Issuu on Google+

‫‪7‬‬

‫‪41‬‬

‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫‪7‬‬

‫تەندروستی‬

‫پەروەردە‬

‫په‌ڵه‌ ‌ی ده‌م‌و چاو‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ له‌جوانی‬ ‫كچان ده‌كات‬

‫تێكه‌اڵونه‌كردن ‌ی‬ ‫كچان‌و كوڕان‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌ی‬ ‫كێدایه‌؟‬

‫‪١٤‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌‬

‫‪٧‬‬

‫‪2010/9/21‬‬

‫‪7‬‬ ‫بو خه‌لک‬ ‫له خه‌لکه‌و ‌ه‬

‫‪13‬‬

‫‪٦‬‬

‫سێشه‌ممه‌‬

‫كۆمپیوتەرێكی‬ ‫هەرزان‬ ‫بۆ خوێندنگاكان‬ ‫درووست دەكرێت‬

‫چۆن ترسی‬ ‫منداڵه‌كانمان‬ ‫له‌قوتابخان ‌ه‬ ‫بڕه‌وێنینه‌وه‌؟‬

‫نرخ‪750 :‬دینار‬

‫کۆمپیوته‌ر‬

‫حكومەت������ی فیلیپی������ن س������ەرقاڵی‬ ‫درووس������تكردنی كۆمپیوتەرێك������ی‬ ‫دیس������كی ه������ەرزان نرخ������ە ت������ا‬ ‫كۆتای������ی بەس������ەردەمی هەڵگرتن������ی‬ ‫چەندی������ن كتێب‌و دەفت������ەر لەالیەن‬ ‫خوێندكارەكان������ەوە ب������ۆ چوون بۆ‬ ‫خوێندنگاكان بهێنێت‪.‬‬

‫منداڵ‬

‫كچێكی تەمەن س��ێ ساڵ دەستدرێژی سێكسی دەكرێتەسەر‬ ‫به‌رزان عه‌لی حه‌م‌ه له‌سلێمانی‬

‫‌‬ ‫منداڵێك������ی تەمەن س������ێ س������اڵ‬ ‫لەالی������ەن هەرزەكارێك������ی تەمەن‬ ‫‪19‬س������اڵەوە دەستدرێژی سێكسی‬ ‫دەكرێتەسەر‌و پاش������تر دەستگیر‬ ‫دەكرێت‪.‬‬ ‫چەن������د ڕۆژژێك بەر لەئێس������تا‬

‫باوك������ی منداڵێكی تەمەن س������ێ‬ ‫س������اڵ س������ەردانی بەڕێوبەرایەتی‬ ‫پۆلیس������ی نەوجەوانانی سلێمانی‬ ‫دەكات‌و س������كااڵی ئ������ەوە تۆمار‬ ‫دەكات كە دەستدرێژی سێكسی‬ ‫كراوەتە س������ەر منداڵە تەمەن سێ‬ ‫سااڵنەكەی‌و بەرپرسانی پۆلیسیش‬ ‫داوا لەباوك������ی منداڵەكە دەكەن‬

‫تاوان‬

‫لەسەر دزینی ڕاستەیەك‬

‫ئافرەتێك زیندانی دەكرێت‬

‫ك������ە چەند ڕۆژێ������ك منداڵەكەی‬ ‫بگێڕێ������ت تاوەك������و تۆماتبارەكە‬ ‫دەستنیشان بكات‪ ،‬هەربۆیە پاش‬ ‫دۆزین������ەوەی‌و لێكۆڵینەوەك������ردن‬ ‫لەگەڵێ‌‪ ،‬تۆمەتبارەكە دان بەڕاستی‬ ‫ڕووداوەكە دەنێت‪.‬‬ ‫س������ەرچاوەیەك لەبەڕێوەبەرایەتی‬ ‫پۆلیس������ی نەوجەوانانی سلێمانی‬

‫كە نەیویس������ت ناوی بنوس������رێت‬ ‫لەلێدوانێكی������دا ب������ۆ ن������م ن������م‬ ‫ئاش������كرایكرد كە بەهۆی ئەوەی‬ ‫تەمەن������ی تۆمەتبارەكە لەس������ەروو‬ ‫‪18‬س������اڵەوە بووە‪ ،‬دۆس������ییەكەی‬ ‫ڕەوانەی بنكەی پۆلیس������ی س������ەرا‬ ‫ك������راوەو وەك كەس������ێكی گەورە‬ ‫دادگای������ی دەكرێت‪« ،‬ئێس������تا‬

‫منداڵەك������ە ڕەوان������ەی دادوەری‬ ‫پزیش������كی كراوە‌و تائێس������تاش‬ ‫ڕاپۆرتی كۆتای������ی نەگەڕاوەتەوە‪،‬‬ ‫هەر كاتێك ڕاپۆرتەكە گەڕایەوە‬ ‫ئەو كەس������ە لێكۆڵینەوەی كۆتایی‬ ‫لەگەڵ������دا دەكرێ������ت‌و دادگایی‬ ‫دەكرێت»‪.‬‬ ‫ئەو س������ەرچاوەیە ئاماژەی بەوەدا‬

‫«داوام لەتوركیا كرد وەك جێگرەوەی‬ ‫دەوڵەتی عوسمانی بگەڕێمەوە»‬

‫‪8‬‬

‫نم نم‪ ،‬سلێمانی‪:‬‬ ‫س������ەر لەئێ������وارەی ‪19‬ی ئەم مانگ������ە ئافرەتێك������ی تەمەن‬ ‫‪41‬س������اڵ بەهۆی بردنی ڕاس������تەیەكەوە لەدوكانێكی تایبەت‬ ‫بەپێداویستییەكانی قوتابخانە دەستگیردەكرێت‌و دادوەری‬ ‫لێكۆڵینەوە فەرمانی دەستبەس������ەركردنی دەدات‌و تا ساتی‬ ‫ئامادەكردنی ئ������ەم هەواڵەش‪ ،‬ئەو ئافرەتە دەستبەس������ەرە‌و‬ ‫ئازادنەكراوە‪ ،‬بەرپرس������انی پۆلیسش ئاماژە بەوە دەدەن كە‬ ‫سەرەتا ئافرەتەكە وتوویەتی بیرم نەبووە پارەی ئەو ڕاستەیە‬ ‫ب������دەم‪ ،‬بەاڵم دواتر ددانی ناوە بەوەدا كە ئەو ڕاس������تەیەی‬ ‫ب������ردووە‪ ،‬بۆیە ڕەوان������ەی دادگا ك������راوەو داوەر بڕیاری‬ ‫دەستبەسەركردنی بۆدەركردووە‪.‬‬ ‫مالزمی یەك س������ەركەوت ئەحمەد بەڕێوبەری ڕاگەیاندنی‬ ‫بەڕێوبەرایەتی پۆلیس������ی نەهێشتنی تاوان لەسلێمانی وێڕای‬ ‫پشتڕاس������تكردنەوەی زانیارییەكان لەلێدوانێكیدا بۆ نم نم‬ ‫ئاماژەی بەوەدا كە لەیاسادا دزی هەر دزییەو گەورە بێت‌و‬ ‫بچوك بێت هەر لێكۆڵینەوەی لەگەڵ دەكرێت‌و ڕێوش������وێنی‬ ‫یاسایی لەگەڵدا دەگیرێتەبەر‪« ،‬ئەو ئافرەتە چەندین كاری‬ ‫تری لەو چەش������نەی كردووەو شانسی خۆی لەكاتی بردنی‬ ‫ڕاستەیەكدا دەستگیركراوە»‪.‬‬

‫كچێك دوای دوو كاژێر‬

‫لەهاوسەرگیری دەكەوێتە‬

‫دەست باندێكی لەشفرۆشی‬

‫‪ 1700‬ئیمزا بۆ زیادكردنی‬ ‫پێشینەی هاوسەرگیری كۆدەكرێتەوە‬ ‫هەكار مەحمود لەسلێمانی‬

‫‪16‬‬

‫ئەو پیاوەی‬ ‫لەدەرەوەی دادگا ژن‬ ‫بهێنێ‬ ‫بە سێ ساڵ‬ ‫زیندانیكردن سزا‬ ‫دەدرێت‬ ‫دوین ئەحمەد‬

‫ئه‌زموون‬

‫كچێك دوای ئەوەی خۆشەویستی لەگەڵ كوڕێكدا دەكات‪،‬‬ ‫كوڕەكەش لەڕێی مەالیەكەوە مارەی دەكات‪ ،‬بەاڵم‬ ‫تەنها دوای دوو كاژێر لێی جیادەبێتەوەو بەزۆر‬ ‫ڕەوانەی شارێكی تری دەكات‌و كچەكە دەكەوێتە‬ ‫دەست باندە لەشفرۆشەكان‪.‬‬

