‌بێت‬ ‫ناوێ������ت‪ ،‬ج������ۆر ‌ی دووه‌م زیپك‌ه ‌ی دوا ‌ی چاكبوونه‌و‌ه ‌ی زیپكه‌كه‌؟‬ ‫مامناوه‌ند ك‌ه ژم������ار‌ه ‌ی زیپكه‌كان د‪.‬سامان‪ :‬ده‌ستكار ‌ی كردن ‌ی زیپك‌ه‬ ‫زۆره‌‪ ،‬به‌اڵم جۆر ‌ی س������ێیه‌م زیپك‌ه ‌ی له‌وانه‌ی‌ه ببێت‌ه هۆ ‌ی دروستبوون ‌ی په‌ڵه‌‌و‬ ‫س������ه‌خت‌ه ك‌ه هه‌ندێجار شان‌و مل‌و خوێن ئه‌دزێت‌ه ناو برینه‌كه‌و‌ه خوێنه‌ك‌ه‬ ‫پشت‌و سنگ ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و زیپكان‌ه له‌ژێر پێستدا ئه‌مێنێته‌و‌ه له‌وانه‌ی‌ه په‌ڵ‌ه‬ ‫ئاوساون گرێن یان جه‌راعه‌ت ‌ی تێدایه‌‪ ،‬دوا ‌ی خۆ ‌ی به‌ج ‌ێ بێڵێت یان گر ‌ێ‬ ‫هه‌ندێجار له‌دوا ‌ی چاكبوونه‌و‌ه چاڵی‌‌و دروس������ت بكات‪ .‬ئه‌و جۆران‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫زیپك‌ه ‌ی سه‌ختن دوا ‌ی چاكبوونه‌و‌ه‬ ‫جێگ‌ه به‌ج ‌ێ ده‌هێڵێت‪.‬‬ ‫شوێنه‌وار به‌ج ‌ێ ده‌هێڵێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ئ������ه‌و ج������ۆر‌ه زیپكان‌ه ‌ی ك������‌ه زۆر‬ ‫ڕابه‌ر‪ :‬زیپك‌ه زۆرتر له‌چ ته‌مه‌نێكدا‬ ‫ده‌ستكار ‌ی ده‌كرێت‪.‬‬ ‫دروست ده‌بێت؟‬ ‫د‪.‬س������امان‪ :‬له‌ته‌مه‌ن ‌ی یانز‌ه ساڵییه‌و‌ه‬ ‫ده‌س������تپێده‌كات تا ته‌مه‌ن ‌ی ‪25‬ساڵی‌‪ ،‬ڕابه‌ر‪ :‬ئایا ده‌توانرێت زیپك‌ه‬ ‫هه‌ندێ������ك كه‌س هه‌ی‌ه ك������‌ه له‌دوا ‌ی چاره‌سه‌ر بكرێت؟‬ ‫ته‌مه‌ن������ ‌ی ‪25‬ساڵیش������ه‌و‌ه زیپكه‌یان د‪.‬س������امان‪ :‬زیپك‌ه چاره‌سه‌ر ‌ی هه‌ی‌ه‬ ‫ده‌مێنێت‌و له‌وه‌ی‌ه تا ته‌مه‌ن ‌ی ‪40‬ساڵ ‌ی به‌پێ������ ‌ی جۆره‌كان ‌ی وتم������ان جۆر ‌ی‬ ‫س������وكمان هه‌ی‌ه له‌گه‌ڵ مامناوه‌ند‌و‬ ‫بخایه‌نێت‪.‬‬ ‫سه‌خت هه‌ریه‌كه‌و جۆر‌ه ده‌رمانێك ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی بۆ به‌كاردێ������ت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌بێت‬ ‫ڕابه‌ر‪ :‬ئایا له‌منداڵ‌و پیردا زیپك‌ه‬ ‫بۆ ماو‌ه ‌ی چوار مانگ یان ش������ه‌ش‬ ‫دروست ده‌بێت؟‬ ‫د‪.‬س������امان‪ :‬به‌ڵ ‌ێ له‌منداڵ������دا زیپك‌ه مانگ به‌كاربێت ئه‌و كات‌ه ئه‌بێت‌ه هۆ ‌ی‬ ‫دروس������ت ده‌بێت به‌هۆ ‌ی هۆڕمۆن ‌ی كۆنترۆڵكردن ‌یزیپكه‌كه‌‪.‬‬ ‫دایكیه‌و‌ه ك‌ه ئه‌و منداڵ‌ه له‌دایك ده‌بێت‬ ‫ئه‌و هۆڕمۆن‌ه هه‌ندێجار له‌له‌ش������یدا ڕابه‌ر‪ :‬خواردن ‌ی چه‌وری‌و شیرینی‌‌و‬ ‫ده‌مێنێت‌و ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی دروستبوون ‌ی چه‌ره‌زات چ كاریگه‌رییه‌ك ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫زیپكه‌‪ ،‬به‌م زیپكه‌ی‌ه ده‌وترێت زیپك‌ه ‌ی دروستبوون ‌ی زیپك‌ه هه‌یه‌؟‬ ‫ساوا ك‌ه له‌یه‌كه‌م مانگ‌و دووه‌م مانگ ‌ی د‪.‬س������امان‪ :‬به‌پێ ‌ی زانس������ت ‌ی پێست‬ ‫ته‌مه‌ن ‌ی منداڵه‌ك������ه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت‌و خواردن ‌ی چ������ه‌وری‌‌و ش������یرینی‌‌و‬

‫ی هاوسه‌ر ‌ه نوێیه‌كان‬ ‫هه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م منداڵ دا‬ ‫ی به‌خێوكردن ‌‬ ‫له‌كات ‌‬

‫كه‌م نین ئه‌و هاوس������ه‌ر‌ه نوێیان‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫له‌سات ‌ی له‌دایكبوون ‌ی یه‌كه‌مین نۆبه‌ر‌ه ‌ی‬ ‫منداڵ������دا‪ ،‬دووچار ‌ی ده‌س������ته‌پاچه‌ی ‌ی‬ ‫ده‌بن‌و ته‌نانه‌ت ژیان ‌ی هاوسه‌رێتیشیان‬ ‫لێده‌شێوێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر تاز‌ه بوویت به‌خاوه‌ن ‌ی یه‌كه‌مین‬ ‫منداڵ‪ ،‬پێویس������ت‌ه ئ������ه‌م ئامۆژگاریان‌ه‬

‫له‌به‌رچاو بگریت ك‌ه بریتین له‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬له‌كات ‌ی نه‌خۆش������ی منداڵدا‪ ،‬خۆت‬ ‫مه‌شێوێنه‌و سه‌ردان ‌ی پزیشك بكه‌‪.‬‬ ‫‪ .2‬كاتێ������ك منداڵه‌ك������ه‌ت ده‌گری‌‪،‬‬ ‫به‌دۆخێك ‌ی ئاسای ‌ی وه‌ریبگره‌و هه‌وڵ‬ ‫بد‌ه خۆت له‌گه‌ڵ گریانه‌كه‌یدا رابهێنی‪.‬‬ ‫‪ .3‬هه‌رگیز منداڵه‌كه‌ت بۆ شیرخواردن‬

‫هه‌ڵمه‌ستێنه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬گه‌رم������ا ‌ی ژوور ‌ی منداڵه‌ك������ه‌ت‬ ‫له‌ئاستێكدا رابگره‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬له‌به‌ر خاتر ‌ی منداڵه‌كه‌ت‪ ،‬هه‌رگیز‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌ت له‌بیر مه‌كه‌‪.‬‬ ‫‪ .6‬ئاگادار ‌ی ژه‌مه‌كان ‌ی شیرخواردن ‌ی‬ ‫منداڵه‌كه‌ت به‌‪.‬‬

‫پس د‪.‬س‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ا‬ ‫پۆڕ ‌ی ن ن ئ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫م‬ ‫ی‬ ‫ن‬ ‫‌ه‬ ‫خ‬ ‫ۆ‬ ‫ش‬ ‫پێست یی ‌ه‬ ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫‌ی‬ ‫بۆ‬

‫چه‌ره‌زات هیچ كاریگه‌رییه‌ك ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫دروستبوون ‌ی زیپك‌ه نییه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ند ‌ێ‬ ‫كه‌س هه‌ی‌ه چه‌ند خواردنێك ئه‌بێت‌ه‬ ‫هۆ ‌ی دروستبوون ‌ی زیپك‌ه بۆی‌‪ ،‬یان‬ ‫زیادبوون ‌ی زیپكه‌كان ئێم‌ه به‌و كه‌سان‌ه‬ ‫ده‌ڵێین ك‌ه دوور كه‌ونه‌و‌ه له‌و جۆر‌ه‬ ‫خواردنان‌ه ‌ی ك‌ه ئه‌زانێت زیپكه‌كان ‌ی‬ ‫پێ ‌ی زیاد ده‌كات‪.‬‬

‫ڕابه‌ر‪ :‬ئایا زیپك‌ه له‌كچدا زۆرتر‌ه‬ ‫یان له‌كوڕدا؟‬ ‫د‪.‬س������امان‪ :‬وه‌كو ی������ه‌ك له‌هه‌ردوو‬ ‫ڕه‌گه‌زه‌ك������ه‌دا هه‌ی������‌ه جیاوازییه‌ك ‌ی‬ ‫وا ‌ی نیه‌‪ ،‬به‌اڵم كچ زووتر تووش������ ‌ی‬ ‫ده‌بێت وه‌ك له‌ك������وڕ‪ .‬كچ له‌ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫یانز‌ه ساڵییه‌و‌ه زیپك‌ه له‌سه‌ر پێست ‌ی‬ ‫دروست ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم كوڕ له‌ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫سیانزه‌و چوارد‌ه ساڵیدا زیپك‌ه له‌سه‌ر‬ ‫پێست ‌ی دروست ده‌بێت‪.‬‬ ‫ڕابه‌ر‪ :‬ڕێنماییت چیی‌ه بۆ گه‌نجان‬ ‫كات ‌ێ زیپك‌ه له‌سه‌ر ڕوخسارییان‬ ‫دروست ده‌بێت؟‬ ‫د‪.‬سامان‪ :‬داواكارم له‌گه‌نجان زیپك‌ه‬ ‫نه‌بێت‌ه هۆ ‌ی هه‌راس������انكردن ‌ی بار ‌ی‬ ‫ده‌روونیان‌و خۆیان له‌خه‌ڵك به‌دوور‬ ‫بگرن زیپك‌ه چاره‌س������ه‌ر ‌ی هه‌ی‌ه با‬ ‫ده‌س������تكار ‌ی نه‌ك‌هن‌و بۆ وه‌رگرتن ‌ی‬ ‫ڕێنمای ‌ی سه‌ردان ‌ی پزیشك ‌ی پێست‬ ‫بكه‌ن تا چاره‌س������ه‌ر ‌ی ته‌واوییان بۆ‬ ‫دابنرێت بۆئه‌و‌ه ‌ی زیپكه‌ك‌ه له‌ئێستادا‬ ‫چاره‌س������ه‌ر بكرێت‌و له‌داهاتووشدا‬ ‫شوێن ‌ی زیپكه‌ك‌ه دیار نه‌بێت‪.‬‬ ‫ڕابه‌ر‪ :‬چۆن خۆمان له‌زیپك‌ه‬ ‫بپارێزین؟‬

‫ی شیر‬ ‫به‌رهه‌مه‌كان ‌‬

‫كچ له‌ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫یانزه‌ ساڵییه‌وه‌‬ ‫زیپكه‌ له‌سه‌ر‬ ‫پێستی‌ دروست‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كوڕ له‌ته‌مه‌نی‌‬ ‫سیانزه‌و چوارده‌‬ ‫ساڵیدا زیپكه‌‬ ‫له‌سه‌ر پێستی‌‬ ‫دروست ده‌بێت‬ ‫د‪.‬سامان‪ :‬ناتوانین خۆمان بپارێزین‬ ‫له‌زیپك������ه‌‪ ،‬به‌ڵكو ك‌ه تووش������بوویت‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌ی بۆ به‌كارئه‌هێنیت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫د‌هم‌و چاو ش������ۆردن باش‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫چه‌ور ‌ی د‌هم‌و چ������او كه‌م بێته‌و‌ه یان‬ ‫ئه‌و خواردنان‌ه ‌ی ك‌ه هه‌س������ت ده‌كات‬ ‫زیپكه‌ك‌ه ‌ی پ ‌ێ زیاد ئه‌كات لێ ‌ی دوور‬ ‫بكه‌وێته‌وه‌‪.‬‬

‫ته‌مه‌ن درێژیت مسۆگه‌ر ده‌كات‬ ‫كه‌م نین ئ������ه‌و مرۆڤان‌ه ‌ی خه‌ون‬ ‫ی درێژو له‌شساغییه‌و‌ه‬ ‫به‌ته‌مه‌نێك ‌‬ ‫ده‌بینن‪ ،‬پسپۆڕانیش ئامۆژگاریمان‬ ‫ده‌كه‌ن ك‌ه له‌گه‌ڵ هه‌موو ژه‌مێكدا‬ ‫ی شیر بخۆین تا ئه‌و‬ ‫به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫خه‌ونه‌مان بێته‌دی‌‪.‬‬ ‫ی زانكۆ ‌ی‬ ‫توێژینه‌و‌ه پزیشكییه‌كان ‌‬ ‫ش������یكاگۆ رایده‌گه‌یه‌ن������ن ك������‌ه‬ ‫ی شیر به‌تایبه‌ت ماست‬ ‫به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی ئاسانكار ‌ی بۆ هه‌رس ‌‬ ‫خۆراك‪ ،‬جه‌س������ته‌ش له‌زۆرین‌ه ‌ی‬ ‫ژه‌هرو میكرۆب‌ه زیانبه‌خش������ه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ی له‌شێك ‌‬ ‫خاوێن ده‌كاته‌وه‌و گره‌نت ‌‬ ‫ساغمان ده‌داتێ‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و توێژینه‌وان������‌ه ئام������اژ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌كه‌ن ك‌ه ش������یرو ماس������ت‬ ‫زۆر ده‌وڵه‌مه‌ن������دن به‌كانزاكانی‬ ‫ی‬ ‫كالیسیۆم‪ ،‬فسفۆڕو ڤیتامینه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ B2,B5, B12‬ك������‌ه سیس������تم ‌‬ ‫پارێ������زگار ‌ی ل������ه‌ش له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ی‬ ‫نه‌خۆشیدا به‌هێز ده‌كه‌ن‪ .‬بوون ‌‬ ‫ڤیتامین ‪D‬یش له‌ماست‌و په‌نیر ‌ی‬ ‫ی‬ ‫تازه‌دا‪ ،‬ده‌بێت‌ه مای‌ه ‌ی به‌هێزبوون ‌‬ ‫ئێسك‌و دژ به‌شێرپه‌نج‌ه ‌ی ئێسكه‌‪.‬‬ ‫رۆژانه‌ش النیكه‌م ‪ 90‬گرام شیر‬ ‫یاخود ماست بخۆو ته‌مه‌ندرێژیت‬ ‫مسۆگه‌ر بكه‌‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫د ‌هوێت؟‬

‫ی پسپۆڕان چیی ‌ه‬ ‫ڕێنمای ‌‬ ‫ی زستان؟‬ ‫بۆوه‌رز ‌‬ ‫زۆر له‌خانمان كرێمی‌ جوانكاری‌ زۆر چه‌ور به‌كاردێنن‬ ‫له‌وه‌رزی‌ زس������تاندا‪ ،‬هه‌روه‌ها ئ������ه‌و پاككه‌ره‌وانه‌ ‌ی ك‌ه‬ ‫پێكهاته‌ك������ه‌ی‌ زیاتر لینج������‌ه به‌هۆ ‌ی بوون������ ‌ی مادده‌ ‌ی‬

‫شێداركه‌ره‌و‌ه تێیدا به‌ڕێژه‌یه‌كی‌ زۆر‪ ،‬هه‌ر كاتێك ئه‌م‬ ‫جۆر‌ه كرێمه‌ به‌كارده‌هێنرێ������ت له‌پاش خۆ ‌ی پێكهات‌ه ‌ی‬ ‫ش������ێداركه‌ره‌و‌ه جێده‌هێڵێ������ت وه‌ك هه‌نگوین‪ ،‬ترش������ ‌ی‬ ‫هایلورنیك‪ ،‬ك‌ه پێس������ته‌كه‌ به‌باشی‌ ش������ێدارده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ك پسپۆڕان باسی‌ لێده‌كه‌ن باشترین كار كه‌ پێ ‌ی‬ ‫هه‌ستیت به‌كارهێنانی‌ ئه‌و جۆر‌ه كرێمانه‌ی‌ه ك‌ه قورس‌و‬ ‫خه‌ستن كاتێك له‌سه‌ر پێست داده‌نرێن‪ ،‬چونك‌ه شێدار ‌ی‬ ‫پێست ده‌پارێزن‪.‬‬ ‫هه‌فته‌ی‌ جارێكیش پێس������ت ‌ی وش������كه‌وه‌بوو ‌ی ڕوخسارت‬ ‫لێبكه‌ره‌وه‌ به‌به‌كارهێنان ‌ی فڵچه‌یه‌ك ‌ی تایبه‌ت یان ماسك ‌ی‬ ‫ته‌رخانكراو بۆئه‌و مه‌به‌س������ته‌‪ ،‬تا پێستت نوێ‌ بكاته‌وه‌و‬ ‫خانه‌ مردووه‌كان ڕاماڵێت‪.‬‬

‫كاتی‌ خۆشتنیش كه‌م بكه‌ره‌وه‌ بۆد‌ه خوله‌ك‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌ی‬ ‫له‌زستاندا هه‌وا وشكه‌و هه‌تا زیاتر له‌گه‌رماودا بمێنیته‌و‌ه‬ ‫پێس������ت زیاتر وشك ده‌بێته‌وه‌‪ .‬پاش خۆشتن یان شتن ‌ی‬ ‫ڕوخس������ار به‌ئاوو سابوون س������ ‌ێ خوله‌كت له‌به‌رده‌مدای‌ه‬ ‫بۆس������ود وه‌رگرت������ن له‌ئاماده‌ك������راوه‌ جوانكارییه‌كان‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ باش������تروایه‌ به‌ر له‌تێپه‌ڕینی‌ ئه‌و سێ‌ خوله‌ك‌ه‬ ‫كرێمێك ‌ی ده‌وڵه‌مه‌ند به‌ڤیتامینه‌كان بده‌یت له‌ڕوخسارت‪.‬‬ ‫س������اردبون ‌ی كه‌ش‌و هه‌وا مانای‌ ئه‌و‌ه نییه‌ له‌ئه‌نجامدان ‌ی‬ ‫ڕاهێنانه‌ وه‌رزشییه‌كان دوو ربكه‌ویته‌وه‌‪ ،‬بۆئه‌م مه‌به‌سته‌ش‬ ‫پۆش������اكێك ‌ی وه‌رزش������ی‌‌و جوتێ‌ كاله‌ بپۆشه‌و وه‌رزش ‌ی‬ ‫ڕێڕۆشتن ئه‌نجام بده‌ بۆچاالككردنه‌وه‌ی‌ سوڕ ‌ی خوێن‌و‬ ‫گه‌ڕاندنه‌وه‌ ‌ی ڕه‌ونه‌ق‌و زیندوێن ‌ی بۆپێستت‪.‬‬

‫ی چاوه‌كانت چاره‌سه‌ر بكه‬ ‫به‌چوار ڕێگ ‌ه ئاوساو ‌‬

‫ی‬ ‫ی له‌ئاوس������او ‌‬ ‫چ������وار ئام������ۆژگار ‌‬ ‫چاوه‌كان������ت ڕزگارت ده‌كات‪،‬‬ ‫ی تۆی‌ه له‌به‌ر‬ ‫بۆته‌ندروس������تی‌‌و سه‌المه‌ت ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ئاگاداری‌ به‌‪:‬‬ ‫ی به‌كارهاتوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی چ������ا ‌‬ ‫‪ .1‬كیس������ ‌‬ ‫ی ده‌خوله‌ك‬ ‫كه‌مێك گه‌رم بێت‪ ،‬بۆماو‌ه ‌‬ ‫له‌س������ه‌ر چاوه‌كانت دایبن������ێ‌‌و دواتر‬

‫ی چاوه‌كانت بشۆ‪.‬‬ ‫ی كانزای ‌‬ ‫به‌ئاو ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ .2‬له‌به‌یانیان������دا كوپێ������ك ئ������او ‌‬ ‫ی‬ ‫س������ارد بخ������ۆره‌و‌ه بۆخاوێنكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی هه‌رس به‌سوده‌‪.‬‬ ‫كۆئه‌ندام ‌‬ ‫‪ .3‬له‌هه‌فته‌یه‌كدا جارێك یان دووجار‬ ‫ی‬ ‫ی تیژ پاك بكه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه هاوكار ‌‬ ‫پیازێك ‌‬ ‫ی چاوه‌كان������ت ده‌كات‌و‬ ‫ش������تنه‌و‌ه ‌‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪11‬‬

‫توێژنه‌وه‌یه‌ك������ی‌‬ ‫ی ئام������ۆژگار ‌ی ئه‌و‬ ‫زانس������ت ‌‬ ‫پیاوان������ه‌ ده‌كات ك‌ه ئ������اره‌زوو ده‌كه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی خانمان بن‪ ،‬ڕه‌نگ ‌‬ ‫ێ س������ه‌رنج ‌‬ ‫هه‌میش‌ه ج ‌‬ ‫سوور بپۆشن‪.‬‬ ‫ی زانكۆ ‌ی رۆشسته‌ر له‌میان‌ه ‌ی توێژینه‌وه‌كه‌یاندا‬ ‫توێژه‌ران ‌‬ ‫ئاماژه‌ی������ان به‌وه‌دا كه‌ ئه‌و جۆر‌ه پیاوان‌ه ‌ی ڕه‌نگی‌ س������وور‬ ‫ده‌پۆش������ن له‌پێش چ������او ‌ی خانمان������دا زۆر س������ه‌رنجڕاكێش‬ ‫ده‌رده‌كه‌ون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ر له‌وباره‌یه‌و‌ه پڕۆفیس������ۆر ئاندرۆ ئیلیوت ڕێكخه‌ری‌ سه‌ره‌ك ‌‬ ‫ی باشترو‬ ‫توێژینه‌وه‌ك‌ه وتی‌‪" :‬بۆمان ده‌ركه‌وت خانمان به‌ش������ێوازێك ‌‬ ‫ی س������وور ده‌پۆش������ن‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫جیاوازتر له‌و پیاوانه‌ ده‌ڕوانن كه‌ ره‌نگ ‌‬ ‫پێیانوای‌ه كه‌س������انێكن هه‌وڵی‌ پ������اره‌ په‌یداك������ردن ده‌ده‌ن‌و تا لوتك‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیین"‪.‬‬ ‫توێژنه‌وه‌ك‌ه ‪ 288‬ئاف������ر‌هت‌و ‪ 25‬پیاوی‌ له‌خۆگرتبوو‪ ،‬داوایان لێكرا‬ ‫ته‌ماش������ا ‌ی وێن‌ه ‌ی ئه‌و پیاوانه‌ بكه‌ن كه‌ قه‌میس������ی‌ ڕنگ جیاوازیان‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌ردایه‌‪ ،‬به‌پل‌هی‌ یه‌كه‌م وێنه‌ ‌ی ئه‌و پیاوانه‌یان هه‌ڵبژارد كه‌ڕه‌نگ ‌‬ ‫سوریان پۆش������یبوو‪ ،‬به‌كه‌میش ڕه‌نگه‌كانی‌ تریان هه‌ڵده‌بژراد‪،‬‬ ‫ی به‌شداربو ‌ی توێژینه‌وه‌ك‌ه ئاماژه‌یان‬ ‫هه‌ر له‌وباره‌یه‌وه‌ خانمان ‌‬ ‫ی س������ووور وا له‌پی������اوان ده‌كات زۆر‬ ‫به‌وه‌دا ك������ه‌ ره‌نگ ‌‬ ‫س������ه‌رنجڕاكێش‌و خوازراوبن‪ ،‬له‌هه‌م������ان كاتدا وه‌ك‬ ‫ی باش ده‌رده‌كه‌ون‪ ،‬هه‌روه‌ها ده‌ركه‌وت ك‌ه‬ ‫كه‌سێك ‌‬ ‫ی خانمه‌كان هه‌مان ڕا بوو كاتێك‬ ‫بۆچوون ‌‬ ‫چوارچێ������و‌ه ‌ی وێن������ه‌كان ڕه‌نگیان‬ ‫سوور یان سپی‌ بوو‪.‬‬

‫ب‬ ‫ۆ‬ ‫چ‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫ف‬ ‫ر‬ ‫‌هتان‬ ‫ڕ ‌هن‬ ‫گ‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫ان خۆش‬

‫ڕه‌نگ‌ه س������ه‌رمای‌ وه‌رزی‌ زس������تان له‌چه‌ندی������ن الیه‌نه‌و‌ه‬ ‫شێوازی‌ ژیانت بگۆڕێت پێستیشت یه‌كێك له‌و الیه‌نان‌ه‬ ‫پێك دێنێت‪ ،‬پارێزگاری‌ له‌ته‌ندروستی‌‌و جوانی‌ پێستت‬ ‫بكه‌ به‌س������ود وه‌رگرتن له‌م ئامۆژگارییانه‌ی‌ خواره‌و‌ه ك‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن پسپۆڕای‌ جوانكاریی جیهانییه‌و‌ه سۆزی‌ گالفیز‬ ‫ئاماده‌كراون‪.‬‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ی ناهێڵێت‪ ،‬له‌ڕوی‌ زانستییه‌و‌ه‬ ‫ئاوساو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌هۆ ‌‬ ‫س������ه‌لمێنراو‌ه ئه‌و فرمێسك‌ه ‌‬ ‫پیازه‌و‌ه ده‌ڕژێت چاوه‌كان ده‌شواته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬له‌هه‌فته‌یه‌كدا جارێك یان دووجار‬ ‫ماسك بۆچاوه‌كانت بكه‌‪ ،‬تا خۆراك‬ ‫ببه‌خش������ێت‌ه ئه‌و ناوچه‌یه‌و شێداریان‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬

‫نیش������انه‌كانی‌ جوان ‌ی زۆرن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م به‌هره‌ی‌ه ال ‌ی هه‌موو كچێك‬ ‫به‌نرخ نییه‌‪ ،‬ئێستا ئه‌توان ‌ی بزانیت چه‌ندێك له‌نیشانه‌كان ‌ی جوان ‌ی‬ ‫له‌تۆدا بونیان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪ .1‬خاڵ‪ :‬به‌اڵم پێویسته‌ شوێنێكی‌ ستراتیجی‌ هه‌بێت بۆنمون‌ه‬ ‫له‌س������ه‌ركوڵمه‌كان یان لێو بوونی‌ هه‌بێت‪ ،‬چونك‌ه خاڵ‬ ‫دانراو‌ه به‌یه‌كێك له‌نیشانه‌كان ‌ی جوانی‌ له‌كچاندا‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر كوڵم یان له‌سه‌رو ژێر ‌ی‬ ‫لێوه‌كان هه‌بێت‪.‬‬ ‫‪ .2‬چاڵ‪ :‬ئه‌گه‌ر له‌س������ه‌ر كوڵمه‌كان یان‬ ‫له‌س������ه‌ر چه‌ناگه‌ درووست بێت كات ‌ی‬ ‫پێكه‌نین‪.‬‬ ‫‪ .3‬په‌نج������ه‪ :‬په‌نجه‌كان������ی‌ درێ������ژوو‬ ‫باریك بن‪.‬‬ ‫‪ .4‬گوێ‪ :‬گوێكان ‌ی بچووك بن‪.‬‬ ‫‪ .5‬نینۆك‪ :‬نینۆكه‌كان ‌ی كه‌وانه‌ی ‌ی‬ ‫ب������ن چه‌ندێكی������ش درێژبێ������ت‬ ‫هه‌ر كه‌وانه‌یی‌ه سروش������تییه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫بپارێزێت‪.‬‬ ‫‪ .6‬ده‌مارگرژی������ی‌‪ :‬له‌كات������ ‌ی‬ ‫توڕه‌بوون������دا چاڵ ی������ان هێڵێك‬ ‫له‌نێوان برۆكانیدا دروست ببێت‪،‬‬ ‫بڕوابكه‌ی������ت یان نا ئه‌م������ه‌ یه‌كێك‌ه‬ ‫له‌نیشانه‌كانی‌ جوانی‌‪.‬‬ ‫‪ .7‬زانیارییه‌كی‌ گرنگ‪ :‬ئه‌گه‌ر هه‌میش‌ه‬ ‫له‌كات ‌ی دانیش������تندا قاچ بخه‌یت‌ه سه‌ر قاچ‬ ‫ئه‌بێته‌هۆی‌ كورت بوون‪ ،‬وات‌ه كورت ده‌بیته‌وه‌‪.‬‬ ‫خوێنیش ده‌وه‌س������تێت‌و له‌قاچه‌كان������ه‌وه‌ هاتوچۆ‬ ‫ناكات‪ ،‬كه‌واته‌ ئه‌بێته‌ هۆی‌ قه‌ڵه‌وبوون ‌ی قاچه‌كان‪.‬‬

‫‪ku‬‬

‫یاری‬

‫‪o‬‬ ‫‪d‬‬ ‫‪u‬‬

‫‪s‬‬

‫شیكاری ژمارەی پێشوو‌‌‪:‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪3‬‬

‫‪8‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪1‬‬

‫‪4‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪8‬‬

‫‪3‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪7‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪9‬‬

‫‪9‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪4‬‬

‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪5‬‬

‫‪7‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪6‬‬

‫‪5‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪2‬‬

‫سۆدۆکۆی ئەمجارە‪:‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪3‬‬

‫‪8‬‬

‫‪3‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪9‬‬

‫‪5‬‬

‫‪4‬‬

‫‪6‬‬ ‫‪2‬‬

‫‪7‬‬

‫‪8‬‬

‫‪5‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪1‬‬

‫‪4‬‬

‫‪3‬‬ ‫‪2‬‬

‫‪6‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪4‬‬

‫‪7‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪2‬‬

‫‪4‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪7‬‬


‫‪10‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52‌:‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫كاوڕ‪ :‬ئ������ه‌م هه‌فته‌ی������‌ه‬ ‫كاره‌كان������ت به‌باش������ ‌ی‬ ‫به‌ڕێو‌ه ده‌چ������ن‌و تواناكانت‬ ‫به‌جۆرێك ‌ی به‌رچ������او زیاد‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬ئاماده‌باش������یت هه‌ی‌ه‬ ‫بۆئه‌نجامدان ‌ی قورس������ترین كار‪ ،‬بار ‌ی داراییت‬ ‫به‌ره‌و باشبون ده‌چێت‪.‬‬ ‫گا‪ :‬په‌له‌مه‌ك‌ه له‌و كارانه‌دا ك‌ه‬ ‫هه‌ست ده‌كه‌یت كه‌ڵه‌ك‌ه بوو‌ه‬ ‫له‌سه‌رت‪ ،‬چونك‌ه په‌له‌كردن‬ ‫هه‌میش‌ه په‌ش������یمان ‌ی له‌دوایه‌‪،‬‬ ‫كێشه‌یه‌ك ‌ی خێزان ‌ی ڕوبه‌روت‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر ژیران‌ه ڕه‌فتاربكه‌یت زوو‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌بێت‪.‬‬ ‫دووان������ه‌‪ :‬هه‌ركارێكت هه‌ی‌ه‬ ‫له‌م هه‌فته‌ی������ه‌دا جێبه‌جێ ‌ی‬ ‫مه‌كه‌‪ ،‬چونك‌ه س������ه‌ركه‌وتوو‬ ‫نابیت‪ ،‬به‌ش������دار ‌ی كردن‬ ‫له‌پڕۆژه‌یه‌ك ‌ی خێرخوازیدا‬ ‫كه‌مێك له‌بار ‌ی سه‌رشانت سوك ده‌كات‪.‬‬ ‫قرژاڵ‪ :‬ته‌رخانكردن ‌ی هه‌موو‬ ‫كاته‌كان������ت بۆكاره‌ك������ه‌ت‬ ‫شتێك ‌ی باش نییه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫خێزان‌و هاوڕێكانیش������ت‬ ‫پێویستیان پێته‌‪ ،‬قه‌رزكردن ‌ی‬ ‫بێبه‌رنام‌ه كێش������‌ه ‌ی گه‌ور‌ه ‌ی ب������ه‌دواو‌ه ده‌بێت‬ ‫هه‌وڵبد‌ه ئاگادار ‌ی ئه‌و الی‌ه نه‌بیت‪.‬‬ ‫ش������ێر‪ :‬ژیانێك������ ‌ی ن������و ‌ێ‬ ‫ده‌ستپێده‌كه‌یت له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫كه‌س‌ه ‌ی خۆش������ت ده‌وێت‌و‬ ‫له‌الیه‌ن ‌ی ده‌روونیشه‌و‌ه ته‌واو‬ ‫ئاسود‌ه ده‌بیت‪ ،‬خه‌رجییه‌كانت ڕوو له‌زیادبوونن‬ ‫به‌هۆ ‌ی پڕكردنه‌و‌ه ‌ی پێداویستییه‌كانته‌وه‌‪.‬‬ ‫فه‌ریك‪ :‬زۆر ماندویت ه‌هوڵبد‌ه‬ ‫پشویه‌ك ‌ی ته‌واو بده‌یت ئه‌گه‌رنا‬ ‫بار ‌ی ته‌ندروستیت ڕوو له‌خراپ ‌ی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬خه‌رج������ ‌ی بێبه‌رنام������‌ه‬ ‫ده‌تخات‌ه ژێر قه‌رزێك ‌ی زۆره‌و‌ه ك‌ه‬ ‫دواتر ده‌رچوون لێ ‌ی زۆر قورس ده‌بێت‪.‬‬ ‫ته‌رازوو‪ :‬باشتروای‌ه كه‌مێك‬ ‫به‌خۆتدا بچیته‌وه‌و هه‌ڵه‌كانت‬ ‫ڕاست بكه‌یته‌و‌ه تا له‌و بار‌ه‬ ‫قورس������‌ه ڕزگارت بێت‪ ،‬بیر‬ ‫له‌چون‌ه نێ������و ژیانێك ‌ی نو ‌ێ‬ ‫ده‌كه‌یته‌و‌ه یان به‌ستن ‌ی په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی نو ‌ێ تا له‌و‬ ‫ته‌نیایی‌ه ڕزگارت بێت‪.‬‬ ‫دوپش������ك‪ :‬به‌وپه‌ڕ ‌ی متمان‌ه‬ ‫به‌خۆبون������ه‌و‌ه كاره‌كان������ت‬ ‫جێبه‌ج ‌ێ ده‌كه‌یت‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌تگه‌یه‌نێت������‌ه لوتك������‌ه ‌ی‬ ‫س������ه‌ركه‌وتن‪ ،‬ه������اوكار ‌ی‬ ‫كه‌س������ان ‌ی تر ڕه‌ت مه‌كه‌ره‌و‌ه كاتێ������ك داوا ‌ی‬ ‫هاوكاریت لێده‌كه‌ن‪ ،‬چونك‌ه كاتێك دێت تۆش‬ ‫پێویستت پێیان ده‌بێت‪.‬‬ ‫س������ه‌رقاڵیت‬ ‫ك������ه‌وان‪:‬‬ ‫به‌كاره‌كانته‌و‌ه هه‌موو شتێك ‌ی‬ ‫بیر بردویته‌و‌ه باش������تروای‌ه‬ ‫هه‌ندێ������ك له‌كاته‌كان������ت‬ ‫بۆخۆشه‌ویسته‌كه‌ت ته‌رخان‬ ‫بكه‌یت‪ ،‬له‌ڕاستیدا ئه‌و زۆر‬ ‫پێویست ‌ی پێته‌‪ ،‬به‌اڵم تۆ دووریت لێی‌‪.‬‬ ‫گیسك‪ :‬تۆ كه‌سێك ‌ی دڵپاك‌و‬ ‫ڕاستگۆیت به‌هۆ ‌ی ئه‌مه‌شه‌و‌ه‬ ‫هه‌میش������‌ه خۆشه‌ویس������ت ‌ی‬ ‫له‌كۆمه‌ڵدا‪ ،‬ب������ه‌اڵم ئاگادارب‌ه‬ ‫هه‌موو كه‌س به‌هاوڕێ ‌ی خۆت‬ ‫دامه‌نێ‌‌و به‌پێ ‌ی ئ������ه‌و په‌ند‌ه‬ ‫به‌ڕێو‌ه بڕۆ ك‌ه ده‌ڵێت‪ :‬تا خه‌ڵك كه‌متر بناسیت‬ ‫كێشه‌ت كه‌متره‌‪.‬‬ ‫سه‌تڵ‪ :‬هه‌ڵ‌ه به‌هه‌ڵ‌ه چاره‌سه‌ر‬ ‫مه‌كه‌‪ ،‬ت������ۆ زۆر ده‌مارگیرو‬ ‫خۆپه‌رس������تیت به‌هۆ ‌ی ئه‌م‬ ‫سیفه‌ته‌ش������ته‌و‌ه هه‌میش������‌ه‬ ‫ته‌نیایت‌و هیچ كه‌س له‌ده‌ورت‬ ‫نییه‌‪ ،‬ڕۆژێك دێت په‌شیمان‬ ‫ده‌بیته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وكات‌ه په‌شیمان ‌ی سود ‌ی نابێت‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‪ :‬یار ‌ی به‌ئاگر مه‌ك‌ه‬ ‫ڕۆژێك دێت ئه‌و یارییه‌ت‬ ‫ئاش������كرا ده‌بێت‌و ده‌كه‌ویت‌ه‬ ‫گێژاوێكه‌و‌ه ده‌رچوون لێ ‌ی‬ ‫مه‌حاڵ ده‌بێت‪ ،‬باش������ترین‬ ‫شت بۆتۆ له‌ئێس������تادا به‌خۆداچونه‌وه‌و دان نان‌ه‬ ‫به‌هه‌ڵه‌كانتدا‪.‬‬

