Issuu on Google+

‫ئاسۆ جه‌بار‬ ‫ل ‌ه دۆزه‌خێکی بچووک ده‌دوێت‬

‫گه‌نجان نایانه‌وێت‬ ‫کۆپی باوانیان بن‬

‫‪4‬‬

‫‪5‬‬

‫سه‌رنووسه‌ر‪ :‬شوان ئاده‌م ئه‌یڤه‌س‬

‫‪7‬‬ ‫بو خه‌لک‬ ‫له خه‌لکه‌و ‌ه‬ ‫‪7‬‬

‫‪28‬‬

‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫‪7‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌‬

‫‪17‬‬

‫‪%50‬ی پیاوان توندوتیژی سێکسی له‌دژی ژنه‌کانیان به‌کاردێنن‬

‫یه‌کشه‌ممه‌‬

‫‪2010/6/13‬‬

‫له‌کوردستان له‌شفرۆش ده‌گیرێت‌و له‌شکڕ ئازاد ده‌کرێت‬ ‫سێ گه‌نج‬ ‫به‌هه‌ڵ ‌ه گیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن‬

‫له‌ماوه‌ی هه‌فته‌ی رابردوودا سێ گه‌نج گیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن‪ ،‬دوانیان به‌هۆی‬ ‫فیشه‌كه‌وه‌و ئه‌ویتریان به‌هۆی خواردنی ده‌رمانه‌وه‌‪.‬‬ ‫شه‌و ‌ی ‪10‬ـ ‪‌ 11‬ی ئه‌م مانگ‌ه له‌گه‌ڕه‌ك ‌ی سلێمان ‌ی تاز‌ه به‌هۆ ‌ی ده‌ستكاریكردن ‌ی‬ ‫ده‌مانچه‌وه‌‪ ،‬كورێك فیشه‌كێك ‌ی له‌ده‌ست ده‌رده‌چێت‌و گه‌نجێك ‌ی ته‌مه‌ن ‪21‬ساڵی‬ ‫هاوڕێ ‌ی خۆی ده‌كوژێت‪ ،‬هاوكات گه‌نجێكی تریش ك‌ه كارمه‌ندی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫نشینگ‌ه ‌ی سلێمانی ده‌بێت‪ ،‬به‌هۆی له‌ده‌ست ده‌رچونی فیشه‌كه‌و‌ه خۆی ده‌كوژێت‪،‬‬ ‫ئه‌و گه‌نج‌ه له‌كاتی ده‌وامی خۆیدا شه‌و به‌ده‌ستی خۆی خۆی ده‌كوژێت‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌و‌ه گه‌نجێكی ته‌مه‌ن ‪21‬ساڵ به‌هۆی خواردنی حه‌به‌و‌ه به‌هه‌ڵ‌ه گیان‬ ‫له‌ده‌ست ده‌دات‌و به‌پێی هه‌ندێك زانیارییش ئه‌و گه‌نج‌ه باری ده‌رونی ته‌واو نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ده‌رباری گیان له‌ده‌ستدانی ئه‌و سێ گه‌نجه‌‪ ،‬عه‌مید نه‌جمه‌دین كه‌ریم به‌رێوه‌به‌ری‬ ‫به‌رێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی‪ ،‬ئه‌و هه‌واڵ‌ه پشتڕاستده‌كاته‌وه‌و جه‌خت‬ ‫له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه چه‌ند كه‌سێك له‌سه‌ر ئه‌و كێشان‌ه ده‌ستگیركراون‌و لێكۆڵینه‌وه‌ش‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬

‫نرخ‪750 :‬دینار‬

‫له‌ماوه‌ی پێنج مانگی‬ ‫رابردوودا ‪ 11152‬بتڵ خوێن‬ ‫به‌خشراو‌ه‬

‫‪7‬‬

‫کوڕه‌که‌ی ئه‌مینداری یه‌کگرتوو کچی سفوری به‌الو‌ه جوانه‬

‫ئه‌یوب لهۆنی‪ ،‬كوڕی سه‌اڵحه‌دین به‌هائه‌دینی‬ ‫ئه‌مینداری گشت ‌ی یه‌كگرتووی ئیسالمی‬ ‫كوردستان‪ ،‬له‌دیمانه‌یه‌كیدا له‌گه‌ڵ نم نم‪،‬‬ ‫ورده‌كاریی ژیان ‌ی تایبه‌ت ‌ی خۆ ‌ی ده‌خاته‌ڕوو‪،‬‬ ‫ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه كوڕ ‌ی پیاوێك‌ه تا‬ ‫ده‌مرێت ده‌بێت حه‌زربكات‪ ،‬جا له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫زۆر زۆر ڕقی له‌كاری حیزبی‌و سیاسییه‌‪،‬‬ ‫یه‌كێك له‌ئاواته‌كانی ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه باوكی واز‬ ‫له‌ئه‌میندارێتی حیزب بهێنێت‪« ،‬ئه‌سڵه‌ن‬ ‫هه‌ستی سیاسیم نییه‌و تاقه‌تی ته‌عبیر‌و‬ ‫تاكتیك‌و هێنان‌و بردنم نییه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بهێڵن‬ ‫وه‌كو ڕێكخه‌ری ڕۆژنامه‌وانی باوكم قس‌ه‬ ‫بكه‌م‪ ،‬ئه‌یقه‌ومێنم»‪.‬‬

‫‪3‬‬

‫ئه‌و نه‌خۆشیی ‌ه چیی ‌ه ک ‌ه ل ‌ه ئایدز خێراتر باڵوده‌بێته‌وه‌؟‬

‫‪16‬‬

‫ریکالم‬


‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫‪3‬‬

‫"كوڕ‌ه سینه‌ماكاره‌ك ‌ه ‌ی ئه‌میندار ‌ی یه‌كگرتوو زۆر بێزار‌ه له‌خوتبه‌ی جومعه‌ی ئه‌م ده‌وروزه‌مان ‌ه‬ ‫"ئه‌گه‌ر باوكم ئه‌میندار نه‌بوای ‌ه باوكێكی زۆر میهره‌بانتر ده‌بوو‬ ‫ئ���ه‌و كوڕێك���ی ڕێكپۆش‌و‬ ‫س���ینه‌ماكارێكی به‌مۆدێله‌‪،‬‬ ‫ته‌مه‌ن���ی ‪20‬س���اڵه‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫قسه‌ی له‌گه‌ڵ بكه‌یت هه‌رگیز‬ ‫نازانی���ت ك ‌ه كوڕی پیاوێك ‌ه‬ ‫ك ‌ه ئه‌مین���داری حیزبێكی‬ ‫ئیسالمییه‌‪ ،‬ئه‌و تاك ‌ه كوڕ‌ه‬ ‫ك ‌ه تائێس���تا له‌ناوجه‌رگه‌ی‬ ‫حیزب ‌ه ئیس�ل�امییه‌كانه‌و‌ه‬ ‫ده‌س���تی دابێت��� ‌ه كاری‬ ‫سینه‌ما‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و له‌ڕێگه‌ی‬ ‫خ���ول بینین���ه‌و‌ه بووه‌ت ‌ه‬ ‫سینه‌ماكار نه‌وه‌ك خوێندنی‬ ‫كۆلێ���ژ‪ ،‬هه‌ربۆی��� ‌ه به‌نیاز‌ه‬ ‫له‌ئێس���تادا تاقیكردنه‌وه‌ی‬ ‫ده‌ره‌ك���ی ب���كات‌و درێ���ژ‌ه‬ ‫به‌خوێندنی سینه‌ما بدات‪.‬‬ ‫سازدانی‌‪ :‬به‌رزان عه‌ل ‌ی حه‌م‌ه‬ ‫ئه‌یوب لهۆن������ی‪ ،‬كوڕی س������ه‌اڵحه‌دین‬ ‫به‌هائه‌دین������ی ئه‌مین������داری گش������ت ‌ی‬ ‫یه‌كگرتووی ئیس���ل��امی كوردس������تان‪،‬‬ ‫له‌دیمانه‌یه‌كیدا له‌گه‌ڵ نم نم‪ ،‬ورده‌كاریی‬ ‫ژیان ‌ی تایبه‌ت ‌ی خۆ ‌ی ده‌خاته‌ڕوو‪ ،‬ئاماژ‌ه‬ ‫به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه كوڕ ‌ی پیاوێك‌ه تا ده‌مرێت‬ ‫ده‌بێت حه‌زربكات‪ ،‬جا له‌به‌رئه‌وه‌ی زۆر‬ ‫زۆر ڕقی له‌كاری حیزبی‌و سیاس������ییه‌‪،‬‬ ‫یه‌كێك له‌ئاواته‌كانی ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه باوكی واز‬ ‫له‌ئه‌میندارێتی حیزب بهێنێت‪"،‬ئه‌سڵه‌ن‬ ‫هه‌ستی سیاسیم نییه‌و تاقه‌تی ته‌عبیر‌و‬ ‫تاكتیك‌و هێن������ان‌و بردنم نییه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بهێڵن وه‌كو ڕێكخ������ه‌ری ڕۆژنامه‌وانی‬ ‫باوكم قس‌ه بكه‌م‪ ،‬ئه‌یقه‌ومێنم"‪.‬‬

‫ده‌ك‌هم‌و باوكم خه‌به‌رم ده‌كاته‌و‌ه‌و ده‌چم‌ه‬ ‫هه‌موو جومعه‌كانیش‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه زۆر‬ ‫بێزارم له‌خوتبه‌ی جومعه‌ی ئه‌م ده‌ورو‬ ‫زه‌مانه‌ی‌ه به‌داخه‌و‌ه به‌تایبه‌ت هی شاری‬ ‫هه‌ولێر زۆر قسه‌ی دووباره‌و دورودرێژه‌‪،‬‬ ‫هی سلێمانی تۆزێك باشتره‌‪ ،‬ئه‌م جومعه‌ی‌ه‬ ‫له‌خوتبه‌كه‌دا مامۆستا به‌ئاشكرا مۆندیالی‬ ‫حه‌رامكرد‪ ،‬وتی مۆندیال وه‌ختكوشتنه‌و‬ ‫وه‌ختكوشتنیش به‌نه‌صی ئایه‌ت حه‌رامه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بمزانییای‌ه بێڕیزی نییه‌و گوناهم‬ ‫ناگات خوتبه‌كه‌م جێده‌هێشت‪ ،‬هه‌ر ئه‌و‬ ‫ئه‌قڵه‌ی‌ه خه‌ڵكی موس������وڵمان تێكده‌دات‪،‬‬ ‫سیستمی بیركردنه‌وه‌ی ئیسالمییه‌كان‬ ‫مه‌ال تێكی������داوه‌و ده‌بێت مه‌الش چاكی‬ ‫بكاته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر مه‌الیه‌كیشم بینیو‌ه پێموتووه‌‪.‬‬

‫براده‌رانی‬ ‫یه‌كگرتوو‬ ‫سه‌ریان‬ ‫لێشێواو‌ه ك ‌ه‬ ‫ده‌ڵێن ئه‌م‬ ‫براده‌ر‌ه نه‌ئه‌مال‬ ‫ده‌گرێت‌و نه‌ئه‌وال‬ ‫گه‌وره‌ی لێده‌كردم‪ ،‬به‌مه‌فهومی هاندان‬ ‫بۆ كاری س������ینه‌ما هانی نه‌داوم‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫خۆی له‌سینه‌ما نازانێت‌و ئیختیصاصی‬ ‫ش������تێكی تره‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی ك‌ه‬ ‫ڕێگری م������ن نه‌بوو‌ه‌و ئازادییه‌كی دامێ‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه بۆ خۆی نه‌ك بوو‌ه هاندان‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫بوو‌ه پاڵنان‌و فڕێیدام به‌ره‌و دنیایه‌كی تر‪.‬‬

‫به‌رزان‪ :‬كه‌وات‌ه سه‌رسام نیت‬ ‫به‌پۆسته‌كه‌ی باوكت؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬هیچ به‌و پۆس������ت‌ه سه‌رسام نیم‪،‬‬ ‫هه‌س������تده‌كه‌م ئه‌گه‌ر باوك������م ئه‌میندار‬ ‫نه‌بوای‌ه باوكێكی زۆر میهره‌بانتر ده‌بوو‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه ئێس������تا زۆرباش‌ه له‌گه‌ڵمان‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وكات‌ه باشتر ئاگای لێمان ده‌بوو‪،‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬له‌كه‌یه‌و‌ه كاری سینه‌ما‬ ‫چونك‌ه به‌هۆی سه‌رقاڵی به‌ئیشه‌كانیه‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌یت؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬پێش������تر موتاڵه‌عه‌ی زۆرم هه‌بوو نه‌یتوانیو‌ه زۆر به‌ئێم‌ه بگات‌و به‌جۆرێك‬ ‫له‌سه‌ر س������ینه‌ما‪ ،‬به‌اڵم له‌ساڵی ‪2005‬ه‌و‌ه له‌جۆره‌كان باوكێكی سه‌د له‌سه‌د بێت‪،‬‬ ‫ده‌ستمكرد به‌پراكتیككردنی خوێندنی به‌اڵم له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و مه‌شغه‌ڵه‌ته‌شیه‌دا‬ ‫س������ینه‌ما‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر پۆلێنی بكه‌م من ك‌ه دێته‌و‌ه بۆ ماڵه‌و‌ه هه‌ر باوك‌ه بۆ ئێمه‌‪.‬‬ ‫زیات������ر خوێندوومه‌ت������ه‌و‌ه تاوه‌كو ئیش‬ ‫بكه‌م له‌س������ینه‌ما‪ ،‬چونك‌ه م������رۆڤ دوو به‌رزان‪ :‬حه‌زت له‌و‌ه نی‌ه بچیت‌ه‬ ‫گوێ‌و ی������ه‌ك ده‌می هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێت زۆری جێگه‌كه‌شی؟‬ ‫گوێ لێبێت‌و كه‌متر نیشان بدات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌یوب‪ :‬هه‌رگیز‪ ،‬ئه‌و‌ه به‌ڕاشكاوی ده‌ڵێم‬ ‫له‌س������اڵی ‪ 2006‬فیلمێكم دروستكرد ك‌ه ك‌ه زۆر زۆرم ڕق له‌ئیشی حیزبییه‌‪.‬‬ ‫باسی به‌یه‌كگه‌یشتنی دوو نه‌ته‌و‌ه ده‌كات‬ ‫له‌عێراق ك‌ه ئه‌وانیش كورد‌و عه‌ره‌بن‪ ،‬ئه‌و به‌رزان‪ :‬باوك‌و دایكت هه‌ورامیین‪،‬‬ ‫فیلم‌ه به‌ناو ‌ی بۆنی جه‌نگ بوو‪ ،‬ویستم كه‌چی وتت هه‌ورامیش نازانم؟!‬ ‫له‌بینه‌ری ده‌ره‌وه‌ی بگه‌یه‌نم ك‌ه عێراقێك‌و ئه‌یوب‪ :‬نا‪ ...‬به‌داخه‌وه‌‪ ،‬له‌ناو ژینگه‌یه‌كی‬ ‫دوو نه‌ته‌وه‌و دوو زمان هه‌ی‌ه‌و له‌یه‌كتری هه‌ورامی گه‌ور‌ه نه‌بووین‪ ،‬ڕاست‌ه دایك‌و‬ ‫ناگه‌ن‪ ،‬ئه‌م دوو نه‌ته‌وه‌ی‌ه پێویستیان به‌دوو باوكم هه‌ورامین‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ند‌ه هه‌ورامی‬ ‫ش������تی جیاواز‌ه ك������‌ه پێیده‌وترێت دوو له‌ده‌وروبه‌رمان نه‌بوو‌ه ك‌ه قس������‌ه بكه‌ین‪،‬‬ ‫ده‌وڵه‌ت‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی ڕاشكاوان‌ه ئیعالنی ئێستا ئه‌گه‌ر به‌هه‌ورامی قسه‌بكه‌ین حه‌یام‬ ‫ئینفیصاڵم كرد له‌عێراق‪ ،‬من له‌و فیلمه‌دا ده‌چێت! زۆر كه‌یفم به‌فه‌زای هه‌ورامان‬ ‫وتم كورد پێویس������تی به‌و‌ه نیی‌ه له‌گه‌ڵ دێ������ت‌و له‌س������اڵێكدا چه‌ن������د جارێك‬ ‫عێراقدا بێت‪ .‬به‌گش������تی چوار كورت‌ه س������ه‌ردانی ئه‌وێ ده‌كه‌م‪ ،‬چونك‌ه ئه‌وێ‬ ‫فیلمم هه‌ی‌ه ك‌ه دانه‌یه‌كیان دیكۆمێنتارییه‌و شوێنی دروستكردنی فیلمه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وانیتریش شۆرت فیلمن‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬تۆ ڕه‌خنه‌ی ئه‌وه‌ت هه‌بوو‬ ‫ك‌ه ئیسالمییه‌كان یان زۆر به‌توندی‬ ‫به‌رزان‪ :‬تۆ كوڕی ئه‌مینداری گشتی‬ ‫حیزبێكی ئیسالمیت‪ ،‬ئایا باوكت ڕێگر ملی سیاسه‌ت ده‌گرن‪ ،‬یان زۆر‬ ‫به‌توندی ملی دین ده‌گرن‪ ،‬ڕه‌خنه‌یان‬ ‫نه‌بوو‌ه له‌وه‌ی كاری سینه‌ما بكه‌یت؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬قه‌رار نیی������‌ه هه‌ركه‌س منداڵی لێ نه‌گرتوویت ك‌ه خه‌ریك ‌ی كاری‬ ‫یه‌كگرتوو ب������وو ئیتر ده‌بێت یه‌كگرتوو سینه‌مایت؟‬ ‫ده‌رچێ������ت‌و وه‌ك������و یه‌كگرت������ووش ئه‌یوب‪ :‬من ئیشێكم كرد ك‌ه یه‌كگرتووی‬ ‫بیربكاته‌وه‌و هه‌ر ده‌بێت ئه‌و ئیشانه‌ش ناچارك������رد گرنگی بدات به‌ش������تێك‬ ‫بكات ك������‌ه یه‌كگرت������ووه‌كان ده‌یكه‌ن‪ ،‬به‌ناوی سینه‌ما‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی ئۆتۆماتیكی‬ ‫ڕق������م زۆر له‌و مه‌له‌كییه‌ته‌ی������ه‌‪ ،‬له‌هه‌موو ك‌ه ك������وڕی س������ه‌رۆكی حیزبه‌كه‌یان‬ ‫ته‌مه‌ن������م واهه‌س������تده‌كه‌م خوا توش�������� خه‌ریكی ئیش������ێك بێت ئ������ه‌و‌ه ده‌بێت‌ه‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی زۆر ناخۆشی كردووم ئیشی حیزبه‌كه‌ش‪ ،‬به‌داخه‌و‌ه كۆمه‌ڵگه‌ی‬ ‫ك‌ه تاده‌مرم له‌كۆڵم نابێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌وه‌ی‌ه ئێم‌ه وای������‌ه ده‌ڵێن ك������وڕی ئه‌مینداری‬ ‫ك‌ه ك������وڕی پیاوێكم ك‌ه تاده‌مرم ده‌بێت یه‌كگرتووی ئیسالمی خه‌ریكی سینه‌مایه‌‪،‬‬ ‫حه‌زه‌ر بكه‌م‪ .‬ناڵێم سه‌رجه‌م ئازادییه‌كان‪ ،‬یه‌كسه‌ر ناوه‌كه‌ی دێنن‌ه ناوه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم هه‌شتا ده‌رس������ه‌دی ئازادییه‌كانی ب������ه‌ره‌و ڕووم ده‌بنه‌و‌ه به‌ئێس ئێم ئێس‌و‬ ‫من وه‌رگیراوه‌‪ ،‬ب������ه‌اڵم باوكم جۆرێك ته‌له‌فۆن‌و ئێم‌هل‌و ته‌نانه‌ت ڕووبه‌ڕووش‪،‬‬ ‫له‌كرانه‌وه‌ی تیابوو‪ ،‬ده‌یوت ئه‌یوب پێش هه‌ر ته‌قه‌بول������ی ناكه‌ن ك‌ه من خه‌ریكی‬ ‫ئه‌وه‌ی ك������وڕی من بێت ئینس������انێكه‌‪ ،‬س������ینه‌مام‪ .‬له‌گه‌ڵ مامۆستایه‌كی ئایینی‬ ‫م������ن منداڵیش بووم بی������رم دێت ڕه‌ئی یه‌كگرتوو بوو به‌مناقه‌ش������ه‌مان له‌سه‌ر‬ ‫وه‌رده‌گرتم‌و پرسیاری زۆر سه‌یر‌و گه‌ور‌ه س������ینه‌ما‪ ،‬ده‌یوت ناڵێم حه‌رام‌ه به‌س بۆ‬

‫ئه‌یوب لهۆنی کوڕی سه‌الحه‌دین به‌هادین‬ ‫كۆمه‌ڵگای ئێم‌ه قه‌تعه‌ن نابێت‪ ،‬ده‌یوت‬ ‫ش������تێك بك‌ه ك‌ه خزمه‌تی به‌ئیس���ل��ام‬ ‫كردبێت‪ ،‬پێموت فیلمی ڕیساله‌‪ ،‬ده‌یوت‬ ‫نا ئه‌و‌ه س������ینه‌مایی نیی������ه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫ئه‌و‌ه فیلمێكی ‪35‬ملیمه‌و پڕۆفیش������ناڵ‬ ‫سینه‌مایی‌ه‌و ستافێكی ئه‌مریكی جوله‌ك‌ه‬ ‫دروستیان كردووه‌‪ ،‬هه‌رقه‌ناعه‌تی نه‌كرد‬ ‫ك‌ه فیلمی ریس������ال‌ه كارێكی سینه‌مایی‬ ‫بێت هه‌ر ده‌ی������وت ئ������ه‌و‌ه گێڕانه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫تاوه‌كو س������یدییه‌كی وێنه‌ی پشتی ئه‌و‬ ‫فیلمه‌م بۆ برد بۆ ئ������ه‌وه‌ی بزانیت ك‌ه‬ ‫ئه‌و فیلم‌ه ئاوا دروستكراوه‌و كاره‌كه‌ش‬ ‫كارێكی سینه‌ماییه‌و خزمه‌تی به‌ئیسالم‬ ‫گه‌یاندووه‌‪ ،‬وتم ئه‌و‌ه خزمه‌تی به‌ئیسالم‬ ‫كردوو‌ه ئ������ه‌ی تۆ چیت بۆ ئیس���ل��ام‬ ‫كردووه‌‪ ،‬ت������ۆ كۆمه‌ڵێك گه‌نجت له‌ناو‬ ‫مزگه‌وتێكدا قه‌تیس كردووه‌و واده‌زانیت‬ ‫ه������ه‌ر نوێژكردن‌و قورئ������ان خوێندن‬ ‫خزمه‌تكردن‌ه به‌ئیس���ل��ام‪ ،‬هات‌ه سه‌ر ئه‌و‬ ‫قه‌ناعه‌ته‌و ته‌نانه‌ت له‌خوتبه‌شدا به‌خه‌ڵكی‬ ‫وتبوو خه‌ڵكینا س������وود ل������ه‌و ته‌جروب‌ه‬ ‫سینه‌ماییان‌ه وه‌ربگرن (به‌پێكه‌نینه‌وه‌)!‬ ‫كولتورێك دروس������تبوو‌ه ك������‌ه ته‌نانه‌ت‬ ‫ناوی س������ینه‌ماش عه‌یبه‌ی‌ه به‌تایبه‌ت له‌م‬ ‫ش������اره‌‪ ،‬ڕه‌نگ‌ه ك������وڕه‌زای من بتوانێت‬ ‫وه‌كو ئیس���ل��امییه‌ك ئیش له‌سینه‌مادا‬ ‫بكات‪ ،‬ئیس���ل��ام وات‌ه مه‌ده‌نییه‌ت‪ ،‬كه‌وات‌ه‬ ‫ئێم‌ه پێویستمان به‌وه‌نیی‌ه خۆمان بكه‌ین‬ ‫به‌ساحێبی ئیس���ل��ام‪ ،‬تاحه‌دێكی باش‬ ‫خه‌ریك‌ه یه‌كگرتوو ب������ه‌ره‌و ئه‌و‌ه بڕوات‬ ‫زمانحاڵی كه‌س������ێكی س������فور‌و غه‌یر‌ه‬ ‫دین‌و نوێ������ژ نه‌كه‌ر بێت‪ ،‬با له‌و بازنه‌ی‌ه‬ ‫خۆمان ده‌ربازكه‌ین ك‌ه هه‌ركه‌س������ێك‬ ‫كوڕی باش نه‌بوو یه‌كگرتوو نییه‌‪ ،‬یان‬ ‫هه‌ركه‌س یه‌كگرتوو بوو كوڕی چاكه‌‪،‬‬ ‫با ئه‌و دابه‌ش������كردنی حه‌اڵڵ‌و حه‌رام‌و‬ ‫به‌هه‌ش������ت‌و جه‌هه‌نم‌ه له‌مێشكی خۆمان‬ ‫بهێنین‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬ئێستا وابزانم له‌سلێمانی‬ ‫هه‌ندێك ئافره‌تی یه‌كگرتوومان هه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫سه‌رپۆشیان به‌سه‌ره‌و‌ه نییه‌و نوێژ ناكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌م‌ه س������تارت‌ه بۆدروس������تكردنی‬ ‫ئ������ه‌و فكره‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ك������‌ه تۆ خۆت كرد‬ ‫به‌حیزبێكی دینیی‌و حیزبێك ك‌ه هه‌ر‬ ‫ئه‌مه‌یه‌و ببێت‌ه ڕێژه‌ی نه‌گۆڕ بیست‌و دوو‬ ‫له‌سه‌ر حه‌وت‌و ئیتر نابێت هیچ بگۆڕێت‬ ‫ئه‌م‌ه هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬جا به‌داخه‌و‌ه زۆربه‌ی حیزب‌ه‬ ‫ئیس���ل��امییه‌كان وان‪ ،‬به‌شێكی گه‌وره‌ی‬ ‫یه‌كگرتووش وای‌ه به‌داخه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫جێی خۆش������به‌ختیی‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه ئه‌قڵی‬ ‫یه‌كگرتوو وانییه‌‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬وتت ل‌ه فه‌یس بووكدا له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆردۆغان براده‌ریت‪ ،‬ئایا تائێستا‬ ‫بینوته‌و ده‌تناسێت له‌نزیكه‌وه‌؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬پێموت������وو‌ه ك‌ه كوڕی كێم‪ ،‬هه‌ر‬ ‫چاالكییه‌ك������ی هه‌بێ������ت به‌لینك بۆم‬ ‫ده‌نێرێت‪ ،‬بینیویش������مه‌‪ ،‬ل������ه‌م ماوه‌یه‌دا‬ ‫له‌ڕۆژنام‌ه توركییه‌كان خوێندمه‌و‌ه ك‌ه‬ ‫نه‌خۆش������ه‌‪ ،‬زۆر زۆر پێم ناخۆشه‌‪ ،‬بۆی‌ه‬

‫ڕه‌نگ‌ه ڕاوێژكاره‌كانی وه‌اڵمم بده‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم زۆر پش������تگیری له‌ئیش������ه‌كانم‬ ‫ده‌كات‌و هه‌موو جارێكیش ده‌ڵێت ئێو‌ه‬ ‫وه‌كو ئێمه‌ن له‌كوردستان‪ ،‬من سه‌رسامم‬ ‫به‌هه‌ڵوێسته‌كانی ئه‌ردۆگان نه‌وه‌ك وه‌كو‬ ‫شه‌خسێك‪ ،‬چونك‌ه ئه‌گه‌ر باسی ق‌هد‌و‬ ‫قیاف‌ه بێت‪ ،‬من ق‌هد‌و قیافه‌ی باوكمم پێ‬ ‫جوانتره‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و س������ه‌رۆكی واڵتێكی‬ ‫هه‌شتا ملیۆن نه‌فه‌ریی‌ه‌و مه‌وقعیه‌ته‌كه‌ی‬ ‫زۆر له‌كاك مه‌س������عود‌و م������ام جه‌الل‌و‬ ‫ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد گه‌وره‌تره‌‪ ،‬ئه‌و ده‌توانێت‬ ‫به‌ده‌عوه‌تنامه‌ی������ه‌ك ئۆبام������ا بێنێت‌ه ناو‬ ‫توركیاوه‌‪ ،‬چونك‌ه ڕه‌قه‌مه‌‪ ،‬وا هه‌ستده‌كه‌م‬ ‫له‌هه‌موو واڵت‌ه عه‌ره‌بییه‌كان به‌هه‌ڵوێستتره‌‪،‬‬ ‫غیره‌تی هه‌م������وو ئه‌و واڵت‌ه عه‌ره‌بییانه‌ی‬ ‫كۆكردووه‌ته‌وه‌و بردویه‌تی بۆ خۆی‪.‬‬

‫به‌رزان‪ :‬به‌نیاز نیت ژن بێنی‌؟ مه‌رج‌ه‬ ‫ژنه‌كه‌ت هه‌ر حیجاب بێت؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬ئه‌س������ڵه‌ن بی������رم نه‌كردووه‌ته‌و‌ه‬ ‫جارێ������ك ژن بهێنم‪ ،‬ب������ه‌اڵم زۆر ڕقم‬ ‫له‌ماكیاژی ژنه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌و كچانه‌شم‬ ‫پ������ێ جوان‌ه ك������‌ه س������فورن‌و ماكیاژ‬ ‫ناك������ه‌ن‪ ،‬چونك‌ه ماكیاژ یه‌عنی درۆیه‌و‬ ‫جوانیی له‌ژن ده‌س������ێنێته‌وه‌‪ .‬حه‌زده‌كه‌م‬ ‫حیجاب بێت ئه‌مه‌ش وه‌كو حه‌ز‪ ،‬نه‌ك‬ ‫وه‌كو دین‌و موس������وڵمانێتی‌و شتی وا‪،‬‬ ‫چونك‌ه له‌ئیس���ل��امدا ڕێگه‌ت پێدراو‌ه‬ ‫ژنی مه‌سیحی‌و جوله‌ك‌ه بهێنیت‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫شته‌كان زۆر كراوه‌ترن‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬كه‌متر قسه‌مان له‌سه‌ر سینه‌ما‬ ‫كرد‪ ،‬له‌سینه‌ماكاره‌كاندا سه‌رسامیت‬ ‫به‌كێ؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬ئێم‌ه بزوتنه‌وه‌یه‌كی فیلمسازی‬ ‫زۆر باشمان هه‌ی‌ه ك‌ه ده‌توانێت سینه‌ما‬ ‫دروستبكات‌و تاڕاده‌یه‌كیش دروستبووه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕای من حكومه‌ت ئه‌وه‌نده‌ی پار‌ه ‌ی داو‌ه‬ ‫به‌س������ینه‌ماكاره‌كان خۆی بوو‌ه به‌ڕێگر‬ ‫له‌به‌رده‌م سینه‌ما‪ .‬ده‌بێت حكومه‌ت پار‌ه‬ ‫بۆ بونیادی س������ینه‌ما سه‌رفبكات نه‌ك‬ ‫چوارسه‌د ملیۆن بدات به‌ده‌رهێنه‌رێك‌و‬ ‫بچێت س������ه‌د ملیۆنی تێدا سه‌رفبكات‪.‬‬ ‫حكومه‌ت سینه‌ما وه‌ك یاریی مندااڵن‬ ‫سه‌یر ده‌كات‪ ،‬تائێستا هه‌زمی سینه‌مای‬ ‫نه‌كردووه‌و ش������تێك ناناسێت به‌ناوی‬ ‫سینه‌ما‪ ،‬ته‌نها فیلم ده‌ناسێت‪.‬‬

‫به‌رزان‪ :‬له‌سه‌ركرد‌ه كورده‌كاندا به‌كێ‬ ‫سه‌رسامیت؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬به‌داخه‌و‌ه به‌هیچیان‪ ،‬به‌اڵم جگ‌ه‬ ‫له‌ئه‌ردۆگان سه‌رسامم به‌ئۆباما‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫كه‌س������ێك بوو له‌خ������ۆی ڕابینی بوو‬ ‫به‌سه‌رۆك ‌ی ئه‌مریكا‪ ،‬خۆم هه‌ندێ شتم‬ ‫نوسیوه‌و ده‌ڵێم به‌شێك له‌پلیكانه‌كانی‬ ‫ژیان ش������كاوه‌و ده‌بێت بازیان به‌سه‌ردا به‌رزان‪ :‬فیلمه‌كانی تۆ چه‌ندیان تێچوو؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬كورته‌فیلمێكی������ان ‪150‬هه‌زار‬ ‫بدرێت‪ ،‬ئۆباماش ئه‌و بازه‌ی دا‪.‬‬ ‫دیناری تێچوو‪ ،‬خ������ۆم مۆنتاژم كرد‌و‬ ‫ته‌صویرم ك������رد‌و ده‌رهێنانم بۆكرد‌و‬ ‫به‌رزان‪ :‬ئیجازه‌ی سایه‌قیت هه‌یه‌؟ یان‬ ‫س������تۆری ب������ۆردم بۆنوس������ی‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫مۆنیكاكه‌ی باوكت ده‌به‌یت‌ه ده‌ره‌وه‌؟‬ ‫ئه‌ویوب‪ :‬س������ایه‌قه‌كانی باوك������م نایه‌ڵن له‌ده‌وروبه‌ر‌ه ئیس���ل��امییه‌كه‌ی خۆمدا‬ ‫مۆنیكاك������‌ه به‌رم������‌ه ده‌ره‌و‌ه ده‌ڵێ������ن كه‌س ناناسم ئیشی س������ینه‌مام له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌یشكێنیت‪ ،‬خۆشم سه‌یاره‌م نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ب������كات‪ ،‬كه‌وات������‌ه ده‌بێت ل������ه‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫له‌ماڵه‌و‌ه هۆندایه‌ك������ی ‪2003‬مان هه‌یه‌و یه‌كگرت������وو بیهێننم‪ ،‬ئ������ه‌وه‌ش بۆ من‬ ‫دووجاریش وه‌رگ������ه‌ڕاوه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بچم‌ه ڕێك نه‌ده‌كه‌وت‪ ،‬چونك‌ه سه‌ره‌تا كه‌سم‬ ‫نه‌ده‌ناسی‪.‬‬ ‫ده‌ره‌و‌ه به‌و هۆندای‌ه ده‌ڕۆم‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬خۆ پاسه‌وان‌و شتی وات‬ ‫له‌گه‌ڵدا نیی‌ه ك‌ه ده‌چیت‌ه ده‌ره‌وه‌؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬س������یكیوریتی‌و حیمایه‌و به‌زم‌و‬ ‫ڕه‌زمم نیی‌ه به‌ته‌نی������ام‪ ،‬به‌اڵم ك‌ه ده‌چم‌ه‬ ‫ده‌ره‌و‌ه حه‌زه‌ری ئه‌منیه‌تی ئه‌لیكترۆنی‬ ‫ده‌كه‌م‪ ،‬به‌ته‌له‌فۆن س������ێ چوار ش������وێن‬ ‫ئ������اگادار ده‌كه‌مه‌و‌ه ك‌ه م������ن له‌كوێم‪،‬‬ ‫جگه‌له‌وه‌ش سیستمی ئه‌منی ئه‌لكترۆنیم‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه شوێنه‌كه‌م له‌سه‌ر (جی پی ئێس)‬ ‫دیاری بكات‪ ،‬وات‌ه له‌سه‌ر كۆمپیوته‌ره‌كه‌ی‬ ‫ئۆفیس به‌هۆی مۆبایله‌كه‌مه‌و‌ه ده‌رده‌كه‌وێت‬ ‫ك‌ه من له‌كوێم‪ ،‬هه‌رچه‌ن������د‌ه ئه‌و‌ه زۆر‬ ‫مه‌ترس������یداره‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بانده‌كان خه‌رقی‬ ‫تۆڕه‌كانی ئینته‌رنێت بكه‌ن هه‌میش‌ه پێت‬ ‫ده‌زانن ك‌ه تۆ له‌كوێیت‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬ئه‌ی ل‌ه نوێژ‌و خواپه‌رستیدا‬ ‫چۆنیت‪ ،‬نوێژی به‌یانیان ده‌كه‌یت؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬زۆرباشم‪ ،‬ئیسالمییه‌كی ته‌واوم‬ ‫(به‌پێكه‌نین������ه‌وه‌) جا بۆی������‌ه براده‌رانی‬ ‫یه‌كگرتوو سه‌ریان لێشێواو‌ه ك‌ه ده‌ڵێن‬ ‫ئه‌م براده‌ر‌ه نه‌ئه‌مال ده‌گرێت‌و نه‌ئه‌وال‪،‬‬ ‫نوێژكه‌رێكی باشم‌و نوێژی به‌یانیانیش‬

‫به‌رزان‪ :‬مانگان‌ه موچ‌ه له‌باوكت‬ ‫وه‌رده‌گریت بۆ مه‌سره‌فی خۆت؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬هه‌تا ماوه‌یه‌ك������ی زۆر تاوه‌كو‬ ‫بووم ب������‌ه ‪‌14‬و ‪15‬س������اڵ ته‌نها له‌گه‌ڵ‬ ‫باوكم بووم‌و هیچ كارێكم نه‌بوو‪ ،‬دوای‬ ‫ئ������ه‌و‌ه له‌ته‌له‌ڤزیۆن������ی یه‌كگرتوو بووم‬ ‫به‌كارمه‌ندێكی ئاسایی‌و مه‌عاشی ئه‌وێم‬ ‫وه‌رده‌گرت‪ ،‬ئێستاش ماوه‌ی چوار مانگ‌ه‬ ‫الی باوكم ڕێكخ������ه‌ری ڕۆژنامه‌وانیم‌و‬ ‫موچه‌ی ئه‌و‌ه وه‌رده‌گ������رم ك‌ه بڕه‌كه‌ی‬ ‫چوارس‌هد‌و بیست هه‌زاره‌‪ ،‬ڕه‌نگ‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌رده‌وام نه‌بێ������ت‌و به‌ته‌مای خوێندنم‬ ‫ئه‌و كاته‌ش موچه‌كه‌م ده‌بڕێت‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫براكه‌ی ترم له‌جێگه‌ی من بوو ئێس������تا‬ ‫له‌سودانه‌‪ ،‬ك‌ه ڕۆیشت باوكم مووچه‌كه‌ی‬ ‫بڕی‪ ،‬به‌اڵم من ئه‌سڵه‌ن هه‌ستی سیاسیم‬ ‫نییه‌و تاقه‌تی ته‌عبیر‌و تاكتیك‌و هێنان‌و‬ ‫بردنم نییه‌و لێ ‌ی نازانم‪ ،‬ئه‌گه‌ر بهێڵن من‬ ‫وه‌كو ڕێكخه‌ری ڕۆژنامه‌وانی قس‌ه بكه‌م‬ ‫ئه‌یقه‌ومێنم‌و ڕاشكاوان‌ه قسه‌ده‌كه‌م‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌بێت تۆ موراعاتی حیزبی‌و سیاسی‬ ‫بكه‌یت‌و منیش ئه‌و تاكتیكان‌ه نازانم‌و‬ ‫زۆریش ڕقم لێیانه‌‪.‬‬

‫به‌رزان‪ :‬هاوڕێیه‌تیت نیی‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫كوڕی به‌رپرس‌ه سیاسییه‌كانی تری‬ ‫كوردستان؟‬ ‫ئه‌یوب‪ :‬وه‌اڵهی زۆرم حه‌ز له‌هاوڕێیه‌تی‬ ‫سیاسی نییه‌‪ ،‬من هه‌رچه‌ند‌ه ده‌مه‌وێت‬ ‫قه‌ناع������ه‌ت به‌خ������ۆم بكه‌م ك������‌ه ببم‬ ‫به‌براده‌رێكی صه‌میمی یه‌كێك ل‌ه كوڕ‌ه‬ ‫به‌رپرس‌ه غه‌یر‌ه یه‌كگرتووه‌كان‪ ،‬به‌اڵم ‬ ‫قه‌ناعه‌ت ناكه‌م‪ ،‬چونك‌ه وه‌كو زه‌واجی‬ ‫سیاسی وایه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ڕێز مام جه‌الل‬ ‫باش من ده‌ناس������ێت‌و زۆریش منی‬ ‫خۆشده‌وێت‌و مامۆستا عه‌لی باپیر‌و‬ ‫كاك مه‌س������عود‌و دكتۆر به‌رهه‌میش‬ ‫من ده‌ناس������ن‌و منیان خۆش������ده‌وێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌گ������ه‌ڵ كاك نێچیرڤاندا زۆر‬ ‫هاوڕێین‌و هه‌رجارێك ك‌ه دێت ده‌ڵێ‬ ‫چیتكرد فیلمه‌كانت������م بۆبنێره‌و زۆر‬ ‫ده‌ستخۆشیم لێده‌كات‪ .‬هه‌تا ئه‌و كاته‌ی‬ ‫ك‌ه ڕێكخستنه‌كانی براده‌رانی پارتی‬ ‫كۆببوونه‌وه‌و خه‌ریكب������وو ئه‌م بینای‌ه‬ ‫بسوتێنن وه‌كو ئه‌وه‌ی بادینان‪ ،‬كاك‬ ‫نێچیره‌ڤ������ان دواتر هات‌ه ئێره‌و داوای‬ ‫لێبووردنی كرد‪ ،‬من له‌والو‌ه وه‌ستابووم‬ ‫مه‌وزوعه‌ك‌ه له‌شتی سیاسییه‌و‌ه گۆڕا بۆ‬ ‫باسی سینه‌ما‌و شتی وا‪ ،‬ئیتر پێیانوت‬ ‫تۆ له‌سینه‌ما ك‌ه بگه‌ڕێ با باسی شتی‬ ‫تر بكه‌ین‪.‬‬

‫وه‌اڵمێك بۆ‬ ‫خاتوو به‌سم ‌ه‬ ‫له‌ژم������ار‌ه ‪‌ 27‬ی یه‌كش������ه‌مم‌ه‬ ‫‪ 2010/6/6‬رۆژنام������ه‌ ‌ی ن������م نم‬ ‫له‌الپه‌ڕه‌ ‌ی سێدا دیمانه‌یه‌ك ‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رێز به‌س������م‌ه محه‌مه‌د به‌رپرس ‌ی‬ ‫تواناكان ‌ی ژنان س������ازدراوه‌‌و ئه‌م‬ ‫به‌ڕێز‌ه ب������اس له‌متمان‌ه نه‌كردن ‌ی‬ ‫ژن������ان‌و هاوواڵتی������ان ده‌كات‬ ‫به‌هێزه‌كان������ ‌ی پۆلیس‌و بنكه‌كان ‌ی‬ ‫پۆلیس������یش به‌نارۆش������نبیر باس‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫ئێم������‌ه وه‌ك هێزه‌كان ‌ی پۆلیس������ ‌ی‬ ‫پارێزگا ‌ی س������لێمان ‌ی به‌م به‌ڕێز‌ه‬ ‫ده‌ڵێی������ن چ������ۆن رێ������ ‌ی به‌خۆیدا‬ ‫به‌ن������او ‌ی هاوواڵتی������ان‌و به‌تایبه‌ت‬ ‫ژنانه‌وه‌ ئه‌م وتانه‌ باڵوبكاته‌وه‌؟‬ ‫بۆ زانیار ‌ی ئ������ه‌م به‌رێز‌ه رۆژان‌ه‬ ‫به‌ده‌یان كه‌یس‌و كێش������ه‌ ‌ی ژنان‬ ‫روب������ه‌ڕوو ‌ی هێزه‌كان������ ‌ی پۆلیس‬ ‫ده‌بێت������ه‌و‌ه ك‌ه ئه‌م������ه‌ش ئه‌رك ‌ی‬ ‫سه‌رش������ان ‌ی ئێمه‌ی‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫یاس������ایی‌‌و ئه‌خالق ‌ی مامه‌ڵ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و كێشه‌‌و گرفتانه‌دا بكه‌ین‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫ئه‌م وتان‌ه ته‌نه������ا به‌بیروبۆچون ‌ی‬ ‫ئه‌م به‌ڕێز‌ه ده‌زانین‌و گوزارشت‬ ‫له‌ڕای‌ هاوواڵتییان ناكات‪.‬‬ ‫وته‌كان ‌ی ئه‌م به‌رێزه‌ش ده‌رباره‌ ‌ی‬ ‫بنكه‌كان ‌ی پۆلیس ره‌ت ده‌كه‌ینه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك‌ه دووبار‌ه ئه‌م به‌ڕێز‌ه رێ ‌ی‬ ‫به‌خۆی������داو‌ه به‌ب ‌ێ هیچ پێوه‌رێك‬ ‫باس له‌نارۆش������نبیری ‌ی ئه‌م بنكان‌ه‬ ‫بكات‪ ،‬ئێم‌ه پێمانوای‌ه ئه‌م به‌رێز‌ه‬ ‫له‌بابه‌ت������ ‌ی س������ه‌ره‌ك ‌ی الی������داوه‌‌و‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی ن������اڕه‌وا تۆم������ه‌ت‬ ‫په‌خ������ش ده‌كات بۆهێزه‌كان������ ‌ی‬ ‫پۆلیس‪ ،‬لێره‌و‌ه به‌م به‌رێز‌ه ده‌ڵیین‬ ‫باشتر‌ه له‌جیات ‌ی تۆمه‌تباركردن ‌ی‬ ‫هه‌رالیه‌نێك بچن������‌ه ناو ژنانه‌وه‌‌و‬ ‫له‌نزیكه‌و‌ه بزانن كێشه‌و گرفتیان‬ ‫چییه‌‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ رێز‌و خۆشه‌ویستیمان بۆ‬ ‫هه‌موو الیه‌ك‬ ‫راگه‌یاندن‌و په‌یوه‌ندیه‌كان ‌ی‬ ‫به‌ڕێوبه‌رایه‌ت ‌ی پۆلیس ‌ی پارێزگا ‌ی‬ ‫سلێمانی‌‬ ‫‪2010/6/7‬‬


‫‪2‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫ی نیشته‌جێبوون نیگه‌رانن‬ ‫ی یه‌كه‌كان ‌‬ ‫ی نرخ ‌‬ ‫گه‌نجان له‌به‌رز ‌‬

‫دانانی بیمه‌ی "نرخ ‌ی ئه‌و یه‌كان ‌ه له‌ئاستێكدای ‌ه ك ‌ه له‌توانا ‌ی دارای ‌ی ئێم ‌ه ‌ی گه‌نجدا نییه‌"‬

‫كاركردن‌و‬ ‫خانه‌نشینی‬ ‫له‌كه‌رتی‬ ‫تایبه‌تدا‬ ‫تاچه‌ند گرنگه‌؟‬

‫به‌بڕوای پسپۆڕانی ئه‌و بواره‌‪،‬‬ ‫بیمه‌ی كاركردن‌و خانه‌نشینی‬ ‫له‌كه‌رتی تایبه‌تدا گرنگیه‌كی زۆری‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆی‌ه كارمه‌ندانی كۆمپاینا‬ ‫ئه‌هلییه‌كان به‌پێویستی ده‌زانن بۆ‬ ‫پاشه‌رۆژیان ئه‌و بیمه‌یه‌ بكرێت‌ه یاسا‪.‬‬ ‫خه‌ڵك‬ ‫متمانه‌ی به‌كه‌رتی تایبه‌ت نیی‌ه‬ ‫سیروان ئه‌حمه‌دی ته‌مه‌ن ‪31‬ساڵ ك‌ه‬ ‫كارمه‌ن������دی كۆمپانیایه‌كی ئه‌هلیه‌و‬ ‫خه‌می ئه‌وه‌یه‌تی چه‌ند س������اڵێكی تر‬ ‫توانای كاركردن������ی نه‌مێنێت‌و به‌بێ‬ ‫موچ‌ه بكرێت‌ه ده‌ره‌وه‌‪" ،‬تا ‪25‬س������اڵی‬ ‫تریش ل������ه‌و كۆمپانیای������‌ه كار بكه‌م‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر یاس������ایه‌كی بیم������‌ه نه‌بێت ك‌ه‬ ‫چومه‌ده‌ره‌و‌ه له‌وێ وه‌ك������و ئه‌و‌ه وای‌ه‬ ‫له‌هیچ ش������وێنێك كارم نه‌كردبێت‪،‬‬ ‫چونك‌ه بێ موچ‌ه ده‌بم"‪،‬هه‌ربۆی‌ه ئه‌و‬ ‫گه‌نج‌ه یاس������ای بیم������ه‌ی كاركردن‌و‬ ‫خانه‌نش������ینی له‌كه‌رت������ی تایبه‌ت������دا‬ ‫به‌پێویست ده‌زانێت‪.‬‬ ‫هیچ یاسایه‌ك نییه‌‬ ‫بۆ بیمه‌ی‌ كه‌رتی‌ تایبه‌ت‬ ‫ئیس������ماعیل گه‌اڵڵ ‌ی ئه‌ندام ‌ی لیژنه‌ ‌ی‬ ‫دارای������ی‌‌و ئاب������ور ‌ی له‌په‌رله‌مان������ ‌ی‬ ‫كوردس������تان‪ ،‬پێیوای������‌ه هه‌رێم������ ‌ی‬ ‫كوردستان پێویست ‌ی به‌یاسایه‌ك هه‌ی‌ه‬ ‫ك‌ه كه‌رت ‌ی تایبه‌ت ناچار بكات دوا ‌ی‬ ‫دامه‌زراندن ‌ی كارمه‌ند له‌كۆمپانیاكه‌ ‌ی‬ ‫بیم������ه‌ ‌ی كاركردن������ ‌ی ب������ۆ دابنێت‪،‬‬ ‫"به‌داخ������ه‌و‌ه له‌واڵت������ ‌ی ئێم������ه‌دا هیچ‬ ‫یاس������ایه‌ك نیی‌ه بۆ بیمه‌ ‌ی كاركردن‬ ‫له‌كه‌رتی‌ تایبه‌تدا"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و ئه‌ن������دام په‌رله‌مان‌ه ب������اس له‌و‌ه‬ ‫ده‌كات ئه‌گه‌ر كرێكار یان كارمه‌ند‬ ‫بزان ‌ێ له‌كه‌رت������ ‌ی تایبه‌تدا بیم‌ه هه‌ی‌ه‬ ‫ڕووده‌كات‌ه كه‌رت ‌ی تایبه‌ت‪" ،‬پێویست‌ه‬ ‫كه‌رت ‌ی تایبه‌ت له‌كوردس������تان چاالك‬ ‫بكرێ������ت‪ ،‬چونك‌ه كه‌رت������ ‌ی حكوم ‌ی‬ ‫توش������ ‌ی هه‌اڵوس������انی گه‌ور‌ه بووه‌و‬ ‫‪‌ %25‬ی كارمه‌ندی������ش له‌ده‌زگاكان ‌ی‬ ‫حكومه‌ت زیاده‌ن"‪.‬‬ ‫بیمه‌ هه‌ل ‌ی كار زیاد ده‌كات‬ ‫یونس عه‌ل������ ‌ی مامۆس������تا له‌كۆلێج ‌ی‬ ‫كارگێڕی‌‌و ئابور ‌ی زانكۆ ‌ی سلێمانی‌‪،‬‬ ‫پێیوای‌ه بوون ‌ی بیم‌ه له‌كه‌رت ‌ی تایبه‌تدا‬ ‫قورس������ای ‌ی له‌س������ه‌ر كه‌رت ‌ی حكوم ‌ی‬ ‫كه‌مده‌كات������ه‌وه‌و هه‌ل������ ‌ی كاری������ش‬ ‫زیاده‌ده‌كات‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و ئام������اژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك������‌ه بیم‌ه‬ ‫له‌كه‌رت������ ‌ی گش������تیدا جێ������ ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫نه‌گرت������ووه‌و له‌كه‌رت ‌ی تایبه‌تیش������دا‬ ‫بوون ‌ی نییه‌‪" ،‬ئه‌مه‌ش بۆت‌ه هۆ ‌ی ئه‌وه‌ ‌ی‬ ‫هاوواڵتی������ان پش������ت به‌دامه‌زراندن ‌ی‬ ‫حكوم ‌ی بببه‌ستن "‪.‬‬ ‫ناوب������راو ب������اس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬ ‫حكومه‌ت������ ‌ی هه‌رێم������ ‌ی كوردس������تان‬ ‫له‌توانای������دا نیی������‌ه هه‌ل������ ‌ی كار ب������ۆ‬ ‫هاوواڵتی������ان بڕه‌خس������ێنێت‪" ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌موو تاكێك ‌ی كۆمه‌ڵگ‌ه بزان ‌ێ بیمه‌ ‌ی‬ ‫كاركردن له‌كه‌رت������ ‌ی تایبه‌تدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫كه‌رت ‌ی گشت ‌ی هه‌ڵنابژێرێت‌و رێژه‌ ‌ی‬ ‫فه‌رمانبه‌ر ‌ی حكومیش كه‌م ده‌بێته‌وه‌"‪.‬‬

‫دیلمان كه‌ریم‪ ،‬گه‌نجێك ‌ی ته‌مه‌ن ‪28‬ساڵ‌ه‌و‬ ‫ هۆگر كه‌مال له‌سلێمان ‌ی‬ ‫ماو‌ه ‌ی س������ ‌ێ س������اڵ‌ه ژیان ‌ی هاوس������ه‌ر ‌ی‬ ‫به‌ه������ۆ ‌ی گرانی������ ‌ی نرخ������ ‌ی یه‌كه‌كانی پێكهێن������او‌ه‌و له‌دوكانێكدا س������ه‌رقاڵ ‌ی‬ ‫نیشته‌جێبوونه‌و‌ه له‌هه‌رێمی كوردستان دوكانداریی������ه‌‪ ،‬هاوكات كرێچیی‌ه‌و باس‬ ‫گه‌نج������‌ه كه‌مده‌رامه‌ت������ه‌كان توان������ا ‌ی له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه هه‌موو گه‌نجێك ناتوان ‌ێ‬ ‫ده‌ستخستن ‌ی ئه‌و یه‌كانه‌یان نیی‌ه‌و گله‌یی ببێت‌ه خاوه‌ن ‌ی شوقه‌و له‌كرێچێت ‌ی ڕزگار ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌كه‌ن ك‌ه وێ������ڕا ‌ی زۆرو زه‌وه‌ند ‌ی ببێت‪" ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و پاره‌یه‌م پێبێت پێویستم‬ ‫یه‌كه‌كان ‌ی ��یشته‌جێبوون‪ ،‬به‌اڵم تائێستا به‌حكومه‌ت نابێت‪ ،‬خۆم ده‌چم زه‌ویه‌ك ‌ی‬ ‫نه‌بوونه‌ت������‌ه خاوه‌ن������ی یه‌كه‌ی������‌هك‌و بیر پێده‌كڕم‌و ده‌یكه‌مه‌وه‌‪ ،‬تائێس������تا به‌هۆی‬ ‫له‌خۆدروس������تكردن‌و ژیان ‌ی هاوسه‌ریی هه‌ژارییه‌و‌ه نه‌بومه‌ت‌ه خاوه‌نی خانوو"‪.‬‬ ‫بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬سه‌رۆكی ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنانیش له‌ب������ار‌ه ‌ی ئه‌و ش������وقان‌ه ‌ی ك������‌ه بڕیار‌ه‬ ‫جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه له‌به‌شی دووه‌می حكومه‌ت������ی هه‌رێم به‌ه������اوكار ‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫س������ندوقی نیش������ته‌جێبووندا زۆرینه‌ی كۆمپانیا خۆماڵییه‌كان دروستیان بكات‪،‬‬ ‫دیلمان لێی������ان بێ ئومێ������ده‌و ئاماژ‌ه ‌ی‬ ‫گه‌نجان ده‌بن‌ه خاوه‌نی خانوو‪.‬‬ ‫به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی موچه‌یه‌ك ‌ی دیاریكراویان به‌و‌ه دا ك‌ه له‌به‌ر واس������یته‌و خزمخزمێن‌ه‬ ‫نییه‌و ناتوان������ن بڕ‌ه پار‌ه ‌ی س������ه‌ره‌تا ‌ی به‌ر ئه‌وان ناكه‌وێ������ت‪" ،‬ئێم‌ه ‌ی گه‌نج ‌ی‬ ‫تۆماركردن ‌ی یه‌كه‌كان ‌ی نیش������ته‌جێبوون دام������او ناگرێته‌وه‌"‪ ،‬هه‌ربۆی������‌ه ئه‌وه‌ش‬ ‫بده‌ن‪ ،‬به‌ش������ێك له‌گه‌نجان بێبه‌ش ده‌بن ناشارێته‌و‌ه ك‌ه پێویست‌ه ئه‌وان فه‌رمانبه‌ر ‌ی‬ ‫ل������‌ه‌و یه‌كان‌ه ‌ی ك������‌ه له‌الی������ه‌ن كۆمپانیا حكومی ‌ی بن تابتوانن سوود له‌یه‌كه‌كان ‌ی‬ ‫خۆماڵییه‌كان������ه‌و‌ه بۆنیش������ته‌جێبوون نیشته‌جێبوون وه‌ربگرن‪.‬‬ ‫به‌ختیار مه‌ولود گه‌نجێك ‌ی ته‌مه‌ن ‪31‬ساڵ‌ه‌و‬ ‫دروستده‌كرێن‪.‬‬

‫تائێس������تا نه‌یتوانیو‌ه ژیان ‌ی هاوس������ه‌ر ‌ی‬ ‫پێكبهێنێ������ت‌و جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ك‌ه ئه‌و پڕۆژ‌ه ‌ی نیش������ته‌جێبوونان‌ه ته‌نها‬ ‫خزم������ه‌ت به‌ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان ده‌كات نه‌ك‬ ‫گه‌نج������ه‌كان‪" ،‬چونك‌ه نرخ ‌ی ئه‌و یه‌كان‌ه‬ ‫له‌ئاستێكدای‌ه ك‌ه له‌توانا ‌ی دارای ‌ی ئێم‌ه ‌ی‬ ‫گه‌نجدا نییه‌"‪.‬‬ ‫به‌ختیار‪ ،‬باس ‌ی له‌وه‌ش كرد ك‌ه زۆرێك‬ ‫له‌گه‌نجان ك‌ه ژیان ‌ی هاوسه‌ر ‌ی پێكده‌هێنن‬ ‫حه‌زده‌كه‌ن بچن‌ه خانویه‌ك ‌ی سه‌ربه‌خۆ ‌ی‬ ‫خۆیان نه‌ك بۆ ش������وقه‌‪" ،‬بۆی‌ه شوقه‌ش‬ ‫خزمه‌ت به‌گه‌نجان ناكات"‪.‬‬ ‫به‌رێوه‌ب������ه‌ری كۆمپانیاكانی وه‌به‌رهێنان‬ ‫جه‌خ������ت ل������ه‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه ك������‌ه نرخی‬ ‫یه‌كه‌كانیان گونجاو‌ه بۆ هاوواڵتیان‪.‬‬ ‫شاسوار عبدالواحید به‌رپرس ‌ی كۆمپانیا ‌ی‬ ‫نالیا باس������ ‌ی له‌و‌ه كرد ك‌ه ئه‌و پڕۆژان‌ه ‌ی‬ ‫له‌س������لێمان ‌ی ئه‌نجام ده‌درێن به‌ش������ێك‌ه‬ ‫له‌چاره‌س������ه‌ر ‌ی قه‌یران ‌ی نیشته‌جێبوون‪،‬‬ ‫"پڕۆژ‌ه هه‌ی‌ه ك‌ه نرخه‌كان ‌ی زۆر گونجاو‌ه‬ ‫بۆئه‌و هاواڵتیان‌ه ‌ی ك‌ه ب������ار ‌ی داراییان‬

‫دیاریكراوه‌" ‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه له‌ماو‌ه ‌ی‬ ‫دووس������اڵ ‌ی رابردوودا توانیویان‌ه ‪1700‬‬ ‫یه‌ك‌ه ‌ی نیش������ته‌جێبون له‌ش������ێو‌ه ‌ی شوق‌ه‬ ‫دروس������ت بكه‌ن بۆ ئه‌و هاواڵتیان‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫بار ‌ی داراییان دیاریكراوه‌‪" ،‬شوق‌ه ‌ی تێدا‬ ‫فرۆش������راو‌ه به‌نرخ‌و پێشه‌ك ‌ی دووهه‌زار‬ ‫دۆالر تاس������ ‌ێ هه‌زار‌و چوار سه‌د دۆالر‪،‬‬ ‫به‌مانگان‌ه ‌ی ته‌نها دوس������ه‌د بۆ سێسه‌د‬ ‫دۆالر‪ ،‬ك������‌ه ئه‌مه‌ش كرێ������ ‌ی مانگان‌ه ‌ی‬ ‫خانویه‌ك ‌ی ئاساییه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌وه‌رهێن������ه‌ر‌ه جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ك‌ه توانیویان‌ه له‌كۆ ‌ی ئه‌و ‪ 1700‬یه‌كه‌ی‌ه ‌ی‬ ‫دروستیان كردووه‌‪ 1000 ،‬یه‌كه‌یان بده‌ن‌ه‬ ‫گه‌نجان‪" ،‬گه‌نجێك������ ‌ی زۆر ‌ی تێدابوو‌ه‬ ‫پرۆس‌ه ‌ی هاوس������ه‌رگیر ‌ی ئه‌نجام نه‌داو‌ه‌و‬ ‫ئه‌و‌ه بۆت������‌ه هانده‌رێك ك‌ه پرۆس������‌ه ‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیر ‌ی ئه‌نجامبدات"‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی ده‌س������ته‌ی وه‌به‌رهێنان هێرش‬ ‫موح������ه‌ره‌م جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه‬ ‫له‌به‌ش������ی یه‌كه‌می پڕۆژه‌ی س������ندوقی‬

‫نیشته‌جێبووندا رێژه‌یه‌كی زۆر له‌گه‌نجان‬ ‫س������ودمه‌ند بوون له‌و یه‌كانه‌‪" ،‬له‌به‌شی‬ ‫دووه‌میشدا ك‌ه له‌مانگی حه‌وتی ئه‌مساڵه‌و‌ه‬ ‫ده‌ست پێده‌كات‪ ،‬به‌جۆرێك‌ه ك‌ه گه‌نجانی‬ ‫هه‌ژارو خه‌ڵكانی تری������ش ده‌توانن ببن‌ه‬ ‫خاوه‌نی خانووی خۆیان‪ ،‬به‌شێوه‌ی قیستی‬ ‫درێژخایه‌ن"‪.‬‬ ‫به‌پێی ئامارێكی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی ده‌سته‌ی‬ ‫وه‌به‌رهێنانی سلێمانی‪ ،‬ل‌ه ‪ 2006/8/1‬تا‬ ‫‪ ،2010 /5/31‬له‌پارێزگای س������لێمانیدا‬ ‫‪15‬ه������ه‌زارو ‪79‬یه‌كه‌ی نیش������ته‌جێبوون‬ ‫خراونه‌ت������‌ه ب������واری جێبه‌جێكردنه‌وه‌و‬ ‫‪ 9‬ه������ه‌زارو ‪ 447‬یه‌كه‌یان س������ندوقی‬ ‫نیشته‌جێبوونگرتونیه‌تیه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ئ������ه‌و ئامار‌ه س������ه‌رجه‌م یه‌كه‌كان‬ ‫له‌الیه‌ن ‪ 13‬كۆمپانیای كه‌رتی تایبه‌ته‌و‌ه‬ ‫جێبه‌جێ ده‌كرێ������ن به‌بڕی ‪ 980‬ملیۆن‌و‬ ‫‪282‬ه������ه‌زارو ‪357‬دۆالر ته‌رخانكراو‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن حكوم������‌هت‌و خاوه‌نی كۆمپانیا‬ ‫وه‌به‌رهێنه‌ره‌كانه‌وه‌‪.‬‬

‫كامیان ده‌كرێت ‌ه قوربانیی كامیان‪ :‬مۆندیال یان تاقیكردنه‌وه‌كان؟‬

‫ی ناو یانه‌كانم‬ ‫كچێك‪ :‬الیه‌نگری كوڕ ‌ه قۆزه‌كان ‌‬

‫ سه‌ربه‌ست مه‌نم ‌ی له‌سلێمان ‌ی‬ ‫ شیالن محه‌مه‌د له‌هه‌ڵه‌بج‌ه‬

‫له‌گ������ه‌ڵ لێدان ‌ی یه‌كه‌م فیك‌ه ‌ی مۆندیال ‌ی‬ ‫ئه‌مس������اڵدا خوێن������دكاران ده‌فت������ه‌رو‬ ‫كتێبه‌كانی������ان ف������ڕێ داب������وو به‌دیار‬ ‫ته‌له‌ڤزیۆنه‌كانه‌و‌ه خه‌م������ ‌ی ده‌رنه‌چوونی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كانیان بیرچوویه‌وه‌‪ ،‬هاوكات‬ ‫هه‌ن������دێ له‌كچانیی������ش وه‌ك ك������وڕان‬ ‫هه‌واداریی خۆیان بۆیانه‌كان ناشارنه‌وه‌و‬ ‫دڵخۆشن به‌و كوڕ‌ه قۆزان‌ه ‌ی به‌شداریان‬ ‫كردوو‌ه له‌مۆندیال ‌ی ئه‌مساڵدا‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌س������تپێكردن ‌ی ه������ه‌ر یارییه‌ك ‌ی‬ ‫مۆندیال ‌ی ئه‌مس������اڵدا‪ ،‬خوێندكاران واز‬ ‫له‌س������ه‌عیكردن ده‌هێنن‌و ده‌بن‌ه هانده‌ر ‌ی‬ ‫ئه‌و یانه‌ی‌ه ‌ی ك‌ه خوازیارن سه‌ركه‌وێت‌و‬ ‫زۆرێك له‌كچانیش ده‌بن‌ه هانده‌ر ‌ی ئه‌و‬ ‫یانان‌ه ‌ی ك‌ه كوڕ ‌ی قۆزیان تێدایه‌‪.‬‬ ‫ئاس������ۆ خالید‪ ،‬خوێندكاری دوانزه‌یه‌م ‌ی‬ ‫وێژه‌یی������‌ه‌و بۆپش������تگیریكردن له‌یان‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌رژه‌نتین‪ ،‬دوو تێش������ێرت ‌ی كڕیوه‌‪" ،‬تا‬ ‫كۆتای ‌ی مۆندیال له‌به‌ریان ده‌كه‌م"‪.‬‬ ‫ئه‌و‪ ،‬ك‌ه له‌باخ ‌ی گشتی‌ هه‌ڵه‌بج‌ه سه‌عی‬ ‫ده‌كرد باس������ ‌ی له‌و‌ه كرد ك������‌ه له‌كات ‌ی‬ ‫سه‌عیكردنیش������دا ب������ه‌رده‌وام ڕۆژنامه‌و‬ ‫گۆڤاره‌كان ده‌خوێنێت������ه‌و‌ه‌و ناتوان ‌ێ واز‬ ‫له‌هه‌واڵه‌كان ‌ی مۆندیال بهێنێ‌‪" ،‬نه‌گبه‌تی‬ ‫من له‌وای‌ه مۆندیال كه‌وتۆت‌ه ئه‌مساڵ ك‌ه من‬ ‫پۆلی دوانز‌هم‌و تاقیكردنه‌و‌ه ‌ی به‌كالۆرییم‬ ‫هه‌یه‌"‪.‬‬

‫کچان له‌نێو یانه‌کانیشدا چاو بۆ کوڕی قۆزو جوان ده‌گێرن‬ ‫ئاسۆ سه‌یركردن ‌ی مۆندیال ‌ی وه‌ك حه‌زو‬ ‫ئاره‌زوو لێكده‌دات������ه‌وه‌و له‌پێناویدا واز‬ ‫له‌سه‌عیكردن ده‌هێنێ‌‪" ،‬ئه‌گه‌ر كه‌وتبم‌ه‬ ‫خول������ ‌ی دووه‌میش ناتوانم واز له‌مۆندیال‬ ‫بێنم"‪.‬‬ ‫ئه‌ژین دڵش������اد‪19 ،‬س������اڵ‪ ،‬خوێندكاری‬ ‫كۆلێ������ژ ‌ی زانس������ت‌ه مرۆڤایه‌تییه‌كان������ ‌ی‬ ‫زانكۆ ‌ی سلێمانییه‌و ئاره‌زوویه‌ك ‌ی زۆر ‌ی‬ ‫بۆس������ه‌یركردن ‌ی یارییه‌كان������ ‌ی مۆندیال‬ ‫هه‌یه‌‪" ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌و‌ه ‌ی ئێستا تاقیكردنه‌وه‌م‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌وڵ ده‌ده‌م س������ه‌یر ‌ی هه‌موو‬ ‫یارییه‌كان بكه‌م"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی ت������ره‌و‌ه رۆزی به‌ختیار‪ ،‬كچ‌ه‬ ‫خوێندكارێكی دوانزه‌یه‌م ‌ی زانس������تیی‌ه‌و‬

‫ماو‌ه ‌ی ‪10‬س������اڵ‌ه الیه‌نگ������ر ‌ی به‌ڕازیله‌‪،‬‬ ‫پێیباش������‌ه هاوس������ه‌نگییه‌ك له‌نێ������وان‬ ‫سه‌عیكردن‌و سه‌یركردنی یارییه‌كانی‬ ‫مۆندیالدا ب������كات‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه به‌پێی ئه‌و‬ ‫خشته‌ی‌ه ‌ی ك‌ه ڕۆژان‌ه دوو كاژێر پشوو ‌ی‬ ‫بۆ خۆ ‌ی دانابوو‪ ،‬ناچار‌ه پش������ووه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫بدات������‌ه مۆندی������ال تا له‌س������ه‌عیكردن‬ ‫دوانه‌كه‌وێت‪" ،‬ڕاست‌ه مۆندیال گرنگه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم تاقیكردنه‌وه‌ی به‌كالۆریاش گرنگ‌ه‌و‬ ‫داهات������وو ‌ی خوێندكاری پێ������و‌ه به‌ند‌ه‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ئه‌بێ هه‌ردووكیانم هه‌بێت"‪.‬‬ ‫زۆرێك له‌كچان له‌كات ‌ی س������ه‌یركردن ‌ی‬ ‫یارییه‌كان ‌ی مۆندیاڵدا ده‌بن‌ه الیه‌نگر ‌ی‬ ‫ئ������ه‌و یانه‌ی‌ه ‌ی ك������‌ه زۆرتری������ن كوڕ ‌ی‬