‫كە ئ������ەو كوڕەی دەس������تدرێژی‬ ‫كردووەتە سەر منداڵە تەمەن سێ‬ ‫س������اڵەكە‪ ،‬بنێش������ت‌و نوقڵ‌و شتی‬ ‫وای بۆمنداڵەك������ە كڕیوەو دواتر‬ ‫دەس������تدرێژی كردووەتە س������ەر‪،‬‬ ‫«بەاڵم تائێستا ڕاپۆرتی دادوەری‬ ‫پزیش������كی نەگەڕاوەت������ەوە تاوەكو‬ ‫شێوازەكەی ئاشكرابكرێت»‪.‬‬

‫رۆژی ‪19‬ی ئەم مانگە كۆمەڵێك‬ ‫خوێن������دكاری گەنج������ی زانكۆی‬ ‫س������لێمانی یاداشتێكیان پێشكەش‬ ‫بەنوس������ینگەی سلێمانی پەرلەمانی‬ ‫كوردس������تان ك������رد‪ ،‬ك������ە تێیدا‬ ‫داوای زیادكردن������ی پێش������ینەی‬ ‫هاوسەرگیریان دەكرد‪ ،‬لەملێۆنێك‬ ‫دینارەوە بۆ شەش ملیۆن دینار‪.‬‬

‫نەس������رین ش������ێخ جەمال ئەندامی‬ ‫پەرلەمانی كوردس������تان لەس������ەر‬ ‫لیس������تی گ������ۆڕان لەلێدوانێكیدا‬ ‫بــ������ۆ ن������م ن������م ڕایگەیان������د كە‬ ‫وەك نوێنەرایەت������ی پەرلەم������ان‬ ‫ئەو یاداش������تەیان ل������ەو گەنجانە‬ ‫وەرگرت������ووە ك������ە ‪ 1700‬گەنجی‬ ‫خوێن������دكاری زانكۆو فەرمانبەرو‬ ‫كاس������بكار ئیمزای������ان لەس������ەر‬ ‫كردووە‪« ،‬بەڵێنی بەرزكردنەوەی‬

‫داواكەمان داوە بۆس������ەرۆكایەتی‬ ‫پەرلەمان‌و تاووتوێكردنی پرۆژەكە‬ ‫لەهۆڵی پەرلەمان‌و پشتیوانیش لەو‬ ‫داوایە دەكەیەن»‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬ئام������اژەی بەوەدا كە ئەو‬ ‫بڕە پارەیەی ئێس������تا بەو مەبەستە‬ ‫دەدرێت������ە گەنج������ان‪ ،‬زۆر كەمەو‬ ‫پێویستی ئەو گەنجانە پڕناكاتەوە‬ ‫كە دەیانەوێت ژیانی هاوسەرگیری‬ ‫پێكەوەبنێن‪.‬‬

‫بەپێی یاس������ایەك كە لەپەرلەمانی‬ ‫كوردس������تانەوە دەرچ������ووە‪ ،‬هەر‬ ‫پیاوێ������ك ل������ەدەرەوەی دادگا‬ ‫هاوسەرگیری بكات بەملیۆنێك‬ ‫تا س������ێ ملیۆن دینارو سێ ساڵ‬ ‫زیندانیكردن سزادەدرێت‪.‬‬ ‫حاك������م رزگار محەمەد ئەندامی‬ ‫پەرلەمان������ی كوردس������تان وێڕای‬ ‫پشتڕاستكردنەوەی زانیارییەكان‬ ‫لەلێدوانێكی������دا ب������ۆ ن������م ن������م‬ ‫رایگەیاندكە لەیاسای ژمارە‪11‬ی‬ ‫پەرلەمانی كوردس������تاندا هاتووە‬ ‫كە هەركەس������ێك گرێبەس������تی‬ ‫هاوسەرگیری لەدەرەوەی دادگا‬ ‫بكات س������زادەدرێت بەغەرامەی‬ ‫ملیۆنێك بۆس������ێ‌ ملیۆن دینارو‬ ‫زیندانیكردن بۆماوەی سێ ساڵ‪،‬‬ ‫«لەئێس������تادا بۆچوونێك هەیە‬ ‫لەپەرلەمانی كوردستان كە چەند‬ ‫زانایەكی ئایینی هەڵبژێردرێن‌و‬ ‫بەپێ������ی یاس������ایەك رێگای������ان‬ ‫پێبدرێت كە ل������ەدەرەوەی دادگا‬ ‫هاوسەرگیری بۆخەڵك بكەن»‪.‬‬ ‫الی خۆش������یەوە ستار باقی وەك‬ ‫توێژەرێكی كۆمەاڵیەتی جەختی‬ ‫لەوە ك������ردەوە كە ت������ەواوی ئەو‬ ‫مارە بڕینانەی لەدەرەوەی داداگا‬ ‫دەكرێن‪ ،‬دوورن لەهەموو مافێكی‬ ‫یاس������ایی‪ ،‬واتە تەنه������ا بریتیین‬ ‫لەكارێك������ی عورف������ی رووت‪،‬‬ ‫مرۆڤەكانی ناو ئەو پرۆس������ەش‬ ‫بۆیان هەیە هەر كاتێك بیانەوێت‬ ‫ب������ێ‌ س������ەلماندن‌و ملكەچكردن‬ ‫بۆمافی یەكتر‪ ،‬لەیەك جیاببنەوە‪،‬‬ ‫«كاتێ‌ متمان������ەی نێوان دادگاو‬ ‫هاوواڵتی نزم دەبێ‌ یان نامێنێت‪،‬‬ ‫دیاردەیەكی لەمش������ێوە پتر پەرە‬ ‫دەسەنێت‌و لەم حاڵەتانەشدا ژنان‬ ‫زەرەرمەندی یەكەم������ن‪ ،‬چونكە‬ ‫پیاوەك������ە دەتوانێت لەهەركاتێك‬ ‫بیەوێت‪ ،‬بێئ������ەوەی هیچ مافێكی‬ ‫ژنەك������ە دابی������ن ب������كات‪ ،‬واز لە‬ ‫هاوس������ەرەكەی بهێنێت‪ ،‬چونكە‬ ‫پرۆتۆكۆلێ������ك نیی������ە‪ ،‬مافی ئەم‬ ‫دوو مرۆڤ������ەی تێدا مەیس������ەر‬ ‫كرابێت»‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫مێرمنداڵێك لەدوای وەرگرتنەوەی ئەنجامی خولی‬ ‫دووەمی تاقیكردنەوەكانی خۆی دەخنكێنت‬ ‫مێردمنداڵێكی تەمەن ‪14‬ساڵ‬ ‫دوای ئەوەی ئەنجامی خولی‬ ‫دووەمی وەردەگرێتەوە‪،‬‬ ‫لەماڵەكەی خۆیاندا خۆی‬ ‫دەخنكێنێت‪.‬‬ ‫هەكار مەحمود لەسلێمانی‬ ‫كۆژیر لەتیف‪ ،‬كوڕە گەورەی ماڵ بوو‪ ،‬ئەو‬ ‫لەپۆلی حەوتەمی بنەڕەتی بوو لەخوێندنگەی‬ ‫رەزبەری بنەڕەتی لەگەڕەكی وڵوبەی شاری‬ ‫سلێمانی دەیخوێند‪ ،‬دوای ئەوەی نمرەكانی‬ ‫كۆتایی ساڵ وەردەگرێت‌و دەبین ‌ێ لەپێنج‬ ‫وانە كەوتووە‪ ،‬بڕی������ار دەدات بەماڵەوەیان‬ ‫نەڵێت كارتی وەرگرت������ووە تا ئەوكاتەی‬ ‫خۆی دەكوژێت‪.‬‬ ‫وەك هەس������تیاری برا بچووكی كۆژیر‬ ‫دەیگێڕێتەوە‪ ،‬ئ������ەو رۆژە دایك‌و باوكی‬ ‫چووبوونە پرس������ەی خزمێكیان‪" ،‬كۆژیر‬ ‫پەتێكی بەدەستەوە بوو‪ ،‬وتم بۆچیتە؟ وتی‬ ‫جۆالنێی پێدەكەم‪ ،‬دوایی منی نارد بیبسی‬