‫ی‬ ‫بۆ به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫لێوێك ‌‬ ‫وه‌ك‬

‫گێالس‬

‫ی‬ ‫په‌یڕه‌و ‌‬

‫ئه‌م ڕێنماییان ‌ه بك ‌ه‬ ‫هه‌م������وو لێوێك نمونه‌ی������ ‌ی نییه‌‪،‬‬ ‫ڕه‌نگه‌ هه‌ندێك كاتی������ش ناڕاز ‌ی‬ ‫بیت له‌ش������ێوه‌ ‌ی لێوه‌كانت‌و به‌دوا ‌ی‬ ‫باش������ترین ڕێ������گادا بگه‌ڕێی������ت‬ ‫بۆجوانك������ردن‌و ڕه‌نگكردنی������ان‪،‬‬ ‫له‌ڕاس������تیدا توانای‌ ئه‌مه‌ت ده‌بێت‬ ‫ئه‌گه‌ر دوای‌ ڕێنمای ‌ی پس������پۆڕان ‌ی‬ ‫جوانكاری‌ بكه‌ویت‪.‬‬ ‫ئه‌گ������ه‌ر ئ������اره‌زووت ك������رد‬ ‫لێوه‌كانت گ������ه‌وره‌ بكه‌یت‪ ،‬قه‌ڵه‌م ‌ی‬ ‫لێوش������ێداركه‌ره‌و‌ه به‌ته‌نه������ا بد‌ه‬

‫له‌ناوه‌ڕاس������ت ‌ی لێوه‌كانت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫بۆگه‌وره‌كردنی‌ لێوی‌ س������ه‌ره‌وه‌ش‬ ‫به‌قه‌ڵمێك ‌ی لێو سنورداكردن ڕه‌نگ ‌ی‬ ‫بكه‌‪ ،‬به‌مه‌رجێك له‌ڕه‌نگ ‌ی سروشت ‌ی‬ ‫لێوه‌كانته‌وه‌ نزیك بێت‪ ،‬دواتریش‬ ‫قه‌ڵه‌می‌ لێو سنورداركردن به‌ڕه‌نگ ‌ی‬ ‫قاوه‌ی������ی‌ به‌كاربهێن������ه‌و هێڵێك������ ‌ی‬ ‫تر له‌س������ه‌ر لێو ‌ی س������ه‌ره‌وه‌ بكێش‌ه‬ ‫به‌تایب������ه‌ت ناوه‌ڕاس������تی‌ لێوه‌كانت‪،‬‬ ‫له‌دوایشدا قه‌ڵه‌م لێوی‌ به‌سه‌ردابكه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گ������ه‌ر ویس������تت لێوه‌كانت‬

‫بچ������ووك ده‌ربكه‌ون‪ ،‬قه‌ڵ������ه‌م لێو ‌ی‬ ‫ڕه‌نگ تاریك به‌كاربهێنه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ڕه‌نگ������ه‌ بریق������ه‌داره‌كان لێو گه‌ور‌ه‬ ‫ده‌رده‌خه‌ن‪.‬‬ ‫له‌و بۆنانه‌شدا كه‌ له‌ئێواراندا ڕێك‬ ‫ده‌خرێن قه‌ڵ������ه‌م لێو به‌ڕه‌نگی‌ زیو ‌ی‬ ‫ی������ان ئاڵتون ‌ی یان په‌لك������ه‌ زێڕێن‌ه‬ ‫به‌كاربهێنه‌ ت������ا جوانییه‌ك ‌ی تایبه‌ت‬ ‫به‌لێوه‌كانت ببه‌خش������ن‪ .‬بۆ زانین ‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئای������ا كام ڕه‌نگ له‌گه‌ڵ‬ ‫كوالێتی‌ پێستتدا ده‌گونجێت‪ ،‬له‌مه‌دا‬

‫ی نوێترین‬ ‫ی فه‌ڕه‌نس ‌‬ ‫مه‌ناكیر ‌‬

‫ی نینۆكه‌كان‬ ‫ی ڕه‌نگكردن ‌‬ ‫ستایڵ ‌‬ ‫دانان ‌ی مه‌ناكیر ‌ی فه‌ڕه‌نس������ی‌ له‌ئێستادا‬ ‫به‌نوێترین س������تایڵی‌ ڕه‌نگ ‌ی نینۆكه‌كان‬ ‫داده‌نرێت‌و دیمه‌نێك ‌ی قه‌شه‌نگ‌و ڕازاو‌ه‬ ‫به‌نینۆكه‌كان������ت ده‌به‌خش������ێت‪ ،‬ئه‌گ������ه‌ر‬ ‫ئاره‌زوو ده‌كه‌یت به‌باشترین شێواز ئه‌و‬ ‫كاره‌ بكه‌یت ئ������ه‌م هه‌نگاوانه‌ ‌ی خواره‌و‌ه‬ ‫جێبه‌جێ‌ بكه‌‪.‬‬ ‫چینێ������ك مانیكی������ر ‌ی ڕوون دابن������ێ‌‪،‬‬ ‫دواب������ه‌دوای‌ ئه‌مه‌ چینێ������ك مانیكیر ‌ی‬ ‫ڕه‌نگ په‌مه‌یی‌ كاڵ دابنێ‌ وه‌ك بناغه‌یه‌ك‬ ‫بۆفیرنش������ه‌كه‌‪ ،‬پاش وش������كبونه‌وه‌یان‪،‬‬ ‫له‌زگه‌ی‌ س������پ ‌ی له‌سه‌ر نینۆكه‌كان دابن ‌ێ‬ ‫بۆئ������ه‌وه‌ ‌ی له‌كات������ی‌ ڕه‌نگكردنیدا پیس‬ ‫نه‌بێت له‌كۆتاییش������دا مه‌ناكیری‌ س������پ ‌ی‬ ‫له‌س������ه‌ر لێواری‌ نینۆكه‌كان دابنێ‌‪ ،‬پاش‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ به‌ته‌واوی‌ وش������كبوه‌و‌ه له‌زگه‌كه‌ ‌ی‬ ‫لێبك������ه‌ره‌وه‌و چینێك ‌ی ت������ر مه‌ناكیر ‌ی‬ ‫ڕوون ‌ی لێب������ده‌ بۆجێگیركردنی‌ ڕه‌نگ‌ه‬ ‫سپییه‌كه‌و به‌خشینی‌ بریقه‌ به‌نینۆكه‌كان‪.‬‬ ‫ماوه‌ت������ه‌وه‌ بڵێ������ن ئه‌م ج������ۆر‌ه مه‌ناكیر‌ه‬ ‫بۆڕۆژانه‌ ‌ی ده‌وام‌و شوێنی‌ ئیش‌و ته‌نانه‌ت‬ ‫بۆكۆبون������ه‌وه‌و ش������وێنه‌ فه‌ڕمییه‌كانیش‬ ‫گونجاوه‌‪ ،‬چونك‌ه ستایڵێكی‌ سه‌رده‌میان‌ه‬ ‫به‌نینۆك‌و ده‌سته‌كانت ده‌به‌خشێت‪.‬‬

‫هه‌ر خانمێك خاوه‌ن ‌ی سه‌لیقه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫تایبه‌ت به‌خۆیه‌تی‌‪ ،‬به‌اڵم پسپۆڕان ‌ی‬ ‫ئه‌م بواره‌ ڕاپۆرتێكیان ده‌رباره‌ ‌ی ئه‌و‬ ‫ڕه‌نگ ‌ی قه‌ڵه‌م لێوانه‌ ئاماده‌كردوو‌ه ك‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ ڕه‌نگ ‌ی پێستتدا ده‌گونجێت‪:‬‬ ‫‪ .1‬بۆ پێست ‌ی ئه‌سمه‌ر‪ :‬ڕه‌نگی‌ قوڕ‪،‬‬ ‫ڕه‌نگی‌ دارچینی‌‪ ،‬س������ور ‌ی مه‌یله‌و‬ ‫قاوه‌یی‌‪.‬‬ ‫‪ .2‬بۆپێس������ت ‌ی زه‌یتون������ ‌ی تاریك‪:‬‬ ‫ڕه‌نگ������‌ه قاوه‌یی������ه‌كان‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ی قوڕ‬ ‫ك������‌ه له‌دروس������تكردن ‌ی فه‌خفوریدا‬

‫به‌كاردێ‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ی قۆخ ‌ی ئاڵتونی‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬پێس������ت ‌ی س������وور‪ :‬ڕه‌نگ ‌ی قوڕ ‌ی‬ ‫به‌كارهات������وو له‌دروس������تكردن ‌ی‬ ‫فه‌خفوریدا‪ ،‬قاوه‌ی ‌ی قۆخی‌‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ی‬ ‫دارچینی‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬پێستی‌ زۆر س������پی‌‪ :‬ڕه‌نگه‌كان ‌ی‬ ‫كاپاچینۆ‪ ،‬ڕه‌نگ������ی‌ توتڕك‪ ،‬مۆر ‌ی‬ ‫ڕه‌نگ كراوه‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬پێس������ت ‌ی كاڵ ‌ی ئاڵتوونی‌‪ :‬ڕه‌نگ ‌ی‬ ‫قه‌یس������ی‌‪ ،‬ڕه‌نگی‌ قۆخ������ی‌‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ی‬ ‫شیالن‪.‬‬

‫ی فه‌ڕه‌نسییه‌كان‬ ‫ی شیك پۆش ‌‬ ‫نهێن ‌‬

‫به‌ته‌نوره‌و فوستانه‌وه‌یه‬ ‫‌خانم‌ه فه‌ڕه‌نسییه‌كان به‌و‌ه جیاده‌كرێنه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌نوره‌و فوستانن‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫ك‌ه عاش������ق ‌‬ ‫هه‌ستێكی‌ بێهاوتان له‌مۆدێالت‌و جوانی‌‌و‬ ‫ی خانمیش ئه‌گه‌ر ته‌ماعت هه‌ی‌ه‬ ‫هونه‌ردا‪ ،‬تۆ ‌‬ ‫ی نهێنی‌ شیكپۆشی‌ هه‌میشه‌ییان‬ ‫بۆ زانین ‌‬ ‫وه‌ر‌ه تا ئه‌م نهێنیانه‌ ده‌ربخه‌یت‌و سودیان‬ ‫لێ ببینیت‪.‬‬ ‫ئه‌و جۆره‌ قوماشان‌ه هه‌ڵبژێره‌ ك‌ه‬ ‫• ‬ ‫ی چه‌ند‬ ‫كوالێتیان به‌رزه‌‪ ،‬چونك‌ه بۆماوه‌ ‌‬ ‫ی پۆشاكه‌كانتدا‬ ‫س������اڵێك له‌نێو خه‌زێنه‌ ‌‬ ‫ی پاره‌ی‌ زیاتر‬ ‫ده‌مێنێت������ه‌وه‌‪ ،‬خه‌رجكردن ‌‬ ‫ی جۆرێك������ی‌ نایابدا باش������تر‌ه‬ ‫له‌كڕین������ ‌‬ ‫ی دووبار‌ه بوه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی پارچ‌ه ‌‬ ‫له‌كڕین ‌‬ ‫•بابه‌ت������‌ه ڕازاندن������ه‌وه‌كان له‌بیر مه‌كه‌‪،‬‬ ‫ی هه‌ر پارچه‌ پۆشاكێك‬ ‫ی ئه‌توان ‌‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ڕازاندنه‌و‌ه بڕازێنیته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌بابه‌تێك ‌‬ ‫ی گوڵ یان گوڵ ئێخه‌یه‌ك‬ ‫• دانان ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌س������ه‌ر چاكه‌ته‌كه‌ت‪ ،‬هه‌س������تێك ‌‬ ‫تایبه‌تت پێده‌به‌خشێت‪.‬‬ ‫ی حه‌ریر ‌‬ ‫• ش������اڵێك ‌‬ ‫ی ساده‌‪ ،‬یان‬ ‫ی س������ه‌یر‬ ‫ی قژ ‌‬ ‫ڕه‌فته‌یه‌ك������ ‌‬

‫ی شیكتر‬ ‫بۆی‌ هه‌ی‌ه ڕوكه‌ش������ت به‌جۆرێك ‌‬ ‫ده‌ربخات له‌هه‌ر جارێكدا‪.‬‬ ‫• فوس������تانیش له‌بیر مه‌ك������ه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌و‬ ‫ی نه‌رم‌و ناسكه‌‪،‬‬ ‫جۆره‌یان كه‌ قوماش������ه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی له‌پۆش������یندا ئاس������انه‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫س������ه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كتوپ������ڕو مێینه‌ییه‌ك ‌‬ ‫شیكپۆش������ییه‌ك ‌‬ ‫سازگارتر ده‌به‌خشێت‌ه خانمان‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪13‬‬

‫ی پێاڵو خێزانێك به‌خێو ده‌كات‬ ‫وه‌ستا له‌تیف به‌بۆیاخ ‌‬

‫"‪11‬سا ‌ڵ له‌یه‌ك ژووردا كرێچ ‌ی بووم‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌ی پیشه‌كه‌مه‌و‌ه توانیم شوێنێك بۆ خۆم‌و خێزانه‌كه‌م بگرم"‬ ‫له‌تیف ئیبراهیم‪ ،‬پیاوێك ‌ی‬ ‫ته‌مه‌ن ‪40‬ساڵه‌و به‌وت ‌ه ‌ی‬ ‫خۆی‌ ماو‌ه ‌ی ‪20‬ساڵه‌ بۆیاخ ‌ی‬ ‫قۆنده‌ر‌هی‌ هاوواڵتیان ده‌كات‌و‬ ‫له‌و رێیه‌شه‌وه‌ توانیویه‌ت ‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیر ‌ی بكات‌و‬ ‫شوێنێكیش بۆ ژیان ‌ی خۆی‌‌و‬ ‫خێزانه‌ك ‌ه ‌ی دابین بكات‪.‬‬ ‫هۆگر كه‌مال‬ ‫له‌تیف‪ ،‬رۆژان‌ه له‌كاژێر هه‌ش������ت‌و‬ ‫نیو ‌ی به‌یانییه‌و‌ه دێت‌ه سه‌ر كاره‌ك‌هی‌‪،‬‬ ‫"ڕۆژان‌ه نزیك‌ه ‌ی ‪ 25‬جووت پێاڵو ‌ی‬ ‫خه‌ڵك ‌ی بۆی������اخ ده‌ك‌هم‌و ئێوارانیش‬ ‫دوا ‌ی بانگ ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌دوا ‌ی كۆڕه‌وه‌كه‌و‌ه بۆیاخچیی‌ه‬ ‫ئه‌و پیاو‌ه قۆناغ ‌ی سه‌ره‌تای ‌ی خوێندن ‌ی‬ ‫ته‌واو كردو‌ه‌و به‌ده‌ر له‌بۆیاخچێت ‌ی‬ ‫تائێس������تا چه‌ندی������ن كار ‌ی تر ‌ی له‌تیف ئیبراهیم ‪ ...‬ئه‌و پیاوه‌ی شه‌رم له‌ئیشکردن ناکاته‌وه‌ فۆتۆ‪ :‬هۆگر که‌مال‬ ‫كردووه‌‪" ،‬هه‌ر له‌سه‌ره‌تا ‌ی وازهێنانم ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك������‌ه ماو‌ه ‌ی ئه‌و پیاو‌ه بۆیاخچیی‌ه باس ‌ی له‌و‌ه كرد كرده‌و‌ه ك‌ه زیاتر له‌وه‌رز ‌ی زستاندا ئه‌و گه‌رمای������ه‌دا ده‌توێینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌خوێندن‪ ،‬به‌هۆ ‌ی هه‌ژارییه‌و‌ه بووم‌ه ‪11‬س������ا‌ڵ له‌ی������ه‌ك ژووردا كرێچ ‌ی ك‌ه به‌پ������ار‌ه ‌ی كاره‌ك‌ه ‌ی توانیویه‌ت ‌ی كارییان باشه‌‪" ،‬ئه‌گه‌رچ ‌ی بارانیش ناچارین‌و ئه‌و‌ه بژێو ‌ی ژیانمان‌ه هه‌ر‬ ‫ش������اگرد ‌ی كه‌بابخان‌ه‌و سااڵنێك ‌ی بوون‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌ی پیش������ه‌كه‌یه‌و‌ه خێزان پێكبهێنێت‌و ژوورێكیش ده‌بارێت‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی زوو ده‌ب ‌ێ بیكه‌ین"‪.‬‬ ‫زۆر به‌رده‌وام بووم"‪ ،‬دواتر بووه‌ت‌ه توانیویه‌ت ‌ی ش������وێنێك بۆ خۆ ‌ی‌و له‌ش������وقه‌یه‌ك بكڕێت‪" ،‬تائێستاش پێاڵو ‌ی هاوواڵتیان پیس ده‌بێت‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫خه‌ڵك ‌ی ڕێز له‌كاره‌ك‌ه ‌ی ده‌گرن‬ ‫شاگرد ‌ی چاخانه‌ی‌هك‌و وه‌ك خۆ ‌ی خێزانه‌ك‌ه ‌ی بگرێت‪" ،‬له‌دوا ‌ی ساڵ ‌ی توانیوم������‌ه به‌ڕێكوپێك������ ‌ی م������اڵ‌و له‌یه‌ك دوو رۆژدا پار‌ه ‌ی رۆژه‌كان ‌ی‬ ‫باس ‌ی ده‌كات له‌دوا ‌ی كۆڕه‌وه‌ك‌ه ‌ی ‪ 2003‬ژوورێكم له‌شوقه‌كان ‌ی قاالو‌ه ‌ی منداڵه‌ك‌هم‌و دایكیش������م ك‌ه نابینای‌ه بارانیشمان ده‌ستده‌كه‌وێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و پی������او‌ه بۆیاخچیی‌ه ئه‌وه‌ش������ ‌ی‬ ‫خسته‌ڕوو ك‌ه زۆرین‌ه ‌ی هاوواڵتیان‬ ‫كوردس������تانه‌و‌ه خه‌ریك������ ‌ی كار ‌ی شار ‌ی سلێمان ‌ی كڕیو‌ه‌و ئێستا له‌گ‌ه‌ڵ به‌خێو بكه‌م‪ ،‬چونك‌ه پێشوتر ‪11‬سا‌ڵ له‌وه‌رزه‌كان ‌ی تردا ئیش كه‌مه‌"‪.‬‬ ‫بۆیاخچێتیی‌ه‌و تائێستاش به‌رده‌وام‌ه خێزانه‌ك‌هم‌و دایكمدا تێیدا ده‌ژین"‪ .‬له‌ژورێكدا كرێچ������ ‌ی بووین‪ ،‬به‌اڵم ناوب������راو‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه به‌هۆ ‌ی ڕێزگرتنی������ان له‌گه‌وره‌یی‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و كار‌هی‌‪.‬‬ ‫له‌تیف ‌ی بۆیاخچ ‌ی باس������ ‌ی له‌وه‌كرد ئێستا ك‌ه ئه‌و ژور‌ه هی خۆم‌ه زۆر بۆ كاركردن هه‌م������وو وه‌رزه‌كان ته‌مه‌نی‌‪ ،‬حه‌زناكه‌ن قاچیان دابنێن‬ ‫ك‌ه له‌هه‌ڵبژاردن ‌ی هاوبه‌ش ‌ی ژیانیدا شوكرم"‪.‬‬ ‫ناخۆش������ه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه ‌ی "به‌رده‌وام بۆ ئ������ه‌و‌ه ‌ی بۆیاخیان ب������ۆ بكات‪،‬‬ ‫بۆیاخچێت ‌ی ژیان ‌ی دابینكردوو‌ه‬ ‫به‌ڕێكه‌وت هاوسه‌رگیر ‌ی كردووه‌‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر جاد‌ه كار ده‌كه‌ین‪ ،‬له‌وه‌رز ‌ی "پێمده‌ڵێن گوناح‌ه تۆ له‌و ته‌مه‌نه‌دا‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ئ������ه‌و پیش������ه‌وه‌ر‌ه له‌گێڕان������ه‌و‬ ‫"دوو كوڕو كچێك������م هه‌ی‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫زستاندا هه‌موو له‌شمان ته‌ڕ ده‌ب ‌ێ‌و بۆیاغ بك‌هی‌‪ ،‬قه‌تیش كه‌س بێڕێز ‌ی‬ ‫له‌وه‌رز ‌ی زستان كارییان باش‌ه‬ ‫نم‪،‬‬ ‫سه‌رگوزش������ت‌ه ‌ی ژیان ‌ی بۆ نم‬ ‫خێزانه‌كه‌م به‌خته‌وه‌رم"‪.‬‬ ‫له‌تی������ف ئیبراهیم جه‌خت������ ‌ی له‌و‌ه له‌هاوینیش������دا خه‌ریك������‌ه له‌به‌رده‌م به‌رامبه‌رم نه‌ك������ردوه‌‪ ،‬چونك‌ه من‬

‫رێز ‌ی خه‌ڵ������ك ده‌گرم‌و خه‌ڵكیش‬ ‫رێزم ده‌گرێ‌"‪.‬‬ ‫له‌تیف ‌ی بۆیاخچ������ ‌ی به‌وت‌ه ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫زۆر خۆش������حاڵ‌ه ب������ه‌و‌ه ‌ی ك������‌ه‬ ‫به‌ئاره‌ق������ ‌ی ناوچه‌وان ‌ی خۆ ‌ی ژیان ‌ی‬ ‫ده‌گوزه‌رێن ‌ێ‌و ده‌ست له‌كه‌س پان‬ ‫ناكات������ه‌وه‌‪" ،‬له‌س������ه‌ره‌تاوه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌ی‬ ‫ش������ه‌رمه‌و‌ه ئه‌و ئیش‌ه بۆ من قورس‬ ‫بوو‪ ،‬به‌اڵم ورده‌ورد‌ه له‌گه‌ڵ ‌ی راهاتم‌و‬ ‫ئێستا گوێ ‌ی ناده‌م ‌ێ‌و به‌شانازییه‌و‌ه‬ ‫ئیشه‌كه‌م ده‌كه‌م"‪ ،‬هاوكات ئه‌وه‌ش ‌ی‬ ‫روونكرده‌و‌ه ك‌ه كاره‌كه‌یان پێویست ‌ی‬ ‫به‌لێزانین هه‌یه‌‪" ،‬پێویست‌ه له‌هه‌موو‬ ‫ڕه‌نگه‌كان ش������اره‌زابین‌و به‌جوان ‌ی‬ ‫بۆیاخ بۆ موشته‌رییه‌كانمان بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئام������اژ‌ه ‌ی ب������ه‌وه‌دا ك‌ه‬ ‫كاره‌كه‌ی������ان ب������ۆ چ������او خراپ‌ه‌و‬ ‫ده‌سته‌كانیش������ ‌ی زۆر پیس ده‌كات‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم وه‌ك خۆی باس������ ‌ی ده‌كات‬ ‫هه‌رگیز بێز له‌كاره‌ك‌ه ‌ی ناكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫"هه‌رگی������ز بێزم له‌خۆم‌و ده‌س������تم‬ ‫نه‌كردۆته‌وه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی به‌ده‌ست‬ ‫ێ بێز‬ ‫بۆیاغ ده‌ك������ه‌م‪ ،‬چونك‌ه ناكر ‌‬ ‫له‌ئیش������ ‌ی خۆم بكه‌مه‌و‌ه ك‌ه بژێو ‌ی‬ ‫ژیانم ‌ی له‌سه‌ره‌"‪.‬‬ ‫وه‌س������تا له‌تیف ‌ی بۆیاخچ ‌ی هیوا ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی خواس������ت ك������‌ه حكومه‌ت ‌ی‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردستان ئاوڕێك له‌كارو‬ ‫پیش������ه‌كه‌یان بداته‌وه‌‪" ،‬پێویس������ت‌ه‬ ‫حكومه‌ت هه‌ر هیچ نه‌ب ‌ێ س������وك‌ه‬ ‫موچه‌یه‌كمان بۆ ببڕێته‌وه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ئێم‌ه ژیانمان دابین نیی‌ه‌و هه‌ر چه‌ند‬ ‫س������اڵێك ‌ی تر ده‌توانین ئ������ه‌و كار‌ه‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬له‌كاتێكدا بژێو ‌ی خۆمان‌و‬ ‫خێزانه‌كه‌مان هه‌موو ‌ی له‌س������ه‌ر ئه‌و‬ ‫كاره‌یه‌"‪.‬‬

‫ی ئه‌و ‌ه بوو ببێت ‌ه مامۆستا‬ ‫ی بۆیاخچی خه‌ون ‌‬ ‫گه‌نجێك ‌‬

‫"زۆر حه‌زم لێبوو ببم ‌ه مامۆستا‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌ی په‌یداكردن ‌ی بژێو ‌ی ژیانمه‌و‌ه شه‌وانیش كرێكار ‌ی ده‌كه‌م"‬

‫خدر سوار‌هی‌ ته‌مه‌ن ‪24‬سا ‌ڵ‬ ‫كه‌ ماو‌ه ‌ی ‪16‬ساڵ ‌ه كار ‌ی‬ ‫بۆیاخچێتی‌ پێاڵو ده‌كات‪،‬‬ ‫به‌هۆی‌ هه‌ژاری‌و هه‌وڵدان‬ ‫بۆ دابینكردنی‌ بژێو ‌ی‬ ‫خێزانه‌كه‌ی‌ نه‌یتوانیوه‌ درێژ‌ه‬ ‫به‌خوێندن بدات‪.‬‬ ‫ ‬ ‫هۆگر كه‌مال‬ ‫هه‌موو به‌یانیه‌ك خدر له‌كاژێر ش‌هش‌و‬ ‫نیو ده‌چێت‌ه سه‌ر كاره‌ك‌ه ‌ی‌و ئێوارانیش‬ ‫دوا ‌ی بان������گ ده‌ڕوات������ه‌وه‌‪" ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫مه‌جال ‌ی هیچ شوێنێكم نیی‌ه‌و مه‌جال ‌ی‬ ‫هاوڕێیه‌تیشم كه‌مه‌"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬له‌گێڕان������ه‌و‌ه ‌ی ئه‌زمون������ ‌ی‬ ‫كاركردن������ ‌ی له‌پیش������‌ه ‌ی بۆیاخچێت ‌ی‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك‌ه له‌سه‌ره‌تادا هانا ‌ی بۆ‬ ‫چه‌ندین كار بردو‌ه‌و له‌دوایدا به‌هۆ ‌ی‬ ‫هاوڕێیه‌كییه‌و‌ه ده‌س������ت ‌ی به‌بۆیاخچێت ‌ی‬ ‫ك������ردووه‌‪" ،‬ه������ه‌ر له‌س������ه‌ره‌تاو‌ه به‌ب ‌ێ‬ ‫شه‌رم‌و زۆر به‌سه‌ربه‌رز ‌ی ده‌ستم داوه‌ت‌ه‬ ‫ئه‌م كاره‌و ماو‌ه ‌ی ‪16‬س������اڵ‌ه به‌رده‌وامم‬ ‫له‌سه‌ری‌"‪.‬‬ ‫به‌كاره‌ك‌ه ‌ی‬ ‫بژێو ‌ی خێزانه‌ك‌ه ‌ی دابین ده‌كات‬ ‫ئه‌و ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك‌ه هه‌ر له‌سه‌ره‌تا ‌ی‬ ‫كاره‌كه‌ی������ه‌و‌ه بژێ������و ‌ی خێزانه‌كه‌یان ‌ی‬

‫كه‌وتۆت‌ه ئه‌س������تۆ‪" ،‬به‌ڕێكه‌وت خێزانم‬ ‫پێكهێنا‌و ئێستاش زۆر به‌سه‌ربه‌رز ‌ی‬ ‫هه‌ر به‌م ئیش������ه‌م ماڵ ‌ی دایكم‌و خۆشم‬ ‫ده‌ژێنم‪ ،‬ك‌ه له‌ماڵه‌و‌ه پێنج كه‌سین"‪.‬‬ ‫خدر ‌ی بۆیاخچ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی نه‌ش������ارده‌و‌ه‬ ‫ك‌ه پێش ئ������ه‌و‌ه ‌ی ژیان ‌ی هاوس������ه‌ر ‌ی‬ ‫پێكبهێنێت خۆشه‌ویست ‌ی هه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫وه‌ك خۆ ‌ی باس������ ‌ی ده‌كات به‌نسیب ‌ی‬ ‫نه‌ب������ووه‌‪" ،‬دواتر خێزان������م پێكهێنا‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی������‌ه زۆر سوپاس������ ‌ی خێزانه‌كه‌م‬ ‫ده‌كه‌م‪ ،‬ك‌ه هی������چ ئه‌و كار‌ه ‌ی من ‌ی پ ‌ێ‬ ‫عه‌یب نیی‌ه‌و به‌م������ن راز ‌ی بووه‌‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫لێره‌و‌ه پێیده‌ڵێم زۆرم خۆشده‌وێ"‪.‬‬ ‫كاره‌ك‌ه ‌ی زیان ‌ی ته‌ندروست ‌ی‬ ‫پێگه‌یاندو‌ه‬ ‫ئه‌و گه‌نج‌ه باس ‌ی له‌و‌ه كرد ك‌ه ئیشه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫زۆر كاریگه‌ر ‌ی خراپ ‌ی هه‌ی‌ه له‌س������ه‌ر‬ ‫ته‌ندروس������تی‌‪ ،‬وه‌ك باسیش ‌ی ده‌كات‬ ‫توش������ ‌ی ته‌نگه‌نه‌فه‌س ‌ی كردووه‌‪" ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌و‌ه به‌به‌رده‌وام ‌ی ده‌س������تكێش ده‌كه‌م‌ه‬ ‫ده‌س������تم بۆ پاك‌و خاوێ������ن ڕاگرتن ‌ی‬ ‫ده‌ستم‌و خۆپاراستنم له‌نه‌خۆشی‌"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌و‌ه ئام������اژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ك‌ه كاره‌كه‌یان وه‌ك سۆپه‌رماركێتێك ‌ی‬ ‫گ������ه‌ور‌ه وای‌ه‌و جۆره‌ها خه‌ڵك ڕوویان‬ ‫تێده‌كات‪" ،‬له‌ب������ه‌ر ئه‌و‌ه ده‌بێت له‌گ‌ه‌ڵ‬ ‫هه‌ژارییه‌كه‌ماندا بگونجێین‌و ته‌حه‌مول ‌ی‬ ‫هه‌موو ش������تێك بكه‌ین‪ ،‬چونك‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ته‌حه‌مول نه‌كه‌ین رۆژان‌ه له‌گ‌ه‌ڵ چه‌ندین‬ ‫كه‌س توش ‌ی كێش‌ه ده‌بین"‪.‬‬