‫جوان ‌ی تێدایه‌و سه‌رس������امن به‌شێواز ‌ی ناوبراو‪ ،‬ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك‌ه تاقیكردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌مساڵ وه‌ك سااڵن ‌ی پێشوو نییه‌‪" ،‬له‌به‌ر‬ ‫یاریكردنیان‪.‬‬ ‫سۆما كه‌مال‪19 ،‬ساڵ‪ ،‬الیه‌نگر ‌ی یان‌ه ‌ی ئ������ه‌و‌ه كات ‌ی س������ه‌یركردن ‌ی یارییه‌كانم‬ ‫ئیتاڵیایه‌و به‌رده‌وام سه‌یر ‌ی ئه‌و یارییان‌ه ده‌بێت"‪.‬‬ ‫ده‌كات ك‌ه هه‌ڵبژارد‌ه ‌ی ئیتالیا ‌ی تیایه‌‪ ،‬له‌الیه‌كی تره‌و‌ه س������ازان عه‌لی پێیوای‌ه‬ ‫"خۆشه‌ویس������تیم بۆهه‌ڵبژارد‌ه ‌ی ئیتاڵیا سه‌یركردن ‌ی یارییه‌كان‌و كات به‌فیڕۆدان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌ی بوون ‌ی ژماره‌یه‌ك یاریزان ‌ی له‌كات ‌ی سه‌عیكردن كارێك ‌ی هه‌ڵه‌یه‌‪.‬‬ ‫جوان‌و كه‌ش������خ‌ه له‌ریز ‌ی ئه‌و یانه‌یه‌دا"‪ ،‬ئ������ه‌و‪ ،‬جگ‌ه له‌كات ‌ی پش������وو��ان ‌ی هه‌موو‬ ‫هه‌ربۆی‌ه مۆندیال ‌ی ئه‌مس������اڵ بۆ سۆما كاته‌كان������ ‌ی ت������ر ‌ی بۆ س������ه‌عیكردن‬ ‫كاتێك ‌ی زۆر نه‌گونجاوه‌‪ ،‬چونك‌ه هاوكات‌ه ته‌رخانكردووه‌و به‌حه‌رام ‌ی ده‌زان ‌ی گه‌ر‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ تاقیكردنه‌وه‌كان������ ‌ی به‌كالۆری‌‪ ،‬سه‌یر ‌ی یارییه‌كان بكات‪" ،‬تاقیكردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫"ئاره‌زوو ‌ی زۆرم هه‌ڵبژارد‌ه ‌ی ئیتاڵیای‌ه‌و بكالۆریم هه‌یه‌‪ ،‬جگ‌ه له‌س������ه‌عیكردن‌و‬ ‫هه‌وڵ ده‌ده‌م س������ه‌یر ‌ی ئه‌و یاریان‌ه بكه‌م كۆششكردن بۆتاقیكردنه‌وه‌كان هه‌موو‬ ‫كه‌هه‌ڵبژارد‌ه ‌ی ئیتاڵیا ئه‌نجام ‌ی ده‌دات"‪ .‬كارێك������ی ت������ر حه‌رامه‌‪ ،‬بۆی������‌ه دوای‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌و‌ه بێس������تان ئیبراهیم‪ ،‬تاقیكردنه‌وه‌كان سه‌یری ده‌كه‌م‪ ،‬ئه‌وكات‬ ‫‪22‬س������اڵ ك‌ه خوین������دكار‌ه له‌به‌ش������ ‌ی كێبه‌رك ‌ێ توندت������ر ده‌بێت‌و یاریه‌كان‬ ‫راگه‌یان������دن الیه‌نگر ‌ی هه‌ڵب������ژارد‌ه ‌ی خۆشتر ده‌بن"‪.‬‬ ‫ئیس������پانیای‌ه‌و جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه عه‌بدواڵ عه‌بدولره‌حیم مامۆس������تایه‌كی‬ ‫ك‌ه به‌خۆشه‌ویس������ت ‌ی راوڵ ـه‌و‌ه سه‌یری ئاماده‌ییه‌و خاوه‌نی ‪21‬س������اڵ ئه‌زموون ‌ی‬ ‫وانه‌وتنه‌وه‌ی������ه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫یارییه‌كان ده‌كات"‪.‬‬ ‫زۆرێ������ك له‌خوێن������دكاران ده‌یانه‌وێت هه‌وڵدانی خوێندكار له‌م دواس������اتانه‌ی‬ ‫به‌پێ ‌ی به‌رنام‌ه سه‌یر ‌ی یارییه‌كان بك‌هن‌و تاقیكردنه‌وه‌كانی كۆتای ‌ی ساڵ‪ ،‬هه‌وڵدان‌ه‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كانی������ان له‌مۆندی������ال له‌ال بۆمس������ۆگه‌ركردنی داهاتووی خۆیان‪،‬‬ ‫"پێموای‌ه هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی‌ه خوێندكار‬ ‫گرنگتره‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵگ������ورد عه‌بدولره‌حم������ان ك������‌ه خۆی به‌مۆندیاله‌و‌ه سه‌رقاڵ بكات"‪.‬‬ ‫له‌مزگه‌وتێكدا سه‌رقاڵ ‌ی سه‌عیكردن بوو ئه‌و مامۆستای‌ه داوا له‌خوێندكاران ده‌كات‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا تاقیكردنه‌وه‌ك‌ه به‌گرنگتر ك‌ه له‌كات ‌ی تاقیكردنه‌وه‌كاندا كاته‌كان ‌ی‬ ‫ده‌زان������ ‌ێ له‌یاریه‌كانی مۆندیال‪" ،‬به‌پێی خۆیان بۆ هیچ ش������تێك به‌فیڕۆ نه‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌و كاته‌ی دامناو‌ه بۆسه‌عیكردن بواری "یارییه‌كان ‌ی مۆندی������ال كۆتاییان نایه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌شم هه‌ی‌ه سه‌یری یارییه‌كان بكه‌م"‪ .‬به‌اڵم تاقیكردنه‌وه‌كان كۆتاییان دێت"‪.‬‬

‫ێ خۆ ژ ده‌ست دده‌ت‬ ‫مامۆستایه‌كا ژن خۆ د سۆژیت و گیان ‌‬

‫پشت ‌ی رۆژنامه‌یا نم نم قه‌ستا ناڤ تازی ‌ێ‬ ‫ جه‌مال حسێن ل بادینان‬ ‫ك������ر ‌ی‌و ڤیا ‌ی هویربینیێن ڤ ‌ێ روودانا‬ ‫مامۆس������تایه‌كا ژن‌و خودان كچه‌كا ‪ 8‬دلته‌زی������ن ب ڤه‌گۆهێزیت ماال زه‌الم ‌ی‬ ‫هه‌یڤ������ی‌‪ ،‬ژ كه‌ربێ������ن هه‌ڤژین ‌ێ خۆ و ب هیچ ره‌نگه‌ك ‌ی راز ‌ی نه‌بوون باخڤن‪،‬‬ ‫خێزانا و ‌ی دا خۆ د سۆژیت و گیان ‌ێ به‌ل ‌ێ برای ‌ێ و ‌ێ كچ ‌ێ ژ هه‌م ‌ی دل ‌ێ خۆ‬ ‫خۆ ژ ده‌س������ت دده‌ت‪ ،‬پشت ‌ی مرنا و ‌ێ ڤیا باخڤیت‌و راستیا ڤ ‌ێ چیرۆك ‌ێ ب‬ ‫ئێكس������ه‌ر هه‌ڤژین ‌ێ و ‌ێ و خه‌سیا و ‌ێ ڤه‌گوهێزی������ت‪ .‬ب چاڤێن پر ‌ی رۆندك‬ ‫دهێن‌ه ده‌سته‌س������ه‌ركرن و نها ل ژێر ڤ‌ه دبێژیت‪ :‬خووش������كا من ل كولیژ ‌ێ‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كا ئه‌ڤینی ‌ێ دگه‌ل ڤ ‌ی كه‌س ‌ی‬ ‫ڤه‌كۆلیناپۆلیسانن‪.‬‬ ‫(ن‪ .‬د) ژنه‌كا ‪23‬س������ال ‌ی ئه‌ڤ‌ه ماوه‌ی ‌ێ هه‌بوو‪ ،‬ئه‌م ئاگه‌هدار نه‌بووین كو و ‌ێ‬ ‫دو ساالن بوو ب ئه‌ڤین ‌ی و حه‌زژێكرن په‌یوه‌ندیه‌كا ئه‌ڤینی������ ‌ێ دگه‌ل دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ش������و ‌ی ب گه‌نجه‌ك ‌ێ دهۆك ‌ێ كربوو و پشت ‌ی ژ زانكۆی ‌ێ ده‌رچووین ئه‌و كۆر‌ه‬ ‫هه‌ردو پێكڤ‌ه ژ زانكۆیا دهۆك ‌ێ ل ساال هات‌ه خوازبینیان‪ ،‬ل ده‌ستپێك ‌ێ كه‌س‬ ‫‪ 2007‬ده‌رچوو بوون‌و ئێكس������ه‌ر پشت ‌ی ژ خێزانا م‌ه راز ‌ی نه‌بوون چونكو م‌ه‬ ‫ده‌رچوون������ ‌ێ ژ زانكۆی������ ‌ێ ده‌وات ‌ێ خۆ ئه‌و كه‌سه‌و خێزانا و ‌ی د نیاسین كو ن‌ه‬ ‫كربوون و خێزان پێكئینابوو‪ ،‬ل ‌ێ كچا گه‌له‌ك د باش بوون‪.‬‬ ‫ناڤبر ‌ی ن‌ه دزان ‌ی كو ئه‌و گه‌نجه‌و ماال برای������ ‌ێ و ‌ێ ژن ‌ێ ی ‌ێ نه‌ڤیا ‌ی ناڤ ‌ێ خۆ‬ ‫بێژیت د درێژیا ئاخفتنێن خۆ دا گۆت‪:‬‬ ‫خۆ كۆره‌مارن و د ‌ێ ب و ‌ێ ڤ‌ه ده‌ن‪.‬‬

‫پشت ‌ی م‌ه زان ‌ی په‌یوه‌ندیه‌كا حه‌زژێكرن ‌ێ م‌ه ده‌لیڤ‌ه ن������‌ه ددا وان بگه‌هیت‌ه راد ‌ێ‬ ‫دناڤبه‌را وان دا هه‌یه‌‪ ،‬م‌ه نه‌شیا رێك ‌ێ كوشتنێ‌‪.‬‬ ‫ل ‌ێ بگرین چونكو ئه‌م ترسیاین ئاریش‌ه ل دۆر رۆژا روودان������ ‌ێ گۆت‪ :‬ل رۆژا‬ ‫ژ رێگرتنا ش������ویكرنا و ‌ێ په‌یدا ببن‪ 2010/5/20 ،‬خویش������كا من ل ماال خۆ‬ ‫له‌وم������ا م‌ه بری������ارا دوماهیك ‌ێ بۆ و ‌ێ خو‌ه س������ۆت و بۆ ماوه‌ی������ ‌ێ ‪ 17‬رۆژان‬ ‫هێال و و ‌ێ ژ ‌ی شو ‌ی كر‪ ،‬هه‌ر پشت ‌ی ما د نه‌خۆش������خان ‌ێ دا پاش ‌ی ل رۆژا‬ ‫شویكرن ‌ێ ئێكسه‌ر ئاریش‌ه د ناڤبه‌را و ‌ێ ‪ 2010/6/7‬گیان ‌ێ خۆ ژ ده‌س������ت دا‪.‬‬ ‫و زه‌الم������ ‌ێ و ‌ێ ژ الیه‌ك ‌ێ ڤ‌ه و دگه‌ل خویشكا من س������ ‌ێ رۆژان به‌ر ‌ی مرنا‬ ‫خێزانا زه‌الم ‌ێ و ‌ێ ژالیه‌ك ‌ێ دیڤ‌ه په‌یدا خۆ ب س������لبین ‌ی هات‌ه مال و ل ده‌ڤ‬ ‫بوون و گه‌هش������ت‌ه و ‌ێ چه‌ند ‌ێ گه‌له‌ك م‌ه بریارا به‌ردان ‌ێ دا بوو‪ ،‬م‌ه ژ ‌ی ماال‬ ‫جاران خویش������كا من ب سلبین ‌ی هات‌ه و ‌ی زه‌الم ‌ی ل سه‌ر به‌ردان ‌ێ ئاگه‌هدار‬ ‫م������ال‌و بۆ ماوه‌ی ‌ی حه‌فتیه‌ك ‌ێ ل ماال م‌ه كربوون كو دڤێ������ت ب زویترین ده‌م‬ ‫خویشكا م‌ه بهێت‌ه به‌ردان‪ ،‬س ‌ێ رۆژان‬ ‫دنڤست‪.‬‬ ‫ناڤب������ر ‌ی خویاكر‪ ،‬گه‌ل������ه‌ك جاران خویشكا من ما ل مال‪ ،‬ل سحاریا رۆژا‬ ‫خویشكا من هه‌وال خۆ سۆتن ‌ێ ل ماال خۆ سۆتن ‌ێ ل ماال مه‌ب ژ خه‌و رابوو و‬ ‫خۆ دا بوو به‌ل ‌ێ ئه‌م ئاگه‌هدار نه‌دبووین‪ ،‬گۆت شڤێد ‌ی هه‌می ‌ێ ده‌نگ ‌ێ كچا من د‬ ‫پش������ت ‌ی مرنا و ‌ێ ئه‌ڤ چه‌ند‌ه ئاشكرا سه‌ر ‌ێ من دا بوو و داخوازا من دكر و‬ ‫بوو‪ ،‬ل ‌ێ ئه‌گه‌ر ئ������ه‌م ئاگه‌هدار بباین‌ه هه‌وار دكر‌ه من‪ ،‬پاش ‌ی ب دزیڤ‌ه چوو‬

‫م������اال زه‌الم ‌ێ خۆ دا كچا خۆ ببینیت‪،‬‬ ‫ل ‌ێ ده‌م ‌ێ گه‌هش������تی‌ه وێر‌ه زه‌الم ‌ێ و ‌ێ‬ ‫گه‌له‌ك قوتابوو و خه‌س������یا و ‌ێ ژ‌ه ب‬ ‫دار ‌ی قوتابوو‪ ،‬نه‌چاربوو د ژوورا خۆ‬ ‫ڤ‌ه ئاگر به‌ردا خۆ و ب رێژه‌یا ‪‌ %75‬ێ‬ ‫له‌ش ‌ێ و ‌ێ سۆت‪.‬‬ ‫دیسان دبێژیت‪ :‬پشت ‌ی مرنا خویشكا‬ ‫من م‌ه ئێكسه‌ر سكاالیه‌ك ل دادگه‌ها‬ ‫دهۆك������ ‌ێ دژ ‌ی زاڤای ‌ێ خۆو خه‌س������یا‬ ‫و ‌ێ تۆماركر‪ ،‬پاش������ ‌ی ئێكسه‌ر پشت ‌ی‬ ‫ڤه‌كۆلین ‌ێ هه‌ردو هاتن‌ه ده‌سته‌سه‌ركرن‬ ‫و نها د زیندان ‌ێ دا نه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر ل دۆر ڤ ‌ێ چه‌ند ‌ێ د‪.‬سام ‌ی جه‌الل‬ ‫رێڤه‌به‌ر ‌ێ دویڤچوونا توندوتیژی ‌ێ دژ ‌ی‬ ‫ژنان ل دهۆك ‌ێ دیار كر‪ ،‬نها ڤه‌كۆلین‬ ‫د ڤ ‌ێ كێش ‌ێ دا دهێت‌ه كرن‌و ب ‌ێ گومان‬ ‫د ‌ێ گونه‌هبار گه‌هن‌ه س������زای ‌ێ خۆ ی ‌ێ‬ ‫دادپه‌روه‌رانه‌‪.‬‬


‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫ێ كۆپی باوانیان بن‬ ‫گه‌نجان نایانه‌و ‌‬

‫"گه‌نج ‌ی ئێستا ح ‌هز‌و ئاوات ‌ی زۆره‌‌و ده‌یه‌وێ هه‌موو شتێك ‌ی بۆبكرێ بێئه‌و‌ه ‌ی خۆ ‌ی هه‌وڵ بدات"‬

‫ ساوێن عه‌بدواڵ له‌سلێمانی‬

‫گه‌نجان ده‌یانه‌وێت به‌دوور ل ‌ه کاریگه‌ریی باوانیان بژین فۆتۆ‪ :‬رێباز سۆڵه‌یی‬

‫سه‌رتاشخانه‌یه‌ك ‌یبچوكداسه‌رگه‌رم ‌ی چونك‌ه "باوكێك ‌ی خ������راپ بوو‌ه‌و‬ ‫كاركردن بوو‪ ،‬ئاماژ‌ه ‌ی به‌و‌ه ده‌دات هه‌موو ش������ته‌كان ‌ی ژیان ‌ی لێ زه‌وت‬ ‫ك‌ه ئه‌گه‌رچ ‌ی رێزێك ‌ی زۆر له‌باوك ‌ی كردووین"‪.‬‬ ‫ده‌گرێت‪ ،‬به‌اڵم ره‌خنه‌گرتن ناچێت‌ه‬ ‫قاڵب ‌ی بیڕێزیی‪" ،‬من نامه‌وێ‌وه‌كو ده‌یه‌وێت خۆ ‌ی بێت‌و پێگ‌ه ‌ی هه‌بێت‬ ‫باوكم بژیم"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه نیگه‌ران‌ه له‌و‌ه ‌ی هه‌ندێك له‌گه‌نجان به‌هۆ ‌ی جیاوازیی‬ ‫ك������‌ه باوك ‌ی به‌رده‌وام س������ه‌ركۆن‌ه ‌ی هه‌ڵسوكه‌وتكردن ‌ی باوانیان له‌گه‌ڵیان‬ ‫ده‌كات‌و ده‌یه‌وێت‌وه‌ك ئه‌و بژی‪.‬‬ ‫به‌شێكیان له‌گه‌ڵ دایكیان‌و به‌شێك ‌ی‬ ‫له‌الیه‌ك������ ‌ی دیكه‌و‌ه چ������اوان تۆفیق‪ ،‬دیكه‌یان له‌گ������ه‌ڵ باوكیان نێوانیان‬ ‫‪27‬ساڵ‪ ،‬به‌هۆ ‌ی خراپ ‌ی هه‌ڵسوكه‌وت ‌ی خۆشه‌‪.‬‬ ‫باوكییه‌و‌ه نای������ه‌وێ‌‪ ،‬په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی ئارام جه‌الل‪20 ،‬ساڵ‪ ،‬خوێندكارێك ‌ی‬ ‫باش‌و ته‌ندروس������ت ‌ی له‌گه‌ڵیدا نییه‌‪ ،‬زانكۆی‌ه‌و دایك ‌ی‌وه‌ك فریشت‌ه سه‌یر‬

‫ده‌كات‪ ،‬ب������ه‌اڵم له‌گه‌ڵ باوكیدا زۆر‬ ‫ناكۆك‌ه‌و ب������ه‌رده‌وام دژایه‌ت ‌ی یه‌كتر‬ ‫ده‌كه‌ن‪" ،‬باوكم ته‌مه‌ن ‌ی ‪65‬س������اڵ‌ه‬ ‫ده‌ی������ه‌و ‌ێ‌وه‌كو ئ������ه‌و بیربكه‌مه‌و‌ه‌و‬ ‫له‌ژیان‌و خۆش ‌ی‌و ناخوش ‌ی بڕوانم‪،‬‬ ‫به‌دڵ ‌ی ئه‌وبم بخ������ۆم‌و بڕۆم‌و بێم"‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش وایك������ردوو‌ه له‌نێوان خۆ ‌ی‌و‬ ‫باوكیدا به‌رده‌وام ناكۆك ‌ی‌و دژایه‌ت ‌ی‬ ‫دروست ببێت‪" ،‬چونك‌ه ئه‌و‌ه ره‌وا‬ ‫نیی‌ه‌و ناكر ‌ێ له‌م سه‌رده‌مه‌دا به‌عه‌قڵ ‌ی‬ ‫‪50‬ساڵ پێش ئێست‌ه بیربكه‌ینه‌وه‌"‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه ئارام ده‌یه‌و ‌ێ خۆ ‌ی بێت‌و‬

‫گفتوگۆ ڕێگاچاره‌ی‌ه‬ ‫جه‌م������ال س������دیق‪ ،‬توێژه‌رێك������ ‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ك‌هجیاواز ‌یبیركردنه‌و‌ه‌وپێشكه‌وتن ‌ی‬ ‫ته‌كنه‌لۆژیا جیاواز ‌ی دروست ده‌كات‬ ‫له‌نێوان نه‌وه‌كاندا‪" ،‬گه‌نج ‌ی ئێستا‬ ‫ح‌هز‌و ئاوات ‌ی زۆر‌ه‌و ده‌یه‌وێ هه‌موو‬ ‫ش������تێك ‌ی بۆبكرێ بێئه‌و‌ه ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫هه‌وڵبدات‌و ماندووبێ‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و توێ������ژه‌ر‌ه ئ������ه‌و‌ه ڕوونده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ك‌ه لێپرس������ینه‌وه‌و سه‌رزه‌نشتكردن‬ ‫ال ‌ی دایك‌و باوكان به‌خه‌مخۆریی‌و‬ ‫دڵسۆزی ‌ی لێكده‌درێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ال ‌ی‬ ‫نه‌وه‌كانیان پێچه‌وان������‌ه ده‌كه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫"واباش������تر‌ه دای������ك‌و ب������اوك‬ ‫به‌له‌س������ه‌رخۆی ‌ی‌و تێگه‌یشتن بدوێن‪،‬‬ ‫پێكه‌و‌ه گفتوگ������ۆ بكه‌ن نه‌ك ته‌نها‬ ‫فه‌رمان بك‌هن‌و ئه‌وانیش جێبه‌جێ ‌ی‬ ‫بكه‌ن"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌و‌ه مامۆس������تا عوسمان‬ ‫پێش������نوێژ‌و ‌وتارخوێن ‌ی مزگه‌وت ‌ی‬ ‫عائیش������ه‌‪ ،‬جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ئازاردان ‌ی دایك‌و باوك‌و به‌قس������‌ه‬ ‫نه‌كردنیان یه‌كێك������‌ه له‌تاوانه‌كان‪،‬‬ ‫"خوا ‌ی گه‌ور‌ه له‌قورئاندا ده‌فه‌رموێت‬ ‫گه‌ر دایك‌و باوك له‌منداڵ ‌ی راز ‌ی‬ ‫بێت‪ ،‬ئه‌وا منیش لێیان رازیم"‪.‬‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی ئه‌و مامۆستای‌ه ته‌نانه‌ت ده‌نگ‬ ‫هه‌ڵبڕین‌و قس������‌ه ‌ی توند‌و ناره‌زای ‌ی‬ ‫ده‌ربڕین به‌رامب������ه‌ر دایك‌و باوك‬ ‫له‌ئایین ‌ی ئیسالمدا هه‌ر تاوانه‌‪.‬‬

‫ی گه‌نج‌و پیر بووه‌ت ‌ه خوو‬ ‫هاند گۆڕین ال ‌‬

‫دوكاندارێك‪ :‬مشته‌ریی وامان هه‌بوو‌ه له‌مانگێكدا ‪20‬جار مۆبایله‌ك ‌ه ‌ی گۆڕیو‌ه‬

‫ سه‌روه‌ر سه‌عید له‌سلێمان ‌ی‬ ‫ڕه‌وا ئازاد ‌ی ته‌مه‌ن ‪22‬ساڵ‪ ،‬له‌ماو‌ه ‌ی‬ ‫مانگێكدا چ������وار هاند ‌ی گۆڕیو‌ه‌و‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه به‌رده‌وام حه‌ز ‌ی‬ ‫له‌گۆڕان‌و شت ‌ی نوێیه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت حه‌ز ‌ی‬ ‫له‌زوو زوو گۆڕین ‌ی هانده‌كانیه‌تی‌‪.‬‬

‫ئه‌قڵی ئێستای‬ ‫گه‌نج!!‬

‫له‌م جیهانه‌دا پێگ‌ه‌و شوێنده‌س������ت ‌ی د‪.‬كامه‌ران مه‌نتك‬ ‫دیارب������ێ‌‪" ،‬باوكم ده‌ی������ه‌و ‌ێ ببم‌ه مامۆستای كۆلێژی یاساو ڕامیاری‬ ‫كۆپیه‌ك ‌ی ب ‌ێ خه‌وش ‌ی خۆی"‪.‬‬ ‫ زانكۆی سه‌اڵحه‌دین‬

‫ی‬ ‫ی بارودۆخ ‌‬ ‫ی گۆڕان ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی ژیان‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵگاو شێواز ‌‬ ‫ێ‌وه‌ك باوانیان‬ ‫گه‌نجان نایانه‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫بیر بكه‌نه‌وه‌‌و توێژه‌رێك ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیش ئه‌و حاڵه‌ت ‌ه‬ ‫ی حه‌زو‬ ‫ده‌گه‌ڕێنێـه‌و‌ه بۆ زۆری ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاره‌زووی‌ گه‌نجان‌و جیاواز ‌‬ ‫بیركردنه‌و‌هی‌ نه‌وه‌كان‪.‬‬

‫ی‬ ‫به‌هۆی‌ پێشكه‌وتنی‌ خێرای ‌‬ ‫ته‌كنه‌لۆژیاو گۆڕانی‌ شێوه‌و‬ ‫پێكهاته‌ی‌ هانده‌كانی‬ ‫مۆبایله‌وه‌‪ ،‬به‌شێك له‌گه‌نجان‬ ‫ی‬ ‫خوازیارن هه‌ر مودێلێك ‌‬ ‫ی هاند بكه‌وێت ‌ه بازاڕه‌و‌ه‬ ‫نوێ ‌‬ ‫ئه‌وان ببنه‌ خاوه‌نی‌‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫موشته‌رییه‌كی‌ به‌رده‌وام ‌‬ ‫مۆدێلی نوێی هاندی‌ مۆبایلن‌و‬ ‫به‌شێكیشیان ئاماده‌ن له‌پێناو‬ ‫ی دڵخوازی‌ خۆیاندا‬ ‫هاندێك ‌‬ ‫زۆرترین پاره‌ بده‌ن‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫گریگفۆری‬ ‫سمیپ‪:‬‬ ‫له‌ته‌مه‌نی‬ ‫‪12‬ساڵیدا بوو‬ ‫که‌‪ ،‬هه‌ڵبژێردرا‬ ‫بۆ وه‌رگرتنی‬ ‫خه‌اڵتی نۆبڵ‬ ‫بۆئاشتی‪.‬‬

‫ئاکری‬ ‫جاسوال‪ :‬ل ‌ه‬ ‫ته‌مه‌نی حه‌وت‬ ‫ساڵییه‌و‌ه کاری‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری‬ ‫ده‌کات‪.‬‬

‫زۆرێ������ك له‌گه‌نج������ان به‌ه������ۆ ‌ی‬ ‫بیركردنه‌وه‌و شێواز ‌ی هه‌ڵسوكه‌وت ‌ی‬ ‫جیاوازیانه‌و‌ه له‌گه‌ڵ باوانیان گرفتیان‬ ‫بۆ دروس������ت ده‌بێ������ت‌و خوازیار ‌ی‬ ‫ئ������ه‌وه‌ن ك‌ه ده‌س������ت نه‌خه‌ن‌ه كارو‬ ‫حه‌زه‌كانیانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاڵ������ ‌ێ كه‌ری������م‪21 ،‬س������اڵ‪ ،‬دوا ‌ی‬ ‫ته‌واوكردن ‌ی خوێندن������ ‌ی په‌یمانگا‬ ‫ژیان ‌ی رۆژان‌ه ‌ی له‌ماڵه‌و‌ه به‌سه‌رده‌بات‌و‬ ‫له‌هیچ فه‌رمانگ������‌ه‌و دامه‌زراوه‌یه‌ك‬ ‫كارناكات‪ .‬به‌وت‌ه ‌ی خۆ ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ باوكییدا زۆرباش������ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ دایكی ناكۆك������ه‌‪" ،‬دایكم‬ ‫بیركردن������ه‌و‌ه ‌ی زۆر كۆن������ه‌و حه‌ز‬ ‫ده‌كات هه‌موو كات به‌دڵ ‌ی ئه‌وبم"‪،‬‬ ‫چونك‌ه له‌خۆگۆڕین‌و چونه‌ده‌ره‌وه‌شدا‬ ‫ده‌یه‌وێ به‌دڵ ‌ی ئه‌و جل له‌به‌ر بكات‌و‬ ‫هاوڕێیه‌ت ‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ش نه‌كات ك‌ه‬ ‫دایك ‌ی به‌دڵ ‌ی نیین‪" ،‬به‌هۆ ‌ی ئه‌وه‌و‌ه‬ ‫نه‌گونجان‌و ده‌مه‌قاڵێ ‌ی زۆرم له‌گه‌ڵ‬ ‫دایكم هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ئ������ار ‌ی حه‌س������ه‌ن‪22 ،‬س������اڵ‪ ،‬له‌نێو‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ئه‌و له‌پێش������انگایه‌ك ‌ی فرۆش������تن ‌ی‬ ‫ئوتومبێل كارده‌كات‌و به‌وت‌ه ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫چ������ۆن ڕۆژان‌ه یاخ������ود چه‌ند ڕۆژ‬ ‫جارێ������ك ئوتۆمبیله‌ك‌ه ‌ی ده‌گۆڕێت‬ ‫ئه‌وهاش ح������ه‌ز ده‌كات هانده‌ك‌ه ‌ی‬ ‫بگۆڕێ������ت‌و یه‌كێك‌ه له‌و س������ه‌دان‬ ‫گه‌نج‌ه ‌ی ك‌ه ژم������ار‌ه مۆبایل ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫الی یه‌كێك له‌دوكانه‌كان ‌ی مۆبایل‬ ‫داناو‌ه تا هه‌رجۆرێك ‌ی نوێ ‌ی مۆبایل‬ ‫هات‌ه بازاڕه‌و‌ه په‌یوه‌ند ‌ی پێو‌ه بكه‌ن‪.‬‬ ‫هاندگۆڕینچاولێكه‌ریی‌ه‬ ‫س������امان عه‌لی‌‪ ،‬خاوه‌ن ‌ی پێشانگا ‌ی‬ ‫مۆبای������ل ‪ 10‬ژم������ار‌ه مۆبایل ‌ی الی‌ه‬ ‫تاهه‌ركاتێ������ك هاند ‌ی جوان‌و باش‬ ‫هات������‌ه ب������ازاڕه‌و‌ه پیوه‌ندی������ان پێو‌ه‬ ‫بكات‌و ئه‌و هاند‌ه ‌ی ك‌ه له‌وه‌و پێش‬ ‫پێ ‌ی فرۆش������تبوون به‌زه‌ره‌ر لێیان‬ ‫بكڕێته‌وه‌‪ ،‬پێشیوای‌ه گۆڕین ‌ی هاند‬ ‫ته‌نها مۆدێل‌و چاولێكه‌رییه‌‪" ،‬گه‌نج‬ ‫هه‌ی‌ه له‌مانگێكدا س ‌ێ هاند ‌ی ال ‌ی من‬

‫گۆڕیو‌ه به‌بێئه‌و‌ه ‌ی كێش‌ه ‌ی هه‌بێت"‪ .‬جار ‌ی وای‌ه هه‌ی‌ه ئه‌م‌ه ده‌بێت‌ه منافه‌س‌ه‬ ‫له‌الیه‌ك������ ‌ی دیكه‌و‌ه محه‌مه‌د یه‌عقوب ئه‌و ده‌ڵێت ئه‌و مواسه‌فاتان‌ه ‌ی ك‌ه من‬ ‫ك‌ه خاوه‌ن ‌ی پێش������انگایه‌ك ‌ی دیك‌ه ‌ی هه‌م‌ه تۆ نیته‌‪ ،‬بۆی‌ه منیش ده‌گه‌ڕێم بۆ‬ ‫مۆبایله‌‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه نزیك‌ه ‌ی مواسه‌فاتێك ك‌ه ئه‌و ال ‌ی نه‌بێت"‪.‬‬ ‫‪ 25‬گه‌ن������ج ژماره‌كان ‌ی خۆیان له‌ال‬ ‫دانه‌و‌ه تاهه‌ر مۆدێلێك ‌ی نوێ ‌ی هاند به‌ته‌مه‌نه‌كانیشهانده‌كانیانده‌گۆڕن‬ ‫هات‌ه ب������ازاڕه‌و‌ه ئاگاداریان بكاته‌وه‌‪ ،‬تاه������ر ڕحی������م‪ ،‬به‌پێچه‌وان������‌ه ‌ی‬ ‫"جارێك مێرمنداڵێك دووهه‌زار هاوپیش������ه‌كان ‌ی ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات‬ ‫دۆالر ‌ی پێ بوو‪ ،‬داوا ‌ی دوو هاند ‌ی ك‌ه جگه‌ل‌ه گه‌نجان به‌ش������ێك ‌ی زۆر‬ ‫ئایفۆن ‌ی كرد‪ ،‬ب������ه‌اڵم من نه‌مدایێ‌‪ ،‬له‌پێگه‌یش������توان‌و به‌ته‌مه‌نه‌كانی������ش‬ ‫هانده‌كانیان ده‌گۆڕن‪" ،‬كامڵه‌كان‬ ‫داوام لێكرد باوك ‌ی بهێنێ‌"‪.‬‬ ‫ئه‌وش������تان‌ه ده‌ك������ه‌ن‪ ،‬ته‌مه‌ن ‌ی ‪35‬‬ ‫دوا ‌ی دوو ڕۆژ هانده‌ك‌ه ‌ی گۆڕیو‌ه ـ ‪50‬س������اڵ‪ ،‬له‌به‌ر ئ������ه‌و‌ه ‌ی مجال ‌ی‬ ‫حه‌س������ه‌ن عه‌ب������دواڵ له‌یه‌كێ������ك ئه‌نته‌رنێت‌و مه‌شغه‌ڵه‌ت ‌ی تریان نییه‌"‪.‬‬ ‫له‌پێش������انگاكان ‌ی مۆبایلدا خه‌ریك ‌ی تاه������ر باس������ ‌ی ل������ه‌و‌ه ك������رد ك‌ه‬ ‫كڕین������ ‌ی نوێترین ج������ۆر ‌ی هاند ‌ی مش������ته‌رییان هه‌ب������وو‌ه له‌مانگێكدا‬ ‫مۆبایل ب������وو باس������ ‌ی له‌وه‌كرد ك‌ه ‪20‬جار مۆبایله‌ك‌ه ‌ی گۆڕیوه‌‪" ،‬هاند‌ه‬ ‫گۆڕین ‌ی هاند حه‌زوو ئاره‌زوو یاخود كۆنه‌كانییان ئه‌دایه‌و‌ه به‌خۆمان یان‬ ‫وه‌سواسییه‌‪" ،‬مانگ ‌ی واهه‌ی‌ه هاندێك به‌خه‌ڵك ‌ی تر ‌ی ده‌فرۆشت"‪.‬‬ ‫یان دوو هاند ئه‌كڕم‪ ،‬جار ‌ی واهه‌ی‌ه كارمه‌ن������د عه‌زی������ز‪ ،‬توێژه‌رێك������ ‌ی‬ ‫هاندم پێی‌ه دوا ‌ی دووڕۆژ ئه‌یگۆڕم‪ ،‬ده‌روونییه‌و پاش ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬

‫گه‌نجان بارێك ‌ی هه‌ڵچوون ‌ی زیاتریان‬ ‫هه‌یه‌و زیاتریش حه‌ز به‌ڕاكێشان ‌ی‬ ‫سه‌ره‌نج ‌ی به‌رامبه‌ر ده‌كه‌ن‪" ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫واده‌كات زوو زوو گۆڕانكار ‌ی به‌سه‌ر‬ ‫حه‌زو بڕیاری‌كانیدا بێت"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫زوو گۆڕین ‌ی هاند ‌ی مۆبایل ‌ی بۆئه‌و‬ ‫بار‌ه ‌ی هه‌ڵچ������وون‌و زۆری ‌ی حه‌زوو‬ ‫ئاره‌زووه‌كانیان ده‌گێڕێنێته‌وه‌‪"،‬ئه‌و‬ ‫ش������ت‌ه ‌ی ئه‌مڕۆ گه‌نج حه‌ز ‌ی لێیه‌ت ‌ی‬ ‫س������به‌ین ‌ێ حه‌ز ‌ی لێ ‌ی نابێت‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌م������ه‌ش وا ‌ی لێ������ده‌كات ك‌ه حه‌ز‬ ‫بكه‌ن زوو زوو هاند ‌ی مۆبایله‌ك‌ه ‌ی‬ ‫بگۆڕێت"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و توێژه‌ر‌ه ئاماژ‌ه ‌ی ب������ه‌وه‌دا ك‌ه‬ ‫كۆمپانیاكان ‌ی به‌رهه‌مهێنان ‌ی مۆبایل‬ ‫ڕۆژان‌ه گۆڕانكار ‌ی سه‌ره‌نجڕاكێش‬ ‫ده‌كه‌ن بۆئه‌و‌ه ‌ی س������ه‌رنج ‌ی گه‌نجان‬ ‫ڕابكێشن‪" ،‬به‌تایبه‌ت بۆ ڕیكالمكردن‬ ‫كه‌سایه‌تی‌ه هونه‌ر ‌ی‌و وه‌رزشییه‌كان‬ ‫به‌كارده‌هێنن تا زیاتر س������ه‌ره‌نج ‌ی‬ ‫گه‌نجان ڕابكێشن"‪.‬‬

‫ی رزگاریخ������واز ‌ی كورددا‪،‬‬ ‫له‌بزاڤ ‌‬ ‫ی گه‌نج وه‌كو جه‌س������ته‌و وه‌كو‬ ‫رۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌مه‌ن‪ ،‬یه‌كجار به‌رچاوه‌‪ ،‬خۆراك ‌‬ ‫ی كورد‬ ‫ی هه‌موو راپه‌ڕینه‌كان ‌‬ ‫سه‌ره‌ك ‌‬ ‫گه‌نج بووه‌‪ ،‬ئه‌وان هێز ‌ی راسته‌وخۆو‬ ‫كاریگه‌ر ‌ی سه‌ر گۆڕه‌پانه‌ك‌ه بوون‪،‬‬ ‫دیار‌ه ك������‌ه زه‌ره‌رمه‌ند ‌ی یه‌كه‌میش‬ ‫ی هه‌ر گه‌نج‬ ‫ی س������ه‌ره‌ك ‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌نج ‌‬ ‫بووه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌كو ئه‌قڵ‪ ،‬ئه‌قڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌قڵێك ‌‬ ‫كورد یاخود له‌دایكبوون ‌‬ ‫گه‌نج ك‌ه بیركردنه‌و‌ه ‌ی كۆمه‌ڵگا ‌ی‬ ‫ی خه‌بات‌و‬ ‫ی نوێ ‌‬ ‫كورد ‌ی‌و شێوازێك ‌‬ ‫ی نوێدا‪،‬‬ ‫ژیان بێنێت‌ه كای‌ه له‌مێژووی ‌‬ ‫ی س������ه‌د‌ه ‌ی‬ ‫تاوه‌كو ئه‌و ده‌ی‌ه ‌ی دوای ‌‬ ‫ی نه‌بووه‌!‬ ‫بیس������ت‌و یه‌كه‌میش بوون ‌‬ ‫ی‬ ‫گه‌نج نه‌یتوانیو‌ه بیركردنه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫جی������ا به‌رهه‌م بێنێ������ت‪ ،‬ره‌نگبێت‬ ‫ی‬ ‫ی تاراده‌یه‌ك روخسارێك ‌‬ ‫توانبێت ‌‬ ‫ێ ب������ۆ بیركردن������ه‌و‌ه كۆنه‌كان‬ ‫نو ‌‬ ‫ی‬ ‫بێنێت‌ه ئ������ارا‪ ،‬ب������ه‌اڵم ناواخنێك ‌‬ ‫ی پێنه‌ب������ووه‌! ئه‌مه‌ش وایكردوو‌ه‬ ‫نوێ ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی پێشڕه‌وی ‌‬ ‫ی گه‌نج‪ ،‬له‌جیات ‌‬ ‫ئه‌قڵییه‌ت ‌‬ ‫سه‌ركردایه‌تیكردن‪ ،‬ببێت‌ه كه‌ره‌سته‌و‬ ‫پاشكۆ‪.‬‬ ‫ی گه‌نج له‌كوردستان‪،‬‬ ‫دیار‌ه ئه‌قڵییه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌ك به‌ش������ێك له‌كۆمه‌ڵگاكان������ ‌‬ ‫خۆره������ه‌اڵت‪ ،‬ل������ه‌دوو ڕووه‌و‌ه‬ ‫به‌كۆیله‌ك������راوه‌‪ .‬ل������ه‌و ڕوو‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫ی ده‌وروبه‌رو‬ ‫به‌شێكیان بوونه‌ت‌ه كۆپ ‌‬ ‫ملیان بۆ واقیعه‌كه‌یان كه‌چكردووه‌‪،‬‬ ‫ی تر ك‌ه له‌په‌نا ‌ی هه‌ڵسانه‌وه‌و‬ ‫ڕوویێك ‌‬ ‫راز ‌ی نه‌ب������وون ب������ه‌و ب������ار‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫تیایداده‌ژی‌‪ ،‬كه‌وتۆت‌ه ژێر كاریگه‌ر ‌ی‬ ‫ی‬ ‫دروش������مه‌كان‌و له‌بیركردنه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫تایبه‌ت به‌خ������ۆ ‌ی دابڕاوه‌‪ ،‬بۆ ئه‌مان‌ه‬ ‫ئازادیی������ه‌كان كراوه‌ت������‌ه بتێك‌و‬ ‫كڕنوش������یان بۆ پێبردوون‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫له‌كۆیل‌ه ‌ی ده‌وروب������ه‌رو زۆرداریه‌وه‌‪،‬‬ ‫بوونه‌ت������‌ه كۆیل������‌ه ‌ی ش������ێواز ‌ی‬ ‫ی خۆیان‪ ،‬ك‌ه‬ ‫بیركردنه‌وه‌و ناخ������ ‌‬ ‫ئه‌م‌ه مه‌ترس������یدارترین ش������ێواز ‌ی‬ ‫به‌كۆیل‌ه بوونه‌! به‌داخه‌و‌ه ژمار‌ه ‌ی ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی كردۆت‌ه قوربان ‌‬ ‫گه‌نجان‌ه ‌ی ك‌ه ژیان ‌‬ ‫ی نه‌گه‌یسشتوون‪،‬‬ ‫دروشمێك ك‌ه تێ ‌‬ ‫به‌راورد ناكرێت له‌گ������ه‌ڵ ئه‌وان‌ه ‌ی‬ ‫زانیویان‌ه چیده‌كه‌ن!‬ ‫له‌رۆژگار ‌ی ئه‌مڕۆشماندا به‌داخه‌و‌ه‬ ‫ی ك������ورد به‌هه‌مان‬ ‫زۆرین‌ه ‌ی گه‌نج ‌‬ ‫ئاڕاست‌ه بیر ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫جێ������گا ‌ی خۆش������حاڵییه‌‪ ،‬خه‌ریك‌ه‬ ‫ی بیركردنه‌و‌ه ‌ی ئه‌قڵمه‌ندان‌ه‬ ‫هێزێك ‌‬ ‫له‌نێو گه‌نجاندا په‌یدا ده‌بێت‪ ،‬هیوا ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی لێده‌كرێت ك������‌ه په‌یامێك ‌‬ ‫ی بیركردنه‌و‌ه‬ ‫ی نوێ ‌‬ ‫نوێ‌و شێوازێك ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆیدا بێنێت‪ ،‬واخه‌ریك‌ه زۆر‬ ‫ی‬ ‫پرسیار ‌ی وا ده‌وروژێنن‪ ،‬ك‌ه ئه‌قل ‌‬ ‫ی كورد به‌ر له‌ئێستا نه‌یتوانیو‌ه‬ ‫گه‌نج ‌‬ ‫ی نوێی‌ه‬ ‫بیوروژێنێ‌! ئه‌مه‌ش گزنگێك ‌‬ ‫ی ئه‌م میلله‌ته‌دا‪.‬‬ ‫له‌ئاسۆ ‌ی خه‌بات ‌‬

‫گه‌نجان خاوه‌نی زۆرترین وره‌و وزه‌ن بۆی‌ه چاوه‌ڕوانی زۆرتریان لێده‌کرێت‬


‫‪4‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫کیفن مایکل کیرنی‪:‬‬ ‫ل‌ه ته‌مه‌نی ‪10‬ساڵیدا‬ ‫بڕوانامه‌ی بکالۆریۆسی‬ ‫وه‌رگرت‪ ،‬له‌ته‌مه‌نی‬ ‫‪24‬ساڵیدا توانی یه‌ک‬ ‫ملیۆن دۆالر ل‌ه پێشبڕکێی‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کدا به‌ده‌ست‬ ‫بێنێت‪.‬‬

‫کیم ئۆنگ یۆنگ‪ :‬‬ ‫له‌ته‌مه‌نی چوار‬ ‫ساڵیدا بوو چوو‌ه‬ ‫زانکۆ‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌ته‌مه‌نی ‪15‬ساڵیدا‬ ‫بڕوانامه‌ی دکتۆرای‬ ‫وه‌رگرت‪ ،‬ک‌ه ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌رزترین ڕێژه‌ی‬ ‫زیره‌کیی‌ه له‌جیهاندا‪.‬‬

‫ێ ناكه‌ن‬ ‫ی ده‌زگیراندارییان جێبه‌ج ‌‬ ‫گه‌نجانیش وه‌ك حیزبه‌كان به‌ڵێن ‌‬ ‫"زۆرجار كچ‌و كوڕ ‌ی ده‌زگیراندار بۆ زیاتر جوانكردن ‌ی وێن ‌ه ‌ی خۆیان ال ‌ی یه‌كد ‌ی به‌ڵێن‌و په‌یمان ‌ی ئه‌وتۆ ده‌ده‌ن‪ ،‬ك ‌ه جێبه‌جێكردن ‌ی ئه‌سته‌مه‌"‬

‫به‌ڵێنه‌كان بۆ كات به‌سه‌ربردن‌ه‬ ‫ده‌كات ك‌ه گه‌وره‌ترین به‌ڵێن ك‌ه بۆت‌ه‬ ‫شێرزاد مه‌حمود‪27 ،‬ساڵ‪ ،‬نزیك‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌وق له‌ملی������دا ئه‌وه‌بوو‌ه ك‌ه به‌ڵێن ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆرێك له‌و به‌ڵێن‌و په‌یمانان ‌ه ‌‬ ‫ی داو‌ه هه‌ر كاتێك‬ ‫ساڵێك ده‌زگیرانداربوو‌ه‌و ئێستاش به‌خۆشه‌ویسته‌ك‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كوڕان‌و كچان له‌كات ‌‬ ‫ی هاوسه‌ری ‌‬ ‫ی دووس������اڵ‌ه ژیان ‌‬ ‫ماو‌ه ‌‬ ‫ی هاوسه‌رییان پێكهێنا‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌زگیرانداری‌ به‌یه‌كد ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫ده‌ده‌ن دوای‌ پێكهێنان ‌‬ ‫ی بۆ ئاماد‌ه بكات‪.‬‬ ‫ی نان ‌‬ ‫پێكهێناو‌ه‌و باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه ئه‌و به‌یانیه‌ك خۆ ‌‬ ‫هاوسه‌ریی‌ فه‌رامۆشی‌ ده‌كه‌ن‌و‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌زگیراندار بوو‌ه به‌ڵێن ‌‬ ‫ماوه‌ی‌ه ‌‬ ‫توێژه‌رانی‌ كۆمه‌اڵیه‌تیش‬ ‫ی نه‌بردۆت‌ه سه‌ر‬ ‫به‌ڵێنه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی داوه‌‪،‬‬ ‫ی به‌ده‌زگیرانه‌ك‌ه ‌‬ ‫جۆراوجۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌كردن‬ ‫پێیانوایه‌ جێبه‌جێنه‬ ‫ی ك‌ه به‌ڵێن‬ ‫ی زۆرێك ل������ه‌و گه‌نجان‌ه ‌‬ ‫به‌و قسه‌و به‌ڵێنان‌ه خه‌یاڵ‌و مێشك ‌‬ ‫به‌ڵێنه‌كان متمانه‌ به‌یه‌كتر‬ ‫ی‬ ‫خۆیان پێ ئاس������وود‌ه ك������ردووه‌‪ ،‬به‌ده‌زگیرانه‌كانی������ان ده‌ده‌ن‪ ،‬دوا ‌‬ ‫كه‌مده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی هاوسه‌رییه‌و‌ه‬ ‫ی ده‌چن‌ه پرۆس‌ه ‌‬ ‫"به‌ده‌ستگیرانه‌كه‌م ده‌وت جوانترین ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ئاهه‌نگت بۆ ده‌كه‌م له‌دنیادا نه‌كرابێ‪ ،‬به‌ڵێنه‌كانیان فه‌رامۆش ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ ساوێن عه‌بدواڵ‬ ‫ێ ساڵ‌ه‬ ‫ی س������ ‌‬ ‫ی ماڵت بۆ ژاكاو عه‌بدواڵ‪ ،‬ماو‌ه ‌‬ ‫جوانتری������ن ك‌هل‌و په‌ل������ ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ئه‌و كوڕه‌دا‬ ‫ی هاوس������ه‌رگیر ‌‬ ‫بۆ به‌س������ه‌ربردن ‌ی كاتێك������ ‌ی خۆش‌و ده‌كه‌م"‪ ،‬ب������ه‌اڵم دوایی������ش بوار ‌‬ ‫پێكهێناو‌ه ك‌ه خۆشیده‌ویست‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی هیچ كامیان نه‌بوو‪.‬‬ ‫زیات������ر خۆنزیكردنه‌وه‌ی������ان له‌یه‌كتر هاتنه‌د ‌‬ ‫ی سه‌ره‌و‌ه‬ ‫ی ئه‌و بۆچونان‌ه ‌‬ ‫ی به‌پێچه‌وان‌ه ‌‬ ‫ی ت������ره‌و‌ه هیوا ق������ادر ‌‬ ‫ده‌زگیران������داره‌كان به‌ڵێن ‌ی جۆراوجۆر له‌الیه‌ك������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شێك ‌‬ ‫ێ مانگ‌ه ژاكاو باس له‌جێبه‌كردن ‌‬ ‫به‌یه‌كده‌د‌هن‌و به‌شێكییان جێبه‌جێده‌كه‌ن ته‌مه‌ن ‪29‬س������اڵ ك‌ه س������ ‌‬ ‫ی ئه‌و به‌ڵێنان‌ه ده‌كات ك‌ه پێیدرابوو‪،‬‬ ‫و به‌شێك ‌ی زۆریش ‌ی به‌خه‌یاڵ ‌ی سه‌رده‌م ‌ی ده‌زگیران������داره‌و چه‌ندین به‌ڵێن ‌‬ ‫ی داوه‌‪ ،‬باس له‌و‌ه "جوانترین به‌ڵێن ئه‌وه‌ی‌ه تائێس������تا‬ ‫به‌ده‌زگیرانه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ده‌زگیراندار ‌ی ده‌سپێرن‪.‬‬

‫ی كه‌متر له‌مانگێك‬ ‫ی ده‌زگیران ‌‬ ‫راس������تگۆین پێك������ه‌و‌ه‌و یه‌كترمان ماو‌ه ‌‬ ‫خۆشده‌وێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌زگیرانداریدا به‌ڵێن ‌‬ ‫بووه‌‪ ،‬له‌كات ‌‬ ‫ئه‌و گه‌نج������‌ه ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی پێ������دراو‌ه ك‌ه تاكو پێكه‌وه‌بن‬ ‫ی ب������ه‌وه‌دا ك‌ه ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌ڵێن������ ‌‬ ‫ده‌زگیرانه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ی ناشرین‬ ‫ی یه‌كتر بگرن‌و قس‌ه ‌‬ ‫ی رێز ‌‬ ‫پێدابوو مانگ ‌‬ ‫ی بردۆت‌ه‬ ‫ی هه‌نگوینیان له‌یه‌كێك به‌یه‌كتر نه‌ڵێن‪" ،‬به‌ڵێنه‌كه‌ش ‌‬ ‫له‌واڵتان ‌‬ ‫ی ده‌ره‌و‌ه بێت‪" ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه سه‌ر"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی سێ ساڵ‌ه پێكه‌وه‌ین كه‌چ ‌‬ ‫نزیك‌ه ‌‬ ‫ئه‌و به‌ڵێن‌ه بده‌ن ك‌ه ده‌توانن‬ ‫ئه‌و به‌ڵێن‌ه نه‌بوو‌ه به‌راس������ت‌و فش‌ه‬ ‫ی بكه‌ن‬ ‫جێبه‌جێ ‌‬ ‫ده‌رچوو"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دڵش������اد مه‌حم������ود‪ ،‬توێژه‌رێك������ ‌‬ ‫ی خۆشه‌ویسته‌ك‌ه ‌‬ ‫ناوبراو ئه‌و به‌ڵێن‌ه ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬ ‫ی هه‌رگیز لێ ‌‬ ‫باسكرد ك‌ه وتویه‌ت ‌‬ ‫ی گرنگ‌و‬ ‫ی قۆناغێك ‌‬ ‫توڕ‌ه نابێت‪" ،‬ب������ه‌اڵم به‌بچوكترین ده‌زگیرانداری ‌‬ ‫ی هاوسه‌رییدا‪.‬‬ ‫شت توڕ‌ه ده‌بێ له‌كاتێكدا به‌رده‌وام هه‌ستیار‌ه له‌ژیان ‌‬ ‫له‌ده‌ستگیرانیدا ده‌یوت من چۆن دڵم ئه‌و توێ������ژه‌ر‌ه ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫ی ده‌زگیرانیدا كچ‌و كوڕ له‌و‌ه‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬ ‫دێت له‌تاقانه‌كه‌م تووڕ‌ه بم"‪.‬‬ ‫ی دیكه‌و‌ه چ������اوان جه‌الل‪ ،‬دڵنیان ك‌ه بۆ یه‌كترده‌بن‌و قورس������‌ه‬ ‫له‌الیه‌ك ‌‬ ‫ی د‌ه لێك جیا ببنه‌وه‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه چه‌ندین‬ ‫ی نزیك‌ه ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫‪32‬س������اڵ‪ ،‬به‌وت‌ه ‌‬ ‫ی ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ی جۆراوجۆر به‌یه‌كتر ‌‬ ‫ی پێكهێناو‌ه‌و به‌ڵێن ‌‬ ‫ی هاوسه‌ر ‌‬ ‫ساڵ‌ه ژیان ‌‬

‫ی بیر ل������ه‌و‌ه بكه‌نه‌و‌ه ك‌ه‬ ‫به‌بێ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی جێبه‌جێكردنیان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئیمكان������ ‌‬ ‫ی حیزب‌و‬ ‫دروست وه‌ك ئه‌و به‌ڵێنان‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫قه‌وار‌ه سییاسییه‌كان له‌سه‌روه‌خت ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كاندا ده‌ید‌هن‌و دواییش‬ ‫جێبه‌جێی ناك������ه‌ن‪" ،‬زۆرجار كچ‌و‬ ‫ی ده‌زگیراندار ب������ۆ زیاتر‬ ‫ك������وڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆیان ال ‌‬ ‫ی وێن������‌ه ‌‬ ‫جوانكردن������ ‌‬ ‫ی به‌ڵێن‌و په‌یم������ان ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫یه‌ك������د ‌‬ ‫زۆرجار ئ������ه‌و په‌یمانان‌ه به‌جۆرێك‬ ‫ی‬ ‫گه‌وره‌ی������‌ه ك������‌ه جێبه‌جێكردن������ ‌‬ ‫ئه‌سته‌مه‌"‪.‬‬ ‫ی به‌وه‌دا ك‌ه پێویست‌ه‬ ‫ناوبراو ئاماژ‌ه ‌‬ ‫كچان‌و ك������وڕان ئه‌و به‌ڵێنان‌ه نه‌ده‌ن‬ ‫ی جێبه‌جێكردینان نییه‌‪،‬‬ ‫ك‌ه توان������ا ‌‬ ‫ی به‌ڵێنه‌كان ڕه‌نگ‌ه‬ ‫"جێبه‌جێنه‌كردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ببێت‌ه هۆ ‌‬ ‫ی هاوس������ه‌رگیر ‌‬ ‫له‌دوا ‌‬ ‫ی متمان‌ه به‌یه‌كتر"‪.‬‬ ‫كێشه‌و نه‌مان ‌‬

‫كۆمه‌ڵناس������ ‌ی خۆرهه‌اڵت������ ‌ی گرتۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌ره‌سته‌كان ‌ی كۆنن‌و سه‌رچاوه‌گه‌لێك ‌ی‬ ‫ته‌قلید ‌ی به‌كارده‌ب������ات بۆ راڤه‌كردن ‌ی‬ ‫ئێستا‌و قسه‌كردن له‌سه‌ر ستراكتۆر ‌ی‬ ‫پێكهات������ه‌كان‌و ش������یكردنه‌و‌ه ‌ی كای‌ه‌و‬ ‫ده‌رواز‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان������ ‌ی كۆمه‌ڵگا‪،‬‬ ‫به‌اڵم دواجار ئه‌م ته‌قلید‌ه پرسیارگه‌لێك ‌ی‬ ‫هه‌نوكه‌ی ‌ی ناوروژێنێت‪ ،‬ده‌روازه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫دیكه‌ش به‌س������ه‌ر مرۆڤ ‌ی مۆدێرن ‌ی ئه‌م‬ ‫سه‌رده‌مه‌دا ناكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێم‌ه بۆئه‌و‌ه ‌ی زیات������ر نه‌چین‌ه نێو ئه‌و‬ ‫ورده‌كاریی‌ه فه‌لس������ه‌ف ‌ی‌و سایكۆلۆژ ‌ی‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیان������ه‌وه‌‪ ،‬ب������اس له‌مۆدێلێك ‌ی‬ ‫دیك‌ه ‌ی مرۆڤ ده‌كه‌ین ك‌ه ب‌ه "مرۆڤ ‌ی‬ ‫شاراوه‌" یان "مرۆڤ ‌ی په‌نهان" ناو ‌ی‬ ‫ده‌به‌ین‌و له‌م نووس������ینه‌د�� كار له‌س������ه‌ر‬ ‫ئه‌و فه‌رهه‌نگ‌ه ده‌كه‌ین ك‌ه له‌پش������ت ئه‌م‬ ‫مرۆڤه‌و‌ه كار ده‌كات‪.‬‬ ‫كولت������ور ئه‌وه‌ند‌ه به‌هێز‌ه ك‌ه ده‌توانێت‬ ‫پێش به‌هه‌س������ت ‌ی وروژێنه‌ر ‌ی سێكس ‌ی‬

‫بگرێ‌و مرۆڤ به‌داوێنپاك ‌ی بهێڵێته‌وه‌‪،‬‬ ‫یان وا له‌كه‌س������ێك بكات بۆهه‌تاهه‌تای‌ه‬ ‫خه‌ڵوه‌كێش بێت‪ .‬كولت������ور ده‌توانێت‬ ‫له‌حاڵێك������دا ك‌ه خواردنێك������ ‌ی فراوان‬ ‫له‌به‌رده‌ستدا هه‌یه‌‪ ،‬كه‌سێك له‌برسان‬ ‫بكوژێ‌‪ ،‬چونك‌ه هه‌ندێك له‌خواردنه‌كان‬ ‫ب������ه‌"گاڵو" زانراون ی������ان زۆرجار‬ ‫كه‌سێك والێبكات ك‌ه خوێنێك بڕێژێت‬ ‫یان فیشه‌كێك به‌مێشك ‌ی خۆیه‌و‌ه بنێت‬ ‫بۆئه‌و‌ه ‌ی په‌ڵه‌یه‌ك ‌ی شوره‌ی ‌ی پاك بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كولتور له‌م������ردن‌و ژی������ان به‌هێزتره‌‪.‬‬ ‫(داریوش ئاشوری‌‪ ،‬ل‪.)79‬‬ ‫كولتور چه‌ن������د مه‌ودایه‌ك������ ‌ی ژیار ‌ی‬ ‫به‌هێز‌ه بۆ كۆكردن������ه‌و‌ه ‌ی مرۆڤه‌كان ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك له‌س������ه‌ر یه‌ك س������فر‌ه ‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و ئه‌خالق ‌ی‌و یه‌ك دیوه‌خان ‌ی‬ ‫بیركردنه‌و‌ه‌و روانینێك ‌ی تاكڕه‌هه‌ندان‌ه‌و‬ ‫سنوردار‪ ،‬هێنده‌ش دڵنیاكه‌ره‌وه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫به‌هێز‌ه ب������ۆ رامكردن������ ‌ی مرۆڤه‌كان ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌ی دیاریكراو له‌یه‌ك باخچ‌ه ‌ی‬ ‫س������نوردار ‌ی ئه‌خالق ‌ی‌و نه‌ریتیدا‪ .‬ئه‌م‬ ‫راڤه‌كاریی������‌ه ته‌نها هێز ‌ی ش������اراو‌ه ‌ی‬ ‫كولت������ور ناگرێته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵك������‌ه بۆخود ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگ‌ه‌و حیزبیش راس������ته‌‪ ،‬كولتور‬ ‫چه‌ند هێزێك‌ه بۆبه‌ستنه‌و‌ه‌و داگیركردن ‌ی‬ ‫مرۆڤ به‌هه‌مانشێو‌ه حیزب‌و سته‌مكاری ‌ی‬ ‫ده‌توانێت ئینسان كۆتوبه‌ند بكات یان‬ ‫بێده‌نگ‌و ملكه‌چ������ ‌ی بكات‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫له‌ڕوو ‌ی ئابور ‌ی‌و جه‌سته‌ی ‌ی‌و ده‌روون ‌ی‌و‬ ‫روحیی������ه‌و‌ه تاكه‌كه‌س داگیری بكات‌و‬ ‫تااڵن‌و كۆنترۆڵ ‌ی بكات‪.‬‬ ‫كه‌وات‌ه كوشنده‌كان ‌ی نه‌و‌ه ‌ی نو ‌ێ پێكڕا‬ ‫هێزگه‌لێك ‌ی ناشارستان ‌ی‌و نائینسانین‬ ‫ك‌ه پێكهاتوون له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌ی داخراو‌و‬ ‫كولتورێك ‌ی م������ردوو‌و حیزبگه‌لێك ‌ی‬ ‫ناشارس������تان ‌ی‌و وێ������ران ل������ه‌ڕوو ‌ی‬ ‫مه‌عریفیه‌و‌ه ك‌ه پێكڕا به‌رهه‌مهێنه‌ر ‌ی‬ ‫س������ته‌مكاری ‌ی‌و ناعه‌داله‌ت ‌ی‌و گه‌نده‌ڵ ‌ی‌و‬ ‫نادادوه‌ر ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و شارس������تانیین‬ ‫ك‌ه دواجار پێكهێنه‌ر ‌ی دۆزه‌خێكن پڕ‬ ‫له‌وه‌هم‌و حیكایه‌ت‪ ،‬پڕ له‌نائینسانی‌هت‌و‬ ‫س������ته‌مكاری ‌ی جه‌س������ته‌ی ‌ی‌و روح ‌ی‌و‬ ‫ده‌روونی‌‪.‬‬

‫دۆزه‌خێك ‌ی بچوك ‪ ...‬ئینسان له‌نێو به‌رداش ‌ی كولتور‌و حیزب‌و كۆمه‌ڵگه‌دا‬

‫ ئاسۆ جه‌بار‬ ‫له‌كاتێكدا ئه‌و كۆمه‌ڵگایان‌ه ‌ی مێژوویه‌ك ‌ی‬ ‫نوس������راو ‌ی دیاریكراویان نیی‌ه پشت‬ ‫به‌حیكایه‌تخوان������ه‌كان ده‌به‌س������تن‌و‬ ‫چاوه‌ڕوان ‌ی هه‌ر حیكایه‌تێكن له‌س������ه‌ر‬ ‫خۆیان‌و مێژووه‌كه‌یان‪.‬‬ ‫چۆن روانین ‌ی هه‌ریه‌ك له‌ئێم‌ه جیاوازه‌‪،‬‬ ‫به‌هه‌مانش������ێو‌ه روانین ‌ی هه‌ریه‌ك له‌ئێم‌ه‬ ‫بۆ هه‌ر وێنه‌یه‌ك ‌ی ئه‌رش������یف ‌ی جیاوازه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم دواجار س������ه‌رله‌به‌ر ‌ی كه‌ره‌ست‌ه‌و‬ ‫ده‌زگا مۆدێرنه‌كان له‌كۆمه‌ڵگ‌ه نه‌ریت ‌ی‌و‬ ‫داخراوه‌كان������دا له‌خزمه‌ت ‌ی گێڕانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫حیكایه‌ته‌كان‌و پاراس������تن ‌ی ئه‌و وه‌هم‌ه‬ ‫مێژوویه‌یه‌دان ك‌ه راب������ردوو ده‌خاته‌و‌ه‬ ‫به‌رده‌م ئێس������تا‌و سه‌رله‌به‌ر ‌ی مرۆڤه‌كان‬ ‫ده‌كات������ه‌و‌ه به‌بوویه‌ك������ ‌ی یاده‌وه‌رامێز‌و‬ ‫هه‌ڵگر ‌ی حیكایه‌ته‌كان‪.‬‬ ‫ئای������ا نه‌و‌ه ‌ی ن������و ‌ێ ده‌كه‌وێت������‌ه كوێ ‌ی‬ ‫حیكایه‌ته‌كان������ه‌وه‌؟ ئایا ئ������ه‌و‌ه نه‌وه‌ی‌ه‬ ‫له‌ئاستێك ‌ی بینراودا به‌شێك ‌ی دانه‌بڕاو‌ه‬ ‫له‌حیكایه‌ته‌كان ی������ان له‌په‌راوێز ‌ی ئه‌و‬ ‫حیكایه‌تانه‌دا ده‌ژی‌؟‬ ‫جیاوازێك ‌ی گه‌ور‌ه هه‌ی‌ه له‌نێوان نه‌و‌ه ‌ی‬ ‫جه‌ن������گ‌و ن������ه‌و‌ه ‌ی دوا ‌ی جه‌نگه‌كان‪،‬‬ ‫ه������اوكات جیاوازییه‌ك ‌ی گه‌وره‌تر هه‌ی‌ه‬ ‫له‌نێوان نه‌و‌ه ‌ی نێو كولتورێك ‌ی زیندوو‌و‬ ‫نه‌و‌ه ‌ی نێ������و جه‌نجاڵ������‌ه قێزه‌وه‌نه‌كان ‌ی‬ ‫ناعه‌داله‌ت ‌ی‌ونائینسانی‌هت‌وناژیاندۆست ‌ی‌و‬ ‫سته‌م ‌ی ئه‌خالق ‌ی‌و سیاس ‌ی‌و ئابوری‌‪.‬‬ ‫له‌م وتاره‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌ین قس������‌ه له‌سه‌ر‬ ‫نه‌وه‌ی������ه‌ك بكه‌ی������ن ك‌ه هه‌ڵق������واڵو ‌ی‬ ‫دژوارتری������ن‌و نائینس������انیترین دۆخ ‌ی‬ ‫شارستان ‌ی‌و سیاس ‌ی‌و ئابورییه‌‪ ،‬نه‌وه‌یه‌ك‬ ‫ك‌ه به‌ب ‌ێ ویس������ت ‌ی خ������ۆ ‌ی فڕێدراوه‌ت‌ه‬ ‫نێو دنیایه‌ك نابه‌رابه‌ر ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و‬ ‫كولتور ‌ی‌و سیاسییه‌وه‌‪ ،‬نه‌وه‌یه‌ك ته‌نراو‬ ‫به‌تۆڕگه‌لێك ‌ی وه‌هم ‌ی لێوڕێژ له‌حیكایه‌ت ‌ی‬ ‫كوشند‌ه‌و وێران له‌ڕوو ‌ی شارستانییه‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌وه‌یه‌ك له‌به‌رده‌م مێژوویه‌ك ‌ی هه‌ژار‌و‬ ‫كولتورێك ‌ی دڵڕه‌قدا‪ .‬له‌به‌رئه‌و‌ه زه‌حمه‌ت‌ه‬ ‫دیاریكردن ‌ی شوناس������ ‌ی ئ������ه‌م نه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم نكۆڵ ‌ی ل������ه‌و‌ه ناكرێت ئه‌م نه‌وه‌ی‌ه‬

‫له‌هه‌ناو ‌ی خۆیدا سه‌ره‌تا ‌ی پڕۆژه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫نوێ ‌ی شارستانییه‌‪ ،‬پڕۆژه‌یه‌ك له‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی‬ ‫مێژوو‪ ،‬له‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی لۆژیك ‌ی حیزبگه‌رای ‌ی‌و‬ ‫نائینسانی‌هت‌و كولتورێك ‌ی مردوو‪ .‬‬ ‫لێ������ره‌دا باس له‌ئینس������انێك ده‌كه‌یه‌ن‬ ‫ك‌ه میدی������اكان‌و دامه‌زراو‌ه ره‌س������م ‌ی‌و‬ ‫ناره‌س������مییه‌كان هه‌رج������ار‌ه‌و ناوێك ‌ی‬ ‫لێده‌نێن‪ ،‬ده‌مێك ئه‌م نه‌وه‌ی‌ه پێیانده‌وترێت‬ ‫گه‌نج‪ ،‬سه‌روه‌ختێك الو‪ ،‬هه‌ندێكجاریش‬ ‫نه‌و‌ه ‌ی نوێ‌‪ ،‬به‌اڵم هیچكام له‌م پێناسان‌ه‬ ‫ناتوانن گوزارش������ت بكه‌ن له‌كۆ ‌ی ئه‌و‬ ‫پێكهات‌ه‌و كۆتوبه‌ند‌ه فه‌رهه‌نگیان‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫نه‌وه‌یه‌ك ده‌سته‌ئه‌ژنۆ غه‌رق ‌ی كۆمه‌ڵگ‌ه‌و‬ ‫ئه‌خالق‌و سیاس‌هت‌و میدیاكان‌و ژیان‌و‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كان ده‌كات‪.‬‬ ‫ستراتیژ ‌ی ناولێنان‌و ده‌ستنیشانكردن ‌ی‬ ‫شوناسێك ‌ی تایبه‌ت بۆشتێك ‌ی زیندوو‬ ‫یان مردوو‪ ،‬چه‌ند هه‌ڵگر ‌ی وێناكراوێك ‌ی‬ ‫زمانه‌وانیی‌ه هێن������ده‌ش پۆلێنكارییه‌ك ‌ی‬ ‫فه‌رهه‌نگیی‌ه‌و دابه‌شكراوێك ‌ی ئه‌خالق ‌ی‌و‬ ‫نه‌ریتیی������‌ه ك������‌ه هه‌موم������ان به‌ناچار ‌ی‬ ‫له‌سه‌ر ‌ی رێكده‌كه‌وین‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م‌ه ناكات‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی ئه‌م دابه‌ش������كراو‌ه له‌چوارچێو‌ه ‌ی‬ ‫پێناسه‌یه‌ك ‌ی ساده‌و ساكاردا به‌ندبكه‌ین‌و‬ ‫له‌وێناكراوێك ‌ی ئه‌خالق ‌ی‌و ترادسیۆنیدا‬ ‫به‌جێبهێڵین‪.‬‬ ‫لێ������ره‌و‌ه ده‌گه‌ڕێین������ه‌و‌ه ب������ۆ جومگ‌ه‬ ‫هه‌ستیاره‌كان ‌ی باسه‌كه‌مان‌و یه‌كڕا باس‬ ‫له‌نه‌و‌ه ‌ی نوێ ‌ی كۆمه‌ڵ������گا داخراوه‌كان‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬بێگومان نه‌و‌ه ‌ی نو ‌ێ ده‌كه‌وێت‌ه‬ ‫به‌رده‌م ه������ه‌ردوو بازن������‌ه ژیارییه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫ناوه‌ند ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌‪ ،‬كه‌وتۆت‌ه به‌رده‌م‬ ‫رازیبوون به‌مانا ‌ی گوێڕایه‌ڵ ‌ی‌و سه‌رسام ‌ی‬ ‫به‌مانا ‌ی ده‌رچوون له‌فه‌رهه‌نگ‪ ،‬له‌ئاست ‌ی‬ ‫یه‌كه‌م������دا رازیب������وون ش������تێك نیی‌ه‬ ‫باس له‌جیاوازییه‌كان������ ‌ی خۆ ‌ی بكات‪،‬‬ ‫فه‌لسه‌فه‌یه‌ك نیی‌ه له‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی فه‌رهه‌نگ‌و‬ ‫مۆڕاڵ‪ ،‬ته‌نها گوێڕایه‌ڵییه‌ك ‌ی سه‌رتاسه‌ر ‌ی‬ ‫ئه‌و بوونه‌وه‌ره‌ی‌ه ك‌ه له‌هه‌س������تیارترین‬ ‫س������اته‌وه‌خت‌ه س������ایكۆلۆژ ‌ی‌و ژیار ‌ی‌و‬ ‫كولتورییه‌كان ‌ی خۆیدا نه‌كه‌وتۆت‌ه به‌رده‌م‬ ‫به‌رپرس������یارییه‌تێك ‌ی ئه‌وتۆ ‌ی ژیاری ‌ی‬ ‫واو‌ه ك‌ه ئه‌رك ‌ی به‌ریه‌ككه‌وتن ‌ی ئاس������ت‌ه‬