‫بۆ بكڕم"‪ ،‬بەاڵم كات ‌ێ هەستیار دێتەوەو‬ ‫دەبین ‌ێ براكەی ش������ڵەژاوەو كورسییەكی‬ ‫داناوە‪" ،‬دووبارە ناردمییەوە بۆ بسكیت‪،‬‬ ‫كاتێك گەڕامەوە براكەم خۆی هەڵواسی‬ ‫بوو‪ ،‬بەپەلە ڕامكرد بۆ ماڵی دراوسێكان‌و‬ ‫گوتم فریای كۆژیر بكەون"‪.‬‬ ‫هاجەر عوم������ەری تەمەن ‪36‬س������اڵ كە‬ ‫دایكی كۆژیرە بەچاوی پڕ فرمێس������كەوە‬ ‫ڕووداوەكەی بۆ نم نم گێڕایەوەو باس������ی‬ ‫ل������ەوە كرد كە ڕۆژی سێش������ەممە ‪9/14‬‬ ‫كۆژیر بەیانی زوو لەخەو هەڵدەس������تێت‌و‬ ‫دەچێت نان بهێنێت‪" ،‬پاش گەڕانەوەی‬ ‫پێیوتم ئەم������ڕۆ ئەنجامی تاقیكردنەوەكان‬ ‫دەدرێتەوەو ئەو دەچێ������ت بۆ قوتابخانە‪،‬‬ ‫دواتر كۆژیر بەدڵێكی خۆشەوە جلەكانی‬ ‫جەژنی لەبەركردو چوو بۆ قوتابخانە"‪.‬‬ ‫دوای ئەوەی دایكی دەچێت بۆپرسەیەك‬ ‫بۆسەیدسادق‌و دووان لەمنداڵەكانی دەبات‪،‬‬ ‫كۆژیرو هەستیاری برای لەماڵەوە دەمێننەوە‪،‬‬ ‫"لەپاسدا بووم مێردەكەم تەلەفۆنی بۆكردم‬ ‫كە دراوس������ێكان پێیان وت������ووە كۆژیر‬ ‫بوراوەتەوە‪ ،‬یەكسەر بەتەكسیەك گەڕامەوە‪،‬‬ ‫بینیم بەر دەرگامان قەرەباڵغەو پۆلیسەكان‬ ‫هەواڵی مەرگی كوڕەكەمیان پێدام"‪.‬‬

‫لەتیف عەب������دواڵی تەمەن ‪45‬س������اڵ كە‬ ‫باوكی كۆژی������رە‌و كەمئەندامە‪ ،‬ئاماژەی‬ ‫بەوەدا كە پێش وەرگرتنەوەی ئەنجامەكان‬ ‫كەسیان هیچ هەڕەشەیەكیان لەكوڕەكەیان‬ ‫نەكردووە‪" ،‬ب������ەر لەوەی ئەنجامی خولی‬ ‫دووەم وەرگرێت������ەوە پێم������وت ئەگ������ەر‬ ‫ئەمساڵیش دەرنەچویت ساڵێكی تر دەوام‬ ‫مەكەو پشوویەك بدەو ساڵی دواتر دەوام‬ ‫بكەرەوە"‪.‬‬ ‫ناوب������راو جەختی لەوە ك������ردەوە كە لەو‬ ‫رووداوەدا كوڕەكەی كاریگەری هیچ فیلم‌و‬ ‫درامایەكی لەسەر نەبووە‪ ،‬چونكە "تائێستا‬ ‫سەتەالیتمان نییەو تەنها سەیری هەندێ‬ ‫بابەتی كەناڵە ناوخۆیەكانی كردووە كە‬ ‫شتی زۆر ئاسایی بوون"‪.‬‬ ‫بەوتەی باوك������ی كۆژیر‪ ،‬ئەو خوێندكارە‬ ‫ماوەی دووساڵ هیچ كارێكی نەكردووە‪،‬‬ ‫ب������ەاڵم "بەهاوینان كاری دەكرد‪ ،‬چونكە‬ ‫ك������وڕە گەورەی م������اڵ بوو دەیویس������ت‬ ‫یارمەتیمان بدات"‪.‬‬ ‫دای������ك‌و باوك������ی كۆژیر گلەی������ی ئەوە‬ ‫لەبەڕێوبەرێتی پەروەردەی سلێمانی دەكەن‬ ‫كە وانەكانیان بۆخوێن������دكاران قورس‬ ‫كردووە‪" ،‬تاقیكردنەوەی ئەو بابەتانەشیان‬

‫پێدەكەن كە نیوەی ساڵ خوێندویانە"‪.‬‬ ‫لەالیەكی دیكەوە كۆس������ار كە دووس������اڵ‬ ‫لەكۆژیر مناڵترە بەدەم گریانەوە ئاماژەی‬ ‫ب������ەوەدا كە لەگەڵ كۆژی������ری برای وەك‬ ‫هاورێ بوون‪" ،‬ئێستە نامەوێت بخوێنم‪،‬‬ ‫ئەگەر بشخوێنم ناچمە ئەو خوێندنگەیە‪،‬‬ ‫چونكە ئەو خوێندنگەیە بووە هۆی مردنی‬ ‫براكەم"‪.‬‬ ‫قادر عەبدولڕەحمان بەڕێوبەری قوتابخانەی‬ ‫ڕەزبەر كە كۆژی������ر خوێندكاریان بووە‬ ‫باس������ی لەوەك������رد كە مامۆس������تاكانیان‬ ‫بەش������داری پرسەكەیان كردووە‪" ،‬ئێستە‬ ‫لەبەر ئەوە س������ەردانیان ناكەین بۆئەوەی‬ ‫برینی ئ������ەو خێزانە ت������ازە نەكەینەوە"‪،‬‬ ‫هەربۆیە ناوبراو جەختی لەوەكردەوە كە‬ ‫قوتابخانەكەیان بەرپرس نین لەو ڕووداوە‪،‬‬ ‫"پێدەچێ������ت كۆژیر ناجێگ������ری باری‬ ‫دەروونی لەو كاتەدا كاریگەری لەسەری‬ ‫هەبووبێت‌و وایكردبێت ئەوە بەسەر خۆی‬ ‫بهێنێت"‪ ،‬بەاڵم ئاماژەی بەوەش������دا كە‬ ‫مامۆستاكان ناتوانن لەكاتی وەرگرتنەوەی‬ ‫نمرەدا پەیوەندی بەدایك‌و باوكی هەموو‬ ‫خوێندكارەكان������ەوە بك������ەن‪" ،‬بەتایبەت‬ ‫ئەوانەی كە دەرنەچوون"‪.‬‬

‫"ئەو كەسانەی هەوڵی خۆكوشتن دەدەن كتوپڕ خۆیان ناكوژن"‬

‫محەمەد عەزیز چارەسازی دەروونی بۆ‬ ‫دیاردەی خۆكوشتن یەكێكە‬ ‫لەدیاردە كۆمەاڵیەتییەكان‌و‬ ‫لەزۆربەی كۆمەڵگاكاندا‬ ‫بەدیدەكرێت‪ ،‬سااڵنەش‬ ‫لەكوردستان بەشێك‬ ‫لەگەنجان بەهۆكاری‬ ‫جۆراوجۆر كۆتایی بەژیانی‬ ‫خۆیان دێنن‪.‬‬ ‫محەمەد عەزیز‬ ‫سازدانی‪ :‬سەروەر سەعید‬ ‫محەم������ەد عەزیز چارەس������ازی دەروونی‬ ‫لەدیمانەیەكیدا بۆ نم نم ئاماژە بەوە دەدات‬ ‫كە چەندین هۆكاری جۆراوجۆر هەن كە‬ ‫وادەكەن تاكێك پەنا بەرێتە بەر خۆكوژی‬ ‫كە گرنگترینیان هۆكارە دەروونییەكانە‪،‬‬ ‫هەربۆیە ناوبراو جەخت لەوە دەكاتەوە كە‬ ‫زۆربەی ئەو كەسانەی هەوڵی خۆكوشتن‬ ‫دەدەن كتوپ������ڕ خۆیان ناكوژن‪" ،‬خەیاڵ‌و‬ ‫بیری خۆكوش������تنەكە الیان دروس������ت‬ ‫دەبێت پاشان هەندێك پەیامی خۆكوشتن‬ ‫ئاڕاستەی دەوروبەریان دەكەن"‪.‬‬ ‫سەروەر‪ :‬گرنگترین ئەو هۆكارانە چین‬ ‫كەوا دەكەن تاكێك پەنا بەرێتە بەر‬ ‫خۆكوشتن؟‬ ‫محەممەد‪ :‬دیارە هۆكارەكانی خۆكوشتن‬ ‫هەمەالیەن‌و جۆراوجۆرن‌و لەكەس������ێكەوە‬ ‫بۆكەس������ێكی دیك������ە جی������اوازن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەش������ێوەیەكی گش������تی هۆكارەكان������ی‬ ‫خۆكوش������تن بریتین لەهۆكارە دەروونی‌و‬ ‫كۆمەاڵیەتی‌و ئابووریەكان‌و گرنگترین شت‬ ‫لەم دیاردەیەدا هۆكارە دەروونییەكانە كە‬ ‫لێرەدا ئاماژە بۆهەندێكیان دەكەین‪ ،‬لەوانە‪:‬‬ ‫‪ .1‬خەمۆك������ی‪ :‬زۆرب������ەی قورس������ایی‬ ‫هۆكارەكانی خۆكوش������تن بۆ خەمۆكی‬ ‫دەگەڕێتەوە‌و توێژینەوە زانستییەكان ئاماژە‬ ‫بەوە دەدەن كە ‪%70 - 30‬ی ئەوانەی هەوڵی‬ ‫خۆكوشتن دەدەن پەیوەندی بەخەمۆكییەوە‬ ‫هەیە‪.‬‬ ‫‪ .2‬شیزۆفرینیا‪ ،‬دیارە پەیوەندی هەیە لەنێوان‬ ‫ئەو كەسانەی نەخۆشە شیزۆفرینیایان هەیە‬ ‫لەگەڵ خۆكوشتن ئەوانەی ئەم نەخۆشییەیان‬ ‫هەیە لەدە س������اڵی یەكەمی نەخۆشیەكەدا‬