‫كچان‌و ژنانیش بۆیاخیان له‌ال ده‌كه‌ن‬ ‫ئه‌و گه‌نج‌ه بۆیاخچیی‌ه باس ‌ی له‌و‌ه كرد‬ ‫ك‌ه به‌هۆ ‌ی شاره‌زای ‌ی له‌كاره‌كه‌یدا وا ‌ی‬ ‫لێهاتوو‌ه خه‌ڵك ‌ی زیاتر سه‌ردان ‌ی بكه‌ن‪،‬‬ ‫"ئه‌گه‌ر شاره‌زانه‌بیت خه‌ڵك پێاڵومان‬ ‫له‌ال بۆیاخ ناكه‌ن"‪ ،‬هاوكات ئه‌وه‌ش������ ‌ی‬ ‫خسته‌ڕوو ك‌ه جاروبار كچان‌و ژنانیش‬ ‫دێن‌ه الی������ان‌و بۆیاخ������ ‌ی پێاڵوه‌كانیان‬ ‫ده‌كه‌ن‪" ،‬كات������ ‌ێ كچان‌و ژنان دێن بۆ‬ ‫بۆیاخكردن‪ ،‬ئه‌وا نه‌علێك له‌پ ‌ێ ده‌ك‌هن‌و‬ ‫ده‌وه‌س������تن تا بۆیاخه‌كه‌ی������ان بۆ ته‌واو‬ ‫ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و گه‌نج‌ه ك������‌ه به‌هۆ ‌ی ه������ه‌ژار ‌ی‌و‬ ‫دابینكردن ‌ی بژێو ‌ی ژیانییه‌و‌ه نه‌یتوانیو‌ه‬ ‫درێژ‌ه به‌خوێندن ب������دات‪ ،‬خوازیار ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه بوو‌ه ك‌ه خوێن������دن ته‌واو بكات‌و‬ ‫ببێت‌ه مامۆس������تا‪" ،‬زۆر ح������ه‌زم لێبوو‬ ‫ببم‌ه مامۆس������تا‪ ،‬به‌اڵم زۆرجار به‌هۆ ‌ی‬ ‫په‌یداكردن ‌ی بژێو ‌ی ژیانمه‌و‌ه شه‌وانیش‬ ‫كرێكار ‌ی ده‌كه‌م‪ ،‬بۆی‌ه به‌شه‌ویش كات ‌ی‬ ‫خوێندنم نییه‌"‪.‬‬ ‫كاره‌كه‌یان له‌وه‌رز ‌ی زستاندا ناخۆش‌ه‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه خدر باس������ ‌ی له‌وه‌كرد ك‌ه‬ ‫له‌وه‌رز ‌ی زس������تاندا كاریان زۆرتره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌وت������‌ه ‌ی خۆ ‌ی ب������ه‌دوو رۆژ ‌ی‬ ‫زس������تان به‌ش ‌ی هه‌فته‌یه‌ك ‌ی هاوین كار‬ ‫ده‌كه‌ن‪" ،‬چونك‌ه خه‌ڵك له‌زس������تاندا‬ ‫قاچیان زۆر به‌قوڕ‌و پیس������ ‌ی ده‌بێت‌و‬ ‫ناچارن پێاڵوه‌كانیان ال ‌ی ئێم‌ه بۆیاغ‬ ‫بكه‌ن"‪ ،‬هاوكات ئه‌وه‌ش������ ‌ی نه‌شارده‌و‌ه‬

‫ك‌ه له‌وه‌رز ‌ی زس������تاندا زۆر ناڕه‌حه‌ت‬ ‫ده‌بن‌و شوێنه‌كانیان ناخۆشه‌‪" ،‬له‌كات ‌ی‬ ‫وه‌رز ‌ی زستاندا زۆر سه‌رمامان ده‌بێت‌و‬ ‫له‌هاوینیش������دا له‌به‌ر ئه‌و هه‌تاو‌ه بێزار‬ ‫ده‌بین"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و گه‌نج������ه‌‪ ،‬ئ������اگادار ‌ی یاس������ا ‌ی‬ ‫دابینكردن������ ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و یاس������ا ‌ی‬ ‫خانه‌نش������ینكردن ‌ی كه‌رت������ ‌ی تایبه‌ته‌و‬ ‫خوازیار‌ه یاسا ‌ی خانه‌نشین ‌ی ئه‌وانیش‬ ‫بگرێته‌وه‌‪" ،‬پێویست‌ه زه‌مانمان لێوه‌رگرن‬ ‫وه‌ك هه‌موو كرێكاران ‌ی تر‪ ،‬ك‌ه ئێستا‬ ‫ئه‌و یاسا تازه‌ی‌ه ئێمه‌ش ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی له‌دوایدا خانه‌نشینمان بكه‌ن "‪.‬‬

‫"هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌‬ ‫به‌بێ‌ شه‌رم‌و زۆر‬ ‫به‌سه‌ربه‌رزی‌ ده‌ستم‬ ‫داوه‌ته‌ ئه‌م كاره‌و‬ ‫ماوه‌ی‌ ‪16‬ساڵه‌‬ ‫به‌رده‌وامم له‌سه‌ری‌"‬ ‫خدر سوار‌ه خوازیار‌ه یاسای خانه‌نشینی بیگرێته‌وه‌ فۆتۆ‪ :‬هۆگر که‌مال‬


‫‪12‬‬ ‫ڵ كۆرسای‬ ‫ئۆپ ‌‬ ‫ه‬ ‫نوێ به‌ڕێوه‌ی ‌‬ ‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ئۆتۆمبێل‬

‫كۆمپانی������ای ئۆتۆمبێل������ی ئه‌ڵمان������ی ئۆپڵ‬ ‫له‌پێشانگای ئۆتۆمبێلی بۆلۆنیای ‪2011‬دا دوو‬ ‫مۆدێلی كۆنی خۆی ك‌ه گۆڕانكاری نوێیان‬ ‫له‌سه‌ر كراو‌ه نمایشكرد‪ .‬ئه‌و دوو ئۆتۆمبێل‌ه‬ ‫"كه‌مپه‌كت كۆرس������ا"و "ك������راس ئۆڤه‌ر‬ ‫ئانتارا"ن‪.‬‬ ‫ئۆپ ‌ڵ كۆرسای نوێ سه‌ره‌تای ساڵی داهاتوو‬ ‫ده‌خرێت‌ه بازاڕه‌كان������ی ئه‌وروپاو‌ه ك‌ه له‌دوو‬ ‫مۆدێلی مه‌كینه‌ی دیزلی (گازایلی)‌و به‌نزینی‬ ‫به‌رهه‌مهێنراون ك‌ه توان������ای مه‌كینه‌ی ئه‌و‬ ‫ئۆتۆمبێل‌ه ‪193‬ئه‌سپه‌‌و قه‌باره‌ی مه‌كینه‌كه‌ی‬ ‫‪1.3‬لیتری‌و له‌جۆری كوافله‌كس������ی توربۆ‬ ‫دیزلییه‌‪.‬‬ ‫خه‌رج������ ‌ی س������ووته‌مه‌نی ئ������ه‌و ئۆتۆمبێل‌ه‬ ‫‪3.5‬لیتریی‌ه له‌هه‌ر ‪100‬كیلۆمه‌تردا‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ئۆپ ‌ڵ نرخی سه‌ره‌تایی بۆ ئۆتۆمبێلی ئانتارا‬ ‫‪35‬هه‌زار دۆالر داناوه‌‪.‬‬

‫دۆزینه‌وه‌‬

‫ته‌كنۆلۆژیایه‌كی نوێ‬ ‫بۆ ‪GPS‬‬

‫گروپێك له‌پسپۆرانی ئه‌مریكی كۆمه‌ڵێك پێاڵویان داهێناو‌ه‬ ‫ك‌ه له‌كاتی له‌ده‌س������تدانی سیگناڵه‌كانی ئامێری "جی پی‬ ‫ئێس" ده‌توانن رێگه‌كه‌ت پێ نیشان بده‌ن‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵێكی سایتی ‪ CNET‬ئامێره‌كانی جی پی ئێس‬ ‫له‌ئێستادا به‌شێكن له‌ژیانی زۆر كه‌س‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و ئامێران‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵێك كێشه‌یان هه‌یه‌‪ ،‬بۆنمون‌ه له‌كاتێكدا ك‌ه سیگناڵه‌كانی‬ ‫مانگی ده‌س������تكرد بڕا‪ ،‬ئیتر ناتوانێت رێگه‌كه‌تان نیشان‬ ‫بدات‪ ،‬ب������ه‌اڵم گروپێك له‌پس������پۆرانی زانكۆی كاره‌نگی‬ ‫میلۆنی ئه‌مریكا رادارێكی تایبه‌تیان خستووه‌ت‌ه ناو پاژنه‌ی‬ ‫پێاڵوه‌كان������ه‌و‌ه ك‌ه ده‌توانێت له‌هه‌موو كاتێكدا رێگه‌تان بۆ‬ ‫بدۆزێته‌وه‌‪.‬‬

‫کۆمپیوته‌ر‬

‫"جی پی ئێس"ه‌‪ ،‬ئاس������اییه‌كان له‌رێگه‌ی ناردنی داتای‬ ‫ش������وێنه‌كه‌ی خۆیان بۆ مانگی ده‌ستكرد كارده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كاتێك ك‌ه به‌كارهێنه‌ر له‌شوێنك رادوه‌ستێت ك‌ه توانای‬ ‫ناردنی ئه‌و داتایان‌ه نییه‌‪ ،‬ئه‌و ئامێر‌ه به‌ئامێرێكی ئه‌لكترۆنیكی‬ ‫به‌ناوی "یه‌كه‌ی ئه‌ندازه‌ی مان������دی" (‪)IMU‬ه‌و‌ه په‌یوه‌ند‬ ‫ده‌بێت‪ .‬ئه‌و ئامێ������ر‌ه خێرایی‌و الیه‌نه‌كانی هه‌ڵده‌گرێته‌وه‌‌و‬ ‫مه‌ودای ئه‌و ئه‌ندازان‌ه له‌چاو دواهه‌مین شوێن ك‌ه بۆ "جی‬ ‫پی ئێس"ه‌ك‌ه نێردراوه‌‪ ،‬دیاری ده‌كات‪ ،‬ئه‌م‌ه له‌كاتێكدای‌ه‬ ‫ك‌ه جیاوازی‌و هه‌ڵه‌ی زۆر بچوك‌و كه‌م له‌ئه‌ندازه‌ی خێرایی‌و‬ ‫شوێنه‌ك‌ه ده‌توانێت ببێت‌ه هۆی تێكدانی ته‌واوی پرۆسه‌كه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر لێره‌و‌ه بیرۆكه‌ی گه‌شه‌ی ئامێرێك خراوه‌ت‌ه به‌رده‌ست‬ ‫ك‌ه هه‌میشه‌‌و له‌هه‌ر كاتێكدا له‌گ‌ه‌ڵ به‌كارهێنه‌ره‌كه‌ی بێت‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و لێكۆڵه‌ران‌ه له‌پاژنه‌ی پێ���ڵ��اودا رادارێكیان داناو‌ه ك‌ه‬ ‫مه‌ودای نێوان قاچ‌و سه‌ر زه‌وی ده‌پێوێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌و مه‌ودای‌ه خولێكی زه‌مه‌نی دیاریكراودا نه‌گۆڕێت‪،‬‬ ‫سیستمه‌ك‌ه تێده‌گات ك‌ه كه‌س������ه‌ك‌ه راوه‌ستاوه‌‪ .‬به‌مشێوه‌ی‌ه‬ ‫رێژه‌ی هه‌ڵه‌كان له‌پێوانی مه‌وداكاندا تاڕاده‌یه‌كی به‌رچاو‬ ‫كه‌مده‌بێت������ه‌وه‌‪ .‬ئه‌و ئامێر‌ه بۆ كه‌س������انێك ك‌ه له‌ماوه‌یه‌كی‬ ‫زه‌مه‌نی درێژدا له‌ژێر زه‌وی (ك‌ه ئه‌گه‌ر نه‌بوونی سیگناڵه‌كان‬ ‫یه‌كجار زۆره‌) كارده‌كه‌ن‪ ،‬بۆ نمون‌ه كرێكارانی ناو كانه‌كان‬ ‫زۆر به‌سوود ده‌بێت‪.‬‬

‫ئۆپه‌ریته‌ره‌كان حه‌ز‬ ‫له‌ئاندرۆید ناكه‌ن‬ ‫به‌پێی نوێترین ئاماره‌كان به‌كارهێنه‌رانی هانده‌كانی‬ ‫ئاندرۆی������دی وه‌ك ‪ Samsung Galaxy S‬زیات������ر‬ ‫له‌به‌كارهێنه‌رانی هانده‌كانی هۆش������مه‌ندی دیك‌ه سوود‬ ‫له‌خزمه‌تگوزارییه‌كانی داتا وه‌رده‌گرن‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی دیكه‌و‌ه خۆشه‌ویس������تی رۆژ ل������ه‌دوای رۆژی‬ ‫هانده‌كانی ك‌ه له‌س������ه‌ر بنه‌مای ئۆپه‌یتینگ سیستمی‬ ‫ئاندرۆید وای له‌گه‌ور‌ه كۆمپانیاكانی وه‌ك ‪HTC Corp،‬‬ ‫‪ Samsung Electronics‬ك������ردوو‌ه ك������‌ه زیاتر بیر‬ ‫له‌هه‌ندسه‌ته‌كانی ئاندرۆیدی ك‌ه زیاتر له‌كۆمپیوته‌ره‌كانی‬ ‫ئیكسپلۆره‌ری وێب دابه‌كارده‌هێنرێت‪ ،‬بكه‌ن‪.‬‬ ‫به‌پێ������ی هه‌واڵێك������ی س������ایتی ‪Computer World‬‬ ‫ئێس������تاش ئۆپه‌ره‌یته‌ره‌كان ك‌ه زۆربه‌ی داهاته‌كانیان‬ ‫له‌رێگه‌ی ئیكسپلۆره‌ره‌كانی ئینته‌رنێتی‌و ترافیكی تۆڕ‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانه‌و‌ه دابێ������ن ده‌كرێت تا ئه‌وه‌ی به‌هۆی‬ ‫ته‌له‌فونكردنه‌وه‌ی پاره‌یان ده‌ستكه‌وێت‪ ،‬له‌ئێستادا له‌گ‌ه‌ڵ‬ ‫كێش������ه‌ی زیادبوون‌و ترافیكی تۆڕه‌كان رووبه‌ڕوون‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه ئ������ه‌وه‌ش ناڕه‌زایی ئه‌و په‌ره‌یته‌ر‌ه جیاوازه‌كانی‬ ‫لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێ������ی لێكۆڵینه‌وه‌كان������ی ك������‌ه له‌الی������ه‌ن كۆمپانیای‬ ‫ته‌كنۆلۆژیای تۆڕی تله‌كام ئه‌نجامدراو‌ه نیش������انده‌دات‬ ‫ك‌ه مشته‌رییه‌كانی ك‌ه هاندی ئاندرویدی به‌كارده‌هێنن‬

‫مۆبایل‬

‫ترافیكی داتایی زیاتر به‌هۆی به‌كارهێنانی كامێراكان‌و‬ ‫كامێراكانی تۆماركردنی ڤیدیۆ‌و پرۆگرامی ئیدیتی‬ ‫وێن‌ه درووستده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی یه‌كێك له‌پسپۆرانی بازاڕی كۆمپانیای تله‌كام‬ ‫ئه‌وه‌ی ك‌ه زیاتر له‌هه‌ر ش������تێكی دیك������‌ه ده‌بێت‌ه هۆی‬ ‫ناڕه‌زای������ی ئۆپه‌ریته‌ره‌كان‪ ،‬خۆشه‌ویس������ت بوونی زۆر‬ ‫خێرای ئه‌و هاند‌ه هۆشمه‌ندانه‌یه‌‪.‬‬

‫"ئایپه‌دی ‪ "2‬به‌ڕێوه‌ی ‌ه‬

‫به‌رهه‌مهێنه‌ران������ی به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌پل له‌چین رایانگه‌یاندو‌ه‬ ‫نه‌وه‌ی دووه‌می تابلێتی "ئایپه‌د" ك‌ه باریكتر‌و كه‌مكێشتر‬ ‫له‌مۆدێله‌كه‌ی ئێس������تای‌ه له‌وه‌رزی یه‌كه‌می س������اڵی ‪2011‬دا‬ ‫نمایشده‌كرێت‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵێكی رۆیته‌رز ئه‌و كۆمپانیایانه‌ی ك‌ه به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫ئه‌پ������ ‌ڵ له‌چی������ن به‌رهه‌مده‌هێنن‪ ،‬رایانگه‌یان������دوو‌ه ئایپه‌دی‬ ‫‪ 2‬له‌وه‌رزی یه‌كه‌مدا نمایش������ده‌كرێت‌و له‌ناوه‌ڕاس������ته‌كانی‬ ‫هه‌مانساڵدا ده‌خرێت‌ه بازاڕه‌وه‌‪.‬‬ ‫"ئایپه‌د ‪ "2‬به‌نیس������به‌ت ئه‌و مۆدێله‌ی ئێس������تا باریكتر‌و‬ ‫سوكتره‌‌و له‌بری یه‌ك‌ه كامێرا دوو كامێرای له‌پێشه‌وه‌‌و دواو‌ه‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه ده‌توانێت ب������ۆ ئه‌نجامدانی په‌یوه‌ندیی‌ه وێنییه‌كان‬ ‫به‌كاربهێنرێت‪.‬‬ ‫له‌نێوان كۆمپانیاكانی ك‌ه له‌پ������رۆژه‌ی به‌رهه‌مهێنانی ئه‌و‬ ‫كۆمپیوته‌ر‌ه تابلێته‌دا به‌شدارن‪ ،‬ده‌توانین باس له‌"وینته‌ك"‬ ‫بۆ به‌رهه‌مهێنانی چیپی تایبه‌ت به‌شاش������‌ه له‌مس������ییه‌كان‪،‬‬ ‫"سیمپلۆ ته‌كنۆلۆجی" به‌رهه‌مهێنه‌ری پاتریی‌ه لیتیۆمییه‌كان‌و‬ ‫به‌رهه‌مهێنه‌رێكی قه‌پاغه‌كانی "ئایپه‌د" بكه‌ین‪.‬‬

‫یه‌كێك له‌س������ه‌رچاوه‌كان هه‌واڵی ئ������ه‌وه‌ی باڵوكردووه‌ته‌و‌ه‬ ‫ك‌ه ئایپه‌دی نوێ له‌گ‌ه‌ڵ ئه‌وه‌دا ك‌ه باریك‌و كه‌م كێش������تره‌‪،‬‬ ‫كواڵیتی شاشه‌كه‌ش������ی زیاتره‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و س������ه‌رچاوه‌ی‌ه‬ ‫باس������ی له‌وه‌شكرد ك‌ه ئه‌و تابلێت‌ه نوێی‌ه دوو كامێرای هه‌ی‌ه‬ ‫ك‌ه كامێرای پشته‌و‌ه بۆ گرتنی وێنه‌‌و ڤیدیۆیه‌‌و كامێراكه‌ی‬ ‫پێشه‌وه‌ی له‌سه‌ر بنه‌مای پرۆگرامی ‪ FaceTime‬ده‌توانێت‬ ‫بۆ په‌یوه‌ندی ڤیدیۆیی به‌كاربهێنرێت‪ .‬ئه‌پ ‌ڵ ئه‌و پرۆگرامه‌ی‬ ‫به‌مدواییان‌ه بۆ به‌ستنی په‌یوه‌ندیی وێنه‌یی بێبه‌رامبه‌ر له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای ئینته‌رنێت خستووه‌ت‌ه به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫گرنگترین ركابه‌ره‌كانی ئه‌پل وات‌ه دوو گه‌ور‌ه كۆمپانیای‬ ‫ژاپۆتی س������ۆنی‌و شارپیش ئامێری نوێیان بۆ ركابه‌رایه‌تی‬ ‫له‌گه‌ل ئایپه‌دی داهاتوودا خستووه‌ت‌ه به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫ش������ارپ تابلێتێكی كۆمپیوته‌ری ماڵت������ی میدیایی به‌ناوی‬ ‫"گاالپاگ������ۆس" خس������تووه‌ت‌ه به‌رده‌س������ت ك������‌ه زۆربه‌ی‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییه‌كان‌و كاركرده‌كانی ئه‌و هاوشێوه‌ی "ئایپه‌د"ه‌‪.‬‬ ‫سۆنیش پلییه‌رێكی نوێی كتێبی ئه‌لكترۆنی نمایشكردووه‌‪.‬‬ ‫شارپ تابلێتی گاالپاگۆسی له‌دوو مۆدێلی ‪‌5.5‬و ‪10.8‬ئینچیدا‬

‫خستووه‌ت‌ه به‌رده‌ست ك‌ه نرخه‌كه‌یان ‪‌360‬و ‪ 495‬یۆرۆ ده‌بێت‪.‬‬ ‫ئۆپه‌ریتینگ سیستمی ئه‌و تابلێت‌ه ڤێرژنێكی تاقیكردنه‌وه‌ی‌ه‬ ‫له‌ئۆپه‌ریتینگ سیس������تمی ئۆپه‌ن سۆرسی "ئاندرۆید"ی‬ ‫گووگڵ‌‪.‬‬ ‫كۆمپانیای س������ۆنی مۆدێل������ی "ری������ده‌ر" (باڵوكه‌ره‌وه‌ی‬ ‫كتێب������ی ئه‌لكترۆنی)ی خۆی ب������ۆ ركابه‌رایه‌ت������ی له‌گ‌ه‌ڵ‬

‫كتێبخوێنی ئه‌لكترۆنی "كینده‌ل"ی به‌رهه‌می كۆمپانیای‬ ‫ئامازۆن خس������تووه‌ت‌ه به‌رده‌ست‪ .‬ئێس������تاو سێ سا‌ڵ دوای‬ ‫خستن‌ه به‌رده‌س������تی ئه‌و دووانه‌‪" ،‬ریده‌ر"ێكی نوێ له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای ته‌كنۆلۆژیای "كاغه‌زی ئه‌لكترۆنی" ر‌هش‌و س������پی‬ ‫له‌ره‌هه‌نده‌كانی ‪‌5‬و ‪6‬ئینچیدا به‌دوو نرخی ‪‌180‬و ‪225‬یۆرۆیی‬ ‫ده‌خرێت‌ه به‌رده‌ست‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ه‬ ‫كوردستان ده‌چێت ‌‬ ‫ی ئه‌مه‌ریكا‬ ‫سینه‌ما ‌‬ ‫كۆمپانی������ای ئوتێ������ر ئای������دی‬ ‫س������تیچی ئه‌مه‌ریكی‪ ،‬فیلمێكی‬ ‫دۆكۆمێنت������اری ده‌رب������ار‌ه ‌ی‬ ‫كوردستان به‌رهه‌م ده‌هێنێت‪.‬‬ ‫دوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی شاندێك ‌ی حكومه‌ت ‌ی‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردس������تان له‌واڵت ‌ی‬ ‫ئه‌مه‌ری������كا له‌گ������ه‌ڵ كۆمپانیای‬ ‫ئوتێر ئایدی ستیچ ‌ی ئه‌مریكی‬ ‫كۆده‌بنه‌وه‌‪ ،‬كۆمپانیا ‌ی ناوبراو‬ ‫پێش������نیاز ‌ی به‌رهه‌مهێنان������ ‌ی‬ ‫فیلمێك ‌ی دۆكۆمێنتار ‌ی ده‌كه‌ن‬ ‫ده‌رباره‌ی كوردستان‪.‬‬ ‫له‌پێشنیاره‌كه‌دا هاتوو‌ه فیلمه‌ك‌ه‬ ‫ب������اس له‌مێ������ژووی خه‌ب������ات‌و‬ ‫تێكۆشانی گه‌لی كوردو ژیانی‬ ‫ئه‌مڕۆ‌و پێكه‌و‌ه ژیانی ئاشتیانه‌ی‬

‫نێوان نه‌ته‌وه‌‌و ئایین‌و مه‌زهه‌به‌كان‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫كۆمپانیا ‌ی ناوبراو ‌ی ئه‌مه‌ریك ‌ی‬ ‫به‌ڵێن������ی داو‌ه ك‌ه گرێبه‌س������ت ‌ی‬ ‫فیلمه‌ك‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ده‌بێت ك‌ه‬ ‫س������ه‌رجه‌م كاره‌كان ‌ی كووالێت ‌ی‬ ‫به‌رز بێت‌و فیلمه‌كه‌ش له‌ئاست ‌ی‬ ‫فیلم ‌ی جیهانیدا خۆ ‌ی ببینێته‌وه‌‌و‬ ‫به‌ئاستێكی هونه‌ری به‌رز ئاماد‌ه‬ ‫بكرێت‌و به‌ده‌نگی سینه‌ماكارانی‬ ‫جیه������ان كۆمێنته‌كانی تۆمار‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا ش������اندی هه‌رێمی‬ ‫كوردس������تان ئاماده‌ی������ی خۆی‬ ‫نیش������اندا بۆ سه‌رخستنی ئه‌و‬ ‫پڕۆژه‌یه‌‪.‬‬

‫ه به‌په‌ناهی نادرێت‬ ‫ڕێگ ‌‬ ‫ه فیستیڤاڵی به‌رلین‬ ‫بچێت ‌‬ ‫جه‌عف������ه‌ر په‌ناه������ی ده‌رهێنه‌ری‬ ‫ناس������راو ‌ی ئێران‪ ،‬وه‌كو ئه‌ندامی‬ ‫ی شه‌ست‌و‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ده‌سته‌ی ناوبژیوان ‌‬ ‫ی فیستیڤاڵی فیلمی به‌رلین‬ ‫یه‌كه‌مین ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵبژێ������را‪ ،‬به‌اڵم له‌الیه‌ن حكومه‌ت ‌‬ ‫ئێرانه‌و‌ه رێگ‌ه ‌ی پێنادرێت به‌شدار‬

‫بێت‪ .‬فیس������تیڤاڵی ناوبراو‪ ،‬داوا ‌ی‬ ‫له‌حكومه‌تی ئێ������ران كرد ك‌ه رێگ‌ه‬ ‫به‌په‌ناه������ی ب������دات‪ ،‬تاوه‌كو بتوان ‌ێ‬ ‫به‌شداری له‌و فیس������تیڤاڵ‌ه بكات‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هۆكار ‌ی ئه‌و داوای‌ه ‌ی فیس������تیڤاڵ ‌‬ ‫به‌رلین ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌ی ساڵی‬

‫هندستان‬ ‫ی‬ ‫له‌فیلم ‌‬ ‫سپایده‌رماندا‬ ‫ێ‬ ‫به‌شدار ده‌ب ‌‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪15‬‬

‫باشترین فیلمه‌كانی ‪ 2010‬ده‌ستنیشانكرا‬ ‫ئه‌نجومه‌ن������ی نه‌ته‌وه‌یی ره‌خنه‌گرانی‬ ‫ئه‌مه‌ریكا باشترین فیلمه‌كانی ساڵ ‌ی‬ ‫بۆ ساڵ ‌ی ‪ 2010‬ده‌ستنیشان ده‌كات‌و‬ ‫مارتین سكۆرس������یزی ده‌رهێنه‌ریش‬ ‫به‌فیلمی شاتیر ئایسله‌ند پل‌ه ‌ی یه‌كه‌م ‌ی‬ ‫باشترین فیلم ‌ی ئه‌مه‌ریكا ده‌گرێت‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و ئه‌نجومه‌ن������ه‌‪ ،‬له‌كۆتای ‌ی هه‌موو‬ ‫ساڵێكدا باشترین فیلم ‌ی ئه‌مه‌ریكا‬ ‫بۆ باشترین فیلم ‌ی ساڵ ده‌ستنیشان‬ ‫ده‌كات ك������‌ه بۆ س������اڵ ‌ی ‪ 2010‬خۆ ‌ی‬ ‫له‌مانه‌دا ده‌بینێته‌وه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬فیلمی شاتیر ئایسله‌ند له‌ده‌رهێنانی‬ ‫مارتین سكۆرسیزی‪.‬‬ ‫‪ .2‬فیلمی ژیانی دوای مه‌رگ نوێترین‬ ‫به‌رهه‌می كلینیت ئیستوود‪.‬‬ ‫‪ .3‬فیلمی ش������ار له‌ده‌رهێنانی بێن‬ ‫ی ‪Toy Story 3‬‬ ‫ئه‌فل������ه‌ك‪ .‬فیلم������ ‌‬ ‫به‌رهه‌می كۆمپانیای دریم وۆركز‪.‬‬ ‫‪ .4‬فیلم ‌ی ئێسكی زستان له‌ده‌رهێنانی‬ ‫دبورا گێرنیك‪.‬‬ ‫ی بۆ فیستیڤاڵی به‌رلین‬ ‫رابردوو په‌ناه ‌‬ ‫بانگهێشت كرابوو‪ ،‬به‌اڵم حكومه‌تی‬ ‫ئێ������ران رێگه‌ی به‌و ده‌رهێنه‌ر‌ه نه‌دا‬ ‫به‌شداری له‌و فیستیڤاڵ‌ه بكات‪.‬‬ ‫ی ئێران دوا ‌ی‬ ‫ئه‌و بڕیار‌ه ‌ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی ناوبراو‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه دێت ك������‌ه حكومه‌ت ‌‬ ‫په‌ناه������ی به‌تۆمه‌تی هه‌وڵ������دان بۆ‬ ‫دروستكردنی فیلم دژی كۆماری‬ ‫ئیس���ل��امی نزیكه‌ی چوار مانگ‬ ‫زیندانی ك������ردو دواتر به‌كه‌فاله‌تی‬ ‫‪200‬ه������ه‌زار دۆالر ئ������ازاد كرد‌و‬ ‫ی ئێران‬ ‫له‌گه‌ڵیدا ناتوانێ������ت واڵت ‌‬ ‫به‌جێبهێڵێت‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ن������د‌ه فیس������تیڤاڵی فیلمی‬ ‫ی وه‌اڵمدانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫به‌رلین له‌چاوه‌ڕوان ‌‬ ‫ی ئێراندای‌ه ك‌ه رێگ‌ه بدات‬ ‫حكومه‌ت ‌‬ ‫به‌جه‌عفه‌ر په‌ناه������ی تاوه‌كو وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی ده‌سته‌ی ناوبژیوان ‌‬ ‫ئه‌ندام ‌‬ ‫شه‌ست‌و یه‌كه‌مین فیستیڤاڵی فیلمی‬ ‫به‌رلین ده‌ست به‌كار بێت‪ ،‬هاوكات‬ ‫بڕیاروای‌ه فیستیڤاڵی فیلمی به‌رلین‬ ‫له‌مانگی شوباتی داهاتوو له‌شار ‌ی‬ ‫ی ئه‌ڵمانیا ده‌س������ت‬ ‫ی واڵت ‌‬ ‫به‌رلین������ ‌‬ ‫ی بكات‪.‬‬ ‫به‌كاره‌كان ‌‬

‫ی كوشت‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫مایكل‪ ،‬دایك ‌‬

‫ئه‌كته‌ر ‌ی ناودار ‌ی ئه‌مه‌ریك ‌ی مایكل‬ ‫بری ك‌ه به‌تۆمه‌ت ‌ی كوشتن ‌ی دایكی‬ ‫ده‌س������تگیركرا‪ ،‬دوا ‌ی دانیش������تن ‌ی‬ ‫یه‌كه‌م ‌ی دادگای ‌ی كردنه‌ك‌ه ‌ی دان ‌ی نا‬ ‫به‌تاوانه‌كه‌یدا‪ ،‬له‌ئێستاشدا چاوه‌ڕوان ‌ی‬ ‫دانیشتن ‌ی دووه‌م ‌ی دادگای‌ه بۆ بڕیار ‌ی‬ ‫كۆتای ‌ی له‌سه‌ر ئایند‌ه ‌ی ژیانی‌‪.‬‬ ‫هۆكار ‌ی كوشتن ‌ی دایكی‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه ‌ی كه‌سێكی نه‌ناسراو نه‌فره‌تی‬ ‫خۆی به‌رامب������ه‌ر به‌ئه‌كته‌ر ‌ی ناوبراو‬ ‫ده‌ربڕیوه‌و له‌رێگای ماڵه‌و‌ه به‌رده‌وام‬ ‫به‌خراپ‌ه باس������ی دایكیان كردووه‌‪،‬‬ ‫به‌و هۆیه‌ش������ه‌و‌ه ناوبراو هه‌س������تاو‌ه‬ ‫به‌كوشتن ‌ی دایك ‌ی له‌ماڵك‌ه ‌ی خۆیدا‪،‬‬ ‫هاوكات له‌لێدوانێكیشیدا بۆ میدیا ‌ی‬ ‫ئه‌مه‌ریك������ ‌ی مای������كل ب������ر ‌ی وتی‪:‬‬ ‫"له‌دنیایه‌ك پڕ له‌هێماكانی جادووی‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ره‌ش ده‌ژین‌و ئه‌و بابه‌ته‌ش بوو‌ه هۆی‬ ‫ئه‌وه‌ی دایكم بكوژم"‪.‬‬ ‫س������ه‌ربار ‌ی ئه‌و‌ه دان ‌ی ن������او‌ه به‌وه‌دا‬ ‫ك‌ه به‌شمش������ێرێكی ‪90‬سانتیمه‌تری‬ ‫دایكی خ������ۆی كوش������تووه‌‪ ،‬مایكل‬ ‫ب������ر ‌ی وایزانی������وو‌ه كاركته‌ری نێو‬ ‫فیلمی ماترێكسه‌‪" ،‬چه‌ند ده‌نگێكم‬ ‫ده‌بیست‌و هه‌س������تم به‌ده‌سه‌اڵتێكی‬

‫زۆر ده‌ك������رد‪ ،‬ئه‌و‌ه هێمایه‌ك بوو بۆ‬ ‫كوشتن ‌ی دایكم"‪.‬‬ ‫فیلمی ماترێكس به‌رهه‌می س������اڵی‬ ‫‪ 1999‬له‌ده‌رهێنان������ی برایان������ی‬ ‫واچۆفێس������كییه‌‌و ناوب������راو رۆڵ ‌ی‬ ‫هاكه‌رێكی كومپیۆته‌ری ده‌گێڕێت‬ ‫ك‌ه به‌ره‌نگاری گروپێكی خراپه‌كار‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬

‫ئه‌كته‌ری ناس������راو ‌ی سینه‌ما ‌ی بۆلیۆد‬ ‫عیرفان خان گرێبه‌س������تی كاركردن ‌ی‬ ‫مۆركرد بۆ به‌شداربوون له‌چواره‌مین‬ ‫به‌شی زنجیر‌ه فیلمی سپایده‌رمان‪.‬‬ ‫له‌كاتێكدا چاوه‌روان ده‌كرێت چواره‌مین‬ ‫به‌شی زنجیر‌ه فیلمی سپایده‌رمان له‌ساڵی‬ ‫‪ 2012‬له‌شاش‌ه ‌ی س������ینه‌ماكان نمایش‬ ‫بكرێت‪ ،‬ئه‌ندرۆ گارفیلد له‌هه‌مان فیلمدا‬ ‫رۆڵی س������پایده‌رمان ده‌بینێت‌و به‌دوای‬ ‫ئه‌ودا وه‌ك گرێبه‌ستێك ‌ی گرانبه‌ها ناو ‌ی‬

‫عیرفان خان هات ك‌ه رۆڵی ون ئاته‌ر‬ ‫ده‌بینێت‌و وه‌ك كاركته‌رێك ‌ی خراپ له‌و‬ ‫فیلمه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫ده‌ستنیش������انكردن ‌ی عیرفان خان بۆ‬ ‫رۆڵبینین له‌چواره‌مین به‌ش������ی زنجیر‌ه‬ ‫فیلمی س������پایده‌رمان‪ ،‬له‌الیه‌ن مارك‬ ‫ویبی������ر ‌ی ده‌رهێن������ه‌ر ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ‬ ‫عیرفان خان ك������‌ه له‌چه‌ندین پرۆژه‌ی‬ ‫هۆلیۆد رۆڵی بینیووه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ رۆڵبینی ‌ی‬ ‫به‌سه‌ركه‌وتوو ‌ی له‌فیلمی میلۆنه‌ردا‪.‬‬

‫‪ .5‬فیلم ‌ی ‪ The Fighter‬له‌ده‌رهێنانی ‪ .8‬فیلمی‬ ‫سالكی‪.‬‬ ‫دیڤید ئۆ راسێل‪.‬‬ ‫‪ .6‬فیلمی ساڵی دیك‌ه له‌ده‌رهێنانی له‌گ������ه‌ڵ راگه‌یاندن������ ‌ی باش������ترین‬ ‫فیلم ‌ی س������اڵدا‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫مایك لی‪.‬‬ ‫‪ .7‬فیلم ‌ی د ه‌س������تپێك له‌ده‌رهێنانی ره‌خنه‌گران������ی ئه‌مه‌ریكا رووبه‌ڕوو ‌ی‬ ‫ره‌خن������‌ه ‌ی تون������د بووی������ه‌و‌ه به‌هۆ ‌ی‬ ‫كریستۆفێر نۆالن‪.‬‬ ‫‪Dare‬‬

‫له‌ده‌رهێنانی ئادام‬

‫ئ������ه‌و‌ه ‌ی چه‌ندی������ن فیلم������ ‌ی وه‌ك‬ ‫‪127‬كاژێر له‌ده‌رهێنانی دانی بۆیل‌و‬ ‫فیلم ‌ی مندااڵن بارودۆخیان باش������‌ه‬ ‫له‌ده‌رهێنانی دارێن ئارنۆفێس������كی‬ ‫له‌باش������ترین فیلم ‌ی س������اڵدا ناویان‬ ‫نه‌هاتبوو‪.‬‬

‫له‌گه‌له‌ری سه‌رده‌م فیلمی‬ ‫ه ژاكاوه‌كان) نمایش ده‌كرێت‬ ‫(گوڵ ‌‬

‫فیلمی گوڵ‌ه ژاكاوه‌كان له‌ده‌رهێنانی‬ ‫جیم جه‌رمووش‪ ،‬ساڵی ‪ 2005‬له‌ئه‌مریكا‬ ‫به‌رهه‌مهێن������راوه‌و بیل مۆرای‌و جۆلیا‬ ‫دیڵپی‌و ده‌یان ئه‌كته‌ری لێهاتوو رۆڵی‬ ‫تێدا ده‌بینن‌و ماوه‌كه‌ی ‪ 100‬خوله‌كه‌‪.‬‬ ‫جیم جه‌رمووش ده‌رهێنه‌ری ئه‌م فیلمه‌‪،‬‬ ‫ساڵی ‪ 1953‬ل‌ه ئه‌مریكا له‌دایكبووه‌و‬ ‫له‌س������اڵی ‪1980‬ه‌وه‌‪ ،‬كاری ده‌رهێنان‬ ‫ده‌كات‪ ،‬تاكو ئێستا خاوه‌نی ‪ 22‬خه‌اڵتی‬ ‫جیهانیی‌ه له‌وان‌ه خه‌اڵتی‪ :‬كان‪ ،‬ئاماندا‪،‬‬ ‫بۆدێڵ‪ ،‬چی������ك‪ ،‬ئه‌وروپا‪ ،‬هامبۆرگ‪،‬‬ ‫ورارشۆ‪ .‬ئه‌م ده‌رهێنه‌ر‌ه به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫زۆر جی������اواز له‌ده‌رهێنه‌ره‌كان������ی تر‬ ‫كارده‌كات‪ ،‬بۆنموون‌ه گرنگ نیی‌ه چ‬ ‫ئه‌كته‌رێك له‌الی نواندن ده‌كات به‌قه‌د‬ ‫ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێ������ت بیرۆكه‌كه‌ی ده‌گات‌ه‬

‫خۆشه‌ویستی زۆر كردووه‌و نازانێت‬ ‫ل‌ه چ ش������وێن‌و چ كه‌س������ێكه‌و‌ه ده‌ست‬ ‫پێبكات؟ هه‌موو رێگاكان به‌الی ئه‌مه‌و‌ه‬ ‫له‌یه‌ك ده‌چن هه‌ر وه‌ك ژیان‌ه ساردو‬ ‫سڕه‌كه‌ی‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی دڵخۆشی ده‌كات‬ ‫ته‌نهاو ته‌نها ئه‌وه‌ی‌ه بزانێت ئه‌و كوڕه‌ی‬ ‫ك‌ه هه‌یه‌تی ئایا وه‌ك خۆی وای‌ه یان نا‪.‬‬ ‫ئه‌م فیلم������‌ه خاوه‌نی چ������وار خه‌اڵتی‬ ‫جیهانیی������‌ه له‌وانه‌‪ :‬خه‌اڵت������ ‌ی كانی‬ ‫فه‌رنس������ی‪ ،‬كامبیرگ‪ ،‬شێری چیك‌و‬ ‫سان دیگۆ‪.‬‬

‫كوێ‪ ،‬چونك‌ه ل������ه‌الی ئه‌م بچوكترین‬ ‫كێش������‌ه ده‌بێت‌ه گه‌ورترین مه‌س������ه‌له‌ی‬ ‫مرۆڤایه‌تی‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه زۆربه‌ی فیلمه‌كانی‬ ‫بڕێك پ������اره‌ی كه‌م������ی تێده‌چێت‌و‬ ‫زۆر ئه‌كت������ه‌ر ل������ه‌الی كار ن������اكات‪،‬‬ ‫ئه‌میش هه‌ر ئه‌وه‌ی پێخۆش������ه‌و پێیوای‌ه‬ ‫نواندن ئه‌ركێكی مرۆڤایه‌تیه‌و به‌پار‌ه‬ ‫ناخه‌مڵڕێت‪.‬‬ ‫رووداوه‌كانی ئه‌م فیلم‌ه باس له‌پیاوێك‬ ‫ده‌كات له‌پای������زی ته‌مه‌نی دایه‌و تاكو‬ ‫ئێستا خێزانی پێكنه‌هێناوه‌و له‌رێگای‬ ‫هاوڕێیه‌كیی������ه‌و‌ه نامه‌یه‌كی س������ه‌یرو‬ ‫نه‌ناسراوی به‌ده‌س������ت ئه‌گات‪ ،‬داوای‬ ‫تێبینی‪:‬‬ ‫لێئه‌كات ك‌ه له‌م گۆی زه‌وییه‌دا كوڕێكی‬ ‫كاژێر سێی پاشنیوه‌ڕۆی رۆژی‬ ‫هه‌یه‌و ده‌بێت به‌دوایدا بگه‌ڕێت‪ ،‬ئه‌میش شه‌مم‌ه ‪ 2010/12/18‬له‌گه‌له‌ری سه‌رده‌م‬ ‫بۆ نه‌گبه‌تی خ������ۆی كاتی گه‌نجێتی له‌سلێمانی ئه‌م فیلم‌ه نمایش ده‌كرێت‪.‬‬


‫‪14‬‬ ‫ی سنوره‌كان ببه‌زێنێت؟‬ ‫ی كورد توانیویه‌ت ‌‬ ‫ره‌وتی شێوه‌كاری ‌‬ ‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫"خۆرئاوا له‌ڕێگ ‌ه ‌ی به‌رهه‌م ‌ی شێوه‌كاران ‌ی كورده‌و‌ه ئاشنابوون به‌فۆرم‌و ئسلوب ‌ی كار ‌ی هونه‌ر ‌ی خۆرهه‌اڵت"‬ ‫سلێمان ‌ی باس له‌و‌ه ده‌كات له‌ئه‌مڕۆدا‌و‬ ‫به‌تایب������ه‌ت له‌نێوه‌ند ‌ی ش������ێوه‌كار ‌ی‬ ‫جیهانی������دا ك‌ه هی������چ ناوێك نیی‌ه‬ ‫به‌ن������او ‌ی هون������ه‌ر ‌ی كوردییه‌و‌ه یان‬ ‫شتێك نیی‌ه تائێستا ناو ‌ی هونه‌ر ‌ی‬ ‫كورد ‌ی لێنرابێت "له‌هه‌مانكاتدا هیچ‬ ‫شتێكیش نیی‌ه هونه‌ر ‌ی كورد ‌ی پێ‬ ‫بناسرێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬ئام������اژ‌ه بۆ ئه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬ ‫ئه‌و به‌رهه‌م‌ه شێوه‌كارییان‌ه ‌ی له‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫نمایش ده‌كرێن ته‌نها بۆ ناساندن ‌ی‬ ‫هون������ه‌ر ‌ی هونه‌رمه‌ن������د خۆیه‌ت������ی‌‪،‬‬ ‫"ته‌نها هونه‌رمه‌ند ‌ی ئێم‌ه كاریگه‌ر‌ه‬ ‫به‌هونه‌ر ‌ی خۆرئ������اوا‪ ،‬ئه‌گینا ئه‌وان‬ ‫هیچ كاریگه‌ر نین به‌هونه‌ر‌ه ‌ی ئێمه‌"‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه رۆس������ته‌م پێیوای‌ه هونه‌ر ‌ی‬ ‫شێوه‌كار ‌ی كورد ‌ی نه‌ك له‌خۆرئاوا‪،‬‬ ‫به‌ڵكو زۆركه‌م له‌ن������او خۆرهه‌اڵت‌و‬ ‫خۆش������ماندا‬ ‫"له‌ده‌وروب������ه‌ر ‌ی‬ ‫نه‌ناسراوین"‪.‬‬

‫له‌نێوه‌ندی‌ هونه‌ری‌ كوردیدا‬ ‫ی‬ ‫باس له‌وه‌ ده‌كرێت هونه‌ر ‌‬ ‫ی كوردی‌ له‌چاو‬ ‫شێوه‌كار ‌‬ ‫ی‬ ‫هونه‌ره‌كانی‌ تردا هه‌نگاو ‌‬ ‫ی‬ ‫جدی‌ ناوه‌‌و توانیویه‌ت ‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ هونه‌ری‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫خۆرئاوادا دروست بكات‌و‬ ‫ی‬ ‫له‌و ڕێگه‌یه‌شه‌و‌ه ئاڵوگۆڕ ‌‬ ‫هونه‌ری‌ جێبه‌جێ‌ كراوه‌‪،‬‬ ‫هاوكات باس له‌وه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ده‌كرێت خۆرئاوا له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رهه‌می‌ شێوه‌كاران ‌‬ ‫كورده‌وه‌ ئاشنابوون‬ ‫ی‬ ‫ی كار ‌‬ ‫به‌فۆرم‌و شێواز ‌‬ ‫ی خۆرهه‌اڵت‪.‬‬ ‫هونه‌ر ‌‬

‫ئا‪ :‬هێڤار جه‌مال‬ ‫فه‌رهاد حه‌م‌ه ئه‌مین ش������ێوه‌كارێكه‌و‬ ‫پێیوای‌ه هونه‌ر ‌ی شێوه‌كاری ‌ی كورد ‌ی‬ ‫له‌چ������او هونه‌ره‌كان ‌ی ت������ر هه‌نگاو ‌ی‬ ‫جدی‌‌و زۆر باش ‌ی ناوه‌و به‌ره‌و پێش‬ ‫چووه‌‪" ،‬ئه‌توانین بڵێین ئه‌م هونه‌ر‌ه‬ ‫له‌ئاست ‌ی هونه‌ری جیهانیدا هه‌نگاو ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی ناوه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه له‌چه‌ند‬ ‫هه‌وڵێك ‌ی تاكه‌كه‌س������ ‌ی جی������اوازدا‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ن������د ‌ی هونه‌ر ‌ی زۆرباش له‌گه‌ڵ‬ ‫خۆرئ������اوادا دروس������تكراوه‌و ل������ه‌و‬ ‫ڕێگه‌یه‌ش������ه‌و‌ه ئاڵوگ������ۆڕ ‌ی هونه‌ر‬ ‫دروس������ت بووه‌‪" ،‬زۆرجار خۆرئاوا‬ ‫له‌ڕێگ������‌ه ‌ی به‌رهه‌م ‌ی ش������ێوه‌كاران ‌ی‬ ‫كورده‌و‌ه ئاشنابوو‌ه به‌فۆرم‌و ئسلوب ‌ی‬ ‫كار ‌ی هون������ه‌ر ‌ی خۆره������ه‌اڵت"‪،‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌و‌ه ئیسماعیل خه‌یات‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ مێژوو ‌ی كاركردن ‌ی‬ ‫پیكاس������ۆ‌و باس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬

‫به‌رهه‌می یه‌کێک له‌شیوه‌کاره‌کانی کورد‬ ‫پیكاسۆ له‌س������ه‌ر هونه‌ر ‌ی ئه‌فه‌ریق ‌ی یابانی‌و‪....‬هتد‪ ،‬ده‌دات‌و پێیوای‌ه به‌و‬ ‫ئیش ‌ی كردووه‌‪" ،‬هه‌ڵبه‌ت‌ه ئه‌نجامه‌ك‌ه ‌ی هۆی������ه‌و‌ه تێكه‌ڵ بوونێ������ك له‌نێوان‬ ‫گه‌یشتووه‌ت‌ه س������تاتیكایه‌ك ‌ی نوێ‌‌و هونه‌ره‌كاندا روویداوه‌‪.‬‬ ‫داهێنان ‌ی كارێك ‌ی نو ‌ێ ك‌ه جیاوازتر‬ ‫بووه‌"‪ ،‬به‌اڵم خه‌یات������ ‌ی هونه‌رمه‌ند‬ ‫شتێك نیی‌ه هونه‌ر ‌ی كورد ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌خاته‌ڕوو ك‌ه ئێس������تا هه‌ند ‌ێ‬ ‫پێبناسرێته‌و‌ه‬ ‫هونه‌رمه‌ند ‌ی خۆرئ������اوا هه‌ی‌ه بایه‌خ هونه‌رمه‌ند رۆسته‌م عه‌زیز به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی‬ ‫به‌هونه‌ر ‌ی هیندی‌‌و نوسین ‌ی عه‌ره‌بی‌‌و به‌ڕێوه‌به‌رێت ‌ی هونه‌ر ‌ی ش������ێوه‌كار ‌ی‬

‫ره‌وت ‌ی ڕه‌خن‌ه ‌ی هونه‌ر ‌ی‬ ‫له‌كوردستان زۆر كز‌ه‬ ‫خه‌یات ‌ی شێوه‌كار له‌گه‌ڵ ئه‌و‌ه ‌ی بڕوا ‌ی‬ ‫به‌قس������ه‌كان ‌ی رۆسته‌م هه‌یه‌‪ ،‬دان به‌و‬ ‫ڕاستیه‌ش������دا ده‌نێت ك‌ه بزوتنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫هونه‌ر ‌ی ش������ێوه‌كار ‌ی كورد ‌ی زۆر‬ ‫تازه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه كۆمه‌ڵ ‌ێ هونه‌رمه‌ند هه‌ن‬ ‫له‌ئه‌وروپا‌و كوردس������تان ك‌ه كۆمه‌ڵ ‌ێ‬ ‫ئیشیان كردوو‌ه جێگ‌ه ‌ی هه‌ڵوێست‌ه‬ ‫له‌س������ه‌ر كردنن‪ ،‬به‌اڵم ئیس������ماعیل‬ ‫خه‌یات گله‌ی������ی‌‌و گازن������د‌ه ‌ی ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌كات ك‌ه ئه‌و كاركردنان‌ه دیراسه‌‌و‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی������ان له‌س������ه‌ر نه‌كراوه‌‪،‬‬ ‫"ڕه‌خنه‌ش له‌كوردستان زۆر كزه‌"‪.‬‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی فه‌رهاد حه‌مه‌ده‌مین ‌ی شێوه‌كار‬ ‫زۆر كه‌س هه‌ن به‌ناو ‌ی ره‌خنه‌گرو‬

‫هونه‌رمه‌نده‌و‌ه قس������‌ه ده‌ك‌هن‌و ده‌ڵێن‬ ‫كار‌ه شێوه‌كارییه‌كان بۆ بازرگان ‌ی‬ ‫كردن‌ه ن������ه‌وه‌ك ب������ۆ هونه‌ركردن‪،‬‬ ‫"له‌كاتێكدا هونه‌رمه‌ندێك كارێك ‌ی‬ ‫ج������وان به‌رهه‌م دێنێ������ت‌و داهێنان‬ ‫ده‌كات‪ ،‬كه‌س نایه‌ت دیراس‌ه ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫بكات"‪ ،‬به‌اڵم ناوبراو توڕه‌ی‌ه له‌و‌ه ‌ی‬ ‫كاتێك به‌رهه‌م������ ‌ی هونه‌رمه‌ندێك‬ ‫به‌نرخێك ‌ی گونجاو له‌الیه‌ن كه‌سێك‬ ‫یان دامه‌زراوه‌یه‌كه‌و‌ه ده‌كڕێت ده‌یكه‌ن‌ه‬ ‫هه‌اڵو ده‌ڵێ������ن ئه‌و به‌رهه‌م‌ه ته‌نها بۆ‬ ‫بازرگان ‌ی كردنه‌‌و هیچ ‌ی تر‪.‬‬ ‫شێوه‌كار ‌ی كورد له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫داخراودای‌ه‬ ‫رۆسته‌م عه‌زیز به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك ئه‌و‌ه‬ ‫ره‌تده‌كاته‌و‌ه كه‌هونه‌ر ‌ی شێوه‌كار ‌ی‬ ‫كورد ‌ی توانیبێت ‌ی كاریگه‌ر ‌ی هه‌بێ‬ ‫یاخود بوبێت‌ه سه‌رچاو‌ه ‌ی بونیادنان ‌ی‬ ‫كار ‌ی شێوه‌كار ‌ی خۆرئاوا له‌ئه‌مڕۆدا‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه پێیوای‌ه ره‌وت ‌ی شێوه‌كاری ‌ی‬ ‫ك������ورد تائێس������تا له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫داخراودا بووه‌‌و چه‌ند ساڵێك‌ه ئه‌و‬ ‫چوون‌ه ده‌ره‌وان‌ه كراوه‌ته‌و‌ه به‌ڕوویدا‬ ‫ك������‌ه بتوانێت پێش������انگاكان ‌ی ببات‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌‌و خۆ ‌ی بناسێنیت‪" ،‬ئه‌ویش‬ ‫به‌كۆنتاك له‌گ������ه‌ڵ واڵتاندا‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫ئاڵوگۆڕ ‌ی كولتور ‌ی كه‌م بووه‌"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جه‌خت له‌س������ه‌ر ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه هه‌رچه‌ند شێوه‌كاران ‌ی‬ ‫ك������ورد توانیویان‌ه به‌ربه‌س������ته‌كان‬ ‫ببڕن‌و به‌رهه‌مه‌كانیان له‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی ئه‌م‬ ‫جوگرافیایه‌ی������‌ه نمایش بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نایشارێته‌و‌ه ك‌ه ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ش‬ ‫ك‌ه ئه‌و چانس������ه‌یان بۆ هه‌ڵكه‌وتوو‌ه‬ ‫به‌په‌نجه‌كان������ ‌ی ده‌س������ت ده‌ژمێرێن‪،‬‬ ‫"ناس������اندن ‌ی هون������ه‌ر ‌ی میلله‌تێك‬ ‫به‌نمایش ‌ی تابلۆیه‌ك یان كردنه‌و‌ه ‌ی‬

‫پێشانگایه‌ك نابێت"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی تره‌و‌ه ئیس������ماعیل خه‌یات‬ ‫ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه شێوه‌كار ‌ی كورد‬ ‫توانویه‌ت������ ‌ی جۆرێك له‌تێكه‌اڵوبوون‬ ‫به‌هونه‌ر ‌ی جیهان������ ‌ی له‌ال ‌ی خۆیه‌و‌ه‬ ‫دروست بكات‪ ،‬به‌اڵم به‌ڕا ‌ی رۆسته‌م‬ ‫عه‌زیز ئه‌و تێكه‌اڵبون‌ه ‌ی خه‌یات باس ‌ی‬ ‫ده‌كات تێكه‌اڵوبونێك������ ‌ی هون������ه‌ر ‌ی‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ند‌ه ‌ی تێكه‌اڵوبونێك‌ه له‌سه‌ر‬ ‫ئاست ‌ی كه‌سێت ‌ی خود ‌ی هونه‌رمه‌ند‪،‬‬ ‫"من ده‌ڵێم هونه‌ره‌كه‌مان نه‌ناسراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گینا چه‌ند هونه‌رمه‌ندێك ‌ی وه‌ك‬ ‫خه‌یات ناو ‌ی هه‌ی‌ه له‌ده‌ره‌وه‌"‪.‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندان ‌ی باشور ‌ی كوردستان‬ ‫زیاتر دیارن‬ ‫له‌به‌رده‌وام ‌ی قسه‌كانیدا خه‌یات باس‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه هونه‌ر ‌ی شێوه‌كار ‌ی‬ ‫ك������ورد ل������ه‌ڕوو ‌ی هونه‌رمه‌ندان������ ‌ی‬ ‫باشور ‌ی كوردس������تان جیاوازییان‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ هونه‌رمه‌ندان ‌ی خۆرهه‌اڵت‌و‬ ‫باكور هه‌یه‌‪" ،‬هونه‌رمه‌ندان ‌ی باشور ‌ی‬ ‫كوردستان زیاتر دیارن‪ ،‬هه‌ندێكیان‬ ‫له‌ن������او واڵت������دا‌و هه‌ندێكی������ان ك‌ه‬ ‫كاره‌كانیان ده‌به‌ن‌ه ده‌ره‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئیس������ماعیل خه‌ی������ات ئام������اژ‌ه بۆ‬ ‫ئ������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه ئه‌گ������ه‌ر به‌رهه‌م ‌ی‬ ‫هونه‌رمه‌ندێك������ ‌ی ك������ورد ببرێت������‌ه‬ ‫ده‌ره‌و‌ه ‌ی كوردس������تان‌و به‌رهه‌م������ ‌ی‬ ‫ئه‌و هونه‌رمه‌ند‌ه له‌ئاس������تێك ‌ی زۆر‬ ‫باش������دا بێت‌و بكه‌وێت������‌ه به‌رچاو ‌ی‬ ‫ڕه‌خنه‌گرێك ‌ی باش ڕه‌نگ‌ه بتوانێت‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك له‌نێوان بۆچونه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌‌و فه‌لس������ه‌فه‌‌و ژیان ‌ی‬ ‫ئه‌و واڵت‌ه بدۆزێته‌وه‌‪" ،‬ئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی������ان هه‌ی‌ه ب������ۆ هونه‌ر ‌ی‬ ‫كورد ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێ ش������اره‌زاییان‬ ‫له‌سه‌ر كورد‌و مێژووه‌ك‌ه ‌ی هه‌بێت"‪.‬‬

‫ی بوو"‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫"كاریگه‌رترین شت ك ‌ه له‌كوردستان بینم ئه‌من ‌ه سوره‌ك ‌ه ‌‬

‫د‪ .‬ئه‌ندر ‌ێ ڤه‌ڵتێر شاعیر ‌ی فه‌ره‌نس ‌ی بۆ‬ ‫ی باس‬ ‫شاعیرێكی‌ فه‌ره‌نس ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌وه‌ ده‌كات كه‌ به‌هۆ ‌‬ ‫ئه‌و‌هی‌ له‌كوردستانه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫بانگهێشتی‌ فه‌رم ‌‬ ‫ی‬ ‫پێگه‌شتوو‌ه تا سه‌ردان ‌‬ ‫ی كوردستان بكات‪،‬‬ ‫هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی واڵت ‌‬ ‫وازی‌ له‌گه‌شتێك ‌‬ ‫هیندستان هێناوه‌‪ ،‬هاوكات‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات‬ ‫ی‬ ‫كه‌ هه‌رچه‌ند‌ه ئاگا ‌‬ ‫له‌رۆشنبیری‌ كورد نییه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌اڵم به‌هۆی‌ ئاوه‌دان ‌‬ ‫كوردستانه‌وه‌ گه‌شبین ‌ه‬ ‫ی رۆشنبیری‌‪.‬‬ ‫به‌بوار ‌‬

‫سازدانی‌‪ :‬جه‌مال ئه‌حمه‌د جه‌میل‬ ‫ێ ڤه‌ڵتێر شاعیر ‌ی دیار ‌ی‬ ‫د‪.‬ئه‌ندر ‌‬ ‫ی‬ ‫فه‌ره‌نسی‌‪ ،‬له‌ئێس������تادا شاعیرێك ‌‬ ‫دیار ‌ی شیعر ‌ی فه‌ره‌نسییه‌‌و به‌هۆ ‌ی‬ ‫ی تێكه‌ڵ‬ ‫ش������یعره‌كانیه‌و‌ه توانیویه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌الن بێ������ت‪ ،‬به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫به‌ئه‌ده‌ب ‌‬ ‫له‌رێگ������‌ه ‌ی ئه‌و ش������یعر‌و بابه‌تان‌ه ‌ی‬ ‫ی‬ ‫وه‌رگێڕراونه‌ت‌ه س������ه‌ر فه‌ره‌نس������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ی‌ه له‌گه‌ڵ‌ئه‌ده‌ب ‌‬ ‫ئاشنایه‌تییه‌ك ‌‬ ‫كوردی‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫جه‌مال‪ :‬ده‌كرێت بزانین چ ‌‬ ‫ی شاعیر ‌ی هێنای‌ه‬ ‫د‪.‬ئه‌ندرێ ‌‬ ‫كوردستان؟‬ ‫د‪.‬ئه‌ندرێ‌‪ :‬له‌به‌ر ئ������ه‌و‌ه ‌ی به‌رده‌وام‬ ‫له‌س������ه‌فه‌ركردندام به‌جیهان������دا‬ ‫پێمخۆش بوو ب������ۆ یه‌كه‌مجار بێم‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌رم ‌‬ ‫كوردستان ك‌ه بانگهێشت ‌‬ ‫كرام بۆ كوردس������تان‪ ،‬له‌و كاته‌دا‬ ‫ی چی������ن بووم‬ ‫به‌گه‌ش������ت ل‌ه واڵت ‌‬ ‫له‌به‌رنامه‌م دابوو سه‌فه‌ر ‌ی هندستان‬ ‫بك������ه‌م‪ ،‬به‌اڵم س������ه‌فه‌ر ‌ی ئه‌و واڵته‌م‬ ‫دواخس������ت له‌به‌ر خۆشه‌ویس������تیم‬ ‫ی ئێر‌ه راس������ته‌وخۆ‬ ‫بۆ ئێر‌ه بینین ‌‬ ‫له‌ئێواره‌یه‌كدا له‌چینه‌و‌ه سه‌فه‌رم كرد‬ ‫بۆ كوردستان‪.‬‬ ‫جه‌مال‪ :‬سه‌فه‌ركردن تۆ ‌ی هێنای‌ه‬ ‫ی‬ ‫كوردستان یاخود به‌دوا ‌ی بابه‌تێك ‌‬ ‫فیكری‌و ڕۆشنبیریدا ده‌گه‌ڕێیت؟‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬ئه‌ندرێ‌‪ :‬خۆی ش������یعر ئامانج ‌‬ ‫منه‌‪ ،‬به‌اڵم س������ه‌فه‌ریش به‌ش������ێك‌ه‬ ‫له‌پرۆژ‌ه ‌ی شیعرییم‌و زۆرم پێمخۆش‬ ‫بوو س������ه‌فه‌ر بكه‌م بۆ كوردستان‪،‬‬ ‫چونك‌ه هاتن بۆ كوردس������تان وه‌كو‬ ‫پشتگیرییه‌ك‌ه بۆ قه‌زیی‌ه ‌ی كورد‌و‬ ‫ی كورد‪ ،‬من هه‌موو شتێك‬ ‫ئینسان ‌‬ ‫ده‌بینم له‌كورددا‪ ،‬له‌م سه‌فه‌ره‌مدا ك‌ه‬ ‫ی ئه‌من‌ه‬ ‫هاتم‌ه كوردس������تان سه‌ردان ‌‬

‫س������ووره‌كه‌م كرد له‌سلێمانی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خۆشترین‌و كاریگه‌رترین شت ك‌ه‬ ‫له‌م س������ه‌فه‌ر‌ه بینیم زیاره‌تم بوو بۆ‬ ‫ئه‌من‌ه سوره‌كه‌‌و زیندان‌و هه‌موو ئه‌و‬ ‫ی به‌چاو ‌ی خۆم‪ ،‬ئه‌و‬ ‫شوێنانه‌م بین ‌‬ ‫ی پێشوو دژ ‌ی‬ ‫ی ك‌ه ڕژێم ‌‬ ‫ئازاره‌م بین ‌‬ ‫كورد كردوویه‌تی‌‪.‬‬ ‫جه‌مال‪ :‬ئه‌من‌ه سووره‌ك‌ه نه‌بۆت‌ه‬ ‫ی شیعر ‌ی ال ‌ی تۆ؟‬ ‫بابه‌تێك ‌‬ ‫د‪.‬ئه‌ن������درێ‌‪ :‬به‌ڵ������ ‌ێ ڕاس������ت‌ه من‬ ‫ی ئه‌من‌ه س������ووره‌ك‌ه‬ ‫به‌چیرۆكه‌كان ‌‬ ‫كاریگه‌ر بووم‪ ،‬به‌اڵم ڕاس������ته‌وخۆ‬ ‫له‌وانه‌ی������‌ه له‌ش������یعره‌كانم ڕه‌ن������گ‬ ‫نه‌دات������ه‌وه‌‪ ،‬بێگومان������م له‌داهاتوودا‬ ‫له‌ش������یعرم ڕه‌نگده‌دات������ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وانه‌ی‌ه شیعرێك نه‌نووسم به‌ناو ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ی ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ئه‌من‌ه سوره‌كه‌‪ ،‬به‌گشت ‌‬ ‫تر ئه‌م ش������تان‌ه هه‌موو ‌ی له‌شیعر ‌ی‬ ‫من س������ه‌ر هه‌ڵده‌داته‌وه‌‪ ،‬پێشتریش‬ ‫ئه‌م ش������ته‌م بینیوو‌ه ل������ه‌ال ‌ی خوێر‌ه‬ ‫ی زۆریان‬ ‫س������وره‌كان ك‌ه خه‌ڵكێك ‌‬ ‫ی خۆلفۆته‌كان كوژراوه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه‬ ‫به‌ده‌ست ‌‬ ‫له‌شیعر ‌ی من ڕه‌نگیداوه‌ته‌وه‌‪ ،‬كاتێك‬ ‫ی وادا ده‌ژ ‌ی‬ ‫مرۆڤ له‌گه‌ڵ ئه‌زمون ‌‬ ‫ێ هه‌موو ئه‌و‬ ‫به‌رده‌وام ڕۆژێك داد ‌‬ ‫ی‬ ‫شتان‌ه له‌بابه‌ته‌كان‌و له‌نوسینه‌كان ‌‬ ‫سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌‪.‬‬