‫جیاجیاكان ‌ی ژیار ‌ی له‌ئه‌س������تۆدا بێت‪،‬‬ ‫هاوكات ش������وێنگ‌ه ‌ی ئه‌و بوون������ه‌وه‌ر‌ه‬ ‫له‌نه‌خش������‌ه ‌ی ژیاندا ده‌كوێت‌ه سه‌ر هێڵ‌ه‬ ‫به‌رفراوانه‌ك������‌ه ‌ی ژیان������ ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و‬ ‫ترادس������یۆن ‌ی ب������او ‌ی روانین ‌ی مێگه‌ل‪،‬‬ ‫مرۆڤ������ ‌ی گوێڕای������ه‌ڵ داب������راو نیی������‌ه‬ ‫له‌ستراتیژ ‌ی ناوه‌ند‌و ستراكتۆر ‌ی ژیان‪،‬‬ ‫به‌ڵك‌ه پێكهاته‌یه‌ك������ ‌ی په‌یوه‌ندیخواز ‌ی‬ ‫ئاسایی نێو كۆمه‌ڵگایه‌‪ ،‬كایه‌ك ‌ی تێكه‌ڵ‌ه‬ ‫له‌مۆڕاڵ ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و میرات ‌ی كولتور ‌ی‌و‬ ‫كه‌له‌پور ‌ی به‌جێماو ‌ی نه‌وه‌كان ‌ی پێشوو‪،‬‬ ‫ئاوێت‌ه له‌ترادسیۆن ‌ی روانین‪ ،‬ترادسیۆن ‌ی‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت‪ ،‬فه‌نتازیا ‌ی ده‌سته‌جه‌معی‌‪،‬‬ ‫حیكایه‌ت������ ‌ی گ������ه‌ور‌ه ‌ی وه‌ك ئایی������ن‌و‬ ‫فه‌لسه‌فه‌یه‌ك ‌ی وه‌هم ‌ی‌و یۆتۆب ‌ی بۆكۆمه‌ڵگا‪،‬‬ ‫فه‌نتازیا ‌ی س������ه‌روه‌رییه‌كان‌و فه‌نتازیا ‌ی‬ ‫حیكایه‌ت‌ه بچوكه‌كان‪.‬‬ ‫دواجار مرۆڤ������ ‌ی گوێڕایه‌ڵ بچوكترین‬ ‫پارچ������‌ه ‌ی ئ������ه‌و ئامێ������ر‌ه گه‌وره‌یه‌ی‌ه‬ ‫ك������‌ه ن������او ‌ی كۆمه‌ڵگای������ه‌‪ ،‬بچوكترین‬ ‫بزمار ‌ی ئه‌و ماڵ������‌ه داخراوه‌ی‌ه ك‌ه ناو ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵ������گا ‌ی داخ������راوه‌‪ .‬له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگا كراوه‌كانیشدا ستراكتۆر ‌ی‬ ‫ناوه‌ن������د ئه‌و مرۆڤ������‌ه گوێڕایه‌ڵه‌مان بۆ‬ ‫به‌رهه‌مدێنێ������ت‪ ،‬هه‌رچه‌ن������د‌ه له‌فۆرم‌و‬ ‫ناوه‌ڕۆك ‌ی س������تراكتۆر ‌ی جیاوازدایه‌‪،‬‬ ‫له‌بوونه‌وه‌ر ‌ی بیرۆكرات‌و له‌��تراكتۆر ‌ی‬ ‫جی������اوازدا‪ ،‬به‌اڵم له‌ئاس������تێك ‌ی ژیار ‌ی‬ ‫پێش������كه‌وتوودا‪ ،‬ئ������ه‌و‌ه ‌ی له‌كۆمه‌ڵ������گا‬ ‫كراوه‌كاندا تایبه‌تمه‌ن������د ‌ی وه‌رگرتوو‌ه‬ ‫نه‌بوون������ ‌ی حیكایه‌تێك������ ‌ی گه‌وره‌ی������ه‌‪،‬‬ ‫كولتور‌و كۆمه‌ڵگا به‌گش������ت ‌ی له‌ئاست ‌ی‬ ‫نه‌وه‌كان ‌ی پێش������خۆیدا كاریگه‌رییه‌ك ‌ی‬ ‫ئه‌وتۆی������ان نیی‌ه له‌دروس������تكردن ‌ی ئه‌و‬ ‫س������تراكتۆره‌دا‪ ،‬ه������اوكات هه‌نوك������‌ه‬ ‫س������تراكتۆرێك‌ه بۆنه‌خش������ه‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫ئاست‌ه ژیاریی‌ه پێشكه‌وتو‌ه ‌ی كۆمه‌ڵگا ‌ی‬ ‫كراوه‌‪ ،‬تاكه‌كه‌س له‌گه‌ڵ ئازادییه‌كانیدا‬ ‫دابه‌شده‌بێت‌و مافه‌كان ‌ی له‌سه‌ره‌تاو‌ه تا‬ ‫كۆتای ‌ی به‌پێ ‌ی یاسا به‌سه‌ر خۆ ‌ی‌و ئه‌وان ‌ی‬ ‫دیكه‌دا دابه‌شده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌ڕاس������تیدا كار ‌ی ئێم‌ه له‌م باس������ه‌دا‬ ‫پێشكه‌شكردن ‌ی جیاوازییه‌كان ‌ی نێوان‬

‫كۆمه‌ڵگا ‌ی داخرا‌و‌و كۆمه‌ڵگا ‌ی كراو‌ه‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌قه‌ده‌ر ئه‌و‌ه ‌ی قسه‌كردن‌ه له‌كایه‌و‬ ‫پێكهات‌ه‌و ستراكتۆره‌كان ‌ی كۆمه‌ڵگا ‌ی‬ ‫داخ������را‌و له‌ڕێ������ ‌ی س������ه‌رچاوه‌گه‌لێك ‌ی‬ ‫هاوپه‌یوه‌ند به‌باسه‌كه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌پ������اڵ نه‌و‌ه ‌ی گوێڕایه‌ڵ������دا‪ ،‬ل‌ه پاڵ ئه‌و‬ ‫نه‌وه‌یه‌دا ك‌ه رازیی‌ه به‌سه‌رتاپا ‌ی ژیان‌و‬ ‫فه‌نتازیاكان������ی‌‪ ،‬رازیی������‌ه به‌نه‌بوون������ ‌ی‬ ‫خۆش������گوزه‌ران ‌ی‌و ئه‌ل������ف‌و بێكان������ ‌ی‬ ‫ئازادییه‌كان������ ‌ی تاكه‌ك������ه‌س‪ ،‬رازیی������‌ه‬ ‫به‌و میرات������‌ه كولتوریی������ه‌‪ ،‬رازیی‌ه به‌و‬ ‫نادنیابینیی������‌ه ‌ی ك������‌ه ناگات������‌ه ئه‌ودیو‬ ‫س������نوره‌كان ‌ی بازن������‌ه داخراوه‌كان������ ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگا‌و مۆڕاڵه‌ك‌هی‌‪ ،‬له‌پاڵ ئه‌و بوونه‌وه‌ر‌ه‬ ‫ده‌س������ته‌مۆیه‌دا‪ ،‬نه‌وه‌یه‌ك هه‌ی‌ه له‌به‌رده‌م‬ ‫كولتور ‌ی باو ‌ی كۆمه‌ڵ������گا‌و كرانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫دنیادا‪ ،‬ده‌سته‌وئه‌ژنۆ له‌به‌رده‌م په‌یوه‌ندیی‌ه‬ ‫بێحاس������ڵه‌كان ‌ی ژیان‌و جیهانگیریدا‪،‬‬ ‫دابڕا‌و له‌به‌رده‌م خودئاگاییه‌كان ‌ی خۆی ‌ی‌و‬ ‫ناخودئاگاییه‌كان������ ‌ی مێگه‌لدا‪ ،‬كوژرا‌و‬ ‫له‌نێوان چه‌پاندنه‌كان ‌ی كۆمه‌ڵگا‌و ئایین‌و‬ ‫وێن‌ه گه‌رم‌و پڕ له‌خرۆشه‌كان ‌ی سێكس ‌ی‬ ‫ئازاددا‪ ،‬له‌نێ������وان داخران ‌ی كۆمه‌ڵگا‌و‬ ‫فه‌لسه‌ف‌ه ‌ی س������ه‌ف‌هر‌و مرۆڤ ‌ی گه‌شتیار‌و‬ ‫مرۆڤ ‌ی مۆدێرندا‪ ،‬سه‌رس������ام له‌به‌رده‌م‬ ‫كه‌ناڵ������‌ه لۆكاڵییه‌كان ‌ی كۆمه‌ڵگا‌و كه‌ناڵ‌ه‬ ‫كراو‌ه‌و ئازاد‌و هه‌مه‌ڕه‌نگه‌كان ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی‬ ‫خۆی‌‪.‬‬ ‫ئ������ه‌م مرۆڤ‌ه ك‌ه مرۆڤێك������ ‌ی گوێڕایه‌ڵ‬ ‫نیی‌ه به‌مانا سایكۆلۆژ ‌ی‌و مۆدێرنه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫له‌كۆمه‌ڵ������گا ‌ی داخ������راودا‪ ،‬ت������اڕاد‌ه ‌ی‬ ‫مرۆڤ ‌ی گوێڕایه‌ڵ نه‌تواوه‌ته‌و‌ه له‌ئه‌تكێت‌ه‬ ‫وێرانه‌ك‌ه ‌ی ئ������ه‌و میرات‌ه فه‌رهه‌نگییه‌دا‪،‬‬ ‫تاڕاد‌ه ‌ی گوێڕایه‌ڵ ‌ی ده‌سته‌مۆ ‌ی ده‌ست ‌ی‬ ‫مێگ������‌هل‌و كولتور‌و ئایی������ن‌و حیكایه‌ت‌ه‬ ‫گه‌وره‌كان نییه‌‪ ،‬بوونه‌وه‌رێك‌ه تا ئه‌نداز‌ه ‌ی‬ ‫هه‌اڵت������ن بوونه‌وه‌رێك ‌ی سه‌رس������امه‌‪ ،‬تا‬ ‫ئه‌نداز‌ه ‌ی دووركه‌وتنه‌و‌ه‌و نا كاریگه‌ر ‌ی‌و‬ ‫بوونه‌وه‌رێك ‌ی پارچه‌پارچه‌یه‌‪ .‬له‌ڕاستیدا‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی ئێم‌ه باس ‌ی لێو‌ه ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌وڕۆك‌ه‬ ‫جێ ‌ی بایه‌خ ‌ی كۆمه‌ڵناس ‌ی ئه‌زموونگه‌رای ‌ی‬ ‫یان جێبه‌جێكار ‌ی نییه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا ئه‌و‬ ‫ته‌قلید‌ه وێران‌ه ‌ی س������ه‌رله‌به‌ر ‌ی بوار ‌ی‬

‫ی‬ ‫رێگرییه‌کان ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی نو ‌‬ ‫نه‌و‌ه ‌‬ ‫هێزگه‌لێك ‌ی‬ ‫ی‌و‬ ‫ناشارستان ‌‬ ‫نائینسانین‬ ‫ك ‌ه پێكهاتوون‬ ‫ی‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫داخراو‌و كولتورێك ‌‬ ‫ی‬ ‫مردوو‌و حیزبگه‌لێك ‌‬ ‫ی‌و وێران‬ ‫ناشارستان ‌‬ ‫ی مه‌عریفیه‌و‌ه‬ ‫له‌ڕوو ‌‬

‫الوانی به‌ڕێز ‪ ...‬ژیان جوانه‌‪ ،‬به‌خ‌هم‌و ئازار ل‌ه خۆتانی تاڵ مه‌که‌ن‬


‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫كچان ‌ی عه‌ره‌ب به‌ره‌و كوردستان هه‌ڵدێن‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010/ 6/13‬‬

‫‪7‬‬

‫ی هه‌رێمی كوردستان ده‌كات‬ ‫ی هه‌ڕه‌ش ‌ه له‌داهاتوو ‌‬ ‫له‌شفرۆشی ‌‬ ‫له‌شفرۆشی له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردستاندا له‌حاڵه‌ت‬ ‫ده‌رچووه‌و خه‌ریكه‌ ده‌بێت ‌ه‬ ‫ی شارو‬ ‫دیاره‌یه‌كی‌ به‌رباڵو ‌‬ ‫شارۆچكه‌كان‌و رۆژانه‌ش‬ ‫روو له‌زیادبوونه‌‌و تائێستاش‬ ‫وه‌كو پێویست یاسایه‌ك بۆ‬ ‫سنورداركردنی دانه‌نراوه‌‪،‬‬ ‫هاوكات به‌پێی چه‌ند‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌كی تایبه‌تیش‬ ‫چه‌ندین باندی له‌شفرۆشی‬ ‫كوردو عه‌ره‌ب‌و تورك‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردستاندا‬ ‫به‌چڕیی كه‌وتونه‌ت ‌ه كارو‬ ‫ی سێكسیی‬ ‫سوودیان له‌كه‌بت ‌‬ ‫گه‌نجانی‌ كورد وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫ڕامان سه‌عید له‌سلێمانی‌‬

‫له‌شفرۆشی ل‌ه کوردستان رۆژ به‌ڕۆژ له‌په‌ره‌سه‌ندندایه‌‬

‫له‌شفرۆش������یی‌ بریتیی������ه‌ له‌وه‌رگرتنی‬ ‫چێژی سێكس������ی به‌رامب������ه‌ر به‌مادده‌‬ ‫یان بڕێك پاره‌‪ ،‬ئ������ه‌و په‌یوه‌ندییه‌ش‬ ‫پێویستی به‌دوو كه‌سه‌‪ ،‬یه‌كه‌میان ئه‌و‬ ‫كه‌سه‌یه‌ كه‌ ئه‌و چێژه‌ به‌رامبه‌ر به‌پاره‌‬ ‫ده‌فرۆشێت‪ ،‬دووه‌میش كه‌سه‌كه‌ی تره‌‬ ‫كه‌ چێژه‌كه‌ به‌پاره‌ ده‌كڕێت‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫جاریش الیه‌نی س������ێیه‌م هه‌یه‌ كه‌ ئه‌و‬ ‫به‌یه‌ك گه‌یش������تنه‌ ئاسان ده‌كات‪ ،‬وه‌ك‬ ‫گه‌یش������تنی پیاوێ������ك به‌ئافره‌تێك������ی‬ ‫سۆزانی‪.‬‬ ‫س������ۆزانیش ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ جه‌سته‌ی‬ ‫خۆی پێشكه‌ش به‌پیاوێك ده‌كات‪ ،‬بۆ‬ ‫چێژوه‌رگرت������ن به‌رامبه‌ر به‌پاره‌‪ ،‬به‌بێ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی مه‌به‌س������تی خ������ۆی وه‌رگرتنی‬ ‫چێ������ژ بێت‪ ،‬له‌و ڕه‌فتاره‌ش������دا چێژ‌و‬ ‫خۆشه‌ویستی‌و سۆز نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو ته‌نها‬ ‫مه‌به‌ستی په‌یداكردنی پاره‌كه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌ه������ۆی ئاس������ان ده‌س������تكه‌وتنی بانده‌كانی‌ له‌شفرۆشی‌ له‌زیادبووندان‬ ‫له‌شفرۆش������ه‌وه‌ زۆرێ������ك له‌گه‌نجانی په‌خشان‪ ،‬ته‌مه‌نی‌ ‪43‬ساڵه‌و یه‌كێكه‌ له‌و‬ ‫كورد له‌ئێستادا سه‌رقاڵی ئه‌و كاره‌ن‌و سه‌رۆك باندانه‌ی له‌خانویه‌كی كرێدا‬ ‫هه‌ندێك پیاوی خاوه‌ن هاوس������ه‌ریش‬ ‫به‌رده‌وام به‌دوای له‌شفرۆشه‌كانه‌وه‌ن‪.‬‬ ‫جه‌م������ال‪ ،‬ته‌مه‌نی‌ ‪31‬س������اڵه‌و به‌وته‌ی‌‬ ‫خ������ۆی‌ ژنی هێن������اوه‌‪ ،‬ب������ه‌اڵم له‌پێش‬ ‫ژنهێنان������ه‌وه‌ په‌یوه‌ن������دی‌ له‌گ������ه‌ڵ‬ ‫بانده‌كانی‌ له‌شفرۆشیدا هه‌بووه‌و پاش‬ ‫ ئا‪ :‬كاكۆ فه‌ره‌یدون‬ ‫ژنهێنانی������ش ماوه‌ی‌ چه‌ند س������اڵێك‬ ‫وازی‌ له‌و كاره‌ هێناوه‌‪ ،‬دواتر چۆته‌وه‌‬ ‫ره‌فیف‪ ،‬كچێك ‌ی عێراقی ته‌مه‌ن ‪14‬ساڵه‌‪ ،‬قژ‌ه خاوه‌كه‌ی وه‌ك كلكی ئه‌سپ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫سه‌ری‌و له‌گه‌ڵ سۆزانییه‌كاندا ده‌ست‬ ‫ش������ۆڕیكردبوویه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ستی به‌و ناس������ۆر‌ه نه‌ده‌كرد ك‌ه له‌كاره‌كه‌یدا‬ ‫‌سێك‬ ‫تێكه‌ڵ كردووه‌ته‌وه‌‪" ،‬ئه‌گه‌ر كه‬ ‫به‌س������ه‌ریدا دێت‪ .‬ئه‌و كچ‌ه ئاواره‌یه‌كی عێراقییه‌‌و له‌دیمه‌ش������قی پایته‌ختی‬ ‫‌ڵ‬ ‫ه‬ ‫‌گ‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫له‌كوردستان مه‌به‌ستی‌ ئه‌وه‌بێت‬ ‫سووریا ده‌ژی‌‌و ده‌ڵێت‪ :‬شه‌وان‌ه سی دۆالرم ده‌ستده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫‌ستێت‪،‬‬ ‫ه‬ ‫له‌شفرۆشه‌كاندا په‌یوه‌ندی‌ بب‬ ‫دیارده‌ی له‌شفرۆش������ی له‌پاش رووخانی رژێمی س������ه‌دام له‌عێراقدا به‌ره‌و‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫بۆش‬ ‫‌و‬ ‫زۆرجار پێوه‌ی‌ ئالوده‌ ده‌بێت‬ ‫زیادبوون چووه‌‪ ،‬ئه‌نجامده‌رانی كاره‌كه‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ی بۆنه‌بوونیی ده‌گێڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫زۆرشت‬ ‫ته‌رك ناكرێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫به‌تایبه‌تی ئه‌و ئاوار‌ه عێراقییانه‌ی ك‌ه له‌ترس������ی كوشتن واڵته‌كه‌ی خۆیان‬ ‫‌سیش‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫‌رباڵو‬ ‫كه‌ له‌كوردستاندا به‬ ‫جێهێشت‌و روویانكرد‌ه سووریای دراوسێ‪.‬‬ ‫‌و‬ ‫ن‬ ‫كێشا‬ ‫تلیاك‬ ‫‌كو‬ ‫هه‌ستی‌ پێناكات‪ ،‬وه‬ ‫له‌دیمه‌ش������ق‪ ،‬ده‌یان یانه‌ی ش������ه‌وان‌ه ده‌بینرێن ك‌ه گڵۆپ������ی ره‌نگاوڕه‌نگیان‬ ‫‌یان‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌و‬ ‫ن‬ ‫‌كا‬ ‫ه‬ ‫‌شفرۆشیی‬ ‫بوونی‌ بانده‌ له‬ ‫هه‌ڵكردووه‌‌و مش������ته‌رییه‌كانیش به‌ئۆتۆمبێلی سووریی‌و عێراقی‌و سعودیی‪،‬‬ ‫بۆ سه‌یری كچ‌ه سه‌ماكه‌ره‌كان جمه‌یان دێت‪.‬‬ ‫زۆربه‌ی س������ه‌ماكه‌ره‌كان‪ ،‬له‌سه‌ره‌تای ته‌مه‌نی پێگه‌یش������تندان‪ ،‬به‌رانبه‌ر به‌و‬ ‫پاره‌یه‌ی ك‌ه هه‌ڵده‌درێت‌ه س������ه‌ر ته‌خته‌ی شانۆی س������ه‌ماكردنه‌كه‌‪ ،‬ئه‌و كار‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن‪ .‬ئه‌وان زۆربه‌یان عێراقیی‌ه ئاواره‌كانی واڵتی سووریان‪.‬‬ ‫چه‌ندین پاسه‌وان ده‌وری سه‌ماكه‌ره‌كانیان گرتووه‌‌و ناهێڵن هیچ مشته‌رییه‌ك‬ ‫ده‌س������تیان بیانگاتێ‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا مامه‌ڵه‌ی ئه‌وه‌ش له‌گه‌ڵ مشته‌رییه‌كاندا‬ ‫ده‌ك������ه‌ن ك‌ه به‌رانبه‌ر بڕێك پاره‌‪ ،‬كام س������ه‌ماكه‌ریان بوێت‪ ،‬بۆ ش������ه‌وێك‬ ‫بیبه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ره‌فیف‪ ،‬كچ‌ه عێراقیی‌ه چوارد‌ه به‌هار ته‌مه‌نه‌كه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‪ :‬س������ێ خوش������كی‬ ‫شووكرا‌و‌و چوار برام هه‌یه‌‪ ،‬هه‌موویان له‌به‌غدان‪ ،‬من لێر‌ه له‌سووریا خۆم‌و‬ ‫دایك������م‌و برایه‌كی بچووكمم‪ ،‬هیچكام له‌خێزانه‌كه‌م له‌عێراق‪ ،‬نازانن ك‌ه من‬ ‫لێره‌ ئه‌مكار‌ه ده‌كه‌م‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌س������ایتی شام پۆس��������تی وت شه‌وان‌ه س������ی دۆالری ده‌ستكه‌وێت له‌و‬ ‫یانه‌یه‌دا‪ ،‬كاتێكیش مشته‌رییه‌ك بیباته‌و‌ه بۆ ڤێلالكه‌ی خۆی‪ ،‬سه‌د دۆالری‬ ‫ده‌س������تده‌كه‌وێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و نه‌یوت به‌رانبه‌ر به‌و س������ه‌د دۆالره‌‪ ،‬ده‌بێت چی‬ ‫بكات!‬ ‫یه‌كێكی دیك‌ه له‌و كچانه‌ی ك‌ه خه‌ریكی له‌شفرۆش������یی‌ه له‌س������ووریا‪ ،‬نه‌دای‬ ‫ته‌مه‌ن ‪16‬س������اڵ‌ه ك‌ه باس ‌ی له‌و‌ه ده‌كرد ئامۆزایه‌كی كاری سێكسیی له‌گه‌ڵ‬ ‫كرد‌و په‌رده‌ی كچێنی له‌ده‌س������ت دا‪ ،‬پاشان باوكی هێنای تا سه‌ر سنوری‬ ‫سووریا‌و به‌ره‌ڵاڵی كرد‪ ،‬دواتر پێنج كه‌سی عێراقی هێنایان بۆ دیمه‌شق‌و‬ ‫ده‌س������تدرێژییان كرده‌سه‌رو فرش������تیان به‌ژنێك ك‌ه ئه‌ویش ناچار‌كاری‬ ‫له‌شفرۆشیی كرد‪.‬‬ ‫شتی‌ دیكه‌ش"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬پێیوایه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ستن له‌گه‌ڵ‬ ‫سۆزانییه‌كان جۆرێكه‌ له‌ئالوده‌بووه‌ن‪،‬‬ ‫هه‌ندێج������ار له‌ماڵی‌ له‌شفرۆش������ه‌كان‌و‬ ‫هه‌ندێجاری������ش له‌ئوتێلێك������دا كاری‌‬ ‫سێكس������ی‌ له‌گه‌ڵ له‌شفرۆش������ه‌كاندا‬ ‫ئه‌نجام ده‌دات‪" ،‬هه‌ندێك له‌ئوتێله‌كانی‌‬ ‫ش������اری‌ س������لێمانی‌ په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌اڵڵه‌كاندا هه‌ی������ه‌و كاتێك كچه‌كان‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ كڕیاره‌كاندا ده‌نێرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫كڕیاره‌كان بۆخۆیان شوێنیان هه‌بێت‬ ‫ده‌چنه‌ ئ������ه‌وێ‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر شوێنیش������یان‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬ده‌چنه‌ ماڵ������ی‌ ده‌اڵڵه‌كان یان‬ ‫ژم������اره‌ ته‌له‌فونی‌ خاوه‌ن������ی‌ ئوتێلیان‬ ‫ده‌ده‌ن������ێ‌‌و ئه‌ویش ژوری������ان بۆدابین‬ ‫ده‌كات"‪.‬‬

‫سه‌رپه‌رش������تیی‌ پێنج كچی‌ له‌شفرۆش‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ك������ه‌ س������یانیان ع������ه‌ره‌ب‌و‬ ‫دوانیان كوردن‪" ،‬م������ن له‌گه‌نجێتیدا‬ ‫ته‌نها له‌گ������ه‌ڵ دایكمدا ب������ووم‌و هه‌ر‬ ‫له‌و كاته‌ش������ه‌وه‌ به‌ه������ۆی‌ هه‌ژارییه‌وه‌‬ ‫ده‌س������تم دایه‌ ئه‌و كاره‌‪ ،‬بۆیه‌ نه‌متوانی‌‬ ‫شوبكه‌م‌و دواتریش تێكه‌ڵ به‌بانده‌كانی‌‬ ‫له‌شفرۆش������ی‌ بووم"‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ ئێستا‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ ئ������ه‌و بان������ده‌دا نه‌م������اوه‌ كه‌‬ ‫له‌شفرۆشی بۆ ده‌كردن‌و به‌هاوكاریی‌‬ ‫پیاوێكی‌ هاوڕێی سه‌رپه‌رش������تیی‌ پێنج‬ ‫كچ ده‌كات‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی ئه‌و سه‌رۆك بانده‌‪ ،‬ئه‌و كچانه‌ی‌‬ ‫له‌الیانن له‌ڕۆژێكدا دوو بۆ سێ‌ جار‬ ‫س������ێكس ده‌كه‌ن‌و زۆربه‌ی‌ شه‌وانیش‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ موش������ته‌ریه‌كانیاندا ده‌ڕۆنه‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪" ،‬به‌ش������ێوه‌یه‌كی‌ گشتی نرخی‌‬ ‫ئ������ه‌و كاره‌ له‌نێوان ‪150-80‬دۆالردایه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر شه‌ویش كچه‌كه‌ الیان بمێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا ‪200‬دۆالریان لێ ده‌ستێنین"‪.‬‬

‫له‌شفرۆشه‌ عه‌ره‌به‌كان‬ ‫به‌ره‌و هه‌رێم هه‌ڵدێن‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی له‌هه‌رێمی كوردس������تاندا‬ ‫چه‌ندین باندی له‌شفرۆش������یی كورد‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬كه‌چی له‌دوای پرۆسه‌ی ئازادیی‬ ‫عێراق‪ ،‬چه‌ندین ك������چ‌و ژن‌و بێوه‌ژن‬ ‫ڕوویان كردۆته‌ شاره‌كانی‌ هه‌رێم‪ ،‬له‌و‬ ‫كاته‌شه‌وه‌ چه‌نده‌ها باندی‌ له‌شفرۆشیی‌‬ ‫دروستبوون‪.‬‬ ‫فاتیمه‌‪ ،‬كچێكی ته‌مه‌ن ‪30‬ساڵی عه‌ره‌به‌و‬ ‫به‌تاوانی‌ له‌شفرۆش������یی‌ له‌س������لێمانی‌‬ ‫ده‌سگیركراوه‌و ئێستا له‌به‌ندیخانه‌دایه‌‪،‬‬ ‫ئام������اژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ له‌س������ه‌ره‌تاوه‌‬ ‫خ������ۆی‌‌و كچێكی‌ هاوڕێ������ی‌ له‌ڕێگه‌ی‌‬ ‫سه‌رۆك باندێكه‌وه‌ چونه‌ته‌ سلێمانی‌و‬ ‫ڕاده‌ستی‌ باندێكی تر كراون‪ ،‬له‌وێش‬ ‫بۆماوه‌ی‌ دووساڵ كاری‌ له‌شفرۆشیان‬ ‫ك������ردووه‌‪ ،‬دواتر ده‌س������تگیركراون‪،‬‬ ‫"له‌به‌غداد له‌ده‌ست ماڵه‌وه‌ هه‌ڵهاتبووم‪،‬‬

‫نه‌مده‌توانی‌ ژیان به‌سه‌ربه‌رم‪ ،‬تاتوشم‬ ‫بوو به‌توشی‌ كه‌س������ێكه‌وه‌ له‌كه‌ركوك‪،‬‬ ‫كه‌ بۆ ماوه‌ی‌ چه‌ن������د مانگێك له‌وێ‌‬ ‫"زۆر به‌دڵنیاییه‌و‌ه‬ ‫كاری‌ له‌شفرۆشی پێكردم"‪.‬‬ ‫ده‌زانم له‌شفرۆشی‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی فاتیمه‌ له‌كه‌ركوك ده‌بێته‌‬ ‫له‌شفرۆش ره‌وانه‌ی سلێمانی ده‬ ‫‌كرێتی‌ دیارده‌ی ‌ه‌و دیارده‌یه‌كی‬ ‫به‌بیانوی ئ������ه‌وه‌ی ل������ه‌وێ‌ گوزه‌ران‬ ‫خه‌ڵك زۆر باشه‌و موشته‌ریی‌ باشتر‬ ‫زۆر مه‌ترسیداره‬ ‫ده‌بێ������ت‪" ،‬ئ������ه‌و كاره‌ش������م نه‌كردایه‌‬ ‫نه‌مده‌توانی‌ بژێویی‌ ژیانم دابین بكه‌م‪ ،‬ئه‌گه‌ر یاسایه‌ك نه‌بێ‬ ‫به‌اڵم ده‌ستگیركرام"‪.‬‬ ‫ڕێگه‌ی پێ بگیرێت‬ ‫به‌وته‌ی فاتیمه‌ زۆربه‌ی‌ ئه‌و كه‌س������انه‌ی‌‬ ‫كاری‌ سێكس������ییان له‌گ������ه‌ڵ كردوون‬ ‫‌كی به‌دڵنیایه‌و‌ه مه‌سه‌له‌ی‬ ‫به‌ته‌مه‌ن‌و هاوسه‌رداربوون‪" ،‬رێژه‌یه‬ ‫كه‌میان گه‌نج بوون"‪.‬‬ ‫بازرگانیكردن‬ ‫رۆژان������ه‌ له‌شفرۆش������ه‌كان خه‌ڵك������ی‌‬ ‫جی������اواز ده‌بینن‌و سێكس������یان له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌ژنانیش ده‌بێت ‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬ب������ه‌اڵم نه‌ ژن������ه‌كان‌و نه‌ ئه‌و‬ ‫به‌شێكی كاریگه‌ریی‬ ‫پیاوانه‌ی‌ له‌گه‌ڵیاندا س������ێكس ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫هیچ هۆش������یارییه‌كی‌ سێكسیان نییه‌‪،‬‬ ‫"پیاوان پێیانوایه‌ به‌كۆندۆمه‌وه‌ خۆشی‌ دیارده‌ی له‌شفرۆشی"‬ ‫ته‌واو له‌س������ێكس نابینن‪ ،‬بۆیه‌ كه‌مجار‬ ‫هه‌بووه‌ به‌كۆندۆمه‌وه‌ س������ێكس بكه‌ین‪،‬‬ ‫بۆ ئ������ه‌وه‌ی‌ منداڵیش������م نه‌بێت‪ ،‬حه‌بی‌ پرۆژه‌ یاس������ایانه‌ی ك������ه‌ خوێندنه‌وه‌ی‬ ‫یه‌كه‌می ب������ۆ كراوه‌‪ ‌،‬پرۆژه‌ یاس������ای‬ ‫مه‌نعم به‌كارده‌هێنا"‪.‬‬ ‫نه‌هێش������تنی له‌شفرۆش������ییه‌ له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردس������تاندا‪ ،‬كه‌ پێش������تر له‌الیه‌ن‬ ‫په‌رله‌مانتاران دان به‌دیارده‌ی‌‬ ‫له‌په‌رله‌مانتاران������ی‬ ‫كۆمه‌ڵێ������ك‬ ‫له‌شفرۆشییدا ده‌نێن‬ ‫ئه‌گه‌رچ������ی‌ س������ااڵنێكی‌ زۆر ده‌زگاو كوردس������تانه‌وه‌ پێش������كه‌ش كرابوو‪،‬‬ ‫دام������ه‌زراوه‌ فه‌رمییه‌كان������ی‌ حكومه‌تی‌ ڕه‌نگه‌ قس������ه‌ له‌س������ه‌ر ئه‌وه‌ هه‌بێت كه‌‬ ‫هه‌رێم به‌بیانوی‌ "پاكیزه‌یی كۆمه‌ڵگای‌ له‌شفرۆش������ی بۆ‌ته‌ دیارده‌ یان جێگه‌ی‬ ‫كوردی" ئ������ه‌و ج������ۆره‌ دیاردانه‌یان گومان������‌ه بووبێته‌ دیارده‌‪ ،‬یان ئه‌گه‌ری‬ ‫نه‌یانده‌ویس������ت ئ������ه‌وه‌ هه‌بێت كه‌ له‌داهات������وودا ببێته‌‬ ‫ره‌تده‌ك������رده‌وه‌و‬ ‫بیوروژێن������ن‪ ،‬ب������ه‌اڵم دوای‌ ئ������ه‌وه‌ی‌ دی������ارده‌‪" ،‬زۆر به‌دڵنیایی������ه‌وه‌ ده‌زانم‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌كی‌ نائاس������ایی په‌ره‌یسه‌ند‪ ،‬له‌شفرۆش������ی دیارده‌یه‌‌و دیارده‌یه‌كی‬ ‫له‌ئێس������تادا پ������رۆژه‌ یاس������ای‌ ڕێگری‌ زۆر مه‌ترس������یداره‌ له‌هه‌م������وو واڵتانی‬ ‫له‌كاری‌ له‌شفرۆشیی‌ له‌الیه‌ن ئه‌ندامانی‌ ده‌وروب‌هر‌و ته‌نانه‌ت له‌به‌شه‌كانی تری‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستانه‌وه‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ عیراقیشه‌وه‌ به‌شێوه‌ی مه‌به‌ستدار‌و بێ‬ ‫مه‌به‌ست بوونی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر یاسایه‌ك‬ ‫یه‌كه‌می‌ بۆكراوه‌‪.‬‬ ‫په‌یـمان عیـزه‌دی������ن ئه‌ندامی‌ لیژنه‌ی‌ نه‌بێ ڕێگه‌ی پێ بگیرێت به‌دڵنیایه‌وه‌‬ ‫مافی‌ مرۆڤ له‌په‌رله‌مانی‌ كوردس������تان مه‌س������ه‌له‌ی بازرگانیكردن به‌ژنانیش‬ ‫ئاماژه‌ ب������ه‌وه‌ ده‌دا ك������ه‌ یه‌كێك له‌و ده‌بێته‌ به‌شێكی كاریگه‌ریی دیارده‌ی‬ ‫له‌شفرۆشی"‪.‬‬

‫ی عێراق له‌سوریا بازاڕیان گه‌رمه‬ ‫له‌شفرۆشان ‌‬

‫"ئه‌گه‌ر كه‌سێك‬ ‫له‌كوردستان‬ ‫ی‬ ‫مه‌به‌ست ‌‬ ‫ئه‌وه‌بێت له‌گه‌ڵ‬ ‫له‌شفرۆشه‌كاندا‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ببه‌ستێت‪ ،‬زۆرجار‬ ‫ی ئالود‌ه‬ ‫پێو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێت‌و بۆش ‌‬ ‫ته‌رك ناكرێت"‬

‫یه‌كێك������ی دیك‌ه له‌و ئافره‌تانه‌ی ته‌مه‌نی س������ی س������اڵ بوو‪ ،‬به‌ئاژانس������ه‌كه‌ی‬ ‫راگه‌یان������دوو‌ه كاتێك مێرده‌كه‌ی له‌عێراق ك������وژرا‪ ،‬خۆی كوڕێكی‌و دوو‬ ‫كچه‌كه‌ی هه‌ڵهاتن بۆس������وریا‪ .‬پ������اش ئه‌وه‌ی هه‌ر پاره‌یه‌ك ك������‌ه پێیانبوو‪،‬‬ ‫خه‌رجیی������ان كرد‪ .‬ناچار بڕی ‪250‬دۆالری������ان له‌پیاوێك قه‌رزكرد‪ ،‬دواتر‬ ‫ك‌ه نه‌یتوانی بیداته‌وه‌‪ ،‬پیاوه‌ك‌ه پێیده‌ڵێت ده‌توانیت به‌س������ێكس قه‌رزه‌كه‌ی‬ ‫بدات������ه‌وه‌‪ .‬ئیتر له‌وێو‌ه ده‌رگای پیش������ه‌ی له‌شفرۆش������ی ب������ه‌ڕووی ئه‌و ژن‌ه‬ ‫عێراقیی������ه‌دا ده‌كرێته‌و‌ه ك‌ه خۆی به‌"ئه‌توته‌" ناس������اند‪ .‬ئێس������تا ئه‌و ژن‌ه‬ ‫له‌یه‌كێك له‌یان‌ه شه‌وانه‌كانی دیمه‌شق‪ ،‬خه‌ریكی رێكخستنی مامه‌ڵه‌ی نێوان‬ ‫مشته‌ریی‌و كچ‌ه سه‌ماكه‌ره‌كانی دیكه‌یه‌‌و ده‌ڵێت ئێستا پاره‌ی كرێ خانوو‌و‬ ‫پێداویستییه‌كانی رۆژانه‌ی ده‌ستده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫حكومه‌تی سووریی ده‌ڵێت پۆلیس چه‌ندین كچی عێراقی ده‌ستگیركردوو‌ه‬ ‫ك‌ه ته‌مه‌نیان له‌‪12‬س������اڵ تێپه‌ڕی نه‌كردووه‌‌و له‌یان‌ه شه‌وانه‌كاندا كارده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم لۆرنز جۆلز‪ ،‬له‌ئاژانسی په‌نابه‌ران ده‌ڵێت ئه‌وانه‌ش ك‌ه ده‌ستگیرده‌كرێن‪،‬‬ ‫پێشئه‌وه‌ی ئێم‌ه بگه‌ین‌ه س������ه‌ریان‪ ،‬به‌كه‌فاله‌تی پار‌ه به‌رده‌درێن ك‌ه زۆربه‌ی‬ ‫جار له‌الیه‌ن مشته‌رییه‌كانیانه‌وه‌ كه‌فاله‌ته‌كه‌یان بۆ ده‌درێت‪.‬‬ ‫له‌به‌رنامه‌یه‌كی كه‌ناڵی "ئێم بی س������ی"دا به‌ناوی "كالم نواعم"‪ ،‬یه‌كێك‬ ‫له‌به‌شداربووان سه‌باره‌ت به‌دیار��ه‌ی له‌شفرۆشی له‌سووریا دوا‌و ئاماژه‌ی بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ك������رد ك‌ه ته‌نها له‌و واڵته‌دا‪ ،‬پێنج هه‌زار كچی عێراقی خه‌ریكی كاری‬ ‫له‌شفرۆشین‪.‬‬ ‫به‌پێی س������ه‌رچاو‌ه ته‌ندروستییه‌كانی س������ووریاش‪ ،‬پیشه‌ی له‌شفرۆشیی له‌و‬ ‫واڵته‌دا‪ ،‬له‌ماوه‌ی پێنج س������اڵی رابردوودا گه‌شه‌كردنێكی ترسناكی به‌خۆو‌ه‬ ‫بینیو‌ه ك‌ه هۆكارێكی بریتیی������‌ه له‌داگیركردنی عێراق له‌الیه‌ن ئه‌مه‌ریكاو‌ه‬ ‫ك������‌ه بوو‌ه هۆی ئاواره‌بوونی ژماره‌یه‌كی زۆری عێراقییه‌كان بۆ ئه‌و واڵته‌‌و‬ ‫بێئیشبوونیان‪.‬‬ ‫تۆڕی له‌شفرۆشانی عێراقی سووریاشی تێپه‌ڕاندووه‌‌و له‌میسریش خه‌ریكی‬ ‫هه‌مان كارن‪ .‬س������اڵی رابردوو پۆلیس������ی ئاداب له‌میسر‪ ،‬توانییان تۆڕێكی‬ ‫له‌شفرۆشی ژنانی عێراقی ده‌ستگیربكه‌ن ك‌ه دوو برا رێكیان خستبوون‌و‬ ‫كاری مامه‌ڵه‌كردنه‌كه‌یان رایی ده‌كرد‪.‬‬ ‫ئاژانس������ی ئه‌سیۆش������ه‌یتدپرێس باڵویكرده‌و‌ه ك‌ه ئافره‌ت������‌ه عێراقییه‌كان‪،‬‬ ‫له‌ش������ه‌وێكدا به‌رانبه‌ر به‌هه‌ر كارێك له‌گه‌ڵ مش������ته‌رییه‌كاندا‪ ،‬نه‌وه‌د دۆالر‬ ‫وه‌رده‌گرن‪.‬‬ ‫تائێس������تا نازانرێت ژماره‌ی له‌شفرۆشانی عێراقی چه‌نده‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫كاره‌ به‌نهێنی به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪.‬‬

‫پێویست‌ه هه‌وڵی‌ كۆنترڵكردن ‌ی بدرێ‬ ‫د‪.‬به‌شیر خه‌لیل س������ه‌رۆكی‌ لیژنه‌ ‌ی‬ ‫ئه‌وقاف‌و كاروباری‌ ئایینی‌ له‌په‌رله‌مانی‌‬ ‫كوردس������تان دیارده‌ی‌ له‌شفرۆش������یی‌‬ ‫به‌كێش������ه‌یه‌كی‌ گ������ه‌وره‌و جیهان������ی‌‬ ‫ناوده‌ب������ات‌و ئاماژه‌ ب������ه‌وه‌ش ده‌دات‬ ‫كه‌ به‌هۆی‌ ئه‌و ئاس������ایش‌و ئارامییه‌ی‌‬ ‫كوردس������تان‌و كرانه‌وه‌ی‌ سنوره‌كان‪،‬‬ ‫خه‌ڵكێكی‌ زۆر له‌ناوه‌ڕاست‌و باشوری‌‬ ‫عێ������راق‌و واڵتانی‌ ده‌ره‌وه‌ دێنه‌ هه‌رێم‪،‬‬ ‫"ئه‌مه‌ش هۆكارێكی‌ زۆر سه‌ره‌كییه‌ كه‌‬ ‫بۆته‌ هۆی‌ دروستبوون‌و ته‌شه‌نه‌كردنی‌‬ ‫ئه‌و جۆره‌ باندانه‌ له‌كوردستاندا"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس������ی‌ له‌وه‌ش كرد كه‌زۆر‬ ‫رێخۆش������كه‌ری‌ دیكه‌ش له‌كوردستاندا‬ ‫ه������ه‌ن ب������ۆ ئ������ه‌و ش������تانه‌‪ ،‬بۆنموونه‌‬ ‫راگه‌یاندنێك������ی‌ نات������ه‌واو هه‌ی������ه‌ كه‌‬ ‫زۆرج������ار به‌ناڕاس������ته‌وخۆو له‌رێگه‌ی‌‬ ‫نیش������اندانی‌ جۆره‌ه������ا پرۆگ������رام‌و‬ ‫درام������ای‌ جۆراوج������ۆره‌وه‌ بانگه‌ش������ه‌‬ ‫ب������ۆ ئه‌و كاره‌ ده‌كه‌ن‪" ،‬له‌شفرۆش������ی‌‬ ‫له‌ئێستادا له‌ئاس������تێكی‌ سه‌ره‌تایدایه‌و‬ ‫زۆر ته‌شه‌نه‌ی‌ نه‌كردووه‌‪ ،‬بۆیه‌ گرنگه‌‬ ‫هه‌وڵی‌ كۆنتڕۆڵكردنی‌ بده‌ین"‪.‬‬ ‫ئه‌و ئه‌ندام په‌رله‌مان به‌پێویست ‌ی ده‌زانێت‬ ‫هاوبه‌ش������ی‌ له‌نێوان حكومه‌ت‌و ده‌زگا‬ ‫ڕاگه‌یاندن‌و ئایینیی‌و ڕێكخراوه‌كانی‌‬ ‫كۆمه‌ڵگ‌هی‌ مه‌ده‌نیش������دا هه‌بێ‪ ،‬تا ئه‌و‬ ‫دیارده‌ی������ه‌ س������نورداربكرێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫"یاس������ا ناتوانێت به‌ته‌نه������ا ئه‌و كاره‌‬ ‫بنه‌بڕبكات‌و ده‌بێت ڕۆش������نبیرییه‌كی‌‬ ‫گشتیشی‌ له‌گه‌ڵدا بێت‪ ،‬تا زیانه‌كان‌و‬ ‫زه‌ره‌ره‌كانی‌ ئه‌و حاڵه‌ته‌ به‌دیاربخرێن"‪.‬‬ ‫س������ه‌رۆكی‌ ئه‌و لیژنه‌یه‌ جه‌ختی له‌وه‌‬ ‫كرده‌وه‌ ك������ه‌ قورئانی‌ پیرۆز به‌توندی‌‬ ‫هه‌ڕه‌ش������ه‌ ل������ه‌و كه‌س������انه‌ ده‌كات كه‌‬ ‫له‌شكڕن یان له‌شفرۆشن‪ ،‬چونكه‌ ده‌بنه‌‬ ‫هۆی‌ تێكدانی‌ ش������یرازه‌ی‌ كۆمه‌ڵگه‌و‬ ‫زیانی‌ گشتیان هه‌یه‌‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫له‌كوردستان له‌شكڕ ده‌ڕواو له‌شفرۆش ده‌گیرێت!!‬

‫"له‌شفرۆشیی تا به‌نهێن ‌ی بێت زیاتر ئه‌بێـت ‌ه هۆ ‌ی چه‌وسانه‌وه‌و بازرگانیكردن به‌ژنان"‬ ‫به‌شێك له‌ژنان‌و كچان‬ ‫ی‬ ‫به‌هۆی‌ بوونی‌ كێش ‌ه ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌و ئابوورییه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌زۆرب ‌هی‌ ناوچه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫عێراقه‌و‌ه ڕوو له‌هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستان ده‌كه‌ن بۆ كار ‌‬ ‫له‌شفرۆشیی‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ی جد ‌‬ ‫بووه‌ته‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌سه‌ر دۆخی‌ كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ناوچكه‌و باڵوبونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫چه‌ندین نه‌خۆش ‌‬ ‫مه‌ترسیدار‪.‬‬ ‫شیالن حه‌م‌ه نوری‬

‫ سازدانی‌‪ :‬سه‌روه‌ر سه‌عید‬ ‫ش������یالن حه‌م‌ه ن������ور ‌ی توێ������ژه‌ر ‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت������ی‌‌و چ������االك له‌ب������وار ‌ی‬ ‫مافه‌كان������ ‌ی ژن������ان له‌دیمانه‌یه‌كی������دا‬ ‫له‌گه‌ڵ نم نم‪ ،‬رووناك ‌ی ده‌خات‌ه س������ه‌ر‬ ‫هۆكاره‌كان‌و ڕێگه‌چاره‌كان ‌ی دیارده‌ ‌ی‬ ‫له‌شفرۆش ‌ی له‌هه‌رێم ‌ی كوردستان‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫قه‌ده‌غه‌كردن ‌ی ته‌واوه‌ت ‌ی له‌شفرۆشیی‬ ‫كارێك ‌ی قورس������ه‌و پێویست ‌ی به‌پالن‌و‬ ‫یاس������ایه‌ك ‌ی یه‌كس������ان هه‌ی������‌ه ت������ا‬ ‫له‌شفرۆش‌و له‌شكڕ وه‌ك یه‌ك سه‌یر‬ ‫بكرێن‪ ،‬هاوكات باس له‌وه‌ش ده‌كات‬ ‫ك‌ه پێویست‌ه ش������وێنێك ‌ی دیاریكراو‬ ‫هه‌بێت بۆ ئه‌و كه‌س������ان‌ه ت������ا له‌ژێر‬ ‫چاودێری‌ ته‌ندروستیدابن‪.‬‬

‫ڕوویكردۆت‌ه هه‌رێم ‌ی كوردس������تان‪،‬‬ ‫ئه‌و باندان������ه‌ ‌ی ك‌ه خه‌ریك ‌ی ئه‌وكار‌ه‬ ‫بوون به‌ته‌واوه‌ت������ ‌ی ڕوویان كردۆت‌ه‬ ‫كوردس������تان‪ ،‬ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ‬ ‫سه‌قامگیر ‌ی بار ‌ی ئاسایش ‌ی هه‌رێم ‌ی‬ ‫كوردس������تان‪ ،‬ئه‌توانین بڵێین له‌چه‌ند‬ ‫س������اڵ ‌ی یه‌كه‌م ‌ی س������ه‌ره‌تا ‌ی پرۆسه‌ ‌ی‬ ‫ئازاد ‌ی عێرق������دا بانده‌كان زۆربه‌ ‌ی‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ ‌ی كوردستان ده‌هاتن‪ ،‬ئێست‌ه‬ ‫له‌كوردس������تان بانده‌كان به‌ش������ێك ‌ی‬ ‫زۆر ‌ی له‌كورده‌كان پێكدێن‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬ئایا كار ‌ی له‌شفرۆش ‌ی‬ ‫حه‌ز‌ه یان پاڵنه‌رێكی‌ ئابووریی‌ه یان‬ ‫الدانێكی‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌؟‬ ‫ش������یالن‪ :‬ب‌ه پشتبه‌ستن به‌ده‌ره‌نجام ‌ی‬ ‫توێژینه‌وه‌كان ئه‌توانین هه‌ر یه‌كێك‬ ‫له‌و ده‌رئه‌نجامان‌ه بس������ه‌لمێنین‪ ،‬ئه‌وه‌ ‌ی‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬هۆكاری‌ زۆربوون‌و‬ ‫تائێستا له‌و مه‌جاله‌دا كرابێت كتێب ‌ی‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫بۆچ‬ ‫باڵوبوونه‌وه‌ ‌ی له‌شفرۆشی‌‬ ‫ئۆقیانوسێك له‌تاوان ـه‌‌و له‌ئه‌نجام ‌ی ئه‌و‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌دا ك‌ه ڕێكخراو ‌ی خانزاد‬ ‫ش������یالن‪ :‬له‌داو ‌ی پرۆس������ه‌ ‌ی ئازاد ‌ی كردی������ان ده‌ركه‌وت ئه‌م‌ه ن‌ه حه‌ز‌ه ن‌ه‬ ‫عێراق������ه‌و‌ه له‌شفرۆش������ ‌ی ب������ه‌زۆر ‌ی الدانه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌م‌ه درێژكراوه‌ ‌ی ئه‌و‬

‫كێش‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیانه‌ی‌ه ك‌ه له‌كۆمه‌ڵگادا‬ ‫هه‌ی������ه‌‪ ،‬هه‌روه‌ه������ا ئه‌مان������ه‌ ‌ی ك‌ه ئه‌م‬ ‫كارانه‌یان ده‌كرد كه‌مێكیان به‌هۆ ‌ی‬ ‫ئابوورییه‌و‌ه كه‌وتبوون������‌ه ئه‌و دۆخ‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌ه خراپه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌توانین‬ ‫بڵێن ئه‌و كه‌س������ان‌ه ب������ه‌زۆر ‌ی به‌هۆ ‌ی‬ ‫كێش������ه‌ ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تیه‌و‌ه تێو‌ه ئه‌گلێن‪،‬‬ ‫من خۆم له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌س������ان‌ه قس������ه‌م‬ ‫كردوو‌ه ك‌ه له‌سه‌ر ئه‌و كار‌ه گیراون‬ ‫له‌گرتووخانه‌‪ ،‬ده‌ركه‌وتوو‌ه ك‌ه ئه‌مان‌ه‬ ‫به‌هۆ ‌ی كێش������ه‌یه‌ك ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و‌ه‬ ‫تێو‌ه گالون‪ ،‬بۆنمون‌ه ئه‌شێت ئه‌م كچ‌ه‬ ‫له‌ماڵ ‌ی باوكیدا به‌زۆر درابێت به‌شوو‬ ‫به‌پیاوێك ك‌ه زۆر له‌خۆ ‌ی گه‌وره‌تره‌‪،‬‬ ‫یان فرۆش������راو‌ه ی������ان ژنبه‌ژن ‌ی پێو‌ه‬ ‫كراوه‌‪ ،‬له‌م حاڵه‌ته‌دا ئه‌و پیاو‌ه ژنه‌ك‌ه‬ ‫وه‌ك به‌شێك له‌موڵك ‌ی خۆ ‌ی حساب‬ ‫ده‌كات‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه به‌شێك له‌و كچان‌ه‬ ‫ناچار ڕاده‌كه‌ن‌ه ده‌ره‌وه‌ ‌ی ئه‌و خێزان‌ه‬ ‫ئه‌م������ه‌ش وایان لێده‌كات ل������ه‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫به‌دوا ‌ی ش������وێنێك ‌ی ئارامدا بگه‌ڕێن‪،‬‬ ‫له‌ئه‌نجامدا ده‌ست كه‌سانێك ده‌كه‌ون‬ ‫به‌بیانو ‌ی ئه‌وه‌ ‌ی ش������وێنیان بۆ دابین‬ ‫ده‌كه‌ن دواتر كار ‌ی له‌شفرۆش������یان‬ ‫پێده‌كه‌ن‪ ،‬دواتریش قورس‌ه بگه‌ڕێنه‌و‌ه‬ ‫ناو خێزانه‌كانی������ان‪ ،‬بۆی‌ه من ده‌ڵێم‬ ‫هیچ ژنێك سه‌ربه‌خۆ ناتوانێت بێت‌ه‬ ‫ناو ئه‌م كاره‌و‌ه به‌ب ‌ێ ئه‌وه‌ ‌ی پشتیوان ‌ی‬ ‫كه‌س������ێك ‌ی له‌پشت نه‌بێت زۆرینه‌وه‌ ‌ی‬ ‫ئه‌و كه‌س������انه‌ ‌ی له‌بوار ‌ی له‌شفرۆش ‌ی‬ ‫ژنان������دا كارده‌كه‌ن ی������ان مێرد یان‬ ‫باوك‌و برا له‌پش������ت ئه‌م كاره‌وه‌یه‌ك‌ه‬ ‫كاریان پێ������ده‌كات‌و داهاته‌كه‌ش بۆ‬ ‫پیاوه‌كانه‌و ژنانی������ش هیچ حه‌زێك‬ ‫له‌م كاره‌دا نابیننه‌وه‌‪ ،‬یاخود له‌الیه‌ن‬ ‫س������ه‌رۆك باندێكه‌و‌ه ده‌فرۆش������رێت‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌بڕێك پار‌ه ك‌ه داهاته‌كه‌ ‌ی‬ ‫بۆ سه‌رۆك بانده‌ك‌ه ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬جاری‌ واهه‌یه‌ ئێم‌ه ده‌بینین‬ ‫ئه‌و ژنانه‌ی‌ ك‌ه كار ‌ی له‌شفرۆش ‌ی‬ ‫ئه‌كه‌ن له‌الیه‌ن پۆلیسه‌و‌ه ده‌ستگیر‬ ‫ده‌كرێن‪ ،‬به‌ڕای‌ تۆ ئه‌م‌ه چاره‌سه‌ر‌ه‬ ‫بۆ دیارده‌ ‌ی له‌شفرۆشی‌؟‬ ‫شیالن‪ :‬ئه‌توانم بڵێم چاره‌سه‌ركردن ‌ی‬ ‫ئه‌م دیارده‌ی‌ه له‌مڕۆدا قورس������ه‌‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ ‌ی كۆمه‌ڵگا ‌ی كورد ‌ی ناس������راو‌ه‬ ‫به‌شه‌ره‌فپه‌رس������ت‌و نامووسپه‌رس������ت‪،‬‬ ‫زۆر قورس‌ه بۆ ‌ی ك‌ه ژنێك خه‌ریك ‌ی‬ ‫كار ‌ی له‌شفرۆش������ ‌ی بێت بیگێڕێته‌و‌ه‬ ‫ن������او خێزانه‌كه‌‪ ،‬له‌الیه‌ك������ ‌ی تره‌و‌ه ن‌ه‬ ‫ڕێكخراوێك ن‌ه س������ه‌ن��ه‌رێكمان هه‌ی‌ه‬ ‫بۆ دووب������ار‌ه ئاماده‌كردن������ه‌وه‌ ‌ی ئه‌و‬ ‫كه‌س������انه‌ ‌ی به‌كار ‌ی له‌شفرۆش������یه‌و‌ه‬ ‫خه‌ریكن‪ ،‬بۆی‌ه له‌ئێستادا زۆر قورس‌ه‬ ‫ئ������ه‌و كه‌س������ان‌ه بگه‌ڕێنه‌وه‌ب������ۆ بار ‌ی‬ ‫ئاس������ای ‌ی خۆیان‪ ،‬به‌ب ‌ێ ئ������ه‌وه‌ ‌ی ك‌ه‬ ‫ڕاهێنانه‌وه‌یان بۆ بكرێت‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬لیژنه‌ ‌ی ژنان‌و مندااڵن‬ ‫له‌په‌رله‌مان ‌ی كوردستان ئه‌یه‌وێت‬ ‫له‌ ڕێگه‌ی‌ گه‌اڵڵه‌كردن یان‬ ‫هه‌مواركردنه‌وه‌ ‌ی یاساوه‌ ڕێگه‌ به‌م‬ ‫كاره‌ بگرێت‪ ،‬ئایا ئه‌م هه‌نگاو‌ه‬ ‫ده‌بێـه‌هۆی‌ كه‌مكردنه‌و‌ه یان‬ ‫نه‌هێشتن ‌ی دیارده‌ ‌ی له‌شفرشی‌؟‬ ‫ش������یالن‪ :‬ئێم‌ه ناتوانین به‌ته‌واوه‌ت ‌ی‬ ‫له‌شفرۆش������ ‌ی بنه‌ب������ڕ بكه‌ی������ن‪ ،‬ئه‌م‌ه‬ ‫نه‌خۆش������یه‌ك نیی‌ه به‌پێدان ‌ی ده‌رمان‬ ‫چاره‌س������ه‌ر ‌ی بكه‌ین‪ ،‬له‌گ������ه‌ڵ بوون ‌ی‬ ‫مرۆڤایه‌تی������‌ه ئ������ه‌م دیارده‌ی‌ه هه‌بووه‌و‬ ‫له‌سه‌رجه‌م كۆمه‌ڵگاكاندا بوون ‌ی هه‌یه‌و‬ ‫هه‌ب������ووه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌كرێت س������نوردار‬ ‫بكرێت‌و ك������ه‌م بكرێـت������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌گرتنه‌به‌ر ‌ی كۆمه‌ڵ ‌ێ سیاسه‌ت ‌ی پالن‬ ‫بۆ داڕێژراو به‌قۆن������اغ ئه‌توانین ئه‌م‬ ‫دیارده‌یه‌ كه‌م بكه‌ینه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌داخ������ه‌و‌ه كه‌س������انێك ‌ی زۆر‬

‫مه‌سڵه‌حه‌تیان له‌م كاره‌دا هه‌ی‌ه ك‌ه ل‌ه‬ ‫پۆست ‌ی به‌رپرسیارێتیدان له‌سه‌رجه‌م‬ ‫بواره‌كان‪ ،‬له‌به‌رئ������ه‌و‌ه هه‌ند ‌ێ كه‌س‬ ‫ك‌ه به‌مادده‌ ‌ی ‪3‬و ‪‌ 4‬ی له‌شفرۆش������ ‌ی‬ ‫له‌یاسا ‌ی سزادان ‌ی عێراق ‌ی ئه‌گیرێن‬ ‫چه‌ند ڕۆژێك به‌رپرسێك دێت یان‬ ‫ئه‌و كه‌س������انه‌ ‌ی ك‌ه كاریان له‌گه‌ڵدا‬ ‫ده‌كه‌ن به‌ریان ده‌ده‌ن دووبار‌ه ده‌ست‬ ‫به‌كار ‌ی له‌شفرۆش������ ‌ی ده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫ئه‌كرێت نه‌هێش������تن ‌ی به‌قۆناغ بێت‌و‬ ‫پالن������ ‌ی بۆ داڕێژرێ������ت‪ ،‬ئه‌كرێت بۆ‬ ‫ئه‌م الیه‌ن‌ه س������وود له‌ئه‌زموون ‌ی واڵتان‬ ‫وه‌ربگیرێ������ت به‌تایبه‌ت������ ‌ی ئه‌وروپاو‬ ‫هه‌ند ‌ێ له‌واڵتان به‌تایبه‌ت ‌ی كارده‌كه‌ن‬ ‫له‌سه‌ر سنورداركردنی‌ ئه‌و دیارده‌یه‌‪.‬‬ ‫س������ه‌روه‌ر‪ :‬ئه‌و كه‌س������انه‌ ‌ی به‌كار ‌ی‬ ‫له‌شفرش������ییه‌و‌ه خه‌ریك������ن به‌ڕا ‌ی تۆ‬ ‫تووش������ی‌ گرفت������ ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت������ ‌ی و‬ ‫ده‌روون ‌ی ده‌بنه‌وه‌؟‬ ‫ش������یالن‪ :‬ئه‌و كه‌سانه‌ ‌ی له‌و باندانه‌دا‬ ‫كار ده‌ك������ه‌ن خاوه‌ن������ ‌ی خۆیان نین‪،‬‬ ‫به‌ڵكو وه‌كو كااڵیه‌ك به‌ده‌ست سه‌رۆك‬ ‫بانده‌كه‌و‌ه مامه‌ڵه‌ ‌ی كڕین‌و فرۆشتن ‌ی‬ ‫پێو‌ه ده‌كرێت به‌ب ‌ێ ئاره‌زوو ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫به‌ب ‌ێ ویست ‌ی خۆ ‌ی ده‌خرێت‌ه به‌رده‌م‬ ‫كڕیاره‌كان‪ ،‬كاتێكیش كه‌سێك به‌ب ‌ێ‬ ‫خواس������ت‌و به‌زۆر ناچ������ار به‌كار ‌ی‬ ‫له‌شفر‌وۆش������ ‌ی بكرێت ئه‌وا چه‌ندین‬ ‫كێش������ه‌ ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‌‌و ده‌روون ‌ی بۆ‬ ‫دروست ده‌بێت‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬چی‌ بكرێت بۆ‬ ‫سنورداركردنی‌ ئه‌م دیارده‌یه‌و‬ ‫سووككردنی‌ بار ‌ی سه‌رشانی‌ ئه‌و‬ ‫مرۆڤانه‌؟‬ ‫شیالن‪ :‬پێویس������ت‌ه پێداچونه‌وه‌یه‌ك‬ ‫بكرێت ب������ۆ یاس������اكان به‌تایبه‌ت‬ ‫ئه‌و به‌ش������ه‌ ‌ی ك‌ه په‌یوه‌ن������د ‌ی هه‌ی‌ه‬ ‫به‌سزاوه‌‪ ،‬له‌ش������فرۆش ده‌گیرێت‌و‬

‫مادده‌ ‌ی یاسای ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫كڕی������اره‌كان یاس������ا نایانگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆی������‌ه پێویس������ت‌ه له‌جێبه‌جێكردن ‌ی‬ ‫یاساكاندا كڕیارو فرۆشیار وه‌ك‬ ‫یه‌ك بن‪ ،‬ن������ه‌ك وه‌كو باكگراوند‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كان دیس������ان چ ‌ی بار‬ ‫قورس������یه‌كه‌ی‌ه بكرێت‌ه سه‌ر شان ‌ی‬ ‫ژنان‪.‬‬ ‫باشتر‌ه ئه‌گه‌ر له‌ئێستادا شوێنێك‬ ‫دابین بكرێ������ت به‌كۆمه‌ڵ ‌ێ مه‌رج ‌ی‬ ‫تون������دو له‌ناوچه‌یه‌كدا كۆبكرێنه‌و‌ه‬ ‫دایببڕن له‌شوێنه‌كان ‌ی تر‪ ،‬كڕیارو‬ ‫فرۆشیاره‌كان كۆبكرێنه‌وه‌و كارت ‌ی‬ ‫ته‌ندروستیان بۆ بكرێت پشكنینیان‬ ‫بۆ بكرێت‪ ،‬م������ن ناڵێم با ئه‌م كار‌ه‬ ‫خراپ‌ه ڕه‌واج په‌ی������دا بكات‌و دژ ‌ی‬ ‫ئه‌وه‌م‪ ،‬به‌اڵم ناكرێ������ت بڵێین ئێم‌ه‬ ‫قه‌ده‌غه‌ ‌ی ده‌كه‌ین له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی له‌چه‌ند‬ ‫س������اڵ ‌ی دوا ‌ی ڕاپه‌ڕین بینیمان ئه‌و‬ ‫ژنانه‌ ‌ی ك‌ه به‌كار ‌ی له‌شفرۆش������یه‌و‌ه‬ ‫خه‌ریكبوون كوژران‪ ،‬به‌اڵم ئه‌بینین‬ ‫هه‌ر زیاد ده‌بێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی ئێست‌ه‬ ‫له‌ش������فرۆش له‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی كوردستان‬ ‫ئه‌هێنرێت‪ ،‬زۆرب‌ه ‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ش‬ ‫ك������‌ه خه‌ریكی������ن خ������اوه‌ن نفوزو‬ ‫س������ه‌رمایه‌ن‪ ،‬ئه‌م������‌ه واده‌كات ئێم‌ه‬ ‫ڕێگه‌ ‌ی لێبگرین به‌ش������ێوازێك ‌ی تر‬ ‫بتوانین ئه‌و چه‌وسانه‌وه‌ی‌ه ‌ی به‌ژنان‌و‬ ‫كچان نه‌هێڵین‌و به‌ر به‌باڵوبوونه‌وه‌ ‌ی‬ ‫ی وه‌كو‬ ‫نه‌خۆش������ی‌ه سێكس������ییه‌كان ‌‬ ‫ئای������دز بگری������ن‪ ،‬ئه‌م������‌ه بۆخۆ ‌ی‬ ‫ئه‌بێت‌ه هۆ ‌ی كه‌مكردنه‌وه‌ ‌ی كڕین‌و‬ ‫ی‬ ‫فرۆشتن به‌جه‌سته‌وه‌‪ ،‬ك‌ه شوێنێك ‌‬ ‫له‌به‌رچاوو دیاربوو لێره‌دا ئه‌وانه‌ ‌ی‬ ‫بۆ له‌ش������كڕین ئ������ه‌ڕۆن قورس������‌ه‬ ‫بۆیان بچن‌ه ئه‌و ش������وێنه‌‪ ،‬به‌اڵم تا‬ ‫ی بێت ئه‌م������‌ه زیاتر ئه‌بێـت‌ه‬ ‫به‌نهێن ‌‬ ‫هۆ ‌ی چه‌وسانه‌وه‌و بازرگانیكردن‬ ‫به‌ژنان‪.‬‬

‫ی هه‌ڤژینێن خۆ دكه‌ن‬ ‫ی دژ ‌‬ ‫ێ ژ زه‌المان توندوتیژیا سكس ‌‬ ‫‪‌ %50‬‬ ‫ێ‬ ‫د راپرسیا رێكخراوا جڤاتا ئاشتی ‌‬ ‫دا ل دهۆكێ‌ ئه‌شكه‌را بوویه‌‪،‬‬ ‫ێ ژ ژنان ل قه‌زا شێخان‌و‬ ‫‪‌ %62‬‬ ‫‪%35.3‬ێ‌ ل قه‌زا دهۆكێ‌‌و‬ ‫‪ %22.4‬ل قه‌زا ئامێدیێ‌‌و ‪%48‬‬ ‫ێ‬ ‫ل ئاكرێ‌ تووشی‌ توندوتیژی ‌‬ ‫ێ‬ ‫دبن‪ .‬دیسان ل پارێزگه‌ها دهۆك ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ژ الی ‌‬ ‫‪ %50‬ژ توندوتیژیا سكس ‌‬ ‫هه‌ڤژینان ل سه‌ر ژنان دهێت ‌ه‬ ‫ئه‌نجام دان‪.‬‬