‫نزیكەی ‪%10‬یان هەوڵی خۆكوشتن دەدەن‪.‬‬ ‫‪ .3‬بەرزبوونەوەی هەس������تی خۆ بەكەم‬ ‫زانین بەڕێژەیەكی نائاسایی بەشێوەیەك‬ ‫كە هەموو توانست‌و بیركردنەوەكانی ئەم‬ ‫كەسە پەك دەخات‪.‬‬ ‫‪ .4‬ئالودەب������وون بەم������ادە س������ڕكەر‌و‬ ‫بێهۆشكەرەكان‪.‬‬ ‫جگەل������ەوەش ه������ۆكارە كۆمەاڵیەتییەكان‬ ‫كاریگەری‌و ڕۆڵی خۆیان هەیە بەتایبەت‬ ‫لەكۆمەڵگای ئێمەدا ڕۆڵی سەرەكییان هەیە‬ ‫لەزیادكردنی دیاردەی خۆكوشتن‪ ،‬ئەویش‬ ‫خۆی لەچەند الیەنێكدا دەبینێتەوە‪ ،‬لەوانە‬ ‫گوشار خستنە سەر كەسێك‌و سەپاندنی‬ ‫كار‌و بیر‌وبۆچونێك بەزۆر بەس������ەریدا‪،‬‬ ‫هەروەها نەبوونی توان������ای ڕوبەڕوبونەوە‬ ‫لەگەڵ خەڵك‌و گەڕانەوە بۆژیانی ئاسایی‬ ‫بەهۆی ئەوەی كە كارێكی ئابڕومەندانە یان‬ ‫شكستخواردووانەی ئەنجام دابێت‌و هەست‬ ‫بكات بوبێت بەخاڵی س������ەرنجی خەڵكی‌و‬ ‫لەالیەن خەڵكەوە بەس������وك سەیربكرێت‪،‬‬ ‫یان پەشیمانبونەوەی لەڕادەبەدەر لەكارێك‬ ‫كە خۆی وەك تاوانێك تێیدەڕوان ‌ێ كە‬ ‫ڕەنگە لەبەرامبەر كەسێكی دیكە یان خۆیدا‬ ‫ئەنجامی دابێ‌‌و پاش������ان هەستی گوناه‌و‬ ‫پاشگەزبوونەوە لەم كارە بەرەو خۆكوشتنی‬ ‫بەرێت‪ ،‬پەرچەكردارەكانی دەوروبەر هانی‬ ‫بدەن كە بۆپاكبونەوە لەو گوناهەی خۆی‬ ‫بكوژێت یان خۆكوشتن لەو حاڵەی باشترە‪.‬‬ ‫لەالیەكی ترەوە گرفت‌و كێشە‌و ملمالنێی‬ ‫ن������او خێ������زان یەكێكە لەه������ۆكارەكان‪،‬‬ ‫جگەلەوەش هەستكردن بەتەنهایی‌و پچڕانی‬ ‫پەیوەندی ت������اك لەگەڵ تۆڕی كۆمەاڵیەتی‬ ‫خۆیدا هۆكارێكی دیكەیە‪.‬‬ ‫هۆكارە ئابوورییەكانی خۆكوش������تنیش‬ ‫بەش������ێوەیەكی گش������تی خۆی دەبینێتەوە‬

‫لەدەس������ت ڕانەگەیش������تن‌و پێنەگەیشتن‬ ‫بەش������ێوەیەكی ڕەه������ا بۆئەو س������ەرچاوە‬ ‫داراییانەی كە ئە‌و كەس������ە پێیوایە ژیان‬ ‫بەبوونی ئەمانەوە مانای دەبێت‪ ،‬هەروەها‬ ‫زیانمەندییەكی قورس‌و سەرنەكەوتنێكی‬ ‫گەورەی چ������اوەڕوان نەك������راو لەبواری‬ ‫ئیشوكار‌و مامەڵەدا كە شۆكێكی قورس‬ ‫الی ئە‌و كەسە دەخاتەوە‪ ،‬بەهیچ جۆرێك‬ ‫ناتوانێت خۆی لەژێر گوشاریدا دەرباز‬ ‫بكات‌و بەسەریدا زاڵ بێت‪.‬‬ ‫سەروەر‪ :‬چۆن مرۆڤێك بناسینەوە كە‬ ‫هەوڵی خۆكوشتن دەدات‪ ،‬ئەو پەیامانە‬ ‫چین كە ئەو مرۆڤە دەینێرێت بەر‬ ‫لەخۆكوشتن؟‬ ‫محەممەد‪ :‬زۆربەی ئەو كەس������انەی هەوڵی‬ ‫خۆكوشتن دەدەن كتوپڕ خۆیان ناكوژن‪،‬‬ ‫بەڵكو پێش هەوڵی خۆكوش������تن خەیاڵ‌و‬ ‫بیری خۆكوش������تنەكە الیان درووس������ت‬ ‫دەبێت پاشان هەندێك پەیامی خۆكوشتن‬ ‫بەدوایاندا دێن‌و ئاڕاس������تەی دەوروبەری‬ ‫خۆیانی دەكەن‪ ،‬واتە الی كەسی خۆكوژ‬ ‫كۆمەڵێك نیشانە هەیە كە ئەم نیشانانە‬ ‫ماوەیەك پێش هەوڵی خۆكوش������تن دێن‌و‬ ‫وەك پەیامە پێشینەییەكانی كەسی خۆكوژ‬ ‫دیاریكراون‌و بەچوار شێوە دەردەبڕرێن‪:‬‬ ‫پەیام������ی ڕاس������تەوخۆی زارەك������ی‪ :‬ئەم‬ ‫پەیامە الی كەس������ی خۆكوژ بەشێوەیەكی‬ ‫ڕاس������تەوخۆ دەردەكەوێت‌و خۆی لەسەر‬ ‫زمان������ی خۆیەوە بەقس������ەكردن ئاماژەی‬ ‫پێدەكات‌و بەچواردەورەكەی دەڵێت خۆم‬ ‫دەكوژم‪ ،‬لەگەڵ توڕەبوون‌و تاوانباركردنی‬ ‫بەرامبەرەكەی هەڕەش������ەی خۆكوش������تن‬ ‫دەكات‌و دەڵێت لەداخی تۆ خۆم دەكوژم‌و‬ ‫فاڵن شتم بۆدابین نەكەن خۆم دەكوژم‪.‬‬ ‫پەیام������ی ناڕاس������تەوخۆی زارەكی‪ :‬ئەم‬ ‫پەیامە ماوەیەك پێش هەوڵی خۆكوشتن‬ ‫دەردەكەوێت بەش������ێوەیەكی ناڕاستەوخۆ‬ ‫مەبەستمان لەناڕاس������تەوخۆیی ئەوەیە كە‬ ‫كەسی گوێگر یەكس������ەر گوێی لەوشەی‬ ‫خۆكوشتن‌و دەربڕینی كۆتایهێنان بەژیان‬ ‫نابێت لەالیەن ئەو كەسەوە‪ ،‬بەڵكو كەسی‬ ‫خۆكوژ دەربڕینەكانی بریتین لەكۆمەڵێك‬ ‫ڕستەو ئاماژەی نائومێدكەرانە‌و بێزاربوانە‬ ‫لەژیان وەكو‪ ،‬كەی ئەم������ە ژیانە؟ مردن‬ ‫خۆش������ترە لەم ژیانە‌و لەگەڵ ئەندامانی‬ ‫خێزانەكەی یان هاوڕێكانی هەندێك وتە‬ ‫بەكاردەهێنێ������ت وەكو ئەگەر یەكتریمان‬