‫ی بێیت بۆ‬ ‫جه‌مال‪ :‬به‌ر له‌و‌ه ‌‬ ‫كوردستان تاچه‌ند ئاگادار بوویت‬ ‫ی كوردی؟‬ ‫له‌ئه‌ده‌ب ‌‬ ‫ی ك‌ه تائێس������تا‬ ‫د‪.‬ئه‌ن������درێ‌‪ :‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ی كالس������یك ‌‬ ‫له‌ئه‌ده‌بیات ‌‬ ‫ی ئه‌وانه‌م بینیووه‌‪،‬‬ ‫كراوه‌ت‌ه فه‌ره‌نس ‌‬ ‫ی تر هه‌ی‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ندێك تێكست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش������یعر ‌‬ ‫ی ئه‌نته‌لۆژ ‌‬ ‫ده‌رب������ار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆرب‌ه ‌‬ ‫ی كراوه‌‪ ،‬به‌كورت ‌‬ ‫كورد ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ی له‌ئه‌ده‌ب ‌‬ ‫ئه‌و بابه‌تان������‌ه ‌‬ ‫ی بینیوومن‌و‬ ‫كراون به‌فه‌ره‌نس������ ‌‬ ‫هه‌موویم خوێندوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫جه‌مال‪ :‬چۆن ده‌ڕوانێت‌ه‬ ‫ی كورد له‌م هه‌رێمه‌؟‬ ‫ڕۆشنبیر ‌‬ ‫ی پرسیاره‌ك‌ه‬ ‫د‪.‬ئه‌ندرێ‌‪ :‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی پڕ‬ ‫فراوانه‌‪ ،‬من ناتوانم وه‌اڵمێك ‌‬ ‫ی بده‌مه‌وه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫به‌پێس������ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ش������ت‌ه ناكرێت له‌به‌ر ئه‌و‌ه ‌‬ ‫من كوردستان زۆر باش ناناسم‪،‬‬ ‫كورد ده‌ناس������م ئێو‌ه ده‌ناسم وه‌كو‬ ‫میلل������ه‌ت وه‌كو خ������اك‪ ،‬به‌اڵم من‬ ‫نه‌ژیاوم له‌ناو ئێ������و‌ه هه‌تا بتوانم‬ ‫ی كورد‬ ‫حوكم له‌س������ه‌ر رۆشنبیر ‌‬ ‫�����تا‬ ‫�‬ ‫تائێس‬ ‫ی ك‌ه‬ ‫بده‌م‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ئەندرێ ڤەڵتێر‬ ‫بینووم‌ه له‌كوردستان ئه‌و ئاوه‌دانی‌‌و‬ ‫ئه‌و گه‌شه‌سه‌ندنه‌ی‌ه ك‌ه له‌كوردستان گرنگ‌ه دیار‌ه ك‌ه ئێو‌ه ئیش������تان له‌و روانه‌گه‌یه‌و‌ه گه‌ش������ه‌بین بین‬ ‫ی له‌خۆیدا بابه‌تێك ‌‬ ‫هه‌ی‌ه ئه‌م‌ه خۆ ‌‬ ‫ی كورد‪.‬‬ ‫ی كردوو‌ه كارتان كردووه‌‪ ،‬ده‌كرێت به‌رۆشنبیر ‌‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ی كارده‌كات‌و‬ ‫ئه‌و گه‌نجه‌ی ته‌نها یه‌ك په‌نج ‌ه ‌‬ ‫ی كردۆته‌و ‌ه‬ ‫ی شێوه‌كار ‌‬ ‫‪10‬پێشانگا ‌‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪17‬‬

‫خوشكم‪ ،‬خۆشم نۆبه‌ر‌هم‌و باوكیشم‬ ‫له‌ژیاندا نه‌ماو‌ه تاوه‌كو ئێس������تاش‬ ‫ی منه‌"‪.‬‬ ‫ی ماڵه‌و‌ه له‌ده‌ست ‌‬ ‫ئیدار‌ه ‌‬

‫ی ره‌واندوز‬ ‫ی شار ‌‬ ‫گه‌نجێك ‌‬ ‫ی‬ ‫زیاد له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ته‌مه‌نییه‌وه‌ خاوه‌ن‬ ‫پێداویستی‌ تایبه‌ته‌و‬ ‫ی باسی‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫وه‌ك خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئێسته‌ ته‌نها یه‌ك په‌نج ‌ه ‌‬ ‫كارده‌كات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫كه‌مئه‌ندامییه‌ داینه‌بڕیو‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌چاالكی‌‌و ئێستا ئه‌ندام ‌‬ ‫چه‌ند كۆمه‌ڵه‌یه‌كه‌و‬ ‫ی‬ ‫هاوكات ‪10‬پێشانگا ‌‬ ‫ی‬ ‫هونه‌ری‌ تایبه‌ت به‌خۆ ‌‬ ‫كردۆته‌وه‌‪.‬‬

‫ئه‌حمه‌د باڵه‌ك ‌ی له‌سۆران‬ ‫ته‌یب موعته‌س������ه‌م ته‌مه‌ن ‪35‬ساڵ ك‌ه‬ ‫له‌گوند ‌ی س������ه‌ران ‌ی س������ه‌ر به‌قه‌زا ‌ی‬ ‫ڕه‌واندز له‌دایكبووه‌‪ ،‬ئێست‌ه ته‌نها یه‌ك‬ ‫په‌نج‌ه ‌ی كار ده‌كات‪ ،‬ئه‌ویش په‌نج‌ه ‌ی‬ ‫ش������ه‌هاده‌ت ‌ی ده‌ست ‌ی ڕاس������ته‌‪" ،‬من ته‌یب موعته‌سه‌م دوای که‌مئه‌ندام بوونیش به‌ ئۆمێده‌وه‌ له‌ژیان ده‌ڕوانێ فۆتۆ‪ :‬ئه‌حمه‌د باڵه‌کی‬ ‫له‌سه‌ره‌تا ‌ی له‌دایكبوونمه‌و‌ه كه‌مئه‌ندامم‪،‬‬ ‫ی له‌ده‌ست ده‌دات‬ ‫ی ده‌سته‌كان ‌‬ ‫ب������ه‌اڵم س������اڵ دوا ‌ی س������اڵ ڕێژ‌ه ‌ی واڵت‪" ،‬له‌دوا ‌ی ساڵ ‌ی ‪1988‬یشه‌و‌ه من تایبه‌ت به‌خۆم كردونه‌ته‌و‌ه له‌هه‌ولێرو زۆریش گه‌شبینه‌و ژیان ‌ی خۆشده‌وێت‪ ،‬جوڵ‌ه ‌‬ ‫كه‌مئه‌ندامییه‌كه‌م ڕوو له‌زیادبوونه‌"‪.‬‬ ‫به‌ره‌و خراپ ‌ی ئه‌چوم‪ ،‬چونك‌ه تا ماو‌ه ‌ی چۆمان ڕواندز ڕانیه‌و چه‌ندین شوێن ‌ی "ژیان ئامانه‌تێك‌ه له‌ده‌ست ‌ی مرۆڤدایه‌‪ ،‬ئ������ه‌و گه‌نج‌ه به‌هره‌مه‌ن������د‌ه ئاماژ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی س������ااڵن ‌‬ ‫ئه‌و گه‌نج‌ه باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه سه‌ره‌تا دووساڵ له‌ترس ‌ی شه‌ڕ ‌ی عێراق ئێران تر"‪ ،‬هاوكات ئ������ه‌و گه‌نج‌ه له‌نزیك‌ه ‌ی من تاڕاده‌یه‌ك ‌ی ب������اش له‌ئه‌دا ‌ی كار ‌ی به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه تا دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫توانا ‌ی هه‌بوو‌ه هه‌ڵسێت‌ه سه‌رپێ‌‪" ،‬وه‌ك ئه‌و كات زۆ بار ‌ی ته‌ندروستیم تێكچوو‪30 ،‬پیش������انگا ‌ی ش������ێوه‌كار ‌ی هاوبه‌ش خۆم ڕازیم‪ ،‬چونك‌ه وه‌ك كه‌س������ێك ‌ی نه‌وه‌ده‌كانی������ش هه‌ردوو ده‌س������ت ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سێك ‌ی ئاس������ای ‌ی بووم‪ ،‬به‌اڵم ساڵ چونك‌ه له‌سه‌ر جه‌ست‌ه ‌ی خۆم نه‌ڕۆیشتم به‌شداری كردوه‌‪" ،‬چه‌ندینجار پل‌ه ‌ی ئاس������ای ‌ی تاڕاده‌یه‌ك ‌ی ب������اش كارم بۆ كاریان كردووه‌و وه‌ك كه‌س������ێك ‌‬ ‫ی ‪2005‬ه‌و‌ه‬ ‫ی بووه‌‪" ،‬له‌س������اڵ ‌‬ ‫ئاسای ‌‬ ‫به‌ساڵ هه‌س������ته‌م ئه‌كرد ك‌ه جه‌سته‌م تا ده‌ه������ات گه‌وره‌تر ئه‌بووم ئه‌ندامان ‌ی به‌رزم به‌ده‌س������تهێناوه‌‪ ،‬له‌س������ه‌ره‌تا ‌ی خۆژیاندن كردووه‌"‪.‬‬ ‫به‌ر‌ه به‌ر‌ه جوڵ‌ه ‌ی نامێنێت‪ ،‬ئه‌وكاتیش جه‌س������ته‌م له‌كار ئه‌كه‌وت������ن‌و توانا ‌ی نه‌وه‌ده‌كان������ه‌و‌ه ك‌ه ده‌س������ته‌كانم كار ‌ی ئ������ه‌و گه‌نج������‌ه بۆیه‌كه‌مجار له‌س������اڵ ‌ی هه‌ردوو ده‌س������تم له‌كار كه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫ی شه‌هاده‌تم كار ئه‌كات‬ ‫ئه‌كرد به‌ده‌س������ت وێنه‌كانم ده‌كێش������ا ‪1988‬دا پێشانگایه‌ك ‌ی له‌الیه‌ن چه‌ند ته‌نها په‌نج‌ه ‌‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌ی تاڕاده‌یه‌ك ‌ی باش چاره‌سه‌رم كاركردنیان نه‌ما"‪.‬‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم چه‌ند هۆكارێك هه‌بوون‬ ‫ی ڕاست"‪.‬‬ ‫به‌پێنوس ‌ی جاف‌و ڕه‌نگه‌كانیشم به‌فڵچ‌ه ‌ی هونه‌رمه‌ندێك������ ‌ی ش������ار ‌ی ڕه‌واندزه‌و‌ه له‌ده‌ست ‌‬ ‫بۆئه‌و‌ه ‌ی من نه‌توانم چاره‌سه‌ر ‌ی خۆمی‬ ‫ڕه‌نگان بوو"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ئه‌و هونه‌رمه‌ند‌ه بۆكراوه‌ته‌وه‌‪" ،‬بێئه‌و‌ه ‌ی بچم‌ه خوێندنگا له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌وانه‌ش������دا هێشتا‬ ‫‪10‬پێشانگا ‌ی شێوه‌كاری‬ ‫پێبكه‌م‪ ،‬ئه‌وانیش ش������ه‌ڕ ‌ی عێراق‌و‬ ‫ی هه‌بێت‌و‬ ‫حه‌ز ده‌كات گه‌له‌رییه‌ك ‌ی تایبه‌ت به‌خۆ ‌ی خه‌ریك������ ‌ی كار ‌ی هون������ه‌ر ‌ی ب������ووم‌و به‌هیوای������‌ه چاره‌س������ه‌ر ‌‬ ‫‌ كردۆته‌و‌ه‬ ‫ئێران هاته‌پێش"‪.‬‬ ‫ی ده‌ست‬ ‫له‌الیه‌ن چه‌ند مامۆس������تایه‌كه‌و‌ه فێر ‌ی س������ه‌رله‌نوێ ده‌س������ته‌كان ‌‬ ‫ئ������ه‌و گه‌نج������‌ه ئه‌گه‌رچ������ ‌ی خ������اوه‌ن هه‌بێت‌و كار ‌ی هونه‌ر ‌ی تیادابكات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئام������اژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه پێداویست ‌ی تایبه‌ته‌‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌دیهێنان ‌ی ته‌یب موعته‌س������ه‌م‪ ،‬س������ه‌ربار ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی نوس������ین‌و خوێنده‌وار ‌ی بوم‪ ،‬له‌ڕێگ‌ه ‌ی به‌جوڵ‌ه بكه‌نه‌وه‌‪" ،‬به‌داخه‌و‌ه توانا ‌‬ ‫ی‬ ‫س������ه‌ره‌تا ئه‌و توانای‌ه ‌ی نه‌بوو‌ه ك‌ه بۆ خولیا هونه‌رییه‌كان ‌ی دانه‌بڕاوه‌‪" ،‬تاوه‌كو خاوه‌ن ‌ی پێداویس������ت ‌ی تایبه‌تییه‌‪ ،‬به‌اڵم ته‌له‌ڤزیۆنیشه‌و‌ه فێر ‌ی زمان ‌ی عه‌ره‌ب ‌ی مادی������م باش نیی‌ه بچم بۆ ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی دوو براو پێنج‬ ‫واڵت‪ ،‬من خاوه‌ن ‌‬ ‫چاره‌س������ه‌ركردن بچێت������‌ه ده‌ره‌و‌ه ‌ی ئێستا زیاتر ل‌ه ‪10‬پێشانگا ‌ی شێوه‌كار ‌ی ئه‌و‌ه وا ‌ی نه‌كردوو‌ه ره‌شبین بێت‪ ،‬بگر‌ه بووم"‪.‬‬

‫ی كاره‌بای‬ ‫فرۆشگا ‌ی كه‌لوپه‌ل ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌بات‬ ‫ئه‌و گه‌نج‌ه ئام������اژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫ی ماڵه‌و‌ه‬ ‫ی كاره‌كان������ ‌‬ ‫سه‌رپه‌رش������ت ‌‬ ‫ده‌كات‪" ،‬ئه‌گه‌ر براكانیشم كاربكه‌ن‬ ‫ی من بۆئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫پاره‌كان ئه‌ده‌ن‌ه ده‌ست ‌‬ ‫من ئیدار‌ه ‌ی ماڵه‌وه‌مان هه‌ڵسوڕێنم"‪.‬‬ ‫ته‌ی������ب موعته‌س������ه‌م‪ ،‬له‌ئێس������تادا‬ ‫ی‬ ‫له‌ناو ق������ه‌زا ‌ی ڕه‌واندز دوكانێك ‌‬ ‫هه‌یه‌‌و پێداویستیی‌ه كاره‌باییه‌كان‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌فرۆش������رێت‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫عاره‌بان������‌ه دانیش������توه‌و به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫هاتوچۆ ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك خۆ ‌ی‬ ‫ی ده‌كات ئ������ه‌و كڕیاران‌ه ‌ی‬ ‫باس������ ‌‬ ‫ده‌چن‌ه دوكانه‌ك‌ه ‌ی خۆیان شته‌كان‬ ‫هه‌ڵ ده‌گ������رن‌و پاره‌ك������‌ه ‌ی ده‌ده‌ن‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستی‌‪" ،‬منیش بۆ رێكخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫دوكانه‌كه‌م برایه‌كه‌م ك‌ه وه‌س������تا ‌‬ ‫ی ئه‌چێت‌ه كار‬ ‫كاره‌بای‌ه ئ������ه‌و كات‌ه ‌‬ ‫بۆم ڕێك ئه‌خاته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و گه‌نج������‌ه به‌عاره‌بان������‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كاروباره‌كان ‌‬ ‫تۆماتیكییه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ڕۆژان‌ه ‌ی راده‌په‌ڕێنێت‪" ،‬له‌ئێستادا‬ ‫خۆم به‌كه‌مئه‌ن������دام نازانم‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫من هه‌وڵ������م داو‌ه له‌گه‌ڵ ژیان خۆم‬ ‫بگونجێن������م"‪ ،‬ه������اوكات له‌گه‌ڵ‬ ‫ی تایبه‌ته‌‪،‬‬ ‫ی خاوه‌ن پێداویست ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ست‌ه ‌‬ ‫به‌اڵم له‌ئێستادا ئه‌ندام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دۆس������تان ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵ‌ه ‌‬ ‫دامه‌زرێنه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕه‌واندز ـ كۆدۆك‌و ئه‌ندام ‌‬ ‫كتێب ‌‬ ‫ی كوردیی‌ه‬ ‫ی هونه‌رو وێژ‌ه ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕێكخراو ‌‬ ‫له‌ڕواندز‌و ئه‌ندام������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان‌و ئه‌ندام ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ندان ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆمه‌ڵ������‌ه ‌ی س������ۆران‌ه بۆچاودێر ‌‬ ‫كه‌مئه‌ندامان‪.‬‬

‫ی هاوسه‌رگیرییه‌و ‌ه یه‌كتر ده‌خه‌ڵه‌تێنن‬ ‫گه‌نجان به‌ناو ‌‬

‫پارێزه‌رێك‪ :‬به‌ڵێن ‌ی ناڕاست ‌ی هاوسه‌رگیر ‌ی ب ‌ه تاوان داده‌نرێت‬ ‫زۆرێك له‌و كوڕان ‌هی‌ ك ‌ه‬ ‫ی ناڕاست به‌كچان‬ ‫به‌ڵێن ‌‬ ‫ده‌ده‌ن باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫ته‌نها بۆ كات به‌سه‌ربردن‬ ‫له‌گه‌ڵ كچاندا ده‌بن‌و‬ ‫پارێزه‌رێكیش ئاماژه‌ به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات كه‌ ئه‌و كاره‌ تاوانه‌و‬ ‫سزای‌ یاسایی‌ هه‌یه‌‪.‬‬

‫جه‌مال حسێن له‌دهۆك‬ ‫رێزان‪ ،‬ناو ‌ی خ������وازراو ‌ی كچێكه‌‌و‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه گه‌نجێك به‌ڵێن ‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیر ‌ی پێداوه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ڵێنه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫نه‌بردۆت‌ه س������ه‌ر‪" ،‬كات ‌ێ ئه‌و كوڕه‌م‬ ‫ناس ‌ی هه‌ر له‌سه‌ره‌تادا به‌ڵێن ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫پێدام ك‌ه هاوسه‌رگیریم له‌گه‌ڵ بكات"‪.‬‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی ئه‌و كچ‌ه ماو‌ه ‌ی چوار مانگ‬ ‫پێكه‌و‌ه بوون‪" ،‬ل������ه‌و ماوه‌یه‌دا زیاتر‬ ‫ل‌ه ‪10‬ج������ار به‌ئۆتۆمبیله‌ك‌ه ‌ی له‌گه‌ڵ ‌ی‬ ‫رۆیشتم‌ه ده‌ره‌وه‌و هه‌موو شتێك ‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌كردم‪ ،‬ب������ه‌اڵم دواتر بۆم ده‌ركه‌وت‬ ‫ك‌ه ئه‌و ته‌نها كات به‌من به‌ڕێده‌كات‌و‬ ‫به‌ڵێنه‌كه‌ش ‌ی راست نییه‌"‪.‬‬

‫ناوب������راو‪ ،‬ب������اس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬ ‫تائێستا نایه‌وێت بچێت‌ه دادگا‪"،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫خێزانه‌كه‌م پێمبزانن له‌گه‌ڵ ئه‌و كوڕ‌ه‬ ‫بووم‌و خۆشه‌ویستیم كردووه‌‪ ،‬كێش‌ه ‌ی‬ ‫گ������ه‌وره‌م تووش ده‌بێ������ت‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫ناچم‌ه دادگا"‪.‬‬ ‫به‌ڵێن ‌ی به‌شه‌ش كچ داوه‌و‬ ‫نه‌یبردۆت‌ه سه‌ر‬ ‫گه‌نجێك به‌ناو ‌ی "ق‪ .‬س" ئاماژ‌ه ‌ی‬ ‫به‌وه‌دا ك‌ه له‌ماو‌ه ‌ی ش������ه‌ش س������اڵدا‬ ‫به‌به‌ڵێن ‌ی هاوس������ه‌رگیر ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ شه‌ش كچ به‌ستووه‌‪" ،‬ته‌نها بۆ‬ ‫كات به‌سه‌ربردن له‌گه‌ڵیاندا بووم"‪.‬‬ ‫ئه‌و گه‌نج‌ه باس ‌ی له‌و‌ه كرد هه‌ر چه‌ند‌ه‬ ‫به‌ڵێن ‌ی هاوسه‌رگیر ‌ی به‌كچه‌كان داوه‌و‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی خۆ ‌ی خه‌ڵه‌تاندونی‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫كچێكیان نه‌یانوێ������راو‌ه بچن‌ه دادگا‪،‬‬ ‫"به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی تووش ‌ی كێش‌ه ده‌بوون‬ ‫ئه‌گه‌ر ئاش������كرا بونای‌ه هیچ كچێك‬ ‫سكااڵ ‌ی له‌سه‌ره‌م تۆمار نه‌كرد"‪.‬‬ ‫خه‌ڵه‌تاندن ‌ی كچان تاوان‌ه‬ ‫پارێزه‌ر هه‌ڤاڵ فاتح ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ك‌ه پرۆس‌ه ‌ی هاوسه‌گیری‌‌و به‌ڵێندان‬ ‫به‌به‌كتر ‌ی به‌رازیبوون������ ‌ی هه‌ردووال‬

‫ئه‌نجام ده‌درێ������ت‪" ،‬كوڕه‌ك‌ه به‌ڵێن ‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیر ‌ی به‌كچه‌ك‌ه ده‌دات‪ ،‬كات ‌ێ‬ ‫ئه‌و به‌ڵێن‌ه نه‌برێت‌ه س������ه‌ر تاوان په‌یدا‬ ‫ده‌بێت"‪.‬‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی ئه‌و پارێزه‌ر‌ه له‌به‌ڵێن ‌ی ناڕاسته‌و‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌رده‌كه‌وێت ك‌ه كوڕه‌ك‌ه ته‌نها‬ ‫ویستویه‌ت ‌ی ئامانج ‌ی كورتخایه‌ن ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫به‌ده‌ست بهێێنێت‌و بیخه‌ڵه‌تێنێت‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئاماژ‌ه ‌ی ب������ه‌وه‌دا ك‌ه ئه‌و‬ ‫جۆر‌ه تاوان‌ه له‌كوردس������تاندا بوون ‌ی‬ ‫هه‌یه‌‪" ،‬پێویست‌ه كوڕان‌و كچان ئه‌و‌ه‬ ‫بزانن ك‌ه ئ������ه‌و كار‌ه به‌تاوان ئه‌ژمار‬ ‫ده‌كرێت"‪.‬‬ ‫سزا ‌ی جیاواز ‌ی هه‌ی‌ه‬ ‫به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی حاڵه‌ت ‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان‬ ‫جی������اواز ‌ی هه‌ی������ه‌‌و به‌پێ������ی جۆر ‌ی‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كان دیار ‌ی ده‌كرێت‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫سزاكه‌ش ‌ی جیاواز ‌ی ده‌بێت‪.‬‬ ‫د‪.‬هه‌رمان یونس پس������پۆڕ ‌ی تاوانناس ‌ی‬ ‫له‌زانكۆ ‌ی نه‌ورۆز له‌لێدوانێكیدا بــۆ نم‬ ‫نم ئام������اژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك‌ه كات ‌ێ كوڕێك‬ ‫به‌ڵێن ‌ی ناڕاس������ت به‌كچێ������ك بدات‌و‬ ‫كچه‌ش نه‌هێڵێ������ت جووتبون ‌ی له‌گه‌ڵدا‬ ‫ئه‌نجام بدات‌و كوڕه‌ك‌ه زیان به‌كچه‌ك‌ه‬ ‫بگه‌یه‌نێت‪ ،‬یان ناخۆشیه‌ك ‌ی بۆ دروست‬

‫هه‌ندێجار گه‌نجان یه‌کتری ده‌که‌ن‌ه قوربانی حه‌زه‌کانیان‬ ‫بكات‌و ئازار ‌ی ب������دات یان له‌ڕێگ‌ه ‌ی‬ ‫ده‌رمانه‌و‌ه بێهۆش ‌ی بكات‪ ،‬یان له‌ڕێگ‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌وه‌و‌ه تووش ‌ی نه‌خۆشییه‌ك ‌ی درێژخایه‌ن‬ ‫بێت‪" ،‬ئه‌وا به‌پێ ‌ی ماد‌ه ‌ی ‪‌ 412‬ی یاسا ‌ی‬ ‫س������زادان ‌ی عێراق ‌ی س������زا ده‌درێت"‪.‬‬ ‫ئه‌و پس������پۆڕ‌ه یاس������ایی‌ه جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه سزادان ‌ی كه‌س ‌ی تاوانبار‬

‫به‌پێ ‌ی حاڵه‌ته‌كان جی������اوازه‌‪" ،‬ڕه‌نگ‌ه‬ ‫له‌قورس������ترین باردا ‪15‬س������اڵ حوكم‬ ‫بدرێت‪ ،‬له‌بار‌ه سوكه‌كان ‌ی تاوانه‌كه‌شدا‬ ‫له‌پێنج بۆ حه‌وت ساڵ حوكم ده‌درێت"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جه‌خت ‌ی له‌و‌ه ك������رده‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر كچه‌ك‌ه س������ه‌رو ‪18‬ساڵ بێت‌و‬ ‫به‌ڕه‌زامه‌ند ‌ی خ������ۆ ‌ی له‌گه‌ڵ كوڕێكدا‬

‫بێت‪ ،‬ئه‌وا له‌ڕوو ‌ی یاساییه‌و‌ه گرفتێك ‌ی‬ ‫ئه‌وتۆ ‌ی بۆ دروست نابێت‪" ،‬ئه‌گه‌ر ل‌ه‬ ‫‪18‬س������اڵ كه‌متر بێت‌و ره‌زامه‌ندیش ‌ی‬ ‫هه‌بێت هیچ به‌هایه‌ك ‌ی نابێت‌و به‌تاوان‬ ‫داده‌نرێت‪ ،‬به‌پێ ‌ی ماده‌كان ‌ی ‪393‬ـ ‪394‬‬ ‫به‌ده‌ستدرێژیكردن له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێت‌و‬ ‫كه‌س ‌ی ئه‌نجامده‌ر سزا ده‌درێت"‪.‬‬


‫‪16‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬حسێن هیمه‌تی‬

‫ی چیدا وێڵن؟‬ ‫ی پێشوو به‌دوا ‌‬ ‫په‌رله‌مانتاران ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر له‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫به‌شێك ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌خولی‌ پێشووی‌ په‌رله‌مان ‌‬ ‫كوردستان‌و عێراق‬ ‫ی‬ ‫په‌رله‌مانتار بوون‪ ،‬دوا ‌‬ ‫خانه‌نشین بوونیان له‌و‬ ‫ی‬ ‫پۆست ‌ه نیگه‌رانن له‌و‌ه ‌‬ ‫كه‌ یاسایه‌كی‌ ئه‌وتۆ نیی ‌ه‬ ‫رێگه‌یان پێبدات بگه‌ڕێنه‌و‌ه‬ ‫سه‌ر ئه‌و ئیشان ‌هی‌ كه‌ پێش‬ ‫په‌رله‌مان هه‌یان بووه‌‪،‬‬ ‫هاوكات هه‌ندێكیشیان بێكار‬ ‫ی‬ ‫ی گۆڕان ‌‬ ‫ماونه‌ته‌وه‌و به‌هۆ ‌‬ ‫پۆسته‌كانیان نایانه‌وێ‬ ‫ی‬ ‫بگه‌ڕێنه‌و‌ه سه‌ر كار ‌‬ ‫پێشوویان‪.‬‬

‫به‌رزان عه‌لی حه‌م‌ه‌و‬ ‫ سه‌رخێڵ هاشم له‌هه‌ولێر‬ ‫ئه‌گ������ه‌ر بێت‌و هیچ كه‌س������ێكیان لێ‬ ‫هه‌ڵنه‌بژێردرێت������ه‌و‌ه بۆخولێكی تر‪،‬‬ ‫هه‌موو چوار ساڵ جارێك په‌رله‌مانی‬ ‫هه‌رێمی كوردس������تان ‪111‬ئه‌ندام ‌ی‌و‬ ‫په‌رله‌مان������ی عێراقیش ‪ 325‬ئه‌ندامی‬ ‫خۆی خانه‌نشین ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌جیهاندا واباو‌ه ك‌ه پاش ته‌واوبوونی‬ ‫ئه‌ركه‌كانیان‪ ،‬س������ه‌رجه‌م به‌رپرس������‌ه‬ ‫پل‌ه ب������ااڵكان ده‌چنه‌و‌ه س������ه‌ر كاری‬ ‫پێشتریان‌و ته‌نهاو ته‌نها به‌و موچه‌یه‌و‌ه‬ ‫داناكه‌ون ك‌ه پله‌كه‌یان بۆی مسۆگه‌ر‬ ‫كردوون‪ ،‬ته‌نانه‌ت له‌هه‌ندێك واڵتدا‬ ‫ئه‌ندامی زۆر پله‌ب������ه‌رز ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫سه‌ر كاره‌كه‌ی پێشووی‪ ،‬به‌اڵم هێشتا‬ ‫له‌هه‌رێم������ ‌ی كوردس������تان‌و عێراقدا‬ ‫یاسایه‌ك ‌ی ئه‌وتۆ نیی‌ه بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌یان‬ ‫بۆ ئ������ه‌و فه‌رمانگه‌ی‌ه ‌ی پێش������تر لێی‬ ‫دامه‌زراون‪.‬‬

‫به‌رپرس������ه‌كان بچنه‌و‌ه س������ه‌ر كاری‬ ‫پێشتریان‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌ی سۆزان محه‌مه‌د كاندیدای‬ ‫حیزبی سۆسیالیس������ت دیموكراتی‬ ‫كوردستان بوو بۆ په‌رله‌مانی عێراق‪،‬‬ ‫به‌اڵم پێشتریش كارمه‌ندی كتێبخان‌ه‬ ‫بوو‌ه له‌سلێمانی‪ ،‬ئێستاش ئاواتی ئه‌وه‌ی‌ه‬ ‫جارێكی تر بتوانێت خۆی بگه‌یه‌نێته‌و‌ه‬ ‫په‌رله‌مان‪" ،‬له‌واڵتی ئێم‌ه سیستمێك‬ ‫نیی‌ه ك‌ه تۆ بتوانیت بچیته‌و‌ه س������ه‌ر‬ ‫كاره‌كانی پێشترت‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ش به‌هۆی‬ ‫ئه‌وه‌ی پله‌كه‌ی پێشترت مه‌كانه‌تێكی‬ ‫بۆ دروس������تكردویت ناتوانیت بچیت‬ ‫كارێكی تر بكه‌یت‪ ،‬مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ی‌ه‬ ‫ك‌ه پێمخۆش بوو ئه‌و یاسای‌ه هه‌بوای‌ه‬ ‫ك‌ه من بمتوانیای‌ه بچمه‌و‌ه سه‌ركاره‌كه‌ی‬ ‫پێشتری خۆم ك‌ه له‌كتێبخان‌ه بووم"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪،‬ئێستاسه‌رقاڵیخۆئاماده‌كردن‌ه‬ ‫بۆ خۆكاندیدكردنه‌و‌ه تاوه‌كو جارێكی‬ ‫تر بتوانێت پۆس������تی په‌رله‌مانتاری‬ ‫به‌ده‌ست بهێنێته‌وه‌‪" ،‬دانیشتن شتێكی‬ ‫زه‌حمه‌ت‌ه بۆ كه‌سانی وه‌كو ئێمه‌‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫ده‌بێ������ت به‌رنامه‌یه‌ك بۆخ������ۆم دانێم‬ ‫تاوه‌كو بچمه‌و‌ه سه‌ر كارێك"‪.‬‬ ‫‌خشیش‬ ‫‌خۆبهه‌خشیش‬ ‫ببهه‌خۆب‬ ‫‌و‌ه‌ه‬ ‫بڵێتهه‌و‬ ‫وان‌ه‌ه بڵێت‬ ‫‌ن وان‬ ‫نادهه‌ن‬ ‫رێگ‌ه‌ه‌ی‌ی ناد‬ ‫رێگ‬

‫حه‌زده‌كات بگه‌ڕێته‌و‌ه بۆ كتێبخان‌ه‬

‫سۆزان محه‌مه‌د ئه‌مین ناڕه‌حه‌ت‌ه به‌وه‌ی‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردس������تان سیستمێك ‌ی‬ ‫وا نیی������‌ه تاوه‌كو پ������اش ته‌وابوون ‌ی‬ ‫به‌رپرسیارێتیی‌هسیاسی‌وئیدارییه‌كان‪،‬‬

‫تاڤگ‌ه محه‌مه‌د ئه‌ندامی پێش������ووی‬ ‫په‌رله‌مانی كوردس������تان پێش������تر‬ ‫مامۆس������تای س������ه‌ره‌تایی ب������ووه‌و‬ ‫پسپۆڕیش������ی له‌باخچه‌ی ساوایاندا‬ ‫هه‌ی������ه‌‪ ،‬له‌ئێس������تادا زۆر ناڕه‌حه‌ت‌ه‬ ‫ی ماو‌ه ‌ی‬ ‫ب������ه‌وه‌ی دوا ‌ی ته‌واوبوون ‌‬ ‫ی پێش������وو‪،‬‬ ‫په‌رله‌مانت������ار ‌ی له‌خول ‌‬ ‫نازانێـ������ت له‌چ بوارێك������دا ئیش‬ ‫بكات‪" ،‬به‌پێی یاسا كاتێك بوویت‬ ‫به‌ئه‌ندامی په‌رله‌مان ده‌بێـت خۆت‬ ‫خانه‌نش������ین بكه‌یت له‌و پیشه‌یه‌ی‬ ‫ك‌ه هه‌ت ب������ووه‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ئێمه‌ش‬ ‫ده‌س������تمان له‌كاره‌كه‌ی پێشترمان‬ ‫هه‌ڵگرت‪ ،‬ئێس������تا خواستی خۆم‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه ئه‌گ������ه‌ر ده‌زگایه‌ك یان‬ ‫ناوه‌ندێك هه‌بێت ك‌ه كاری له‌سه‌ر‬ ‫بكه‌م پێمخۆش‌ه بچمه‌و‌ه سه‌ری‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ع������ورف‌و عاده‌تی الی ئێم‌ه وانیی‌ه‬