‫ جه‌مال حسێن ل بادینان‬ ‫رێكخراوا جڤاتا ئاشتی‌‌و هه‌ڤكاریا عیراق ‌ێ‬ ‫لق ‌ێ دهۆك ڤه‌كۆلینه‌ك ل پارێزگه‌ها دهۆك ‌ێ‬ ‫ل دۆر ئ������ه‌و توندوتیژی������ا دژ ‌ی ژن ‌ێ دهێت‌ه‬ ‫كرن ئه‌نجام داو هنده‌ك خالێن گرنگ تێدا‬ ‫هاتن‌ه نماییشكرن‪.‬‬ ‫زۆربه‌یا ئه‌و ژنێن پش������كدار ‌ی د ڤه‌كۆلین ‌ێ‬ ‫دا كر ‌ی ته‌مه‌ن ‌ێ وان پتر بوو ژ ‪15‬سالیێ‌‌و‬ ‫‪‌ %50‬ێ كۆرو ‪‌ %50‬ێ كچان پشكدار كرن‌و‬ ‫‪‌ %100‬ێ به‌رسڤ ل س������ه‌ر هه‌م ‌ی پرسیاران‬ ‫دایه‌‪.‬‬ ‫فه‌هم ‌ی س������ه‌لمان به‌رپرس ‌ێ رێكخراوا جڤاتا‬ ‫ئاش������ت ‌ی و هه‌ڤكاریا عیراق ‌ێ لق ‌ێ دهۆك بۆ‬ ‫نم نم دیار كر‪ ،‬ژ هه‌یڤا ‪ 10‬یا ساال ‪‌ 2009‬ێ‬ ‫وه‌ر‌ه ئه‌و مژویل ‌ی ئه‌نجامدانا ڤ ‌ێ راپرسیێ‌‌و‬ ‫د ڤێ‌ مه‌ه ‌ێ دا ب دووماه ‌ی هات‪.‬‬ ‫ل دۆر ئه‌نجامێ������ن ڤ ‌ێ راپرس������ی ‌ێ فه‌هم ‌ی‬ ‫س������ه‌لمان دبێژی������ت‪‌ %43" :‬ێ ژ وان ژنێن‬ ‫توندوتیژ ‌ی ل س������ه‌ر دهێت‌ه كرن ژنێن به‌ر‬ ‫ماالن������ه‌‌و ئه‌ون یێن چ كاران نه‌كه‌ن‪‌ %89 ،‬ێ‬

‫ژ وان ژنێن پش������كدار د شو ‌ی كر ‌ی بوون‪،‬‬ ‫‪‌ %74‬ێ ئه‌و ژنێ������ن توندوتیژ ‌ی دگه‌ل هاتی‌ه‬ ‫كرن تووشی‌ نه‌خۆشیێن ده‌روونی‌ بووینه‌"‪.‬‬ ‫ناڤبر ‌ی خویاكر‪ ،‬رێژه‌و جۆر ‌ێ توندوتیژی ‌ێ‬ ‫ل دوی������ڤ راپرس������یا وان ئه‌نج������ام دا ‌ی ژ‬ ‫ده‌ڤه‌ره‌ك ‌ێ ب������ۆ ده‌ڤه‌ره‌كا د ‌ی ی������ا جیاواز‬ ‫بوویه‌و هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌ك ‌ێ ئاریش������ێن خۆ یێن‬ ‫تایبه‌ت هه‌ن������ه‌‪ ،‬بۆنموون‌ه ل ق������ه‌زا دهۆك ‌ێ‬ ‫‪‌ %35‬ێ ژ ژنان تووش ‌ی توندوتیژی ‌ێ دبن‪ ،‬ل‬ ‫قه‌زا شێخان ‪‌ %62‬ێ ژ ژنان تووش بووینه‌‪،‬‬ ‫ل ئامێدی������ ‌ێ ‪%35‬ێ‌‌و ل ق������ه‌زا ئاكر ‌ێ ژ ‌ی‬ ‫‪%48‬ێ‌‪.‬‬ ‫ئاماژ‌ه ب و ‌ێ چه‌ند ‌ێ كر‪ ،‬ئاست ‌ێ ئابوور ‌ی‬ ‫ی ‌ێ خێزان ‌ێ ئه‌گه‌ر ‌ێ سه‌ره‌ك ‌ی ی ‌ێ په‌یدابوونا‬ ‫توندوتیژیا دژ ‌ی ژنان������ه‌‪ ،‬ئه‌ڤ چه‌ند‌ه ژ ‌ی‬ ‫راپرس������ی ‌ێ دوپاتكری‌ه و تێدا هاتیه‌‪‌ %45 ،‬ێ‬ ‫ژ وان ژنێن تووش ‌ی توندوتیژی ‌ێ دبن ئه‌ون‬ ‫یێ������ن بار ‌ێ وان ی ‌ێ ئابوور ‌ی گه‌له‌ك الوازو‬ ‫‪‌ %25‬ێ ژی‌ ئه‌ون یێن ده‌وله‌مه‌ند‪.‬‬ ‫د ئه‌نجامدانا راپرس������ی ‌ێ دا د‪ .‬نزا عسمه‌ت‬ ‫ش������اره‌زای ‌ێ وار ‌ێ ده‌روون ‌ی چه‌ندین تیشك‬ ‫ئێخس������ت بوون‌ه سه‌رو پش������ت ‌ی ئه‌نجامدانا‬ ‫ڤه‌كۆلین ‌ێ ژ ‌ی ناڤبر ‌ی دبێژیت‪ :‬زۆربه‌یا ئه‌و‬ ‫ژنێ������ن تووش بووین‌ه د ن‌ه خوانده‌ڤانن‌و ئه‌و‬ ‫ژنێن جودا ژ ماال خه‌سیا گه‌له‌ك كێمتر ژ‬ ‫ژنێن دن تووش ‌ی توندوتیژی ‌ێ دبن‪ .‬دیسان‬ ‫‪‌ %50‬ێ ژ توندوتیژی������ا دژ ‌ی ژنان‪ ،‬زه‌الم ب‬ ‫توندوتیژیا سكس ‌ی دژ ‌ی ژنێن خۆ دكه‌ن‪.‬‬ ‫خوی������اژ ‌ی بوویه‌‪‌ %43 :‬ێ ژ ژنان ش������یاین‌ه‬ ‫به‌ره‌ڤانی������ ‌ێ ژ توندوتیژیا سكس������ ‌ی بكه‌ن‪،‬‬ ‫‪‌ %30‬ێ به‌رده‌وام تووش ‌ی توندوتیژی ‌ێ دبن‌و‬ ‫‪‌ %48‬ێ ژ جاره‌ك ‌ێ پتر تووش ‌ی توندوتیژی ‌ێ‬ ‫بووین������ه‌و ‪‌ %86‬ێ ل م������اال خۆ تووش������ ‌ی‬ ‫توندوتیژی������ ‌ێ دبن‪ .‬نوش������دار ‌ی ده‌روون ‌ی‬ ‫ژ ‌ی دبێژی������ت‪‌ %50 :‬ێ ژ وا ژنێ تووش������ ‌ی‬

‫توندوتیژی ‌ێ بووین‌ه نه‌ش������یاین‌ه بۆ كه‌سه‌ك ‌ێ‬ ‫دیتر بێژن‪.‬‬ ‫ل داوی������ ‌ێ ل دۆر ئه‌نجامێ������ن ڤه‌كۆلین������ ‌ی‬ ‫چه‌ندین پێش������نیار هاتن‌ه كرن‪ ،‬ئێك ژ وان‬ ‫بلندكرنا ئاس������ت ‌ێ ره‌وشه‌نبیر ‌ی ی ‌ێ ژنان‌ه د‬ ‫ناڤ جڤاك ‌ی دا‪ ،‬راهێنان‌و به‌رهه‌ڤ كرنا‬ ‫كاركه‌رێ������ن جڤاكی‌‪ ،‬دڤێ������ت ژن ل ده‌م ‌ێ‬ ‫كو توندوتیژ ‌ی ل س������ه‌ر دهێت‌ه كرن بهێت‌ه‬ ‫دوكیومێنت ك������رن‌و گه‌له‌ك جاران ژن ب‬ ‫خو ڤ ‌ێ چه‌ند ‌ێ قه‌بول نه‌كه‌ت‌و ئه‌ڤ چه‌ند‌ه‬ ‫دبیت‌ه ئه‌گه‌ر كو ماف ‌ێ و ‌ێ بهێت‌ه به‌رز‌ه كرن‪.‬‬

‫ێ‬ ‫ل قه‌زا دهۆك ‌‬ ‫ێ ژ ژنان‬ ‫‪‌ %35‬‬ ‫ێ‬ ‫ی توندوتیژی ‌‬ ‫تووش ‌‬ ‫دبن‪ ،‬ل قه‌زا شێخان‬ ‫ێ ژ ژنان تووش‬ ‫‪‌ %62‬‬ ‫ێ‬ ‫بووینه‌‪ ،‬ل ئامێدی ‌‬ ‫ێ‌و ل قه‌زا‬ ‫‪‌ %35‬‬ ‫ی ‪%48‬ێ‌‪.‬‬ ‫ێ ژ‌‬ ‫ئاكر ‌‬


‫مێرمنداڵ‌ه خۆشه‌ویسته‌كان‪ ،‬ئاگادار بن ل‌ه وه‌رزی هاویندا تووشی نه‌خۆشیی‌ه هاوینه‌كان نه‌بن‪ .‬ئه‌گه‌ر تووشی زگ چوون و هه‌اڵمه‌ت و قورگ‬ ‫ئاوسان بوون‪ ،‬به‌زووترین كات سه‌ردانی نه‌خۆشخان‌ه بكه‌ن‪ ،‬چونك‌ه نه‌خۆشیی‌ه هاوینه‌كان زۆر مه‌ترسیدارن‌و باش بزانن به‌شێكی زۆری ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشییان‌ه له‌هاویندا به‌هۆی مانه‌و‌ه له‌ژێر خۆر‪ ،‬خواردنی میوه‌‌و سه‌وزه‌واتی نه‌شۆراوه‌‪ ،‬ئاوی ساردو چلووره‌وه‌ن‪ ،‬كه‌وات‌ه خۆتان له‌م شتان‌ه‬ ‫بپارێزن‌و ك‌ه ئاره‌قه‌شتان كرد راسته‌وخۆ مه‌چن‌ه بن موبه‌ڕیده‌و سپلێت‌و ئامێر‌ه سارد كه‌ره‌وه‌كان‪.‬‬ ‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫مه‌ته‌ڵی بیركاری‬ ‫وێكچوونه‌كان‬ ‫له‌رێگای خشته‌كه‌ی خواره‌وه‌ چوار وشه‌ی گونجاو بۆئه‌و چوار بۆشایی‌ه‬ ‫بدۆزنه‌وه‌‌و دایان بنێن‪:‬‬ ‫رسته‌ی یه‌كه‌م‪ :‬پێوه‌ندی نێوان ئۆتۆمبێل له‌گه‌ڵ جادد‌ه وه‌ك پێوه‌ندی‬ ‫نێوان شه‌مه‌نده‌فه‌رو ‪ ..........‬ه‌‪.‬‬ ‫رسته‌ی دووه‌ه‌م‪ :‬پێوه‌ندی نێوان پاروو له‌گه‌ڵ خواردن وه‌ك پێوه‌ندی نێوان‬ ‫‪ ........‬له‌گه‌ڵ خواردنه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫رسته‌ی سێپه‌م‪ :‬پێوه‌ندی نێوان ‪‌........‬و به‌فر وه‌ك پێوه‌ندی نێوان الفاوو‬ ‫بارانه‌‪.‬‬ ‫رسته‌ی چواره‌م‪ :‬پێوه‌ندی نێوان كۆی مانگ‌و خۆره‌كان به‌كاكێشانه‌و‌ه‬ ‫وه‌ك پێوه‌ندی نێوان شار ب‌ه ‪...........‬ه‌یه‌‪.‬‬

‫زانیاری‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی گۆی زه‌وی تایبه‌تمه‌ندی‌و هێزی راكێشانی هه‌یه‌‪ ،‬هه‌مووشتێك‬ ‫له‌سه‌ر زه‌وی جێگیر ده‌بێ‪.‬‬ ‫له‌راستیدا هه‌ر ئه‌م هێزی راكێشانه‌ی‌ه كه‌ بووه‌ت‌ه هۆی ئه‌وه‌ی هه‌مووشتێك‬ ‫له‌سه‌ر گۆی زه‌وی قورسایی‌و كێشی خۆی هه‌بێ‪ .‬ناوه‌ندی زه‌وی له‌هه‌موو‬ ‫شوێنێكی تری زه‌وی هێزی راكێشانی زیاتره‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ هه‌تا له‌ناوه‌ندی زه‌وی‬ ‫زیاتر دوور بكه‌وینه‌وه‌ هێزی راكێشان كه‌متر ده‌بێته‌وه‌و به‌م هۆیه‌شه‌و‌ه ئێمه‌ش‬ ‫وه‌ك یه‌كێك له‌پێكهاته‌كانی سه‌ر زه‌وی كێشمان كه‌متر ده‌بێته‌وه‌‪ .‬كێشی‬ ‫زیاتر‌ه له‌كێشی هه‌مان كه‌س‬ ‫كه‌سێك ك‌ه له‌هێڵی ئیستوادا راوه‌ستاو‌ه‬ ‫كه‌ ئه‌گه‌ر بچێت‌ه جه‌مسه‌ری باكوور‬ ‫یان باشوور‪ ،‬چونك‌ه هێڵی‬ ‫ئیستیوا له‌ناوه‌ندی زه‌ویدا‬ ‫به‌رزتر‌ه‬ ‫هه‌ڵكه‌وتووه‌و‬ ‫له‌جه‌مسه‌ره‌كانی باكوو‬ ‫باشور‪ ،‬ئه‌م جیاوازیی‬ ‫له‌سه‌دا‬ ‫كێشه‌ش‬ ‫پێنجه‌‪.‬‬

‫زیاتر بزانه‌‪:‬‬ ‫ددانه‌كانی سه‌گی ئاوی هیچكات له‌گه‌شه‌ ناوه‌ستێ‪.‬‬ ‫دڵی "واڵ" له‌خوله‌كێكدا ته‌نها نۆ جار لێده‌دات‪.‬‬ ‫ورچێكی گه‌ور‌ه ده‌توانێ به‌خێرایی ئه‌سپێك رابكات‪.‬‬ ‫دڵی ژیشك له‌خوله‌كێكدا ‪190‬جار لێده‌دات‪ ،‬به‌اڵم كاتێك چووه‌خه‌وی‬ ‫زستانه‌و‌ه ‪20‬جار‬ ‫له‌خوله‌كێكدا لێده‌دات‪.‬‬ ‫ئه‌سپه‌كان ده‌توانن به‌پێوه‌ش بخه‌ون‪.‬‬ ‫كانگۆڕۆكان ده‌توانن تا سێ مه‌تر‬ ‫بۆسه‌ره‌وه‌و هه‌شت مه‌تر بۆپێشه‌و‌ه‬ ‫باز بده‌ن‪.‬‬ ‫ده‌توانن‬ ‫داركونكه‌ره‌كان‬ ‫له‌چركه‌یه‌كدا ‪20‬جار دنووك‬ ‫له‌دار بده‌ن‪.‬‬ ‫سااڵن‌ه‬ ‫له‌ئه‌مریكا‬ ‫‪500‬فیلم‌و ‪800‬فیلم‬ ‫له‌هیند به‌رهه‌م‬ ‫دێت‪.‬‬ ‫تامی سێوو پیازو‬ ‫په‌تاته‌ هه‌ر یه‌ك‬ ‫شته‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی‬ ‫بۆنه‌كانیانه‌و‌ه تامه‌كانیان‬ ‫ده‌گۆڕدرێن‪.‬‬ ‫فیله‌كان ده‌توانن رۆژی ‪ 60‬گاڵۆن ئاوو ‪250‬كیلۆ‬ ‫وێنج‌ه بخۆن‪.‬‬ ‫له‌ئه‌مریكا مۆز له‌هه‌موو میوه‌یه‌ك زیاتر ده‌خورێ‪.‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/16‬‬

‫خۆمانه‌‪:‬‬ ‫هاوڕێیان‌و خۆشه‌ویس������تانی گۆش������ه‌ی خۆمانه‌‪ ،‬مێرمنداڵ‌ه‬ ‫ئازیزه‌كان‪ ،‬چۆنن؟ باش������ن؟ ده‌زانم ك‌ه باش������ن‌و ئێستاش‬ ‫به‌خۆشحاڵییه‌و‌ه خه‌ریكن چێژ له‌پشووی هاوین‌ه وه‌رده‌گرن‪.‬‬ ‫هاوڕێیانم ئه‌مجاره‌یان ده‌مه‌وێ له‌سه‌ر‪ ،‬بیره‌وه‌ری و گرنگیی‬ ‫نووس������ینه‌وه‌ی بیره‌وه‌ری قسه‌تان بۆ بكه‌م‪.‬بیره‌وه‌ری چییه‌؟‬ ‫واڵمی ئه‌م پرسیار‌ه زۆر ئاسانه‌‪ ،‬بیره‌وه‌ری وات‌ه ئه‌و كات‌و‬ ‫ته‌م‌هن‌و رووداوانه‌ی ئه‌زموونمان كردوون‌و به‌سه‌ریاندا تێپه‌ڕ‬ ‫بووین‌و هێشتا له‌بیرمان نه‌كردوون‪ .‬نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌ری‬ ‫بۆچی باشه‌؟ ئه‌گه‌ر بیره‌وه‌رییه‌كانمان بنووسینه‌و‌ه پێده‌چێ‬ ‫ك‌ه كارێكی باشمان كردبێ؟‬ ‫گرنگی نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كان ده‌توانین له‌چه‌ند خاڵی‬ ‫سه‌ره‌كیدا كۆبكه‌ینه‌وه‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬به‌نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانمان ده‌توانین له‌داهاتوودا‬ ‫بزانین ك‌ه ئێم‌ه چی بووین‌و چۆن بووین‌و ئێس������تا بووین‬ ‫به‌چی!‬ ‫دووه‌م‪ :‬بیره‌وه‌رییه‌كان به‌شێكی حاشاهه‌ڵنه‌گرن له‌مێژوو و‬ ‫مێژووش نووسینه‌وه‌كه‌ی بۆهه‌ر ك‌هس‌و كه‌سان‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ك‬ ‫گرنگی خۆی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫سێیه‌م‪ :‬بیره‌وه‌ری نووسینه‌و‌ه یه‌كێك له‌رێگاكانی فێربوونی‬ ‫باشترنووسینه‌‌وباشنووسینیشیه‌كێكله‌تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی‬ ‫مرۆڤی رووناكبیره‌‪.‬‬ ‫هاوڕێیان‪ ،‬ئێم‌ه رۆژان‌ه به‌ده‌یان رووداوی جیاواز له‌ژیانماندا‬ ‫روو ده‌د‌هن‌و به‌ده‌یان بیرۆكه‌ی خاو یان پوخت به‌مێشكماندا‬ ‫دێ������ت‌و ده‌چێ‪ ،‬ئایا به‌ڕاس������تی حه‌یف نیی‌ه ئ������ه‌م رووداو‬ ‫بیرۆكان‌ه تۆمار نه‌كه‌ین‌و نه‌یان نووس������ینه‌وه‌؟ حه‌یف نیی‌ه‬ ‫فه‌رامۆشیان بكه‌ین‌و به‌ئاسانی پشتگوێیان بخه‌ین؟ هه‌موومان‬ ‫باش ده‌زانین مێش������ك‌و بیرگه‌ی مرۆڤ بۆهه‌میش‌ه هه‌موو‬ ‫شتێكی به‌ته‌واو ‌ی ورده‌كارییه‌كانییه‌و‌ه تێدا نامێنێته‌وه‌‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫ناتوانین ته‌نهاو ته‌نها پشت به‌مێشكمان ببه‌ستین‌و بڵێن‪ :‬ئێم‌ه‬ ‫بیره‌وه‌رییه‌كانمان له‌مێشكماندا تۆمار ده‌كه‌ین‌و پێویستمان‬ ‫به‌نووس������ینه‌وه‌و تۆماركردنیان نابێ‪ ،‬نا ئه‌م بیركردنه‌وه‌ی‌ه‬ ‫كێش������ه‌ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌بڕوای من رووداوه‌كان‌و ئه‌زموونه‌كانی‬ ‫ژیانی هه‌ر كه‌سێك ب‌ه له‌هه‌مووش������ت بۆخۆی‌و دواتر بۆ‬ ‫كه‌سانی تر به‌نرخه‌‪ ،‬بۆی‌ه تۆمارنه‌كردنیان جۆر‌ه غه‌درێك‌ه‬ ‫ك‌ه ئێم‌ه له‌خۆمان‌و له‌خه‌ڵكانی تری ده‌كه‌ین‪.‬بۆ ئاگاداریتان‬ ‫تا به‌ئێس������تا‪ ،‬زۆرێك له‌سه‌رچاو‌ه مێژووییه‌كان ك‌ه مرۆڤ‬ ‫له‌ڕێگای ئه‌وانه‌و‌ه زۆر ش������تی بۆ روون بۆت������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌ن‬ ‫ك‌ه مرۆڤه‌كانی رابردوو وه‌ك بیره‌وه‌ری نووس������یویانه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫بیره‌وه‌ریی كه‌س������انێك ك‌ه له‌وانه‌ی‌ه هیچ كات بیریشیان‬ ‫له‌و‌ه نه‌كردبێته‌و‌ه ك‌ه بیره‌وه‌رییه‌كانیان ده‌بن‌ه س������ه‌رچاوه‌ی‬ ‫مێژوویی‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و بیره‌وه‌رییانه‌ش ك‌ه نووس������راونه‌ته‌وه‌و دواتر بوونه‌ت‌ه‬ ‫مێژووی واڵتێك‪ ،‬زۆربه‌یان بیره‌وه‌ریی كه‌س������انی بیانی‌و‬ ‫كۆچه‌ر بوون ك‌ه سه‌ردانی واڵتانی دیكه‌یان كردووه‌و باسی‬ ‫بینین‌و خۆش������گوزه‌رانییه‌كانی خۆیان تێدا نووسیوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم گومان له‌وه‌دانیی‌ه ك‌ه هه‌ر ئ������ه‌م بیره‌وه‌رییان‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ی نووس������ه‌ره‌كانیان به‌قازانجی خۆیان نووس������یویانن‬ ‫به‌شێكی حاش������ا هه‌ڵنه‌گه‌ریشن له‌مێژووی ئه‌و واڵتان‌ه كه‌وا‬ ‫له‌باره‌یانه‌و‌ه نووسراوه‌‪.‬مه‌به‌ستم له‌و قسه‌ی‌ه ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر یه‌ك‬ ‫تۆز چاوه‌كانمان باش بكه‌ینه‌وه‌‌و بڕێك به‌وردی س������ه‌یری‬ ‫ده‌وروپش������ت‌و رووداو جموجۆڵه‌كان������ی په‌نا گوێی خۆمان‬ ‫بكه‌ین‌و بیان نووس������ینه‌وه‌‌و تۆماری������ان بكه‌ین‪ ،‬له‌وانه‌ی‌ه ئه‌م‬ ‫نووسینانه‌ی ئێم‌ه له‌داهاتوودا ببن به‌سه‌رچاوه‌یه‌كی مێژووی‬ ‫باش بۆ خۆمان‌و بۆنه‌وه‌ی دواڕۆژ‪ ،‬نه‌وه‌یه‌ك ك‌ه زانیارییه‌كانی‬ ‫له‌خۆمان ده‌س������تكه‌وتووه‌و زانیاریی‌ه چه‌واش‌ه كراو و‬ ‫دڵخوازه‌ی بێگانه‌و بیانییه‌كانی به‌به‌الشیش‬ ‫ن������اوێ‪ .‬ئازیزانم‪ ،‬نه‌ك ته‌نها له‌به‌ر ئه‌م‬ ‫هۆیانه‌ی ك‌ه باس������م ك������رد حه‌زده‌كه‌م‬ ‫بیره‌وه‌رییه‌كانتان بنووس������نه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ته‌نها له‌ب������ه‌ر هۆیه‌كی هاوڕێیانه‌‪،‬‬ ‫چونك������‌ه ئه‌گه‌ر ك‌ه كه‌س������ێك‬ ‫راب������ردووی ل������ه‌ال گرنگ نه‌بێ‌و‬ ‫فه‌رامۆشی بكات‪ ،‬ئه‌وا داهاتووشی‬ ‫له‌ال ‌ی بێبه‌هایه‌‪.‬‬

‫ناسر فه‌تح ‌ی‬ ‫ئاماده‌كاری‬ ‫‌ الپه‌ڕه‌كان ‌ی مندااڵن‌و مێرمندااڵن ‌ی نم نم‬

‫مێرمنداڵ‌ه‬

‫‪naser_fathi2004@yahoo.com‬‬

‫خۆشه‌ویسته‌کان به‌رله‌وه‌ی توڕه‌بن له‌داواکاریی به‌رامبه‌ره‌کانتان تێبگه‌ن‬


‫‪8‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫ئایفۆنی نه‌وه‌ی چوار‌هم‌و تایبه‌ته‌مه‌ندییه‌كان ‌ی‬

‫س������تیڤ‬ ‫جۆبز‪ ،‬رۆژی‬ ‫د و و ش������ه‌ممه‌ی‬ ‫پێش������وو له‌كۆنفرانس������ی‬ ‫گه‌ش������ه‌پێده‌رانی ئه‌پ������ ‌ڵ‬ ‫‪WWDC 2010‬دا له‌سانفرانسیس������كۆ‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌كی ره‌س������می ئایفۆنی نه‌وه‌ی‬ ‫چوارمی نمایشكرد‪.‬‬ ‫ن������ه‌وه‌ی نوێی چ������واره‌م ئایف������ۆن وه‌ك‬ ‫به‌رهه‌مه‌كانی دیك‌ه ئه‌پڵ به‌ده‌ستی ستیڤ‬ ‫جۆبز ك‌ه دیس������ان له‌ڕواله‌تی هه‌میشه‌یی‬ ‫خۆیدا بوو ـ تیش������ێرتی ره‌ش له‌به‌ردا‌و‬ ‫كابۆی ش������ین له‌پێدا ـ هات‌ه ناو جیهانی‬ ‫مۆبایل������ه‌وه‌‪ ،‬ب������ه‌اڵم‬

‫جیاوازییه‌كه‌ی له‌گ‌ه‌ڵ هه‌موو به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫ئه‌پڵی پێش خۆی ئه‌وه‌ی‌ه ك‌�� ئه‌و به‌رهه‌م‌ه‬ ‫نوێی‌ه له‌دوو مانگ له‌مه‌وبه‌ره‌و‌ه وێنه‌كانی‬ ‫به‌شێوه‌ی ناڕه‌سمی له‌سایتی گیزمۆدۆدا‬ ‫باڵوكرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫س������تیڤ جۆب������ز له‌كۆنفرانس������ی‬ ‫گه‌شه‌پێده‌رانی ئه‌پ ‌ڵ ‪WWDC 2010‬دا‬ ‫هاوكات له‌گ‌ه‌ڵ قس������ه‌كردن س������ه‌باره‌ت‬ ‫به‌سه‌ركه‌وتنی "سیحراوی" ئایپه‌د وتی‪:‬‬ ‫ئایپه‌د جیهانی گۆڕی‪ ،‬ئێم‌ه له‌هه‌ر سێ‬ ‫چركه‌دا یه‌كدانه‌ی لێده‌فرۆشین‪ .‬تائێستا‬ ‫‪35‬ملیۆن جار یه‌كێك له‌هه‌شت هه‌زار‌و‬ ‫‪ 500‬به‌رنام‌ه تایبه‌تی ئایپ‌هد‌و پێنج ملیۆن‬ ‫كتێبی ئه‌لكترۆن������ی تایبه‌ت به‌ئای بوك‬

‫فێربوونی به‌رنامه‌ی‬ ‫‪Photoshop CS‬‬ ‫ئه‌حمه‌دبه‌رزنجی‬ ‫دبلۆمی بااڵ له‌كۆمپیوته‌ر‬

‫‪10‬‬

‫داونلۆدكراو‌ه ـ ‪22%‬ی فرۆش������ی كتێب‌ه‬ ‫ئه‌لكترۆنیكییه‌كان له‌جیهاندا ـ هه‌روه‌ها‬ ‫هه‌فتان‌ه ‪ 15‬به‌رنامه‌ی نوێ بۆ خس������تن‌ه‬ ‫به‌رده‌ست له‌فرۆشگای ئۆنالین ی �‪App‬‬ ‫‪Store‬دا نمایشده‌كرێت‪.‬‬ ‫كۆمپانیاكانی وه‌ك ‪ eBay‬خۆشحاڵن به‌و‬ ‫بازاڕ‌ه نوێیه‌ی ك‌ه ئه‌پ ‌ڵ درووستیكردووه‌‌و‬ ‫ده‌ڵێن‪ :‬كۆمپانیاكه‌ی ئێم‌ه تائێستا یه‌ك‬ ‫ملی������ار دۆالری داوه‌ت������‌ه كۆمپانیاكانی‬ ‫گه‌شه‌پێده‌ره‌ی به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌پڵ‌‪.‬‬ ‫به‌پێی وته‌كانی جۆب������ز هاندی ئایفون‬ ‫له‌كاتی له‌دایكبوونی له‌س������اڵی ‪2007‬ه‌و‌ه‬ ‫تائێس������تا توانیویه‌تی چه‌مكی سێرچی‬ ‫ئینته‌رنێتی له‌رێگه‌ی مۆبایله‌و‌ه به‌شێوه‌ی‬ ‫گشتی بگۆڕێت‪ .‬له‌ئێستادا ئۆپه‌ریتنگ‬ ‫سیس������تمی ئایف������ۆن‪ ،58% ،‬ئاندرۆید‬ ‫‪‌22.7%‬و ئۆپه‌ریتین������گ سیس������تمی‬ ‫بل������ه‌ك بێ������ری ‪8%‬ی به‌كارهێنان������ی‬ ‫ئیكسپلۆره‌ره‌كانی بۆ خۆی دابینكردووه‌‪.‬‬ ‫دوا ‌ی نمایش������كردن ‌ی ئایفۆن������ی نه‌وه‌ی‬ ‫چ������واره‌م‪ ،‬له‌الی������ه‌ن س������ه‌رۆك ‌ی ئه‌پڵه‌و‌ه‬ ‫زانیارییه‌كانی له‌بار‌ه ‌ی ئه‌و مۆدێل‌ه نوێی‌ه‬ ‫خس������تنه‌ڕوو ك‌ه نیش������ان ‌ی ده‌ده‌ن تیری‬ ‫‪ iPhone 4G‬ته‌نیا ‪9.3‬میلیمه‌تره‌‌و ‪24%‬‬

‫زیادیكردووه‌‪.‬‬ ‫ته‌سكتر‌ه ل‌ه ‪.iPhone 3GS‬‬ ‫‪ iPhone 4G‬له‌گ‌ه‌ڵ ته‌كنۆلۆژیای نه‌وه‌ی توان������ای پاتری‬ ‫چواره‌می مۆبایل "‪ "LTE‬س������ازگاره‌‌و ‪iPhone 4G‬‬ ‫جگه‌له‌س������یمكارته‌كانی نه‌وه‌ی س������ێیه‌م یش به‌نیسبه‌ت‬ ‫ده‌توانێت س������یمكارته‌كانی نه‌وه‌ی نوێش مۆدێلی پێشوو‬ ‫به‌كاربهێنێ������ت‌و خزمه‌تگوزارییه‌كانی باشتربووه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ئینته‌رنێت‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی دیكه‌ی پاتریی‌ه ده‌توانێت‬ ‫بۆ شه‌ش كاژێر‬ ‫تۆڕی نه‌وه‌ی چواره‌م به‌كاربهێنێت‪.‬‬ ‫ئه‌م مۆدێل‌ه نوێی‌ه كامێرایه‌كی پێشه‌وه‌ی گ������ه‌ڕان له‌ناو‬ ‫له‌گ‌ه‌ڵ فالش هه‌ی‌ه ك‌ه توانای ئه‌نجامدانی ئینته‌ر نێت������دا‬ ‫په‌یوه‌ندی ڤیدیۆیی ده‌خات‌ه به‌رده‌س������ت به‌سیمكارته‌كانی‬ ‫به‌كارهێنه‌ره‌كه‌‪ .‬شاش������ه‌كه‌ی ‪3.5‬ئینجه‌‪ ،‬نه‌وه‌ی س������ێیه‌م‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم به‌كواڵیتی ‪326‬پیكس������ل (‪10 960‬كاژێر به‌وای‬ ‫ل‌ه‪ 640‬پیكسل)‪ .‬ئه‌و كواڵیتیی‌ه به‌رزتر‌ه ـ فای‪10 ،‬كاژێر‬ ‫س������ه‌یركردنی‬ ‫له‌توانای بینینی چاوی مرۆڤ‪.‬‬ ‫ستیڤ جۆبز بۆنمایش������كردنی توانای ڤیدی������ۆ‪40 ،‬كاژێر گوێگرتن له‌موزیك‌و‬ ‫سێرچی وێبی ئه‌و به‌رهه‌م‌ه نوێیه‌‪ ،‬به‌دوو ‪300‬كاژێر له‌حاڵه‌تی ئاماد‌ه بۆكاركردن‪،‬‬ ‫مۆدێلی كۆن‌و نوێی ئایفۆنه‌و‌ه سه‌ردانێكی شه‌حن بخات‌ه به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫ئینته‌رنێت‌و ناو س������ایته‌كانی كرد‌و ئه‌و هه‌روه‌ها كامێرای هاندی نوێی ئه‌پڵ له‌سێ‬ ‫دوانه‌ی پێك������ه‌و‌ه هه‌ڵس������ه‌نگاند‪ .‬دواتر مێگاپیكسله‌و‌ه كراوه‌ت‌ه پێنج مێگاپیكسل‪.‬‬ ‫رایگه‌یاند ك‌ه به‌هۆی به‌كارهێنانی چیپی ئه‌و كامێرای‌ه هه‌سته‌وه‌ری تیشك‪ ،‬زوومی‬ ‫‪ A4‬له‌ئایفۆنی نه‌وه‌ی چواره‌مدا‪ ،‬ك‌ه پێشتر دیجیتاڵی پێنج به‌رامبه‌ر‪ ،‬فالشی ‪،LED‬‬ ‫له‌ئایپه‌دیشدابه‌كارهێنرابوو‪،‬توانایگه‌ڕان تۆماركردنی ڤیدیۆ ب������‌ه كواڵیتی به‌رز‬ ‫له‌ناو وێبدا به‌ش������ێوه‌یه‌كی به‌رچاو (‪ 30‬فریم)ی ب‌ه به‌كارهێنانی پرۆگرامی‬

‫الپ تۆپی سێ ره‌هه‌ندی توشیبا‬

‫‪Ahmedsh974@yahoo.com‬‬

‫ئامرازی چوارده‌مین‪ :‬ئامرازی كه‌مكردن‌و زیادكردنی روناكی‌و البردنی ره‌نگ‬ ‫ (‪)Dodge Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئ������ه‌م ئامراز‌ه له‌كیب������ۆرد (‪)O‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت‬‫بۆزیادكردنی رووناكی هه‌ر به‌ش������ێك له‌وێنه‌دا به‌هۆی داگرتنی ماوس به‌به‌ردوامی‬ ‫له‌سه‌ر شوێنی مه‌به‌س������ت‪ ،‬ده‌توانین به‌هۆ ‌ی ئه‌م ئامرازه‌و‌ه توانای رووناكی بدرێتێ‪،‬‬ ‫به‌هۆی زیادكردنی رێژه‌ی (‪ )Exposure‬له‌شریتی ئامرازی هه‌ڵبژاردنه‌كان‪.‬‬ ‫ (‪)Burn Tool‬و كورتكراوه‌ی ئه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)O‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆ كه‌م‬‫كردنی رووناكی هه‌ر به‌شێك له‌وێنه‌‪ ،‬به‌هۆی داگرتنی ماوس به‌به‌ردوامی له‌سه‌ر‬ ‫شوێنی مه‌به‌ست‪ ،‬به‌م ئامراز‌ه توانای تاریكی ده‌درێتێ‪ ،‬به‌هۆی زیادكردنی رێژه‌ی‬ ‫(‪ )Exposure‬له‌شریتی ئامرازی هه‌ڵبژاردنه‌كان‪.‬‬ ‫ (‪)Sponge Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئ������ه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)O‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆ‬‫البردنی ره‌نگی به‌شێكی دیاریكراو له‌وێن‌ه به‌هۆی داگرتنی ماوس به‌به‌ردوامی له‌سه‌ر‬ ‫شوێنی مه‌به‌ست (ده‌بێت‌ه ر‌هش‌و سپی)‪ ،‬ده‌توانین زیادكرنی ره‌نگی ئه‌م به‌ش‌ه دیاریكراو‌ه‬ ‫به‌هۆی گۆڕینی ‪ De saturate‬بۆ ‪ saturate‬له‌ئایكونی ‪ Mode‬له‌شریتی ئامرازی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان‪.‬‬ ‫ئامرازی پازده‌یه‌مین‪ :‬ئامرازی جواڵنه‌وه‌و چاككردنه‌وه‌ی (‪ Path‬رێگای هێڵ)‬ ‫ (‪)Path Select Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)A‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت‬‫بۆجواڵنه‌وه‌ی ئه‌و (‪)Path‬ه‌ی دروس������تكراو‌ه به‌هۆی ئامرازی (‪ Pen Tool‬ئامرازی‬ ‫ژمار‌ه (‪ ))17‬به‌هۆی داگرتنی ماوس به‌ش������ێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام له‌س������ه‌ر (‪)Path‬ـه‌كه‌‪،‬‬ ‫هه‌روها تایبه‌تمه‌ندیێكی نوێی هه‌ی‌ه له‌و ڤێرژن‌ه (‪ )CS‬ك‌ه ده‌توانرێت نووسین له‌سه‌ر‬ ‫(‪)Path‬ـه‌ك‌ه كۆنترۆڵ بكرێ‪ ،‬هه‌تا ئه‌گه‌ر هێڵه‌ك‌ه الریش بێ (به‌ماوس له‌سه‌ر نوسینه‌ك‌ه‬ ‫داده‌گرین‌و ده‌یجوڵێنین)‪.‬‬ ‫ (‪)Direct Selection Tool‬و كورتكراوه‌ی ئه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)A‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت‬‫بۆچاككردنه‌وه‌ی شێوازی ئه‌و هێڵه‌ی ك‌ه دروستكراو‌ه به‌هۆی ئامرازی (‪Pen Tool‬‬ ‫ئامرازی ژمار‌ه (‪ ،))17‬ئه‌ویش به‌هۆی داگرتنی ماوس به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام له‌سه‌ر‬ ‫(‪)Path‬ـه‌كه‌‪ ،‬بۆهه‌ر الیه‌ك‪ :‬سه‌ره‌وه‌‪ ،‬خواره‌وه‌‪ ،‬راست یان چه‌پ‪.‬‬ ‫ئامرازی هه‌شته‌مین ‪ :‬ئامرازی تۆماركردنی تێبینی له‌سه‌ر وێن‌ه‬ ‫ (‪ )Note Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئ������ه‌م ئامراز‌ه له‌كیب������ۆرد (‪)N‬ـه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆ‬‫تۆماركردنی تێبینیه‌كانمان له‌سه‌ر وێن‌ه به‌شێوه‌ی نوسین به‌هۆی كلێك كردن له‌هه‌ر‬ ‫شوێنیك دوای نوسینی تێبینی مه‌به‌ست‪ ،‬ئه‌گه‌ر پێویستیمان به‌تێبینه‌ك‌ه نه‌ما كلێكی الی‬ ‫راست داده‌گرین دوای ‪ Delete Note‬هه‌ڵده‌بژیرێن‪.‬‬ ‫ (‪)Audio Annotation Tool‬و كورتكراوه‌ی ئه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)N‬ـه‌‪ :‬به‌كاردێت‬‫بۆ تۆماركردنی تێبینیه‌كانمان له‌سه‌ر وێن‌ه به‌شێوه‌ی ده‌نگ به‌هۆی كلێك كردن له‌هه‌ر‬ ‫شوێنێك‪ ،‬پاشتر به‌هۆی مایكرۆفۆنه‌و‌ه قس������‌ه ده‌كه‌ین له‌رێگای په‌نجه‌ره‌یه‌كی تایبه‌ت‬ ‫به‌ئامرازه‌ك‌ه ـ ‪ Start‬ده‌ستپیكردن‪ Stop ،‬وه‌ستان ـ ئه‌گه‌ر پێویستیمان به‌تێبینه‌ك‌ه نه‌ما‬ ‫كلێكی الی راست داده‌گرین‌و دوایی ‪ Delete Audio Annotation‬هه‌ڵده‌بژێرین‪.‬‬ ‫ئامرازی نۆزده‌مین‪ :‬ئامرازی هه‌ڵبژاردنی ره‌نگ‬ ‫ (‪ )Eyedropper Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)I‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت‬‫بۆهه‌ڵبژاردنی ره‌نگی پێویست‌و ئه‌و ره‌نگه‌ی ك‌ه هه‌ڵیده‌بژێرین ئه‌بێت‌ه ره‌نگی �‪Fore‬‬ ‫‪ ground Color‬بۆ ئه‌وه‌ی به‌كاری بهێنین له‌كرداریكی تر له‌سه‌ر وێنه‌كه‌‪.‬‬ ‫ (‪)Color Sampler Tool‬و كورتكراوه‌ی ئه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)I‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت‬‫بۆ دیاریكردنی زانیاری ره‌نگی پێویس������ت (‪ ،)RGB‬ئه‌م زانیاری‌ه له‌په‌نجه‌ره‌ی ‪Info‬‬ ‫ده‌رده‌چێت بۆئه‌وه‌ی به‌كاری بهێنین له‌كرداریكی تر له‌سه‌ر وێنه‌ك‌ه یان وێنه‌یكی تر‪.‬‬ ‫ (‪)Measure Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئه‌م ئام������راز‌ه له‌كیبۆرد (‪)I‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆ‬‫پێوانه‌كردنی نێوان دووخاڵ یان دوو شوێن له‌سه‌ر وێنه‌كه‌‪.‬‬ ‫ئامرازی بیسته‌مین ‪ :‬ئامرازی جوالنه‌و‌ه‬ ‫ (‪ )Hand Tool‬و كورتكراوه‌ی ئه‌م ئامراز‌ه له‌كیبۆرد (‪)H‬ـه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆجواڵنه‌وه‌ی‬‫وێنه‌ك‌ه ئه‌گه‌ر وێنه‌ك‌ه له‌په‌نجه‌ره‌كه‌ی گه‌وره‌تر بوو به‌هۆی داگرتنی ماوس به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫به‌رده‌وام‪ ،‬بۆهه‌ر الیه‌ك ده‌یجولێێنین ك‌ه بمانه‌وێت‪.‬‬ ‫ئامرازی بیست ویه‌كه‌مین‪ :‬ئامرازی گه‌وره‌كردن‌و بچوك كردنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ (‪ )Zoom Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئ������ه‌م ئامراز‌ه له‌كیب������ۆرد (‪)Z‬ـه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆ‬‫گه‌وره‌كردنی وێنه‌ك‌ه به‌پێی پێویس������ت‪ ،‬ئه‌ویش به‌هۆی كلێك كردنی له‌سه‌ر شوێنی‬ ‫مه‌به‌س������ت‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌ش (‪ )Alt‬له‌كیبۆرد به‌ش������ێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام داده‌گرین‌و كلێك‬ ‫ده‌كه‌ین بۆ بچوككردنی وێنه‌كه‌‪.‬‬

‫‪ iMovie‬هه‌ی������ه‌‪ .‬نرخه‌كانی ئه‌و هاند‌ه‬ ‫ك‌ه له‌الیه‌ن ئۆپه‌ریته‌ری ئه‌مریكی ‪AT$T‬‬ ‫ه‌و‌ه ده‌خرێت������‌ه به‌رده‌س������ت‪ ،‬بۆ مۆدێلی‬ ‫‪ 16‬گیگابایت������ی ‪199‬دۆالر‌و بۆ مۆدێلی‬ ‫‪32‬گیگابایتی ‪299‬دۆالر ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌رۆژی ‪24‬ی ئ������ه‌م مانگه‌و‌ه ئه‌و ئامێر‌ه‬ ‫ده‌خرێت‌ه بازاڕی پێنج واڵتی جیهانه‌وه‌‌و‬ ‫له‌مانگی هه‌شتیشدا ده‌كرێت‌ه ‪ 24‬واڵت‌و‬ ‫له‌مانگی ئه‌یلول ‌ی ئه‌مساڵیشه‌و‌ه له‌بازاڕی‬ ‫‪ 88‬واڵتدا ده‌خرێت‌ه به‌رده‌ست‪.‬‬

‫كۆمپانیای چیپی گرافیكی ئێنڤیدیای‌ه‬ ‫كارده‌كات‪.‬‬ ‫سیستمی "بینینی سێ ره‌هه‌ندی" ئێن‬ ‫ڤیدیا پێكهاتوو‌ه له‌یه‌كێك له‌كارته‌كانی‬ ‫گرافیگی ‪ GeForce‬به‌چاویلكه‌یه‌كی‬ ‫شۆته‌ره‌وه‌‌و سه‌نده‌رێكی ناردنی سیگناڵ‬ ‫ك‌ه له‌گ‌ه‌ڵ چاویلكه‌كه‌‌و پرۆگرام‌ه خۆی‬ ‫رێكده‌خات‪.‬‬ ‫چاویلكه‌ی ش������ۆته‌ری ئه‌كتیڤ ‪60‬جار‬ ‫توشیبا یه‌كه‌مین كۆمپانیای‌ه ك‌ه ده‌یه‌وێت الپ تۆپ������ی دیناب������وك ‪ TX/98MBL‬له‌چركه‌یه‌ك������دا ه������اوكات له‌گ‌ه‌ڵ وێن‌ه‬ ‫الپ تۆپێك به‌توان������ای به‌كارهێنانی له‌مانگ������ی جوندا له‌ژاپ������ۆن ده‌خرێت‌ه نمایشكراوه‌كان‪ ،‬تاریك‌و رۆشن ده‌بێت‌و‬ ‫دیس������كی بلورای سێ ره‌هه‌ندی بخات‌ه بازاڕه‌وه‌‌و له‌س������ه‌ر بنمای ئۆپه‌ریتینگ شاش������ه‌كه‌ی ‪ 120‬وێن‌ه له‌چركه‌یه‌كدا‬ ‫سیستمێكی سێ ره‌هه‌ندی ك‌ه به‌رهه‌مه‌ی له‌فرێمی جیاوازه‌و‌ه بۆچاوه‌كانی راست‌و‬ ‫به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫چه‌پ نمایش ده‌كات‌و چاویلكه‌ك‌ه ئه‌و‬

‫وێنان������‌ه جیاده‌كات������ه‌وه‌‌و ده‌ینێرێت بۆ‬ ‫چاوه‌كه‌ی خۆی‌و حاڵه‌تی سه‌یركردنی‬ ‫وێنه‌ك‌ه ده‌بێت‌ه سێ ره‌هه‌ندی‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و الپ تۆپه‌ی توش������یبا شاش������ه‌ی‬ ‫‪15.6‬ئینجی‌و درایڤی دیسكی بلورای‬ ‫بۆس������ه‌یركردنی فلیم به‌ش������ێوه‌ی سێ‬ ‫ره‌هه‌ندی له‌س������ه‌ره‌‪ .‬ئه‌و به‌رهه‌م‌ه نوێی‌ه‬ ‫توشیبا له‌س������ه‌ر بنه‌مای پرۆسیسه‌ری‬ ‫‪Core i7-740QM‬ی ئینتێل‌و چیپی‬ ‫‪ GeForce‬كارده‌كات‪.‬‬ ‫ئه‌و ئامێر‌ه به‌نرخ������ی ‪250‬هه‌زار یه‌ن‬ ‫له‌ژاپۆن ده‌فرۆش������رێت‪ ،‬به‌اڵم به‌رنامه‌ی‬ ‫توشیبا بۆخس������تن‌ه به‌رده‌ست له‌بازاڕ‌ه‬ ‫جیهانییه‌كاندا هێشتا دیار نییه‌‪.‬‬

‫ئالوده‌بوون ‌ی گه‌نجان به‌ئینته‌رنێته‌وه‬ ‫‌ ئاسوده‌ییان ده‌تارێنێت‬

‫پرس������یاری كورت‌و س������اده‌ی "ئایا ئینته‌رنێت توانای‬ ‫مێش������كی مرۆڤه‌كان كه‌مده‌كاته‌وه‌؟"‪ ،‬له‌سه‌ره‌تا دوای‬ ‫باڵوكردنه‌وه‌ی بابه‌تێك سه‌باره‌ت ب‌ه گوگ ‌ڵ هات‌ه ئاراوه‌‌و‬ ‫ئێستا دوای باڵوبونه‌وه‌ی كتێبێك له‌نووسینی هه‌مان‬ ‫نووس������ه‌ری بابه‌ته‌كه‌‪ ،‬شێوازێكی جدیتر‌و ترسناكتری‬ ‫به‌خۆیه‌و‌ه گرتووه‌‪.‬‬ ‫نیكالس كار‪ ،‬نووسه‌ری بابه‌ته‌ك‌ه ‌ی گوگڵ له‌كتێبێكدا‬ ‫به‌ن������اوی ‪ Shallowes‬كۆمه‌ڵێ������ك ت������ه‌وه‌ری له‌بار‌ه ‌ی‬ ‫كاریگه‌ری بچوك������ه‌ره‌وه‌ی مێش������ك‌و كه‌مكردنه‌وه‌ی‬ ‫تواناكان������ی به‌به‌كارهێنانی ئینته‌رنێت‪ ،‬خس������تووه‌ت‌ه‬ ‫به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫به‌ڕای ناوبراو هه‌ركات ئێم‌ه ده‌چین‌ه سه‌ر ئینته‌رنێت‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك له‌شێوه‌كان په‌یوه‌ندییه‌كانی مێشكی خۆمان‬ ‫بچوكتر ده‌كه‌ین������ه‌وه‌‌و له‌ئه‌نجامدا توانای بیركردنه‌وه‌ی‬ ‫مێشكی خۆمان له‌سه‌ر ته‌وه‌ره‌كان له‌ناو ده‌به‌ین‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫هه‌لی فێربوونمان له‌ناو ده‌به‌ین‌و مێشكی درێژخایه‌نی‬ ‫خۆم������ان به‌بابه‌ت‌ه بچوك‌و ك������ه‌م نرخه‌كانه‌و‌ه خه‌ریك‬ ‫ده‌كه‌ین‪ .‬ناوبراو‪ ،‬وه‌ك شاهیدێك له‌سه‌ر تیۆرییه‌كه‌ی‪،‬‬ ‫ئه‌زموونه‌كانی خۆی‌و هاوكاره‌كانی باس������كردوو‌ه ك‌ه‬ ‫به‌به‌هانه‌ی چوون‌ه س������ه‌ر ئینته‌رنێ������ت وازیان له‌كتێب‬ ‫خوێندن������ه‌و‌ه هێناوه‌‪ .‬ئه‌و توێ������ژه‌ر‌ه پێیوای‌ه كاركردی‬ ‫ئینته‌رنێ������ت ده‌بێت‌ه هۆی په‌ش������یمانی ن������ه‌وه‌ی مرۆڤ‬ ‫له‌داهاتوودا‪.‬‬ ‫نیكالس كار‪ ،‬له‌روانگه‌‌و زمانناسه‌كان‌و ده‌روونناسانه‌و‌ه‬ ‫ئه‌نجامێكی ترس������ناكی له‌تیۆرییه‌كانی به‌ده‌ستهێناوه‌‌و‬ ‫جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كات������ه‌و‌ه ك‌ه ئینته‌رنێ������ت خه‌ریكی‬ ‫ئه‌نجامدانی گۆڕانێك‌ه له‌مێشكی مرۆڤدا ك‌ه ئه‌و گۆڕانان‌ه‬ ‫ده‌چن‌ه ریزی گۆڕان‌ه باشه‌كانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئینته‌رنێ������ت دوای ئه‌وه‌ی له‌ده‌ی������ه‌ی ‪70‬دا هات‌ه ئاراوه‌‪،‬‬ ‫جیهانێك������ی تایبه‌ت به‌خۆی ب‌ه به‌ش������داری رێژه‌یه‌كی‬ ‫به‌رچاو له‌كۆمپیوته‌ره‌كانی په‌یوه‌ندی������دار به‌یه‌كتره‌و‌ه‬

‫پێكهێنا‪ .‬هه‌ر جۆر‌ه زانستێكی تایبه‌تی مرۆڤایه‌تی‪ ،‬وه‌ك‬ ‫نوێترین ته‌كنۆلۆژیاكان ده‌توانین له‌و جیهان‌ه مه‌جازییه‌دا‬ ‫بدۆزنه‌وه‌‌و به‌یارمه‌تی ئه‌و تۆڕ‌ه به‌هاوبه‌شیكردن ‌ی زانیاری‬ ‫ره‌هه‌ندی گه‌وره‌تری به‌خ������ۆی گرتووه‌‌و به‌خێراییه‌كی‬ ‫یه‌كجار زیاتر له‌چاو باوباپیرانی مرۆڤه‌كان له‌سه‌ده‌كانی‬ ‫پێشوودا زانیارییه‌كان ده‌خرێن‌ه به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫نیكالس كار‪ ،‬له‌و بڕوایه‌دا ك‌ه هه‌رچی زیاتر كاته‌كانی‬ ‫خۆمان له‌ناو ئینته‌رنێتدا به‌س������ه‌ربه‌رین‪ ،‬زیاتر خۆمان‬ ‫له‌خوێندنه‌وه‌ی كتێب‌و گۆڤاره‌كان‌و چ االكییه‌كانی ك‌ه‬ ‫مێش������كی مرۆڤ ناچار به‌بیركردنه‌و‌ه ده‌كات‪ ،‬بێبه‌ش‬ ‫كردووه‌‌و خاڵی ترس������ناك ل������ه‌و رووداوه‌دا ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫توێژی گه‌نجان گه‌وره‌ترین به‌ش������ی ژیانی خۆیان له‌ناو‬ ‫ئینته‌رنێتداسه‌رفده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ل������ه‌و بڕوایه‌دای‌ه ك‌ه ئینته‌رنێ������ت وه‌ك ماد‌ه‬ ‫بێهۆش������كه‌ره‌كان ده‌بێت‌ه هۆی ئالوده‌بوون‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك‬ ‫ك‌ه هیچكات رێگ‌ه نادات به‌كارهێنه‌ره‌كه‌ی مێشكێكی‬ ‫ئاس������ووده‌ی هه‌بێت‌و هیچكات له‌كۆ‌ڵ به‌كارهێنه‌ره‌كه‌ی‬ ‫نابێته‌وه‌‪ .‬به‌مشێوه‌ی‌ه په‌یوه‌ندییه‌كانی مێشكی مرۆڤه‌كان‬ ‫س������نووردارتر ده‌بێت‌و توانای بیركردن������ه‌وه‌ی قوڵی‬ ‫تێدا له‌ناو ده‌چێت‌و ورده‌ورد‌ه ن������ه‌وه‌ی مرۆڤ ده‌بێت‌ه‬ ‫بوونه‌وه‌رێك به‌مێشكێكی بچوك‌و كه‌م تواناوه‌‪.‬‬

‫به‌كارهێنه‌ران به‌مزوان‌ه توانای ئه‌وه‌یان ده‌بێت ك‌ه‬ ‫رواڵه‌تی ‪Standard‬ی جیمه‌یل هه‌ڵبژێرن‌و له‌ده‌ست‬ ‫رواڵه‌تی كاتب������ه‌ری ‪ Conversations‬رزگاریان‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵێك������ی س������ایتی ‪ ،IT World‬یه‌كێك‬ ‫له‌ش������ته‌كانی ك‌ه هه‌میش‌ه به‌كارهێنه‌رانی جیمه‌یلی‬ ‫ئازارداو‌ه شێوازی رێكخستنی په‌یامه‌كانی جیمه‌یله‌‪.‬‬ ‫ئه‌و خزمه‌تگوزاریی‌ه به‌پێچه‌وانه‌ی ئیمه‌یله‌كانی دیكه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌موو په‌یامه‌كان له‌یه‌ك ریزی ئیمه‌یلدا ك‌ه گووگ ‌ڵ‬ ‫ناوی لێن������او‌ه ‪ Conversations‬داده‌نێت‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫زۆربه‌ی كاته‌كان ئه‌و كێشه‌ی‌ه دێت‌ه پێشه‌و‌ه ك‌ه كام‬ ‫مه‌یل نوێترینه‌‪.‬‬ ‫ئێستاش گووگ ‌ڵ بڕیاریداو‌ه له‌ماوه‌ی چه‌ند مانگی‬ ‫داهاتوودا بژارده‌ی ‪ Standard‬بخات‌ه به‌رده‌س������ت‬ ‫ك‌ه له‌شێوه‌ی رێكخس������تنی نه‌ریتی كۆن‌و ئێستای‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌كانی دیكه‌ی ئێمه‌یله‌‌و كارپێكردنی‬ ‫ئاسانتره‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه شێوه‌ی ئێستای رێكخستنی جیمه‌یل زۆر‬ ‫باش نییه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێ������ك له‌به‌كارهێنه‌ران وه‌ك‬ ‫شێوزای نوێ‌و پێشكه‌وتووی ناردنی ئیمه‌یل سه‌یری‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫یه‌كێكی دیك‌ه له‌كێشه‌كانی ك‌ه سیستمی جیمه‌یل‬ ‫هه‌یه‌ت������ی‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه كاتی كردنه‌وه‌ی ئیمه‌یل ته‌نیا‬ ‫به‌شی س������ه‌ره‌وه‌‌و له‌به‌رده‌سته‌‌و بۆی‌ه ئه‌گه‌ر بته‌وێت‬ ‫ته‌واوی په‌یامه‌ك‌ه سه‌یربكه‌ی‪ ،‬پێویست‌ه كلیك له‌سه‌ر‬ ‫بژارده‌ی ‪ Show quoted text‬بكه‌ی‪ ،‬ك‌ه كارێكی‬ ‫زۆر ناخۆشه‌‪.‬‬

‫پشته‌و ده‌بێت به‌وریایه‌و‌ه به‌كار ‌ی بهێنین‬ ‫بێزاركردن ‌ی هاوواڵتیان ل‌ه رێگ‌ه ‌ی مۆبایله‌و‌ه سزا ‌ی یاسای ‌ی ل‌ه ‌‌‬


‫ئه‌رێ ده‌زانن؟‬

‫‪ . 29‬ئه‌گه‌ر ته‌واوی "خوێ"یه‌كانی دنیا كۆبكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ده‌توانین به‌ئه‌ستوورایی ‪150‬مه‌تر‪،‬‬ ‫گۆی زه‌ویی پێ داپۆشین‪.‬‬ ‫‪ . 30‬گه‌رده‌و تۆوی گوڵه‌كان هیچ كات بۆگه‌ن نابن‪.‬‬ ‫‪ . 31‬له‌واڵتی تایوان هه‌ندێك كه‌س قاپی نانی به‌كاردێنن‌و دوای خواردن قاپه‌كه‌ش ده‌خۆن‪.‬‬ ‫‪ . 32‬مرۆڤ له‌خه‌ودا مێشكی باشتر كارده‌كات له‌كاتێكدا ك‌ه سه‌یری ته‌له‌ڤزیۆن ده‌كات‪.‬‬

‫پ‬

‫گۆرانی و یاری‬

‫ئه‌م گۆرانییه‌ی خواره‌و‌ه با منداڵێكی كچ‌و‬ ‫منداڵێكی كوڕ ك‌ه الی ئێوار‌ه دگه‌ڕێنه‌و‌ه ماڵه‌و‌ه‬ ‫به‌راكردن‌و به‌گۆرانی بیڵێنه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م گۆرانیی‌ه‬ ‫جۆرێك له‌فه‌رمووكردن‌و بانگهێشتكردنی میوانه‌‪.‬‬ ‫كچه‌ك‌ه ده‌ڵێ‪:‬‬ ‫ئاغاساڵه‌ی ته‌ته‌ری‬ ‫هه‌ستا رۆیی به‌چۆمدا‬ ‫تووشی و‌ه خێڵی دۆم دا‬ ‫دۆم گوتی‪ :‬ئاغا ساڵ‌ه مه‌ڕۆ‬ ‫خودا داوی‌ه به‌شی تۆ‬

‫بیر‬ ‫‌هو‌ه‬

‫ی‬ ‫ر‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫وه‌ یبر‬

‫ری‬

‫پوول ‌ه خانم‬ ‫پ ‌ه ان ‌هی جوانم‬ ‫پ ‌هرو ڵێ با بزانم‬ ‫ب‬ ‫پێم ۆش خ ‌هون‬ ‫ئ ‌هوت‬ ‫د‌هبینی ۆش خۆش‬ ‫خ ‌هونی خ‬ ‫ی؟‬ ‫د‌هبین ول ‌هی جوانم‬ ‫‌هپو‬ ‫پ ‌هروان ‌ه خانم‬ ‫پ ڵێ با بزانم‬ ‫مب‬ ‫پێ تۆش گوڵت‬ ‫ئ ‌ه‬ ‫خۆشد‌هوێ‬ ‫ڵت بۆ گوڵ‬ ‫د‬ ‫ناسر‌هوێ؟‬ ‫پووڵ ‌ه خانم‬ ‫پ ‌ه ول ‌هی جوانم‬ ‫و‬ ‫پ ‌هپ وربانت بم!‬ ‫ب ‌هق‬

‫پارك‬

‫له‌تكێك نان‌و‬ ‫چۆڕێك دۆ‬ ‫كوڕه‌ك‌ه ده‌ڵێ‪:‬‬ ‫باوكم وا نابێ‬ ‫كه‌ر‌ه قوڵه‌م بێبه‌اڵ بێ‬ ‫ده‌مگه‌ێنێته‌و‌ه عه‌سر نابێ‬ ‫فۆلكلۆر‬ ‫گێڕانه‌وه‌ی‪ :‬سه‌یزاده‌مرێم مسته‌فاپوور‬

‫ره نگم بكه‌ن‬

‫جارێك من‌و دایكم‌و باوكم چووین بۆشاری یاری‪ ،‬له‌شاری یاری‬ ‫خه‌ریك بووم یاری خۆپێكدادانی سه‌یاره‌كانم ده‌كرد‪ ،‬كوتووپڕ‬ ‫خۆم به‌سه‌یاره‌ی كه‌سێكدا دا ك‌ه ده‌مناسی‪.‬‬ ‫ئه‌و كه‌س‌ه هاوڕێ‌و هاوپۆلییه‌كی زۆر باشی خۆم بوو‪ .‬زۆرم پێ‬ ‫سه‌یر بوو‪ ،‬ئه‌ویش زۆری پێ سه‌یر بوو‪ ،‬هه‌تا له‌یاری ته‌واو بووین‬ ‫هیچ قس������ه‌یه‌كمان نه‌كرد‪ ،‬ته‌نها خۆمان به‌سه‌یاره‌كانی یه‌كتردا‬ ‫ده‌داو پێده‌كه‌نی������ن‪ .‬ك‌ه كاتی یاری كۆتایی پێه������ات‪ ،‬له‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫یه‌كتر��ان له‌ئامێزگرت‌و یه‌كترمان ماچكرد‪ ،‬من دایك‌و باوكی‬ ‫خۆم به‌دایك‌و باوكی هاوڕێكه‌م ناساند‌و ئه‌ویش دایك‌و باوكی‬ ‫خۆی به‌دایك‌و باوكی من ناساند‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆژ‌ه زۆر خۆش������بوو‪ ،‬چونك‌ه ئه‌و رۆژ‌ه دایك‌و باوكی من‬ ‫له‌گه‌ڵ دایك‌و باوكی هاوڕێیه‌كی زۆر باشی من بوون به‌هاوڕێ‪.‬‬ ‫ده‌وه‌ن دارا له‌هه‌ولێر‬

‫ منداڵی میهره‌بان منداڵێك‌ه ك‌ه دڵی هاوڕێكانی ناڕه‌نجێنێ‌و هاوڕێكانی خۆشده‌وێ‬ ‫محه‌مه‌د ئیبراهیم ‪ 5‬ساڵ له‌پێنجوێن‬


‫لێكدانه‌وه‌ی ناوی واڵتان‬

‫‪ . 32‬ئیتالیا‪ :‬هه‌ندێك له‌سه‌رچاوه‌كان ده‌ڵێن ئیتالیا به‌مانای بوتی گوێلك ‌ه‬ ‫به‌اڵم زۆر روون نییه‌‪ ،‬وشه‌یه‌كی یۆنانییه‌‪.‬‬ ‫‪ . 33‬ئێران‪ :‬به‌مانای نیشتمانی خه‌ڵكانی ره‌س ‌هن‌و به‌حه‌یایه‌‪ ،‬نه‌ته‌وه‌ی كورد ته‌نیا نه‌ته‌وه‌یه‌ك‌ه‬ ‫له‌ئێران ك‌ه هێشتاش ناوی ئێران وه‌ك ناو‌ه كۆنه‌كه‌ی خۆی ده‌رده‌بڕێ‪.‬‬ ‫‪ . 34‬ئیرله‌ند‪ :‬نیشتمانی نه‌ته‌وه‌ی ئایر‪ ،‬وشه‌یه‌كی ئینگلیزییه‌‪.‬‬ ‫‪ . 35‬ئیسله‌ند‪ :‬نیشتمانی سه‌هۆڵ (به‌فر)ه‌‪ ،‬وشه‌یه‌كی ئیسله‌ندییه‌‪.‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ه یان شار؟‬ ‫الدێ خۆشتر ‌‬

‫‪ .1‬مامێكم هه‌ی‌ه له‌ده‌شتێ‪،‬‬ ‫قڕتاڵه‌ی گووی له‌پشتێ؟‬ ‫‪ . 2‬خانوویه‌كم هه‌ی‌ه ته‌نگ‌و‬ ‫تاریك‪ ،‬پڕ‌ه له‌وشتری مل‬ ‫باریك؟‬ ‫‪ . 3‬كوشتمه‌و‌ه خوێنی نه‌بوو‪،‬‬ ‫پێستم كرد كه‌وڵی نه‌بوو؟‬ ‫واڵمی مه‌ته‌ڵه‌كانی پێشوو‪:‬‬ ‫‪ . 1‬كێچ‬ ‫‪ . 2‬ئه‌سپێ كوشتن‬ ‫‪ . 3‬مێشووله‬

‫شه‌و بوو‪ ،‬هه‌موو ئه‌ستێره‌كانی ئاسمان‌و مانگ به‌ده‌ره‌و‌ه بوون‪.‬‬ ‫ئامانج‪ ،‬له‌گه‌ڵ دایك‌و بابی بۆسه‌ردان چووبوون بۆ ماڵی داپیری‪.‬‬ ‫ماڵی داپیری ئامانج له‌الدێیه‌‪ .‬ئامانج داپیری زۆر خۆش������ده‌وێ‪.‬‬ ‫شه‌و چووبوون‌ه سه‌ربان‪ .‬له‌سه‌ر بان نان‌و چایان خوارد‪ .‬دایكی‬ ‫ئامانج هه‌ر له‌سه‌ربان جێخه‌وی هه‌موانی راخست‌و هه‌موان چوون‌ه‬ ‫ناو جێگاكانیانه‌وه‌‪ .‬ئامانج س������ه‌ری خستبوو‌ه سه‌ر بالیفه‌ك‌هی‌و‬ ‫سه‌یری ئاسمانی ده‌كرد‪ .‬ئامانج زۆر خۆشحاڵبوو له‌سه‌ربان له‌په‌نا‬ ‫داپیری خه‌وتووه‌‪ .‬ئامانج پێش ئه‌وه‌ی خه‌وی لێبكه‌وێ‪ ،‬به‌داپیری‬ ‫وت‪ :‬ئه‌رێ داپیر‌ه الدێ خۆشتر‌ه یان شار؟‬ ‫داپیره‌ی به‌پێكه‌نینه‌و‌ه وتی‪ :‬تۆ بڵێ ئامانج گیان؟ تۆ كامیانت پێ‬ ‫خۆشتره‌؟ ئامانج فریا نه‌كه‌وت واڵمی داپیره‌ی بداته‌وه‌‌و خه‌وی‬ ‫لێكه‌وت‪.‬‬ ‫ئامانج له‌خه‌ودا قس������ه‌ده‌كات‌و ده‌ڵێ‪ :‬خۆشه‌‪ ..‬چه‌ند‬ ‫خۆشه‌‪ ..‬وه‌ی ك‌ه خۆش������ه‌‪ ..‬زۆر خۆشه‌‪ ..‬خۆشه‌‪..‬‬ ‫خۆشه‌‪...‬‬

‫گوێی گیانله‌به‌ران‬

‫به‌سه‌یركردنی گوێی‬ ‫گیانله‌به‌راندا ده‌توانین‬ ‫بزانین ك‌ه ئه‌و‬ ‫گیانله‌به‌ره‌ی سه‌یری‬ ‫ده‌كه‌ین هێلك‌ه ده‌كات‬ ‫یان زاوزێ ده‌كات؟‬ ‫ئه‌ویش به‌مشێوه‌یه‌ی‬ ‫خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ئه‌و گیانله‌به‌رانه‌ی‬ ‫ده‌كه‌ن‬ ‫هێلك‌ه‬ ‫گو ێچكه‌كا نیا ن‬ ‫دیار نیی ‌ه‌و ئه‌و‬ ‫گیانله‌به‌رانه‌ش كه‌وا‬ ‫ده‌بێ‬ ‫بێچوویان‬ ‫گوێچكه‌كانیان دیاره‌‪،‬‬ ‫له‌م نێوه‌نده‌شدا ته‌نها‬ ‫یه‌ك جۆر گیانله‌به‌ر‬ ‫هه‌ی‌ه ك ‌ه گوێچكه‌ی‬ ‫جوان دیار نییه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم بێچووی‬ ‫ده‌بێ‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫جۆرێكئه‌فعییه‌‪.‬‬

‫نم نم ماندوونه‌بوونی له‌و مندااڵن‌ه ده‌كات ك‌ه هاوکاریی گه‌وره‌کانیان ده‌که‌ن‬


‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫به‌رهه‌می نوێی كادیالك‬

‫به‌شی دوو‌هم‌و كۆتایی‬ ‫وه‌ك ن������ه‌وه‌ی نوێ������ی ئۆتۆمبێل������‌ه‬ ‫مۆدێرن������ه‌كان‪ ،‬به‌كارهێنانی الیتی‬ ‫‪ led‬له‌و ئۆتۆمبێله‌دا شتێكی ئاساییه‌‪.‬‬ ‫به‌كارهێنانی ئ������ه‌و ته‌كنۆلۆژیا نوێی‌ه‬ ‫ده‌بێت‌ه ئاسایش������ی ئۆتۆمبێله‌كه‌وه‌‌و‬ ‫ته‌ندروستی ئه‌و كه‌سانه‌ی ك‌ه له‌ڕۆژ‌ه‬ ‫ه������ه‌وری‌و ت������‌هم‌و مژاویه‌كاندا له‌ناو‬ ‫ئۆتۆمبێله‌كه‌دان‪.‬‬ ‫له‌به‌ش������ی س������ه‌قفی ئۆتۆمبێله‌كه‌دا‬ ‫شوێنێكی تایبه‌ت بۆ ئایله‌ر دانراوه‌‪،‬‬ ‫ئ������ه‌و ئایل������ه‌ر‌ه بۆرادیۆیه‌كی مانگی‬ ‫ده‌سكردیی‌ه ك‌ه له‌كه‌م ئۆتۆمبێڵدا نمون‌ه‬ ‫هاوشێوه‌یه‌كه‌ی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌ش������ێكی به‌رچ������اوی بیرۆك������‌ه‬ ‫داهێنه‌رانه‌كانی ن������او ئه‌و ئۆتۆمبێل‌ه‬ ‫تایبه‌ت‌ه به‌مه‌كینه‌كه‌ی‪ .‬تێكه‌اڵوكردنی‬ ‫مه‌كینه‌ی شه‌ش بستۆنی‌و سیستمی‬ ‫شه‌ش گێڕی یه‌كێك‌ه له‌و بیرۆكانه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێك‌ه دیك‌ه له‌و داهێنان‌ه ته‌كنۆلۆژیای‬ ‫تێرژاندنی راسته‌وخۆی سووته‌مه‌نیی‌ه‬