‫بینییەوە جارێكی تر‪.‬‬ ‫پەیامی ڕاستەوخۆی نازارەكی‪ :‬لەم جۆرەدا‬ ‫لەوتەی كەسەكەوە گوێبیست نابین‪ ،‬بەڵكو‬ ‫كەس������ەكە بەش������ێوازی كرداری ئاماژە‬ ‫دەدات بەچ������واردەوری خۆی كە نیەتی‬ ‫خۆكوش������تنی هەیە وەك������و پەیداكردنی‬ ‫چ������ەك‪ ،‬كۆكردنەوەی ح������ەب‪ ،‬كڕین‌و‬ ‫پەیداكردنی ماددەی ژەهراوی واتە بەب ‌ێ‬ ‫ئەوەی هیچ لەبارەیانەوە بڵێت لەكرداریدا‬ ‫دەردەكەوێت‪.‬‬ ‫پەیامی ناڕاستەوخۆی نازارەكی‪ ،‬جیاوازی‬ ‫ئ������ەم پەیامە لەگەڵ ئەوانی ت������ردا ئەوەیە‬ ‫نەهەڵسوكەوت‌و ڕەفتارەكانی لەكەسێك‬ ‫دەچێت كە دەیەوێ������ت خۆی بكوژێت‪،‬‬ ‫نەڕس������تەو ئاماژەیەكی نائومێدكەرانە‌و‬ ‫بێهیوایانەدەردەبڕێتكەبۆنیخۆكوشتنی‬ ‫لێبێت‪ ،‬لەم پەیامانەش ماوەیەك پێش هەوڵی‬ ‫خۆكوشتن هەڵدەستێت بەڕێكخستنی شتە‬ ‫تایبەتەكانی خۆی وەكو ش������تی ناوماڵ‪،‬‬ ‫قەرزدانەوە‪ ،‬یان بەخش������ینی شتەكانی‪،‬‬ ‫پێشتر كەسێكی گۆشەگیر بووە‪ ،‬بەاڵم لەو‬ ‫ماوەیەدا سەردانی زۆربەی خزم‌و كەس‌و‬ ‫هاوڕێكان������ی دەكات‪ ،‬ڕەنگە ئەم كارانەی‬ ‫لەبەرئەوە بێت تا خواحافیزی بكات یان‬ ‫دەورووبەر تێبینی ئەم ڕەفتارانەی بكات‌و‬ ‫بەهەندی وەربگرن‌و لەم بارەیەوە پرسیاری‬ ‫لێبكەن‪ ،‬ئەمەش وای لێبكات لەكارەكەی‬ ‫كە خۆكوشتنە تێبگەن‌و پاشگەزی بكەنەوە‪.‬‬ ‫سەروەر‪ :‬چۆن وابكەین كە كەسێك‬ ‫لەحاڵەتی خۆكوشتندایە‌و بەری پێبگرین‌و‬ ‫نەهێڵین خۆی بكوژێت؟‬ ‫محەممەد‪ :‬چارەس������ەر یاخود رێگەگرتن‬ ‫لەخۆكوش������تن بەپێ������ی حاڵەتەكە یاخود‬ ‫ئەو ئاس������تەی هەیەت������ی دەگۆڕێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەش������ێوەیەكی گش������تی دەتوانی������ن بەم‬ ‫ش������ێوازانەی خ������وارەوە مامەڵ������ە لەگەڵ‬ ‫حاڵەتەكاندا بكەین‌و هەوڵی بەرپێگرتنی‬ ‫بدەین‪ ،‬ئەو قس������انەی دەیكات دەربارەی‬ ‫خۆكوشتن‪ ،‬پشتگوێی نەخەین‌و بەڕاست‬ ‫وەریبگری������ن‪ ،‬هەروەها لەزووترین كاتدا‬ ‫سەردانی پزیش������كی تایبەتمەندی بواری‬ ‫دەروونی پێبكەین‌و ئەگەر پێویست بوو‬ ‫ڕەزامەندبین لەسەر ئەوەی لەنەخۆشخانە‬ ‫داخڵی بكەین‌و ئەگەر پزیشك دەرمانی‬ ‫بۆدی������اری كرد‪ ،‬خۆمان سەرپەرش������تی‬ ‫وەرگرتنی دەرمانەكانی بكەین‪.‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪3‬‬