‫"ئه‌گه‌ر بتوانم‬ ‫له‌باخچه‌یه‌كی‬ ‫مندااڵنیشدا وانه‌‬ ‫بڵێمه‌وه‌ هیچ‬ ‫كێشه‌یه‌ك نییه‌‬ ‫به‌المه‌وه‌ كه‌چی‬ ‫ئه‌و ئیشه‌ش ده‌ست‬ ‫ناكه‌وێ"‬ ‫ك‌ه بچیته‌و‌ه س������ه‌ر كاری پێشووی‬ ‫خۆت"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردس������تان یاسایه‌ك‬ ‫نیی‌ه تاوه‌كو به‌رپرس������ێك كاتێك‬ ‫كاره‌كانی ت������ه‌واو ده‌كات بتوانێت‬ ‫بچێته‌و‌ه سه‌ر كاره‌كانی پێشووی‬ ‫خۆی‪ ،‬بۆنمون������‌ه كۆندۆلیزا رایس‬ ‫ك������‌ه وه‌زی������ری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا‬ ‫بوو‪ ،‬كاتێ������ك ل������ه‌وه‌زاره‌ت نه‌ما‬ ‫زانكۆكه‌ی داوای لێ كرده‌و‌ه بچێت‬ ‫وان‌ه بڵێته‌وه‌‪26" ،‬س������اڵ خزمه‌تی‬ ‫مامۆستاییم هه‌یه‌‪ ،‬له‌م واڵته‌ی ئێم‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه ئیش هه‌ی‌ه ك‌ه تۆ له‌س������ه‌ر‬ ‫ئیشیت‪ ،‬كاتێك له‌ئیشه‌كه‌ت نه‌مایت‬ ‫ئیتر هیچ ئیش������ت نییه‌‪ ،‬من زۆرم‬ ‫پێخۆش������‌ه ك‌ه بتوانم وان‌ه بڵێمه‌و‌ه‬ ‫به‌خۆبه‌خش‪ ،‬نه‌ك ه������ه‌ر ئه‌وه‌ش‪،‬‬ ‫به‌ڵكو من پسپۆڕیم هه‌ی‌ه له‌باخچه‌ی‬ ‫س������اوایانداو ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بتوانم‬ ‫له‌باخچه‌یه‌كی مندااڵنیش������دا وان‌ه‬ ‫بڵێمه‌و‌ه هیچ كێشه‌یه‌ك نیی‌ه به‌المه‌و‌ه‬ ‫كه‌چی ئه‌و ئیشه‌ش ده‌ست ناكه‌وێ‪،‬‬ ‫له‌م ڕۆژانه‌دا س������ه‌ردانی یه‌كێك‬ ‫له‌قوتابخانه‌كانم كرد ده‌بینم بیست‬ ‫مامۆستا دانیشتووه‌‪ ،‬جا خانه‌نشین‬ ‫بیت زۆر له‌و‌ه باشتر‌ه بچیت له‌وێ‬ ‫دابنیشیت"‪.‬‬ ‫تاڤگ‌ه محه‌مه‌د پێشتر له‌قوتابخانه‌ی‬ ‫ی‬ ‫پڕشنگ له‌گه‌ڕه‌كی كارێز‌ه وشك ‌‬ ‫ی مامۆس������تا بووه‌‪" ،‬باوكی‬ ‫سلێمان ‌‬ ‫منداڵه‌كانم وه‌زعی مادی هه‌ر باش‬ ‫بووه‌و پێویس������تم به‌و‌ه نیی‌ه به‌پار‌ه‬ ‫ئیش بكه‌م‪ ،‬ته‌نها شتێك ك‌ه ئێستا‬ ‫پێمخۆش������‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ئیشێك هه‌بێت‬ ‫به‌خۆبه‌خ������ش بیك������ه‌م‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬

‫ئێستاش بێئیش نیم‌و له‌یه‌كگرتووی س������یروان زه‌ه������اوی گه‌نجتری������ن‬ ‫ئیسالمی وانه‌ی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی په‌رله‌مانت������اری په‌رله‌مانی عێراق بوو‬ ‫به‌هه‌ندێك كه‌س ده‌ڵێمه‌وه‌و خول له‌كاتێكدا ك‌ه ئێستا خانه‌نشین‌ه ته‌مه‌نی‬ ‫ده‌كه‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌س ئه‌گه‌ر ش������وێنێك ته‌نها ‪34‬ساڵه‌‪.‬‬ ‫هه‌بێ������ت تواناكان������ی خۆتی تیا به‌وته‌ی خ������ۆی به‌كوله‌مه‌رگی ژیانی‬ ‫بخه‌یته‌گه‌ڕ خۆشتره‌"‪.‬‬ ‫بردووه‌ت‌ه س������‌هر‌و باوكیان به‌موچه‌ی‬ ‫پۆلیسی ژیاندوونی‪" ،‬هه‌ر هه‌موومان‬ ‫‌ماڵهه‬ ‫‌مانتارییل لهه‬ ‫‌رلهه‬ ‫دوا‌ی‌یپ پهه‬ ‫دانیشتووه‌ه له‌یه‌ك ژووردا بووین ك‌ه خوێندنمان‬ ‫‌و‌هدانیشتوو‌‬ ‫‌و‌ه‬ ‫‌ماڵ‬ ‫‌مانتاریی‬ ‫‌رل‬ ‫وا‬ ‫ته‌واو ك������رد‪ ،‬باوكم پۆلیس بوو‪ ،‬به‌و‬ ‫مووچه‌ی������‌ه ژیاندووین������ی ئیتر بزان‌ه‬ ‫موچه‌ی پۆلیسێك له‌و كاته‌دا ئه‌بێت‬ ‫چه‌ند بووبێت"‪.‬‬ ‫پاش ئه‌وه‌ی خولی یاسایی خۆی ته‌واو‬ ‫كرد له‌په‌رله‌مانی عێراق‪ ،‬س������یروان‬ ‫زه‌هاوی ده‌س������تبه‌جێ ده‌ستده‌كاته‌و‌ه‬ ‫له‌بواری یاسادا به‌خوێندنی دكتۆرا‪،‬‬ ‫"ئه‌گه‌ر دكتۆراكه‌م وه‌رگرت به‌نیازم‬ ‫له‌یه‌كێك له‌زانكۆكانی كوردستاندا‬ ‫به‌خۆبه‌ش وان������‌ه بڵێم������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌ڵبه‌ت‌ه‬ ‫ته‌نها له‌زانكۆكانی كوردستان نه‌ك‬ ‫عێراق له‌گه‌ڵ ڕێزم بۆ ئه‌وه‌ی ك‌ه من‬ ‫عێراقییه‌كم‪ ،‬به‌اڵم هیچ كات ئاماد‌ه نیم‬ ‫بچم له‌باشور كاتی خۆم به‌فیڕۆ بده‌م‬ ‫به‌خۆبه‌خش وان‌ه بڵێمه‌وه‌‪ ،‬جگ‌ه له‌وه‌ش‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی من هێشتا ته‌مه‌نم گه‌نجه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌الیه‌ن به‌رپرس������انی هه‌رێمی‬ ‫كوردستانه‌و‌ه داوای هه‌ر كارێكم لێ‬ ‫بكرێت ده‌یكه‌م ك‌ه بزانم له‌خزمه‌تی‬ ‫یه‌كێك له‌و په‌رله‌مانت������ار‌ه پیرانه‌ی نیشتمانه‌كه‌مدایه‌"‪.‬‬ ‫ك‌ه ئێستا هیچ كارێكی نییه‌‪ ،‬سه‌ید به‌وت‌ه ‌یئه‌وپه‌رله‌مانتار‌هخانه‌نشینكراوه‌‪،‬‬ ‫كاكه‌یه‌‪ .‬ئه‌و‪ ،‬له‌و كاته‌ی ك‌ه ئه‌ندامی به‌هۆ ‌ی ئه‌وه‌ی خ������ۆ ‌ی‌و خێزانه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫په‌رله‌مانی كوردس������تان بوو له‌الیه‌ن له‌خانه‌قین له‌الیه‌ن رژێمی به‌عس������ه‌و‌ه‬ ‫په‌یامنێری ئاژانسی فرانس پرێسه‌و‌ه ئاواره‌و ده‌ربه‌ده‌ر كراون‪ ،‬خۆشترین‌و‬ ‫وێنه‌یه‌ك������ی باڵوكرایه‌و‌ه ك������‌ه له‌ناو ناخۆش������ترینی كاته‌كان������ی ژیانی‬ ‫په‌رله‌مان خه‌وی لێ كه‌وتووه‌‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌و‌ه به‌و رۆژان‌ه ده‌زانێ������ت ك‌ه توانیویان‌ه‬ ‫بوو‌ه ه������ۆی ناڕه‌حه‌تكردنی‌و ته‌نانه‌ت له‌په‌رله‌مانی عێراق ئه‌و هه‌واڵن‌ه پوچه‌ڵ‬ ‫ئێس������تاش هیچی له‌ب������اره‌و‌ه ناڵێت‌و بكه‌نه‌و‌ه ك‌ه دژ به‌كورد له‌ئارادا بوون‪،‬‬ ‫دڵنیاش‌ه ك‌ه به‌هۆی پیربوونییه‌و‌ه هیچ "خۆش������ترین ڕۆژی ژیانم ئه‌و ڕۆژ‌ه‬ ‫كاتێك پۆست وه‌رناگرێته‌وه‌‪" ،‬تاز‌ه بوو ك‌ه توانیمان رێ له‌و‌ه بگرین ك‌ه‬ ‫من له‌ته‌مه‌ن نه‌ماوم‌و چاوه‌روان ناكه‌م جه‌عفه‌ری ببێته‌و‌ه به‌سه‌رۆك وه‌زیران‪،‬‬ ‫پۆس������تم پێبدرێت‪ ،‬ته‌نها ده‌مه‌وێت چونك‌ه به‌ئاش������كرا دژایه‌تی خۆی بۆ‬ ‫چه‌ند كه‌سێك بۆ نیشتمان پێبگه‌یه‌نم‪ ،‬مادده‌ی ‪ 140‬ده‌رده‌بڕی"‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئێس������تا زۆر به‌كه‌م ‌ی به‌كار ‌ی سیروان زه‌هاوی سه‌باره‌ت به‌كاره‌كانی‬ ‫حزبییه‌و‌ه خه‌ریكم‪ ،‬به‌رده‌وام له‌ماڵه‌وه‌م ئێستاشی ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه له‌به‌ر‬ ‫یان سه‌ردان ‌ی هاوڕێكانم له‌په‌رله‌مانی ئه‌وه‌ی خوێندكاری دكتۆرای‌ه ده‌رفه‌تی‬ ‫كوردس������تان ده‌ك‌هم‌و باس ‌ی ڕابردوو كه‌م‌ه كاری تر ب������كات‪" ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫كاتێ������ك ته‌واوم ك������رد به‌خۆبه‌خش‬ ‫ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫كارده‌ك‌هم‌و له‌سه‌ر ئه‌م قسه‌یه‌شم سور‬ ‫بووه‌و‬ ‫‌مانتار‬ ‫‌نجترین په‬ ‫ئێستا ده‌بم‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌گ������ه‌ر له‌زانكۆیه‌كی‬ ‫بووه‌و‬ ‫‌مانتار‬ ‫‌رلپهه‌رله‬ ‫‌نجترین‬ ‫گه گه‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫دكتۆرای‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫خوێندن‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌رقاڵ‬ ‫ئه‌هلیش������دا وان‌ه بڵێم������ه‌و‌ه پاره‌كه‌ی‬ ‫سسهه‌رقاڵ ‌ی خوێندن ‌ی دكتۆرای‌ه‬ ‫وه‌رده‌گرم‌و ده‌یده‌م به‌كه‌سانی هه‌ژار"‪.‬‬ ‫‌و‬ ‫‌ك‌ه‌ه ‌ی‌ی زۆر‬ ‫موچهه‌ك‬ ‫موچ‬ ‫زۆرهه‌و‬ ‫‌زرێنێت‬ ‫ه‬ ‫دام‬ ‫كۆمپانیا‬ ‫‌وێ‬ ‫‌وێ كۆمپانیا دامه‌زرێنێت‬ ‫دده‌یه‌یهه‬ ‫كه‌ری������م به‌حر ‌ی ئه‌ندام������ ‌ی خول ‌ی‬ ‫دووه‌م������ ‌ی په‌رله‌مان ‌ی كوردس������تان‪،‬‬ ‫پێش ئ������ه‌و‌ه ‌ی ببێت������‌ه په‌رله‌مانتار‬ ‫كار ‌ی پارێزه‌رایه‌تی كردووه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫بۆی‌ه ل������ه‌دوا ‌ی ته‌واوبوون������ ‌ی ماو‌ه ‌ی‬ ‫په‌رله‌مانتارییه‌ك‌ه له‌ئێستادا به‌نیاز‌ه‬

‫بچێته‌و‌ه س������ه‌ر كاره‌كه‌ی پێشووی‌و‬ ‫كۆمپانیای������ه‌ك دابن������ێ ب������ۆ ئه‌و‬ ‫پارێزه‌ران‌ه ‌ی سه‌ره‌تا ‌ی كاركردنیان‌ه‬ ‫ت������ا راهێنانیان پێبك������ه‌ن‪" ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا ته‌نها قۆناغ ‌ی یه‌كه‌مم ناو‌ه‬ ‫بۆ ئه‌م پرۆژه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دا ك‌ه موچه‌ی‬ ‫خانه‌نش������ینه‌كه‌یان له‌ئاس������تێك ‌ی‬ ‫به‌رزدای������ه‌‪" ،‬بۆی������‌ه داواده‌ك������ه‌م‬ ‫په‌رله‌مانتاران������ ‌ی تریش پرۆژه‌یه‌ك‬ ‫بۆ س������ود ‌ی گشت ‌ی دروست بك‌هن‌و‬ ‫رێگه‌یه‌ك������ ‌ی ش������یاو بگرنه‌به‌ر‪ ،‬من‬ ‫له‌كات ‌ی په‌رله‌مانتاریم داهاتێك ‌ی باشم‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬ئێستاش ئه‌و موچه‌ی‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫هه‌م‌ه به‌شم ده‌كات‌و هه‌ندێ كاتیش‬ ‫خۆم به‌سیاسه‌ته‌و‌ه سه‌رقاڵ ده‌كه‌م‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر داوام لێبكرێت ك‌ه خۆم‬ ‫كاندیدا بكه‌مه‌و‌ه بۆ په‌رله‌مان یان‬ ‫هه‌ر پۆس������تێكی تر نایك‌هم‌و ره‌ت ‌ی‬ ‫ده‌كه‌مه‌وه‌‪ ،‬چونك������‌ه ده‌مه‌وێت ئیتر‬

‫له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردستان یاسایه‌ك‬ ‫نییه‌ تاوه‌كو‬ ‫به‌رپرسێك كاتێك‬ ‫كاره‌كانی ته‌واو‬ ‫ده‌كات بتوانێت‬ ‫بچێته‌و‌ه سه‌ر‬ ‫كاره‌كانی پێشووی‬ ‫خۆی‬


‫‪19‬‬ ‫کۆد‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫خێزانه‌كه‌م ناهێڵن بگه‌ین به‌یه‌ك‬

‫کێشه‌‬

‫چاره‌سه‌ر‬

‫‌و‬

‫كێش ‌ه‬

‫سه‌باره‌ت به‌و كێشه‌ی‌ه نم نم په‌یوه‌ندی كرد به‌توێژه‌ری كۆمه‌اڵیه‌تی ستار جه‌بار ئه‌ویش ئاماژه‌ی به‌وه‌دا ك‌ه پێویست‌ه ئه‌و كوڕو‬ ‫كچ‌ه خۆیان به‌ته‌واوی له‌یه‌كتر تێبگ‌هن‌و به‌هه‌مووشتێكی یه‌كتر رازی بن‪" ،‬پێویست‌ه ئه‌و كوڕو كچ‌ه پێكه‌و‌ه له‌گه‌ڵ دایك‌و باوكی‬ ‫هه‌ردووالیان یان نزیكترین كه‌سیان قس‌ه بكه‌ن بۆئه‌وه‌ی كێشه‌یان بۆ دروست نه‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫ناوبراو جه‌ختی له‌و‌ه كرده‌و‌ه ك‌ه پێویست‌ه ئه‌و كوڕ‌ه بزانێت هۆكاری چیی‌ه ك‌ه خێزانه‌كه‌یان رازی نابن‪ ،‬هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ‬ ‫خێزانێكی تردا بكات ك‌ه له‌ئاستی خۆیان به‌رزتربن‪" ،‬له‌هاوسه‌رگیریدا مه‌رج نیی‌ه دووكه‌س له‌دوو خێزانی له‌و جۆر‌ه نه‌توانن‬ ‫پێكه‌و‌ه بژین‪ ،‬بۆی‌ه ده‌كرێت كوڕه‌ك‌ه كه‌سانێك راسپێرێت ك‌ه خێزانه‌كه‌ی رازی بكه‌ن"‪.‬‬

‫ژنه‌كه‌م نایه‌ویت له‌گه‌ڵم بژی‬

‫کێشه‌‬

‫من پیاوێكی ته‌مه‌ن ‪ 28‬ساڵم‌و ماوه‌ی سێ ساڵ‌ه ژیانی هاوسه‌ریم پێكه‌وه‌ناوه‌و یه‌ك منداڵم هه‌یه‌‪ ،‬ماوه‌ی دوو مانگ له‌مه‌وبه‌ر له‌گه‌ڵ‬ ‫خێزانه‌كه‌مدا كێشه‌یه‌ك كه‌وت‌ه نێوانمانه‌وه‌‪ ،‬ك‌ه ئه‌و به‌هه‌ڵ‌ه له‌من تێگه‌شتبوو‪ .‬ك‌ه رۆشتمه‌و‌ه به‌بێ ئه‌وه‌ی تێبگات له‌و شته‌ی بیستبووی‌و‬ ‫پرسیارم لێ بكات‪ ،‬یه‌كسه‌ر منداڵه‌كه‌ی بۆ جێهێشتم‌و جله‌كانی هه‌ڵگرت‌و رۆشته‌و‌ه بۆ ماڵی باوكی‪.‬‬ ‫منیش یه‌كسه‌ر منداڵه‌كه‌م برده‌و‌ه بۆ خوشكێكم‌و ئیتر كێشه‌ك‌ه له‌ده‌ستی من‌و خێزانه‌كه‌كدا نه‌ماو چوو‌ه ده‌ستی دایك‌و باوكی من‌و ئه‌و‬ ‫خزم‌و ك‌هس‌و كارمان‪ .‬دوای رۆژێك یه‌كێك له‌براكانی ك‌ه من په‌یوه‌ندیم له‌گه‌ڵیدا باشه‌‪ ،‬منداڵ‌ه بچووكه‌كه‌ی برد بۆ خوشكه‌ك‌هی‌و دواتر‬ ‫خۆم ته‌له‌فۆنم بۆ ژنه‌كه‌م كردو وتی‪" ،‬ئێستا ده‌زانم كه‌كێشه‌ك‌ه به‌و شێوه‌ی‌ه نه‌بوو كه‌من تێیگه‌یشتم‪ ،‬به‌اڵم خۆ تاز‌ه ناتوانین له‌و‌ه په‌شیمان‬ ‫ببینه‌وه‌"‪ .‬كاتێك چووم‌ه ماڵی باوكیشم وتیان بۆ ته‌اڵقی ناده‌یت ئه‌و‌ه چه‌ند رۆژێك‌ه رۆشتووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر تۆو منداڵه‌كه‌تی خۆشبویستای‌ه خۆی‬ ‫ده‌هاته‌وه‌‪ ،‬ئیتر له‌و‌ه تێگه‌شتم ك‌ه كێشه‌ك‌ه كه‌وتووه‌ت‌ه ژێر ده‌ستی باوك‌و دایكمان‪.‬‬ ‫داوای له‌خوشكه‌كه‌م كرد بۆ هێنانه‌وه‌ی كه‌چی وتی‪" ،‬ئه‌و له‌الی ماڵی خۆیان چه‌ند قسه‌یه‌كی شوێن تۆ خستووه‌‌و ویستویه‌تی له‌گه‌ڵ تۆدا‬ ‫جیاببێته‌وه‌‪ ،‬ئیتر تۆ بۆ ده‌یهێنیته‌وه‌‪ ،‬خۆ ئه‌و هیچی تیانه‌هێشتوو‌ه تا تۆ جارێكی تر له‌گه‌ڵیدا بژییت"‪.‬‬ ‫هه‌مان پرسیارم له‌دایك‌و باوكم كرده‌وه‌‌و ئه‌وانیش وتیان‪" ،‬چیی‌ه بیری ده‌كه‌یت‪ ،‬ئه‌گه‌ر بیری ده‌كه‌یت بڕۆ بیهێنه‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئیتر نه‌یه‌یت‬ ‫بۆ ئێر‌ه ك‌ه ئه‌وت له‌گه‌ڵدا بوو‪ ،‬منیش حه‌زم نه‌كرد ئه‌و‌ه دروست ببێت‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌و ماوه‌ی‌ه ئه‌و له‌ماڵی باوكیه‌تی‌و منیش ماڵه‌و ماڵمه‌"‪.‬‬ ‫بۆی‌ه ده‌مه‌وێت جه‌نابتان له‌رێگه‌ی رۆژنامه‌كه‌تانه‌وه‌‪ ،‬چاره‌سه‌رێكی كێشه‌كه‌م بكه‌ن‪ ،‬چونك‌ه زۆر یه‌كترمان خۆش ده‌وێت له‌گه‌ڵ خێزانه‌ك‌هم‌و‬ ‫نامانه‌وێت تامردن له‌یه‌ك جیاببینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د له‌سلێمانی‬

‫‌و‬

‫كێش ‌ه‬

‫چاره‌سه‌ر‬ ‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫سه‌باره‌ت به‌و كێشه‌ی‌ه گۆنا محه‌مه‌د ك‌ه توێژه‌رێكی كۆمه‌اڵیه‌تیه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه پێویست‌ه ئه‌و ژن‌و مێرد‌ه كه‌سێكی‬ ‫باوه‌ڕپێكراوی نزیكی خۆیان رابسپێرن تا له‌گه‌ڵ هه‌ردوو خێزانه‌ك‌ه قسه‌بكات‌و تێیان بگه‌ێنێت ك‌ه نابێت ئه‌و دوو كه‌س‌ه‬ ‫له‌یه‌ك جیاببنه‌وه‌‪ ،‬چونك‌ه ئه‌وان‌ه ده‌توانن رێك بكه‌ون‪" ،‬به‌بڕوای من ئه‌گه‌ر مامۆستایه‌كی ئاینی به‌توانا رابسپێرن‌و هه‌موو‬ ‫شتێكی تێبگه‌ێنن‪ ،‬ده‌توانێت دایك‌و باوكی هه‌ردووكیان رازی بكات‌و كێشه‌كه‌ش چاره‌سه‌ر بكات‪ ،‬چونك‌ه زۆربه‌ی‬ ‫دایك‌و باوكانمان گۆێ له‌مامۆستایانی ئاینی ده‌گرن‌و به‌گوێیان ده‌كه‌ن"‪.‬‬

‫ی ئازیز ده‌توان كێشه‌و خ‌هم‌و گرفته‌كانتان یاخود نام‌ه سۆزداریی‌و ده‌رده‌دڵییه‌كانتان‬ ‫گه‌نجان ‌‬ ‫ی نم نم‬ ‫بنێرن بۆ رۆژنام‌ه ‌‬ ‫ی رۆژنامه‌كه‌و‌ه یاخود له‌رێی ئه‌م ئیمه‌یڵ ئه‌دره‌سه‌وه‌‪:‬‬ ‫له‌رێی ناونیشانه‌كان ‌‬ ‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫گۆشه‌یه‌ک‌ه هه‌فتان‌ه ئاری ئەبوبەکر ده‌ینوسێت‬

‫من كوڕێكی ته‌مه‌ن ‪ 24‬ساڵم خوێندكاری قۆناغی دووه‌می زانكۆم‪ ،‬ماوه‌ی سێ ساڵ‌ه له‌گه‌ڵ كچێكدا یه‌كترمان خۆشده‌وێت‌و چه‌ندین جار‬ ‫پێكه‌و‌ه چووینه‌ت‌ه ده‌ره‌وه‌و به‌ڵێنی ته‌واومان به‌یه‌كداو‌ه ك‌ه بۆیه‌ك ببین‪ ،‬به‌اڵم كێشه‌ی ئێم‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه ماڵی كچه‌ك‌ه له‌ئێم‌ه ده‌وڵه‌مه‌ندت ‌رن‌و‬ ‫بژێوی ژیانیان له‌ئێم‌ه باشتره‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ش بۆت‌ه هۆیه‌كی خراپ ك‌ه نه‌هێڵێت ئێم‌ه له‌یه‌ك نزیك ببینه‌وه‌و ببین‌ه هاوسه‌ری یه‌كتر‪ ،‬ئێستا كێش‌ه له‌نێوان خێزانی ئێمه‌و خێزانی‬ ‫ماڵی خۆشه‌ویسته‌كه‌مدایه‌‪ ،‬خێزانه‌كه‌ی ئێم‌ه ده‌ڵێن‪" ،‬نابێت بچین‌ه داوای كه‌سێك ك‌ه له‌ئێم‌ه ده‌وڵه‌مه‌ندتربن‌و ئاستی ژیانیان باشتر بێت‪،‬‬ ‫بۆی‌ه من تائێستا نازانم چ بڕیاریك بده‌م‪ ،‬ئایا له‌یه‌ك دوور بكه‌وینه‌وه‌و ژیانی خۆشه‌ویستیمان كۆتایی پێ بێت؟ یان رێگه‌یه‌ك بدۆزینه‌و‌ه‬ ‫بۆئه‌وه‌ی به‌یه‌ك بگه‌ین‌و خێزانێكی ئاسود‌ه دروست بكه‌ین‪ .‬ئیستاش هیچمان بڕیارمان له‌ال نیه‌‪ ،‬نه‌ده‌توانین به‌ته‌واوه‌تی دوور بكه‌وینه‌و‌ه‬ ‫نه‌ده‌كرێت له‌یه‌ك نزیك بینه‌وه‌‪ ،‬بۆی‌ه داواكارم چاره‌سه‌رێكمان بۆ بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ردی له‌هه‌ڵه‌بج‌ه‬

‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫شارچێتی‬

‫جیاکاریکردن لەنێوان‬ ‫ناوچەیەک‌و ناوچەیەکی‬ ‫تردا‪ ،‬لەنێوان شارێک‌و‬ ‫شارێکی تردا‪ ،‬لەنێوان‬ ‫زاراوەو زاراوەیەکی‬ ‫تردا‪ ،‬یەکێکە لەو‬ ‫درمانەی کە ڕق‌و‬ ‫کینە بەگشتی‌و هەستی‬ ‫خودپەرستی‌و دژایەتی‬ ‫ئەوانی تری الی ئێمەی کورد دروستکردووە‪.‬‬ ‫هەموو ئەو دژایەتی‌و بەکەمزانینەی لەنێوان بادینی‌و‬ ‫سۆرانیدا هەبووە‪ ،‬گاڵتەکردن‌و نوکتە دروستکردن‬ ‫لەسەر هەولێری لەالیەن سلێمانییەکانەوە‪،‬‬ ‫سەیرکردنی کوردی ناو عێراق بەگەورەتر لەچاو‬ ‫کوردی پارچەکانی ترو‪...‬هتد‪ ،‬ئەوەمان پێدەڵێت کە‬ ‫ئێمەی کورد لەناوخودی خۆماندا تەبا نین‌و هەموو‬ ‫الیەکمان هەمووان بەیەکچاو سەیرناکەین‪ ،‬کە ئەمەش‬ ‫جگە لە رق‌و کینەو بەشبەشکردنی کۆمەڵگای ئێمە‬ ‫هیچ بەرهەمێکی تری نییە‪.‬‬ ‫راستییەکەی تێنەگەیشتنی زاراوەی یەکترو‬ ‫هەندێک جیاوازی کولتوری لەنێوان ناوچەکاندا‪،‬‬ ‫هۆیەکە بۆ ره‌گداکوتانی ئەو جیاکارییەی‬ ‫نێوان ناوچەکان‪ ،‬بەاڵم نەبوونی تێکەاڵوی نێوان‬ ‫هاوواڵتییانی ناوچەکان‪ ،‬کارێکی وایکردووە کە‬ ‫پرۆسەی ئاوێتەبوون(‪ )Integration‬تەندروستانە‬ ‫بەڕێوەنەچێت‪.‬‬ ‫لەم روانگەیەوە چەند پێشنیازێک دەخەینە بەردەم‬ ‫حکومەت بۆ ئەوەی کاربکرێت بؤ کەمکردنەوەی‬ ‫جیاوازی ناوچەکان‪ ،‬بەو ئومێدەی کە هەستی‬ ‫ناوچەگەرێتی هێواش هێواش بەرەو داچوون‌و‬ ‫داتەپین بچێت‪ ،‬هەستی هاونیشتیمانی‌و هاوواڵتی‬ ‫جێگەگرەوە بێت‪ ،‬بەتایبەتی الی نەوەی نوێ‌و‬ ‫گەنجەکان‪.‬‬ ‫پێشنیازەکانیش ئەمانەن‪:‬‬ ‫‪ .١‬هەوڵدان بۆ پێکهێنانی زمانی کوردی ستاندارد‪،‬‬ ‫کە وابکات زمانی فەرمی هەموو شارەکان‌و‬ ‫ناوچەکان لە خۆی بگرێت‪ ،‬لەوێشەوە هەموو الیەک‬ ‫بتوانن تێیبگەن‌و بةبێ گرفت پێی بدوێن‪.‬‬ ‫‪ .٢‬هەوڵدان بۆ نزیکبوونەوەی کولتوری‌و رۆشنبیری‬ ‫نیوان ئەو ناوچانە‪.‬‬ ‫‪ .٣‬دروستکردنی پەیوەندی بەهۆی خوێندنەوە‪،‬‬ ‫هەوڵدان بۆ نزیککردنەوە لەرێگەی گەنجان‪ ،‬نمونە‬ ‫وەرگرتنی قوتابی دهۆک‌و زاخۆ لەزانکۆکانی‬ ‫هەولێرو سلێمانی‌و بەپێچەوانەشەوە‪ ،‬بۆ ئەمەش‬ ‫هەوڵی دابينكردنی جێگەو رێگە‌و دەرماڵەیەکی باش‬ ‫بدرێت بۆ ئەو قوتابیانەی کە دەچنە شارەکانی تر‪.‬‬ ‫‪ .٤‬هەوڵدان بۆ تێکەاڵوکردنی خەڵکی ناوچە‬ ‫جیاوازاکان‌و کۆچکردن لەناوچەیەکەوە بۆ‬ ‫ناوچەیەکی تر‪ ،‬نمونە دانی زەوی‌و کارئاسانی‬ ‫بۆ دروستکردنی خانوو بۆ ئەو هاوواڵتییانەی لە‬ ‫سلێمانییەوە دەچنە هەولێر‌و دهۆک‌و بەپێجەوانەشەوە‪،‬‬ ‫هەوڵدان بۆ کارئاسانی هەلی کار‪ ،‬بەم جۆرە‬ ‫هەوڵدەدرێت بۆ تێکەالوبوون (بەمەرجێک ئەو کەسە‬ ‫لەو شارەدا بمێنێتەوە‌و نیشتەجێ ببێت)‪.‬‬ ‫‪ .٥‬لە هەمووی گرنگتر‪ ،‬هەوڵی ئاوێتەبوونە‬ ‫(‪ )Integration‬لە ڕێگەی ژن‌و ژنخوازییەوە‪،‬‬ ‫وەک یەکێک لەهەرە گرنگترین میتۆدەکان بۆ‬ ‫کەمبوونەوەی ئەو جیاوازییە زۆرەی لەنێوان‬ ‫ناوچەکاندایە‪ ،‬نمونە پێدانی دوو بەرامبەری سولفەی‬ ‫زەواج بەکوڕی بادینی‌و کچی سۆرانی‪ ،‬یان کچی‬ ‫بادینی‌و کوڕی سۆرانی‪ ،‬واتا هەر کچ‌و کوڕێک‬ ‫کە خەڵکی یەک شار‌و یەک ناوچە نەبن‪ ،‬هەوڵدان‬ ‫بۆ کارئاسانی بۆ دۆزینەوەی کار بۆ ئەو کەسایان‬ ‫کە دەچێتە شاری هاوسەرەکەی‪ ،‬پێدانی زەوی‌و‬ ‫سولفەی عەقار‪ ،‬وەک میتۆدی راکێشانی گەنجان‬ ‫بۆ هاوسەرگیری لەگەڵ گەنجانی ناوچەکانی تر‪.‬‬ ‫ئەمانەی سەرەوە‪ ،‬بەشێکی بچوکن لەکارێکی قورس‌و‬ ‫گەورە‪ ،‬دەکرێت چەندین خاڵی تر وەک هۆکاری‬ ‫تێکەاڵوبوونی نێوان ناوچە‌و شارەکان هەبن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بە دڵنیاییەوە‪ ،‬ئەگەر ئەم خااڵنە دەستپێبکرێت‪ ،‬ئەوا‬ ‫لەماوەیەی نزیک نا‪ ،‬بەاڵم لەمەودایەکی دووردا‬ ‫هەستی شارچێتی بەرەو کەمبوونەوە دەچێت‌و‬ ‫بەرئەنجامی پرۆسەی ئاوێتەبوونی ناوچەکان‬ ‫دەچنینەوە‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫ژماره‪52 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫خۆت بناسه‌و‬ ‫ژیان ببه‌ره‌و ‌ه‬