‫بۆ ن������او مه‌كینه‌ك‌ه ك������‌ه له‌ئه‌نجامدا‬ ‫س������ووته‌مه‌نی كه‌متر سه‌رفده‌كرێت‌و‬ ‫ده‌بێت‌ه ه������ۆی زیادبوون������ی هێزی‬ ‫مه‌كینه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه‌‌و كه‌مبوونه‌وه‌ی‬ ‫گاز‌ه خراپه‌كان‪.‬‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌كان نیش������ان ‌ی ده‌دات ك‌ه‬ ‫به‌كارهێنان������ی ئ������ه‌و ته‌كنۆلۆژیای‌ه‬ ‫ده‌بێت‌ه هۆی ئه‌وه‌ی له‌كاتی ستارتی‬ ‫هه‌ڵكردن������ی ئۆتۆمبێله‌كه‌دا تا ‪25%‬‬ ‫كه‌متر ئه‌و گاز‌ه خراپان‌ه درووس������ت‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫‪ cadillac cts coupe 2011‬خاڵی‬ ‫س������ه‌نته‌ری نوێی بره‌ندی كادیالك‬ ‫دێت‌ه ئه‌ژمار‪ ،‬تا ئ������ه‌و جێگه‌یه‌ی ك‌ه‬ ‫ك������راو‌ه هه‌وڵ������ی له‌گ������‌ه‌ڵ دراو‌ه ك‌ه‬ ‫دیزاین‪ ،‬په‌یوه‌ندێكی قوڵی له‌گ‌ه‌ڵ توانا‬ ‫ته‌كنیكییه‌كانهه‌بێت‪.‬‬ ‫ناو ئۆتۆمبێله‌كه‌‪:‬‬ ‫به‌كارهێنانی چه‌رمێك ك‌ه به‌ده‌ست‬ ‫دووراو‌ه له‌ت������ه‌واوی به‌ش������ه‌كانی ناو‬ ‫ئۆتۆمبێله‌ك������ه‌دا یه‌كێك������‌ه له‌خاڵ������‌ه‬ ‫سه‌رنجڕاكێشه‌كان‪ .‬كوشنی پێشه‌و‌ه‬ ‫توانای ئه‌وه‌ی هه‌ی‌ه ل‌ه ‪12‬حاڵه‌تدا رێك‬ ‫بخرێت‪ ،‬به‌هۆی ئ������ه‌و تایبه‌تمه‌ندیی‌ه‬ ‫ش������ۆفێرو نه‌فه‌ره‌كانی دیك‌ه ده‌توانن‬ ‫له‌سه‌فه‌ر‌ه درێژه‌كاندا به‌هه‌ڵبژاردنی‬ ‫حاڵه‌ت‌ه جیاوازه‌كان هیالكی ل‌ه له‌شی‬ ‫خۆیان به‌ده‌ربكه‌ن‪.‬‬ ‫‪ cadillac cts coupe 2011‬ك������‌ه‬

‫بڕیار‌ه له‌دوای چه‌ند مانگی داهاتووه‌و‌ه‬ ‫بخرێت������‌ه ب������ازاڕ‌ه جیهانییه‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫پلییه‌رێكی پێش������كه‌وتووی ‪‌mp3‬و‬ ‫‪ipod‬ێكی له‌س������ه‌ره‌‪ .‬هارددیس������كی‬ ‫ئ������ه‌و ئۆتۆمبێل������‌ه ‪ 40‬گیگابایت������ه‌‪،‬‬ ‫سیس������تمی دۆزینه‌وه‌ی شوێنی ئه‌و‬ ‫ئۆتۆمبێله‌ش ئاپده‌یت كراوه‌‌و توانای‬ ‫خۆرێكخستنه‌وه‌ی له‌گ‌ه‌ڵ سیستمه‌كانی‬ ‫دیك‌ه هه‌یه‌‪ .‬جگه‌له‌و هه‌موو تایبه‌تمه‌ندیی‌ه‬ ‫ئه‌و ئۆتۆمبێل‌ه ته‌كنۆلۆژیای بلوتوزیشی‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ته‌كنۆلۆژیایبه‌كارهێنانیئۆتۆمبێله‌ك‌ه‬ ‫به‌بێ كلیل‪ ،‬هه‌ڵكردن‌و كوژاندنه‌وه‌ی‬ ‫هۆش������مه‌ندانه‌‌و له‌رێگ������ه‌ی دووره‌و‌ه‬ ‫به‌شێكی دیكه‌ن له‌تایبه‌تمه‌نده‌ییه‌كانی‬ ‫ئه‌و كادیالك‌ه نوێی������ه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و‬ ‫ئۆتۆمبێل‌ه كامێرایه‌كی له‌پشته‌و‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی پسپۆڕانی بواری ئۆتۆمبێل‬ ‫كۆمه‌ڵ������ه‌ك ره‌خنه‌یان ل������ه‌و به‌رهه‌م‌ه‬ ‫نوێی‌ه كادیالك گرتوو‌ه وه‌ك جامی‬ ‫دواو‌ه ك‌ه ره‌نگ‌ه له‌ڕاده‌به‌ده‌ر حاڵه‌تی‬ ‫ئاس������ۆیی هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت ئه‌و‬ ‫راس������ته‌یی‌ه قبوڵ بكه‌ین ك‌ه‪cadillac‬‬ ‫‪ cts coupe 2011‬له‌جیهان������ی‬ ‫دیزاین‌و خستن‌ه به‌رده‌ستی ئۆتۆمبێل‌ه‬ ‫لۆكسه‌كان‌و س������پۆرته‌كاندا یه‌كێك‌ه‬ ‫له‌ئۆتۆمبێل‌ه پێشكه‌وتووه‌كان‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت‬ ‫هه‌موو شتێك په‌یوه‌ست‌ه به‌مانگه‌كانی‬ ‫داهاتوو و پێشوازی كڕیاره‌كان له‌و‬ ‫ئۆتۆمبێله‌وه‌‪.‬‬

‫‪13‬‬

‫تایبه‌تیترین ئۆتۆمبێلی ئه‌لكتریكی جیهان‬

‫گروپێكی ئۆتۆمبێلس������ازی له‌ژاپۆن تۆماركردن������ی ناوی ئ������ه‌و به‌رهه‌مه‌ی‬ ‫رایگه‌یاند سه‌ركه‌وتوو‌ه به‌به‌رهه‌مهێنانی نوێی‌ه خۆی بووه‌‪ .‬ئه‌و ئۆتۆمبێل‌ه توانای‬ ‫ئۆتۆمبێلێكی ئه‌لكتریكی ك‌ه زیاترین ئه‌وه‌ی ده‌بیـت زیاتر ل‌ه ‪1000‬كیلۆمه‌تر‬ ‫مه‌ودا ته‌نیا به‌یه‌كجار سه‌حنكردنه‌وه‌ی ته‌نی������ا به‌یه‌كجار ش������ه‌حنكردنه‌وه‌ی‬ ‫ب������ڕوات‪ .‬ریكۆردگرتن له‌و ئۆتۆمبێل‌ه‬ ‫ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫كلوپی ئۆتۆمبێل������‌ه ئه‌لكتركییه‌كانی له‌رێوره‌سمێكدا له‌شاری شیمۆتسۆمای‬ ‫ژاپۆن له‌نامه‌یه‌كدا بۆ كتێبی ریكۆرد‌ه ژاپۆن ئه‌نجامدراوه‌‪ .‬سیستمی كاره‌بای‬ ‫جیهانییه‌كانی گین������س‪ ،‬خوازیاری لیتیۆمی یۆنی ئه‌و ئۆتۆمبێله‌ی به‌رهه‌می‬

‫كۆمپانیای سانیۆ‪ ،‬پێكهاتوو‌ه له‌هه‌شت‬ ‫هه‌زار‌و ‪ 323‬پاتری‪.‬‬ ‫ریكۆرده‌كانی گینس پێشتر له‌مانگ ‌ی‬ ‫یانز‌ه ‌ی ‪2009‬دا ئۆتۆمبێلێكی دیكه‌ی‬ ‫ك‌ه هه‌ر به‌رهه‌می ئه‌و كلوپ‌ه ژاپۆنیی‌ه بوو‪،‬‬ ‫تۆماركرد‪ .‬ئه‌و ئۆتۆمبێل‌ه ‪555‬كیلۆمه‌تر‬ ‫به‌یه‌كجار شه‌حنكردنه‌وه‌ی پاترییه‌كانی‬ ‫ده‌ڕۆیشت‪.‬‬

‫ئۆتۆمبێلێكی كاره‌بایی دوو دیفره‌نسیل ‌ه‬ ‫كۆمپانیای میتسۆبیشی به‌رده‌وام‌ه‬ ‫له‌به‌رهه‌مهێنان������ی ئۆتۆمبێل������ی‬ ‫كاره‌بای������ی‪ .‬ئ������ه‌و كۆمپانی������ا‬ ‫ئۆتۆمبێلساز‌ه ژاپۆنیی‌ه ك‌ه به‌مزوان‌ه‬ ‫مۆدیلێكی ته‌واو ئه‌لكترۆنی به‌ناوی‬ ‫‪ i-miev‬ده‌خات������‌ه بازاڕه‌كان������ی‬ ‫جیهانییه‌وه‌‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی جیدی‬ ‫له‌هه‌وڵ������ی به‌رهه‌مهێنانی مۆدێلی‬ ‫دیكه‌ی ئه‌و ئۆتۆمبێالن‌ه دایه‌‪.‬‬ ‫دواهه‌مین هه‌واڵ������ه‌كان باس له‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن ك‌ه میتسۆبیشی سه‌رقاڵی‬

‫ئاماده‌كردن������ی مۆدێلێكی ‪suv‬ی‬ ‫بچوك‌ه ك‌ه به‌شێوه‌ی ئه‌لكتریكی‌و‬ ‫بێ س������ووته‌مه‌نی كارده‌كات‪ .‬ئه‌و‬ ‫ئۆتۆمبێل������‌ه دوو دیفرانس������یله‌یه‌‌و‬ ‫ده‌توانێ������ت به‌س������وودوه‌رگرتن‬ ‫له‌كاره‌ب������ای ماڵی خۆی ش������ه‌حن‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫كۆمپانیای میتۆبیشی ك‌ه له‌چه‌ند‬ ‫س������اڵ له‌مه‌وب������ه‌ره‌و‌ه له‌ب������واری‬ ‫به‌رهه‌مهنان������ی ئۆتۆمبێل������‌ه دوو‬ ‫دیفرانس������یله‌كاندا شاره‌زاییه‌كی‬

‫تایبه‌ت������ی هه‌ب������ووه‌‪ ،‬ئێس������تاش‬ ‫مۆدێله‌كانی ئۆت له‌نده‌ر‪ ،‬چه‌لنج‌هر‌و‬ ‫پاجیرۆی به‌شێوه‌ی دوو دیفرانسل‌ه‬ ‫له‌ناو لیستی ئۆتۆمبێله‌كانی خۆیدا‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵه‌كان ئ������ه‌و ئۆتۆمبێل‌ه‬ ‫كارابایی������‌ه دوو دیفرانس������یله‌ی‌ه‬ ‫ن������اوی ‪ px-miev‬ده‌بێت‌و هه‌ر‬ ‫ئه‌و ئۆتۆمبێله‌ی‌ه ك‌ه له‌پێش������انگای‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی تۆكیۆ له‌ساڵی ‪2009‬دا‬ ‫نمایشكرا‪.‬‬

‫گه‌شه‌ی رۆڵزرۆیس له‌ساڵی ‪2010‬دا‬

‫ره‌نجرۆڤه‌ر‬ ‫ته‌مه‌نی گه‌یشت ‌ه ‪ 40‬ساڵ‬

‫له‌وكاته‌و‌ه ك‌ه له‌ندرۆڤه‌ر له‌ده‌یه‌ی‬ ‫‪1970‬دا هه‌ستا به‌به‌رهه‌مهێنانی‬ ‫ئۆتۆمبێلی به‌رزی به‌هێز تائێستا‬ ‫نزیكه‌ی چوار ده‌ی‌ه تێده‌په‌ڕێت‌و‬ ‫ئێس������تاش ئه‌و گروپ‌ه ئاماده‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی جه‌ژنی ‪40‬س������اڵی‬ ‫ته‌مه‌نی خۆیه‌تی‪.‬‬ ‫له‌ندرۆڤ������ه‌ر ته‌نی������ا له‌م������اوه‌ی‬ ‫‪26‬س������اڵی یه‌كه‌مدا ‪317‬هه‌زار‌و‬ ‫‪615‬ئامێ������ری ره‌نجرۆڤ������ه‌ری‬ ‫به‌مه‌كینه‌‌و گێرباكسی جیاوازه‌و‌ه‬ ‫به‌رهه‌مهێن������ا‪ .‬ئ������ه‌و كۆمپانیای‌ه‬ ‫له‌كاتێكدا جه‌ژنی ‪40‬ساڵی خۆی‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌بات ك‌ه ئێس������تا به‌شێك‌ه‬ ‫له‌داراییه‌كانی "تاتا مۆتۆرز"ی‬

‫له‌پاڵ ئه‌وانه‌ش������دا هه‌وڵ������ی داو‌ه‬ ‫هیندستان‪.‬‬ ‫یه‌كه‌مین نه‌وه‌ی ئه‌و ئۆتۆمبێالن‌ه بۆ فرۆش������ی به‌رهه‌می تایب‌هت‌و‬ ‫به‌ن������اوی ره‌نجرۆڤ������ه‌ر له‌نێوان س������نوورداره‌كانی خ������ۆی وه‌ك‬ ‫س������ااڵنی ‪ 1970‬ت������ا ‪range rover bordeaux، 1996‬‬ ‫‌رگاییدا‪range rover westmin- ،‬‬ ‫له‌مۆدێله‌كانی ‪‌3‬و ‪ 5‬ده‬ ‫‌ی ‪‌4.2 ،4 ،3.9 ،3.5‬و ‪ster ،range rover borrego‬‬ ‫به‌مه‌كین������ه‬ ‫‪ 2.5‬لیتری توربۆدیزلی خراوه‌ت‌ه ‪ ،range rover vitesse‬و‬ ‫به‌رده‌س������ت‪ ،‬ن������ه‌وه‌ی دووه‌می ‪.range rover rhino‬‬ ‫له‌نێوان ‪ 94‬تا ‪ 2002‬به‌مه‌كینه‌ی نه‌وه‌ی سێیه‌میش له‌كاتێكدا هات‌ه‬ ‫هه‌ش������ت س������لینده‌ری ‪‌4‬و ‪‌4.6‬و ئ������اراو‌ه ك‌ه پرۆژه‌ی������ه‌ك به‌ناوی‬ ‫‪ 2.5‬لیتری تۆربۆدیزه‌لی بی ئێم ‪‌l30‬و به‌یارمه‌تی كۆمپانیای "بێ‬ ‫له‌گ‌ه‌ڵ گێرباكسی چوار گێڕی ئێم ده‌بلیو"ی ئه‌ڵمانی گه‌ش������ه‌ی‬ ‫ئۆتۆماتیك‌و پێنج گێڕی مینواڵ كردبوو‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ش ته‌كنۆلۆژیا‬ ‫له‌الی������ه‌ن له‌ندرۆڤ������ه‌ره‌و‌ه خرای‌ه جیاوازه‌كانی بی ئێمی له‌س������ه‌ر‬ ‫دان������راوون‪ ،‬بۆنمون‌ه سیس������تمی‬ ‫به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫ئه‌لكتریكی كۆمه‌ڵه‌ی ‪‌7‬و ‪5‬ی بێ‬ ‫ئێم‪ ،‬سیستمی دۆزینه‌وه‌ی شوێنی‬ ‫مانگی ده‌سكردی‌و ‪..‬هتد‪.‬‬

‫نمایش������كردنی مۆدێل‌ه نوێیه‌كان له‌الی������ه‌ن كۆمپانیای‬ ‫رۆڵزرۆیس بووه‌ت‌ه هۆی زیادبوونی فرۆشی به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫ئه‌و ئۆتۆمبێلساز‌ه لوكس‌ه له‌ساڵی ‪2010‬دا‪.‬‬ ‫رۆڵزرۆیس پێشبینی كردوو‌ه ك‌ه به‌خستن‌ه به‌رده‌ستی‬ ‫مۆدێلی "گۆست"‌و نمون‌ه جیاوازه‌كانی ئه‌و ئۆتۆمبێله‌وه‌‪،‬‬ ‫فرۆش������ی به‌رهه‌مه‌كانی خۆی به‌نیسبه‌ت ساڵی پێشتر‬ ‫‪ 20%‬گه‌ش������‌ه‬ ‫پێده‌دات‪.‬‬

‫سه‌رنجڕاكێش������ان‌و پێش������وازی زیات������ر له‌مۆدێله‌كانی‬ ‫رۆڵزرۆی������س له‌و الی������ه‌و‌ه گرنگی هه‌ی‌ه ك������‌ه زۆربه‌ی‬ ‫كۆمپانیاكان������ی به‌رهه‌مهێن������ه‌ری ئۆتۆمبێل������‌ه گران‌و‬ ‫لۆكسه‌كان‪ ،‬هێشتا نه‌گه‌ڕاونه‌ته‌و‌ه بۆ رۆژ‌ه خۆشه‌كانی‬ ‫پێش قه‌یران������ی دارایی جیهانی‪ ،‬ب������ه‌اڵم رۆڵزرۆیس‬ ‫توانیویه‌تی ژماره‌ی ئ������ه‌و ده‌وڵه‌مه‌ندانه‌ی ك‌ه بۆكڕینی‬ ‫به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌و كۆمپانیای‌ه پار‌ه س������ه‌رفده‌كه‌ن‪ ،‬زیاتر‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫به‌پێی ئام������ار‌ه راگه‌یه‌نراوه‌كان ب������ازاڕی چین‌و‬ ‫خۆرهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست به‌رده‌وام‬ ‫داواكانی������ان ب������ۆ‬ ‫كڕینی به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫كۆ مپا نی������ا ی‬ ‫رۆڵزرۆی������س زیاتر‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫لێكۆڵینه‌وه‌ی دووباره‌ی ئه‌مریكا له‌تۆیۆتا‬

‫یاس������ادانه‌رانی فیدراڵی ئه‌مریكا به‌هیوان جارێكی دیك‌ه‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌كانی خۆیان سه‌باره‌ت به‌ئاسایشی به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫تۆیۆتا ده‌ست پێبكه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌م‌ه نۆیه‌مین جار‌ه ك‌ه گه‌وره‌ترین كۆمپانیای ئۆتۆمبێلسازی‬ ‫جیهان له‌ئه‌مریكا ده‌كه‌وێت‌ه ژێر لێكۆڵینه‌وه‌و‌ه س������ه‌باره‌ت‬ ‫به‌ئاسایشی به‌رهه‌مه‌كانی‪ .‬تائێستا النیكه‌م هه‌شت جاری‬ ‫دیكه‌ی لێكۆڵینه‌و‌ه له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌كانی تۆیۆتا له‌و بواره‌دا‬ ‫له‌ئه‌مریكا ئه‌نجام دراوه‌‪.‬‬ ‫نوێترین لێكۆڵینه‌وه‌ی سه‌باره‌ت به‌ئاسایشی به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫تۆیۆتا تایبه‌ت بوو به‌دواكه‌وتن له‌ئاشكراكردنی كێشه‌ی‬ ‫ته‌كنیكی جیدی له‌سیس������تمی دوو دیفرانسیله‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫سیستمی بارهه‌ڵگری تی ‪ 10‬ده‌بێت‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرتی رۆژنامه‌ی لۆس ئانجلێس تایمز‪ ،‬تائێستا‬ ‫تۆیۆتا به‌هۆی كێشه‌ی ته‌كنیكی به‌رهه‌مه‌كانییه‌و‌ه‪16.4‬ملیۆن‬ ‫دۆالری غه‌رامه‌ی داوه‌ت‌ه حكومه‌تی ئه‌مریكا‪.‬‬ ‫ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ریش به‌رپرس������انی ئاسایشی ئۆتۆمبێلی‬ ‫ئه‌مریكی بۆلێكۆڵینه‌وه‌ی زیاتر له‌سه‌ر كێشه‌ی ته‌كنیكی‬ ‫له‌به‌رهه‌مه‌كانی تۆیۆتادا‪ ،‬داوای هاوكاریان له‌پس������پۆڕانی‬ ‫ناس������ا كردووه‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه بڕیاڕوای‌ه پس������پۆڕانی ئاژانسی‬ ‫بۆش������ایی ئاسمانی ئه‌مریكا (ناس������ا) پارچ‌ه خراپه‌كانی‬ ‫به‌رهه‌م‌ه ئه‌لكترۆنیكییه‌كانی تۆیۆتا بخه‌ن‌ه ژێر لێكۆڵینه‌وه‌وه‌‪.‬‬

‫به‌پێی هه‌واڵێكی رۆیته‌رز‪ ،‬تۆیۆتا له‌ماوه‌ی شه‌ش مانگدا‬ ‫زیاتر ل������‌ه ‪8.5‬ملیۆن ئۆتۆمبێل������ی له‌به‌رهه‌مه‌كانی خۆی‬ ‫به‌هۆی كێش������ه‌ی ته‌كنیكییه‌و‌ه له‌بازاڕ‌ه جیهانییه‌كاندا‬ ‫كۆكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫گه‌وره‌ترین كۆمپانیای ئۆتۆمبێلی ژاپۆن‌و جیهان ك‌ه له‌و‬ ‫مانگانه‌ی دواییدا ملیۆنان ئامێری له‌به‌رهه‌مه‌كانی خۆی‬ ‫به‌هۆی كێشه‌ی ته‌كنیكی له‌بازاڕی جیهانیدا كۆكرده‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌هیوای‌ه سیستمی كۆنترۆڵی كواڵیتی خۆی به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫ژێربه‌نایی بگۆڕێت تاجارێكی دیك‌ه تووشی ئه‌و كێشه‌ی‌ه‬ ‫نه‌یات‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت هه‌موو ئه‌مان‌ه كاریگه‌ری خراپی له‌س������ه‌ر‬ ‫فرۆشی به‌رهه‌مه‌كانی تۆیۆتا نه‌بووه‌‌و فرۆشی ئه‌و كۆمپانیای‌ه‬ ‫له‌سێیه‌مین مانگی ئه‌مساڵدا له‌چاو ماوه‌ی هاوشێوه‌ی خۆی‬ ‫له‌ساڵی رابردوودا زیادی كردووه‌‪.‬‬ ‫به‌پێ������ی هه‌واڵ������ه‌كان گه‌وره‌ترین كۆمپانی������ا ئۆتۆمبێلی‬ ‫جیهان له‌مانگی سێی ئه‌مساڵدا ‪ 40%‬گه‌شه‌ی له‌بازاڕ‌ه‬ ‫جیهانییه‌كانداهه‌بووه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵێكی ئاسۆشیتد پرێس‪ ،‬هۆكاری سه‌ره‌كی ئه‌و‬ ‫گه‌شه‌ی‌ه پێدانی هه‌ندێك هانده‌ر بۆكرینی به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫ئه‌و كۆمپانیای‌ه به‌كڕیاره‌كانه‌و‌ه بووه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت پێدانی ئه‌و‬ ‫هانده‌ران‌ه تا رۆژی پێنجی مانگ ‌ی چوار ‌ی ئه‌مساڵ به‌رده‌وام‬ ‫بوو‪.‬‬

‫شۆفێر ‌ی خۆشه‌ویست رێز ل‌ه كه‌مئه‌ندامان بگره‌و ئۆتۆمبێله‌كه‌ت له‌و شوێنانه رامه‌گر‌ه ک‌ه بۆ ئه‌وان ته‌رخان كراو‌ه‬


‫رۆژێك خول‌ه قه‌ڵه‌و ئاوی سارد به‌سه‌ر ‌ی خۆیدا‬ ‫ده‌كات‌و دایكی ده‌ڵێ كوڕم بۆواده‌كه‌ی؟‬ ‫خول‌ه ده‌ڵێ‪ :‬ده‌مه‌وێ نه‌خۆش بكه‌وم‪.‬‬ ‫دایكی ده‌ڵێ‪ :‬بۆ؟‬ ‫ئه‌ویش ده‌ڵێ‪ :‬ئاخر دای‌ه ده‌رزییه‌كی "پنی سیلین"مان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫خه‌ریك‌ه رێكه‌وته‌كه‌ی به‌سه‌ر ده‌چێ!‬ ‫یه‌کشه‌ممه‬

‫خول‌ه قه‌ڵه‌و قه‌ڵه‌مه‌كه‌ی ل‌ه ماڵه‌و‌ه لێ بزر بوو‬ ‫و به‌دایكی وت‪ :‬دای‌ه ده‌چم‌ه ده‌رێ له‌قه‌ڵه‌مه‌كه‌م‬ ‫ده‌گه‌ڕێم‪.‬‬ ‫دایكی وتی‪ :‬تۆ قه‌ڵه‌مه‌كه‌ت له‌ماڵه‌و‌ه لێ بزر بوو‌ه بۆچی‬ ‫ده‌چی بۆ ده‌ره‌وه‌؟‬ ‫خول‌ه قه‌ڵه‌و ده‌ڵێ‪ :‬ئاخر ماڵه‌و‌ه تاریكه‌!‬

‫خول‌ه قه‌ڵه‌و ده‌یه‌وێ بچێ بۆسه‌ر خۆر‪ ،‬ده‌ڵێن خول‌ه قه‌ڵه‌و ئه‌گه‌ر بچی بۆسه‌ر‬ ‫خۆر ده‌توێیته‌وه‌! خوڵ‌ه قه‌ڵه‌و ده‌ڵێ‪ :‬نا‪ ..‬خه‌متان نه‌بێ! سه‌ردانه‌كه‌م وا‬ ‫رێكخستوو‌ه شه‌و ده‌یگه‌مێ!‬ ‫دایكی خول‌ه قه‌ڵه‌و‪ :‬كوڕم دوێنێ شه‌و دوو دان‌ه شیرنی مابوو‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫دانه‌یه‌ك ماو‌ه تۆ نازانی كێ خواردی‌؟‬ ‫خول‌ه قه‌ڵه‌و‪ :‬ئاخر دای‌هـ دوێنێ شه‌و تاریك بوو‌ه ئه‌وه‌ی دیكه‌م نه‌بینیه‌وه‌!‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ب ‌ه‌س ‌ه‌رهات ‌ه‌كانی دوورگ ‌ه‌ ‬ ‫به‌‌سه‌‌رهاتی چوارده‌یه‌‌م‪:‬‬ ‫به‌‌سه‌‌رهاتی یه‌‌كترناس������ینی دوورگه‌‌‌و‬ ‫ژیلوان‬ ‫‌‌وه بۆ ژیلوان‪:‬‬ ‫نامه‌یه‌‌ك له‌‌دوورگه ‌‌‬ ‫ژیلوان گیان س���ڵ��او! چۆنی به‌‌قوربان؟‬ ‫كه‬ ‫�����ه ‌‌‬ ‫باش������ی گوڵه‌‌گیان؟ زۆرم پێخۆش� ‌‌‬ ‫‌‌وه بینیمی‌و‬ ‫له‌رێ������گای چاوی باوكم������ه ‌‌‬ ‫ناسیمی‪.‬‬ ‫ئێ زۆر باش������ه‌‌‪ ..‬من ناوم "دوورگه‌‌"یه‌‌‪،‬‬ ‫باوكه ناسرو له‌‌شی‬ ‫هێش������تا له‌پش������تی ‌‌‬ ‫‌‌وه‬ ‫�����ه ئاره‌‌زوومدام‪ ،‬من ل������ه‌‌دووره ‌‌‬ ‫دایك� ‌‌‬ ‫ئێوه‬ ‫�����وه هه‌یه‌‌‪ ،‬دنیای ‌‌‬ ‫ئاگام له‌‌دنیای ئێ� ‌‌‬ ‫زۆر خۆشه‌‌‪ ،‬دنیای ئێمه‌‌ش زۆر خۆشه‌‌‪،‬‬ ‫ژیل������وان گیان من ج������ارێ ناتوانم بێم‬ ‫‌یه تا س������اڵی‬ ‫بۆنێ������و دنیای ئێوه‌‪ ،‬له‌‌وانه ‌‌‬ ‫چونكه‬ ‫‪ 2012‬نه‌ی������ه‌‌م‌‪ .‬ئاخر ده‌‌زانی بۆ؟ ‌‌‬ ‫من له‌‌ش������‌م له‌دنیای‌پشتی باوكم دایه‌‌وو‬ ‫رۆحیشم له‌‌دنیای له‌‌شی دایكمدایه‌‌‪ ،‬تاكو‬ ‫‌‌وه له‌‌و ساڵه‌‌دا‬ ‫باوك‌و دایكش������م به‌یه‌‌كه ‌‌‬ ‫نه‌‌خ������ه‌‌ون‌و هه‌‌ردووك دنی������ای خۆیان‬ ‫�����هش‌و رۆح ‌ی منیش‬ ‫‌‌كهن‌و ل� ‌‌‬ ‫تێكه‌‌ڵ نه ‌‌‬ ‫بێمه‬ ‫‌‌وه نه‌‌نووسێننه‌‌و‌ه‌‪ ،‬خۆ ناتوانم ‌‌‬ ‫پێكه ‌‌‬ ‫سه‌‌ر دنیای ئێوه‌‌‪ ،‬به‌‌اڵم به‌‌ڵێنت پێده‌‌ده‌‌م‪،‬‬ ‫دایه ئاره‌‌زوو منیان‬ ‫بابه ناس������ر‌و ‌‌‬ ‫ئه‌‌گه‌‌ر ‌‌‬ ‫تێكه‌‌ڵكرد حه‌‌تمه‌‌ن دێم بۆ س������ه‌‌ردانت‪.‬‬ ‫باشه به‌‌قوربان‪.‬‬ ‫‌‌‬ ‫ژیل������وان گیان ده‌‌زانی چییه‌‌؟! پش������تی‬ ‫باوكم زۆر خۆشه‌‌‪ ،‬زۆریش گه‌‌رمه‌‌‪ ،‬به‌‌اڵم‬ ‫تووڕه ده‌‌بم‪،‬‬ ‫‌بابه ناس������رم ‌‌‬ ‫جاره له ‌‌‬ ‫جار ‌‌‬ ‫بابه ناس������ر‬ ‫چونكه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫ئاخر ده‌‌زانی بۆ؟‬ ‫‌‌ره چییه‌‌؟‬ ‫‌‌ره ده‌‌كێشێ‪ ،‬ده‌‌زانی جگه ‌‌‬ ‫جگه ‌‌‬ ‫شته پیس‌ه ‌ی دووكه‌‌ڵ‬ ‫ئا‪ ..‬به‌كوردی به‌‌و ‌‌‬ ‫ده‌‌كات ده‌‌ڵێن‪ :‬جگه‌‌ره‌‌‌‪.‬‬ ‫بابه ناس������ر جگه‌‌ر‌ه ده‌‌كێش������ ‌ێ‬ ‫كاتێك ‌‌‬ ‫وایه‬ ‫من ده‌‌قۆخم‪ ،‬زۆر ناخۆشه‌‌‪ ،‬جاری ‌‌‬ ‫قۆڵه‬ ‫‌‌نده دووكه‌‌ڵ ده‌‌كات‪ ،‬هه‌‌ر ده‌‌ڵێی ‌‌‬ ‫ئه‌‌وه ‌‌‬ ‫دایه ئاره‌‌زووم بم‪،‬‬ ‫كووره‌یه‌‌‪ .‬به‌‌قوربانی ‌‌‬ ‫‌‌ره ناكێشێ‪،‬‬ ‫چونكه ئه‌‌و جگه ‌‌‬ ‫ده‌‌زانی بۆ‪‌‌ ،‬‬ ‫‌دایه ئاره‌‌زووم‬ ‫بابه ناس������ریش به‌‌ڵێنی به ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫داوه ش������ه‌‌ش مانگ پێش له‌‌و‌ه ‌ی ئه‌‌من‬ ‫‌‌‬ ‫بنێرنه نێو دنیای منداڵدانی دایكمه‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫‌‌‬ ‫دێمه‬ ‫جگه‌‌ر‌ه نه‌‌كێشێ! بۆ ئه‌‌و‌ه ‌ی كاتێك ‌‌‬ ‫‌یهم‌و بتوانم‬ ‫ئێوه به‌نه‌‌خۆش������ی نه ‌‌‬ ‫دنیای ‌‌‬ ‫‌‌ربۆیه‬ ‫بكهم‌و پێبكه‌‌نم‪ ،‬هه ‌‌‬ ‫هه‌‌اڵت ه������ه‌‌اڵت ‌‌‬ ‫بابه ناسریشم بم!‬ ‫به‌‌قوربانی ‌‌‬ ‫دایه ئاره‌‌زوو و‬ ‫ژیلوان گیان ده‌‌زان������ی ‌‌‬ ‫باوكه ناسر چۆن منیان سازكردووه‌‌؟‬ ‫‌‌‬ ‫باوك‌و دایكم منیان له‌‌شیل‌ه ‌ی گژو گیاو‬ ‫خاك‌و خۆڵی كوردستان سازكردووه‌‌‪،‬‬ ‫‌‌نده خۆش‬ ‫بابه ناس������رم چێش������تی ئه‌‌وه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫دیاره‬ ‫خۆش س������از ده‌‌كات نه‌‌بێت������ه‌‌وه‌‌‪‌‌ ،‬‬ ‫‌‌نده‬ ‫‌یه ك‌ه چێش������تی ئه‌‌وه ‌‌‬ ‫جاری واش هه ‌‌‬ ‫س������وێریش س������ازده‌‌كات ك������ه‌‌س پێی‬ ‫ناخورێ! هه‌‌مووشتێك تێكه‌‌ڵ ده‌‌كات‪،‬‬ ‫‌‌تمه ‌ن‬ ‫ئاخر چۆن شتی وا ده‌‌بێ؟ د‌ه ‌ی حه ‌‌‬ ‫بابه‬ ‫�����ه تێكه‌‌ڵی ده‌‌كات ئیدی! ‌‌‬ ‫ده‌‌بێ بۆی� ‌‌‬ ‫چێشتانه به‌‌شی‬ ‫‌‌‬ ‫ناسر هه‌‌مووجارێ له‌‌و‬ ‫منیش ده‌‌دات‪ ،‬منیش هه‌‌ندێكیان له‌‌به‌‌ر‬ ‫دڵی خۆم ده‌‌خۆم‌و هه‌‌ندێكیش������ان له‌‌به‌‌ر‬ ‫دڵی بابم ده‌‌خۆم‪ .‬هه‌‌ندێكیش������یان هه‌‌ر‬ ‫ناخ������ۆم‪ ،‬یانی هه‌‌ر پێ������م ناخورێ خۆ‬ ‫ب������ه‌‌زۆری نییه‌‌‪ ،‬وه‌‌ك چۆن تۆ له‌‌منداڵی‬

‫تاقه‌‌تی ش������یر خواردنت نه‌‌بووه‌‌‪ ،‬منیش‬ ‫رێك ئاوا‪.‬‬ ‫ده‌‌زان������ی ژیلوان گیان قاپی چێش������ت‬ ‫�����ده ده‌‌بێ؟‬ ‫خواردنه‌‌ك������‌ه ‌ی م������ن چه‌‌ن� ‌‌‬ ‫نییه بۆخۆم پێت ده‌‌ڵێم‪:‬‬ ‫نازان������ی؟! هێچ ‌‌‬ ‫قاپی چێش������ت خواردنه‌‌ك‌ه ‌ی من به‌‌قه‌‌ت‬ ‫قاپی چێش������ت خواردنی مێرووله‌یه‌‌كی‬ ‫�����ه ده‌‌بێ‪ ،‬ئاخر من زۆر‬ ‫زه‌‌ردی بچۆكۆل� ‌‌‬ ‫بچكۆل������ه‌‌م‪ ،‬هه‌‌ر به‌‌ق������ه‌‌ت مێرووله‌یه‌‌كی‬ ‫بچۆكله ده‌‌بم‌و له‌پش������تی باوك‌و‬ ‫‌‌‬ ‫زه‌‌ردی‬ ‫له‌‌شی دایكم دام‪ .‬ژیلوان گیان ده‌‌زانی‬ ‫پێخۆشه ئه‌‌م‬ ‫‌‌‬ ‫من چیم پێخۆشه‌‌؟ ئه‌‌وه‌‌نده‌‌م‬ ‫بچێته زگی‬ ‫‌‌وه ‌‌‬ ‫به‌‌شه‌‌م له‌پش������تی باوكمه ‌‌‬ ‫‌‌وه نه‌‌بێته‌‌وه‌‌‪ ..‬نه‌‌بێته‌‌وه‌‌! ئاخر من‬ ‫دایكمه ‌‌‬ ‫له‌‌پشتی باوكمدا به‌‌ته‌‌نیا الق‌و ده‌‌ست‌و‬ ‫دهم‌و لێوم‬ ‫س������ه‌‌رو چاوو لووت‌و بڕۆو ‌‌‬ ‫هه‌یه‌‌‪ ،‬به‌‌شه‌‌كانی دیك‌ه ‌ی گیانی من یانی‬ ‫مێشك‌و دڵ‌و جه‌‌رگ خوێنه‌‌كه‌‌م له‌پشتی‬ ‫دایكه ئاره‌‌زوو‬ ‫بۆیه تا ‌‌‬ ‫دایك������م دان‪ ،‬جا ‌‌‬ ‫‌‌وه بڕیار نه‌‌ده‌‌ن‬ ‫باوكه ناس������رم به‌یه‌‌كه ‌‌‬ ‫و ‌‌‬ ‫له‌خه‌‌وێكدا ه������ه‌‌ردووك دنیای خۆیان‬ ‫�����هش‌و رۆح ‌ی منیش‬ ‫‌بكهن‌و ل� ‌‌‬ ‫تێك������ه‌‌ڵ ‌‌‬ ‫بێمه‬ ‫‌‌وه بنووسێننه‌‌و‌ه‌‪ ،‬ئه‌‌من ناتوانم ‌‌‬ ‫پێكه ‌‌‬ ‫‌‌وه‬ ‫كه به‌یه‌‌كیش������ه ‌‌‬ ‫دنیای ئێوه‌‌‪ .‬ئه‌‌وكات ‌‌‬ ‫خه‌‌وتن ده‌‌بێ نۆ مانگ ‌‌له دنیا‌و النك‌ه ‌ی‬ ‫‌‌وره ده‌‌بم‌و‬ ‫زگی دایكم دابم‪ ،‬تاك������و گه ‌‌‬ ‫�����ه‬ ‫ده‌‌توانم بێمه‌‌ده‌‌رێ! ئه‌وه‌‌نده‌‌م پێخۆش� ‌‌‬ ‫ئێوه‬ ‫ئه‌‌تۆو منداڵه‌‌كان������ی دیك‌ه ‌ی دنیا ‌ی ‌‌‬ ‫‌‌وه ببینم هه‌‌رنه‌‌بێته‌‌وه‌‌!‬ ‫له‌نزیكه ‌‌‬ ‫ئێوه زۆر‬ ‫ژیلوان گیان ده‌‌ڵێ������ن دنیای ‌‌‬ ‫خۆزگه زوو هاتبایه‌‌م‪ ،‬ده‌‌ڵێن‬ ‫‌‌‬ ‫خۆش������ه‌‌‪،‬‬ ‫له‌‌دنیای ئێ������وه‌‌دا دای������ك‌و باوكه‌‌كان‬ ‫منداڵه‌‌كانیان ماچ ده‌‌ك������ه‌‌ن‪ ،‬ئه‌‌وه‌‌نده‌‌م‬ ‫باوكه ناسرم‬ ‫دایكه ئاره‌‌زوو و ‌‌‬ ‫پێخۆشه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫ماچ������م بكه‌‌ن نه‌‌بێته‌‌وه‌‌! خۆزگه‌‌م به‌‌خۆت‬ ‫دایكه كه‌‌ژێ گیان‌و باوك‌ه عه‌‌دێ‬ ‫كه تۆ ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫گیانت ماچت ده‌‌ك������ه‌‌ن‪ .‬ده‌‌ڵێن له‌دنیای‬ ‫ئێوه منداڵ������ه‌‌كان ده‌‌چن بۆ قوتابخانه‌‌و‬ ‫‌‌‬ ‫فێری ش������ت ده‌‌بن‪ ،‬م������ن خوێنده‌‌واریم‬ ‫نییه‌‌‪ ،‬ده‌‌زانم تۆش هێش������تا نه‌‌چووی بۆ‬ ‫�����ه مه‌‌ك‌ه با بڕێكی‬ ‫قوتابخانه‌‌‌‪ ،‬به‌‌اڵم په‌‌ل� ‌‌‬ ‫‌‌وره بی‪ ،‬جا بچۆ بۆ قوتابخانه‌و‬ ‫دیكه گه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫باشه‬ ‫‌‌وه به‌‌‪‌‌ ،‬‬ ‫فێری نووس������ین‌و خوێندنه ‌‌‬ ‫‌‌له ناكه‌‌م!‬ ‫به‌‌قوربان! ئه‌‌وه‌‌ن������د‌ه منیش په ‌‌‬ ‫كه خۆش������ه‌‪ !‌...‬ده‌‌ڵێن له‌‌دنیای‬ ‫ئ������‌ه ‌ی ‪‌‌ ...‬‬ ‫ئێوه خۆرو مانگ‌و ئ������اوو باو باران‌و‬ ‫‌‌‬ ‫به‌‌فرو ش������اخ‌و ش������ارو گوند‌و پێكه‌‌نین‬ ‫هه‌ی������ه‌‌‪ ،‬خۆزگه‌‌م به‌‌خۆت������ان! ئه‌‌م هه‌‌موو‬ ‫شته خۆشه‌‌تان هه‌یه‌‌! دنیای منیش زۆر‬ ‫‌‌‬ ‫خۆش‌ه‌‪ ،‬لێره‌‌ش شتی زۆر جوانی تێدایه‌‌‪،‬‬ ‫ئێوه‬ ‫وانییه به‌‌ق������ه‌‌ت دنیای ‌‌‬ ‫به‌‌اڵم پێ������م ‌‌‬ ‫پڕه‬ ‫خۆش بێ‪ ،‬شاری پش������تی بابم پڕ ‌‌‬ ‫‌‌راره من‬ ‫له‌‌منداڵی جوان جوان‪ ،‬به‌‌اڵم قه ‌‌‬ ‫بێمه دنیای ئێوه‌‌‪ ،‬ئاخر‬ ‫پێش هه‌‌موویان ‌‌‬ ‫‌‌مێكه له‌‌نۆبه‌دا راوه‌‌س������تاوم تا نۆره‌‌م‬ ‫ده ‌‌‬ ‫�����ه‬ ‫هات������ووه‌‪ ،‬خۆزگه‌‌م به‌‌خۆم‪ .‬د‌ه ‌ی باش� ‌‌‬ ‫‌‌وه زیاتر ماندووت‬ ‫ژیلوان گیان با ل������ه ‌‌‬ ‫نه‌‌ك������ه‌‌م‪ ،‬به‌‌اڵم له‌‌بی������رت نه‌‌چێ‪ ،‬به‌‌بابت‬ ‫بڵ������ێ ئه‌‌گه‌‌ر تاقه‌‌تی هه‌‌بوو با هه‌‌ندێجار‬ ‫به‌‌س������ه‌‌رهاته‌‌كانی منت بۆ بخوێنێته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫منیش به‌‌سه‌‌ر هاتی خۆشم هه‌یه‌‌‪ ،‬ئاخر‬ ‫منیش وه‌‌ك تۆ بابم به‌‌سه‌‌رهاته‌‌كانم بۆ‬ ‫ده‌‌نووسێته‌‌وه‌‌‪ .‬خۆزگه‌‌م به‌خۆمان‪.‬‬

‫په‌یامی ئێم ‌ه بۆ ئێو‌ه‬ ‫په‌یمامی سی‌و دووه‌م‪:‬‬ ‫هیچ كه‌س مافی ئه‌وه‌ی نییه‌ مندااڵن ناچار‬ ‫به‌كارگه‌لێك بكات كه‌ هه‌ڕه‌شه‌ له‌گه‌شه‌‌و‬ ‫ته‌ندرووستییان بكات‪ ،‬چونكه‌ یه‌كێكی تر‬ ‫له‌ئه‌ركه‌كانی ده‌سه‌اڵت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ روونكردنه‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر ته‌مه‌ن‌و چۆنێتی كاركردنی مندااڵن‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫په‌یامی سی‌و سێیه‌م‪:‬‬ ‫مندااڵن ده‌بێ پشتگیری‌و چاودێری بكرێن‬ ‫بۆئه‌وه‌ی نه‌چن به‌الی ماده‌ هۆشبه‌ره‌كانه‌وه‌‌و‬ ‫له‌كڕین‌و فرۆشتنی ئه‌م مادانه‌دا به‌كارنه‌هێنرێن‪.‬‬

‫تۆ ده‌زان ‌ی گه‌وره‌ی ‌ی گوێچكه‌كان ‌ی فیل سوود ‌ی چییه‌؟‬ ‫فیله‌كان بوونه‌وه‌ریكی‌ گه‌وره‌ی‌ سه‌ر وشكانین‪ ،‬هه‌ندێجار گه‌وره‌یی گوێچه‌كه‌كانیان ده‌گاته‌‬ ‫سێ مه‌ترو نیو كه‌ ئه‌وه‌ش چه‌ند سوودێكی‌ تایبه‌تی‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌س������وده‌کانی گوێچكه‌ی‌ فیل كۆكردنه‌وه‌ی‌ شه‌پۆله‌‬ ‫ده‌نگییه‌كانه‌ له‌ماوه‌ دوره‌كان‌و له‌چه‌ند‬ ‫ش������وێنێكی‌ جیاوازه‌وه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر هه‌ستی‌ بیستنی‌‬ ‫فیل هه‌یه‌‪.‬‬ ‫س������وودێكی‌ تری‌ گوێچكه‌كانی‌‬ ‫فی������ل فێن������ك كردن������ه‌وه‌ی‌‬ ‫ئاژه‌ڵه‌كه‌یه‌‪ ،‬چونك������ه‌ فیله‌كان‬ ‫بونه‌وه‌ری‌ گه‌وره‌ن‌و به‌ئاس������انی‌‬ ‫سێبه‌ریان بۆپه‌یدا نابێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ئه‌و فیالن������ه‌ی‌ له‌ناوچه‌كان������ی‌ هێڵی‌‬ ‫ناوه‌ڕاست ده‌ژین‪ ،‬گوێچكه‌ گه‌وره‌كانیان‬ ‫وه‌ك باوه‌ش������ێن به‌كارده‌هێنن‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫فیله‌ك������ه‌ به‌جواڵندن������ی‌ گوێچكه‌كان������ی‌‬ ‫به‌هۆی‌ گه‌وره‌یی‌‌و فراوانییه‌كه‌یه‌وه‌ خۆی‌‬ ‫له‌گه‌رمای‌ له‌شی‌ رزگار ده‌كات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫سودی‌ لێوه‌رده‌گرێت بۆدوورخستنه‌وه‌ی‌‬ ‫حه‌شه‌رات له‌خۆی‌‪.‬‬


‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫وه‌زاره‌ت ‌ی په‌روه‌رد‌ه توانا ‌ی دیاریكردن ‌ی نرخ ‌ی خوله‌كان ‌ی نییه‬ ‫گرانیی خوله‌كانی فێربوون قوتابیانی هه‌ژا ‌ر په‌راوێز ده‌خات‬ ‫رۆژ به‌رۆژ كردنه‌وه‌ی‬ ‫ی‬ ‫په‌یمانگاكانی‌ فێربوون ‌‬ ‫زمان له‌هه‌رێمی كوردستان‬ ‫روو له‌زیادبوونه‌و‬ ‫خوێندكارانیش باس له‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن كه‌ په‌یمانگاكان‬ ‫ی زۆر‬ ‫خۆیان پاره‌یه‌ك ‌‬ ‫بۆ فێربوونی فێرخوازان‬ ‫وه‌رده‌گرن‌و به‌رپرسانی‬ ‫په‌روه‌رده‌ش جه‌خت‬ ‫له‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫په‌یمانگاكان به‌پێی‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌كانیان‬ ‫پاره‌ وه‌رده‌گرن‪.‬‬ ‫ سه‌روه‌ر سه‌عید له‌سلێمان ‌ی‬ ‫پش������ك ‌ی ش������ێر ‌ی كاركردن ‌ی په‌یمانگا‬ ‫ئه‌هلییه‌كان ده‌كه‌وێت‌ه پش������وو ‌ی هاوین‌و‬ ‫زۆرێك له‌مندااڵن‌و گه‌نجان ڕووده‌كه‌ن‌ه‬ ‫ئه‌و په‌یمانگایانه‌‪ ،‬مامۆستایانیش پێیانوای‌ه‬ ‫به‌شێك له‌خوێندكاران ته‌نها بۆ كات‬ ‫به‌س������ه‌ربردن رووده‌كه‌ن‌ه ئه‌و فێرگانه‌و‬ ‫ئامانجێك ‌ی دیاریكراویان نییه‌‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د عارف‪ ،‬یه‌كێك‌ه له‌فێر خوازه‌كانی‬ ‫په‌یمان������گا ‌ی ملینی������ۆم‌و به‌وته‌ی خۆی‬ ‫ماوه‌ی س������اڵێك‌ه خه‌ریك������ی خوێندنی‬ ‫وانه‌ی ئینگلیزییه‌‪13" ،‬ساڵ له‌خوێندنگا‬ ‫خوێندوومه‌‪ ،‬به‌قه‌ده‌ر ئه‌مس������اڵ سوودم‬ ‫له‌ئینگلیز ‌ی وه‌رنه‌گرتووه‌‪ ،‬مامۆستاكان‬ ‫به‌ئینگلیزی قس������ه‌مان له‌گ������ه‌ڵ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش واده‌كات زیاتر هه‌وڵ بده‌ین"‪ .‬‬ ‫له‌مامۆستا بیانیه‌كان تێناگه‌ن‬ ‫هه‌ندێك له‌فێرخوازان باس له‌و‌ه ده‌گه‌ن‬ ‫ك‌ه زۆرج������ار له‌مامۆس������تا بیانیه‌كان‬ ‫تێناگ‌هن‌و ئه‌وه‌ش كێشه‌یان بۆ دروست‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫ریژین مه‌حمود یه‌كێك بوو له‌فێرخوازن‌و‬ ‫له‌حه‌وش������‌ه ‌ی په‌یمان������گادا خه‌ریك������ ‌ی‬ ‫خۆئاماده‌كردن ب������وو بۆ وان‌ه خوێندن‪.‬‬ ‫ئه‌و‪ ،‬ئاماژه‌ی به‌وه‌ده‌دا ك‌ه كۆرس������ێك ‌ی‬

‫هه‌ندێک له‌خوێندکاران له‌گرانی نرخی‬ ‫خوێندوو‌ه له‌و په‌یمانگایه‌ی ك‌ه هه‌ندێك‬ ‫له‌مامۆس������تاكان ‌ی بیانین‪" ،‬مامۆس������تا‬ ‫بیانی������ه‌كان واده‌زانن ئێم������‌ه ئینگلیز ‌ی‬ ‫ده‌زانین‪ ،‬بۆی‌ه هه‌ر به‌ئینگلیزی قسه‌مان‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫ڕیژی������ن ئه‌وه‌ش������ ‌ی نه‌ش������ارده‌و‌ه ك������‌ه‬ ‫هه‌ڵس������ووكه‌وت ‌ی مامۆس������تا بیاینه‌كان‬ ‫خۆش������تر‌ه له‌گه‌ڵیاندا ه������اوكات بانو‬ ‫كه‌مال ‪10‬س������اڵ‪ ،‬ماو‌ه ‌ی چه‌ند رۆژێك ‌ی‬ ‫به‌ڕێكردوو‌ه له‌و س ‌ێ مانگ‌ه ‌ی ك‌ه وان‌ه ‌ی‬ ‫ئینگلیز ‌ی ده‌بێت بخوێنێ������ت‌و پێیوای‌ه‬ ‫س������ودێكی زۆری وه‌رگرتووه‌‪" ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌و شێوه‌ی‌ه وان‌ه بڵێنه‌و‌ه سودێك ‌ی زۆر ‌ی‬ ‫لێده‌بینم"‪.‬‬ ‫په‌یمانگاكان خۆیان نرخ داده‌نێن‬ ‫په‌یمانگاكان نرخێك������ ‌ی دیاریكراویان‬ ‫له‌الیه‌ن په‌روه‌رده‌و‌ه نییه‌‪ ،‬هه‌ریه‌كه‌شیان‬ ‫به‌پێ ‌ی زیادو كه‌م ‌ی خزمه‌تگوزارییه‌كانیان‬ ‫مانگه‌كان‌ه نرخ داده‌نێن‌و ده‌یگۆڕن‪.‬‬ ‫كامه‌ران س������یروان‪35 ،‬س������اڵ‪ ،‬باوكی‬ ‫فێرخوازێكی ته‌مه‌ن نۆسااڵنه‌و جه‌خت‬ ‫له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه بڕی ‪550‬هه‌زار دینار ‌ی‬ ‫داوه‌ت‌ه په‌یمانگایه‌ك تا بۆ ماو‌ه ‌ی س������ێ‬ ‫مانگ وان‌ه ‌ی ئینگلی������ز ‌ی‌و كۆمپیوته‌ر‬ ‫به‌منداڵه‌ك‌ه ‌ی بڵێنه‌وه‌‪" ،‬نازانم ئه‌و نرخ‌ه‬ ‫له‌الی������ه‌ن كێو‌ه دانراوه‌‪ ،‬ب������ه‌اڵم بڕێكی‬ ‫زۆره‌"‪.‬‬

‫خوله‌کان نیگه‌رانن‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌و‌ه هۆزان محه‌مه‌د‪18 ،‬ساڵ‪،‬‬ ‫خوێندكارێك������ی ئاماده‌ییه‌و ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك‌ه پێویستیه‌كی زۆری به‌خولی‬ ‫فێر بوونی زمان������ی ئینگلیزییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆی كه‌مده‌ست ‌ی‌و گرانی خوله‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه هیچ ساڵێك به‌شداری بكات‪،‬‬ ‫"پ������اره‌ی خوله‌كان له‌ئاس������تی‪ ،‬بژێوی‬ ‫هه‌ژاردا نییه‌"‪.‬‬ ‫نازم عوس������مان نه‌جمه‌دی������ن جێگر ‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی په‌یمانگا ‌ی یاد پێیوای‌ه نرخ ‌ی‬ ‫به‌شێك له‌په‌یمانگاكان خه‌یاڵییه‌و به‌پێ ‌ی‬ ‫ئاس������ت ‌ی گوزه‌ران ‌ی خه‌ڵك دانه‌ڕێژراو‌ه‬ ‫"به‌شێوه‌یه‌ك واده‌بینن ك‌ه تۆ ڕۆیشتوو ‌ی‬ ‫بۆ واڵتێك ‌ی بیان ‌ی ئه‌و خول‌ه ده‌خوێنی‌"‪.‬‬ ‫ڕیژ‌ه ‌ی به‌شداربوان زیادده‌كات‬ ‫ته‌حسین حه‌سه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی په‌یمانگا ‌ی‬ ‫ن������ه‌و‌ه ‌ی نو ‌ێ ب������اس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و بڕ‌ه پاره‌ی‌ه ‌ی له‌به‌شداربووان‬ ‫ده‌سێنرێت خزمه‌تگوزار ‌ی جۆراوجۆر‬ ‫پێشكه‌ش ده‌كرێت‪" ،‬پاس ‌ی هاتووچۆو‬ ‫هه‌موو پێدوایستیه‌كان ‌ی قوتابخان‌ه دابین‬ ‫ده‌كه‌ین‌و گه‌شتیشیان بۆئه‌نجام ده‌ده‌ین"‪.‬‬ ‫به‌ته‌نها له‌ناو ش������ار ‌ی س������لێمان ‌ی ‪21‬‬ ‫په‌یمانگا ‌ی فێربوون ‌ی زمان‌و كۆمپیوته‌ر‬ ‫هه‌ی������‌ه‌و له‌ئێس������تادا ‪16‬په‌یمان������گا‬ ‫وانه‌ی������ان تێدا ده‌خوێنرێ������ت‌و ڕیژ‌ه ‌ی‬ ‫به‌شداربووانیش له‌هاویندا به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬

‫ه ‌ه‌موومنداڵێكز ‌ه‌ینتیژ ‌هب ‌ه‌م ‌ه‌رجێك‪...‬‬

‫به‌رچاو زیادده‌كات‪.‬‬ ‫مامۆستا نازم ك‌ه ماو‌ه ‌ی چه‌ند ساڵێك‌ه‬ ‫خول ‌ی زمان ‌ی ئینگلیز ‌ی ده‌ڵێته‌و‌ه باس‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه ڕێژ‌ه ‌ی به‌ش������داربووان‬ ‫له‌چاو س������ااڵن ‌ی پێش������وو زۆر زیاد ‌ی‬ ‫ك������ردووه‌‪" ،‬به‌تایب������ه‌ت له‌هاوین‌و كات‌ه‬ ‫به‌تاڵه‌كاندا"‪.‬‬ ‫مامۆس������تا نازم ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫به‌شێك له‌خوێندكاران به‌رنامه‌یه‌كیان‬ ‫نییه‌و ته‌نه������ا بۆكات به‌س������ه‌ربردن‌و‬ ‫چاولێكه‌ر ‌ی به‌ش������داری ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێچه‌وان‌ه ‌ی ئه‌مه‌شمان هه‌ی‌ه ك‌ه به‌شێك ‌ی‬ ‫خوێندكاران ب������ۆ فێربوون‌و خوێندن‬ ‫دێن‪.‬‬ ‫په‌یمانگاكان سه‌رپێچ ‌ی بكه‌ن‬ ‫سزا ده‌درێن‬ ‫به‌رپرس������انی په‌روه‌رد‌ه باس له‌و‌ه ده‌كه‌ن‬ ‫ك‌ه ئه‌وان ناتوانن رێگری دیاریكردن ‌ی‬ ‫نرخ ‌ی خوله‌كان ‌ی په‌یمانگاكان بگرن‪.‬‬ ‫به‌ه������رۆز مه‌حمود به‌رپرس������ ‌ی په‌یمانگا‬ ‫ئه‌هلیی������ه‌كان له‌به‌ڕێوه‌به‌رێت ‌ی گش������ت ‌ی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌ی سلێمانی‌‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات‬ ‫ك‌ه په‌مانگاكان خۆیان نرخ داده‌نێن بۆ‬ ‫خوله‌كان‌و به‌پێ ‌ی ماوه‌و جۆر ‌ی خوله‌كان‬ ‫ده‌گۆڕێت‪" ،‬داوا ‌ی نرخێكمان لێكردوون‬ ‫له‌ئاس������ت بژێو ‌ی ژیان ‌ی خوێندكاراندا‬ ‫بێت"‪ ،‬به‌اڵم به‌وته‌ی خۆی ئه‌وان ناتوانن‬ ‫له‌دانان������ی نرخ������دا زۆر له‌په‌یمانگاكان‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬زۆریی نرخه‌كانیش بۆ خه‌رجی‬ ‫پێداویستی‌و خزمه‌تگوزاری په‌یمانگاك‌ه‬ ‫ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌‪" ،‬ئه‌و مه‌سره‌ف‌ه ‌ی ك‌ه په‌یمانگا‬ ‫ده‌یكات ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی به‌رزبوونه‌و‌ه ‌ی نرخ ‌ی‬ ‫به‌شداربوون له‌خوله‌كاندا"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه مه‌رج ‌ی‬ ‫س������ه‌ره‌كیان بۆكردنه‌و‌ه ‌ی په‌یمانگایه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه پسپۆڕبێت له‌بواره‌ك‌ه ‌ی خۆیدا‌و‬ ‫ئه‌گه‌ر په‌یمانگایه‌ك سه‌رپێچ ‌ی بكات له‌و‬ ‫ڕێنماییان‌ه ‌ی ك‌ه به‌ڕێوه‌به‌رێت ‌ی په‌روه‌رد‌ه‬ ‫بۆ ‌ی داناو‌ه ئه‌وا سزا ده‌درێت‪" ،‬جار ‌ی‬ ‫یه‌كه‌م ئاگادار ‌ی ده‌كه‌ینه‌و‌ه جار ‌ی دووه‌م ‬ ‫غه‌رام������‌ه ‌ی ده‌كه‌ین جار ‌ی س������ێیه‌م پێ ‌ی‬ ‫داده‌خه‌ین‌و مۆڵه‌ته‌ك‌ه ‌ی لێده‌سێنینه‌وه‌"‪.‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫‪15‬‬

‫ئایا‬

‫گۆشه‌یه‌ك ‌ی په‌روه‌رده‌ییه‌‪ ،‬عه‌زیز ئاالن ‌ی ده‌ینوسێت‬

‫سود ‌ی مێژوو ‌ی په‌روه‌رد‌ه چییه‌؟‬ ‫ی خۆمانه‌‪ ،‬گه‌لێ كجار مێژوو‬ ‫ی ناخ ‌‬ ‫ی زیندوو ‌‬ ‫مێژوو ئه‌لبومێك ‌‬ ‫ی ك‌ه ده‌یبینین‌و بۆمان‬ ‫ی ده‌ده‌یینه‌و‌ه ن������ه‌ك ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه لێك ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی زۆر جیاوازتر ب ‌‬ ‫ی مێژوو وه‌ك خۆ ‌‬ ‫ماوه‌ت������ه‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌ی‌ه واقع ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كردار ‌‬ ‫ی ك‌ه الیه‌ن ‌‬ ‫ی لێكی ده‌ده‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌و راڤه‌ی‌ه ‌‬ ‫ی خۆمانه‌‪ ،‬كه‌وات‌ه مێژووش‬ ‫ی ئێم‌ه زیاتر لێكدانه‌و‌ه ‌‬ ‫مێژوو له‌ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خود ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌یه‌و‌ه په‌یوه‌ست‌ه به‌بڕیاردان ‌‬ ‫دیس������انه‌و‌ه له‌روو ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆمان‪ ،‬هه‌موو جۆر‌ه بڕیاردانێكیش له‌الیه‌ن مرۆڤه‌و‌ه به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر گۆش‬ ‫ی ئه‌و په‌روه‌رده‌یه‌ی‌ه ك‌ه مرۆڤ بڕیاره‌ك‌ه ‌‬ ‫ره‌نگدانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بڕیار ‌‬ ‫ی بڕیاربدات‪ ،‬په‌روه‌رده‌ك‌ه ‌‬ ‫كراوه‌‪ ،‬كه‌وات‌ه مرۆڤ به‌رله‌و‌ه ‌‬ ‫داوه‌‪.‬‬ ‫ی خۆیان وا‬ ‫ی دێرین ئه‌و ئه‌زموونه‌یان تێپه‌ڕاندو‌ه‌و مێژوو ‌‬ ‫گه‌الن ‌‬ ‫ی پڕ له‌بڕیاریان به‌سه‌ر بردووه‌‪،‬‬ ‫بۆ به‌جێهێشتوون ك‌ه زه‌مه‌نێك ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌یه‌ك بوون‪ ،‬جا ئایا‬ ‫ی ده‌ست ‌‬ ‫ی تر گۆشكراو ‌‬ ‫به‌واتایه‌ك ‌‬ ‫خۆیان په‌روه‌رده‌كه‌یان دروس������تكردووه‌‪ ،‬یاخود په‌روه‌رده‌كه‌یان‬ ‫ئه‌وانیان دروس������تكردووه‌؟ ئه‌مه‌یان له‌و جۆر‌ه پرس������یارانه‌ن ك‌ه‬ ‫ی زۆر هه‌ڵده‌گرێ‪.‬‬ ‫ورده‌كار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ریه‌كه‌مانه‌و‌ه په‌روه‌رده‌كارێك ‌‬ ‫گرنگ ئه‌وه‌ی‌ه له‌پشت س������ه‌ر ‌‬ ‫ی ئه‌و كانیی‌ه‬ ‫ی مێژووه‌‪ ،‬په‌یتا په‌یتا ئاو ‌‬ ‫نه‌مر راوه‌س������تاو‌ه ك‌ه ناو ‌‬ ‫ی ترمان دووبار‌ه ده‌یڕژێنینه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫هه‌ڵده‌گۆزین‌و به‌ده‌س������ته‌ك‌ه ‌‬ ‫ی به‌كارهێنان‌و لێخواردنه‌و‌هی‌‪.‬‬ ‫كانییه‌‪ ،‬به‌اڵم دوا ‌‬ ‫ی ك‌ه‬ ‫ی په‌روه‌رد‌ه به‌ش������ێك‌ه له‌و پالن‌ه په‌روه‌رده‌ییی‌ه گشتی‌ه ‌‬ ‫مێژوو ‌‬ ‫وه‌ك (كات) تێمان په‌ڕاندو‌ه‌و وه‌ك (كار) جێبه‌جێمان كردو‌ه‌و ‬ ‫ی (ئه‌گه‌ره‌كان)دایه‌‪ ،‬په‌روه‌رده‌ ‬ ‫ی دووباره‌بوونه‌و‌ه ‌‬ ‫شیمان‌ه له‌رس������ت‌ه ‌‬ ‫ی مێژووه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ی تێدابێ‌‪ ،‬هه‌ر په‌یڕه‌وكردن ‌‬ ‫وه‌ک چه‌ند داهێنان ‌‬ ‫ی كاته‌كان‌ه به‌هه‌موو ده‌مه‌كانیه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی پێكه‌و‌ه گرێدان ‌‬ ‫په‌روه‌رد‌ه پرۆس‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چین پێنج سه‌د ساڵ پێش زایین‪ ،‬په‌یڕه‌و ‌‬ ‫بۆنموون‌ه ئه‌گه‌ر گه‌ل ‌‬ ‫كۆنفوشیوسیان كردو‌ه‌و تائێستاش به‌رده‌وامن‪ ،‬ئێمه‌ش له‌ئێستاو‌ه‬ ‫ی تر به‌وان بگه‌ین هیچ كام له‌ئێمه‌و ئه‌وان‬ ‫ی بكه‌ین‌و ‪500‬ساڵ ‌‬ ‫په‌یڕه‌و ‌‬ ‫بستێك له‌سنور المان نه‌داوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی گرنگ‌ه بۆ پاراس������تن ‌‬ ‫ی پ������ه‌روه‌رد‌ه كۆك‌ه‌و كانگایه‌ك ‌‬ ‫مێژو ‌‬ ‫ی ئێم‌ه‬ ‫ی مرۆڤایه‌تیماندا به‌گشتی‌‪ ،‬رۆڵ ‌‬ ‫ئه‌زمونه‌كانمان له‌ناو بازن‌ه ‌‬ ‫ل������ه‌وه‌دا به‌رز‌و به‌هادار‌ه ك‌ه مێژوو په‌روه‌رد‌ه بكه‌ین‪ ،‬نه‌ك مێژوو‬ ‫په‌روه‌رده‌م������ان بكات‪ ،‬گه‌ور‌ه ناوداران ك‌ه له‌مێژوودا ناویان هه‌ی‌ه‬ ‫ی مێژوویان گۆڕیوه‌‪.‬‬ ‫ی په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ئه‌وانه‌ن ك‌ه ئاڕاست‌ه ‌‬ ‫ئاماده‌كردنی‪ :‬ناسر ف‌ه‌تحی‬

‫‪28 27 26 25 24‬‬

‫گه‌شه‌ی جووڵه‌و جێكۆڕكێ له‌هه‌فته‌ی هه‌شته‌مه‌و ‌ه تا هه‌فته‌ی شانزه‌یه‌م‬ ‫هه‌فت������ه‌ی هه‌ش������ته‌م‪ :‬ل������ه‌م ته‌مه‌نه‌دا‬ ‫منداڵه‌كه‌تان ده‌توانێ له‌كاتێكدا له‌سه‌ر‬ ‫پێ راتان گرتوو‌ه یان داتان نیشاندوو‌ه‬ ‫یان روو به‌ده‌م خه‌واندووتانه‌‪ ،‬سه‌ری‬

‫هه‌ڵێنێت‌و رایبگ������رێ‪ ،‬به‌اڵم نه‌ك بۆ‬ ‫ماوه‌یه‌ك������ی زۆر‪ ،‬به‌ڵكوو بۆماوه‌یه‌كی‬ ‫كورت‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌س������ه‌ر زگ‌و به‌ده‌مه‌و‌ه‬ ‫بیخه‌وێنن ده‌توانێ سه‌ری له‌ئاڕاسته‌ی‬ ‫له‌شیدا بۆماوه‌یه‌كی كورت رابگرێ‪.‬‬

‫چۆنێتیییارمه‌تیدانی‪:‬‬ ‫• بۆئه‌وه‌ی هه‌ستی خۆڕاگیركردن ك‌ه‬ ‫له‌گوێچكه‌كان‪،‬مێشك‌وماسوولكه‌كانی‬ ‫منداڵه‌كه‌تاندای������‌ه به‌هێ������ز بێ������ت‪،‬‬ ‫منداڵه‌كه‌تان به‌مه‌به‌ستی یاری له‌گه‌ڵ‬ ‫كردن له‌سه‌ر پێیه‌كانی رابگرن‪.‬‬ ‫• بۆئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌ورووبه‌ری رابێت‌و‬ ‫حه‌زی بچێت‌ه سرووشتی ده‌ورووبه‌ری‬ ‫خۆی‪ ،‬داینیشێنن‌و بووكه‌ڵه‌و شتی‬ ‫نه‌رم‌و ره‌نگاڵه‌یی پێ نیش������ان‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫به‌كورتی‪ :‬ئه‌و شتانه‌ی‬ ‫پێ نیش������ان بده‌ن‬ ‫ك‌ه ئه‌گ������ه‌ری ئه‌و‌ه‬ ‫هه‌ی‌ه ده‌س������تیان‬ ‫ب������ۆ رابدێری‌و‬ ‫حه‌ز ب������كا ت‬ ‫بیا نگ������ر ێ ‪.‬‬ ‫به‌دانانی چه‌ند‬ ‫با لیفێ������ك‬ ‫له ‌پش������ت‬ ‫منداڵه‌كه‌ت������ان‬ ‫كارێك بكه‌ن‬ ‫بچێت������‌ه دۆخی‬ ‫دانیش������تنه‌و ه‌و‬ ‫بتوان������ێ زیان به‌و‬