‫لێكۆڵینەوە‬

‫كاری لیژنەیە یان دادگا؟‬ ‫شاخەوان مەحمود‬ ‫ماوەی چەند رۆژێك پێش ئێستا‌و بەشێوەیەكی زۆر كوتوپڕ‪،‬‬ ‫رونكردنەوەی������ەك لەراگەیاندنەكان������ی پارت������ی دیموكراتی‬ ‫كوردستانەوە باڵوكرایەوە كە گوایە رۆژنامەنووس سەردەشت‬ ‫عوسمان ویستویەتی هاوكاری گروپێكی تیرۆرستی بكات‌و‬ ‫دواتر كاری بۆ نەكردوون‪ ،‬بۆی������ە لەالیەن هەمان گروپەوە‬ ‫تیرۆر كراوە‌و ئەوەشی كە ئێستا لەشەقامی كوردیدا باسی‬ ‫لێ������وە دەكرێت ئەوەیە كە ئەو باڵوكراوەیە دروس������تكردنی‬ ‫س������یناریۆیەكە‪ ،‬من بۆخۆم كە هەواڵ������ی باڵوبونەووەی ئەو‬ ‫روونكردنەوەیەم بیس������ت‪ ،‬توشی شۆك بووم‌و یەكسەر ئەوە‬ ‫بەبیرمدا هات كە ئەگەر گروپێكی تیرۆرس������تی توانیبێتیان‬ ‫لەناو ش������ەقامێكی قەرەباڵخی ش������اری هەولێردا ئەو قوتابیە‬ ‫رۆژنامەنوس������ە بەبەرچاوی خەڵكەوە‌و لەبەردەم زانكۆكەیدا‬ ‫بڕفێنن‪ ،‬واتای ئەوەیە كە ئاسایش‌و ئارامی لەو شارەدا لەژێر‬ ‫پرسیاردایە‌و دەكرێت چەندین شیكردنەوە لەخۆبگرێت‪.‬‬ ‫پرس������یار لەوەدایە چۆن ئەو گروپە تیرۆرستییە نەیانتوانی‬ ‫تەقینەوە لەشاری هەولێر بكەن‪ ،‬كە ئەوان تامەزرۆی هەلێكن‬ ‫بۆئەو كارە‪ ،‬بەاڵم توانیان كەس������ێك لەشوێنێكی قەرەباڵخدا‬ ‫بڕفێن������ن‌و بیبەن������ە دەرەوەی هەولێر تی������رۆری بكەن؟ چۆن‬ ‫هێزەكانی ئاس������ایش‌و پۆلیس نەیانتوانی لەناو ش������اردا ئەو‬ ‫ئۆتۆمبێلە بدۆزنەوە؟ یان رێگە بەچوونەدەرەوەی ئەو كەس������ە‬ ‫رفێنراوە بگرن‪ ،‬ئەمەش تاڕادەیەك دڵنیامان دەكاتەوە لەوەی‬ ‫كە دەكرێت ئەو كەسە بەئۆتۆمبێلی بەرپرسێكی حیزبی یان‬ ‫حكوم������ی برابێتە دەرەوە یان بازگەكانی ئەو س������نورە توند‬ ‫نەكرابێتنەوە بۆ رێگرت������ن لەچوونە دەرەوەی رفێنەرانی ئەو‬ ‫رۆژنامەنووسە؟‬ ‫دەكرێت بڵێین ئەگ������ەر باندێكی لەو ش������ێوەیە لەهەولێردا‬ ‫هەبوبێت‪ ،‬زۆر نزیكە كە خەڵكی بەرپرس������ی لەگەڵدا بێت‪،‬‬ ‫ئەگەر بەرپرس������ەكان حیزبی بن ی������ان حكومی یان ئەمنی‪،‬‬ ‫چونكە ئەوەندەی ئاگاداربم‪ ،‬هێزەكانی ئاس������ایش‌و پۆلیس‬ ‫لەهەرێمی كوردستان توندوتۆڵن‪ ،‬ئەوكاتانەشی كردەوەیەك‬ ‫ڕوودەدات خەڵكی ش������ارەزاو چاونەترسیان لەگەڵدایە‪ ،‬یان‬ ‫وەكو س������ااڵنی پێش������وو خەڵكی ن������او دەزگا ئەمنیەكانیان‬ ‫لەگەڵدایە‪.‬‬ ‫ئێمە هەموو كات خۆشحاڵبووین بەوەی كە لەدەمی بەرپرسانی‬ ‫دەزگا ئەمنیەكانی هەرێمی كوردس������تانەوە دەمانبیس������ت كە‬ ‫تیرۆرو تیرۆرس������تان لەهەرێمدا بونی������ان نییە‪ ،‬زۆرجاریش‬ ‫بەرپرس������ە ئەمنیەكانی هەولێر جەختیان لەوە دەكردەوە كە‬ ‫دەس������تی تیرۆر ناگاتە هەولێر‪ ،‬ئیتر چ������ۆن خێرا هەواڵی‬ ‫هەبوون������ی باندێكی لەوجۆرە لەناو ش������اری هەولێردا باڵو‬ ‫دەكەنەوە‪ ،‬خۆ ئەگەر خەڵك تەواو دڵنیا بێت كە باندێكی لەو‬ ‫جۆرە بوونی هەیە‪ ،‬بەقەد گەورەیی تیرۆركردنی سەردەشت‬ ‫ترس‌و دڵەڕاوكێ لەالی دانیش������توانی هەرێم‌و گەشتیاران‌و‬ ‫كۆمپانیاو رێكخراوە بیانیاكان دروست دەبێت‪.‬‬ ‫لەئێس������تادا ش������ەقامی ك������وردی باڵوكراوەی ئ������ەو لیژنەی‬ ‫لێكۆڵینەوە بەسیناریۆ دەزانن‪ ،‬چونكە زۆر پرسیاریان هەیەو‬ ‫بێ وەاڵمە‪ ،‬هه‌ندێ له‌پرس������یارەكانیش ئەوەیە كە ئەنس������ارو‬ ‫ئیس���ل��ام ڕاگەیاندێكی باڵوكردەوە كە تیایدا جەخت لەوە‬ ‫دەكاتەوە لەدوورو نزیك ئەوان پەیوەندیان بەو كردەوەیەوە‬ ‫نەبووەو ئەو كەسەشی دەستگیركراوە سەر بەوان نییە‪ ،‬ئەمە‬ ‫لەكاتێكدا ئەنس������ار بەدوای هەلێكدا دەگەڕێت كارێكی لەو‬ ‫شێوەیەی تێدا بكات‌و دواتر شانازی پێوە بكات‪.‬‬ ‫خەڵك دڵنیانین لەوەی ئ������ەو لیژنەی لێكۆڵینەوە كێ بوون‪،‬‬ ‫بۆیە بەگومانەوە لەئەنجامەكەشی دەڕوانن‪ ،‬بەاڵم من دەمەوێت‬ ‫بەرپرس������انی حكومەت لەوە ئاگادار بكەم������ەوە كە كارێكی‬ ‫یاس������ایی نییە‪ ،‬لەكاتی روودانی هەر رووداوێكدا لیژنەیەك‬ ‫دروس������ت دەكرێ������ت بۆبەدواداچوون لەس������ەر رووداوەكەو‬ ‫هۆكارەك������ەی‪ .‬ئەوە تەنها كاری دادگایە كە بەش������ێوەیەكی‬ ‫بێالیەنانە لێكۆڵینەوەی تێدا بكات‌و ئەنجامی لێكۆلینەوەكەش‬ ‫هەر ش������تێك بێت خەڵك بڕوای زیات������ری پێدەكات‪ ،‬نەك‬ ‫وەكو ئێستا كە خەڵك ئەو باڵوكراوەیە بەسیناریۆ بزانن‪.‬‬ ‫دوای سوتانی ئۆتێل س������ۆماش لەشاری سلێمانی لیژنەیەك‬ ‫دروس������تكراو دوات������ر راگەیاندنێكیان باڵوك������ردەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئێس������تاش هاوواڵتیان دڵنیانین لەوەی ئ������ەو ئۆتێلە بەهۆی‬ ‫چییەوە سوتاوەو هۆكارەكەی چی بووە‪ ،‬ئەوەشی كە لیژنەكە‬ ‫باڵوی كردەوە خەڵك بەگومانەوە وەریگرت‪.‬‬ ‫دەكرێت بڵێین پێویستە حكومەت لەو دوو رووداوەوە پەندێك‬ ‫وەربگرێت‌و لەكاتی روودانی رووداوەكاندا لێكۆڵنەوەی ئەو‬ ‫كارانە بسپێرێت بەدادگا‪ ،‬دەكرێت پۆلیس‌و ئاسایش‌و دەزگا‬ ‫ئەمنیەكانی تر هاوكاری دادگا بكەن تەنها بۆكۆكردنەوەی‬ ‫بەڵگ������ە‪ ،‬نەك لێكۆڵنەوەش بكەن‌و بڕیاریش بدەن‪ ،‬كە بریار‬ ‫تەنها بۆ دادگایە‪.‬‬ ‫‪Shaxawan.mahmood@yahoo.com‬‬


‫‪2‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪ 135‬پیاو ژنی دووەم دەهێننەوە‬

‫لەنیوەی یەكەمی ئەمساڵدا ‪8330‬‬ ‫ دوین ئەحمەد له‌هه‌ولێر‬ ‫مارەبڕی������ن‌و ‪ 1138‬دی������اردەی‬ ‫بەپێ������ی ئامارێك������ی ئەنجومەن������ی جیابون������ەوە لەش������اری هەولێ������ر‬ ‫دادوەری لەهەرێمی كوردستان كە تۆمارك������راوە‪ ،‬هەروەه������ا ‪135‬‬ ‫وێنەیەكی دەس������ت نم نم كەوتوە‪ ،‬هاوواڵتی لەسەرتاسەری هەرێمی‬

‫كوردس������تان ژن������ی دووەمی������ان‬ ‫هێناوەتەوە‌و لەماوەی شەش مانگی‬ ‫یەكەم������ی ئەمساڵیش������دا ‪22845‬‬ ‫حاڵەت������ی مارە بڕی������ن لەهەرێمی‬ ‫كوردستان هەبووە‪.‬‬

‫وتەبێ������ژی ئەنجومەن������ی دادوەری‬ ‫هەرێم������ی كوردس������تان دادوەر‬ ‫فەره������ادی‬ ‫عەبدولباس������ت‬ ‫لەلێدوانێكی������دا ب������ۆ ن������م ن������م‬ ‫ئاش������كرایكرد ك������ە بەپێ������ی ئەو‬

‫ئام������ارەی باڵوی������ان كردۆت������ەوە‬ ‫ڕێ������ژەی تەاڵق������دان لەهەرێم������ی‬ ‫كوردس������تان لەهەڵكش������اندایە‌و‬ ‫زۆربەی هۆكارەكانیش بۆ خراپی‬ ‫ب������اری دارایی‌و تێنەگەیش������تنی‬

‫گەنجان لەپڕۆسەی هاوسەرگیری‬ ‫گەڕاندەوە‪" ،‬زۆربەی داواكردنی‬ ‫تەاڵقەكە لەالیەن ژنان������ەوە بووە‪،‬‬ ‫ئەمەش دەریدەخات ژنان زوڵمی‬ ‫زیاتریان لێدەكرێت"‪.‬‬

‫پاركەكانی سلێمانی دەبنە شوێنی وەرزشكردنی هاوواڵتیان‬

‫كچێك‪ :‬زۆرجار لەكاتی وەرزشكردنماندا لەپارك تووشی تانەو تەشەر بوینەتەوە‬ ‫زۆرێك لەوانەی خوازییاری‬ ‫وەرزشكردنن ڕۆژانە‬ ‫سەردانی پاركەكان‌و‬ ‫شوێنەكانی تایبەت‬ ‫بەوەرزش دەكەن‌و‬ ‫پسپۆڕێكی وەرزشیش‬ ‫ئاماژە بەوە دەدات كە‬ ‫وەزرشكردن پێویستی‬ ‫بەبەرنامەو شوێنی گونجاو‬ ‫هەیە‪.‬‬