‫تكایه‌‪ ..‬وردتر مانشێته‌كانتان دارێژن‬

‫ زانست زانا‬ ‫ناسین‪ ،‬بناغ‌ه ‌ی زۆر له‌ره‌فتاره‌كان ‌ی ڕۆژانه‌مانه‌و به‌شێك ‌ی‬ ‫زۆر ‌ی بڕیاره‌كانیشمان له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌مای‌ه داده‌ڕێژین‪.‬‬ ‫هه‌ر ش������تێك بمانه‌وێت تێیبگه‌ین پێویستمان به‌ناسین ‌ی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬مرۆڤ له‌ڕێ ‌ی ناسینه‌و‌ه هاوب‌هش‌و هاوڕێكان ‌ی دیار ‌ی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬هه‌ر له‌ڕێ ‌ی ناسینه‌و‌ه دوژمن‌و نه‌یاره‌كان ‌ی دیار ‌ی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬دیسان له‌ڕێگ‌ه ‌ی ناس������ینه‌و‌ه تام‌و بۆن‌و چێژ ‌ی‬ ‫شته‌كان ده‌زان ‌ێ‌و ئاش������ناده‌بێت به‌و‌ه ‌ی به‌تاڵ بڵ ‌ێ تاڵ‌و‬ ‫شیرینیش بناسێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بشمانه‌وێت هه‌رهیچ نه‌ب ‌ێ له‌سوچێك ‌ی ئه‌م دونیای‌ه‬ ‫تێبگه‌ین پویستمان به‌ناسینه‌‪ ،‬ناسین پرۆسه‌یه‌ك ‌ی دژواره‌و‬ ‫له‌سه‌ره‌تا ‌ی بوون ‌ی مرۆڤایه‌تییه‌و‌ه هه‌بووه‌و ده‌بێت‪ ،‬مرۆڤ‬ ‫بۆناسین ‌ی ش������ته‌كان نیشان‌ه ‌ی پرس������یار ‌ی (؟) داناوه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر شتێكیش������ ‌ی به‌د ‌ی كردبێت‌و هه‌رشتێك سه‌رنج ‌ی‬ ‫راكێش������ابێت به‌دوایدا گه‌ڕاو‌ه تا بیناسێت‪ ،‬سه‌رجه‌م ‌ی‬ ‫ژیانی������ش به‌گش������ت داهێنانه‌كانییه‌و‌ه ته‌نانه‌ت گش������ت‬ ‫جۆره‌كان ‌ی ده‌رمان‌و خواردن‌و دروس������تكردن‌و‪...‬هتد‪،‬‬ ‫هه‌موو ‌ی پرۆس‌ه ‌ی ناسین به‌رهه‌م ‌ی هێناون!‬ ‫مرۆڤ تا خوا نه‌ناسێت چۆن ده‌بێت‌ه باوه‌ڕدارو كڕنوش‬ ‫بۆچ ‌ی ببات؟ هه‌تا دژوار ‌ی‌و سه‌المه‌ت ‌ی ڕووه‌كێك نه‌ناسێت‬ ‫چۆن لێ ‌ی ده‌خوات؟ تا دڕنده‌ی ‌ی‌و نه‌رم‌و نیان ‌ی ئاژه‌ڵێك‬ ‫ش������اره‌زانه‌بێت چۆن لێ ‌ی نزیك ده‌بێته‌وه‌! چونك‌ه هه‌ڵ‌ه‬ ‫موماره‌سه‌كردن ‌ی هه‌ر كردارێك به‌ب ‌ێ ناسین سه‌ركێش ‌ی‌و‬ ‫قوربان ‌ی ده‌وێت!‬ ‫له‌ڕێ ‌ی پرۆس������‌ه ‌ی ناس������ینه‌و‌ه ئاس������ن‌و ته‌خت‌ه له‌یه‌كتر‬ ‫جیاده‌كه‌ین������ه‌وه‌و له‌ه������ه‌ر یه‌كێكی������ان جۆرێك كه‌ڵك‬ ‫وه‌رده‌گرین‪ ،‬له‌ڕێ ‌ی ناسینه‌و‌ه بۆهه‌ر شتێك شوێن‌و كات ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی ده‌زانین‌و پێگ‌ه ‌ی خۆ ‌ی پێده‌ده‌ین‪ ،‬ئاڵتون به‌نرخ ‌ی‬ ‫ئاڵتون‌و فافۆنیش نرخ ‌ی خۆ ‌ی بۆ داده‌نێین‪.‬‬ ‫ه������ه‌ر له‌به‌ره‌به‌یان ‌ی مێ������ژووه‌و‌ه مرۆڤ������ه‌كان خه‌ریك ‌ی‬ ‫كه‌ش������فكردن ‌ی ش������اراوه‌كان‌و هه‌ڵدان������ه‌و‌ه ‌ی پ������ه‌رد‌ه ‌ی‬ ‫نهێنیه‌كانن‌و به‌ملیۆنان ملی������ۆن ده‌رئه‌نجام‌و به‌رهه‌میان‬ ‫ده‌ستكه‌وتووه‌و كه‌میش نه‌بوون ئه‌وان‌ه ‌ی له‌پێناو ‌ی پرۆس‌ه ‌ی‬ ‫ناس������یندا ئه‌م ژیان‌ه شیرینه‌یان به‌خش������یووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌ی‬ ‫پرۆس‌ه ‌ی ناسین قورس بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌ی له‌سه‌ر مرۆڤ‌ه‬ ‫به‌رده‌وام بون‌ه له‌س������ه‌ر پرۆس‌ه ‌ی ناسین‌و دانان ‌ی نیشان‌ه ‌ی‬ ‫پرسیار‌ه بۆش������ت‌ه ونه‌كان‪ ،‬به‌اڵم بیرمان نه‌چێت ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫تاقیكراوه‌ته‌و‌ه جارێك ‌ی تر پێویست به‌و‌ه ناكات كات ‌ی پێو‌ه‬ ‫به‌فیڕۆ بده‌ین وه‌ك ئه‌و په‌ند‌ه ‌ی ده‌ڵێ‪" :‬ئه‌و‌ه ‌ی تاقیكراو‌ه‬ ‫تاقیبكاته‌و‌ه گێل ‌ی ته‌واوه‌"‪ ،‬هیچ مانایه‌ك نیی‌ه بۆئه‌م لۆژیك‌ه‬ ‫له‌كاتێكدا جیهان سه‌راپا ‌ی پڕ‌ه له‌شت ‌ی كه‌شف نه‌كراوو‬ ‫هێشتا ده‌رگا نه‌كراوه‌كان زۆر زیاترن له‌و په‌نجه‌ران‌ه ‌ی‬ ‫كراونه‌ته‌وه‌‪ ،‬سود وه‌رگرتنیش له‌ئه‌زموون‌و ڕاست‌و هه‌ڵ‌ه ‌ی‬ ‫كه‌سان ‌ی تر به‌هره‌یه‌كه‌و هه‌مووكه‌س هێند‌ه ژیرنیی‌ه سود ‌ی‬ ‫ل ‌ێ وه‌ربگرێت‪ ،‬چونك‌ه سود وه‌رگرتن له‌ئه‌زمون ‌ی خه‌ڵكی‪،‬‬ ‫به‌هره‌مه‌ندبوون‌ه له‌و خه‌زێنه‌ی‌ه ‌ی ك‌ه كۆكراوه‌ته‌وه‌و پاك‌و‬ ‫خاوێن������ه‌‪ ،‬خه‌زێنه‌یه‌ك ك‌ه خه‌ڵك ‌ی به‌ڕه‌نج‌و تێكۆش������ان‌و‬ ‫قوربانیدان له‌پێناو پرۆس‌ه ‌ی ناسیندا به‌ده‌ستیان هێناوه‌و‬ ‫به‌ب ‌ێ هیچ نرخێكیش پێشكه‌ش ‌ی من‌و تۆ ‌ی ئه‌كه‌ن! چه‌ند‬ ‫كارێك ‌ی ئاسان‌ه له‌م خه‌زێنه‌ی‌ه گیرفان‌و جانتا ‌ی عه‌قڵ‌و‬ ‫بیرمان پڕكه‌ین‪ ،‬هه‌روه‌رك وتراوه‌‪" :‬به‌توانا ئه‌و كه‌سه‌ی‌ه‬ ‫ك‌ه له‌هه‌ڵه‌كان ‌ی خۆیه‌و‌ه شت فێرده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم بلیمه‌ت ئه‌و‬ ‫كه‌سه‌ی‌ه له‌هه‌ڵ‌ه ‌ی كه‌سان ‌ی تره‌و‌ه په‌ند وه‌رده‌گرێت‌و وان‌ه‬ ‫فێرئه‌بێ‌"‪ .‬خاڵ ‌ی دوو‌هم‌و جه‌وهه‌ر ‌ی له‌پرۆس‌ه ‌ی ناسیندا‬ ‫بریتی‌ه له‌ناس������ین ‌ی مرۆڤ بۆخود ‌ی خۆی‌‪ ،‬مرۆڤ هه‌تا‬ ‫خۆ ‌ی نه‌ناسێت سه‌ر لێ شێواو په‌ڕاگه‌نده‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئێم‌ه‬ ‫ئه‌ڵماس نه‌ناسین ره‌نگ‌ه به‌نرخ ‌ی ئاسن بیفرۆشین! یان‬ ‫ده‌شێت له‌بنه‌ڕه‌تدا جێگ‌ه ‌ی بایه‌خیشمان نه‌بێت‌و وه‌كو هه‌ر‬ ‫به‌ردێك ‌ی تر سه‌یر ‌ی بكه‌ین!‬ ‫خ������ۆت بناس������ه‌‪...‬تواناو لێهاتووی������ ‌ی‌و كارامه‌ییه‌كان ‌ی‬ ‫خۆت ش������اره‌زابه‌‪ ،‬خاڵ ‌ی الواز ‌ی‌و كه‌مته‌رخه‌مییه‌كانت‌و‬ ‫ئاس������ته‌نگه‌كان ‌ی رێگات دیار ‌ی بك������ه‌‪ ،‬له‌پێناو ‌ی خۆتدا‪،‬‬ ‫ئاگات له‌ئه‌ڵماس ‌ی ته‌م‌هن‌و تواناو كه‌سایه‌تیت بێت نه‌وه‌ك‬ ‫نه‌تناسیبێت‌و هێشتا له‌كێڵگ‌ه ‌ی ژیانتا تۆزو ته‌م لێ ‌ی دابن!‬ ‫چاو به‌ناختا بگێڕه‌و وردبه‌ره‌و‌ه سه‌یر ‌ی ئه‌و لیر‌ه زێڕان‌ه بك‌ه‬ ‫ك‌ه خوا پێیداویت‌و تائێستا فه‌رامۆشت كردوون‪ ،‬دڵنیابه‌و‬ ‫یه‌قینت هه‌بێت تۆ به‌زیاد‌ه دروست نه‌كراویت‪ ،‬شتگه‌لێك‬ ‫هه‌ن ك‌ه تۆ له‌وان ‌ی تر جیاده‌كه‌نه‌وه‌و خه‌ڵكانێكیش هه‌ن‬ ‫پێویستیان به‌و به‌هران‌ه ‌ی تۆ هه‌ی‌ه ك‌ه تائێستا نه‌تخستۆت‌ه‬ ‫كار‪ ،‬له‌بیرت بێت م������ۆم‌و چراو رووناك ‌ی خۆیان هه‌ن‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم هه‌تا به‌ئاگر هه‌ڵنه‌كرێن رووناك نین‪ ،‬تۆ مۆمیت‬ ‫تائێستا رووناك ‌ی خۆتت نه‌بینیوه‌‪ ،‬چونك‌ه مۆمیش به‌ب ‌ێ‬ ‫گڕ رووناك نییه‌!!! ده‌س������ا هه‌سته‌و‌ه‌و هه‌ر ئێستا مۆم ‌ی‬ ‫ژیانت داگیرسێنه‌‪ ،‬پرۆس‌ه ‌ی ناسین ‌ی خۆت ده‌ستپێبك‌ه‬ ‫تا له‌وێو‌ه ژیان بناس������یت‪ ،‬تا له‌وێو‌ه ئه‌و كار‌ه بكه‌یت ك‌ه‬ ‫تۆ ‌ی بۆ دروستكراویت‪ ،‬خۆت بناسه‌و ژیان‌و چوارده‌ورت‬ ‫ببینه‌‪ ،‬ته‌ماشا ‌ی ئه‌و هه‌موو كانگ‌ه ‌ی ئه‌ڵماس‌ه بك‌ه ك‌ه له‌ناخ‌و‬ ‫تواناكان ‌ی خۆت‌و ئه‌وان ‌ی تردان‪ ،‬س������ه‌یر ‌ی جوانییه‌كان ‌ی‬ ‫زه‌و ‌ی‌و گ������ه‌ردوون بك������ه‌و له‌خێرو بێ������ر‌ه زۆره‌كان ‌ی‬ ‫به‌هره‌مه‌ندبه‌‪ ،‬خۆت بناسه‌و ژیان ببه‌ره‌وه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ یه‌حیا عومه‌ر رێشاو ‌‬ ‫ ماسته‌ر ل‌ه راگه‌یاندن‬

‫ی‬ ‫ی روژنامه‌و گۆڤاره‌كان ئه‌وه‌ند‌ه ‌‬ ‫خوێنه‌ران ‌‬ ‫مانشێت‌و وێنه‌كان سه‌رنجیان راده‌كێشن‌و‬ ‫كاریگه‌رییان له‌س������ه‌ر دروست ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی بابه‌ته‌كان‌و شیكاریی‌ه‬ ‫كه‌متر ناوه‌ڕۆك ‌‬ ‫ی ك‌ه پاشتر ده‌بێت‌ه‬ ‫رۆژنامه‌ییه‌كان‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫باس‌و خواسی سه‌رشه‌قام‌و زۆرجار وه‌ك‬ ‫ی حاش������اهه‌ڵنه‌گر ده‌ماوه‌ده‌م‬ ‫راستییه‌ك ‌‬ ‫ده‌كات مانش������ێته‌كانن‪ ،‬نه‌ك ناوه‌ڕۆك‌و‬ ‫ی بابه‌ته‌كان‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه زۆرجار‬ ‫جه‌وهه‌ر ‌‬ ‫ی رۆژنامه‌و گۆڤاره‌كان‌و وێنه‌كان‬ ‫مانشێت ‌‬ ‫ی ئیعالمی گه‌ور‌ه ده‌نێنه‌وه‌و پاشتر‬ ‫شه‌ڕ ‌‬ ‫ی دادگاو‬ ‫كه‌یس������ه‌كان ده‌خه‌ن‌ه به‌رده‌م������ ‌‬

‫ی‌و‬ ‫ی رۆژنامه‌گه‌ر ‌‬ ‫ی نێو گۆره‌پان������ ‌‬ ‫هه‌را ‌‬ ‫سیاسی لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌داخه‌و‌ه ئه‌مڕۆ له‌كوردستاندا زۆرجار‬ ‫ی‬ ‫ی رۆژنامه‌كان كتومت پێچه‌وان‌ه ‌‬ ‫مانشێت ‌‬ ‫بابه‌ت������‌ه باڵوكراوه‌كه‌ی������ه‌‪ ،‬هه‌ندێج������ار‬ ‫ته‌نان������ه‌ت گۆڤار‌و رۆژنام������‌ه كاریگه‌رو‬ ‫ی زه‌ق ـ ‬ ‫پرفرۆشه‌كانیش د‌هه‌كه‌ون‌ه هه‌ڵ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫جا به‌ویست‌و ئاره‌زوو بێت یان به‌نه‌زان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كڕیار ‌‬ ‫ـ خوێنه‌ر چه‌واش‌ه ده‌ك‌هن‌و كاك ‌‬ ‫ی‬ ‫رۆژنامه‌ك������ه‌ش ك‌ه پاش������تر ناوه‌ڕۆك ‌‬ ‫بابه‌ته‌ك‌ه ده‌خوێنێته‌و‌ه ده‌بینێت مانشێت‬ ‫ی ده‌كات‪،‬‬ ‫ی كورده‌واری������ ‌‬ ‫باس������ی برنج ‌‬ ‫ی كانزایی‬ ‫ی ناوه‌ڕۆكه‌ك‌ه له‌س������امان ‌‬ ‫كه‌چ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌دوێ‌‪ ،‬مانش������ێت ب������اس له‌ئه‌فریقیا ‌‬ ‫ی ئاسیامان بۆ‬ ‫باشورو ناوه‌ڕۆك پڵنگه‌كان ‌‬ ‫راڤ‌ه ده‌كات!!‬ ‫هه‌ربۆی‌ه گه‌ره‌ك‌ه گۆڤارو رۆژنامه‌كانمان‬ ‫ی مانشێتدا بك‌هن‌و په‌ل‌ه‬ ‫ی له‌دانان ‌‬ ‫زۆر وردی ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌دانانیدا نه‌كه‌ن‪ ،‬هه‌ر ته‌نها بۆ فرۆشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێنه‌ر سومع‌ه ‌‬ ‫زیاترو سه‌رنجڕاكێشان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زیادكردن ‌‬ ‫رۆژنامه‌كه‌یان نه‌كه‌ن‌ه قوربان ‌‬ ‫تیراژو پاشتریش میسداقیه‌ت له‌ده‌ست‬ ‫ی‬ ‫ی مانشێت ‌‬ ‫ی دانان ‌‬ ‫نه‌د‌هن‌و نه‌كه‌ون‌ه هه‌ڵ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ر‬ ‫ێ سه‌روبه‌ر‪ ،‬پاش������تر باجه‌كه‌ش ‌‬ ‫ب‌‬ ‫ی ئه‌و په‌یام‌ه ئیعالمیی‌ه‬ ‫خوێنه‌رو وه‌رگر ‌‬ ‫ده‌یدات‪.‬‬ ‫ی خوێندنه‌وه‌م بوو‬ ‫ی وتم له‌به‌رنجام ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬

‫ی نم نم‬ ‫ی هه‌فته‌نام‌ه ‌‬ ‫ی ژمار‌ه ‪‌ 51‬‬ ‫بۆ مانشێت ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫بوو ك‌ه هه‌ستمكرد په‌له‌ییه‌ك له‌دانان ‌‬ ‫ی‬ ‫مانشێته‌دا كرا بوو‪ ،‬رۆژنامه‌ك‌ه به‌فۆنتێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كه‌میدا نووسیویه‌ت ‌‬ ‫گه‌وره‌و له‌الپه‌ر‌ه ‌‬ ‫ی ده‌كات‬ ‫"كوڕێك خوشك‌ه ‪17‬ساڵه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی له‌بار‬ ‫ی ناوسكیش������ ‌‬ ‫ب������ه‌ژن‌و منداڵه‌ك‌ه ‌‬ ‫ده‌بات"!‬ ‫ی بۆ‬ ‫دیار‌ه ئ������ه‌و مانش������ێت‌ه ئه‌وه‌ن������د‌ه ‌‬ ‫ی خوێنه‌ر نوسراو‌ه كه‌متر‬ ‫سه‌رنجڕاكێشان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پشت ‌‬ ‫ی كاردانه‌وه‌و ئاسه‌واره‌كان ‌‬ ‫ره‌چاو ‌‬ ‫ی خۆت ك‌ه‬ ‫لێك������راوه‌‪ ،‬تۆ بێن‌ه به‌رچ������او ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وروژاندن ‌‬ ‫هه‌رزه‌كارێك ك‌ه له‌لوتك‌ه ‌‬ ‫ی به‌رچاو‬ ‫سێكسیدایه‌و ئه‌و مانش������ێت‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چ‌‬ ‫ده‌كه‌وێ������ت‪ ،‬تۆ بڵێ������ی كاردانه‌و‌ه ‌‬ ‫بێ‌و چۆن بێت؟ داخۆ ئه‌و به‌خوێندنه‌وه‌و‬ ‫ی بێزراو‬ ‫ی ئه‌و چه‌ند دێڕ‌ه كاره‌ك‌ه ‌‬ ‫بینین ‌‬ ‫و نادروس������ت دێت‌ه به‌رچاو یاخود لێی‬ ‫ی ئاسایی‌و رۆژانه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ده‌بێت‌ه كارێك ‌‬ ‫ی (بێالیه‌نانه‌)‬ ‫ی نم نم هه‌واڵه‌ك‌ه ‌‬ ‫رۆژنام‌ه ‌‬ ‫گواس������تۆته‌وه‌و به‌ئێم‌ه ناڵێ������ت ئایا ئه‌و‌ه‬ ‫ی كۆمه‌ڵگ‌ه‬ ‫ی به‌دڕه‌وشتییه‌و شیراز‌ه ‌‬ ‫كارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫تێك ده‌دات‌و دوور‌ه له‌گشت به‌هایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ئینس������انی‌‪ ،‬یان وه‌ك ه������ه‌ر ره‌فتارێك ‌‬ ‫ی ده‌كات‌و وه‌ك‬ ‫ی مرۆڤان‌ه ته‌ماش������ا ‌‬ ‫تر ‌‬ ‫ی رۆژنامه‌یی بۆمان‬ ‫ی ت������ر ‌‬ ‫هه‌ر هه‌واڵێك ‌‬ ‫ی وه‌ها هه‌ستیارو‬ ‫ده‌گوازێته‌وه‌؟! ره‌فتارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ترس������ناك ناكرێت هه‌روا به‌س������ه‌رپێ ‌‬

‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ی هه‌ڵوێسته‌یه‌ك ‌‬ ‫بخرێته‌ڕوو‪ ،‬بێئه‌و‌ه ‌‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫ی نم نم‬ ‫ره‌نگ������‌ه من نه‌توان������م به‌رۆژنام‌ه ‌‬ ‫ی له‌و ش������ێوه‌ی‌ه باڵومه‌كه‌ره‌و‌ه‬ ‫بڵێم بابه‌ت ‌‬ ‫ێ گێلك������ه‌‪ ،‬چونك‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫ی ل‌‬ ‫یاخود خۆت ‌‬ ‫ی رۆژنامه‌كه‌یه‌و‬ ‫ی ئیعالمی������ ‌‬ ‫سیاس������ه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كاركردن ‌‬ ‫دایار‌ه "نم نم"یش ستایل ‌‬ ‫له‌سه‌ر كێش������ه‌و بابه‌ت‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌ك هه‌م������ووال ده‌زانین زۆرجار‬ ‫ی راگه‌یاندن ئه‌جێندا بۆ ئێم‌ه‬ ‫ده‌زگاكان ‌‬ ‫داده‌نێن‌و ناچارم������ان ده‌كه‌ن بابه‌تێك‬ ‫ی بیركردنه‌وه‌مان ك‌ه‬ ‫بخه‌ین‌ه ئه‌وله‌ویات������ ‌‬ ‫ی له‌واقیعدا به‌و ش������ێوه‌ی‌ه‬ ‫ره‌نگ‌ه خ������ۆ ‌‬ ‫ی ئه‌و مانشێت‌ه‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬وات‌ه به‌خستنه‌ڕوو ‌‬ ‫ئه‌جێندای������ه‌ك بۆ خوێن������ه‌ر داده‌نرێت‌و‬ ‫ی ده‌گۆڕێت‪ ،‬خۆزگ‌ه‬ ‫ی بیركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫شێواز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌الپه‌ره‌كان ‌‬ ‫رۆژنامه‌ك‌ه ئه‌و هه‌واڵ������‌ه ‌‬ ‫ناوه‌و‌ه باڵو بكردایه‌ته‌وه‌و ئه‌وه‌ند‌ه زه‌قی‬ ‫نه‌كردایه‌ت������ه‌وه‌‪ ،‬پاش������تر گونجاوتر بوو‬ ‫ی وا هه‌ستیار‬ ‫رۆژنامه‌ك‌ه له‌سه‌ر بابه‌تێك ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵن������اس‌و‬ ‫ی چه‌ن������د كه‌س������ێك ‌‬ ‫را ‌‬ ‫ی‬ ‫شه‌رعزان‌و یاسایی وه‌رگرێت‌و وێنه‌یه‌ك ‌‬ ‫كامڵترم������ان بۆ بخات������ه‌روو نه‌ك ته‌نها‬ ‫ی‬ ‫بۆ وروژان������دن‌و كه‌مه‌ندكێش������كردن ‌‬ ‫ی زیاتر‪.‬‬ ‫خوێنه‌رێك ‌‬ ‫‪yreshawy@yahoo.com‬‬

‫‌مه‌رگی ئه‌و چوار گه‌نجه‌ی ئه‌سینا‬ ‫ک ‌ه که‌سی نه‌وروژاند!!‬ ‫ئ‌ه‌یوبی‌و مزگ‌ه‌وتی ت‌ه‌واب������ی كوردی و‌ه‌ك ش������احین‌ه‌ك‌ه ب‌ه‌ڕێد‌ه‌ك‌ه‌وێت ب‌ه‌ر‌ه‌و ئیتاڵیا‪،‬‬ ‫ باوك ‌ی ئه‌سما له‌ئه‌سینا‬ ‫ئ‌ه‌ركێكی قیام‌ه‌تی هه‌ستان به‌جێب‌ه‌جێكردنی ش������احینه‌ك‌ه ل‌ه‌ب‌ه‌رد‌ه‌م باخیر‌ه‌دا د‌ه‌گیرێ‪،‬‬ ‫باسكردن‌و بیس������تنی هه‌واڵ زۆر جیاواز‌ه پێویستیی‌ه‌كان‌و سوننه‌ته‌كانی مردوو و‌ه‌ك س������ای‌ه‌قی ش������احین‌ه‌ك‌ه راد‌ه‌كات‌و هه‌موو‬ ‫ل‌ه‌و‌ه‌ی‌ب‌ه‌چاوی خۆت له‌نزیكه‌و‌ه رووداوێك ئاماد‌ه‌كردن������ی كفن‌و ب‌ه‌د‌ه‌م������‌ه‌و‌ه چوونی‪ ،‬ن‌ه‌ف‌ه‌ر‌ه‌كانی ناوی ك‌ه ل‌ه‌پشت‌ه‌و‌ه‌ی شاحین‌ه‌ك‌ه‌دا‬ ‫ببین������ی! ك������‌ه ب‌ه‌دڵنیایی‌ه‌و‌ه ئ������‌ه‌و‌ه‌ی ب‌ه‌چاو له‌گۆڕستانی ب‌ه‌گراتی ل‌ه‌شاری ئ‌ه‌سینا ئ‌ه‌ركی س‌ه‌رك‌ه‌وتبوون‪ ،‬بێجگ‌ه ل‌ه‌م چوار ك‌ه‌س‌ه ك‌ه‬ ‫د‌ه‌بینرێ كاریگ‌ه‌ری زیاتر‌ه ل‌ه‌و‌ه‌ی ك‌ه بۆت شۆردن‌و كفنكردنی ت‌ه‌رم‌ه‌كانیان گرته‌ئ‌ه‌ستۆ ل‌ه‌سندوق‌ه‌ك‌ه‌یدا د‌ه‌بن‪ ،‬د‌ه‌گیرێن‌و پۆلیس ب‌ه‌م‬ ‫باسد‌ه‌كرێت‪ .‬پێش چ‌ه‌ند رۆژێك ل‌ه‌م‌ه‌وب‌ه‌ر ك‌ه‌ب‌ه‌ڕاس������تی ق‌ه‌ر‌ه‌باڵغی ئ‌ه‌و گۆڕس������تان‌ه چوار ك‌ه‌س‌ه نازانێت‌و شاحین‌ه د‌ه‌برێت‌ه ناو‬ ‫له‌شریتی خواره‌وه‌ی هه‌ردوو ك‌ه‌ناڵی پ‌ه‌یام‌و ل‌ه‌پیاوانی بۆخوا س������وڵحاو ئ‌ه‌ندامانی ئ‌ه‌و گ‌ه‌راجی ئۆتۆمبێل‌ه د‌ه‌ستب‌ه‌س‌ه‌رداگیراوه‌كان‪،‬‬ ‫س������پێد‌ه نوس������رابوو چوار گ‌ه‌نجی كورد گۆڕستان‌ه‌ی س‌ه‌رسام كردبوو ك‌ه د‌ه‌یانوت ل‌ه‌پاش ئ‌ه‌و‌ه‌ی ك‌ه‌سێك پ‌ه‌یو‌ه‌ندی به‌پۆلیس‌ه‌و‌ه‬ ‫له‌واڵتی یۆنان ل‌ه‌ناو ش������احین‌ه‌دا مردوون‪ ،‬ب‌ه‌هیچ شێوه‌یه‌ك رووداوی ل‌ه‌وشێو‌ه‌ی‌ه ل‌ه‌نێو ده‌كا ‌ت ك‌ه چوار ن‌ه‌ف‌ه‌ر ل‌ه‌ناو س������ندوقی ئ‌ه‌و‬ ‫شاحین‌ه‌دان ك‌ه د‌ه‌ستی ب‌ه‌س������‌ه‌ردا گیراو‌ه‌‪،‬‬ ‫منیش ب‌ه‌س‌ه‌ر س������وڕمانێك‌ه‌و‌ه ب‌ه‌خێزانه‌كه‌م كۆم‌ه‌ڵگه‌ی ئێم‌ه‌دا نیی‌ه‌‪.‬‬ ‫گوت س������وبحانه‌اڵ‪ ،‬ئێم‌ه ل‌ه‌م واڵت‌ه‌دا ده‌ژی ‌ن‌و ب‌ه‌هه‌رح������اڵ داوامان وای‌ه له‌خ������وای گ‌ه‌ور‌ه به‌اڵم پۆلیس ب‌ه‌د‌ه‌م كار‌ه‌ك‌ه‌و‌ه ن‌ه‌چووه‌‪‌،‬پاش‬ ‫ب‌ه‌نیازێك������ی پاك لێی قبوڵ كردبین ل‌ه‌گ‌ه‌ڵ چ‌ه‌ند رۆژێك مان������‌ه‌و‌ه‌ی ن‌ه‌ف‌ه‌ر‌ه‌كان دیار‌ه‌‪،‬‬ ‫ئاگامان له‌رووداو‌ه‌كانی ناوی نیی‌ه‌‪.‬‬ ‫پ������اش ب‌ه‌س������‌ه‌رچوونی ی������‌ه‌ك دوو رۆژ ئ‌ه‌م‌ه‌شدا كۆم‌ه‌ڵێك ك‌ه‌سی دیك‌ه ب‌ه‌دید‌ه‌كران هه‌وڵی زۆریان داو‌ه بۆ كردن‌ه‌و‌ه‌ی د‌ه‌رگای‬ ‫ب‌ه‌س������‌ه‌ر هه‌واڵ‌ه‌ك‌ه‌دا ئێوار‌ه‌ی رۆژی هه‌ین ‌ی ك������‌ه بۆ ناو یان خزمای‌ه‌تی هاتبوون دوورو سندوق‌ه‌كه‌‪ ،‬به‌اڵ‌م به‌هۆ ‌ی ت‌ه‌سكی‌و ت‌ه‌نگ‌ه‌ب‌ه‌ری‬ ‫‪ 2010/12/3‬ل‌ه‌گ‌ه‌ڵ خێزانه‌كه‌م س������‌ه‌ردانی نزیك ن‌ه‌یاند‌ه‌وێ������را له‌ت‌ه‌رم‌ه‌كانیش نزیك ش������وێن‌ه‌ك‌ه‌یان‌و ن‌ه‌مانی ئۆكس������جین زۆر‬ ‫ماڵ������ی برای‌ه‌كمان كرد ل‌ه‌د‌ه‌ر‌ه‌و‌ه‌ی ش������اری ببن‌ه‌و‌ه‌‪ ،‬ل‌ه‌غ‌ه‌یری برایانی مزگ‌ه‌وت‌ه‌كان‪ ،‬به‌هۆ ‌ی به‌ناڕ‌ه‌ح‌ه‌تی ی‌ه‌ك ل‌ه‌دوای ی‌ه‌ك و‌ه‌فات د‌ه‌ك‌ه‌ن‪.‬‬ ‫ئ‌ه‌سینا‪ ،‬ق‌ه‌د‌ه‌ری خوای گ‌ه‌ور‌ه وابوو ك‌ه ماڵی مان‌ه‌و‌ه‌ی زۆری ت‌ه‌رم‌ه‌كان‌و تێكچوونی الش‌ه‌ی ب‌ه‌پێی راپۆرتی پزیشكی كه‌سی چوار‌ه‌میان‬ ‫ئ‌ه‌و برای‌ه ش‌ه‌ب‌ه‌ك‌ه‌ی ئ‌ه‌و خ‌ه‌ت‌ه‌ی ك‌ه‌م بێت ك‌ه سیانیان ب‌ه‌تایب‌ه‌تی ك‌ه ب‌ه‌ڕاستی له‌گێڕان‌ه‌و‌ه‌ی دوو رۆژ دوات������ر و‌ه‌فات د‌ه‌كات ك‌ه دیاربوو‬ ‫من پێمبوو‪ ،‬بۆی‌ه كۆم‌ه‌ڵێكی زۆر پ‌ه‌یو‌ه‌ندی باسه‌كه‌ش������یاندا ت‌ه‌زوو ب‌ه‌الش‌ه‌دا دێت‪ ،‬و‌ه‌ك ئ‌ه‌میان الش������‌ه‌ی ك‌ه‌متر تێكچووبوو‪ ،‬ل‌ه‌پاش‬ ‫ت‌ه‌ل‌ه‌فونیم پێو‌ه‌كراو ل‌ه‌ی‌ه‌ك تێن‌ه‌د‌ه‌گ‌ه‌شتین‌و ر‌ه‌ش������بوون‌و ئ‌ه‌بڵ‌ه‌قبوون������ی چاو‌ه‌كانیان‌و بۆنكردنی الش������‌ه‌كان ل‌ه‌ناو ش������احین‌ه‌ك‌ه‌دا‬ ‫پ‌ه‌یو‌ه‌ندیی������‌ه‌كان د‌ه‌پچڕان‪ ،‬ب������ه‌اڵم ق‌ه‌د‌ه‌ر‌ه‌ن د‌ه‌رك‌ه‌وتن������ی كرم ل‌ه‌ناو چ������اوداو ت‌ه‌نان‌ه‌ت پۆلیس به‌بۆن د‌ه‌یاندۆزێت������‌ه‌و‌ه‌‪ ،‬به‌اڵم ئ‌ه‌م‌ه‬ ‫چووم‌ه جێگای‌هك‌و پ‌ه‌یو‌ه‌ندیی‌ه‌كیان و‌ه‌رگیرا‪ ،‬ل‌ه‌كاتی شۆردنی ی‌ه‌كێكیاندا برای‌ه‌ك ل‌ه‌كاتی ل‌ه‌كاتێكدای‌ه ك‌ه هیچ كام له‌چوار كورد‌ه‌ك‌ه‬ ‫له‌پاش س������‌ه‌المكردن دیاربوو ئ������‌ه‌و برای‌ه ب‌ه‌رزكردن‌ه‌و‌ه‌ی س������‌ه‌ریدا بۆی گێڕام‌ه‌و‌ه‌و گیان له‌الش‌ه‌یاندا ن‌ه‌مابوو‪.‬‬ ‫پ‌ه‌شۆكابوو راست‌ه‌وخۆ گوتی باوكی ئ‌ه‌سما گوت������ی وامزان������ی برنج هه‌ڵ������ڕژاو‌ه له‌ژێر ب‌ه‌راس������تی ئ‌ه‌گ‌ه‌ر ل‌ه‌ب‌ه‌رئ������‌ه‌و‌ه ن‌ه‌بووای‌ه ك‌ه‌وا‬ ‫كفن چ������ۆن د‌ه‌دورێت؟! منیش وتم‪ :‬ئاوهاو س‌ه‌ریدا‪ ،‬وتی ك‌ه‌س‌ه‌یر د‌ه‌ك‌ه‌م خوا پ‌ه‌نامان هه‌ندێك ك������‌ه‌س توانای بینینی ئ‌ه‌و جۆر‌ه‬ ‫ئاوها‪ ،‬بۆ برام خێر‌ه كێ و‌ه‌فاتی كردووه‌؟ بدات هه‌مووی كرم‌ه‌! بۆی‌ه ئ‌ه‌و خ‌ه‌ڵك‌ه‌ی وا شتان‌ه‌ی نیی‌ه‌‪ ،‬ئ‌ه‌وا ئ‌ه‌و وێنان‌ه‌م پیشان د‌ه‌دان‬ ‫ق‌ه‌د‌ه‌ری خوا پ‌ه‌یو‌ه‌ندیی‌ه‌ك‌ه پچڕا‪ ،‬ل‌ه‌پاش������ان س‌ه‌رسام كردبوو ك‌ه جاری واهه‌بوو ل‌ه‌گ‌ه‌ڵ ك‌ه ل‌ه‌الی������‌ه‌ن ك‌ه‌س������وكاری مردوو‌ه‌كان‌ه‌و‌ه‬ ‫داوامكرد ل‌ه‌و برای‌ه‌ی ك‌ه میوان بووم له‌ماڵیان برای‌ه‌كدا چ‌ه‌ندجار د‌ه‌مانوت‪ :‬بیك‌ه‌ن ل‌ه‌ڕێی گیراون‪ ،‬ب������ه‌اڵم هه‌رك‌ه‌س بیانبینێ رۆح ‌ی‬ ‫ك‌ه بمگه‌یێنێت‌ه میترۆی‌ه‌ك تاو‌ه‌كو بڕۆم‌ه‌و‌ه خوا پێویستیمان ب‌ه‌ی‌ه‌كێك‌ه یارم‌ه‌تیمان بدات دێته‌ده‌ر‪ ،‬دیار‌ه ویستی خوا وای‌ه ك‌ه تاوه‌كو‬ ‫بۆ م������ا‌ڵ ن‌ه‌و‌ه‌ك خوا ن‌ه‌خواس������ت‌ه برای‌ه‌كی بۆ ئ‌ه‌مدیوو ئ‌ه‌ودیوكردنی ت‌ه‌رم‌ه‌كان‪ ،‬به‌اڵم كاتی دیاریكراو گیان‌ه‌كان ل‌ه‌الش������‌ه‌دا ب ‌ن‌و‬ ‫مزگ‌ه‌وتمان ش������تێكی ب‌ه‌س‌ه‌رهاتبێ‌و و‌ه‌فاتی د‌ه‌ست‌ه‌كان هێزیان تێدا ن‌ه‌مابوو‪ ،‬چاو‌ه‌كان هه‌ركات كاته‌ك‌ه ت‌ه‌واوبوو ن‌ه‌د‌ه‌زانێت ب‌ه‌یانی‬ ‫ت‌و ن‌ه‌د‌ه‌شزانیت له‌كوێ‬ ‫كردبێت‪ ،‬پاش ئ‌ه‌و‌ه‌ی ك‌ه‌وتین‌ه‌ڕێ ل‌ه‌رێگ‌ه ته‌نها تێڕاما بوون‪ ،‬د‌هم‌و چاو‌ه‌كان هه‌ڵبزڕكا چیت ب‌ه‌س������‌ه‌ر دێ ‌‬ ‫ش‌ه‌ب‌ه‌ك‌ه‌ی خ‌ه‌ت‌ه‌ك‌ه‌م هات‌ه‌و‌ه‌و زانیم موسڵمانانی بوون‪ ،‬ت‌ه‌نان‌ه‌ت من بۆخۆشم تاسابووم‪ ،‬پێشتر د‌ه‌مری‌و كوێ د‌ه‌بێت‌ه دوا م‌ه‌نزڵت‪.‬‬ ‫یۆنان ب‌ه‌گشتی خرۆشاون‌و دوای و‌ه‌رگرتنی ت‌ه‌رمم ش������ۆردبوو‪ ،‬به‌اڵم و‌ه‌ك ئ‌ه‌م ت‌ه‌رمان‌ه‌م ئ‌ه‌و چوار كورد‌ه سیانیان خ‌ه‌ڵكی ناوچ‌ه‌ی‬ ‫رانی������‌ه‌و قه‌اڵدزێن‌و ی‌ه‌كێكیش������یان خ‌ه‌ڵكی‬ ‫ی‌ه‌ك دوو پ‌ه‌یو‌ه‌ندی هه‌واڵی م‌ه‌رگی ئ‌ه‌و چوار له‌ژیانمدا ن‌ه‌بینیو‌ه‌‪.‬‬ ‫گ‌ه‌نج‌ه كورد‌ه‌یان پێ راگ‌ه‌یاندین ك‌ه‌وا چ‌ه‌ند پاش ت‌ه‌واوكردنی م‌ه‌راس������یمی ش������ۆردن‌و ش������اری ر‌ه‌زایه‌ی‌ه‌و كوردی ئێران‌ه‌‪ ،‬ئێس������تا‬ ‫رۆژێك ل‌ه‌م‌ه‌وب‌ه‌ر هه‌واڵ‌ه‌ك‌ه‌م خوێندبوون‌ه‌و‌ه‌‪ ،‬كفن‌و دفنكردن‪ ،‬نوێژی مردوومان به‌سێ ت‌ه‌رم‌ه‌كان ل‌ه‌نێو س‌ه‌الج‌ه‌ی گۆڕستان‌ه‌ك‌ه‌دان‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه له‌پاش لێكۆڵین‌ه‌و‌ه ل‌ه‌ك‌ه‌س‌ه‌كان ك‌ه‌وا ریز له‌س������‌ه‌ریان كرد‪ ،‬پاش ئ������‌ه‌و‌ه ك‌ه‌وتم‌ه هه‌ر ی‌ه‌ك‌ه‌ش������یان بڕی‪ 3200‬یۆرۆی تێچو‌ه‌‪،‬‬ ‫ئایا ك‌ه‌سانی موسڵمان‌و نوێژك‌ه‌ر بوون یان پرسیاركردن ل‌ه‌ك‌ه‌سوكاریان ئایا ئ‌ه‌مان‌ه چۆن به‌اڵم له‌س������ای‌ه‌ی ئ‌ه‌و هه‌موو بیر‌ه ن‌ه‌وت‌ه‌ی ك‌ه‬ ‫نا؟ سوپاس بۆ خوا ل‌ه‌الی‌ه‌ن ك‌ه‌سانی نزیكی مردوون‪ ،‬دیاربوو هه‌رك‌ه‌س������‌ه‌و به‌جۆرێك ل‌ه ژێرمان‌ه‌و‌ه هه‌ڵد‌ه‌قوڵێت‪ ،‬ئ‌ه‌و‌ه‌ی ك‌ه زیاتر‬ ‫خۆیان‌ه‌و‌ه شاهیدییان بۆدرا‪ ،‬ئێم‌ه‌ش ف‌ه‌رمانی به‌سه‌رهات‌ه‌ك‌ه‌یانی د‌ه‌گێڕای‌ه‌و‌ه‌‪ ،‬دواتر گ‌ه‌شتم‌ه نیگ‌ه‌رانمان د‌ه‌كات ئه‌وه‌ی‌ه ئ‌ه‌م پار‌ه‌ی‌ه ل‌ه‌الی‌ه‌ن‬ ‫س‌ه‌رشانمان‌ه ك‌ه حوكمی رووك‌ه‌ش بد‌ه‌ین‌و ئ‌ه‌و ئ‌ه‌نجام‌ه‌ی ك‌ه‌وا ئ‌ه‌مان������‌ه ژمار‌ه‌یان ‪ 46‬ك‌ه‌سوكاری مردوو‌ه‌كان‌ه‌و‌ه دراو‌ه‌!‬ ‫ناو‌ه‌ڕۆكیش حس������ابی الی خوای گ‌ه‌ور‌ه‌ی‌ه‌‪ ،‬ك‌ه‌س بووه‌و سواری شاحین‌ه‌ی‌ه‌ك كراون‌و ل‌ه‌كۆتاییدا پ‌ه‌یامم بۆ هه‌موو ئ‌ه‌و ك‌ه‌س������ان‌ه‌ی‌ه‬ ‫هه‌ربۆی‌هموسڵمانانیكوردیدانیشتووییۆنان ئ‌ه‌م چوار‌ه‌یان ب‌ه‌جیا كراون‌ه‌ت‌ه سندوقێكی ك‌ه‌وا ل‌ه‌ز‌ه‌لكاوی ن‌ه‌فامی‌و خۆشیی‌ه كاتیی‌ه‌كانی‬ ‫ب‌ه‌تایب‌ه‌تی برایانی مزگ‌ه‌وتی س������ه‌الح‌ه‌دینی ت‌ه‌س������كی ش������احین‌ه‌ك‌ه‌و‌ه‌‪ ،‬پ������اش ئ������‌ه‌و‌ه‌ی دونیادا گیرتان خواردوو‌ه هه‌ر ئێست‌ا ل‌ه‌گ‌ه‌ڵ‬