‫بووكه‌ڵه‌و ش������ت‌ه ن������ه‌رم‌و ره‌نگاڵه‌ییان‌ه‬ ‫ب������دات ك������‌ه تایبه‌تمه‌ندی������ی وه‌رز‌ه‬ ‫جۆراوجۆره‌كانیان تێدایه‌و ئیو‌ه بۆتان‬ ‫دابین كردووه‌‪.‬‬ ‫هه‌فت������ه‌ی دوانزه‌هه‌م‪ :‬ل������ه‌م ته‌مه‌نه‌دا‬ ‫منداڵه‌كه‌ت������ان ده‌توان������ێ له‌كاتێكدا‬ ‫به‌ده‌م������ه‌و‌ه خه‌واندووتان‌ه به‌ئاس������انی‬ ‫س������ه‌ری خۆی به‌رز بكاته‌وه‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫داشی بنیشێنن‌و به‌پێشه‌و‌ه رایبگرن‬ ‫كه‌متر س������ه‌ری به‌رده‌داته‌وه‌و ده‌توانێ‬ ‫له‌م دۆخانه‌شدا سه‌ری به‌باشی به‌رز‬ ‫بكاته‌وه‌و رایبگرێ‪.‬‬ ‫چۆنێتیییارمه‌تیدانی‪:‬‬ ‫• بۆ به‌هێزتركردنی ماسوولكه‌كانی‬ ‫مل‌و شانی منداڵه‌كه‌تان‪ ،‬هه‌ندێجار ك‌ه‬ ‫له‌سه‌ر پشت راتان كشاندوو‌ه به‌یاری‬ ‫كردنه‌و‌ه ده‌س������ته‌كانی بگرن‌و به‌ره‌و‬ ‫سه‌ره‌وه‌ی به‌رزبكه‌نه‌و‌ه به‌جۆرێك ك‌ه‬ ‫بكه‌وێت‌ه دۆخی دانیشتنه‌وه‌‪.‬‬ ‫• بۆئه‌وه‌ی هانی بده‌ن ك‌ه ده‌سته‌كانی‬ ‫درێ������ژ بكات‌و ده‌س������ت بۆ ش������ت‬ ‫ب������ه‌رێ‪ ،‬كاتێك له‌س������ه‌ر زگ راتان‬ ‫كشاندووه‌‪ ،‬هه‌ندێك شتی ره‌نگاڵه‌یی‌و‬ ‫سه‌رنجڕاكێش له‌پێش ده‌می دابنێن‬ ‫به‌جۆرێك ك‌ه ده‌س������تی بیانگاتێ‌و‬ ‫ده‌ستیان بۆ درێژ بكات‪ .‬به‌م شێوه‌ی‌ه‬

‫منداڵه‌كه‌تان فێرده‌بێت قورس������ایی‌و‬ ‫كێش������ی جه‌س������ته‌ی خۆی له‌س������ه‌ر‬ ‫ده‌س������تێكی رابگرێ‌و به‌ده‌سته‌كه‌ی‬ ‫دیكه‌ی كارێكی تر بكات‪.‬‬ ‫به‌كورتی‪ :‬ئه‌و یارییانه‌ی له‌گه‌ڵ بكه‌ن‬ ‫ك‌ه ماس������وولكه‌كانی به‌هێز ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌س������ه‌ر پشت رایكێش������ن‌و ده‌ستی‬ ‫بگ������رن‌و به‌رزی بكه‌نه‌وه‌و س������ه‌یری‬ ‫چاوه‌كانی بك‌هن‌و پێی بڵێن "پشت"‬ ‫ئه‌م كار‌ه درێژ‌ه بده‌ن تا كاتێك ك‌ه‬ ‫بێزارده‌بن‪.‬‬ ‫هه‌فته‌ی ش������انزه‌هه‌م‪ :‬ل������ه‌م ته‌مه‌نه‌دا‬ ‫منداڵه‌كه‌تان حه‌زده‌كات دابنیشێت‌و‬ ‫س������ه‌یری ده‌ورووبه‌ری بكات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێویس������تی به‌یارمه‌تیی ئێ������و‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫كاتێك رایده‌كێش������ن ك‌ه له‌س������ه‌ر‬ ‫پش������ته‌و‌ه بۆ دۆخی دانیشتنی ببه‌ن‬ ‫سه‌ری تۆزێك بۆ پشته‌و‌ه داده‌كه‌وێ‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر یارمه‌تی بك������ه‌ن ئه‌و ده‌توانێ‬ ‫سه‌ری خۆی بۆماوه‌یه‌كی زۆر راست‬ ‫رابگ������رێ‌و كاتێكیش له‌س������ه‌ر زگ‬ ‫راتان كش������اندوو‌ه ده‌توانێ س������ه‌ری‬ ‫به‌رزبكاته‌وه‌و راست‌ه‌و راست سه‌یرتان‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫چۆنێتیییارمه‌تیدانی‪:‬‬ ‫• بۆ به‌هێزتركردنی ماسوولكه‌كانی‬

‫جه‌س������ته‌ی منداڵه‌كه‌ت������ان‪ ،‬ج������ۆر‌ه‬ ‫یارییه‌كی له‌گه‌ڵ بك������ه‌ن ك‌ه بتوانێ‬ ‫به‌هه‌ردووك الی خۆیدا بسووڕێته‌و‌ه‬ ‫یان خۆی وه‌رسووڕێنێ‪.‬‬ ‫• بۆ ئه‌وه‌ی هانی بده‌ن ك‌ه سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫له‌خۆڕاگریی تێدا درووس������ت بێت‬ ‫ده‌بێ هه‌ندێك بووكه‌ڵه‌ی له‌دووره‌و‌ه‬ ‫ب������ۆ رابگرن بۆئه‌وه‌ی ده‌س������تیان بۆ‬ ‫رابدێرێ‌و به‌ده‌ستی خۆی بیانگرێ‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر گرتیشی لێیگه‌ڕێن رایانگرێ تا‬ ‫له‌ده‌ستی به‌رده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫• منداڵه‌كه‌ت������ان ب������ا بالی������ف یان‬ ‫هه‌رش������تێك ك‌ه بتوان������ێ یارمه‌تی‬ ‫بدات بۆ دانیش������تن‪ ،‬له‌سه‌ر كورسی‬ ‫دابنیشێنن‪.‬‬ ‫به‌كورتی‪ :‬هانی بده‌ن به‌ره‌و خۆڕاگری‬ ‫بچێت‪ .‬كارێك بكه‌ن به‌جێگۆڕكێی‬ ‫خۆت������ان له‌الیه‌ك ب������ۆ الیه‌كی تری‬ ‫منداڵه‌كه‌ت������ان‌و هه‌روه‌ها ئه‌نجامدانی‬ ‫یاری"پشت"‪" ،‬پشت"‪ ،‬یان "میاو"‪،‬‬ ‫"میاو" له‌گه‌ڵی‪ ،‬ئاراسته‌یه‌كی تازه‌تر‬ ‫به‌یارییه‌ك������ه‌ی خۆتان بده‌ن بۆئه‌وه‌ی‬ ‫منداڵه‌كه‌تان له‌گه‌ڵ ش������ێوازی نوێی‬ ‫یاریكردنی ئێو‌ه ئاشنابێت‪ .‬به‌جۆرێك‬ ‫ك‌ه ب������ۆ دۆزینه‌وه‌ی ئێو‌ه ناچار بێت‬ ‫به‌دواتان دا بگه‌ڕێت‪.‬‬

‫دایک‌و باوکی میهره‌بان پشتگیری لێهاتوویی قوتابییه‌کانتان بک‌هن‌و که‌شێکی ئارامیان بۆ بڕه‌خسێنن‬


‫‪14‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫بۆسه‌عیكردن كچان‌و كوڕان روو له‌پاركه‌كان ده‌كه‌ن‬ ‫له‌گه‌رم ‌ه ‌ی تاقیكردنه‌وه‌كاندا خوێندكاران تادره‌نگان ‌ی شه‌و له‌پاركه‌كاندا ده‌مێننه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌وه‌رز ‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كاندا‌و‬ ‫به‌هۆی‌ بوونی‌ گه‌رماو‬ ‫قه‌ره‌باڵغی‌ خێزانه‌كان‌و‬ ‫حه‌زكردن بۆ كۆبوونه‌و‌ه‬ ‫له‌گه‌ ‌ڵ هاوڕێكان به‌شێك‬ ‫له‌خوێندكاران له‌پارك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫گشتیه‌كاندا سه‌ع ‌‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ هۆگر كه‌مال له‌سلێمانی‬

‫به‌شێك له‌خوێندكاران ‌ی دوانزه‌یه‌م ‌ی‬ ‫ئاماده‌ی������ ‌ی‌و زانك������ۆكان له‌باخ������‌ه‬ ‫گش������تییه‌كان تا دره‌نگانێك ‌ی شه‌و‬ ‫سه‌ع ‌ی ده‌ك‌هن‌و به‌شێكیشیان ته‌نها‬ ‫بۆ كات به‌س������ه‌ربردن‌و قسه‌كردن‬ ‫له‌گه‌ڵ هاوڕێكاندا دێن‌ه پاركه‌كانه‌وه‌‪.‬‬ ‫دانا تاهی������ر‪ ،‬خوێندكار ‌ی قوناغ ‌ی‬ ‫دوانز‌ه ‌ی بنه‌ڕه‌ت ‌ی ت������ا ده‌ره‌نگان ‌ی‬ ‫شه‌و له‌گه‌ڵ هاوڕێكانیدا ده‌مێنیته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆئ������ه‌و‌ه ‌ی پێك������ه‌و‌ه وه‌اڵم������ ‌ی ئه‌و‬ ‫پرس������یاران‌ه بده‌نه‌و‌ه ك������‌ه به‌ته‌نها‬ ‫نایانزان������ێ‌‪" ،‬هاتووم ت������ا له‌گه‌ڵ‬ ‫هاوڕێكه‌م س������ه‌ع ‌ی بكه‌م"‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر ژماره‌یه‌ك ‌ی زۆر خوێندكار‬

‫چیم بینی‬

‫پێكه‌و‌ه كۆببنه‌و‌ه ناتوانن س������ه‌ع ‌ی‬ ‫ێ زیاتر بین‪،‬‬ ‫بكه‌ن‪" ،‬ل������ه‌دوو هاوڕ ‌‬ ‫ئه‌وا ته‌نها كاتمان به‌فیڕۆ ده‌ده‌ین"‪.‬‬

‫پاركه‌كان ده‌بن‌ه شوێن ‌ی‬ ‫سه‌عیكردن ‌ی خوێندكاران‬ ‫ب������ه‌رزان عه‌ل������ی‌‪ ،‬ڕۆژان������‌ه دێت‌ه‬ ‫ێ‬ ‫باخ ‌ی گش������ت ‌ی س������لێمان ‌ی‌و له‌و ‌‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی كاته‌كان ‌ی به‌سه‌عیكردنه‌و‌ه‬ ‫به‌سه‌رده‌بات‪.‬‬ ‫ئه‌و‪ ،‬ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه باخ‌ه‬ ‫گش������تییه‌كان ش������وێنێك ‌ی له‌بارن‬ ‫بۆسه‌عیكردن‪" ،‬باخه‌كان كه‌شێك ‌ی‬ ‫باش‌و فراوانیان هه‌ی‌ه بۆسه‌عیكردن"‪،‬‬ ‫چونك‌ه زۆرب‌ه ‌ی ئه‌و خوێندكاران‌ه ‌ی‬ ‫ده‌چن‌ه پاركه‌كان‪ ،‬له‌ماڵه‌و‌ه شوێنێك ‌ی‬ ‫باشیان بۆنه‌ڕه‌خس������اوه‌"له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫خوێن������دكاران بۆس������ه‌عیكردن‬ ‫ڕووده‌كه‌ن‌ه پاركه‌كان"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬به‌پێچه‌وان‌ه ‌ی هاوڕێكانییه‌و‌ه‬ ‫زۆرب������‌ه ‌ی كاته‌كان������ ‌ی له‌ماڵ������ه‌و‌ه‬ ‫به‌سه‌عیكردن به‌س������ه‌رده‌بات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫"له‌ئێواراندا بۆجه‌و گۆڕین‌و زیاتر‬ ‫س������ه‌عیكردن ڕووده‌كه‌م������‌ه پارك ‌ی‬ ‫دایك‪ ،‬چونك‌ه ش������وێنێك ‌ی ئارام‌و‬ ‫فێنكه‌"‪.‬‬

‫‪6‬‬

‫چه‌ند دیمه‌نێك‪ ،‬ك‌ه له‌میان ‌ی گه‌شتێكدا بۆ واڵت ‌ی توركیا سه‌رنجیان راكێشام‬

‫پشكنین ‪!!...‬‬ ‫ چۆلی ئه‌سعه‌د‬ ‫سه‌ردان ‌ی چه‌ندین دامه‌زراو‌ه ‌ی راگه‌یاندنمان كرد‪ ،‬چه‌ندین دامه‌زراو‌ه ‌ی‬ ‫رۆشنبیریمان به‌سه‌ركرده‌وه‌‪ ،‬یه‌كێك له‌و دیارد‌ه جوانان‌ه ‌ی سه‌رنجیان راكێشام‬ ‫شێواز ‌ی پشنكینی میوانه‌كان‌و ئه‌وان‌ه بوو ك‌ه سه‌ردان ‌ی ئه‌و دامه‌زراوانه‌یان ده‌كرد‪.‬‬ ‫پێش هه‌موو شتێك‪ ،‬ئه‌وان‌ه ‌ی له‌پرسگه‌كاندا كاریان ده‌كرد‪ ،‬وا هه‌ستت ده‌كرد ك‌ه‬ ‫هه‌موویان له‌یه‌ك دامه‌زاراوه‌‪ ،‬له‌الیه‌ن یه‌ك دامه‌زاروه‌و‌ه به‌ڕێو‌ه ده‌برێن‪ ،‬چونك‌ه هه‌موو‬ ‫كارمه‌نده‌كان یه‌كپۆش بوون‪ ،‬یه‌ك جۆر جلیان له‌به‌ردابوو‪ ��‬به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ستت‬ ‫ده‌كرد ك‌ه ده‌چیت‌ه ناو دامه‌زراوه‌یه‌ك ‌ی رۆشنبیرییه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌موو دامه‌زراوه‌كان‪ ،‬سیستمێك ‌ی پشكنین ‌ی هونه‌ریی كاره‌باییان به‌كارده‌هێنا‪ ،‬هیچ‬ ‫كه‌سێك به‌ده‌ر نه‌بوو له‌پشكنین‪ ،‬گه‌وره‌و بچوك‪ ،‬یه‌ك رێگا ‌ی ره‌سم ‌ی هه‌بوو بۆ‬ ‫چوون‌ه ژووره‌وه‌‪ ،‬كارمه‌نده‌كان ‌ی ئه‌و دامه‌زراوه‌ی‌ه به‌كارتێك ‌ی زیره‌كی خۆیانه‌و‌ه‬ ‫ده‌چوون‌ه ژووره‌وه‌‪ ،‬میوانه‌كان ده‌بوای‌ه به‌كارتی كه‌سێك یان تایبه‌تی پرسگ‌ه‬ ‫تێپه‌ڕببن‪.‬‬ ‫هه‌موو ئامێرێك ‌ی وه‌ك مۆبایل‪ ،‬كامێرا یان كانزایی ده‌بوای‌ه بخرێت‌ه ناو شوێن ‌ی‬ ‫تایبه‌ته‌و‌ه بۆئه‌و‌ه ‌ی تێپه‌ڕێنرێت‌و ببیندرێت‪.‬‬ ‫كارمه‌نده‌كان ‌ی پرسگ‌ه زۆر به‌وریایی‌و لێهاتوویی كار ‌ی خۆیان ده‌كرد‪ ،‬هه‌ستت‬ ‫ده‌كرد ك‌ه كار بۆدامه‌زراوه‌یه‌ك ده‌كات ك‌ه خۆشیده‌وێت‌و لێك تێگه‌یشتن‬ ‫له‌نێوانیان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م هه‌ستكردن‌ه به‌لێپرسراوی‌‪ ،‬گرنگ ‌ی زۆر ‌ی بۆناوبانگ ‌ی شوێنه‌ك‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و دامه‌زراوانه‌ش ئه‌و گرنگییه‌یان له‌به‌رچاوگرتووه‌‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه له‌یه‌كه‌م بینینه‌و‌ه‬ ‫میوانه‌كان هه‌ست ‌ی پێده‌كه‌ن‪.‬‬

‫له‌وه‌رزی تاقیکردنه‌وه‌کاندا خوێندکاران پارکه‌کان ئاوه‌دان ده‌که‌نه‌وه‌ فۆتۆ‪ :‬هۆگر که‌مال‬

‫ڕۆژان ‌ی پێنجشه‌ممه‌و هه‌ین ‌ی‬ ‫گرفتیان هه‌ی‌ه‬ ‫به‌ه������ۆ ‌ی قه‌رباڵغ������ ‌ی س������ه‌ردانی ‬ ‫هاوواڵتی������ان‌و خێزانه‌كانیانه‌و‌ه بۆ‬ ‫پاركه‌كان‪ ،‬ڕۆژان ‌ی پێنجش������ه‌ممه‌و‬ ‫هه‌ینی‌‪ ،‬خوێندكاران ناتوانن سه‌عی‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫ه������اوڕێ ج������ه‌الل‪ ،‬خوێن������دكار ‌ی‬ ‫كۆلیژ ‌ی بازرگانی به‌هۆ ‌ی گه‌رم ‌ی‌و‬ ‫قه‌ره‌باڵغ ‌ی ماڵه‌وه‌یان ڕوو ‌ی كردۆت‌ه‬ ‫پارك ‌ی ئازادی‌‪ ،‬به‌اڵم ڕۆژان ‌ی هه‌ین ‌ی‬ ‫ناتوان ‌ێ له‌گ‌ه ‌ڵ هاوڕێكان ‌ی س������ه‌ع ‌ی‬ ‫بكات‪" ،‬ئێم‌ه پێنجشه‌ممان‌و هه‌ین ‌ی‬

‫گرفتمان زۆر بۆ دروس������تده‌بێت‪،‬‬ ‫چونك‌ه پارك������ه‌كان زۆر قه‌ره‌باڵغ‬ ‫ده‌بن‪ ،‬بۆی‌ه ئێمه‌ش تاسه‌عات دوو ‌ی‬ ‫ش������ه‌و س������ه‌ع ‌ی ده‌كه‌ین‌و ده‌ڕۆین‌ه‬ ‫ماڵه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و‪ ،‬جه‌خت له‌و‌ه ده‌كات������ه‌و‌ه ك‌ه‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی كات به‌هۆ ‌ی هاتن ‌ی خه‌ڵك ‌ی‬ ‫جۆراوجۆره‌و‌ه بۆ پاركه‌كان خه‌یاڵیان‬ ‫ده‌ڕوات‪" ،‬جار ‌ی واهه‌ی‌ه ته‌نیشتمان‬ ‫پڕده‌بێت له‌خێزان‌و هه‌ڵده‌په‌ڕن‪ ،‬یان‬ ‫كچێك ‌ی جوان به‌به‌رده‌ماندا دێت‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش سه‌یریان ده‌كه‌ین‌و خه‌یاڵمان‬ ‫ده‌ڕوات"‪.‬‬

‫ئه‌و خوێندكار‌ه ئه‌وه‌ش ‌ی نه‌شارده‌و‌ه‬ ‫ك‌ه س������ه‌عیكردن كه‌وتۆت‌ه س������ه‌ر‬ ‫خوێندكاره‌ك‌ه خۆی‌‪" ،‬دوو هاوڕێم‬ ‫به‌هۆ ‌ی س������ه‌عیكردن له‌م پاركان‌ه‬ ‫توانیویان‌ه نمر‌ه ‌ی كۆلێژ ‌ی پزیشك ‌ی‬ ‫به‌ده‌ستبهێنن"‪.‬‬ ‫كچانیش روو له‌پاركه‌كان ده‌كه‌ن‬ ‫شیالن شوان‪ ،‬خوێندكار ‌ی قۆناغ ‌ی‬ ‫یه‌كه‌م������ ‌ی كۆلێ������ژ ‌ی ئه‌ندازیار ‌ی‬ ‫میكانیكیی‌ه ك‌ه له‌گ������‌ه ‌ڵ ژماره‌یه‌ك‬ ‫له‌خوێندكار ‌ی كوڕ‌و كچ ‌ی هاوڕێ ‌ی‬ ‫پێكه‌و‌ه له‌پارك ‌ی ئازاد ‌ی س������ه‌عیان‬

‫ده‌كرد‪" ،‬به‌كچ‌و ك������وڕه‌و‌ه پێكه‌و‌ه‬ ‫سه‌ع ‌ی ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫بۆقورس������ ‌ی وانه‌كانمان ك‌ه به‌ته‌نها‬ ‫ناتوانین سه‌ع ‌ی بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ئه‌و كچ‌ه خوێن������دكار‌ه پاركه‌كان‌و‬ ‫كۆبوونه‌و‌ه ‌ی هاوڕێكان ‌ی به‌كارێك ‌ی‬ ‫ب������اش دانا‪ ،‬چونك������‌ه "كۆبونه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئێم‌ه ‌ی خوێندكار سود ‌ی زۆر‌ه بۆ‬ ‫گۆڕینه‌و‌ه ‌ی بیروڕا ‌ی زانس������تی‌"‪،‬‬ ‫به‌اڵم شیالن ئه‌وه‌ش������ ‌ی نه‌شارده‌و‌ه‬ ‫ك‌ه كچان زۆركه‌م دێن‌ه پاركه‌كان‌و‬ ‫ئه‌وه‌ش������ ‌ی گه‌ڕانده‌و‌ه بۆ ئاس������ت ‌ی‬ ‫تێگه‌یشتن ‌ی كۆمه‌ڵگ‌ه‌و خێزان‪.‬‬

‫سه‌المه‌تیی ده‌روونی له‌ قوتابخانه‌کاند‌ا‬ ‫ ئاگرین مه‌حموودی‬ ‫ئه‌گ������ه‌ر منداڵێ������ک به‌ب������ێ‬ ‫له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌و رووداوانه‌ی‬ ‫له‌ژیانی������دا تووش������ی ب������ووه‌‪،‬‬ ‫بتوانێ له‌قوتابخان������ه‌و خوێندندا‬ ‫سه‌رکه‌وتووبێ‪ ،‬شانسی ئه‌وه‌ی هه‌ی‌ه‬ ‫له ژیانیدا که‌س������ێکی به‌خته‌وه‌رو‬ ‫سه‌رکه‌وتوو بێ‪.‬‬ ‫ئه‌رکی مامۆستایان‌و به‌ڕێوه‌به‌رانی‬ ‫قوتابخان‌ه ئه‌وه‌ی������‌ه ک‌ه دۆخێکی‬ ‫ده‌روونی������ی باش ب������ۆ مندااڵن‬ ‫بڕه‌خس������ێنن‌و مندااڵن بتوانن ب‌ه‬ ‫که‌ڵک وه‌رگرتنی مه‌نتقی‌و ژیران‌ه‬ ‫ل‌ه به‌ه������ره‌و توان������ا زاتییه‌کانیان‬ ‫سه‌رکه‌وتوویی به‌ده‌ست بێنن‪.‬‬ ‫من������دااڵن ل������‌ه قوتابخان‌ه گه‌لێک‬ ‫پێویس������تی ده‌روونیی������ان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫پێویس������تیان ب‌ه خۆشه‌ویس������تی‌و‬ ‫ئ������ه‌وه‌ی ک‌ه هه‌س������ت بکه‌ن جێی‬ ‫رێزو حورمه‌ت������ن‪ ،‬نموونه‌یه‌ک ل‌ه‌و‬ ‫پێویستییانه‌ن‪ .‬ده‌بێ فێری مندااڵن‬ ‫بکرێ له‌دنی������ای ده‌وروبه‌ریاندا‬ ‫خۆش������بوێ‌و‬ ‫که‌س������انێکیان‬

‫له‌به‌رامبه‌ردا که‌سانێکیش ئه‌وانیان‬ ‫خۆشبوێ‪ .‬پانتایی قوتابخان‌ه ده‌بێ‬ ‫ب‌ه جۆرێک بێ ک‌ه مندااڵن بتوانن‌و‬ ‫ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌یان بۆ بڕه‌خسێ ک‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویس������تی تێکه‌ڵ بن‌و‬ ‫به‌هه‌موو ماناو‌ه هه‌س������تی پێبکه‌ن‪.‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی مندااڵن هه‌س������ت بکه‌ن‬ ‫جێی ڕێزو حورمه‌تن‪ ،‬پێویستیان‬ ‫ب‌ه زانی������اری‌و هێزی بیرکردنه‌وه‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر قوتابییه‌ک‪ ،‬ل������‌ه زانیاری‬ ‫وه‌رگرت������ن‪ ،‬فێربوونی ش������ێوازی‬ ‫بیرکردنه‌و‌ه‌و چاره‌س������ه‌رکردنی‬ ‫کێش������ه‌کان س������ه‌رکه‌وتوو نه‌بێ‪،‬‬ ‫قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ی ئه‌و شکس������ت‌ه‬ ‫ل������‌ه الی������ه‌ن بنه‌ماڵه‌و که‌س������انی‬ ‫ده‌وروبه‌ریی������ه‌و‌ه زۆر ئه‌س������ته‌م‌ه‌‪.‬‬ ‫قوتابخان‌ه ده‌ب������ێ ب‌ه جۆرێک بێ‬ ‫ک‌ه من������دااڵن ه������اوکات له‌گه‌ڵ‬ ‫فێربوون ‌ی شاره‌زایی‌ه زانستییه‌کان‪،‬‬ ‫فێری سۆزو خۆشه‌ویستیش بن‌و‬ ‫ب������ۆ ده‌ربڕین‌و نیش������اندانی ئه‌و‬ ‫خۆشه‌ویستییه‌‪ ،‬هه‌س������تی متمان‌ه‬ ‫به‌خۆبوونی������ان تێدا س������از بێ‪.‬‬

‫مندااڵن ده‌بێ فێری ئه‌و‌ه بن چۆن‬ ‫ده‌توانن له‌وپه‌ڕی بوونی کێش������‌ه‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی‌و په‌روه‌رده‌ییه‌کانی ناو‬ ‫قوتابخانه‌‪ ،‬که‌سانێکی هه‌ستیارو‬ ‫دڵس������ۆز بن‌و بتوان������ن یارمه‌تی‬ ‫هاوپۆلێکانیان بده‌ن‪.‬‬ ‫هه‌ندێ������ک‬ ‫ته‌رخانکردن������ی‬ ‫ل������ه‌ به‌رنام������ه‌ی قوتابخانه‌کان‬ ‫ش������اره‌زایی‌ه‬ ‫بۆفێرکردن������ی‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان‌و پێوه‌ندییه‌کانیان‪،‬‬ ‫هه‌نگاوێکی کاریگه‌ر‌ه بۆ گه‌یشتن‬ ‫ب������ه‌و ئامانجه‌‪ .‬ک������ۆڕی گفتوگۆو‬ ‫ڕاگۆرینه‌و‌ه ل‌ه نێ������وان قوتابیان‌و‬ ‫مامۆس������تایان‪ ،‬ده‌رفه‌تێکی باش‬ ‫بۆ فێرکردنی ئه‌م ش������اره‌زاییان‌ه‬ ‫سازده‌کات‪.‬‬ ‫مامۆس������تایان له‌و جۆر‌ه کۆڕانه‌دا‬ ‫ده‌بێ وابکه‌ن مندااڵن هه‌س������ت ‌ی‬ ‫که‌س������ایه‌تییه‌کی جێ������ی ڕێ������زو‬ ‫پڕبه‌هایان تێدا ساز بێ‪ .‬بارهێنانی‬ ‫من������دااڵن وه‌ک که‌س������انێکی‬ ‫به‌رپرس������یار ده‌بێت‌ه هۆی ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌وان سه‌باره‌ت به‌هاورێ‌و که‌سانی‬ ‫ده‌وروبه‌ری������ان بێالی������ه‌ن نه‌بن‌و‬

‫له‌هه‌مبه‌ر هه‌ڵسوکه‌وتیان سه‌باره‌ت‬ ‫ب‌ه که‌س������انی تر به‌رپرسیارانه‌تر‬ ‫بجوڵێن������ه‌وه‌‪ .‬مندااڵن ل������‌ه وه‌ها‬ ‫دۆخێکدا هیچ کات هه‌س������ت ب‌ه‬ ‫ته‌نیای������ی ناک‌هن‌و ل������‌ه ده‌ڕبرینی‬ ‫خۆشه‌ویس������تی‌و وه‌ده‌ستهێنانی‬ ‫شوناس سه‌رکه‌وتوو ده‌بن‪.‬‬ ‫له‌وانه‌ی‌ه پێکهێنان������ی ئه‌م جۆره‬ ‫کۆڕان‌ه بۆ پۆلێکی ‪ 30‬تا ‪ 40‬که‌سی‬ ‫ئه‌سته‌م بێ‪ ،‬به‌اڵم به‌گه‌شبینییه‌کی‬ ‫زیاتر ده‌کرێ ئ������ه‌م پۆالنه‌ش ب‌ه‬ ‫چه‌ند گ������رووپ دابه‌ش بکرێت‌و‬ ‫بۆه������ه‌ر گرووپێ������ک به‌جیا ئه‌م‬ ‫به‌رنام‌ه فێرکارییان‌ه به‌ڕێو‌ه بچێت‪ .‬‬ ‫ته‌نانه‌ت ده‌کرێ بۆپێکهێنانی ئه‌م‬ ‫ده‌وران‌ه ل‌ه کارناسانی ته‌ندرووستی‬ ‫ده‌روونی‪ ،‬مامۆستایانی په‌روه‌رد‌ه‌و‬ ‫ته‌نان������ه‌ت ده‌روونناس������ان که‌ڵک‬ ‫وه‌ربگی������رێ‪ .‬له‌وانه‌ی������‌ه ل‌ه نێو‬ ‫دایک‌و باوکی قوتابیانی پۆل یان‬ ‫قوتابخانه‌یه‌ک که‌سانێکی پسپۆڕ ل‌ه‬ ‫بواری په‌روه‌رد‌ه‌و خوێندن هه‌بن‬ ‫ک‌ه بکرێ جار جار‌ه به‌رپرسیاره‌تی‬ ‫ئه‌م کۆبوونه‌وانه‌یان پێبسپێردرێ‪.‬‬

‫له‌په‌روه‌رده‌و فێربووندا هیچکات دره‌نگ نیی‌ه بۆ ده‌ستپێکردن‬


‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫‪17‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ی خوێنبه‌خشین ‌ه‬ ‫سبه‌ینێ ساڵڕۆژی جیهان ‌‬

‫‪Ï‬‬

‫له‌ماو‌ه ‌ی پێنج مانگ ‌ی رابردوودا ‪ 11152‬بتڵ خوێن به‌خشراو‌ه‬

‫خوێ������ن‪ ،‬هه‌ندێكی������ان پێیانده‌وتریت‬ ‫زیادبون������ ‌ی خوێن ‌ی س������ه‌ره‌تای ‌ی پۆل ‌ی‬ ‫سایس������یما ك‌ه گیروگرفتیان له‌مۆخ ‌ی‬ ‫ئێس������كدا هه‌ی������ه‌‪ ،‬هه‌ندێك������ ‌ی تریان‬ ‫پێیانده‌وترێ������ت پۆل������ ‌ی سایس������یما ‌ی‬ ‫ناوه‌ندی‌‪"،‬ئه‌مجۆره‌ی������ان له‌ئه‌نجام������ ‌ی‬ ‫نه‌خۆش������ییه‌كه‌وه‌ی‌ه وه‌ك كه‌مبونه‌و‌ه ‌ی‬ ‫پالزما له‌خوێندا یان له‌ئه‌نجام ‌ی رووداو ‌ی‬ ‫س������وتان‌و نه‌خۆش������ییه‌كان ‌ی جگ‌هر‌و‬ ‫گورچیله‌"‪ ،‬به‌ده‌ر له‌وه‌ش نه‌خۆشییه‌ك‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه به‌هۆكار ‌ی بۆماوه‌ی ‌ی زیادبون ‌ی‬ ‫خوێن رووده‌دات‌و ده‌بیت‌ه هۆ ‌ی زیادبون ‌ی‬ ‫رێژ‌ه ‌ی هیمۆگلۆبین به‌رێژه‌یه‌ك ‌ی زۆر‌و‬ ‫به‌رده‌وام پێویستیان به‌خوێن به‌خشین‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی جۆراوجۆر ‌‬ ‫بوونی‌ نه‌خۆش ‌‬ ‫ی‬ ‫درێژخایه‌ن‌و ڕووداو ‌‬ ‫جۆراوجۆر نه‌خۆشه‌كان‬ ‫تووشی‌ كه‌مخوێنی‌ ده‌كات‌و‬ ‫ی‬ ‫بانكه‌كانی‌ خوێنیش له‌هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستان پێداویستیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌م خوێنی‌ به‌هۆ ‌‬ ‫خوێنبه‌خشه‌كانه‌وه‌ دابین‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ بێستون فه‌تاح‬ ‫بۆ پاراس������تن ‌ی گیان������ ‌ی ئه‌و كه‌س������ان‌ه ‌ی‬ ‫پێویستیان به‌خوێنه‌و ئه‌وانه‌ش ك‌ه خوێنیان‬ ‫زیاد‌ه ڕیكخراو ‌ی ته‌ندروس������ت ‌ی جیهان ‌ی‬ ‫هه‌موو ساڵیك رۆژ ‌ی ‪ 6/14‬ده‌كات‌ه رۆژ ‌ی‬ ‫جیهان ‌ی خوێنبه‌خش������ین‪ ،‬هاوكات به‌پێ ‌ی‬ ‫ئامار ‌ی بانك ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی خوێن ‌ی سلێمان ‌ی‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی پێنج مانگ ‌ی راب������ردوودا ‪11152‬‬ ‫بتڵ خوێن بۆ نه‌خۆش������خانه‌كان ‌ی ئه‌و شار‌ه‬ ‫سه‌رفكراوه‌‪.‬‬ ‫نه‌خۆشخان‌ه ‌ی هیوا‪ ،‬تایبه‌ت به‌نه‌خۆشییه‌كان ‌ی‬ ‫ش������ێرپه‌نج‌ه‌و خوێ������ن به‌ش������ ‌ی زۆرین‌ه ‌ی‬ ‫ئ������ه‌و خوێن������‌ه ‌ی ب������ۆ س������ه‌رفكراو‌ه ك������‌ه‬ ‫‪ 3091‬بتڵ������ه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی نه‌خۆش������ه‌كان ‌ی‬ ‫تاالسیما‌و ش������یرپه‌نج‌ه به‌به‌راورد به‌حاڵه‌ت ‌ی‬ ‫نه‌خۆش������ییه‌كان ‌ی تر زیاتر پێویس������تیان‬ ‫به‌خوێ������ن وه‌رگرتن هه‌یه‌‪ ،‬نه‌خۆش������خان‌ه ‌ی‬ ‫فریاكه‌وتن به‌دووه‌م نه‌خۆشخان‌ه داده‌نریت‬ ‫له‌روو ‌ی پیداوێست ‌ی نه‌خۆشه‌كانیان به‌خوێن‬ ‫وه‌رگرتن له‌به‌ر زۆری ‌ی حاڵه‌ت ‌ی رووداوه‌كان‬ ‫به‌تایبه‌ت ‌ی رووداو ‌ی هاتوچۆ ك‌ه له‌و ماوه‌یه‌دا‬ ‫بڕ ‌ی ‪ 1534‬بتڵ خوێنیان بۆ سه‌رفكراو‬ ‫‌خۆشخانه‌‪‌،‬ه نه‌خۆشێک له‌کاتی وه‌رگرتنی خوێندا‬ ‫نه‌خۆشخان‌ه ‌یمنداڵبوونبه‌سێیه‌منه‬ ‫نه‌خۆشه‌كان بێخوێن نابن‬ ‫ده‌ژمێردرێت ك‌ه بڕ ‌ی ‪ 1402‬بتڵ خوێنیان‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ش������ ‌‬ ‫بۆ سه‌رفكراو‌ه بۆحاڵه‌ته‌كان ‌ی منداڵبوون‌و به‌هزاد محه‌مه‌د به‌رپرس������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س������ه‌ره‌ك ‌‬ ‫خوێنبه‌خش������ین له‌بانك ‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ر ‌ی نه‌خۆشییه‌كان ‌ی ژنان‪.‬‬ ‫خوێ������ن‪ ،‬ئام������اژ‌ه ‌ی ب������ه‌وه‌دا ك������‌ه‬ ‫ی مرۆییه‌و‬ ‫خوێنبه‌خش������ین كارێك������ ‌‬ ‫به‌ب ‌ێ پشكنین خوێن نادرێت‬ ‫كلس������وم خدر به‌ڕێوبه‌ر ‌ی بانك ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی دووجۆر خوێنبه‌خشیش رووده‌كه‌ن‌ه‬ ‫خوێن ‌ی شار ‌ی سلێمانی‌ باس ‌ی له‌و‌ه كرد مه‌ڵبه‌نده‌كه‌یان‪" ،‬ئه‌وان‌ه ‌ی مه‌به‌ستیان‬ ‫ی‬ ‫ك‌ه بانكه‌كه‌یان رۆڵێك ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی ده‌بینێت ته‌نها خوێنبه‌خشین‌ه‌و رێژ‌ه ‌ی خوێن ‌‬ ‫له‌دابینكردن ‌ی خوێ������ن له‌ناوچه‌كه‌دا "ئه‌م جه‌س������ته‌یان به‌رزه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌وان‌ه ‌ی‬ ‫ی به‌خوێنه‌"‪.‬‬ ‫مه‌ڵبه‌ند‌ه به‌رپرسیار‌ه له‌ئاماده‌كردن ‌ی خوێن كه‌سێكیان پێویست ‌‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌ی ڕوونك������رده‌و‌ه ك‌ه‬ ‫بۆ نه‌خۆشخانه‌كان ‌ی شار ‌ی سلێمانی‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ر‌ه به‌پێویست ‌ی زان ‌ی ك‌ه هه‌موو هیچ خوێنێك نادرێت به‌نه‌خۆش تا‬ ‫ی ته‌واو ‌ی بۆ نه‌كرێت‪" ،‬ئه‌وان‌ه ‌ی‬ ‫بتڵ‌ه خوێنێك‪ ،‬زیاد له‌چه‌ند پشكنینێك ‌ی بۆ پشكنین ‌‬ ‫ده‌كرێت‪" ،‬هه‌ر بتڵێك خوێن له‌م مه‌ڵبه‌ند‌ه خوێن ده‌به‌خشن به‌كه‌سوكاریان ئێم‌ه‬ ‫بچێت‌ه ده‌ره‌و‌ه هه‌موو پشكنینه‌كان ‌ی بۆ كراو‌ه خوێنه‌ك‌ه ‌ی خۆیان ل ‌ێ وه‌رده‌گرین‌و‬ ‫ی ئاماده‌كراو ‌ی ده‌ده‌ین ‌ێ‬ ‫وه‌ك پشكنین ‌ی ئایدز‌و پشكنین ‌ی هه‌وكردن ‌ی بتڵێك خوێن ‌‬ ‫ی بۆ كراوه‌"‪.‬‬ ‫ڤایرۆس������ ‌ی جۆره‌كان������ ‌ی (‪ ،")b,c‬بۆئه‌و ك‌ه هه‌موو پشكنینێك ‌‬ ‫ی خوێن‪،‬‬ ‫ی وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی به‌ش������ ‌‬ ‫مه‌به‌س������ته‌ش بانكه‌كه‌یان له‌مانگ ‌ی چواردا به‌رپرس ‌‬ ‫به‌شێك ‌ی نوێیان كردۆته‌و‌ه بۆجیاكردنه‌و‌ه ‌ی ئاماژ‌ه ‌ی ب������ه‌و‌ه دا ك‌ه له‌بانكه‌كه‌یاندا‬ ‫ی یه‌ده‌گیان هه‌ی‌ه بۆ‬ ‫پێكهاته‌كان ‌ی خوێن‪ ،‬پاشتر به‌پێی پێویستی ‌ی هه‌میش������‌ه خوێن ‌‬ ‫ی ساالسیماو شێرپه‌نجه‌‪،‬‬ ‫داواكراو ‌ی نه‌خۆشخانه‌كان دابه‌شیده‌كه‌ن نه‌خۆشیه‌كان ‌‬ ‫به‌سه‌ر نه‌خۆشییه‌كان ‌ی ساالسیماو هیمۆفیلیاو "ناهێڵین نه‌خۆش������ه‌كانمان بێخوێن‬ ‫بن"‪.‬‬ ‫لۆكیمیا ‌ی خوێن‪.‬‬ ‫ ئا‪ :‬كاكۆ فه‌ره‌یدون‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌ك������ی زانس������ت ‌ی ك������‌ه له‌ئه‌مریكا‬ ‫ئه‌نجام������دراوه‌‪ ،‬ده‌ریده‌خات ك‌ه تووش������بوون‬ ‫به‌شێرپه‌نج‌ه ‌ی خوێن له‌عێراقدا‪ ،‬سێ ئه‌وه‌ند‌ه ‌ی‬ ‫پازد‌ه س������اڵی رابردوو زیادیكردووه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫كێش������ه‌ی زۆری ب������ۆ ته‌ندروس������تی مندااڵن‬ ‫دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫سام لیسته‌ر‪ ،‬نووسه‌ر ‌ی ته‌ندروست ‌ی له‌ڕۆژنام‌ه ‌ی‬ ‫تایمز له‌زار ‌ی پسپۆڕان ‌ی ئاماده‌كار ‌ی توێژینه‌وه‌ك‌ه‬ ‫ڕایگه‌یاند تاساڵ ‌ی ‪698 ،2007‬حاڵه‌ت ‌ی شێرپه‌نج‌ه ‌ی‬ ‫خوێن له‌مندااڵن ‌ی خوار ته‌مه‌ن پازد‌ه ساڵ تۆمار‬ ‫كراوه‌‪.‬‬ ‫توێژه‌ران گه‌یش������توونه‌ت‌ه ئ������ه‌و ئه‌نجام‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫نه‌خۆش������ییه‌ك‌ه له‌هه‌مان ماوه‌دا به‌ڕێژه‌ی ‪%8.5‬‬ ‫بۆهه‌ر سه‌دهه‌زار منداڵ زیادیكردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫زیات������ر‌ه له‌دوو ئه‌وه‌ند‌ه ‌ی ڕێژ‌ه ‌ی تووش������بووان‬

‫چ ‌ی ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی زیادبوون ‌ی خوێن‬ ‫چه‌ند هۆكارێك واده‌كه‌ن ك‌ه كه‌سێك‬ ‫خوێن ‌ی ناو له‌ش������ ‌ی له‌بڕ ‌ی پێویس������ت‬ ‫زیادبكات‌و ناچ������ار ‌ی بكات ك‌ه خوێن‬ ‫ببه‌خشێت‪.‬‬ ‫د‪.‬س������یروان محه‌م������ه‌د پس������پۆڕ ‌ی‬ ‫نه‌خۆشییه‌كان ‌ی هه‌ناویی‌‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات‬ ‫ك‌ه جگه‌ره‌كێشان یه‌كێك‌ه له‌هۆكاره‌كان ‌ی‬ ‫زیادبوون������ ‌ی خوێن‪" ،‬جگه‌ره‌كێش������ان‬ ‫ده‌بێت‌ه ه������ۆ ‌ی به‌رزبوون������ه‌و‌ه ‌ی رێژ‌ه ‌ی‬ ‫هیمۆگلۆبین له‌جه‌س������ته‌داو كاربۆكس ‌ی‬ ‫هیمۆگلۆبین له‌خوێنیان زیاد ده‌كات"‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه له‌ناو‬ ‫س������ییه‌كان ‌ی جگه‌ره‌كێشدا ئۆكسجین‬ ‫به‌هۆ ‌ی دووكه‌ڵه‌و‌ه ك������ه‌م ده‌بیته‌وه‌‪ ،‬ك‌ه‬ ‫ئۆكس������جین كه‌م بویه‌و‌ه جه‌س������ته‌ش‬ ‫پێویس������ت ‌ی به‌ئۆكس������جین ‌ی ته‌واو هه‌ی‌ه‬ ‫بۆئه‌و‌ه ‌ی هه‌موو ئۆكسجین ‌ی ناو سییه‌كان‬ ‫وه‌ربگرێ������ت له‌الی������ه‌ن هیمۆگلۆبین ‌ی‬ ‫خوێنه‌وه‌‪ ،‬ناچار جه‌س������ت‌ه ‌ی كه‌س������ه‌ك‌ه‬ ‫هه‌ڵده‌ستیت به‌زیادكردن ‌ی خوێن‪.‬‬ ‫ئه‌و پسپۆڕ‌ه ئاماژ‌ه به‌چه‌ند نه‌خۆشییه‌ك ‌ی‬ ‫هه‌ناویی دا ك‌ه ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی زیادبوون ‌ی‬

‫ڕێگرییه‌كان ‌ی خوێن به‌خشین‬ ‫ڕیكخ������راو ‌ی ته‌ندروس������ت ‌ی جیهان ‌ی‬ ‫ده‌ستنیشان ‌ی چه‌ند هۆكارێك ‌ی كردوو‌ه‬ ‫ك������‌ه ڕێگر‌ه له‌به‌رده‌م خوێنبه‌ش������خین‪،‬‬ ‫له‌وان‌ه كه‌مخوێن ‌ی یان بوون ‌ی جۆرێك‬ ‫له‌جۆره‌كان������ ‌ی كه‌مخوێن������ ‌ی‌و كه‌می ‌ی‬ ‫ئاسن ‌ی خوێن‪ ،‬نه‌خۆش������ییه‌كان ‌ی دڵ‌و‬ ‫ت������ا ‌ی رۆماتیزم‪ ،‬هه‌روه‌ها نه‌خۆش������یی‌ه‬ ‫دریژخایه‌نه‌كان ‌ی سنگ‪ ،‬به‌رزبونه‌و‌ه ‌ی‬ ‫په‌ستان ‌ی خوێن ‌ی درێژخایه‌ن‪ ،‬هه‌وكردن ‌ی‬ ‫جگه‌ر ‌ی ڤایرۆسی‌‪ ،‬بون ‌ی شه‌كر‌ه ‌ی میز‪،‬‬ ‫حاڵه‌ته‌كان ‌ی گه‌وره‌بون ‌ی جگه‌ر‪ ،‬حاڵه‌ت ‌ی‬ ‫سست ‌ی گورچیله‌كان‪ ،‬حاڵه‌ته‌كان ‌ی ف ‌ێ‌و‬ ‫بورانه‌و‌ه ‌ی دواب������ه‌دوا ‌ی یه‌ك‪ ،‬زیادبون‬ ‫ی������ان كه‌م������ ‌ی رژێنه‌كان������ ‌ی گالند ‌ی‬ ‫په‌ریزاده‌‪ ،‬دووگیانی‌‪ ،‬نه‌خۆش������ییه‌كان ‌ی‬ ‫خوێن به‌ربوون‪ ،‬نه‌خۆشی‌ه بۆماوه‌ییه‌كان‪،‬‬ ‫نه‌خۆش������یی‌ه ده‌رونی‌ه تونده‌كان‪ ،‬بڕ ‌ی‬ ‫ئه‌و خوێن‌ه ‌ی له‌كات ‌ی خوێن به‌خشیندا‬ ‫وه‌رده‌گیرێت‪ ،‬س������ه‌ره‌ڕا ‌ی ئه‌وه‌ش ك‌ه‬ ‫كه‌س������ێك پێش س������ێ مانگ خوێن ‌ی‬ ‫به‌خش������یبێت یان نه‌ش������ته‌رگه‌ر ‌ی بۆ‬ ‫كرابێت‪.‬‬ ‫رۆژ ‌ی جیهان ‌ی خوێن به‌خشین‬ ‫رێكخراو ‌ی ته‌ندروست ‌ی جیهان ‌ی هه‌موو‬ ‫س������اڵیك رۆژ ‌ی ‪ 6/14‬ده‌كات‌ه رۆژ ‌ی‬ ‫جیهان������ ‌ی خوێن به‌خش������ین‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫له‌پێناو گرنگیدان به‌خوێن به‌خشین‌و‬ ‫پێداویست ‌ی بوون ‌ی خوێنێك ‌ی ته‌ندروست‬ ‫بۆ نه‌خۆشه‌كان له‌كات ‌ی پێداویستیان به‌و‬ ‫خوێنه‌‪.‬‬ ‫رۆژ ‌ی جیهان ‌ی خوێنبه‌خشین له‌رۆژ ‌ی‬ ‫له‌دایكبوون ‌ی زانا ‌ی نه‌مس������او ‌ی كارل‬ ‫الندش������تاینره‌و‌ه هاتوو‌ه ك������‌ه خاوه‌ن ‌ی‬ ‫خه‌اڵت������ ‌ی نۆبڵ‌ه ب������ۆ ئ������ه‌و دۆزینه‌و‌ه ‌ی‬ ‫به‌ده‌ستیهێنا‪ ،‬بۆ گروپه‌كان ‌ی خوێن ك‌ه‬ ‫كردار ‌ی خوێن گواستنه‌و‌ه ‌ی ئاسان كرد‬ ‫له‌كه‌سێكه‌و‌ه بۆ كه‌سێك ‌ی تر‪ ،‬یه‌كه‌مین‬ ‫كه‌س له‌جیهاندا خوێن ‌ی به‌خش ‌ی زانا‬ ‫ریچارد مارینۆ ب������وو‪ ،‬یه‌كه‌مین بانك ‌ی‬ ‫خوێن ك‌ه دامه‌زرا بۆ پاراستن ‌ی خوێن‬ ‫له‌شار ‌ی شیكاگۆ ‌ی ئه‌مه‌ریك ‌ی بوو‪.‬‬ ‫رۆژان������‌ه گیان������ ‌ی هه‌زاره‌ه������ا كه‌س‬

‫كۆمه‌ڵناسی‬ ‫زانستێك بۆ هه‌موو سه‌رده‌مێك‬ ‫ئاری ئه‌بوبه‌كر‬ ‫ توێژه‌ری كۆمه‌اڵیه‌تی له‌دانیمارك‬ ‫كۆمه‌ڵناس������ی وه‌ك هه‌ر زانستێكی تر‬ ‫خاوه‌نی تایبه‌تمه‌ندێت������ی خۆیه‌تی‪ ،‬ك‌ه‬ ‫واده‌كات پێناسه‌ی جیاواز هه‌ڵبگرێت‌و‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی جودا جودای بۆ بكرێت‪،‬‬ ‫یان وه‌ك هه‌موو زانست‌ه مرۆڤایه‌تییه‌كانی‬ ‫تر ئاس������ته‌مبێت بتوانرێت پێناسێكی‬ ‫پڕاوپڕو كۆنكرێتی به‌بااڵیدا ببڕدرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم خ������ۆ ئه‌مه‌ش ناكرێت ببێت‌ه هۆی‬ ‫گوێنه‌دان به‌پێناس������ه‌‪ ،‬ك������‌ه ناوه‌رۆكی‬ ‫هه‌موو زانستێك‌ه له‌سه‌رده‌می ئه‌مڕۆدا‪،‬‬ ‫بۆی‌ه هه‌رچه‌ند‌ه پێناس������ه‌كانی زۆربن‌و‬ ‫گشتگیربن‪ ،‬ده‌بێت بڕوامان به‌پێناسه‌یه‌ك‬ ‫هه‌بێ������ت‌و به‌لۆژی������ك ددان بنێی������ن‬ ‫به‌پێناس������ه‌یه‌كدا‪ ،‬لێره‌و‌ه ده‌مه‌وێت بڵێم‬ ‫ك‌ه یه‌كێك له‌و پێناسانه‌ی ك‌ه له‌زانستی‬ ‫كۆمه‌ڵناس������ی نزیكببێت������ه‌و‌ه‌و بتوانین‬ ‫به‌كورت������ی‌و پوختی ناوی بهێنین‪ ،‬ئه‌و‬ ‫پێناسه‌یه‌ی‌ه ك‌ه ده‌ڵێت "كۆمه‌ڵناسی ئه‌و‬ ‫زانسته‌ی‌ه ك‌ه ده‌كۆڵێته‌و‌ه له‌هه‌موو دیارده‌و‬ ‫ن������ۆرم‌و كولتوره‌كانی ن������او كۆمه‌ڵگاو‬ ‫ده‌چێت‌ه ناو ته‌فاس������یلی دی������ارده‌كان‪،‬‬ ‫به‌كۆن‌و نوێوه‌‪ ،‬قسه‌ی خۆیمان بۆ ده‌كات‬ ‫ده‌رب������اره‌ی هه‌موو ئ������ه‌و دیاردانه‌ی ك‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵگاو تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگا به‌ئاگایانه‌‪،‬‬ ‫یان بێئاگا پێوه‌ی خه‌ریكن‌و به‌جۆرێك‬ ‫له‌جۆره‌كان به‌كاریده‌هێنن‌و دووباره‌ی‬ ‫ده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬جا چ كۆی گشتی كۆمه‌ڵگا‬ ‫ئه‌و كردارو ره‌فتار‌ه بكات‪ ،‬یان به‌شێكی‬ ‫كه‌م له‌تاكه‌كان������ی كۆمه‌ڵگا‪ ،‬یان چه‌ند‬ ‫كه‌س������ێكی ناو كۆمه‌ڵگا‪ ،‬ك‌ه به‌گشتی‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگاو‌ه هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵناسی ك‌ه ده‌كۆڵێته‌و‌ه له‌دیارده‌كان‪،‬‬ ‫كولتوره‌كان‪ ،‬ئاكارو ره‌فتاره‌كان‪ ،‬هه‌م‬ ‫له‌وانه‌ی ك������‌ه ه‌هن‌و ه������ه‌م له‌وانه‌ی ك‌ه‬ ‫به‌رێو‌هن‌و ه������ه‌م له‌وانه‌ی ك‌ه له‌ناوچون‌و‬ ‫بوونه‌ت‌ه رابردوو‪ ،‬به‌مان������ای ئه‌وه‌ی ك‌ه‬ ‫ده‌یه‌وێت پێمان بڵێ������ت فاڵن ره‌فتاری‬ ‫دیاریكراو بۆچی هات‪ ،‬بۆچی له‌ناوچوو‪،‬‬ ‫ی������ان بۆچی تێندێنس������ی هاتنی فاڵن‬ ‫ره‌فتارو ئاكار به‌ڕێوه‌یه‌‪ ،‬پاشان باشی‌و‬ ‫رزگار ده‌كرێت به‌هۆ ‌ی به‌خش������نده‌ی ‌ی‬ ‫خوێنبه‌خش������ینه‌وه‌‪ ،‬ئ������ه‌م كار ‌ی‬ ‫خوێنبه‌خشین‌ه له‌واڵتیكه‌و‌ه بۆ واڵتێك ‌ی تر‬ ‫ده‌گۆڕێت‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ‪‌ %60‬ی یارمه‌تیه‌كان ‌ی‬ ‫به‌خش������ین ‌ی خوێن له‌جیهاندا ده‌گات‌ه‬ ‫‪‌ %18‬ی دانیشتوان ‌ی گۆ ‌ی زه‌و ‌ی‌و ‪‌ %82‬ی‬ ‫دانیشتوان به‌ب ‌ێ هاوكار ‌ی ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫د‪.‬جۆنگ ووك ل ‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی گشت ‌ی‬ ‫رێكخراو ‌ی ته‌ندروس������ت ‌ی جیهان ‌ی بۆ‬

‫ی شێربه‌نج ‌ه ده‌كات‬ ‫یۆرانیۆمی پیتێنراو مندااڵن تووش ‌‬ ‫به‌شێرپه‌نج‌ه ‌ی خوێن له‌هه‌موو واڵتان ‌ی یه‌كێت ‌ی به‌شێرپه‌نجه‌ی خوێن له‌به‌سره‌ی باشوری عێراق‬ ‫ب������ه‌ره‌و زیادبوون������ه‌‪ ،‬به‌جۆرێك ك������‌ه به‌راورد‬ ‫ئه‌وروپادا‪.‬‬ ‫پس������پۆڕان هۆكار ‌ی تووشبوون به‌شێرپه‌نجه‌ی ناكرێت به‌واڵت‌ه ئه‌وروپیه‌كان‌و ئه‌مه‌ریكا‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫خوێن ده‌گێڕنه‌و‌ه بۆچه‌ن������د هۆكارێك‪ ،‬له‌وان‌ه به‌راوردیش ناكرێ������ت به‌واڵتانی خۆرهه‌اڵتی‬ ‫ده‌گونجێت گاز ‌ی ئه‌عصاب ك‌ه له‌جه‌نگه‌كاندا ناوه‌ڕاست‪.‬‬ ‫به‌كارهێنراو‌ه ه������ۆكار بێت یاخود هه‌ڵمژین ‌ی هه‌روه‌ه������ا ئام������اژه‌ی به‌وه‌ش������كرد كه‌ڕێژه‌ی‬ ‫م������ادد‌ه ‌ی ژه‌هراوی������ ‌ی وه‌ك به‌نزین ك‌ه له‌الیه‌ن تووشبووان له‌شاری كوه‌یت ك‌ه نزیك به‌سره‌ی‌ه‬ ‫مندااڵنه‌و‌ه له‌س������ه‌ر جاد‌ه ده‌یفرۆش������ن یاخود دووكه‌س بۆ هه‌ر سه‌د كه‌سێكه‌‪ .‬له‌كاتێكدا ئه‌و‬ ‫پاش������ماوه‌كان ‌ی س������ووتان ‌ی بیره‌نه‌وتییه‌كان ‌ی ڕێژه‌ی‌ه له‌شاری عه‌ممانی پایته‌ختی ئه‌رده‌ن دوو‬ ‫بۆ س������ێ كه‌س‌ه به‌پشتبه‌ستن به‌جۆری ڕه‌گه‌زی‬ ‫پارێزگا ‌ی به‌سره‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه������ا ئیمی هاغوبیان توێ������ژه‌ر له‌زانكۆی منداڵ‌و شێوازی ژیانیان له‌ڕووی ئابورییه‌وه‌‪.‬‬ ‫واش������نتۆن‌و ڕێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی هه‌روه‌ها پزیش������كه‌ك‌ه به‌پشتبه‌س������تن به‌لیستی‬ ‫ڕایگه‌یاند ك‌ه ت������رس له‌به‌رزبوونه‌و‌ه ‌ی ڕێژه‌ی تووشبووان به‌ش������ێرپه‌نجه‌ی خوێن "لۆكیمیا"‬ ‫ئ������ه‌و ماددان‌ه ‌ی ك������‌ه ده‌بن‌ه هۆی تووش������بوون له‌نه‌خۆشخانه‌ی به‌سره‌‪ ،‬سێ تووشبووی له‌سه‌د‬

‫كه‌س تۆمارك������ردوو‌ه له‌توێژینه‌وه‌ی یه‌كه‌میدا‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌سێ ساڵی رابردوودا ئه‌و ژماره‌ی‌ه به‌ڕێژه‌ی‬ ‫‪ %8.5‬به‌رزبووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئیمی هاغوبی������ان نیگه‌رانیی خ������ۆی ده‌ربڕی‬ ‫س������ه‌باره‌ت به‌ئه‌نجام‌ه ترس������ناكه‌كان‌و گرانی‬ ‫ده‌ستگرتن به‌سه‌ریدا بۆ زیاتر باڵونه‌بوونه‌وه‌ی‪،‬‬ ‫ك������‌ه له‌ئه‌نجامی به‌رپابوونی جه‌نگ له‌و ش������ار‌ه‬ ‫درووست بووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها خراپی باری ئابوری‌و‬ ‫ژینگه‌ی ناوچه‌ك‌ه له‌دوای داگیركردنی عێراق‬ ‫له‌ساڵی ‪2003‬دا‪.‬‬ ‫توێژه‌ره‌ك‌ه ئاماژه‌ی به‌ژیانی پس������پۆڕ‌و توێژه‌ر‌ه‬ ‫عێراقیه‌كان كرد ك‌ه له‌كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری‌و‬ ‫باڵوكردنه‌وه‌یدا‪ ،‬تووشی چه‌نده‌ها كێش‌ه ده‌بن‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی ك‌ه ده‌س������ه‌اڵتدارانی عێراق له‌ترسی‬

‫خراپی ئ������ه‌و ئ������اكارو ره‌فتاره‌مان بۆ‬ ‫روونده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫كاتێك كۆمه‌ڵناسی ده‌كه‌وێت‌ه لێكۆڵینه‌وه‌‪،‬‬ ‫دوو جۆر‌وئ������ارت له‌لێكۆڵین������ه‌وه‌ی‬ ‫له‌به‌رده‌س������تدایه‌‪ ،‬یه‌كه‌می������ان چۆنێتی‬ ‫‪ Kvalitativ‬دووه‌می������ان چه‌ندێت������ی‬ ‫‪ Kvantitativ‬واتا كاتێك كۆمه‌ڵناسی‬ ‫ده‌یه‌وێ������ت له‌دیارده‌ی������ه‌ك وردببێته‌وه‌‪،‬‬ ‫یان شیكاری دیارده‌یه‌كمان بۆ بكات‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵناسه‌ك‌ه پێشوه‌خت بڕیاری خۆی‬ ‫ده‌دات ك‌ه ده‌یه‌وێ������ت له‌چه‌ندێتی ئه‌و‬ ‫دیارده‌ی������‌ه بكۆڵێته‌وه‌‪ ،‬ی������ان له‌چۆنێتی‬ ‫ئه‌و دیارده‌ی‌ه ك‌ه ده‌كرێت دیارده‌یه‌ك‪،‬‬ ‫ئاكارێك‪ ،‬ره‌فتارێك به‌هه‌ردوو میتۆدی‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌كه‌دا (چه‌ندێتی‌و چۆنێتی)‬ ‫دا ب������ڕوات بۆئه‌وه‌ی ئێم‌ه لێی تێبگه‌ین‪،‬‬ ‫بۆئ������ه‌وه‌ی كۆمه‌ڵ������گاو تاكه‌كانی ناوی‬ ‫بتوانن ئاگاداری س������وودو زیانه‌كانی‬ ‫دیار‌ه س������ه‌رده‌رهاتووه‌ك‌ه یان ره‌فتار‌ه‬ ‫له‌ناوچووه‌ك‌ه بزانن‪.‬‬ ‫دیار‌ه زانستێكی قوڵی په‌لهاویشتووی‬ ‫وه‌ك زانستی كۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬ك‌ه ریشه‌كه‌ی‬ ‫ده‌گه‌ڕێت������ه‌و‌ه بۆ س������اڵه‌كانی ‪ ١٨٠٠‬ك‌ه‬ ‫ئۆگۆس������ت كۆمت ‪Auguste Comte‬‬ ‫وه‌ك یه‌ك������ه‌م كه‌س هه‌ژمارده‌كرێت ك‌ه‬ ‫ناوی زانستی كۆمه‌ڵناسی داناوه‌‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫قس������ه‌كردن له‌سه‌ر زانس������تێكی وه‌ك‬ ‫كۆمه‌ڵناس������ی به‌چه‌ند س������ه‌د وشه‌یه‌ك‬ ‫غه‌درێك������ی گه‌وره‌ی������‌ه له‌و زانس������ت‌ه‬ ‫تێروته‌سه‌له‌‪.‬‬ ‫بۆی‌ه ئه‌وه‌نده‌ی په‌یوه‌ندی به‌م گۆشه‌یه‌ی‬ ‫ئێمه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه بتوانین قسه‌یه‌ك‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ن������د مته‌وازعیش بێت‪ ،‬له‌دیارد‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگای بكه‌ین‪،‬‬ ‫ك‌ه به‌شیوه‌یه‌ك له‌ش������ێوه‌كان په‌یوه‌ست‌ه‬ ‫به‌هه‌مووانه‌وه‌‪ ،‬جا چ دی������ارده‌و ئاكار‌ه‬ ‫پۆزه‌تیڤه‌كان بێت‪ ،‬یان دیارده‌و ره‌فتار‌ه‬ ‫ناشرین‌و نێگه‌تیڤه‌كان بێت‪.‬‬ ‫ب‌ه ئومێدی ئه‌وه‌ی ك‌ه بتوانین قس‌ه له‌سه‌ر‬ ‫كۆمه‌ڵێك دی������ارده‌و كولتوری كوردی‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬ك‌ه جێی ره‌زامه‌ندی زۆرینه‌ی‬ ‫خوێنه‌ران بێت‪.‬‬ ‫‪Arei1976@hotmail.com‬‬

‫كه‌ناڵه‌كان ‌ی راگه‌یاندن به‌بۆن‌ه ‌ی رۆژ ‌ی‬ ‫جیهان ‌ی خوێنبه‌خشینه‌و‌ه رایگه‌یاند ك‌ه‬ ‫واڵتان ‌ی ئه‌ن������دام له‌رێكخراوه‌كه‌یان ك‌ه‬ ‫ژماره‌یان ‪ 192‬واڵته‌‪ ،‬رێككه‌وتوون له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی رۆژ ‌ی جیهان ‌ی خوێنبه‌خش������ین‬ ‫بكه‌ن به‌دیارده‌یه‌ك ‌ی سااڵن‌ه‌و دانپیانراو‬ ‫ت������ا هه‌وڵبدرێت ل������ه‌و واڵتان������ه‌دا ئه‌و‬ ‫دیارده‌ی‌ه‌و ژمار‌ه ‌ی خوێنبه‌خشه‌كانیش‬ ‫زیادبكرێت‪.‬‬

‫ئاشكرابوونی بێده‌سه‌اڵتییان‪ ،‬هه‌وڵی شاردنه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌و نه‌خۆشیی‌و كێشان‌ه ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫س������كوت دیفیز‪ ،‬به‌رپرسی به‌ش������ی نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫په‌ت������اكان له‌زانكۆی واش������نتۆن ڕایگه‌یاند ك‌ه‬ ‫قورس������یی لێكۆڵینه‌و‌ه هۆكه‌ی بریتیی‌ه له‌كه‌میی‬ ‫به‌رده‌س������تكه‌وتنی زانیاری پزیش������كیی له‌دوای‬ ‫داگیركردن������ی عێراقه‌وه‌‪ ،‬زۆرب������ه‌ی توێژینه‌و‌ه‬ ‫تازه‌كانیش پشتیان به‌ستوو‌ه به‌نزیككردنه‌وه‌ی‬ ‫ژم������اره‌كان له‌ترس������ی باڵوبوون������ه‌وه‌ی ترس‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ‌و نائارامی‪ ،‬بۆنمون‌ه گۆڤاری النسیت‬ ‫ژم������اره‌ی كوژراوه‌كان������ی عێراق ب������ه‌دوازد‌ه‬ ‫هێنده‌ی ئه‌و ئاماران‌ه داده‌نێت ك‌ه ئه‌مریكیه‌كان‬ ‫باڵویانكردووه‌ته‌وه‌‪ .‬گۆڤاره‌كه‌‪ ،‬ئاشكرای ده‌كات‬ ‫كوژراوانی عێراق له‌سێ ساڵی پاش داگیركردنی‬ ‫عێراق گه‌یش������تووه‌ت‌ه ‪665‬هه‌زارك������ه‌س‪ .‬ئه‌م‬ ‫ئاماران������ه‌ش زۆر له‌و‌ه زیاتر‌ه ك������‌ه هێزه‌كانی‬ ‫ئه‌مریكا‌و به‌رپرسانی عێراق ڕایانگه‌یاندووه‌‪.‬‬

‫ی كه‌مۆریان پێوه‌نیی‌ه‬ ‫ی ئه‌و گۆشتان‌ه ‌‬ ‫تكای‌ه دوور بكه‌وه‌ره‌و‌ه له‌كڕین ‌‬


‫‪16‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫ی له‌ئایدز خێراتر باڵوده‌بێته‌وه‬ ‫هه‌وکردنی جگه‌ر ‪ ...‬ئه‌و نه‌خۆشیی ‌ه ‌‬ ‫د‪.‬فه‌رهاد مه‌جید‪:‬ئه‌م نه‌خۆشیی ‌ه زۆر درێژخایه‌نه‌‪ ،‬به‌اڵم نابێت ‌ه هۆ ‌ی كوشتن ‌ی نه‌خۆشه‌ک ‌ه‬ ‫پسپۆڕێكی نه‌خۆشیی ‌ه‬ ‫گوازراوه‌كان جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ كه‌ هه‌وكردنی‬ ‫جگه‌ری‌ ڤایرۆسی‌‪،‬‬ ‫سه‌د هێنده‌ی ڤایرۆسی‬ ‫ئایدز ئاسانترو خێراتر‬ ‫ده‌گوازرێته‌وه‌و ئاماژه‌ش‬ ‫به‌وه‌ ده‌دات ك ‌ه رێگه‌ی‬ ‫گواستنه‌وه‌ی وه‌كو ئایدزه‌‌و‬ ‫له‌هه‌رێمی‌ كوردستاندا‬ ‫چه‌ندین كه‌س ئه‌و‬ ‫نه‌خۆشییه‌یان هه‌یه‌‬

‫ سازدانی‪ :‬هۆگر که‌ما‌ل‬ ‫د‪.‬فه‌ره������اد مه‌جی������د پس������پۆڕی‬ ‫نه‌خۆش������یی‌ه گ������وازراوه‌كان‌و‬ ‫به‌رێوه‌ب������ه‌ری نه‌خۆش������خانه‌ی‬ ‫گ������وازراوه‌كان‬ ‫نه‌خۆش������یی‌ه‬ ‫له‌خۆپاراس������تن‌و ته‌ندروس������تی‬ ‫سلێمانی‪ ،‬له‌دیمانه‌یه‌كیدا له‌گه‌ڵ‬

‫داراوزارا‪ :‬بڕیارمانداو‌ه‬ ‫هه‌ركاتێك پرسیارێكمان هه‌بوو‬ ‫له‌بار‌ه ‌ی ئه‌ركه‌‪ :‬بایۆلۆژیی‪،‬‬ ‫ده‌روونیی‌و سێكسییه‌كان ‌ی‬ ‫خۆمان‪ ،‬به‌بێ هیچ ترس‌و‬ ‫شه‌رم‌و خۆخواردنه‌وه‌یه‌ك‬ ‫بیخه‌ین‌ه به‌رده‌م كلینیك ‌ی نم‬ ‫نم‪ ،‬تاوه‌كو به‌ڕاوێژ له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌سان ‌ی پسپۆڕ‌و پشتبه‌ست‬ ‫به‌سه‌رچاو‌ه ‌ی زانستیی‪ ،‬وه‌اڵم ‌ی‬ ‫پرسیاره‌كان وه‌رگرینه‌و‌ه‌و‬ ‫گومانه‌كانمان نه‌هێڵین‌و ببین‌ه‬ ‫خاوه‌ن ‌ی رۆشنبیرییه‌ك ‌ی زانستیی‬ ‫دروست له‌بار‌ه ‌ی رۆح‌و جه‌ست‌ه ‌ی‬ ‫خۆمان‪ ،‬ئێو‌ه ‌ی خوێنه‌ریش‬ ‫ده‌توانن به‌شدار‌و هاوكارمان‬ ‫بن له‌رێی ناونیشانه‌كانی‬ ‫رۆژنامه‌كه‌مانه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪nmnmpress@yahoo..com‬‬