‫ سەربەست مەنمی لەسلێمانی‬ ‫ئەحمەد شاس������وار ماوەی ساڵێكە‬ ‫لەواڵت������ی هۆڵەن������دا گەڕاوەتەوە‪،‬‬ ‫رۆژانە خۆی‌و هێلینی هاوسەری‬ ‫س������ەردانی پاركی ئازادی دەكەن‬ ‫بەمەبەس������تی وەرزش������كردن‌و‬ ‫وەرگرتن������ی هەوایەك������ی پ������اك‪،‬‬ ‫"ژینگەی كوردس������تان پیسبووە‬ ‫بەتایبەتی ش������ارەكان‌و ش������وینی‬ ‫وەرزشكردنیش زۆر بەكەمی هەیە‪،‬‬ ‫بۆیە ڕوو دەكەمە پاركەكان"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬بەوتەی خ������ۆی پێش‬ ‫‪10‬س������اڵ كە لەكوردس������تان بووە‬ ‫وەرزش������ی نەدەكرد‪ ،‬بەاڵم "پاش‬ ‫چوونم بۆدەرەوە گرنگی وەرزشم‬ ‫زانی‌و ئێس������تاش پاش س������اڵێك‬ ‫لەگەڕانەوەم ب������ەردەوام وەرزش‬ ‫دەكەم"‪.‬‬

‫هەر كاتێ‌ بگونجێ‬ ‫وەرزش دەكەن‬ ‫هەردی نەجات‪ ،‬گەنجێكی تەمەن‬ ‫‪24‬ساڵەو ش������ەوان لەگەڵ چەند‬ ‫هاوڕێیەك������ی بۆوەرزش������كردن‬ ‫دەچ��ە پاركی ئازادی‪" ،‬ڕۆژانە‬ ‫بەهۆی كار‌و سەرقاڵی رۆژانەوە‬ ‫ناتوان������م وەرزش بك������ەم‪ ،‬بۆیە‬ ‫شەوان بەپێی گونجاوی كاتەكە‬ ‫لەگەڵ چەن������د هاوڕێیەكم دێین‬ ‫بۆپارك������ی ئ������ازادی‌و ماوەیەك‬ ‫وەرزش دەكەین"‪.‬‬ ‫لەالیەكی دیكەوە نەبەز س������اڵح‬ ‫ك������ە خوێندكارێك������ی تەمەن‬ ‫‪20‬ساڵی پەیمانگای پەروەردەی‬ ‫وەرزش������ییە باس لەوە دەكات‬ ‫ك������ە لەكاتی دەوامی ئاس������ایی‬ ‫پەیمانگادا بەردەوام مەش������ق‌و‬ ‫راهێن������ان دەكات‪" ،‬دەمەوێت‬ ‫لەوەرزش������كردن ب������ەردوام بم‪،‬‬ ‫لەبەر ئەوە رۆژانە یان ش������ەوانە‬ ‫بەپێی گونجان������ی كاتەكەم دێم‬ ‫بۆپارك������ی ئ������ازادی‌و وەرزش‬ ‫دەكەم"‪.‬‬ ‫ناوبراو جەختی لەوەش كردەوە‬ ‫كە زۆرێك لەو كەس������انەی كە‬ ‫لەپاركەكان������ن ئارەزوومەندی‬ ‫وەرزشن‪ ،‬بەاڵم "شتێكی ئەوتۆ‬ ‫دەرب������ارەی وەرزش نازان������ن‪،‬‬ ‫جگەل������ە راكردن ك������ە ئەمەش‬ ‫وادەكات هیالكییەك������ی زۆرو‬ ‫سودێكی كەم ببینن"‪.‬‬

‫دەرمان‌و چارەس������ەر وەرزشكردنە"‪،‬‬ ‫هەربۆیە لەوكاتەوەی پزیشك پێیوتووە‬ ‫چارەسەر وەرزشكردنە‪ ،‬بڕیاری داوە‬ ‫ڕۆژان������ە وەرزش ب������كات‪" ،‬بەیانیان‬ ‫كاژێر ش������ەش دێمە ئەم باخە جوانەو‬ ‫بۆماوەیەك������ی ئەگ������ەر كەمیش بێت‬ ‫وەرزش دەكەم"‪.‬‬

‫گرنگی‌و بایه‌خی وه‌رزشکردن الی هاواڵتیان په‌ره‌ده‌ستێنێت فۆتۆ‪:‬‬ ‫كچانیش‬ ‫بەشداری وەزرشەكان دەكەن‬ ‫زۆرێك لەو كچانەی كە لەپاركەكان‬ ‫وەزرش دەكەن ئاماژە بەوە دەدەن كە‬ ‫لەالیەن كەسانی ترەوە تووشی توانج‬ ‫لێدان دەبن‪.‬‬ ‫نیان عەلی‪ ،‬كچێكی تەمەن ‪21‬س������اڵەو‬ ‫یەكێكە لەو كچانەی بەردەوام شەوانە‬ ‫لەگەڵ چەند هاوڕێیەكی دەچنە پاركی‬ ‫ئازادی بەمەبەس������تی وەرزش������كردن‬ ‫"بەپێویس������تیەكی رۆژانەی دەزانم"‪،‬‬

‫‪pukmedia‬‬

‫بەاڵم بەوتەی ناوبراو هێشتا تێڕوانینی دەمانكات������ە خاوەن لەش������ێكی رێك‌و‬ ‫كۆمەڵگا دەربارەی كچان لەئاس������تی تەمەنێكی درێژ"‪.‬‬ ‫پێویس������تدا نیی������ە‪" ،‬زۆرجار لەكاتی‬ ‫دكتۆر‪ ،‬وەرزشی بۆ نوسیوە‬ ‫وەرزش������كردنماندا لەپارك تووشی‬ ‫تانەو تەش������ەر بوینەتەوە"‪ .‬لەالیەكی محەمەد ستاری تەمەن ‪56‬ساڵ ڕۆژانە‬ ‫ترەوە شیرین كەمالی تەمەن ‪27‬ساڵ ب������ۆ وەرزش������كردن دەچێت������ە باخی‬ ‫پیش������ەی مامۆستایە‌و ش������ەوانە لەگەڵ گشتی‌و بۆماوەی نیو كاژێر وەرزش‬ ‫شیروانی برای دەچن بۆوەرزشكردن‪ ،‬دەكات‪" ،‬پێنج ساڵ بەر لەئێستا توشی‬ ‫"هەمیشە هەوڵم داوە لەوەرزشكردن نەخۆشی زەخت‌و شەكرە بووم بەهۆی‬ ‫دانەبڕێم‪ ،‬چونكە وەرزش جگەلەوەی قورسی كێش������مەوە دكتۆرەكان دوای‬ ‫لەشێكی تەندروستمان پێدەبەخشێت چارەس������ەركردن پێانوتم باش������ترین‬

‫نەبوونی شوێن بەربەستە‬ ‫لەبەردەم وەرزشكردندا‬ ‫س������یروان حامید مامۆستا لەزانكۆی‬ ‫س������لێمانی كۆلێ������ژی پ������ەروەردەی‬ ‫بنەڕەتی بەش������ی وەرزش ئاماژە بەوە‬ ‫دەدات ك������ە چەن������د هۆكارێك هەیە‬ ‫بۆ ئەوەی وەرزشكردن لەكوردستان‬ ‫نەبێتە دیاردە‪" ،‬خەڵكی لەواڵتی ئێمە‬ ‫ئەو ڕۆش������نبیرییەی نییە پاریزگاری‬ ‫لەكێش‌و تەندروستی خۆی بكات"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جەخ������ت ل������ەوە دەكاتەوە‬ ‫ك������ە گرفتی ش������وێن یەكێك������ە لەو‬ ‫هۆكارانەی دەبێتە بەربەست لەبەردەم‬ ‫وەرزش������كردندا‪ ،‬چونك������ە "زۆربەی‬ ‫ڕووب������ەری خان������ووەكان بچوك������ن‌و‬ ‫باخچەیان نییە‌و ل������ەژووردا وەرزش‬ ‫ناك������رێ‌‪ ،‬وەرزش������كردن لەش������وێنی‬ ‫داخراودا زەرەری هەیە"‪.‬‬ ‫ئەو پسپۆڕە وەرزشییە ئاماژە بەوە‬ ‫دەدات كە وەرزشكردن پێویستی‬ ‫بەبەرنامە هەی������ە‪" ،‬ئێمە ناتوانین‬ ‫وەرزش������ێكی رێكخراو بكەین‌و‬ ‫خەڵكیك نییە بۆ وەرزش������ێكی‬ ‫درووست ئاڕەستەمان بكات"‪.‬‬