‫‌پاش چه‌‌ند‬ ‫رۆژێك مانه‌‌وه‌‌ی‬ ‫نه‌‌فه‌‌ره‌‌كان‌و هه‌وڵی‬ ‫زۆریان بۆ كردنه‌‌وه‌‌ی‬ ‫ده‌‌رگای سندوقه‌‌كه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵ‌م به‌هۆ ‌ی‬ ‫ته‌‌سكی‌و ته‌‌نگه‌‌به‌‌ری‬ ‫شوێنه‌‌كه‌‌یان‌و‬ ‫نه‌‌مانی ئۆكسجین‬ ‫زۆر به‌ناڕه‌‌حه‌‌تی‬ ‫یه‌‌ك له‌‌دوای یه‌‌ك‬ ‫وه‌‌فات ده‌‌كه‌‌ن‬ ‫ئ‌ه‌م ب‌ه‌س������‌ه‌رهات‌ه‌دا وابزان‌ه ئ‌ه‌و‌ه تۆی ل‌ه‌ناو‬ ‫ئ‌ه‌و كیس‌ه‌ی‌ه‌داو ئێستا د‌ه‌رتده‌هێنن‌و كفن‌و‬ ‫دفنت د‌ه‌ك‌ه‌ن! ئایا پرسیوت‌ه له‌خۆت چیت‬ ‫ئاماد‌ه‌كردوو‌ه بۆ پرس������یاری ناو گۆڕت؟‬ ‫ئایا خۆشی دونیا ئ‌ه‌و‌ه ده‌هێنێ ك‌ه‌وا ژیانی‬ ‫ت‬ ‫دواڕۆژت ل‌ه‌د‌ه‌ست بد‌ه‌ی‪ ،‬س‌ه‌یرێكی دوا ‌‬ ‫بك‌ه بزان‌ه باوو باپیرت ئێست‌ا له‌كوێن؟ ك‌ه‌س‬ ‫نیی‌ه ل‌ه‌ئێم‌ه خۆش‌ه‌ویستێكی ل‌ه‌د‌ه‌ست ن‌ه‌دابێت‪،‬‬ ‫ئ������‌ه‌ی تۆ ب‌ه‌ت‌ه‌ما نیت بمری������ت؟ نا ن‌ه‌خێر‬ ‫سوێند ب‌ه‌خوا بچیت‌ه هه‌ر شوێنێك كاتت‬ ‫ت‌ه‌واو د‌ه‌بێ������ت‌و مردن د‌ه‌نگاتێ‪ ،‬ئ‌ه‌گ‌ه‌رچی‬ ‫بشچیت‌ه ناو كۆشكێكی داخراو‌ه‌و‌ه‌‪.‬‬ ‫‌بیر بك‌ه‌و‌ه ئێس������ت‌ه ئ‌ه‌و چوار گ‌ه‌نج‌ه‌ی وان‬ ‫ل‌ه‌ب‌ه‌رچاوتدا ئ‌ه‌بێت هه‌ری‌ه‌ك‌ه‌و چ‌ه‌ند ئاواتی‬ ‫ل‌ه‌گ‌ه‌ڵ خۆیدا بردبێت������‌ه ژێر چاڵ‌و ئ‌ه‌و‌ه‌ی‬ ‫له‌بیرو هزرو خ‌ه‌یاڵیاندا ن‌ه‌بووبێت مردن‌ه‌؟‬ ‫خ������ۆ ن‌ه له‌عێراق بوون ن‌ه له‌ئ‌ه‌فغانس������تان‬ ‫تاو‌ه‌كو بڵێین له‌ت‌ه‌قین‌ه‌و‌ه‌ی‌ه‌كدا یان له‌ش‌ه‌ڕو‬ ‫كوشتارێكدا گیانیان ل‌ه‌د‌ه‌ست دا‪ ،‬ن‌ه‌خێر‬ ‫س������وێند ب‌ه‌خوا ل‌ه‌ڕێگ‌ه‌ی هه‌ن������ده‌ران داو‬ ‫بۆ دروس������تكردنی ژیــــــــــانی داهاتوویان‬ ‫هه‌وڵیان دا‪.‬‬


‫پۆتن ده‌بێت ‌ه گۆرانیبێژ‌و پیانۆژه‌ن‬

‫كۆندۆلیزا رایس‌و‬ ‫چیرۆك ‌ی‬ ‫سه‌ركه‌وتنی‬

‫نوسینی‌‪ :‬ئه‌نتۆنیا فیلیكس‬ ‫ی بۆ عه‌ره‌بی‌‪ :‬سه‌عید ئه‌لحسنی‌ه‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬ ‫ی بۆ كوردی‌‪ :‬رێباز زه‌نگه‌ن‌ه‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌‬

‫روسیا‬

‫‪26‬‬

‫په‌رستن خۆشده‌وێت‬ ‫ی‬ ‫ی فێر ‌‬ ‫ی پێن������ج س������اڵیدا كۆندی‌ به‌باش������ ‌‬ ‫له‌ته‌مه‌ن������ ‌‬ ‫ی له‌و س������اڵه‌دا‬ ‫خوێندنه‌و‌ه بوو‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌نجلینا ویس������ت ‌‬ ‫بیخات������‌ه ب������ه‌ر خوێن������دن‪ .‬به‌ڕێوه‌ب������ه‌ری‌ قوتابخان‌ه‬ ‫ی ناوچه‌كه‌یان ك‌ه ئه‌و كات بۆ قوتابیی‌ه‬ ‫س������ه‌ره‌تاییه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌شپێس������ته‌كان ته‌رخان كراب������وو‪ ،‬پێیوت كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌خوێندنگه‌ ‌‬ ‫زۆر بچووكه‌‪ .‬ئه‌نجلینا ساڵێك مۆڵه‌ت ‌‬ ‫ی فایرفێڵد وه‌رگرت‌و ل������ه‌و هه‌موو ماو‌ه‬ ‫دواناوه‌ن������د ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وان‌ه به‌كۆند ‌‬ ‫زۆره‌دا له‌ماڵ������ه‌و‌ه مایه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئ������ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی له‌زانس������ت‬ ‫ی كچه‌ك‌ه ‌‬ ‫بڵێت������ه‌وه‌‪ ،‬چونك������ه‌ نه‌یده‌توان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی توانای‌ وه‌رگرتن ‌‬ ‫بێبه‌ش بكات‪ ،‬له‌كاتێكدا به‌ته‌واو ‌‬ ‫ی ئاكامی‌ باشیان‬ ‫ی دایك ‌‬ ‫ی هه‌بوو‪ .‬ئه‌و هه‌واڵن‌ه ‌‬ ‫زانست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێشكه‌وتوو ‌‬ ‫ی له‌قۆناغێك ‌‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬به‌جۆرێك كۆند ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م‌و حه‌وته‌م‬ ‫ی هه‌ردوو پۆل ‌‬ ‫ئه‌وتۆداب������وو‪ ،‬ك‌ه توان ‌‬ ‫ببڕێت‪.‬‬ ‫ی له‌ماڵدا وه‌ریگرت‬ ‫ی ك‌ه كۆند ‌‬ ‫ئه‌و س������اڵی‌ خوێندنه‌ ‌‬ ‫زۆر س������ه‌خت‌و چڕ بوو‪ .‬خاتوو جۆلییما سمیس ك‌ه‬ ‫ی كۆندی‌‪-‬ی������‌ه له‌وباره‌یه‌و‌ه‬ ‫ی بنه‌ماڵه‌ ‌‬ ‫ی كۆن ‌‬ ‫دۆس������تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆند ‌‬ ‫ده‌ڵێ������ت ئه‌نجلین������ا به‌ش������ێوه‌یه‌ك رۆژان������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌پۆلێك ‌‬ ‫رێكخس������تبوو وه‌كو ئه‌و‌ه وابوو به‌ڕاس������ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قوتابخان������ه‌دا بێت‪ ،‬به‌اڵم ئ������ه‌و وانانه‌ ‌‬ ‫خوێندن������ ‌‬ ‫ی پێیان بوترێت‬ ‫وه‌ریده‌گرت قورس������تر بوون ل������ه‌و‌ه ‌‬ ‫س������ه‌خت‌و تووندو ره‌ق‪ .‬هه‌ر ل������ه‌و باره‌یه‌و‌ه جۆلییما‬ ‫ده‌ڵێت‪« :‬ل������ه‌و كاتانه‌دا پێكه‌و‌ه یاریی������ان نه‌ده‌كرد‪،‬‬ ‫ی وا هه‌ڵس������وكه‌وتیان ده‌كرد ك‌ه‬ ‫به‌ڵكو به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫له‌یه‌كێك له‌پۆله‌كان ‌‬ ‫ی خوێندندان‪ ،‬نیوه‌ڕوان كاتێكیان‬ ‫ته‌رخانكردبوو بۆ نانخواردن‌و پاشان ده‌گه‌ڕانه‌و‌ه سه‌ر‬ ‫وانه‌كانیان»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دافیس وان‌ه ‌‬ ‫جۆلییم������ا له‌قوتابخان������‌هی‌ س������ه‌ره‌تای ‌‬ ‫ده‌وت������ه‌وه‌‪ ،‬ه������ه‌روه‌ك هاوكاریی‌ ج������ۆن‪-‬ی‌ ده‌كرد‬ ‫له‌رێكخس������تنی‌ الوان ‌‬ ‫ی كڵێسادا‪ ،‬ئه‌و باس له‌وه‌ ده‌كات‬ ‫ی تایبه‌ت به‌خوێندن������ه‌وه‌ ‌‬ ‫ئامێرێك ‌‬ ‫ی له‌ماڵی‌ رایس‪-‬دا‬ ‫ی به‌خێرایی‌ فێر ‌‬ ‫بینیوه‌‪ .‬جۆلییما ده‌ڵێ������ت‪« :‬كۆند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئامێرێك ‌‬ ‫ی كتێب بوو‪ ،‬ئه‌وه‌یش به‌یارمه‌ت ‌‬ ‫خوێندنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌ت به‌خوێندنه‌وه‌ی‌ خێرا‪ .‬پێش������تر بیستبووم ك‌ه‬ ‫ی له‌و چه‌شنه‌ ‌‬ ‫ی ئامێرێك ‌‬ ‫سه‌رۆك كێنه‌د ‌‬ ‫ی به‌كارهێنابوو‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌رگیز ئ������ه‌و جۆره‌ ئامێرانه‌م نه‌بینیبوو‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫جاریش بوو ببیستم وانه‌وتنه‌وه‌ له‌ماڵیشدا هه‌یه‌‪ .‬بڕوام‬ ‫وای‌ه ئه‌نجلینا‌و جۆن بایه‌خێكی‌ زۆریان به‌پێگه‌یاندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێشكه‌ش‬ ‫ی دابوو‌و ده‌یانویست باشترین شت ‌‬ ‫كۆند ‌‬ ‫بكه‌ن‌و بێگومان له‌و هه‌وڵه‌یاندا سه‌ركه‌وتوو بوون‪.‬‬ ‫ئه‌نجلین������ا ده‌یویس������ت كچه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ی هه‌م������وو هه‌لێك‬ ‫به‌ده‌ستبهێنێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ پێشبكه‌وێت‌و ببێت‌ه پیانۆژه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تی������ژ‌و ته‌كنیكێك ‌‬ ‫پل‌ه ی������ه‌ك‪ .‬ئه‌و كاره‌یش بیرێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێویس������ته‌‪ .‬كچ‌و دایكه‌كه‌ كاتێكی‌ زۆریان‬ ‫نایابیش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جیهانه‌كان ‌‬ ‫پێكه‌وه‌ به‌س������ه‌ربرد بۆ ئاش������كراكردن ‌‬ ‫میوزی������ك‌و زم������ان‌و هوونه‌ر‪ .‬هه‌م������وو ئه‌وان‌ه له‌ماڵ‌و‬ ‫له‌میان‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و گه‌ش������تانه‌دا به‌ڕێوه‌ده‌چوون ك‌ه پێكه‌و‌ه‬ ‫ی تاڕاد‌ه ‌‬ ‫بۆ ش������ار ئه‌نجامیان ده‌دا‪ .‬كۆن������دی‌‪ ،‬دایك ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌رستن خۆشده‌ویست‪ ،‬به‌هۆی‌ ئه‌و هه‌موو شته‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ی دایكییه‌و‌ه‬ ‫ی له‌باره‌ ‌‬ ‫ی ئه‌ودا ده‌یك������رد‪ ،‬كۆند ‌‬ ‫له‌پێناو ‌‬ ‫ده‌ڵێ������ت‪« :‬دایكم زۆر جوان ب������وو‪ ،‬زۆریش لێهاتوو‬ ‫ی هونه‌ره‌كانی‌ له‌به‌رده‌ممدا‬ ‫بوو‪ ...‬له‌بیرمه‌ چۆن ده‌رگا ‌‬ ‫ی شه‌ش ساڵیمدا ئه‌و‬ ‫كرده‌وه‌‪ .‬له‌بیریشم‌ه چۆن له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫كاسێت‌هی‌ ئۆبرا عاید‌هی‌ بۆ كڕیم»‪.‬‬ ‫ی ئه‌نجلین������ا بۆ‬ ‫ئ������ه‌و ئاراس������ته‌كردن‌ه به‌رده‌وام������ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌منداڵییه‌و‌ه له‌سه‌ر ژه‌نین ‌‬ ‫ی كۆند ‌‬ ‫مه‌ش������قپێكردن ‌‬ ‫ی بوو‬ ‫ی ئاس������ای ‌‬ ‫ی ده‌ك������رد‪ ،‬كارێك ‌‬ ‫میوزی������ك پیاد‌ه ‌‬ ‫ی ئاس������ت به‌رزیان‬ ‫ی میوزیك ژه‌ن ‌‬ ‫ب������ۆ ئه‌و خێزانان‌ه ‌‬ ‫تێ������دا هه‌ڵده‌كه‌وت‪ .‬چه‌ندین ك������ه‌س له‌میوزیك ژه‌ن‌ه‬ ‫مه‌زنه‌كان دایكیان یان باوكیان له‌و كه‌سانه‌بوون ك‌ه‬ ‫ی‬ ‫شاره‌زاییان له‌ژه‌نینی‌ میوزكدا هه‌بوو‪ ،‬بۆی‌ه له‌ته‌مه‌نێك ‌‬ ‫پێشوه‌ختدا گرنگییان به‌ به‌هره‌كانیان ده‌دا‌و خۆیان‬ ‫ی‬ ‫ب������ۆ منداڵه‌كانیان ته‌رخان ده‌كرد‪ ،‬رێك وه‌كو ئه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ كۆندی‌‪-‬دا كرا‪.‬‬

‫ فه‌ره‌نسا‬

‫بۆچ ‌ی ساركۆز ‌ی‬ ‫ل ‌ه تاج محه‌ل پاڕایه‌وه‌؟‬

‫نیكۆال ساركۆزی‌ سه‌رۆكی‌ فه‌ره‌نسا له‌میانه‌ ‌ی به‌سه‌ركردنه‌وه‌ی‌ مه‌زار ‌ی‬ ‫تاج محه‌لدا له‌هندستان داوا ‌ی كرد دۆسته‌كه‌ی‌ هه‌میش‌ه سه‌ركه‌وتوو بێت‪،‬‬ ‫هاوكات كارال برۆن ‌ی هاوسه‌ریش ‌ی ئومێد ‌ی خواست كوڕێكی‌ له‌ساركۆز ‌ی‬ ‫ببێت‪.‬‬ ‫ساركۆزی‌‌و هاوسه‌ره‌كه‌ی‌ له‌به‌سه‌ركردنه‌وه‌ ‌ی مه‌زاره‌كه‌دا پێاڵوه‌كانیان داكه‌ند‌و‬ ‫س�ه‌ری‌ خۆیشیان به‌پێ ‌ی دابونه‌ریت داپۆشی‌‪ ،‬هاوكات قوربانییه‌كیشیان‬ ‫پێشكه‌ش كرد ك‌ه له‌گوڵ دروستكرابوو‪.‬‬ ‫ساركۆزی‌‌و برۆن ‌ی كه‌ ساڵ ‌ی ‪ 2008‬ژیان ‌ی هاوسه‌ریان پێكهێناو‌ه تائێستا‬ ‫منداڵیان نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم ساركۆز ‌ی له‌هاوسه‌ره‌كه‌ ‌ی پێشوو ‌ی سێ‌ منداڵی‌ هه‌یه‌‪.‬‬

‫ژماره ‪52 :‬‬

‫رایس‪ ،‬دایك ‌ی تاڕاد‌ه ‌ی‬

‫ی خێرخوازیدا له‌سان‬ ‫ی روسیا له‌ئاهه‌نگێك ‌‬ ‫ڤالدیمێر پۆتن س��ه‌رۆك وه‌زی��ران � ‌‬ ‫ی ژه‌نی‌‪.‬‬ ‫پترسبۆرگ گۆرانیی‌ وت‌و پیانۆیش ‌‬ ‫ی پار‌ه بۆ‬ ‫ئه‌و كاره‌ی‌ پۆتن له‌میان‌هی‌ ئاهه‌نگێكدا بوو ك‌ه سازكرابوو بۆ كۆكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی شیرپه‌نجه‌‌و چاو‪ .‬هه‌ر له‌و ئاهه‌نگه‌دا هه‌ر س ‌‬ ‫ی توشبوو به‌نه‌خۆشییه‌كان ‌‬ ‫مندااڵن ‌‬ ‫ی ئاماده‌بوون‪.‬‬ ‫ی به‌ناوبانگ شارۆن ستۆن‌و كیڤن كۆستن‌هر‌و میكی‌ رۆك ‌‬ ‫ئه‌ستێره‌ ‌‬ ‫پۆتن له‌كاتێكدا به‌ده‌وری‌ مێزێكدا دانیشتبوو‪ ،‬پێشكه‌شكاری‌ ئاهه‌نگه‌كه‌ لێی‌ پرسی‌‪:‬‬ ‫ی ئاماده‌بوان بكه‌یت؟‬ ‫ده‌توانیت چی‌ پێشكه‌ش ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی هه‌ستێته‌ س �ه‌ر پ ‌‬ ‫پۆتنیش پێش ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫بۆ گۆرانی‌ وت��ن‪ ،‬وت�ی‌‪« :‬منیش وه‌ك‬ ‫زۆرب�����ه‌ی‌ زۆری‌ خ �ه‌ڵ��ك ناتوانم‬ ‫گۆرانی‌ بڵێم یان ئامێرێك بژه‌نم‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم پێمخۆشه‌ ئ�ه‌و‌ه بكه‌م‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫ده‌بێت ئێوه‌ش دان به‌خۆتاندا‬ ‫بگرن»‪.‬‬ ‫له‌كۆتایی ئاهه‌نگه‌كه‌شدا هه‌موو‬ ‫ئ �ه‌س��ت��ێ��ر‌ه به‌شداربووه‌كان‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر ته‌ختی‌ ش��ان��ۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫پۆتن گۆرانی «گیای‌ ته‌نیشت‬ ‫م���اڵ���ه‌ك���ه‌م»ی���ان وت������ه‌وه‌ ك‌ه‬ ‫گۆرانییه‌ك‌ه د‌هر‌بار‌هی‌ ئه‌وانه‌ی‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌چنه‌ بۆشایی ئاسمان‌و بیر ‌‬ ‫ی‬ ‫ن��ی��ش��ت��م��ان ده‌ك������ه‌ن‪ ،‬زۆرب�����ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی روسیش پێش ئه‌وه‌ ‌‬ ‫سه‌ربازان ‌‬ ‫ب��ه‌ره‌و بۆشایی ئاسمان ب��ڕۆن ئه‌م‬ ‫گۆرانیی‌ه ده‌ڵێنه‌وه‌‪.‬‬

‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /12/14‬‬

‫خاوه‌ن ئیمتیاز‪:‬‬

‫سه‌رنوسه‌ر‪:‬‬

‫کۆمپانیای رووداو شوان ئاده‌م ئه‌یڤه‌س‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری نوسین‪ :‬به‌ڕێوه‌به‌ری کارگێڕی‪:‬‬ ‫شاخه‌وان مه‌حمود دابان عیزه‌ت‬

‫ناونیشان‪ :‬سلێمانى شاڕێی سالم‬ ‫ته‌الرى سلێمانی مۆڵ ‪ -‬نهۆ‌می دووه‌م‬ ‫بۆ په‌یوه‌ندی‪ :‬‬ ‫‪3186176 - 07480151705 - 07710268004‬‬ ‫‪Nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫میسر‬

‫موباره‌ك تا مردن سه‌رۆك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ویكیلیكس‪ ،‬خاتوو مارگرێت سكۆپ ‌‬ ‫ی به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی‌ ماڵپه‌ر ‌‬ ‫به‌گوێره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی موباره‌ك كه‌ له‌ساڵ ‌‬ ‫باڵیۆزی‌ ئه‌مریكا له‌قاهیر‌ه رایگه‌یاندووه‌‪ :‬حوسن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌شه‌م ‌‬ ‫ی ‪2011‬دا بۆ خول ‌‬ ‫‪1981‬ه‌و‌ه سه‌رۆكی‌ میسر‌ه پێده‌چێت له‌ساڵ ‌‬ ‫ی كاندید بكاته‌وه‌و به‌دڵنیاییشه‌و‌ه سه‌رده‌كه‌وێت‌و به‌وه‌ش‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫تا مردن له‌پۆسته‌كه‌یدا ده‌مێنێته‌وه‌!‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ دواتر كێ‌ ده‌بێته‌ جێگره‌وه‌ ‌‬ ‫به‌گوێره‌ی‌ به‌ڵگه‌نامه‌ك‌ه گومان هه‌یه‌ له‌و‌ه ‌‬ ‫موباره‌ك؟ به‌اڵم جه‌مالی‌ كوڕی‌ زۆرترین چانسی‌ هه‌ی‌ه بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌‪.‬‬ ‫ی موخابه‌رات‌و عه‌مر موسا‬ ‫ی ده‌زگا ‌‬ ‫جیا له‌وه‌ش عومه‌ر سلێمان سه‌رۆك ‌‬ ‫ی جامیع‌هی‌ عه‌ره‌بی‌ ناویان له‌ئارادایه‌‪.‬‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ئه‌میندار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌شه‌م سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫به‌وته‌ی‌ لێپرسراوان موباره‌ك هه‌وڵده‌دات بۆ جار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌شته‌رگه‌ریی بۆ ك��راوه‌ له‌ئازار ‌‬ ‫واڵت بگرێته‌ده‌ست‪ ،‬به‌اڵم له‌وه‌ته‌ ‌‬ ‫ی ته‌ندروستی‌ زۆر جێگیر نییه‌‪ ،‬به‌وپێیه‌ش پێده‌چێت جه‌مال ‌‬ ‫ئه‌مساڵه‌و‌ه بار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪46‬ساڵه‌ بچێت‌ه لیست ‌‬ ‫ی كه‌ ته‌مه‌ن ‌‬ ‫كوڕ ‌‬ ‫ی كێبركێكانی‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌وه‌‪.‬‬

‫فه‌نزوێال‬

‫چافێز چادره‌ك ‌ه ‌ی قه‌زاف ‌ی به‌كارده‌هێنێت‬

‫ی كاروباره‌كانی‌ له‌نێو‬ ‫ی فه‌نزوێال به‌نیازه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ كاتی ‌‬ ‫هۆگۆ چافێز سه‌رۆك ‌‬ ‫ی لیبیا پێشكه‌شی‌ كردووه‌‪،‬‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ئه‌و چادره‌دا راپه‌ڕێنێت ك‌ه موعه‌مه‌ر قه‌زاف ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆره‌وه‌ ناچاربوو بانگهێشت ‌‬ ‫ی ك‌ه چافێز به‌هۆی‌ بارانێك ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ئه‌ویش دوا ‌‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌تی‌ كه‌ به‌هۆی‌ ئه‌و بارانه‌و‌ه‬ ‫چه‌ندین خێزان بكات بۆ ناو كۆشك ‌‬ ‫ماڵ‌و حاڵیان لێ تێكچووه‌‪ .‬به‌هۆی‌ به‌خوڕترین بارانه‌و‌ه ك‌ه د‌ه ساڵه‌ ئه‌و‬ ‫ی ‪ 30‬كه‌س گیانیان له‌ده‌ست داو زیاتر‬ ‫ی نه‌گرتووه‌ته‌وه‌ نزیكه‌ ‌‬ ‫واڵته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ل‌ه ‪100‬ه �ه‌زار كه‌سی دانیشتووی‌ گوندو گه‌ڕه‌ك‌ه هه‌ژارنشینه‌كان ‌‬ ‫ێ ماڵ‌و حاڵ ماونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی پاته‌ختیش ب ‌‬ ‫كاراكاس ‌‬ ‫ی گه‌ڕه‌كێكی‌ هه‌ژارنشینی‌ نزیك‬ ‫ی به‌سه‌ركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫چافێز له‌میان ‌‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌تیدا وت�ی‌‪« :‬چ��ادره‌ك�‌هی‌ قه‌زافی‬ ‫ی میرافلۆریس ‌‬ ‫كۆشك ‌‬ ‫ی میرافلۆریسدا جێگیری‌ بكه‌ن‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫هه‌ڵده‌ن‪ .‬ده‌توانن له‌باخچه‌ ‌‬ ‫ی به‌وه‌ ناسراو‌ه كه‌ ل‌ه‬ ‫خۆم له‌ژێریدا جێگیر ده‌ب��م»‪ .‬موعه‌مه‌ر قه‌زاف ‌‬ ‫ی واڵت چادر هه‌ڵده‌دات كه‌ دواترینیان ئه‌و چادر‌ه‬ ‫گه‌شته‌كانیدا بۆ ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی فه‌نزوێال له‌سه‌ر كه‌ناری‌ كاریبی‌ له‌ساڵی‌ رابردوودا‬ ‫بوو له‌دورگ‌هی‌ مارگرێتا ‌‬ ‫هه‌ڵیدا‪.‬‬

nmnm_52  

rozhnamaya nmnm

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you