‫دارا‪ :‬شوێن ‌ه ه ‌ه‌ستیار‌ه‌كانی پیاو‬ ‫كامان ‌هن‌و كامیان له‌ه ‌ه‌موویان زیاتر‬ ‫ه‌ه‌ستیاره‌؟‬ ‫نم نم‪ :‬شوێن‌ه ه‌ه‌ستیار‌ه‌كان‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫م‌ه‌ب‌ه‌ست لێی ئه‌و شوێنان‌ه بێ ك‌ه‬ ‫ه‌ه‌ستی وروژاندنیان زۆره‌‪ .‬له‌ج‌ه‌سته‌ی‬ ‫ژن‌و پیاودا ب‌ه‌ت‌ه‌نها كۆمه‌ڵێك شوێن‬ ‫ناسراون‪ ،‬به‌اڵم شوێن‌ه ه‌ه‌ستیار‌ه‌كان ل‌ه‌و‌ه‬ ‫زیاترن ك‌ه زانیاری ل‌ه‌س‌ه‌ر گه‌اڵڵ‌ه بووه‌‪،‬‬ ‫گرنگترین شوێن‌ه ه‌ه‌ستیار‌ه‌كانی پیاو‬ ‫ئ‌ه‌مان‌ه‌ن‪ :‬گوێچكه‌‪ ،‬ب‌ه‌تایب‌ه‌ت ب‌ه‌شی الی‬ ‫خوار‌ه‌و‌ه ك‌ه پێید‌ه‌وترێت ك‌ه‌روێشك‬ ‫یان ن‌ه‌رمایی پشتی گوێ‌و ب‌ه‌شێوه‌ی‌ه‌كی‬ ‫زۆر ه‌ه‌ستی وروژاندنی هه‌یه‌‪ ،‬به‌هۆی‬ ‫بوونی تۆڕی ه‌ه‌ستیار‌ه‌وه‌‪ ،‬لێو‌ه‌كان‪،‬‬ ‫سنگ‪ ،‬گۆی م‌ه‌مك‌ه‌كان‪ ،‬گ‌ه‌ردن‌و المل‪،‬‬ ‫ز‌ه‌ك‌ه‌ر ب‌ه‌تایب‌ه‌ت ب‌ه‌شی س‌ه‌ر‌ه‌وه‌ی ز‌ه‌ك‌ه‌ر‬ ‫له‌ه‌ه‌موویان ه‌ه‌ستیارتره‌‪ ،‬كیسی هێلك‌ه‬ ‫گون‌ه‌كان‪ ،‬ئ‌ه‌و ب‌ه‌ش‌ه ت‌ه‌سكه‌ی ئ‌ه‌ك‌ه‌وێت‌ه‬ ‫نێوان هێلك‌ه كیسی هێلك‌ه گون‌و كونی‬ ‫د‌ه‌رچ‌ه‌وه‌‪ ،‬جگه‌له‌د‌ه‌وروب‌ه‌ری ناوك‪،‬‬ ‫پ‌ه‌نج‌ه‌كان‪ ،‬پشتی مل‪ ،‬وات‌ه ئ‌ه‌و ب‌ه‌شه‌ی‬ ‫ئ‌ه‌ك‌ه‌وێت‌ه نێوان س‌ه‌رو ناوشان‌ه‌و‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫بن باڵ‪.‬‬ ‫زارا‪ :‬ماوه‌ی پێنج مانگ ‌ه شوم‬ ‫كردووه‌‪ ،‬هیچ ه ‌ه‌ستێكی سێكسیم‬

‫د‪.‬فه‌رهاد مه‌جید‬ ‫ی‬ ‫نم ن������م ورده‌كاریی نه‌خۆش������ ‌‬ ‫ی ڤایرۆس������ی‬ ‫ی جگه‌ر ‌‬ ‫هه‌وكردن ‌‬ ‫ده‌خاته‌ڕوو‪ ،‬باس ل������ه‌و‌ه ده‌كات‬ ‫ك������‌ه ئ������ه‌و نه‌خۆش������یی‌ه زیاتر‬ ‫ی جووتبونه‌و‌ه‬ ‫ی ك������ردار ‌‬ ‫له‌ڕێگ‌ه ‌‬ ‫ی توشبوه‌و‌ه‬ ‫ده‌گوازرێته‌وه‌‪ ،‬له‌یه‌كێك ‌‬ ‫ی ئاسایی‌‪.‬‬ ‫بۆكه‌سێك ‌‬

‫نیی ‌ه‌و ناگ ‌ه‌م ‌ه ئۆرگازیماو‬ ‫هاوس ‌ه‌ر‌ه‌ك ‌ه‌م بێزار بووه‌‪،‬‬ ‫هۆكاره‌كه‌ی چییه‌؟‬ ‫نم نم‪ :‬هۆكار‌ه‌كانی زۆرن‪ ،‬ب‌ه‌تایب‌ه‌ت‬ ‫بۆ ئ‌ه‌و ژنانه‌ی ك‌ه تاز‌ه ئ‌ه‌چن‌ه پرۆسه‌ی‬ ‫هاوس‌ه‌ریی‌ه‌وه‌‪ ،‬پێشتر هیچ زانیاریی‌ه‌كیان‬ ‫د‌ه‌رباره‌ی سێكس ن‌ه‌بووه‌‪ .‬وێڕای‬ ‫ش‌ه‌رمكردن یان ترسی دروستبوونی‬ ‫منداڵ‪ ،‬نادروستی شێوازی جووتبون‌و‬ ‫ن‌ه‌بوونی شار‌ه‌زایی‌و هۆشیاری سێكسی‪،‬‬ ‫ب‌ه‌زۆر ب‌ه‌شودان‌و ن‌ه‌بوونی ه‌ه‌ستی‬ ‫خۆش‌ه‌ویستی بۆ ب‌ه‌رامب‌ه‌ر‪ ،‬نادروستی‬ ‫شوێن‌و كاتی جوتبوون‌و پ‌ه‌ل‌ه‌كردن‪،‬‬ ‫ناهۆشیاری پیاوو گوێن‌ه‌دان به‌ئار‌ه‌زووی‬ ‫ژن‪ ،‬زوو گه‌یشتنی پیاو به‌ئۆرگازیما وات‌ه‬ ‫خێرایی‌و زوو هاتن‌ه‌وه‌ی ئاوی پیاو‪ ،‬ئ‌ه‌و‬ ‫ترس‌و ش‌ه‌رم‌و ك‌ه‌بته‌ی ك‌ه ل‌ه‌منداڵیدا‬ ‫روب‌ه‌ڕووی كج ئ‌ه‌بێت‌ه‌و‌ه له‌خێزان‌و ل‌ه‌نێو‬ ‫كۆمه‌ڵگ‌ه‌داو تێگه‌یشتن له‌سێكس ب‌ه‌تاوان‬ ‫یان عه‌یبه‌و ئابڕوچوون‪ ،‬توندوتیژی‌و‬ ‫د‌ه‌سترێژی له‌قۆناغی منداڵیدا‪ ،‬ساردی‬ ‫سێكسی‪.‬‬ ‫باشترین رێگه‌چار‌ه بێرن‌ه‌كردن‌ه‌وه‌ی‌ه‬ ‫له‌پرۆس‌ه‌ك‌ه پێش ئ‌ه‌نجامدانی‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫تاو‌ه‌كو بیر له‌چێژو‌ه‌رن‌ه‌گرتن بكرێت‌ه‌و‌ه‬ ‫پێش جوتبوون ئ‌ه‌بێت‌ه حاڵ‌ه‌تێكی‬ ‫د‌ه‌روونی‪ ،‬دوورك‌ه‌وتن‌ه‌و‌ه له‌ش‌ه‌رم‌و ترس‪،‬‬ ‫گۆڕینی شێوازی جووتبون‪ ،‬د‌ه‌ستبازی‬ ‫پێشو‌ه‌خت‪ ،‬گۆڕینی شوێن‌و ر‌ه‌نگ‌و‬ ‫شێوازی شوێن‪ ،‬دیاری ن‌ه‌كردنی كاتی‬ ‫جوتبوون‪ ،‬س‌ه‌ردانی پزیشكی پسپۆڕ‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌وانه‌شدا ئ‌ه‌و حاڵ‌ه‌ت‌ه‬ ‫له‌مانگ‌ه‌كانی س‌ه‌ر‌ه‌تای هاوس‌ه‌رییدا‬ ‫ئاساییه‌و ئ‌ه‌گ‌ه‌ری چاكبوونی زۆره‌‪.‬‬ ‫دارا‪ :‬جوتبوون ل ‌ه‌رێگه‌ی كۆم ‌ه‌و‌ه چ‬ ‫زیانێكی هه‌یه‌؟‬ ‫نم نم‪ :‬وێڕای ئ‌ه‌وه‌ی ئ‌ه‌چێت‌ه خانه‌ی‬ ‫شزوزی جنسیی‌ه‌وه‌و ش‌ه‌رع ل‌ه‌نێوان‬ ‫ژن‌و پیاودا ح‌ه‌رامی كردووه‌‪ ،‬گ‌ه‌لێك‬ ‫كاریگ‌ه‌ری سلبی هه‌ی‌ه و‌ه‌ك‪ :‬ئ‌ه‌گ‌ه‌ری‬ ‫گواستن‌ه‌وه‌ی میكرۆب‌و ن‌ه‌خۆشیی‌ه‌كان‪،‬‬ ‫ئالوده‌بوون ل‌ه‌س‌ه‌ر ئ‌ه‌و حاڵ‌ه‌ته‌و‬ ‫چێژو‌ه‌رن‌ه‌گرتن ل‌ه‌رێگه‌ی زێ‪ ،‬ران‌ه‌گرتنی‬ ‫پیسایی ب‌ه‌تایب‌ه‌ت دوای مومار‌ه‌سه‌ی‬ ‫درێژخای‌ه‌ن‪ ،‬توشبوون به‌خوێنب‌ه‌ربوون‬ ‫به‌هۆی برینداربوونی دیوار‌ه‌كانی كۆم‌و‬ ‫د‌ه‌رچه‌‪.‬‬

‫هۆگر‪ :‬نه‌خۆش ‌ی جگه‌ر ‌ی ڤایرۆس ‌ی‬ ‫چییه‌؟‬ ‫د‪.‬فه‌ره������اد‪ :‬هه‌وكردن������ ‌ی جگه‌ر ‌ی‬ ‫ڤایرۆس������ ‌ی وات‌ه كۆمه‌ڵێك ڤایرۆس‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه ده‌بن‌ه هۆ ‌ی توشبون ‌ی جگه‌ر ‌ی‬ ‫مرۆڤ‪ ،‬ئه‌و نه‌خۆش������یه‌ش كۆمه‌ڵێك‬ ‫جۆر ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وان‌ه ‌ی ك‌ه زۆر باون‌و‬ ‫به‌پیت‌ه ئینگلیزییه‌كان جیاكراونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی ك‌ه زۆر به‌رباڵوبێت‌و خه‌ڵك‬ ‫توش������ ‌ی بێ������ت به‌پێ������ ‌ی جۆره‌كان ‌ی‬ ‫(‪‌)A,E‬و (‪ ،)B,C‬شێو‌ه گواستنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫هه‌رجۆرێكیش جیاواز ‌ی هه‌ی‌ه له‌گ‌ه‌ڵ‬ ‫ئه‌وان‌ه ‌ی تردا‪.‬‬ ‫له‌وانه‌ی‌ه خه‌ڵكانێك هه‌بن بترس������ن‌و‬ ‫بڵێ������ن پێی������ان وت������ووم هه‌وكردن ‌ی‬ ‫جگه‌ر ‌ی ڤایرۆسیمان هه‌یه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫له‌رێگه‌ی نه‌خۆشی زه‌ردووییه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫ڤایرۆس������‌ه زۆرجار دروست ده‌بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ندێجار هیچ په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی‬ ‫به‌ده‌ركه‌وتن������ ‌ی زه‌ردویی������ه‌و‌ه نیی‌ه‌و‬ ‫نه‌خۆش������ه‌ك‌ه ته‌نه������ا هه‌ڵگ������ر ‌ی‬ ‫ڤایرۆسه‌كه‌یه‌‪.‬‬ ‫هۆگر‪ :‬ئه‌و ڤایرۆس‌ه له‌چییه‌و‌ه‬ ‫دروست ده‌بێت؟‬ ‫د‪.‬فه‌ره������اد‪ :‬ئه‌و ڤایرۆس������‌ه له‌هه‌موو‬ ‫واڵتێك ‌ی جیهاندا هه‌یه‌‪ ،‬ڤایرۆسێك‌ه‬ ‫وه‌كو هه‌موو ڤایرۆس������ه‌كان ‌ی تر ك‌ه‬ ‫توش ‌ی نه‌خۆش������یمان ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫رێژ‌ه ‌ی توشبون ‌ی كه‌سه‌كان له‌واڵتێكه‌و‌ه‬ ‫بۆ واڵتێك������ ‌ی تر جیاوازه‌‪ .‬ئه‌و‌ه ‌ی ك‌ه‬ ‫ئێستا له‌الیه‌ن خه‌ڵكه‌و‌ه ده‌بیسترێت‌و‬ ‫خه‌ڵك مه‌ترس������ ‌ی په‌یداك������ردوو‌ه‬ ‫له‌نه‌خۆش������ییه‌كه‌‪ ،‬هۆكار ‌ی ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫جاران ئه‌وه‌ند‌ه پشكنین بۆ هاوواڵتیان‬ ‫نه‌ده‌كرا‌و ئه‌وه‌نده‌ش نه‌ده‌زانرا‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ئه‌م ڤایرۆس������‌ه له‌ڕێگ‌ه ‌ی پشكنینێك ‌ی‬ ‫تاقیگه‌ی ‌ی تایبه‌ته‌و‌ه ده‌دۆزرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێس������تاش له‌به‌رئ������ه‌و‌ه ‌ی ئامێ������ر ‌ی‬ ‫پشكنین ‌ی ئه‌و نه‌خۆشی‌ه ال ‌ی ئێم‌ه زۆر‬ ‫بووه‌‪ ،‬بۆی‌ه رێژ‌ه ‌ی ئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی توش ‌ی‬ ‫ئه‌و نه‌خۆش������ی‌ه بوون زیاتر هه‌ست ‌ی‬ ‫پێده‌كرێت‪ ،‬وه‌ك كوردس������تانیش‬ ‫رێژ‌ه ‌ی توش������بوانمان به‌م ڤایرۆس������‌ه‬ ‫له‌واڵتان ‌ی دراوس ‌ێ كه‌متره‌‪.‬‬ ‫هۆگر‪ :‬شێو‌ه ‌ی گواستنه‌و‌ه ‌ی ئه‌م‬ ‫ڤایرۆس‌ه چۆن‌ه‌و نیشانه‌كان ‌ی‬ ‫ده‌ركه‌وتن ‌ی له‌مرۆڤێكدا چین؟‬ ‫د‪.‬فه‌ره������اد‪ :‬ئێم������‌ه دووجۆرمان له‌و‬ ‫نه‌خۆش������یی‌ه هه‌یه‌‪ :‬جۆرێكیان ئه‌وه‌ی‌ه‬ ‫ك‌ه توش������ده‌بێت به‌نه‌خۆش������ییه‌ك‌ه‌و‬ ‫پێیده‌ڵێن هه‌ڵگر ‌ی ڤایرۆسه‌كه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫نه‌خۆش������ییه‌ك‌ه ‌ی تێدا ده‌رناكه‌وێت‌و‬ ‫ته‌نها هه‌ڵگر ‌ی ڤایرۆس������ه‌ك‌ه ده‌بێت‪،‬‬ ‫مرۆڤێك������ ‌ی ئاس������ای ‌ی ده‌بێت‌و هیچ‬ ‫نیش������انه‌یه‌ك ‌ی تێ������دا ده‌رناكه‌وێت‪،‬‬

‫به‌اڵم جۆرێك ‌ی تریش������مان هه‌ی‌ه ك‌ه ئایدز‌و جگه‌ر ‌ی ڤایرۆس ‌ی هه‌روه‌ك‬ ‫توشبوون‌ه به‌نه‌خۆش������یه‌كه‌‪ ،‬ئه‌وكات یه‌ك وایه‌‪.‬‬ ‫ڤایرۆسه‌ك‌ه به‌سه‌ر نه‌خۆشه‌كه‌دا زا‌ڵ‬ ‫ده‌بێ������ت‌و ده‌بێت‌ه ه������ۆ ‌ی هه‌وكردن ‌ی هۆگر‪ :‬كاریگه‌رییه‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫جگ‌هر‌و گه‌یاندن ‌ی زیان به‌و مرۆڤه‌‪ ،‬نه‌خۆشیی‌ه له‌سه‌ر مرۆڤ ‌ی توشبوو‬ ‫له‌و كاته‌ش������دا نه‌خۆش������ییه‌كه‌ی تیا چی ده‌بێت؟‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێ������ت‌و له‌وانه‌ی‌ه له‌و كاته‌دا د‪.‬فه‌ره������اد‪ :‬گه‌وره‌ترین كێش������‌ه له‌و‬ ‫نه‌خۆش������ه‌ك‌ه توش������ ‌ی زه‌ردوی������ ‌ی‌و نه‌خۆشییه‌دا له‌ناو جۆره‌كانی (‪)B,C‬‬ ‫به‌رزبونه‌و‌ه ‌ی پل‌ه ‌ی گه‌رم ‌ی له‌ش������ ‌ی دایه‌‪ ،‬چونك‌ه ئه‌و دووجۆر‌ه زۆرجار‬ ‫ببێت یان له‌وانه‌ی‌ه جگه‌ر ‌ی بئاوسێت‌و له‌ناو له‌شی له‌نه‌خۆشه‌كه‌دا ده‌بن به‌بێ‬ ‫زۆر نیشان‌ه ‌ی تریش ‌ی ل ‌ێ رووبدات‪ .‬ئه‌و‌ه ‌ی پێ ‌ی بزانرێ������ت‪ ،‬بۆی‌ه ده‌بێت‌ه‬ ‫ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه زیاتر له‌ڕێگ‌ه ‌ی كردار ‌ی هۆ ‌ی باڵوكردن������ه‌و‌ه ‌ی زیاتر ‌ی ئه‌و‬ ‫جووتبونه‌و‌ه ده‌گوازرێته‌وه‌‪ ،‬له‌یه‌كێك ‌ی نه‌خۆشیی‌ه به‌س������ه‌ر خه‌ڵكان ‌ی تردا‪،‬‬ ‫توش������بوه‌و‌ه بۆكه‌س������ێك ‌ی ئاسایی‌‪ ،‬ئه‌مان������‌ه پێیانده‌وترێت درێژخای‌هن‌و‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ر نه‌خۆش ‌ی‌و حاڵه‌تێك ك‌ه چاكبونه‌و‌ه ‌ی ئه‌س������ته‌مه‌‪ ،‬چونك‌ه زۆر‬ ‫ببێت‌ه هۆ ‌ی برینداركردن ‌ی كه‌سێك‪ ،‬نه‌خۆش ك‌ه توش������ ‌ی ئه‌م ڤایرۆس������‌ه‬ ‫له‌كات ‌ی ده‌رز ‌ی لێدان ك‌ه ده‌رزیه‌كی ده‌ب������ن چاك نابن������ه‌وه‌‪ ،‬جار ‌ی واش‬ ‫به‌كار هاتووی كه‌سێكی تری بۆ به‌كار هه‌ی‌ه مرۆڤه‌ك‌ه خۆ ‌ی زاڵده‌بێت به‌سه‌ر‬ ‫بهێنرێت یان له‌رێگه‌ی ئه‌نجامدان ‌ی ڤایرۆسه‌كه‌دا‌و چاك ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ر ‌ی‌و دان هه‌ڵكێشانه‌وه‌‪ ،‬ك‌ه زۆرجاریش ڤایرۆسه‌ك‌ه زا‌ڵ ده‌بێت‬ ‫دیسان ئه‌و ئامێران‌ه به‌كارهاتبێت بۆ به‌س������ه‌ر مرۆڤه‌ك������ه‌دا‌و ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی‬ ‫كه‌سێكی ترو به‌رێگه‌ی ته‌ندروستی توشكردن ‌ی چه‌ند گیروگرفتێك ‌ی زۆر‬ ‫پاك نه‌كرابێت������ه‌وه‌‪ ،‬له‌رێگه‌ی خوێن بۆ ‌ی‌و له‌وانه‌ش‌ه دوا ‌ی ماوه‌یه‌ك ‌ی زۆر‬ ‫تێكردنیش������ه‌و‌ه ئ������ه‌و نه‌خۆش������یی‌ه جگه‌ر ‌ی له‌ده‌ست بدات‪.‬‬ ‫له‌كه‌سێكی توشبووه‌و‌ه ده‌گوازرێته‌و‌ه‬ ‫بۆكه‌سێكی ئاسایی‪ ،‬ئه‌مان‌ه هه‌موو ‌ی هۆگر‪ :‬مه‌ترسییه‌كان ‌ی ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫ه������ۆكارن ب������ۆ گواس������تنه‌و‌ه ‌ی ئه‌و چین؟‬ ‫د‪.‬فه‌رهاد‪ :‬مه‌ترس ‌ی له‌ده‌وروبه‌ردا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫نه‌خۆشیی‌ه له‌جۆر ‌ی (‪.)B,C‬‬ ‫چونك‌ه ك‌ه كه‌س������ێك توشبوو به‌و‬ ‫نه‌خۆشییه‌‪ ،‬پێویست‌ه ئێم‌ه هه‌وڵبده‌ین‬ ‫هۆگر‪ :‬كێن ئه‌وان‌ه ‌ی پێویست‌ه‬ ‫پشكنین ‌ی ئه‌و جۆر‌ه نه‌خۆشییه‌یان بۆ هاوسه‌ره‌ك‌ه ‌ی‌و كۆمه‌ڵ ‌ی لێ بپارێزین‪.‬‬ ‫ئێمه‌ش ئه‌گه‌ر هه‌ر كه‌س������ێك توش ‌ی‬ ‫بكرێت؟‬ ‫د‪.‬فه‌ره������اد‪ :‬ئ������ه‌و ك������وڕو كچان‌ه ‌ی ئه‌و نه‌خۆش������ی‌ه بێت‪ :‬پیاوبێت یان‬ ‫ده‌یانه‌وێت بچن‌ه ژیان ‌ی هاوسه‌رییه‌وه‌‪ ،‬ژن‪ ،‬پشكنین بۆ هه‌موو خێزانه‌كه‌یان‬ ‫پێش ئه‌و‌ه پشكنین ‌ی ئه‌و نه‌خۆشیه‌یان ده‌كه‌ین‌و رۆشنبیر ‌ی ته‌ندروستیشیان‬ ‫بۆ ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و ڤایرۆسه‌یان ده‌ده‌ین ‌ێ ك‌ه چۆن له‌دوا ‌ی توشبونیان‬ ‫هه‌بوو ویستیان هاوسه‌رگیر ‌ی ئه‌نجام به‌و نه‌خۆش������یی‌ه هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌ن‬ ‫بده‌ن‪ ،‬ئێم‌ه كوتانی������ان بۆده‌كه‌ین‌و له‌ژیانیاندا‪.‬‬ ‫رێنماییان له‌سه‌ر نه‌خۆشیه‌ك‌ه ده‌ده‌ینێ‌‪ ،‬ئه‌و كه‌س‌ه ‌ی ك‌ه توش ‌ی ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫هه‌روه‌ها پش������كنین بۆ ئه‌و كه‌س������‌ه ده‌بێت‪ ،‬نابێت خوێن به‌هیچ كه‌سێك‬ ‫بیانیان‌ه ده‌كرێت‪ ،‬ك������‌ه داوا ‌ی ماف ‌ی بدات‪ ،‬هه‌روه‌ها خۆش ‌ی له‌برینداربون‬ ‫مانه‌و‌ه ده‌كه‌ن له‌كوردستاندا‪ ،‬ئه‌گه‌ر بپارێز ‌ێ‌و ده‌بێت كوتان بۆئه‌ندامان ‌ی‬ ‫پشكنینیشیان بۆكرا‌و ده‌ركه‌وت ك‌ه خێزانه‌كه‌ش ‌ی بكات‪.‬‬ ‫ئه‌و نه‌خۆشییه‌یان هه‌ی‌ه هه‌ندێكیان‬ ‫هۆگر‪ :‬ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه ته‌نها له‌نێوان‬ ‫ده‌نێردرێنه‌و‌ه بۆ واڵت ‌ی خۆیان‪.‬‬ ‫مرۆڤ بۆ مرۆڤ ده‌گواسترێته‌وه‌‪،‬‬ ‫یان ئاژه‌ڵیش ده‌گرێته‌وه‌؟‬ ‫هۆگر‪ :‬باس له‌و‌ه ده‌كرێت ك‌ه‬ ‫د‪.‬فه‌رهاد‪:‬ته‌نهاله‌مرۆڤێكبۆمرۆڤێك ‌ی‬ ‫نه‌خۆش ‌ی جگه‌ر ‌ی ڤایرۆس ‌ی سه‌د‬ ‫تر ده‌گواسترێته‌وه‌‪ ،‬له‌نه‌خۆشێكه‌و‌ه بۆ‬ ‫هێند‌ه ‌ی نه‌خۆش ‌ی ئایدز زووتر‬ ‫ساغێك ده‌گواس������ترێته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫باڵوده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئایا ئه‌م‌ه راسته‌؟‬ ‫د‪.‬فه‌رهاد‪ :‬به‌ڵ ‌ێ ئه‌م‌ه راست‌ه‌و ئه‌مه‌ش له‌هه‌ڵگرێك������ ‌ی ڤایرۆس������ه‌كه‌و‌ه ب������ۆ‬ ‫ته‌بیعه‌تێك‌ه له‌ڤایرۆس������ه‌ك‌ه خۆیدایه‌‪ ،‬مرۆڤێك ‌ی ساغ ده‌گواسترێته‌وه‌‪.‬‬ ‫جۆر ‌ی (‪ )B‬ئه‌و نه‌خۆش������یی‌ه س������ه‌د‬ ‫هێند‌ه ‌ی نه‌خۆش ‌ی ئایدز به‌ئاسانتر هۆگر‪ :‬كوڕان‌و كچان ئه‌گه‌ر پێش‬ ‫له‌ن������او خه‌ڵكدا باڵوده‌بێت������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه هاوسه‌رگیر ‌ی توش ‌ی ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی به‌دڕنده‌ی ‌ی ڤایرۆسه‌كه‌و‌ه بوون‪ ،‬تاچه‌ند ده‌توانن ژیان ‌ی‬ ‫هه‌ی������ه‌‪ ،‬به‌اڵم رێگ‌ه ‌ی گواس������تنه‌و‌ه ‌ی هاوسه‌ری ‌ی پێكبهێنن‪ ،‬ئه‌گه‌ر چون‌ه‬

‫ئه‌و ژیانه‌و‌ه ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه كاریگه‌ر ‌ی‬ ‫له‌سه‌ر منداڵه‌كانیان نابێت؟‬ ‫د‪.‬فه‌رهاد‪ :‬ده‌توانن هاوس������ه‌رگیر ‌ی‬ ‫ئه‌نجام بده‌ن‪ ،‬به‌اڵم پێش ئه‌و‌ه ‌ی بچن‌ه‬ ‫ئه‌و ژیان������ه‌وه‌‪ ،‬ده‌بێت رێنماییه‌كان ‌ی‬ ‫ته‌ندروست ‌ی ره‌چاو بكه‌ن‪ ،‬ك‌ه یه‌كه‌م‬ ‫رێنمایش ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێت توش������بو ‌ی‬ ‫ئه‌و نه‌خۆش������ییه‌‪ ،‬كات ‌ی گواستنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫خێزانه‌ك‌ه ‌ی بۆماو‌ه ‌ی ش������ه‌ش مانگ‬ ‫دوابخات‪ ،‬چونك������‌ه ده‌مانه‌وێت له‌و‬ ‫ماوه‌یه‌دا كوتان بۆ هاوسه‌ره‌ك‌ه بكه‌ین‪،‬‬ ‫ئایا پیاو بێت یان ژن‪ ،‬ئه‌و كوتانه‌ش‬ ‫ماو‌ه ‌ی شه‌ش مانگێك ‌ی پێده‌چێت‪.‬‬ ‫هۆگر‪ :‬توشبو ‌ی ئه‌م نه‌خۆشیان‌ه تا‬ ‫چه‌ند جیاده‌كرێنه‌و‌ه له‌كۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬یان‬ ‫تا چه‌ند شوێنێك ‌ی جیاوازیان بۆ‬ ‫داده‌نرێت؟‬ ‫د‪.‬فه‌رهاد‪ :‬ئێم‌ه ك‌ه باس له‌م نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫ده‌كه‌ی������ن‪ ،‬باس������ ‌ی نه‌خۆش������ییه‌ك ‌ی‬ ‫ترس������ناك ناكه‌ین ك‌ه نه‌خۆش������ه‌ك‌ه‬ ‫به‌هه‌ڵسوكه‌وتێك ‌ی ئاسای ‌ی رۆژان‌ه ‌ی‬ ‫مه‌ترس������ ‌ی هه‌بێ������ت بۆده‌وروبه‌ری‌‪،‬‬ ‫بۆنمون‌ه ئه‌گه‌ر كه‌س������ێك هه‌ڵگر ‌ی‬ ‫ڤایرۆس������ه‌ك‌ه بێت‪ ،‬ئاس������ایی‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫پێكه‌و‌ه له‌گ‌ه‌ڵ كه‌س������ێك ‌ی تر بژین‌و‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتیش پێكه‌و‌ه بكه‌ن‪ ،‬ته‌نها‬ ‫ده‌بێت كه‌لوپه‌لێك������ ‌ی به‌كارهاتوو ‌ی‬ ‫وه‌ك س������رنج‌و گوێزان������ ‌ی یه‌كتر ‌ی‬ ‫به‌كارنه‌هێنن‪ .‬ئه‌م نه‌خۆش������یی‌ه زۆر‬ ‫درێژخایه‌ن‌ه‌و نابێت‌ه هۆ ‌ی كوش������تن ‌ی‬ ‫مرۆڤه‌كه‌‪.‬‬ ‫هۆگر‪ :‬چاره‌سه‌ر ‌ی ئه‌م نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫چیی‌ه‌و چۆن رێ له‌باڵوبونه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ده‌گیرێ؟‬ ‫د‪.‬فه‌رهاد‪ :‬ئێم‌ه رێگری ‌ی‌و چاره‌سه‌رمان‬ ‫به‌وه‌ی‌ه پشكنین بۆ هه‌موو كه‌سێك ‌ی‬ ‫بیان ‌ی بكه‌ین ك‌ه توش ‌ی ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه‬ ‫بووبن‪ ،‬هه‌روه‌ها پێویست‌ه هاوواڵتیان‬ ‫پێش هاوس������ه‌رگیر ‌ی پشكنین ‌ی ئه‌م‬ ‫نه‌خۆش������یی‌ه بۆ خۆیان بكه‌ن‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش������یان توشبوبێتن‪،‬‬ ‫پێویست‌ه هاوسه‌رگیریه‌كه‌یان بۆماو‌ه ‌ی‬ ‫ش������ه‌ش مانگ دوابخ‌هن‌و خۆشیان‬ ‫بكوتن‪.‬‬ ‫ئێم‌ه قه‌ت پێم������ان خۆش نیی‌ه باس‬ ‫نه‌خۆش������ییه‌ك بۆ هاوواڵتیان بكه‌ین‬ ‫وه‌ك فۆبیایه‌ك ‌ی لێ بكه‌ین‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫بوون������ ‌ی قه‌له‌ق ‌ی له‌مرۆڤ������دا ده‌بێت‌ه‬ ‫هۆ ‌ی نه‌خۆش ‌ی تر‪ ،‬ئێم‌ه داواكارین‬ ‫هاوواڵتیان نه‌ترسن له‌نه‌خۆشییه‌كه‌‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم پێویس������ت‌ه رێنماییه‌كان������ ‌ی‬ ‫ته‌ندروست ‌ی په‌یڕه‌و بكه‌ن‪ ،‬لێره‌شه‌و‌ه‬ ‫به‌گه‌نجان ده‌ڵێم له‌پێكهێنان ‌ی ژیان ‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیرییدا‪ ،‬ئه‌و نه‌خۆشیی‌ه هیچ‬ ‫رێگرییه‌ك ‌ی نییه‌‪.‬‬

‫ی خوود‬ ‫ئالوود ‌ه بوون‌و به‌كه‌م سه‌یركردن ‌‬

‫ له‌ئنگلیزییه‌وه‌‪ :‬دیار ئه‌كره‌م‬

‫ئالووده‌ب������وون چه‌ند ش������ێوازێك‬ ‫له‌خۆده‌گرێت‪ ،‬ب������ه‌اڵم باوترینیان‬ ‫بریتین له‌خواردنه‌و‌ه كحولییه‌كان‌و‬ ‫خۆراك‌و سێكس‪ .‬هۆكار ‌ی شاراو‌ه‬ ‫له‌پشت هه‌ریه‌ك له‌م ئالوود‌ه بوونان‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی گۆڕین ‌‬ ‫هه‌وڵدان������‌ه به‌مه‌به‌س������ت ‌‬ ‫ی ئالووده‌بوو‪.‬‬ ‫ی كه‌س ‌‬ ‫بار ‌ی ده‌روون ‌‬ ‫ی‬ ‫ئالووده‌بوون‌و به‌كه‌م س������ه‌یركردن ‌‬ ‫ێ‬ ‫خوود ده‌س������ت له‌ناو ده‌س������ت ڕ ‌‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌میش������‌ه ئه‌و مرۆڤ������‌ه ‌ی خاوه‌ن ‌‬ ‫ی ئالووده‌بوو‌ه به‌ده‌ست‬ ‫كه‌سایه‌تیه‌ك ‌‬

‫خۆبه‌ك������ه‌م س������ه‌یركردنه‌و‌ه ئازار‬ ‫ده‌چێژێ������ت‪ .‬كات ‌ێ چاره‌س������ه‌ر ‌ی‬ ‫ی خۆبه‌كه‌م س������ه‌یركردن‬ ‫هه‌س������ت ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌ختتر ده‌بێت بیرۆك‌ه ‌ی گۆڕین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ڕێگ‌ه ‌ی خۆراك ‌‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫حاڵه‌ت ‌‬ ‫ی ئاس������وود‌ه‬ ‫ی‌و سێكس������ ‌‬ ‫كیمیای ‌‬ ‫به‌خ������ش س������ه‌رنجڕاكێش ده‌بێت‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مه‌ش له‌س������ه‌ره‌تادا هه‌س������تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و ڕزگاربوون له‌هه‌ست ‌‬ ‫ئاسووده‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوود به‌كه‌س ‌‬ ‫به‌كه‌م سه‌یركردن ‌‬ ‫گیرۆده‌ب������وو ده‌به‌خش������ێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫ی كات پێویس������ت ‌‬ ‫به‌تێپه‌ڕبوون������ ‌‬ ‫ی خۆبه‌كه‌م‬ ‫ی هه‌س������ت ‌‬ ‫باش������كردن ‌‬ ‫زانین‌و ئالووده‌بوون دووبار‌ه ده‌ست‬

‫پێده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫پارادۆك������س له‌وه‌دای������‌ه كاریگه‌ر ‌ی‬ ‫ی خۆبه‌كه‌م‬ ‫ئالووده‌بوون دواتر هه‌ست ‌‬ ‫س������ه‌یركردن زیاد ده‌كات‌و كات ‌ێ‬ ‫ی ئالووده‌بوو به‌هۆ ‌ی بار ‌ی‬ ‫كه‌س������ ‌‬ ‫ده‌روونییه‌و‌ه ڕه‌فت������ار ‌ی ده‌گۆڕێت‬ ‫ی به‌هۆ ‌ی‬ ‫ی قووڵی په‌شیمان ‌‬ ‫هه‌ستێك ‌‬ ‫ڕه‌فت������ار‌ه ئالووده‌ییه‌كه‌ی������ه‌و‌ه له‌ال‬ ‫دروس������ت ده‌بێت‌و له‌ئاكامدا ئه‌و‬ ‫هه‌ست‌ه ته‌نانه‌ت زیاتریش ده‌بێت‪.‬‬ ‫ی وه‌هادا سه‌ره‌تا ده‌بێت‬ ‫له‌ڕه‌وشێك ‌‬ ‫ئالووده‌بوونه‌ك‌ه چاره‌سه‌ر بكرێت‪،‬‬ ‫چونك‌ه ئه‌گه‌ر به‌ب ‌ێ چار‌ه بمێنێته‌و‌ه‬ ‫ئه‌وا هه‌ڕه‌ش������ه‌ئامێز ده‌بێت‪ .‬كات ‌ێ‬

‫ئالووده‌بوونه‌ك‌ه ده‌ستنیشان كراو‬ ‫ڕێگه‌چار‌ه ‌ی بۆدانرا ئه‌وا ده‌س������ت‬ ‫ی خ������وود ڕوو‬ ‫به‌ج������ ‌ێ ڕێزگرتن ‌‬ ‫له‌زیاد ‌ی ده‌كات‪ ،‬دواتر كه‌س������ه‌ك‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌س������ت ‌‬ ‫ده‌توان������ ‌ێ له‌بنچینه‌كان ‌‬ ‫ی خۆبه‌كه‌م سه‌یركردن‬ ‫س������ه‌ره‌تای ‌‬ ‫ی نوێو‌ه لێی‬ ‫بگاو به‌هیواو بوێرییه‌ك ‌‬ ‫بڕوانێ‌‪.‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی ئالووده‌بوون‌و خۆبه‌كه‌م‬ ‫س������ه‌یركردن پێكه‌و‌ه گرێدراون‪،‬‬ ‫به‌هۆ ‌ی ڕزگاربوون له‌ئالووده‌بوونه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی تێده‌چێت به‌س������ه‌ر هه‌س������ت ‌‬ ‫ڕێ ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆبه‌ك������ه‌م زانیندا زاڵ بین‌و تام ‌‬ ‫ی خۆش‌و قایلكه‌ر بكه‌ین‪ .‬‬ ‫ژیانێك ‌‬

‫دایك ‌ی به‌ڕێز پێش پێدان ‌ی شیر‌و خۆراك ب‌ه كۆرپه‌كه‌ت ده‌سته‌کانت ب‌ه ئاوو سابون بشۆ‬


‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫ی كۆكرده‌وه‬ ‫ی نه‌یاره‌كان ‌‬ ‫ی تاڵه‌بان ‌‬ ‫ه‌‬ ‫"قه‌ل"ه‌ك ‌‬ ‫هه‌وڵ ‌ی چاره‌س������ه‌ركردن ‌ی‬ ‫ئ������ه‌و كێش������ان‌ه ب������د‌ه ك‌ه‬ ‫له‌خێزانه‌ك������ه‌دا س������ه‌ر ‌ی‬ ‫هه‌ڵ������داوه‌‌‪ .‬هه‌وڵب������د‌ه ئه‌و‬ ‫رووداو‌و كێش‌ه خێزانیان‌ه‬ ‫كارنه‌كات‌ه س������ه‌ر ئه‌نجام������دان‌و تواناكانت‬ ‫له‌جێبه‌جێكردن ‌یكاره‌كانتدا‪.‬‬

‫ب� � ��ار ‌ی داراییت ب � � �ه‌ره‌و‬ ‫باش � � � ‌ی ده‌ڕوات‪ .‬كاتێك ‌ی‬ ‫باش‌ه بۆخستن‌ه كار ‌ی ئه‌و‬ ‫پاره‌ی‌ه ‌ی ك� � ��ۆت كردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫پێویس� � ��ت‌ه به‌رنامه‌رێژی بۆ‬ ‫بكه‌یت‪ .‬كاركردن باش� � ��تر‌ه له‌و‌ه ‌ی ك‌ه ته‌نها‬ ‫بیروبۆچوون ‌ی خۆت بۆ كه‌سان ‌ی تر ده‌ربڕی‌‪.‬‬

‫‌‪%20‬ی دانیشتووانی عێراق له‌سه‌ر هێڵی هه‌ژاریین‪ ،‬به‌اڵم رۆژ به‌ڕۆژ سیاسییه‌كانی ئه‌م واڵت ‌ه قه‌ڵه‌و ده‌بن‬ ‫په‌یوه‌ندیی نێوان الیه‌ن‌ه سیاس������ییه‌كان‬ ‫ك‌ه به‌بۆچوونی تاڵه‌بانی ئه‌م‌ه یه‌كه‌مجار‌ه‬ ‫له‌ماوه‌ی چه‌ند س������اڵی رابردوودا ئه‌م‬ ‫ژمار‌ه زۆره‌ی سه‌ركرد‌ه سیاسییه‌كانی‬ ‫عێراق پێكه‌و‌ه له‌س������ه‌ر یه‌ك سفر‌ه‬ ‫كۆده‌بنه‌وه‌‪.‬‬

‫ئا‪ :‬ساكۆ‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بانی سه‌ركۆماری عێراق جگ‌ه‬ ‫له‌وه‌ی به‌نوكت‌ه سیاسییه‌كانی به‌ناوبانگه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌مانكاتدا سفره‌و خوانه‌كه‌یشی له‌سه‌ر‬ ‫ئاستی عێراق‌و كوردستانیش ناوبانگی‬ ‫تایبه‌ت������ی خۆی هه‌ی������ه‌‌و بووه‌ت‌ه جێی‬ ‫سه‌رنجی میوانه‌كانی‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌ی "شه‌رقولئه‌وس������ه‌ت"ی‬ ‫له‌نده‌ن������ی‪ ،‬راپۆرتێكی له‌س������ه‌ر‬ ‫خوانه‌كه‌ی تاڵه‌بانی باڵوكردووه‌ته‌و‌ه‬ ‫ك‌ه جگه‌ل‌ه الیه‌ن‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كه‌ی‪،‬‬ ‫بووه‌ت‌ه ش������وێنی به‌یه‌ك گه‌یشتنی‬ ‫الیه‌ن‌ه سیاسیی‌ه ناكۆكه‌كانی واڵتیش‪.‬‬

‫بار ‌ی س������ۆزدارییت به‌ره‌و‬ ‫باشی ‌ی ده‌ڕوات‪ ،‬هه‌ل ‌ی باش‬ ‫ده‌ره‌خس������ێت ب������ۆ كچان ‌ی‬ ‫وه‌رزی ده‌عوه‌تی سیاسیی‬ ‫له‌دایكبوو ‌ی ئ������ه‌م بوورج‌ه‬ ‫بۆ هه‌ڵبژاردن ‌ی هاوس������ه‌ر ‌ی ژیانیان‪ .‬له‌كۆتای ‌ی له‌درێژه‌ی راپۆرته‌كه‌دا هاتوو‌ه ك‌ه كێشی‬ ‫زۆر له‌سیاسییه‌كانی عێراق له‌م ماوه‌یه‌دا‬ ‫ت باش ده‌بێت‪.‬‬ ‫هه‌فته‌دا بار ‌ی دارایی ‌‬ ‫باشتر‌ه بیر له‌رێكخستن ‌ی‬ ‫گه‌ش������تێك یان بایه‌تێك ‌ی‬ ‫تر ‌ی خێزان ‌ی بكه‌نه‌وه‌‪ .‬داوا ‌ی‬ ‫یارمه‌ت ‌ی له‌كه‌سێك ‌ی شاره‌زا‬ ‫بك‌ه بۆچاره‌سه‌ركردن ‌ی کێشه‌کانت‌‪.‬‬ ‫هه‌وڵبد‌ه په‌یڕه‌و ‌ی یاساكان‬ ‫بكه‌یت‌و له‌یاس������ا النه‌د‌هی‌‪،‬‬ ‫چونك‌ه هه‌ر یاسایه‌ك سوود‌و‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییه‌ك ‌ی خۆ ‌ی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م هه‌فته‌ی‌ه هه‌فته‌یه‌ك ‌ی پڕ له‌كار ده‌بێت بۆ تۆ‪.‬‬ ‫بوون������ ‌ی چاوه‌ڕوانییه‌ك������ ‌ی‬ ‫زۆرباش������ ‌ی ئێ������و‌ه له‌ژیان‌و‬ ‫ه������اوڕێ‌‌و نزیكه‌كانت������ان‪،‬‬ ‫پێچه‌وانه‌بون������ه‌و‌ه ‌ی ئ������ه‌و‬ ‫چاوه‌ڕوانیی������‌ه ده‌بێت������‌ه هۆ ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی دڵته‌نگ‌و نیگه‌رانتان بكات‪ ،‬هه‌وڵبد‌ه ئه‌م‌ه‬ ‫كارت تێنه‌كات‪.‬‬ ‫ل������ه‌م هه‌فته‌ی������ه‌دا هه‌ل������ ‌ی‬ ‫به‌ش������د ا ر یكر د ن‬ ‫له‌كۆبوونه‌وه‌ی������ه‌ك ی������ان‬ ‫په‌یوه‌ندی������ه‌ك یه‌كت������ان بۆ‬ ‫دێت‌ه پێش‪ ،‬به‌اڵم هه‌س������ت‌و‬ ‫بیركردنه‌وت������ان واتان لێده‌كات به‌ش������دار ‌ی‬ ‫نه‌كه‌یت‪ ،‬چونك‌ه بیركردنه‌وه‌‌و كه‌س������ایه‌ت ‌ی تۆ‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و جۆر‌ه كاران‌ه جیاوازه‌‪.‬‬ ‫هه‌وڵبد‌ه به‌رنامه‌رێژییه‌ك ‌ی‬ ‫ن������وێ بكه‌ی������ت ب������ۆ‬ ‫به‌ئه‌نجا مگه‌یا ند ن������ی‌‬ ‫كاره‌كانت‪ .‬واز له‌گۆشه‌گیر ‌ی‬ ‫بهێن‌ه له‌هه‌ندێ������ك كات ‌ی‬ ‫نه‌شیاو‪ ،‬چونك‌ه كاردانه‌و ‌ی باش ‌ی نابێت له‌سه‌ر‬ ‫كه‌سایه‌تیاتان‪.‬‬ ‫رێگرییه‌كان������ ‌ی الیه‌ن������ ‌ی‬ ‫وا ‌ی‬ ‫س������ۆزدارییت‬ ‫لێكردوی������ت هه‌س������ت‬ ‫به‌نیگه‌ران ‌ی بكه‌ی‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌وازهێن������ان له‌كه‌له‌ره‌ق ‌ی‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی كێش������ه‌كانت چاره‌س������ه‌ر ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌روو ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و‌ه توانایه‌ك ‌ی باش������ت‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌میش������‌ه بۆئه‌نجامدان������ ‌ی‬ ‫كاره‌كانت بیر له‌رابردووت‬ ‫ده‌كه‌یته‌و‌ه ئه‌مه‌ش كارێك ‌ی‬ ‫خ������راپ نیی������ه‌‪ .‬ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫ترس������تان له‌ئه‌نجام������دان‌و‬ ‫بڕیاردان له‌سه‌ر كاره‌كانت نه‌بێ‪.‬‬ ‫ل������ه‌م هه‌فته‌ی������ه‌دا بار ‌ی‬ ‫ده‌روونی������ت ئارامییه‌ك ‌ی‬ ‫باش به‌خ������ۆو‌ه ده‌بینێت‪،‬‬ ‫هه‌ستێك ‌ی باش������ت هه‌ی‌ه‬ ‫بۆ پێشبینیكردن ‌ی كار‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كان‪ .‬دان نان به‌هه‌ڵه‌كانت‬ ‫شتێك ‌ی ئاسایه‌‌و الت گران نه‌بێت‪.‬‬ ‫به‌ر له‌و‌ه ‌ی كارێك ئه‌نجام‬ ‫ب������د‌ه ‌ی بیر له‌س������وود ‌ی‬ ‫داهاتوو ‌ی خۆت بكه‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌وڵبد‌ه كۆنترۆڵ ‌ی خۆت‬ ‫بكه‌ی������ت‌و به‌رژه‌وه‌ن������د ‌ی‬ ‫خۆت له‌ب������ه‌ر چاو بگریت ن������ه‌ك ئه‌وند‌ه‬ ‫كه‌سێك ‌ی عاتف ‌ی بیت‪ ،‬به‌گوێ ‌ی ئه‌قڵت بك‌ه‬ ‫تاوه‌كو دواتر په‌شیمان نه‌بیته‌وه‌‪.‬‬

‫زیادیكردووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌هۆی ئه‌و ده‌عوه‌ت‌ه‬ ‫زۆران������ه‌ی ك‌ه الیه‌ن������‌ه جۆربه‌جۆره‌كان‬ ‫س������ازیده‌ك‌هن‌و س������ه‌ركرده‌ی الیه‌ن������‌ه‬ ‫سیاسییه‌كانی بۆ بانگهێشت ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫س������ه‌ره‌تای ئه‌م نه‌ریته‌ش‪ ،‬جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بانی سه‌ركۆمار دایهێنا‪.‬‬ ‫تاڵه‌بانی‪ ،‬دوو هه‌فته‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫له‌كۆشكی س������ه‌الم ده‌عوه‌تێكی گه‌وره‌ی‬ ‫بۆسه‌ركرده‌‌و نوێنه‌ری لیست‌ه براوه‌كانی‬ ‫هه‌ڵبژاردن������‌ه په‌رله‌مانییه‌ك������ه‌ی عێراق‬ ‫س������ازكرد‪ ،‬ك‌ه به‌وته‌ی به‌ش������داربووانی‬ ‫ده‌عوه‌ته‌كه‌‪ ،‬به‌"خوانێكی به‌له‌زه‌ت" ناوبرا‪.‬‬ ‫ئه‌م ده‌عوه‌تانه‌‪ ،‬ئێستا به‌"خوانی سیاسیی"‬ ‫ناویان ده‌ركردووه‌‪.‬‬ ‫ماوه‌ی چه‌ند س������اڵێك‌ه هیچ كام له‌ئه‌یاد‬ ‫عه‌ل���ل��اوی‌و ئه‌حم������ه‌د چه‌له‌ب������ی‪ ،‬دوو‬ ‫كه‌س������ایه‌تیی سیاسیی عێراق یه‌كتریان‬ ‫نه‌دیب������وو‪ ،‬به‌اڵم ب������ۆ ده‌عوه‌تێكی عادل‬ ‫عه‌بدولمه‌هدی‪ ،‬هه‌ردووكیان ئاماده‌بوون‌و‬ ‫له‌وێ یه‌كتریان بینی!!‬

‫خوانه‌كه‌ی تاڵه‌بانی‪ :‬پڕ له‌خواردنی‬ ‫به‌له‌زه‌ت‬ ‫ب������ه‌اڵم گه‌وره‌ترین خوانی سیاس������یی‌و‬ ‫گرنگترینیان‪ ،‬ئه‌وه‌بوو ك‌ه جه‌الل تاڵه‌بانی‬ ‫سه‌ركۆمار سازیكرد‪ ،‬ئه‌و له‌كۆشكی سه‌الم‬ ‫خوانێكی گه‌وره‌ی سازكرد‌و به‌خواردنی‬ ‫جۆربه‌جۆر رازاندییه‌وه‌‪ ،‬به‌جۆرێك ك‌ه‬ ‫س������ه‌ركرده‌یه‌كی وه‌ك عه‌ممار حه‌كیم‪،‬‬ ‫سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی بااڵی ئسسالمیی ك‌ه‬ ‫یه‌كێك‌ه له‌گه‌وره‌ترین حیزبی شیعه‌كان‪،‬‬ ‫به‌"خواردنی به‌له‌زه‌ت" ناویبرد‪.‬‬ ‫عه‌ممار حه‌كیم به‌شه‌رقولئه‌وسه‌تی راگه‌یاند‬

‫فه‌خامه‌تی‬ ‫"ئه‌و خوان������ه‌ی ك‌ه‬ ‫س������ه‌رۆك جه‌الل تاڵه‌بانی س������ازیكرد‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ دۆست‌ه ئازیزه‌كانمان له‌سه‌ركرد‌ه‬ ‫عێراقییه‌كان‪ ،‬نانمان خوارد‪ ،‬به‌خواردنی‬ ‫به‌له‌زه‌ت رازێنرابوویه‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌بۆچوونی حه‌كیم‪ ،‬ئه‌و خواردن‌ه به‌له‌زه‌تانه‌‪،‬‬ ‫"نیش������انه‌ی زه‌وقی گه‌وره‌ی فه‌خامه‌تی‬ ‫سه‌رۆك تاڵه‌بانیی‌ه له‌هه‌ڵبژاردنی خواردن‌ه‬ ‫عێراقییه‌كان‪ ،‬جا چ عه‌ره‌بییه‌كانی یاخود‬ ‫كوردییه‌كان‪ ،‬ك‌ه فره‌‌و هه‌مه‌جۆر بوون"‪.‬‬ ‫ئه‌و سفره‌‌و خوانه‌ی تاڵه‌بانی‪ ،‬به‌چه‌ندین‬ ‫جۆر برنجی سپی‌و برنج به‌ڕووببه‌هه‌نار‌و‬ ‫ساو‌هر‌و كفته‌ی كۆیی‌و شله‌ی باینجان‌و‬ ‫فاس������ۆلیای س������پی‌و كه‌بابی سلێمانیی‬ ‫كه‌مچه‌وریی‌و تكه‌‌و مریش������كی برژاو‌و‬ ‫ماسی‌و ماستی هه‌ولێر‪ ،‬رازێنرابوویه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم گرنگترین خواردنی سه‌ر سفره‌‌و‬ ‫خوانه‌ك������ه‌ی تاڵه‌بانی ك‌ه هه‌رگیز له‌هیچ‬ ‫خوانێكی نابڕێت‪" ،‬ق‌هل‌و شله‌ی بامێ"‬ ‫بوو‪.‬‬ ‫س������ه‌ركۆماری عێ������راق به‌رۆژنام������ه‌ی‬ ‫شه‌رقولئه‌وس������ه‌تی وت "له‌ئه‌زموون������ی‬ ‫پێشوومدا به‌خوانێك ده‌ستمپێكرد‪ ،‬به‌و‬ ‫هیوای������ه‌ی ئه‌م خوان������ه‌‪ ،‬ببێت‌ه خوانێكی‬ ‫سیاسیی"‪ .‬تاڵه‌بانی هیوادار‌ه ئه‌م سفره‌‌و‬ ‫خوان‌ه ببێت‌ه هۆی توانه‌وه‌ی به‌س������ته‌ڵه‌كی‬

‫خوانه‌كه‌ی تاڵه‌بانی‪ ،‬ته‌ندروست‌ه‬ ‫به‌ده‌ستوری سه‌ركۆمار‪ ،‬سه‌ركرد‌ه‬ ‫عێراقییه‌كانی دیكه‌ش كه‌وتوونه‌ت‌ه‬ ‫رازاندنه‌وه‌ی س������فره‌‌و خوان بۆ‬ ‫سه‌ركرد‌ه عێراقییه‌كان‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌وان نانی ئێواره‌شی تێده‌كه‌وێت‌و‬ ‫به‌دوایش������یدا دانوس������تانه‌كان‬ ‫ده‌س������تپێده‌كات ك������‌ه به‌یه‌كجار‬ ‫قورس������یی خواردنه‌كه‌‌و قورسیی‬ ‫دانوستانه‌كان‪ ،‬ته‌نگ به‌میوانه‌كان‬ ‫هه‌ڵده‌چنێ������ت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی تاڵه‌بانی‬ ‫وه‌ها نییه‌‪.‬‬ ‫سه‌ركرده‌یه‌كیلیستیئیئتیالفینیشتمانی‬ ‫به‌رۆژنامه‌ك‌ه ده‌ڵێت‪ :‬خوانه‌كه‌ی تاڵه‌بانی‪،‬‬ ‫نانی نیوه‌ڕۆ بوو‌و زۆر ته‌ندروس������تیش‬ ‫بوو‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی ج������ۆری خواردنه‌كان‬ ‫كه‌مچه‌وری������ی بوون‌و كه‌ش������وهه‌وایه‌كی‬ ‫ئاسووده‌ش به‌سه‌ر خوانه‌كه‌و‌ه دیاربوو‪.‬‬ ‫سیاسیی‌ه قه‌ڵه‌وه‌كان‬ ‫له‌كاتێكدا به‌ش������ێك له‌خه‌ڵكی ئه‌م واڵت‌ه‬ ‫له‌هه‌ژاریی������دا ده‌ژین‌و به‌پێ������ی داتاكان‬ ‫نزیكه‌ی ‪%20‬ی دانیش������تووانی عێراق‬ ‫له‌سه‌ر هێڵی هه‌ژاریین‪ ،‬به‌اڵم رۆژ به‌ڕۆژ‬ ‫سیاسییه‌كانی ئه‌م واڵت‌ه قه‌ڵه‌و ده‌بن‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌ركرد‌ه سیاسییه‌ی عێراق ك‌ه بۆ‬ ‫رۆژنامه‌ی شه‌رقولئه‌وسه‌ت دواو‌ه ده‌ڵێت‬ ‫له‌كاتێك������دا ئێمه‌ی سیاس������یی وه‌رزش‬ ‫ناكه‌ین‪ ،‬به‌تایبه‌تی رۆیشتن بۆماوه‌یه‌كی‬ ‫زۆر‪ ،‬به‌ڵك������و به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ب������ه‌رده‌وام‬ ‫داده‌نیش������ین‪ ،‬له‌به‌رئ������ه‌و‌ه ئه‌م س������فره‌‌و‬ ‫خوانانه‌ی س������ازده‌كرێن بوونه‌ت‌ه ئه‌رك‬ ‫له‌سه‌ر ته‌ندروستییمان‪.‬‬ ‫سیاسه‌تمه‌داره‌ك‌ه كه‌ناوی خۆی ئاشكرا‬ ‫نه‌ك������ردوو‌ه ئاماژ‌ه بۆ ئ������ه‌وه‌ش ده‌كات‬ ‫ك‌ه سیاس������یی‌ه عێراقییه‌كانی ئێس������تا‬ ‫به‌ده‌س������ت قه‌ڵه‌ویی‌و به‌رزی������ی رێژه‌ی‬ ‫كۆلیسترۆڵی خوێنه‌و‌ه ده‌ناڵێنن‪ ،‬به‌تایبه‌تی‬ ‫به‌ته‌مه‌نه‌كانیان‪ ،‬ئه‌م‌ه جگ‌ه له‌شه‌كره‌‪.‬‬ ‫به‌هۆی سروشتی كاره‌كه‌یان‌و بارودۆخی‬ ‫ئاسایشییه‌وه‌‪ ،‬ناتوانیین بۆماوه‌یه‌كی باش‬ ‫له‌ن������او خه‌ڵكدا بگه‌ڕێین‪ ،‬به‌ڵكو زۆربه‌ی‬ ‫جار ئوتۆمبێلیگولـلـه‌نه‌بڕ به‌كارده‌هێنین‌و‬ ‫به‌رده‌وام داده‌نیشین‪.‬‬

‫ی ئه‌مریكا‬ ‫ی سه‌رۆكه‌كان ‌‬ ‫ی سامان ‌‬ ‫سه‌رچاو ‌ه ‌‬

‫سه‌رچاو‌ه ‌ی سامان ‌ی سه‌رۆكه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌مریكاله‌یه‌كترجیاوازه‌‪،‬هه‌ندێكیان‬ ‫داهات������ ‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانیان������ه‌‌و‬ ‫هه‌ندێكیان پشتبه‌ستن‌ه به‌كۆیله‌كان‌و‬ ‫نه‌وت‌و وتار‌و به‌شێكیشیان پشتیان‬ ‫به‌میرات به‌ستووه‌‪.‬‬ ‫بیل كلینتۆن به‌درێژایی ‪40‬ساڵ ‌ی‬ ‫راب������ردوو ده‌وڵه‌مه‌ندترینیان بووه‌‪،‬‬ ‫كلینتۆن ك‌ه زۆر ‌ی پێخۆش‌ه به‌كوڕ‌ه‬ ‫فه‌قیره‌ك������‌ه ناو ‌ی بێن������ن‌و خه‌ڵك ‌ی‬ ‫ویالیه‌ت ‌ی كه‌نساس‌ه س������امانه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫خ������ۆ ‌ی ده‌دات له‌نزیك‌ه ‌ی ‪38‬ملیۆن‬ ‫دۆالر‪ .‬له‌س������ه‌رده‌م ‌ی نوێ������دا هیچ‬ ‫سه‌رۆكێك له‌و ده‌وڵه‌مه‌ندتر نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫جگه‌ل‌ه سه‌رۆك جۆن كنێدی‌‪.‬‬ ‫هه‌ر بۆ به‌راورد رۆژنام‌ه ‌ی سه‌ند‌ه ‌ی‬ ‫تایمز نوس������یویه‌ت ‌ی ك������‌ه ریچارد‬ ‫نیكس������ۆن‌و جیراڵ������د ف������ۆرد ك‌ه‬ ‫به‌پشتیوانیكردن ‌ی ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان‬ ‫تۆمه‌تباركراون‪ ،‬ل������ه‌دوا ‌ی مردن ‌ی‬ ‫خۆیان جگه‌ل‌ه س������امانێك ‌ی ئاسایی‬ ‫هیچیان به‌جێنه‌هێشتوو‌ه به‌به‌راورد‬ ‫له‌گه‌ڵ سه‌رۆك كلینتۆن‪.‬‬ ‫كلینتۆن له‌ژێر چاودێریی نه‌نكی‌‌و‬ ‫باپیریدا پێگه‌ی������و‌ه ك‌ه دوكانێك ‌ی‬

‫سه‌وز‌ه فرۆشییان هه‌بوو‌ه له‌ساوس‬ ‫ئه‌مریكا‪ .‬كلینت������ۆن خۆ ‌ی ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫پێش������بینیم نه‌ده‌كرد ببم‌ه خاوه‌ن‬ ‫س������امان‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رامبه‌ر كتێب ‌ی‬ ‫بیره‌وه‌رییه‌كانی ‪15‬ملیۆن دۆالر ‌ی‬ ‫ده‌س������تكه‌وت ك‌ه ل������‌ه ‪1008‬الپه‌ڕ‌ه‬ ‫پێكهاتووه‌‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ش پاره‌یه‌ك ‌ی‬ ‫زۆر ‌ی ده‌س������تكه‌وتوو‌ه به‌ه������ۆ ‌ی‬ ‫پێشكه‌شكردن ‌یموحازه‌ره‌كانیه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندترین سه‌رۆك ‌ی ئه‌مریكا‬ ‫جۆرج واشنتۆن ‌ی یه‌كه‌م سه‌رۆك ‌ی‬ ‫ئ������ه‌و واڵت‌ه بوو‌ه ك‌ه س������اڵ ‌ی ‪1789‬‬

‫رێ������ژ‌ه ‌ی ‪‌ %2‬ی بودج‌ه ‌ی گش������تیی به‌وت‌ه ‌ی چاودێ������ران په‌یوه‌ندییه‌ك‬ ‫واڵت ‌ی هه‌ب������ووه‌‪ ،‬ك������‌ه له‌بنه‌ڕه‌تدا هه‌ی‌ه له‌نێوان وه‌رگرتن ‌ی پۆس������ت‌و‬ ‫جوتیارێك ‌ی به‌خت������ه‌و‌هر‌و زیره‌ك س������ه‌ركه‌وتن له‌كاردا‪ ،‬نموونه‌شیان‬ ‫بوو‌ه ك‌ه خه‌ریك ‌ی چاندن ‌ی تووتن ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه سه‌رۆك هیربرت هۆڤه‌ر‬ ‫بووه‌‪300 ،‬كۆیله‌یش ‌ی له‌كێڵگه‌كه‌یدا به‌و‌ه تۆمه‌تبارك������راو‌ه ك‌ه خاوه‌ن ‌ی‬ ‫له‌ویالیه‌ت������ ‌ی ڤێرجینی������ا هه‌بووه‌‪ ،‬سیاس������ه‌تێك ‌ی خراپ بوو‌ه له‌بوار ‌ی‬ ‫واشنتۆن شه‌رابیش ‌ی دروستكردووه‌‪ ،‬ئابووریی������دا‪ ،‬به‌اڵم س������امانێك ‌ی‬ ‫به‌پێ������ ‌ی هه‌ندێ������ك س������ه‌رچاو‌ه زۆریش ‌ی بۆ خۆ ‌ی پێكه‌وه‌ناوه‌‪.‬‬ ‫سامانه‌ك‌ه ‌ی ‪525‬ملیۆن دۆالر بووه‌‪ .‬له‌سااڵن ‌ی دواییشدا ئه‌و سه‌رۆكان‌ه‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی س������ه‌رۆكه‌كان ‌ی ئه‌مریكا له‌الی������ه‌ن كۆمپانیاكانه‌و‌ه پاره‌یه‌ك ‌ی‬ ‫له‌س������ه‌د‌ه ‌ی ن������ۆزده‌دا‪ ،‬له‌وان������ه‌ش زۆریان خرای‌ه به‌رده‌ست له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌براهام لینكۆڵن س������ه‌ر به‌چین ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ك‌ه ببن‌ه ئه‌ندام له‌ئه‌نجومه‌ن ‌ی‬ ‫ناوه‌ند بوون ك‌ه س������امان ‌ی خۆیان به‌ڕێوه‌بردن ‌ی كۆمپانیاكاندا‪ ،‬وه‌ك‬ ‫له‌ڕێ ‌ی هێز ‌ی كه‌س������ێتیی خۆیانه‌و‌ه فۆرد‌و نیكسۆن‪.‬‬ ‫ده‌س������تكه‌وتوو‌ه نه‌ك له‌ڕێ ‌ی كڕین ‌ی‬ ‫نفوزه‌وه‌‪ ،‬میراته‌كه‌شیان كه‌متر بوو‌ه‬ ‫له‌میلیۆنێك دۆالر ‌ی ئێستا‪.‬‬ ‫له‌سه‌د‌ه ‌ی بیسته‌میش������دا‪ ،‬سامان ‌ی‬ ‫میرات ‌ی له‌خێزان‌ه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانه‌و‌ه‬ ‫بووه‌ت‌ه ش������تێك ‌ی ب������او‪ ،‬بۆنموون‌ه‬ ‫تی������ۆدۆر رۆزڤێڵ������ت‌و فرانكلین‌و‬ ‫هه‌روه‌ه������ا جۆرج بوش������ ‌ی باوك‌و‬ ‫بوش������ ‌ی كوڕ ‌ی ك‌ه جگ‌ه له‌میرات ‌ی‬ ‫خانه‌واده‌كه‌یان خاوه‌ن ‌ی كۆمپانیا ‌ی‬ ‫نه‌وتن له‌ته‌كساس‪.‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6/13‬‬

‫‪19‬‬

‫كۆندۆلیزا رایس‌و‬ ‫چیرۆك ‌ی‬ ‫سه‌ركه‌وتنی‬

‫نوسینی‌‪ :‬ئه‌نتۆنیا فیلیكس‬ ‫ی بۆ عه‌ره‌بی‌‪ :‬سه‌عید ئه‌لحسنی‌ه‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬ ‫ی بۆ كوردی‌‪ :‬رێباز زه‌نگه‌ن‌ه‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬

‫‪6‬‬

‫پێش������بینییه‌كان ‌ی بوش‪‌ -‬ی باوك سه‌باره‌ت به‌كۆندی‌‌و‬ ‫جۆرج‪‌ -‬ی كوڕ له‌جێی خۆیدابوون‪ ،‬چونك‌ه ئاڵوگۆڕكردن ‌ی‬ ‫هه‌ست ‌ی هاوبه‌ش ‌ی هه‌ردووكیان رایه‌ڵه‌یه‌ك ‌ی له‌دۆستایه‌تی‌‌و‬ ‫دڵسۆزیی‌‌و رێز ‌ی له‌نێوانیاندا درووستكرد‪ ،‬له‌ئه‌نجامیشدا‬ ‫پش������ك ‌ی كۆند ‌ی ال ‌ی جۆرج‪‌ -‬ی كوڕ زۆر به‌رزبووه‌وه‌‪،‬‬ ‫كاتێك بڕی������اری ده‌س������تپێكردن ‌ی هه‌نگاوه‌كان ‌ی تر ‌ی‬ ‫كاروان‌ه سیاسییه‌ك‌ه ‌ی دا‪.‬‬ ‫هاوین������ ‌ی ‪ 1998‬له‌میان������ ‌ی پش������وویه‌ك ‌ی كورت������دا‬ ‫كه‌هه‌ردووكیان له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵ‌ه ‌ی بوش له‌كینیبك بۆرت‬ ‫به‌سه‌ریانبرد‪ ،‬جۆرج ‌ی كوڕو كۆند ‌ی وتووێژێك ‌ی چڕیان‬ ‫له‌بار‌ه ‌ی زنجیره‌یه‌ك پرس ‌ی هه‌نوكه‌ی ‌ی جیهانی ‌ی گرنگه‌و‌ه‬ ‫ئه‌نجام������دا‪ ،‬له‌و كاته‌دا حاكمه‌ك‌ه (ب������وش‪‌ -‬ی كوڕ‪ .‬و)‬ ‫بیر ‌ی له‌خۆپااڵوتن بۆ سه‌رۆكایه‌ت ‌ی ده‌كرده‌وه‌‌و ده‌یزان ‌ی‬ ‫هاوڕێك‌ه ‌ی ئه‌توانێت زانیاری ‌ی كورت‌و روون‌و راشكاو ‌ی‬ ‫بدات ‌ێ له‌بار‌ه ‌ی پرس‌ه ئاڵۆزه‌كان‪ .‬هیچكامیان له‌و جۆر‌ه‬ ‫مرۆڤان‌ه نه‌بوون ك‌ه حه‌زیان له‌قسه‌كردن‌و چا ‌ی خواردنه‌و‌ه‬ ‫بێت له‌كات ‌ی خاوبوونه‌و‌ه ‌ی دوا ‌ی وه‌رزشكردندا‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌كات ‌ی راكردن له‌س������ه‌ر ماش������ێن ‌ی جواڵو‌ه ‌ی تایبه‌ت‬ ‫به‌راكردندا گفتوگۆیان ده‌كرد‪ ،‬یان له‌كات ‌ی تێگرتن ‌ی‬ ‫تۆپدا له‌و كاتان‌ه ‌ی یار ‌ی گۆڵفیان ده‌كرد‪ ،‬ته‌نانه‌ت له‌كات ‌ی‬ ‫راوه‌ماس������یدا ك‌ه له‌راس������تیدا كۆند ‌ی راوه‌ماس ‌ی باش‬ ‫نه‌ده‌زانی‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌و كار‌ه ‌ی بۆ جۆرج‪‌ -‬ی كوڕ‌و باوك ‌ی‬ ‫جێهێشت‪ ،‬هه‌روه‌ك حه‌زیش ‌ی له‌ئاو نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵكو له‌به‌ر‬ ‫هه‌ردوو هاوڕێیه‌ك‌ه ‌ی ناچاربوو بچێت بۆ ئه‌و شوێنه‌‪.‬‬ ‫كۆند ‌ی ئه‌و كار‌ه به‌مشێوه‌ی‌ه باسده‌كات‌و ده‌ڵێت‪" :‬من‬ ‫له‌نێو ده‌ریادا تووش������ ‌ی س������ه‌رخوالنه‌و‌ه نابم‪ ،‬به‌اڵم زۆر‬ ‫حه‌زم له‌ئاو نییه‌‌و به‌دڵنیاییشه‌و‌ه ماس ‌ی راوناكه‌م‪ ،‬ئه‌رك ‌ی‬ ‫راوكردن ‌ی ماسیم بۆسه‌رۆك‌و حاكم بوش جێهێشت‌و‬ ‫هه‌ر به‌ته‌نها داده‌نیشتم‌و قس������ه‌مده‌كرد‪ .‬زۆر قسه‌مان‬ ‫له‌بار‌ه ‌ی ره‌وش ‌ی هێز‌ه چه‌كداره‌كان ‌ی ئه‌مریكا‌و سیستم ‌ی‬ ‫به‌رگری به‌مووشه‌ك ‌ی بالستیی كرد"‪.‬‬ ‫جۆرج‪‌ -‬ی كوڕ راهاتبوو له‌سه‌ر پرسیاركردن ‌ی وه‌ك ‪:‬‬ ‫"سه‌باره‌ت به‌په‌یوه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵ رووسیا چیده‌ڵێی‌؟‬ ‫ئ‌ه ‌ی ده‌ربار‌ه ‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵ چین؟ ئ‌ه ‌ی سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ره‌وش ‌ی س������وپا؟"‪ .‬ئاڵوگۆڕكردن ‌ی ئه‌م جۆر‌ه گفتوگۆ‬ ‫ماندوكه‌رانه‌‪ ،‬سه‌ره‌تا ‌ی په‌یوه‌ندیی‌ه درێژخایه‌نه‌ك‌ه ‌ی نێوان‬ ‫كۆندی‌‌و جۆرج‪‌ -‬ی كوڕ بوون‌و رێگه‌خۆش������كه‌ربوون‬ ‫بۆئه‌و‌ه ‌ی كۆند ‌ی ببێت‌ه نزیكترین راوێژكار ‌ی سیاسه‌ت ‌ی‬ ‫ده‌ره‌و‌ه ‌ی بوش‪.‬‬ ‫له‌كۆتای������ ‌ی س������اڵ ‌ی ‪1999‬دا كاتێك ج������ۆرج‪‌ -‬ی كوڕ‬ ‫هه‌ڵمه‌ت‌ه س������ه‌رۆكایه‌تییه‌ك‌ه ‌ی ده‌ستپێكرد‪ ،‬ناو ‌ی كۆند ‌ی‬ ‫خس������ت‌ه ریزبه‌ند ‌ی س������ه‌ره‌و‌ه له‌لیس������ت ‌ی رێنمایییكار‌ه‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كان ‌ی سیاس������ه‌ت ‌ی ده‌ره‌وه‌دا‪ .‬كۆند ‌ی واز ‌ی له‌و‬ ‫پۆس��‌ه ئیداریی‌ه ‌ی هێنا ك‌ه له‌و كاته‌دا له‌زانكۆ ‌ی ستانفۆرد‬ ‫هه‌یبوو و ده‌ستیكرد به‌خستنه‌ڕوو ‌ی كۆمه‌ڵیك بژارد‌ه‬ ‫ك‌ه له‌و كاته‌دا له‌به‌رده‌میدا وااڵبوون‪ ،‬بیر ‌ی له‌وه‌كرده‌و‌ه‬ ‫ك‌ه هاوكات له‌گه‌ڵ مه‌ش������قپێكردن ‌ی ئ������ه‌و پاڵێوراو‌ه ‌ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌ت ‌ی له‌بابه‌ته‌كان ‌ی كاروبار ‌ی ده‌ره‌وه‌دا‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫هه‌موو ئه‌و بواران‌ه له‌به‌رده‌میدا به‌كراوه‌ی ‌ی بهێڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌كات ‌ی ده‌ستپێكردن ‌ی هه‌ڵمه‌ته‌كه‌دا كۆند ‌ی وایده‌زان ‌ی‬ ‫ئه‌و كار‌ه به‌ته‌نها به‌ش������ێك له‌كاته‌ك‌ه ‌ی ده‌بات‌و كاره‌ك‌ه‬ ‫له‌ده‌ركه‌وتن ‌ی ئاش������كرا ‌ی لێره‌و له‌و ‌ێ له‌هه‌ند ‌ێ بۆنه‌دا‬ ‫كورت خۆ ‌ی ده‌نوێنێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ پێدان ‌ی چه‌ند دانیشتنێك ‌ی‬ ‫رێنوێنیكارانه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر زوو خاتوو دیبۆرا كارسۆن‪‌ -‬ی‬ ‫هاوڕێ ‌ی ك‌ه له‌ساڵ ‌ی ‪1992‬له‌هه‌ڵمه‌ت‌ه سه‌رۆكایه‌تییه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫كلینت������ۆن‪-‬دا كاریكردبوو‪ ،‬پێش������بینییه‌كان ‌ی كۆند ‌ی‬ ‫راستكرده‌وه‌‪.‬‬ ‫دیبۆرا ده‌ڵێت‪" :‬كاتێك سه‌باره‌ت به‌بابه‌ته‌ك‌ه قسه‌مانكرد‪،‬‬ ‫كۆند ‌ی وایده‌زان ‌ی ته‌نها چه‌ند قس������ه‌یه‌ك س������ه‌باره‌ت‬ ‫به‌بابه‌ت ‌ی ئاسایش ‌ی نه‌ته‌وه‌ی ‌ی پێش������كه‌ش ده‌كات‪ .‬ئه‌و ‌ێ‬ ‫رۆژ ‌ێ پێیوتم‪" :‬له‌واقیعدا نابم‌ه به‌شێك له‌هه‌ڵمه‌ته‌كه‌"‪.‬‬ ‫وایده‌زان ‌ی له‌گ������ه‌ڵ ئه‌ندامان ‌ی هه‌ڵمه‌ته‌ك������ه‌دا ده‌چێت‬ ‫بۆئه‌و‌ه ‌ی هه‌ند ‌ێ قس‌ه له‌بار‌ه ‌ی بابه‌ت ‌ی ئاسایش ‌ی نه‌ته‌وییه‌و‌ه‬ ‫پێشكه‌ش بكات! پێموت‪" :‬باشه‌‪ ،‬كه‌مێك چاوه‌ڕوان به‌‪.‬‬ ‫تۆ هه‌ڵمه‌ت ‌ی هه‌ڵبژاردن نازانیت‪ .‬به‌شدار ده‌بیت له‌ته‌واو ‌ی‬ ‫ئاماده‌كارییه‌كاندا‪ ،‬ئه‌وه‌ش ده‌ستبه‌ج ‌ێ روونادات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌روه‌ك چۆن ئه‌و جۆر‌ه كاران������‌ه به‌ڕێوه‌ده‌چن‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ده‌زانن چۆن راتبكێشن‌ه نێو هه‌ڵمه‌ته‌كه‌یانه‌وه‌‪ .‬تۆ باس ‌ی‬ ‫بابه‌ته‌كان ‌ی ئاسایش ‌ی نه‌ته‌وه‌ییم بۆ ناكه‌یت‪ ،‬به‌ڵكو باس ‌ی‬ ‫س������ه‌رجه‌م ئه‌و بابه‌ت‌ه جۆراوجۆران‌ه ده‌كه‌یت ك‌ه له‌كات ‌ی‬ ‫خۆیدا داوات ل ‌ێ ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫پاش ده‌س������تپێكردن ‌ی هه‌ڵمه‌ته‌ك‌ه له‌گه‌ڵیدا قسه‌مكرد‌و‬ ‫پێیوتم‪" :‬ئه‌زان ‌ی تۆ راستت ده‌كرد"‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /6 /13‬‬

‫ژماره ‪28‌:‬‬

‫‪SENSE AND‬‬ ‫‪SENSIBILITY‬‬ ‫ئا‪ :‬بێساران فه‌یرۆز حه‌سه‌ن‬

‫ده‌رهێنه‌ر‪ :‬ئه‌نگ ل ‌ی‬ ‫سینارسۆ‪ :‬ئێما تۆمسۆن‬ ‫(له‌سه‌ر بنه‌ما ‌ی ڕۆمانێك ‌ی‬ ‫جین ئۆستن)‬ ‫ئه‌كته‌ره‌كان‪ :‬ئێما تۆمسۆن‪،‬‬ ‫كه‌یت وینسلێت‪ ،‬هیو گرانت‪،‬‬ ‫ئاالن ریكمه‌ن‪ ،‬جه‌یمز فلیت‪،‬‬ ‫تۆم ویلكنسۆن‌و‪...‬‬ ‫به‌رهه‌م ‌ی به‌ریتانیا ‪1995‬‬ ‫مۆزیك‪ :‬پاتریك دۆیڵ‬ ‫چیرۆك������ ‌ی فیلمه‌ك‌ه له‌ش������ار ‌ی‬ ‫تۆكیۆ ڕوو ده‌دات‪ ،‬كه‌س������ایه‌تیی‌ه‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كان ‌ی ناو فیلمه‌ك‌ه بریتیی‌ه‬ ‫له‌دوو هاوواڵت ‌ی ئه‌مریك ‌ی ك‌ه هه‌ر‬ ‫یه‌كه‌یان بۆمه‌به‌س������تێك ‌ی تایبه‌ت‬ ‫هاتووه‌ت‌ه واڵت������ ‌ی ژاپۆن‪ ،‬خاڵێك ‌ی‬ ‫هاوبه‌ش ئه‌م دوو كه‌سایه‌تیی‌ه به‌یه‌ك‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬ئه‌ویش هه‌ستكردن‌ه‬ ‫به‌ته‌نهایی‌‌و نائومیدبوون‌ه له‌ژیان‪...‬‬ ‫فیلم ‌ی ونبوو ‌ی نێ������و وه‌رگێڕان‬ ‫یه‌كێ������ك ب������وو له‌فیلم������‌ه زۆر‬ ‫سه‌ركه‌وتووه‌كان ‌ی س������اڵ ‌ی ‪2003‬‬ ‫ك������‌ه له‌الی������ه‌ن ڕه‌خنه‌گران������ه‌و‌ه‬ ‫پێش������وازییه‌ك ‌ی زۆر ‌ی لێك������را‪.‬‬ ‫فیلمنامه‌یه‌ك ‌ی س������اده‌و س������اكار‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم له‌هه‌مان كات������دا به‌هێزو‬ ‫جوان‪ ،‬توان ‌ی خه‌اڵت ‌ی ئۆس������كار ‌ی‬ ‫باشترین فیلمنام‌ه بۆسۆفیا كۆپۆاڵ‬ ‫(ده‌رهێنه‌ر) كچ ‌ی گه‌ور‌ه ده‌رهێنه‌ر‬ ‫(فرانس������یس فۆرد كۆپ������ۆاڵ‪ ،‬ك‌ه‬ ‫به‌هۆ ‌ی دروس������تكردن ‌ی هه‌رس ‌ێ‬ ‫به‌ش‌ه فیلم ‌ی ‪)GODFATHER‬‬ ‫ناوێك ‌ی ئاش������نای‌ه له‌ال ‌ی سه‌رجه‌م‬ ‫س������ینه‌ماكاران‌و سینه‌مادۆستان ‌ی‬ ‫جیهان‪ ،‬بۆ ئ������ه‌م فیلم‌ه فه‌راهه‌م‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ده‌رهێن������ه‌ر زۆر س������ه‌ركه‌وتووان‌ه‬ ‫توانیویه‌ت ‌ی چۆنێت ‌ی دروستبوون ‌ی‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی نێوان دوو كاره‌كته‌ر ‌ی‬ ‫س������ه‌ره‌ك ‌ی ناو فیلمه‌ك‌ه دروست‬ ‫بكات‌و بینه‌رانیش ئاشنا ‌ی هه‌ست ‌ی‬ ‫ته‌نهایی‌‌و نائومێد ‌ی كه‌س������ایه‌ت ‌ی‬ ‫چیرۆك ‌ی فیلمه‌ك‌ه ‌ی بكات‪ .‬نواندن ‌ی‬ ‫بیل موره‌ی‌‌و سكارلێت جۆنسن‬ ‫له‌گه‌یاندن ‌ی هه‌س������ت ‌ی فیلمه‌ك‌ه بۆ‬ ‫بین������ه‌ر یه‌كێك������‌ه له‌هۆكاره‌كان ‌ی‬ ‫سه‌ركه‌وتن ‌ی ئه‌م فیلمه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ‌ی‬ ‫بیل مور‌ه ‌ی ك‌ه هه‌ست ده‌كرێت‬ ‫كه‌سایه‌ت ‌ی فیلمه‌ك‌ه به‌تایبه‌ت ‌ی بۆئه‌و‬ ‫داتاشراوه‌‪ ،‬له‌ڕاستیشدا به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌یه‌‪ ،‬چونك‌ه س������ۆفیا كۆپۆاڵ‬ ‫وتوویه‌ت ‌ی كه‌س������ایه‌ت ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی‬

‫‌‬

‫ی پایز ده‌كرێت ‌ه په‌یكه‌ر‬ ‫ژه‌نه‌راڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ختیار هه‌ڵه‌بجه‌ی ‌‬ ‫زیادله‌بیست‌و دوو‬ ‫ی‬ ‫ی كار ‌‬ ‫ساڵ ‌ه سه‌رقاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یكه‌رتاشییه‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫چه‌ندان پێشانگای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌ناوه‌وه‌و ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫واڵت‪،‬له‌دیمانه‌یه‌ك ‌‬ ‫نم نم دا باس له‌كارو‬ ‫چاالكیه‌كانی‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬گۆران‬

‫ئه‌كته‌ر ‌ی پیاو له‌م فیلمه‌دا به‌تایبه‌ت ‌ی‬ ‫ب������ۆ بیل مور‌ه ‌ی نووس������راوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ته‌نان������ه‌ت ئه‌گه‌ر م������ور‌ه ‌ی ڕۆڵ ‌ی‬ ‫نه‌نواندای‌ه ئه‌وا فیلمه‌كه‌ش دروست‬ ‫نه‌ده‌كرا‪ ،‬سۆفیا كۆپۆاڵ به‌شێك ‌ی‬ ‫زۆر ‌ی له‌فیلمنان������‌ه ‌ی فیلمه‌كه‌ی ‌ی‬ ‫تایبه‌ت ‌ی كردوو‌ه به‌ژیان ‌ی تایبه‌ت ‌ی‬ ‫خۆی‌‪.‬‬ ‫وێن‌ه ‌ی دیمه‌نه‌كان ‌ی ئ������ه‌م فیلمه‌‪،‬‬ ‫جوڵ������‌ه ‌ی جوان ‌ی كامێ������را له‌گه‌ڵ‬ ‫دیم‌هن‌و ڕه‌نگ ‌ی س������ه‌رنجڕاكیش‪،‬‬ ‫فیلمنامه‌یه‌ك������ ‌ی س������اده‌‌و بێوێنه‌‪،‬‬ ‫ده‌رهێنانێك ‌ی به‌هێ������ز‪ ،‬نواندن ‌ی‬ ‫س������ه‌ركه‌وتووانه‌‪ ،‬ئه‌مان‌ه هه‌مووی‬ ‫بین������ه‌ر بۆ نێو قواڵی������ ‌ی فیلمه‌ك‌ه‬ ‫په‌لكێش ده‌كات‪ ،‬به‌ده‌رله‌وه‌ش ئه‌م‬ ‫فیلم‌ه خاوه‌ن ‌ی ‪ 70‬خه‌اڵته‌‪ ،‬له‌وانه‌‪:‬‬ ‫خه‌اڵت ‌ی باش������ترین فیلمنام‌ه بۆ‬ ‫سۆفیا كۆپۆاڵ له‌مه‌راسیم ‌ی ئۆسكار‬ ‫‪ ،2004‬خه‌اڵت ‌ی ئه‌س������ینا ‌ی زێڕین‬ ‫بۆ س������ۆفیا كۆپۆاڵ له‌فێستیڤاڵ ‌ی‬ ‫نێوده‌وڵه‌ت ‌ی ئه‌سینا ـ یۆنان ‪،2003‬‬ ‫خه‌اڵت ‌ی به‌فتا بۆ باشترین ئێدیت ـ‬ ‫باشترین ئه‌كته‌ر ‌ی پیاو ـ باشترین‬ ‫ژن‌ه ئه‌كته‌ر له‌مه‌راس������ین ‌ی به‌فتا‬ ‫‪ ،2004‬خه‌اڵت ‌ی بۆدیل بۆباشترین‬ ‫فیلم������ ‌ی ئه‌مریك ‌ی له‌مه‌راس������یم ‌ی‬ ‫ی ‪BSFC‬‬ ‫بۆدی������ل ‪ ،2005‬خه‌اڵت ‌‬ ‫بۆ باشترین ده‌رهێنان ـ باشترین‬ ‫ئه‌كت������ه‌ر ‌ی پیاو ـ باش������ترین ژن‌ه‬ ‫ئه‌كته‌ر له‌ئه‌نجومه‌ن ‌ی ڕه‌خنه‌گران ‌ی‬ ‫ی ‪COFCA‬‬ ‫بۆستن ‪ ،2003‬خه‌اڵت ‌‬ ‫بۆ باش������ترین وێن‌ه ـ باش������ترین‬ ‫س������كرین پل������‌ه ‌ی له‌ئه‌نجومه‌ن������ ‌ی‬ ‫ڕه‌خنه‌گران ‌ی س������ه‌نته‌ر ‌ی ئۆهیۆ‬ ‫‪ ،2004‬خه‌اڵت������ ‌ی ‪ CFCA‬ب������ۆ‬ ‫باش������ترین س������ینه‌ماتۆگراف ـ‬ ‫باشترین سكرین پل‌ه ‌ی ـ باشترین‬ ‫ئه‌كته‌ر ‌ی پیاو له‌الیه‌ن ئه‌نجومه‌ن ‌ی‬ ‫ڕه‌خنه‌گران ‌ی ش������یكاگۆ ‪‌2004‬و‪،...‬‬ ‫پاڵێوراو بۆ س������ ‌ێ خه‌اڵت ‌ی تر ‌ی‬ ‫ئۆسكارو ‪ 59‬خه‌اڵت ‌ی تر‪.‬‬

‫به‌ختی������ار هه‌ڵه‌بجه‌ی ‌ی له‌س������اڵ ‌ی ‪1970‬‬ ‫له‌هه‌ڵه‌بج‌ه ‌ی شه‌هید له‌دایكبووه‌‌وله‌ساڵ ‌ی‬ ‫‪1987‬ه‌و‌ه ده‌س������ت ‌ی ب������ه‌كا ‌ی هونه‌ری ‌ی‬ ‫ك������ردووه‌‪ ،‬خاوه‌ن ‌ی چوار پێش������انگا ‌ی‬ ‫تایبه‌ته‌‌و به‌ش������دار ‌ی ل‌ه ‪ 28‬پێشانگا ‌ی‬ ‫هاوبه‌شدا كردوو‌ه له‌ناوه‌وه‌و ده‌ره‌و‌ه ‌ی‬ ‫واڵت‪ ،‬ئێستا خاوه‌ن ‌ی گه‌له‌ر ‌ی هونه‌ریی‌ه‬ ‫له‌سلێمان ‌ی پااڵس‌و به‌رپرس ‌ی گروپ ‌ی‬ ‫ته‌وه‌ن‌ه بۆ په‌یكه‌رتاشی‌‪.‬‬ ‫په‌یكه‌رێك بۆ حه‌م‌ه عومه‌ر‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و ماددان‌ه ‌ی له‌كاره‌كانیدا‬

‫به‌كاریان ده‌هێنێت ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ك‌ه جیاواز له‌هه‌موو په‌یكه‌رس������ازان ‌ی‬ ‫كوردستان ك‌ه سه‌ره‌تا كاره‌كه‌یان له‌قوڕ‬ ‫دروس������ت ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌و له‌گه‌چ دروست ‌ی‬ ‫ده‌كات‌و پاشتر ده‌ست به‌كار ‌ی داتاشین‬ ‫ده‌كات‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه تائێس������تاش له‌س������ه‌ر‬ ‫ئه‌رك������ ‌ی خ������ۆ ‌ی كار‌ه هونه‌رییه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌نجام ده‌دات‌و هاوكارێك ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی‬ ‫نییه‌‪" ،‬به‌اڵم هه‌ندێك هاوڕێ‌و دڵسۆز ‌ی‬ ‫هونه‌ر به‌ته‌مان هه‌ندێك له‌ئه‌ركه‌كانم‬ ‫بگرن‌ه ئه‌ستۆ ‌ی خۆیان"‪.‬‬ ‫به‌ختیار‪ ،‬له‌ئێستادا سه‌رقاڵ ‌ی په‌یكه‌رێك‌ه‬ ‫بۆ حه‌م‌ه عومه‌ر عوس������مان ‌ی شاعیر ‌‪-‬‬ ‫ژه‌نه‌ڕاڵی پای������ز‪‌-‬و زۆرب‌ه ‌ی كاره‌كان ‌ی‬ ‫ته‌واو بووه‌‪ ،‬ب������ه‌رز ‌ی په‌یكه‌ره‌ك‌ه چوار‬ ‫مه‌تره‌‪ ،‬به‌اڵم شوێنێك دیاری نه‌كراو‌ه‬ ‫بۆدانان������ی‌‪ ،‬بیرۆك‌ه ‌ی ئه‌م كاره‌ش������ ‌ی‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ س������اڵ ‌ی ‪"،2004‬ئه‌وكات‌ه‬ ‫ماكێتێكم بۆ كرد‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌ر نه‌بوون ‌ی‬ ‫ئیمكانیات‌و شوێن ‌ی كاركردن نه‌توانرا‬ ‫جێبه‌ج ‌ێ بكرێت"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬هۆكار ‌ی په‌یكه‌ر دروستكردن‬ ‫بۆ ئه‌و ش������اعیر‌ه ‌ی گه‌ڕانده‌و‌ه بۆئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ك������‌ه "حه‌م������‌ه عوم������ه‌ر جگه‌له‌جوان ‌ی‬ ‫ل‌هش‌والر‌و گه‌وره‌ی ‌ی تێكسته‌كان ‌ی ك‌ه‬ ‫پێموای‌ه نموون‌ه ‌ی له‌خۆرهه‌اڵتدا ده‌گمه‌نه‌‪،‬‬

‫به‌ختیار هه‌ڵه‌بجه‌ی ‌ی له‌دوایین ساتی هه‌لکۆڵینی ژه‌نه‌ڕاڵی پایز‬ ‫كه‌سێكیش������‌ه به‌هه‌موو واتایه‌ك مرۆڤه‌‪.‬‬ ‫ال ‌ی منیش مرۆڤایه‌ت ‌ی پێوه‌ر ‌ی یه‌كه‌م‌ه‬ ‫له‌ناوه‌ڕۆك������ ‌ی هه‌ر كارێك������دا"‪ ،‬بگر‌ه‬ ‫هیوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ده‌خواست ك‌ه ئه‌م كار‌ه ‌ی‬ ‫له‌برۆنز بكردایه‌‪" ،‬به‌اڵم له‌توانا ‌ی مادی ‌ی‬ ‫من به‌ده‌ر بوو"‪.‬‬ ‫به‌ختی������ار خوازی������ار ‌ی ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه ئه‌و‬ ‫په‌یكه‌ر‌ه ‌ی له‌باخ ‌ی گشت ‌ی یان پارك ‌ی‬ ‫نال ‌ی دابنرێت‪" ،‬چونك‌ه ئاسوود‌ه ده‌بم‬ ‫ك‌ه ببینم كاره‌كانم جوانییه‌ك ‌ی زیاتر‬ ‫ده‌به‌خشن‌ه دیمه‌ن ‌ی ش������ار"‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ش س������ێیه‌مین كار ‌ی هونه‌رمه‌ند‌ه‬

‫ك‌ه له‌سه‌ر ئه‌رك ‌ی خۆ ‌ی ئه‌نجام ‌ی داوه‌‪،‬‬ ‫"په‌یكه‌ر ‌ی نال ‌ی له‌قه‌زا ‌ی ش������اره‌زوور‌و‬ ‫گاڕه‌ش له‌پارك ‌ی ئازاد ‌ی دوو نمون‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌و كارانه‌ن ك‌ه له‌س������ه‌ر ئه‌رك ‌ی خۆم‬ ‫ئه‌نجامدراوه‌"‪.‬‬ ‫به‌ختیار هه‌ڵه‌بجه‌یی جگه‌ل‌ه كاره‌كان ‌ی‬ ‫پێش������وو ‌ی زۆرتر له‌دوایی������ن كار ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی ڕازییه‌‪" ،‬چونك������‌ه به‌ده‌ر له‌هه‌ر‬ ‫گرێبه‌س������ت‌و به‌رژه‌وه‌ندیه‌ك ‌ی سه‌پاو‬ ‫ئه‌نجامم������داوه‌‪ ،‬ئه‌و كاران‌ه ‌ی زاتم وه‌ك‬ ‫هه‌ر هونه‌رمه‌ندێ مامه‌ڵه‌یان بكات زیاتر‬ ‫خۆشه‌ویست‌و ئازیزن له‌الم"‪.‬‬

‫ی دنیس هاپه‌ر‬ ‫تێڕامانێك له‌سینه‌ما ‌‬ ‫‌ وه‌رگێڕانی‌‪ :‬ئارام مه‌حمود‬ ‫دنی������س هاپ������ه‌ر له‌ته‌مه‌ن ‌ی ‪74‬س������اڵیدا‌و‬ ‫به‌هۆ ‌ی نه‌خۆش ‌ی شێرپه‌نج‌ه ‌ی پرۆستاته‌و‌ه‬ ‫كۆچیدوای������ ‌ی كرد‪ ،‬ك������‌ه یه‌كێك بوو‬ ‫له‌كه‌س������ایه‌تیی‌ه گرنگه‌كان ‌ی س������ینه‌ما ‌ی‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ‌ی ئه‌مریكاو له‌گ‌ه‌ڵ ده‌رهێنه‌ران ‌ی‬ ‫وه‌كو پیت������ه‌ر باگدانڤیچ‌و جان كس������ ‌ێ‬ ‫ڤیتس‌و ڕۆب������ه‌رت ئاڵتمه‌ن ڕۆڵ ‌ی گرنگ ‌ی‬ ‫بین ‌ی له‌دامه‌زراندن ‌ی سینه‌ما ‌ی سه‌ربه‌خۆ ‌ی‬ ‫ئه‌مری������كادا‪ .‬دوا ‌ی ئ������ه‌و ده‌رهێنه‌ران������ ‌ی‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ‌ی وه‌كو فره‌نسیس فورد كاپوالو‬ ‫مارتین سكۆر سیزی‌‌و ود ‌ی ئالن‌و ده‌یڤد‬ ‫لینچ‌و جیم جاموش ده‌ركه‌وتن‪.‬‬ ‫ڕۆژنام������‌ه ‌ی گاردیه‌ن وه‌ك������و گه‌وره‌ترین‬ ‫شۆڕش������گێڕ ‌ی هۆلیوود‪ ،‬یاد ‌ی هاپه‌ر ‌ی‬ ‫كرده‌و‌ه ك‌ه هه‌میش‌ه پشتیوان ‌ی له‌سینه‌ما ‌ی‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ‌ی ئه‌مریكا ده‌كردو بێجگ‌ه له‌ڕۆڵ‬ ‫بینین له‌فیلمه‌كان ‌ی هۆلیووددا به‌موچه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫كه‌م له‌فیلم ‌ی سینه‌ماكاران ‌ی سه‌ربه‌خۆ ‌ی‬ ‫ئه‌مریكای ‌ی وه‌ك������و كاپوالو ده‌یڤد لینچ‌و‬ ‫جولین شنبلدا ڕۆڵ ‌ی بینیوه‌‪.‬‬ ‫دنیس هاپه‌ر ش������ێوازێك ‌ی تایبه‌ت ‌ی له‌ڕۆڵ‬ ‫بینیندا هه‌بوو و زۆر كات ڕۆڵ ‌ی نائاسایی‌‌و‬ ‫مه‌یخ������ۆرو دكتۆر ‌ی ده‌روون������ ‌ی ده‌بینی‌‪:‬‬ ‫وێنه‌گر ‌ی دێوان‌ه له‌فیلم ‌ی (ڕۆژ ‌ی دوایی‌)‪،‬‬ ‫نه‌خۆش له‌فیلم ‌ی (مه‌لمه‌ل ‌ی شین)‪ ،‬باوك ‌ی‬ ‫ئالووده‌بوو به‌مادد‌ه هۆشبه‌ره‌كان له‌فیلم ‌ی‬ ‫(ئه‌جه‌ل ‌ی هه‌ڵواسراو)و دوپاتكردنه‌و‌ه ‌ی ئه‌م‬ ‫ڕۆڵ‌ه له‌فیلم ‌ی (ماهیپران كاپوال)‪.‬‬ ‫ئه‌و فێرخواز ‌ی "میت������ۆد ‌ی ئاكتینگ"‬ ‫یان ش������ێواز ‌ی ئاكته‌ر ‌ی میتۆد شێواز ‌ی‬ ‫ئاكته‌ران ‌ی وه‌كو "مارلۆن براندۆ و جه‌یمز‬ ‫دین‌و ڕۆبه‌رت دنیرۆ و وارن بیت ‌ی له‌ژێر‬ ‫چاودێر ‌ی "ل ‌ی ستراسبێرگ" له‌ئاكتوارز‬ ‫س������تۆدیۆ بوو‪ ،‬له‌زیاتر له‌هه‌ش������تا فیلم ‌ی‬ ‫هۆلیوودو س������ه‌ربه‌خۆدا ڕۆڵ ‌ی سه‌ره‌كی‌‌و‬ ‫الوه‌ك������ ‌ی بینیوه‌‪ .‬دنیس هاپ������ه‌ر هاوڕێ ‌ی‬ ‫نزیك ‌ی جه‌یمز دین بوو و له‌فیلمه‌كان ‌ی دێوو‬ ‫شۆڕش ‌ی بێهۆكاردا له‌ڕۆڵ‌ه الوه‌كییه‌كاندا‬ ‫به‌یه‌كه‌و‌ه ده‌ركه‌وتن‪.‬‬ ‫له‌فیلم ‌ی دێودا ئه‌و گه‌نجێك ‌ی بیست سا‌ڵ‬ ‫بوو ك‌ه ڕۆڵ ‌ی كوڕ ‌ی "راك هادسۆن" ‌ی‬ ‫ملیۆن������ه‌ر ‌ی خ������اوه‌ن چاڵ������‌ه نه‌وته‌كان ‌ی‬ ‫ته‌گساس ‌ی بینی‌‪ ،‬هه‌روه‌ها هاپه‌ر له‌چه‌ند‬ ‫فیلمێك ‌ی وێس������تێرن ‌ی به‌ناوبانگدا ڕۆڵ ‌ی‬ ‫بینیو‌ه له‌وان������‌ه "ئیراد‌ه ‌ی ڕاس������ته‌قینه‌‌و‬ ‫كوڕان ‌ی كیت ‌ی ئالدر" له‌گ‌ه‌ڵ جان وین‌و‬ ‫"لوك ‌ی ده‌ستخۆش������ ‌ی ئارتور پن" له‌گ‌ه‌ڵ‬ ‫پۆل نیومه‌ن‪" ،‬ش������ه‌ڕ له‌ئۆك������ ‌ی كۆراڵ‌‌و‬ ‫له‌به‌رزه‌خه‌و‌ه تا ته‌كس������اس" ده‌رهێنان ‌ی‬ ‫هێنر ‌ی هاتاوی‌‪.‬‬

‫ئیز‌ه ڕایده‌ر و‬ ‫سینه‌ما ‌ی سه‌ربه‌خۆ ‌ی ئه‌مریكا‬ ‫دنیس هاپه‌ر س������اڵ ‌ی ‪ 1969‬به‌هاوكار ‌ی‬ ‫پیته‌ر فونداو به‌بودج‌ه ‌ی ‪400‬هه‌زار دۆالر‬ ‫كار ‌ی ده‌رهێنان ‌ی بۆ فیلم ‌ی س������ه‌ربه‌خۆو‬ ‫ی ڕایده‌ر ‪Easy Rider‬‬ ‫نه‌ناسراو ‌ی ئیز ‌‬ ‫ئه‌نجامدا‪ ،‬ك‌ه یه‌كێك������‌ه له‌ڕادیكاڵترین‌و‬ ‫وروژێنه‌رترین فیلمه‌كان ‌ی ئه‌مریكا‪ ،‬بگر‌ه‬ ‫یه‌كێك‌ه له‌فیلم‌ه سه‌ره‌تاییه‌كان ‌ی سینه‌ما ‌ی‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ‌ی ئه‌مریكا‪ .‬ئه‌م فیلم‌ه وێنه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ڕاس������ته‌قین‌ه ‌ی جیاوازیی������ه‌كان‌و دابڕان ‌ی‬ ‫ڕۆش������نبیری‌‌و ژیان������ ‌ی ئه‌مریكاییه‌كان ‌ی‬ ‫كۆتایی ده‌یه‌كان ‌ی شه‌س������ت ده‌خات‌ه ڕوو‪،‬‬ ‫دنیس به‌بیرێك ‌ی ت������ه‌واو ئاڤانگارده‌وه‌و‬ ‫له‌ژێر كاریگه‌ر ‌ی شۆڕش������ ‌ی ڕۆشنبیری‌‌و‬ ‫ئانارشیس������تی ده‌ی‌ه ‌ی شه‌ست‌و سینه‌ما ‌ی‬ ‫ئه‌زمونی‌‌و ئاڤانگارد ‌ی ئه‌مریكاییدا وه‌كو‬ ‫به‌رهه‌مه‌كان ‌ی مای������ا درن‌و كۆنت ئانگر‬ ‫كار ‌ی ده‌رهێنان ‌ی بۆ كرد‪.‬‬ ‫ئیز ‌ی رایده‌ر له‌روو ‌ی شێوازو كه‌سایه‌تیی‌ه‬ ‫نه‌ناس������راوه‌كانه‌و‌ه له‌گ‌ه‌ڵ ستاندارده‌كان‌و‬ ‫پێوان‌ه ‌ی ناسین‌و په‌سه‌ندكراو ‌ی هۆلیوددا‬ ‫جیاواز بوو‪ ،‬فیلمێ������ك ك‌ه چیرۆكێك ‌ی‬ ‫دیارو ڕوون ‌ی نه‌بوو و كه‌مێك لێكدابڕاو‬ ‫ده‌رده‌كه‌وت‪ .‬سوود وه‌رگرتن ‌ی دنیس هاپه‌ر‬ ‫له‌توندوتیژی‌‌و سێكس‌و مادد‌ه ‌ی هۆشبه‌رو‬ ‫میوزیك������ ‌ی ڕاك له‌و كاته‌دا بۆ هۆلیوودو‬ ‫سینه‌ما ‌ی ئه‌مریكا به‌گشت ‌ی په‌سه‌ندكراو‬ ‫نه‌بوو‪ .‬ئی������ز ‌ی ڕایده‌ر له‌چه‌ند الیه‌نێكه‌و‌ه‬ ‫له‌سینه‌ما ‌ی جیهانیدا گرنگ ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬له‌وانه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬نیشانیدا ك‌ه ده‌توانر ‌ێ به‌بودجه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫زۆر كه‌م ‌ی وه‌ك������و ‪400‬هه‌زار دۆالر فیلم‬ ‫ده‌ربهێنرێ������ت‌و س������ه‌ركه‌وتووش بێت‬ ‫له‌كاتێكدا ك‌ه ئه‌م فیلم‌ه پشت ‌ی نه‌به‌ستبوو‬ ‫به‌س������تۆدیۆ گه‌وره‌كان‪ .‬فرۆش ‌ی ئه‌م فیلم‌ه‬ ‫گه‌یشت‌ه زیاتر له‌شه‌ست ملیۆن دۆالر‪ .‬له‌م‬ ‫الیه‌نه‌و‌ه ئیز ‌ی ڕایده‌ر بوو به‌ئیلهامبه‌خش ‌ی‬ ‫سینه‌ماكاران ‌ی گه‌نج‌و سه‌ربه‌خۆ‪.‬‬ ‫‪ .2‬پردێك ‌ی دروس������تكرد له‌نێوان فیلم‌ه‬ ‫كالس������یكییه‌كان‌و كولتور ‌ی گێڕانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫چیرۆك ‌ی س������ینه‌ما ‌ی ئه‌مریكاو سینه‌ما ‌ی‬ ‫ئه‌زموونی‌‌و ئاڤانگارد ‌ی ئه‌م واڵت‌ه له‌الی‌هك‌و‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی تره‌و‌ه سینه‌ما ‌ی هونه‌ری‌‌و شه‌پۆل ‌ی‬ ‫نوێ ‌ی ئه‌وروپای ‌ی له‌ده‌ی‌ه ‌ی شه‌س������تدا وه‌كو‬ ‫به‌رهه‌م ‌ی گدارو ئه‌نتۆنیۆنی‌‪ ،‬له‌م الیه‌نه‌شه‌و‌ه‬ ‫ئیز ‌ی ڕای������ده‌ر به‌فیلمێك ‌ی ڕادیكا‌ڵ دێت‌ه‬ ‫ژماردن‪.‬‬ ‫‪ .3‬موزیك������ ‌ی ڕاك ب������ۆ یه‌كه‌مجار وه‌كو‬ ‫موزیك ‌ی فیلم به‌كارهات موزیك ‌ی ئه‌م فیلم‌ه‬ ‫بریت ‌ی بوو له‌كۆمه‌ڵێك ئاهه‌نگ ‌ی جیاواز‬ ‫له‌ئاوازدانه‌ران‌و گۆرانیبێژان ‌ی به‌ناوبانگ ‌ی‬ ‫ڕاك له‌ده‌ی������‌ه ‌ی شه‌س������تدا وه‌كو جیم ‌ی‬

‫هێندریكس‌و ڕۆجه‌ر مه‌كگویین ك‌ه دنیس‬ ‫هاپه‌ر خۆ ‌ی ئه‌مان‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردبوو‪.‬‬ ‫‪ .4‬ئیز ‌ی ڕایده‌ر له‌ده‌ورانێكدا دروستكرا‬ ‫ك‌ه ن������ه‌و‌ه ‌ی گه‌نج ‌ی شۆڕش������گێڕو توڕه‌‌و‬ ‫ڕه‌ش������بین‌و ئانارشیس������ت ‌ی ئه‌مریكای������ ‌ی‬ ‫كه‌وتبوو‌ه ژێ������ر كاریگ������ه‌ر ‌ی بزوتنه‌و‌ه‬ ‫ئازادیخوازییه‌كان������ ‌ی جیهان ‌ی س������ێیه‌م‬ ‫له‌الیه‌كه‌وه‌‌و بزوتنه‌و‌ه ‌ی ‪‌ 68‬ی فه‌ره‌نس������او‬ ‫دژایه‌تیكردن ‌ی سه‌رمایه‌داری‌‌و عیرفانی‌‌و‬ ‫دژه‌ماتریالیس������ت ‌ی جیهانی������ه‌و‌ه وه‌ك������و‬ ‫هیپیگه‌ر ‌ی له‌ئه‌مریكاو جیهاندا‪.‬‬ ‫ئی������ز ‌ی ڕایده‌ر یه‌كه‌م فیلم بوو ك‌ه تێك‌ه‌ڵ‬ ‫بوون‌و گیان ‌ی ئه‌م نه‌وه‌ی‌ه ‌ی له‌س������ینه‌ما ‌ی‬ ‫ئه‌مریكادا ده‌خس������ت‌ه ڕوو وات‌ه هه‌مان ئه‌و‬ ‫ده‌وران‌ه ‌ی ك‌ه كه‌مێك زووتر یان دره‌نگتر‬ ‫فیلمه‌كان ‌ی وه‌كو "بانی‌‌و كالید‪ ،‬كۆتای ‌ی‬ ‫خوێندن‪ ،‬لوتك‌ه ‌ی زابرس������كی‌‌و كاوبۆ ‌ی‬ ‫نیوه‌شه‌و" دروستكران ـ كۆمه‌ڵێك فیلم‬ ‫ك‌ه ده‌رهێنه‌رانیان نوێنه‌رایه‌ت ‌ی نه‌وه‌یه‌كیان‬ ‫ده‌كرد ك‌ه له‌سیس������ت‌هم‌و شێواز ‌ی ژیان ‌ی‬ ‫ئه‌مریكای������ ‌ی مان������دوو و بێزارب������وون‌و‬ ‫بۆڕزگاربوونیان له‌م بێزاریی‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیی‌ه‬ ‫په‌نایان ده‌برد‌ه به‌ر مادد‌ه هۆشبه‌ره‌كان‌و‬ ‫سێكس‌و ئاڵۆز ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪.‬‬ ‫ئیز ‌ی ڕایده‌ر چیرۆك ‌ی دوو گه‌نج بوو ك‌ه‬ ‫به‌سوار ‌ی ماتۆڕه‌و‌ه ده‌گه‌ڕان به‌دوا ‌ی واتا ‌ی‬ ‫نوێ ‌ی ژیان له‌ده‌ش������ته‌كان‌و شه‌قامه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌مریكادا‪ ،‬به‌اڵم بیركردنه‌و‌ه ‌ی كولتور ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگ‌ه ‌ی ئه‌مری������كا ناتوانێت ڕه‌فتار ‌ی‬ ‫ئانارشیست ‌ی ئه‌وان قبو‌ڵ بكات‌و له‌كۆتاییدا‬ ‫ده‌بن‌ه قوربان ‌ی توندوتیژ ‌ی كۆمه‌ڵگه‌‪ .‬دنیس‬ ‫هاپه‌ر خۆ ‌ی ڕۆڵ ‌ی یه‌كێك له‌و گه‌نجان‌ه ‌ی‬ ‫بینی‌‌و له‌گ‌ه‌ڵ پیته‌ر فوندا به‌سوار ‌ی ماتۆڕو‬ ‫جله‌كانی������ان وه‌كو كه‌س������ان ‌ی ده‌یه‌كان ‌ی‬ ‫شه‌ست‌و حه‌فتاكان ‌ی ئه‌مریكا ده‌ركه‌وتن‪.‬‬ ‫هیچ كه‌س������ێك وه‌كو هاپ������ه‌ر نه‌یتوان ‌ی‬ ‫ئیده‌ئالیزم������ ‌ی ئه‌مریكای������ی‌‌و نهیلیزم ‌ی‬ ‫ڕوناكبیران‌ه ‌ی نه‌و‌ه ‌ی گه‌نج ‌ی ئه‌مریكای ‌ی‬ ‫له‌ده‌ی������‌ه ‌ی شه‌س������تدا دووب������ار‌ه زیندوو‬ ‫بكات������ه‌وه‌‪ .‬له‌الیه‌ك ‌ی ت������ره‌و‌ه كاریگه‌ر ‌ی‬ ‫فیلم‌ه وێستێرنه‌كان له‌سه‌ر ئیز ‌ی ڕایده‌ر‬ ‫ده‌بینراو كه‌س������ایه‌تییه‌كان ‌ی وایات‌و بیل ‌ی‬ ‫له‌ڕاس������تیدا له‌دوو كاراكته‌ر ‌ی ناسراو ‌ی‬ ‫جیهان ‌ی وێستێرنه‌و‌ه وه‌رگیرابوون وات‌ه‬ ‫وایات ئارپ‌و بیل ‌ی د ‌ی كید‪.‬‬ ‫ئیز ‌ی ڕایده‌ر كاریگه‌ر ‌ی قوڵ ‌ی كرد‌ه سه‌ر‬ ‫س������ینه‌ماكاران ‌ی ئه‌مریكایی‌‌و ئه‌وروپای ‌ی‬ ‫له‌وان������‌ه ڤیم ڤندرس‌و جی������م جار موش‪.‬‬ ‫كاریگه‌ر ‌ی ئه‌م فیلم‌ه له‌س������ه‌ر فیلمه‌كان ‌ی‬ ‫هاوڕێ ‌ی ئه‌مریكایی‌‌و پاریس ته‌كساس������ ‌ی‬ ‫ڤێن������درس ڕوون بوو‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌س������ه‌ر‬ ‫فیلم ‌ی سه‌رسوڕهێنه‌رتر له‌به‌هه‌شت ‌ی جیم‬

‫جار موش‪ ،‬هه‌روه‌ها دنیس هاپه‌ر ل‌ه فیلم ‌ی‬ ‫هاوڕێ ‌ی ئه‌مریكاییدا ڕۆڵ ‌ی بینی‌‪.‬‬ ‫دووبار‌ه گه‌ڕانه‌و‌ه بۆ سینه‌ما‬ ‫دنیس هاپه‌ر له‌ماوه‌ی ژیانیدا په‌نا ‌ی برد‌ه‬ ‫به‌ر مادد‌ه هۆشبه‌ره‌كان‌و مه‌ی‌‌و له‌سینه‌ما‬ ‫دوور كه‌وته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌كۆتاییه‌كان ‌ی ده‌ی‌ه ‌ی‬ ‫حه‌فت������ادا دوا ‌ی دووركه‌وتنه‌و‌ه له‌مادد‌ه‬ ‫هۆش������به‌ره‌كان‌و ڕۆ‌ڵ بینین ‌ی له‌فیلم ‌ی‬ ‫هه‌ست بزوێنه‌رو نه‌یار ‌ی شه‌ڕ ‌ی "كۆتای ‌ی‬ ‫ژیان" ‌ی فرانسیس فورد كاپوال گه‌ڕایه‌و‌ه‬ ‫بۆ ناو بوار ‌ی سینه‌ما‪ .‬له‌م فیلمه‌دا ڕۆڵ ‌ی‬ ‫وێنه‌گرێك ‌ی دێوانه‌و ش������اعیر ‌ی ده‌بین ‌ی‬ ‫ك������‌ه له‌یه‌كێك له‌دورگه‌كان������ ‌ی ڤێتنام‬ ‫له‌گ‌ه‌ڵ والته‌ر كۆرتز جه‌نراڵ ‌ی هه‌اڵتوو ‌ی‬ ‫ئه‌مریكای ‌ی ژیان به‌سه‌ر ده‌بات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ڕۆڵ بینین������ ‌ی وه‌كو دێوانه‌یه‌ك له‌فیلم ‌ی‬ ‫مه‌لمه‌ل ‌ی ش������ین ده‌رهێنان ‌ی ده‌یڤد لینچ‬ ‫‪ 1986‬ك‌ه به‌یه‌كێك له‌خاڵ‌ه الوازه‌كان ‌ی‬ ‫ئاكته‌ر ‌ی دنیس له‌سینه‌مادا داده‌نرێت‪.‬‬ ‫دواهه‌می������ن ڕۆڵ بینین������ ‌ی دنی������س‬ ‫له‌س������ینه‌مادا له‌فیلمێكدا ب������وو به‌ناو ‌ی‬ ‫"میرات" له‌ده‌رهێنان ‌ی ئیزابێل كوشت ‌ی‬ ‫س������ینه‌ماكار ‌ی ئیس������پانیای ‌ی له‌گ‌ه‌ڵ بن‬ ‫كینگزلی‌‌و پێنه‌لوپ ‌ێ كرۆزو پاتریشیا‬ ‫كالركس������ۆن ڕۆڵ ‌ی نوسه‌رێك ‌ی براو‌ه ‌ی‬ ‫خه‌اڵت������ ‌ی پۆلیتزه‌ر ‌ی بین������ی‌‪ .‬ئه‌م فیلم‌ه‬ ‫له‌ڕۆمان ‌ی فیلیپ راس ‌ی نوسه‌ر ‌ی گه‌ور‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌مریكا وه‌رگیراب������وو‪ ،‬مردن ‌ی دنیس‬ ‫هاپه‌ر له‌كۆتاییه‌كه‌یدا پێشبین ‌ی مردن ‌ی‬ ‫ڕاسته‌قین‌ه ‌ی ئه‌و بوو‪.‬‬ ‫فیلم ‌ی ترسناك ‌ی "ئه‌جه‌ل ‌ی هه‌ڵواسراو"‬ ‫‪1980‬و فیلم ‌ی پۆلیس������ ‌ی "ڕه‌نگه‌كان"‬ ‫ك‌ه ڕۆبه‌رت دووال‌و ش������ان پن ڕۆڵیان‬ ‫تێدا بین ‌ی بوو ل������ه‌و فیلمان‌ه بوون ك‌ه‬ ‫دنی������س كار ‌ی ده‌رهێنان������ ‌ی بۆ كردن‪.‬‬ ‫دنیس هاپه‌ر بێجگ‌ه له‌ئه‌كته‌ری‌‌و كار ‌ی‬ ‫ده‌رهێنان ‌ی سینما‪ ،‬په‌یكه‌رسازو وێنه‌گرو‬ ‫وێنه‌كێش������یش بوو‪ ،‬هونه‌ر ‌ی مۆدێرن‌و‬ ‫كانس������پچوال ئارت ‌ی زۆر به‌الو‌ه په‌سه‌ند‬ ‫بوو‪ .‬ئه‌و له‌هونه‌ر ‌ی وێنه‌كێشاندا شێواز ‌ی‬ ‫ئابستر‌هك‌و ئاكسپرسیونیزم ‌ی گرتبوو‌ه‬ ‫ب������ه‌رو له‌وێنه‌گرتنیش������دا وێنه‌گرتن ‌ی‬ ‫پۆرتره‌یت ‌ی به‌الو‌ه په‌سه‌ند بوو‪.‬‬


‫ئالوده‌بوونی‌ گه‌نجان‬ ‫به‌ئینته‌رنێته‌وه‌ ئاسوده‌ییان ده‌تارێنێت‬

‫ژه‌نه‌ڕاڵی پایز‬ ‫ده‌کرێت ‌ه په‌یکه‌ر ‪18‬‬

‫‪8‬‬

‫«قه‌ل»ه‌كه‌ ‌ی تاڵه‌بانی‌‬ ‫نه‌یاره‌كان ‌ی كۆكرده‌وه‬

‫‪19‬‬

‫ برایل راده‌گیریت‬ ‫خوێنه‌رانی به‌رێزی رۆژنامه‌ی نم نم ئاگادار ده‌كه‌ینه‌و‌ه ك‌ه دوای باڵوكردنه‌وه‌ی‬ ‫‪ 28‬ژمار‌ه ‌ی برایل ك‌ه یه‌كه‌مین پاشكۆی تایبه‌ت به‌نابینایان بوو‪ ،‬له‌م ژمار‬ ‫به‌دواوه‌‪ ،‬به‌هۆی گرفتی داراییه‌و‌ه بۆماوه‌یه‌كی كاتیی راده‌گیرێت‪.‬‬ ‫ئومێده‌وارین ك‌ه له‌داهاتوودا بتوانین‪ ،‬به‌هۆی سپۆنسه‌ری كردنی بازرگانانه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌ی گۆڤارێكی سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬برایل بخه‌ینه‌و‌ه ژێر په‌نجه‌ی نابینایانی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬تابتوانن به‌و هۆیه‌و‌ه له‌ڕرووداوه‌كان ئاگاداربن‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫‪7‬‬

‫‪7‬‬ ‫بو خه‌لک‬ ‫له خه‌لکه‌و ‌ه‬

‫خاوه‌ن ‌ی ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیا ‌ی رووداو‬

‫ناونیشان‪ :‬سلێمانى شاڕێی سالم ته‌الرى سلێمانی مۆڵ ‪ -‬نهۆ‌می دووه‌م‬

‫بۆ په‌یوه‌ندی‪:‬‬

‫‪3186176 - 07480151705 - 07710268004‬‬

‫‪Nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪28‬‬

‫بۆپێستێكی‌ ڕه‌ونه‌قدار چی‌ باشه‌؟‬

‫ئه‌و كاته‌ ‌ی ئافره‌ت مێینه‌یی‌ خۆی‌ ون ده‌كات‬ ‫مێینه‌ی������ ‌ی لێكدانه‌و‌ه ‌ی خ������ۆ ‌ی هه‌ی‌ه‬ ‫ال ‌ی پیاو‪ ،‬مێینه‌ی ‌ی ش������تێك‌ه هه‌ست ‌ی‬ ‫پێده‌كرێت‌و زۆرب‌ه ‌ی كات نابینرێت‪،‬‬ ‫جوان ‌ی ئافره‌تیش ته‌نها له‌بااڵو ڕووخسارو‬ ‫شێوه‌دا نیی‌ه كۆمه‌ڵێك سیفات‌و هه‌ڵسوكه‌وت‬ ‫هه‌ی‌ه تایبه‌ت‌ه به‌ئافر‌هت‌و پارێزگار ‌ی لێكردنیان‬ ‫پارێزگار ‌ی كردن‌ه له‌مێینه‌یی‌‪ ،‬هه‌ركاتێكیش‬ ‫هه‌ر یه‌كێك له‌م سیفه‌تان‌ه ‌ی ون كرد ئه‌وا‬ ‫مێینه‌ی ‌ی خۆ ‌ی ونكردووه‌‪ ،‬له‌وانه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬ده‌نگ به‌رز بكاته‌وه‌و وه‌ك پیاو هاوار‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫‪ .2‬ئالود‌ه ‌ی توندوتیژ ‌ی‌و هه‌ڵچوون ‌ی هه‌میشه‌ی ‌ی‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫‪ .3‬وت‌ه ‌ی زۆر ناشیرین به‌كاربهێنێت‪.‬‬ ‫‪ .4‬واز له‌میهره‌بان ‌ی بهێنێت به‌رامبه‌ر بونه‌وه‌رێك ‌ی‬ ‫الواز‪.‬‬ ‫‪ .5‬ئال������ود‌ه ‌ی بوغ������زو قین‌ه بێ������ت له‌بر ‌ی‬ ‫خۆشویستن‪.‬‬ ‫‪ .6‬تۆڵه‌كردن������ه‌و‌ه ‌ی پ������ێ باش������تربێت‬ ‫له‌لێبوردن‪.‬‬ ‫‪ .7‬نه‌زانێت ك‌ه ‌ی بدوێت‌و ك‌ه ‌ی بێده‌نگ‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫‪ .8‬قژ كورت بكاته‌وه‌و زمان درێژبكات‪.‬‬ ‫‪ .9‬نه‌رم‌و نیان ‌ی‌و چاك‌ه فه‌رامۆش بكات‪.‬‬ ‫‪ .10‬ماف ‌ی ڕێزلێگرتن‌و گه‌وره‌ی ‌ی له‌بیربكات‬ ‫به‌رامبه‌ر پیاو‪ ،‬ئیتر هاوسه‌ر‪ ،‬باوك یان برا ‌ی‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫پیاو ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌مه‌وێ������ت له‌گه‌ڵ من الوازو‬ ‫له‌گه‌ڵ خه‌ڵك ‌ی به‌هێزبێت‪ ،‬ئه‌مه‌ی‌ه مێینه‌ی ‌ی‬ ‫ڕاسته‌قین‌ه له‌دید ‌ی پیاوه‌وه‌‪..‬پیاویش ده‌توانێت‬ ‫هاوكار ‌ی ئافره‌ت بكات بۆپاراستن ‌ی مێینه‌ی ‌ی‬ ‫خ������ۆی‌‪ ،‬به‌ڕێزگرت������ن له‌الوازییه‌ك������‌ه ‌ی نه‌ك‬ ‫چه‌وساندنه‌و‌هی‌‪ ،‬هێز ‌ی پێببه‌خشێت به‌پێدان ‌ی‬ ‫هه‌ست‌و سۆزو ڕێزگرتن لێی‌‪ ،‬فێر ‌ی الواز ‌ی‬ ‫جوان ‌ی بكات نه‌ك الواز ‌ی گۆشه‌گیر ‌ی‌و متمان‌ه‬ ‫ونكردن‪.‬‬ ‫پیاوه‌تیش تێگه‌یش������تن ‌ی هه‌ی������‌ه ال ‌ی ئافره‌ت‪،‬‬ ‫ئافره‌تیش پیاوه‌ت ‌ی پی������او ده‌بینێت له‌پاكیی‌‪،‬‬ ‫منداڵی‌‪ ،‬الوازییدا له‌هه‌ندێك كات ‌ی دیاریكراو‪،‬‬ ‫پیاوه‌تیش������ ‌ی ده‌بینێت له‌توانا ‌ی بۆپارێزگار ‌ی‬ ‫كردن لێی‌‪ ،‬پاراس������تن ‌ی ش������كۆداری‌‪ ،‬بوونی‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ه������ا له‌به‌خش������نده‌ی ‌ی به‌رامبه‌ر خۆی‌و‬ ‫كه‌سوكاری‪ ،‬له‌لێبورده‌ی ‌ی له‌بوون ‌ی هه‌ندێك‬ ‫هه‌ڵه‌دا‪.‬‬

‫‪ 10‬مه‌رج بۆئه‌وه‌ی‌ هاوسه‌ره‌كه‌ت هه‌موو‬ ‫داواكارییه‌كانت جێبه‌ج ‌ێ بكات‬ ‫چۆن وا له‌هاوسه‌ره‌كه‌ت ده‌كه‌یت ك‌ه هه‌موو داواكارییه‌كانت‬ ‫جێبه‌ج ‌ێ بكات به‌هێمن ‌ی‌و به‌ب ‌ێ كێشه‌و مشتومڕ؟‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی كات پیاو به‌داواكاری ‌ی زۆرو زه‌به‌ند ‌ی هاوسه‌ره‌ك‌ه ‌ی‬ ‫قه‌ڵس ده‌بێ������ت به‌تایبه‌ت كاتێ������ك له‌توانایدا نه‌بێ������ت هه‌موو ئه‌و‬ ‫داواكارییان‌ه جێبه‌جێ بكات‪ ،‬ئیتر ناكۆك ‌ی دروست ده‌بێت‌و هه‌ند ‌ێ‬ ‫كات به‌شه‌ڕ كۆتایی دێت‪ .‬بۆئه‌و‌ه ‌ی هان ‌ی هاوسه‌ره‌كه‌ت بده‌یت هه‌موو‬ ‫داواكارییه‌كانت جێبه‌جێبكات‪ ،‬په‌یڕه‌و ‌ی ئه‌م هه‌نگاوان‌ه ‌ی خواره‌و‌ه بكه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬سازدان ‌ی كه‌شێك ‌ی خێزان ‌ی گه‌رم‌و گوڕ به‌هه‌میشه‌یی‌‪.‬‬ ‫‪ .2‬هه‌رگیز قس‌ه ‌ی ڕ‌هق‌و برینداركه‌ر ڕووبه‌ڕو ‌ی هاوسه‌ره‌كه‌ت‪ ،‬یان‬ ‫منداڵ یان هه‌ر ئه‌ندامێك ‌ی خێزانه‌كه‌ت مه‌كه‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬ڕه‌چاوكردن ‌ی بار ‌ی دارای ‌ی هاوسه‌ره‌ك‌هت‌و پابه‌ندبوون پێو‌هی‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬زیاده‌ڕۆی ‌ی نه‌كردن له‌داواكارییه‌كاندا‌و دابه‌شكردن ‌ی به‌سه‌ر چه‌ند‬ ‫هه‌نگاوێكداو دانان ‌ی پێشه‌نگ بۆداواكارییه‌كانت‪.‬‬ ‫‪ .5‬هه‌وڵ بد‌ه ڕابێیت له‌گه‌ڵ سروشت ‌ی هاوسه‌ره‌ك‌هت‌و واز له‌و‌ه بێنیت‬ ‫ئاره‌زوو ‌ی چ ‌ی ده‌كات یان خۆ ‌ی له‌چ ‌ی الده‌دات‪.‬‬ ‫‪ .6‬هه‌وڵبد‌ه داواكه‌ت به‌شێواز ‌ی تایبه‌ت ‌ی خۆت پێشنیازبكه‌یت نه‌ك‬ ‫له‌ڕێ ‌ی هاوڕێ یان خزمێكته‌و‌ه بێت‪.‬‬ ‫‪ .7‬له‌بر ‌ی توندوتیژ ‌ی نه‌رم ‌ی به‌كاربهێن‌ه له‌داواكه‌تدا‪.‬‬ ‫‪ .8‬منداڵه‌كانت هان مه‌د‌ه پیشنیاز ‌ی داواكانت بكه‌ن له‌بر ‌ی خۆت‪،‬‬ ‫باهاوسه‌ره‌كه‌ت توش ‌ی شه‌رمه‌زاری ‌ی نه‌بێت له‌به‌رده‌م ئه‌واندا‪.‬‬ ‫‪ .9‬له‌بر ‌ی توڕه‌بوون‌و فرمێس������ك ڕش������تن خۆت ڕابێن‌ه به‌شێواز ‌ی‬ ‫دیموكراتیان‌ه گفتوگۆ بكه‌یت‌و داواكارییه‌كانت بخه‌یت‌ه ڕوو‪.‬‬ ‫‪ .10‬هاوكار ‌ی هاوسه‌ره‌كه‌ت بك‌ه بۆبه‌دیهێنان ‌ی داواكانت به‌ب ‌ێ ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫پشت به‌كه‌سوكار ببه‌ستیت‪.‬‬

‫ هه‌وڵ بد‌ه له‌م جۆره‌ كچانه‌ نه‌بیت‬

‫زانراو‌ه ك‌ه س������اوناكردن‬ ‫ده‌بێت‌ه ه������ۆ ‌ی كردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫مه‌میله‌كان������ ‌ی پێس������ت‌و‬ ‫تواندنه‌و‌ه ‌ی چه‌ور ‌ی ژێر پێس������ت‌و‬ ‫چاكبوون ‌ی شوێن ‌ی زیپكه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی ئه‌و جۆر‌ه پێستان‌ه ‌ی‬ ‫به‌هۆ ‌ی وشكییانه‌و‌�� توێژ هه‌ڵده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫س������ه‌هۆڵیش ڕۆڵێك ‌ی كاراو خێرا ‌ی‬ ‫له‌جوانكاری ‌ی پێستتدا هه‌یه‌‪ ،‬به‌و‌ه ‌ی‬ ‫هاوكار ‌ی توندكردنه‌و‌ه ‌ی پێس������ت‬ ‫ده‌كات‌و س������وڕ ‌ی خوێنیش چاالك‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫بۆبه‌كارهێنانی‌‪ ،‬پارچه‌یه‌ك سه‌هۆڵ ‌ی‬ ‫بچووك بگر‌ه به‌ده‌ستته‌وه‌و به‌شێو‌ه ‌ی‬ ‫بازنه‌ی ‌ی بیهێن‌ه به‌ڕوخسارتدا وه‌ك‬ ‫ئه‌وكاتان‌ه ‌ی ك‌ه مه‌ساج بۆڕووخسارت‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬ڕه‌نگ‌ه له‌سه‌ره‌تاو‌ه ته‌زوویه‌كت‬

‫پیابێت‪ ،‬به‌اڵم به‌تێپه‌ڕین ‌ی كات له‌گه‌ڵ‬ ‫دۆخه‌ك‌ه ڕادێیت‪ .‬پارچ‌ه سه‌هۆڵه‌ك‌ه بهێن‌ه‬ ‫به‌ژێرچاوه‌كانیشتدا‪،‬چونك‌هچاره‌سه‌ر ‌ی‬ ‫ڕه‌ش ‌ی ژێر چاو ده‌كات‪.‬‬ ‫پاش ئه‌و‌ه ‌ی پارچ‌ه سه‌هۆڵه‌كه‌ت البرد‬ ‫ده‌بینیت ك‌ه چۆن خوێن ته‌ووژم دێنێت‬ ‫بۆڕوخسارت‌و كوڵمه‌كانت په‌مه‌یی ده‌بن‌و‬ ‫ڕوخسارت ده‌گه‌ش������ێته‌وه‌‪ .‬پسپۆڕان ‌ی‬ ‫جوانكار ‌ی باسیان له‌وه‌ش كردوو‌ه ك‌ه‬ ‫ئه‌م ڕێگای‌ه به‌كاردێت بۆتوندكردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫پێست ‌ی ئه‌و ش������وێنان‌ه ‌ی له‌ش ك‌ه شل‬ ‫بونه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئیتر ئایا به‌هۆ ‌ی ڕێجیمه‌و‌ه بێت‬ ‫یان هه‌رشتێك ‌ی تر‪.‬‬ ‫بۆ ئه‌م مه‌به‌س������ته‌ش هه‌موو به‌یانییه‌ك‬ ‫پارچه‌یه‌ك س������ه‌هۆڵ ‌ی گه‌ور‌ه بهێنه‌و‬ ‫مه‌س������اج ‌ی ئه‌و ش������وێن‌ه ‌ی پێبك‌ه ك‌ه‬ ‫پێسته‌ك‌ه ‌ی شل بووه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫ی هێمن‌و‬ ‫ی خاوه‌ن سروشتێك ‌‬ ‫كچان به‌گش������ت ‌‬ ‫ی ناتوانرێت‬ ‫ی ئاڵۆزن‪ ،‬به‌ئاسان ‌‬ ‫كه‌س������ایه‌تییه‌ك ‌‬ ‫خوێندنه‌و‌ه بۆكه‌س������ایه‌تییان بكرێت به‌تایبه‌ت كاتێك‬ ‫ی كوڕه‌و‌ه هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی به‌كوڕو ناسین ‌‬ ‫مه‌سه‌له‌ك‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ڵه‌نه‌بیت یان كارێك نه‌كه‌یت په‌شیمان ‌‬ ‫ی توش ‌‬ ‫بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ڵه‌ده‌بن‪،‬‬ ‫ی هه‌ندێك له‌كچان توش ‌‬ ‫له‌دوابێت وه‌ك ئه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌وڵ بد‌ه تۆ له‌وان‌ه نه‌بیت‪:‬‬ ‫ی تایبه‌ت‬ ‫ی بریق������ه‌دار ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م وش������‌ه ‌‬ ‫‪ .1‬له‌ده‌ربڕین������ ‌‬ ‫ی‌و یه‌كه‌م نیگا بڕوا به‌كوڕ ده‌كات‪.‬‬ ‫به‌خۆشه‌ویست ‌‬ ‫ی ك‌ه ته‌نها‬ ‫ی ئه‌و كوڕ‌ه ‌‬ ‫ی نهێنییه‌كان ال ‌‬ ‫‪ .2‬دركاندن������ ‌‬ ‫چه‌ند خوله‌كێك‌ه ناسیوێتی‌‪.‬‬ ‫ی ژمار‌ه ته‌له‌فۆن‌و‬ ‫ی خۆشه‌ویست ‌‬ ‫ی وش‌ه ‌‬ ‫‪ .3‬ته‌نها به‌بیستن ‌‬ ‫ی ده‌به‌خشێت‪.‬‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ناونیشان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ش������یاو بۆبینین������ ‌‬ ‫ی ش������وێنێك ‌‬ ‫‪ .4‬هه‌ڵبژاردن������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پرۆس‌ه ‌‬ ‫خۆشه‌ویس������ته‌ك‌هی‌و قس������ه‌كردن ده‌ربار‌ه ‌‬ ‫هاوسه‌رگیری‌‪.‬‬ ‫ی كه‌م‪.‬‬ ‫ێ به‌نرخێك ‌‬ ‫ی ئه‌به‌خش ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫‪ .5‬به‌نرخترین شت ‌‬ ‫ی فه‌رامۆش������كردووه‌و ته‌نها‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫‪ .6‬هه‌مووالیه‌نێك������ ‌‬ ‫ی خۆڕازاندنه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫خه‌ریك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب������ه‌الو‌ه گرنگه‌و به‌ته‌نها وته‌و كردار ‌‬ ‫‪ .7‬ته‌نها خۆ ‌‬ ‫ی الپه‌سه‌نده‌‪.‬‬ ‫خۆ ‌‬

‫به‌چیدا ده‌زانیت‬ ‫ك ‌ه پیاوێك پێت سه‌رسام بووه‌؟‬ ‫ئه‌گه‌ر توانا ‌ی جیاكردنه‌و‌ه ‌ی هه‌ڵسوكه‌وت ‌ی ئه‌و پیاوه‌ت نیی‌ه ك‌ه‬ ‫سه‌رسام بوو‌ه پێت‪ ،‬ئه‌وا پێویست‌ه ئاگادار ‌ی ئه‌م جۆر‌ه جواڵن‌ه ‌ی‬ ‫خواره‌و‌ه بیت ك‌ه پیاوان ده‌یكه‌ین به‌رامبه‌ر به‌و كچ‌ه ‌ی سه‌رسام‬ ‫بوون پێی‌‪.‬‬ ‫‪ .1‬نیگاكردن‪ :‬كاتێك نیگاكانت به‌ر نیگاكان ‌ی ده‌كه‌وێت برۆكان ‌ی به‌رز‬ ‫ده‌كات������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م جوڵه‌ی‌ه زۆر به‌خێرای ‌ی ده‌كات ئه‌گه‌ر زوو تێبین ‌ی نه‌كه‌یت‬ ‫له‌ده‌س������تت ده‌چێت‪ .‬ئه‌م‌ه جوڵه‌یه‌ك ‌ی باو‌ه له‌زۆرب‌ه ‌ی واڵته‌كان ‌ی جیهاندا‬ ‫به‌چاوپۆشین له‌بار ‌ی ڕۆشنبیری ‌ی‌و ته‌م‌هن‌و نه‌ژاده‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .2‬جوڵ‌ه ‌ی لێوه‌كان‪ :‬كاتی نیگاك������ردن كه‌مێك لێوه‌كان ‌ی ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫جوڵه‌ی‌ه نائاگایه‌وكچان زوو هه‌ست ‌ی پێده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫‪ .3‬هه‌وڵده‌دات سه‌رنجت ڕابكێشێت‪ :‬هه‌ندێك پیاو هه‌وڵده‌دات به‌هێمن ‌ی‬ ‫سه‌رنجت ڕابكێشێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك ‌ی تریان به‌پێكه‌نین به‌ده‌نگ ‌ی به‌رز یان‬ ‫به‌رزكردنه‌و‌ه ‌ی ده‌نگیان له‌كات ‌ی قسه‌كردندا بۆئه‌و‌ه ‌ی تێبینیان بكه‌یت‪.‬‬ ‫‪ .4‬ده‌ستهێنان به‌قژدا‪ :‬كات ‌ێ ده‌تبینێت ده‌ست ده‌هێنێت به‌قژیدا گه‌رچ ‌ی‬ ‫پێشتر قژیش ‌ی ڕێكخستبێت‪ ،‬ئه‌میش جۆر‌ه جوڵه‌یه‌ك ‌ی نائاگاییه‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬ده‌ستدان له‌ڕووخسار‪ :‬نیگات ده‌كات‌و ده‌ست ده‌دات له‌ڕوخسارییه‌و‌ه‬ ‫یان ده‌س������ت ده‌گرێت به‌چه‌ناگه‌یه‌وه‌‪ ،‬ئه‌میش گوزارش������ت له‌وروژاندن ‌ی‬ ‫هه‌س������ت‌و سۆز ‌ی ده‌كات هه‌روه‌ها سه‌رلێش������ێوان كاتێك نیاز ‌ی ناسین ‌ی‬ ‫كچێك ‌ی ده‌بێت‪.‬‬ ‫‪ .6‬نیگا‪ :‬به‌لێڕوانینێك ‌ی مانادار لێت ده‌ڕوانێت بۆئه‌و‌ه ‌ی تێبین ‌ی بكه‌یت‌و‬ ‫بزانیت ك‌ه جێ ‌ی بایه‌خ ‌ی ئه‌ویت‪.‬‬ ‫‪ .7‬نمایشكردن‪ :‬هه‌موو هه‌وڵێك ده‌دات بۆڕاكێشان ‌ی سه‌رنجت بۆال ‌ی خۆی‌‪،‬‬ ‫بۆنمون‌ه به‌به‌رده‌متدا دێت‌و ده‌چێت وه‌ك ئه‌و‌ه ‌ی نمایش ‌ی خۆ ‌ی بكات‪.‬‬


nmnm_28