‫گەنجانی سۆران لەژێر كاریگەریی كولتورو جلوبەرگی ئێراندان‬

‫"زۆربەی هەڵسوكەوت‌و كارەكانمان تەنانەت زمانیشمان ئێرانییەو كەسیش ڕێگریمان لێناكات"‬ ‫زۆرێك لەو گەنجە‬ ‫پەناهەندانەی كە‬ ‫تەواوی ژیانیان لەئێران‬ ‫بەسەر بردووە‌و ئێستا‬ ‫گەڕاونەتەوە هەرێمی‬ ‫كوردستان‌و لەناوچەی‬ ‫سۆران نیشتەجێن‪،‬‬ ‫زمان‌و جل‌و بەرگی‬ ‫ئێرانی بەكاردەهێننن‪،‬‬ ‫لەبەرامبەریشدا قایمقامی‬ ‫سۆران بەدیاردەیەكی‬ ‫ئاسایی‌و بێمەترسی‬ ‫دادەنێت بۆ قەزاكەیان‪.‬‬

‫ ئەحمەدباڵەكی لەسۆران‬ ‫سۆران‪ ،‬گەورەترین قەزای پارێزگای‬ ‫هەولێ������رە‌و ڕێژەیەك������ی زۆری‬ ‫دانیش������توانەكەی ل������ەو پەناهەندانە‬ ‫پێكدێنن ك������ە ماوەیەكی زۆر بەهۆی‬ ‫كێشە سیاسیەكانەوە ئاوارەی ئێران‬ ‫بوون‪ ،‬لەپاش گەڕانەوەش������یان زمان‌و‬ ‫كولتوری ئێرانی بەكاردەهێنن‪.‬‬

‫كولتوری ئێران لەبیر ناكەن‬ ‫ئ������ەو كوردان������ەی ك������ە لەئێرانەوە‬ ‫گەڕاونەتەوە‌و تەواوی رەفتاریان وەك‬ ‫هاوواڵتیەكی ئێرانییە‌و هۆكارەكەشی‬ ‫بۆ ئ������ەوە دەگەڕێننەوە ك������ە ماوەی‬ ‫چەند س������اڵێكی زۆر لەواڵتی ئێران‬ ‫نیشتەجێبوون لەگەڵ كولتورو داب‌و‬ ‫نەریتی ئەو واڵتەدا راهاتوون‪.‬‬ ‫فریشتە عەلی تەواوی تەمەنی لەئێران‬ ‫بەس������ەر بردووە‌و ماوەی پێنج ساڵە‬ ‫گەڕاوەت������ەوە هەرێمی كوردس������تان‌و‬ ‫ئێستا لەسۆران دادەنیشێت‪ ،‬بەوتەی‬ ‫خۆی كات ‌ێ گەڕاوەتەوە كوردس������تان‬ ‫زمانی كوردی نەزانیوە‪" ،‬وا ئێستا‬ ‫خەریكە تۆزێك فێر دەبم"‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫فریشتە باس������ی لەوەكرد كە ئێستا‬ ‫لەگەڵ خێزانەكەیدا بەزمانی فارسی‬ ‫دەدەوێ‌و پۆشاكی ئێرانیش دەپۆشێ‌‪،‬‬ ‫"زۆربەی هەڵسوكەوت‌و كارەكانمان‬ ‫تەنان������ەت زمانیش������مان ئێرانیی������ەو‬ ‫كەس������یش ڕێگریمان لێن������اكات"‪،‬‬ ‫هاوكات ئەوەش������ی نەش������اردەوە كە‬ ‫دوای گەڕانەوەی ح������ەزی كردووە‬ ‫خ������ۆی لەس������ەر زم������ان‌و كولتوری‬ ‫كوردی ڕابهێنت‪" ،‬پێویستە بەزمانی‬

‫شیرینی خۆمان قس������ە بكەین‪ ،‬نەك‬ ‫لەیادی بكەین"‪.‬‬ ‫لەالیەكی دیكەوە حوسێن نەبی تەمەن‬ ‫‪30‬ساڵ ماوەی ش������ەش ساڵە لەئێران‬ ‫گەڕاوەتەوە‌و لەس������ۆران نیش������تەجێ‬ ‫ب������ووە‌و ئام������اژە ب������ەوە دەدات كە‬ ‫شێوازو جلوبەرگی فارسی بەتەواوی‬ ‫لەس������ۆراندا باڵوبوەت������ەوە‪" ،‬ئەمەش‬ ‫مەترس������ی هەیە بۆلەبیركردنی داب‌و‬ ‫نەریت������ی خۆم������ان"‪ ،‬هەربۆی������ە ئەو‬ ‫گەنجە باس ل������ەوە دەكات كە ئەوان‬ ‫بەتەواوی لەڕێگەی ژن‌و ژنخوازییەوە‬ ‫لەگ������ەڵ ئێرانیی������ەكان تێكەڵ بوون‪،‬‬ ‫"فارس������ەكان بیر لەوە ناكەنەوە كە‬ ‫فێ������ری كولتورو زمان������ی ئێمە ببن‪،‬‬ ‫ب������ەاڵم ئێمە كولتوری ئ������ەوان لەبیر‬ ‫ناكەین"‪.‬‬

‫دام‌ودەزگاكان بەفارسی قسە دەكەن‬ ‫بەهۆی ئەوەی ڕێژەیەكی زۆری ئەو‬ ‫كەسانەی تەواوی ژیانیان لەئێراندا‬ ‫بەس������ەربردووە‌و ئێس������تا ل������ەدام‌و‬ ‫دەزگاكانی س������ۆراندا دامەزراون‪،‬‬ ‫لەگفتوگۆكردنیاندا زمانی فارس������ی‬ ‫بەكاردەهێنن‪.‬‬

‫نەبی بەشیر هاوواڵتیەكی دانیشتوی‬ ‫س������ۆرانەو بەوت������ەی خ������ۆی كات ‌ێ‬ ‫دەچێتە ه������ەر دەزگایەكی حكومی‬ ‫بەتەواوی كاریگەریی زمان‌وكولتورو‬ ‫هەڵس������وكەوتی ئێرانیەكان بەس������ەر‬ ‫فەرمانبەرەكان������ەوە دەبینێ‌‪" ،‬ئەچیتە‬ ‫هەندێك دام������ودەزگای حكومی وا‬ ‫ئەزانین كە لەكونسڵخانەی ئێرانین‪،‬‬ ‫چونكە زۆربەیان بەزمانی فارسی قسە‬ ‫ئەكەن بەتایبەت ئەوانەی كە لەئێران‬ ‫گەڕاونەتەوە"‪ ،‬هەربۆیە نەبی جەختی‬ ‫لەوەكردوە كە زۆربەی كات بەهۆی‬ ‫نەزانین������ی زمان������ەوە لەفەرمانگاكان‬ ‫گرفتی بۆدروس������ت دەبێت‪" ،‬ئێمە‬ ‫لێی������ان تێناگەین‪ ،‬بۆی������ە داوكارین‬ ‫لەحكومەت كە ڕێگە چارەیەك بۆئەمە‬ ‫بدۆزێتەوە‌و ڕێگرب ‌ێ لەبەردەم ئەوەی‬ ‫كە بەزمانی فارس������ی قسە بكرێت‪،‬‬ ‫لەن������او دام‌و دەزگاكانی حكومەت"‪،‬‬ ‫هاوكات باسی لەوەشكرد كە ڕۆژانە‬ ‫ڕەفتارو شێوازی ئێرانییەكان لەنێو‬ ‫هاوواڵتیاندا بەدیدەكات‪" ،‬زۆربەی‬ ‫دانیشتوانەكە ش������ێوازی جلوبەرگی‬ ‫ئێرانی دەپۆش������ن بەتایبەت كچان‌و‬ ‫ژنان"‪.‬‬

‫زمان‌و فەرهەنگی ئێران‬ ‫مەترسیدار نییە‬ ‫كرمان������ج عزەت قایمقامی س������ۆران‬ ‫ئام������اژە بەوە دەدات كە لەس������ۆراندا‬ ‫بەزمانی فارس������ی قسەدەكرێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەو دیاردەیە بەمەترسیدار نازانێت‪،‬‬ ‫بەڵكو "بەبەرەو پێش������چوونێكی باشی‬ ‫ئەزانم‌و ش������تێكی سروشتییە‪ ،‬چونكە‬ ‫لەكات������ی ئاوارەبون������ی كوردەكانی‬ ‫خۆم������ان بۆئێران زۆرك������ەس لەو ‌ێ‬ ‫لەدایكبوون‌و ش������تێكی ئاس������اییە كە‬ ‫هاتۆت������ەوە ئێ������رە بەزمانی فارس������ی‬ ‫قس������ە بكات یان كولت������وری ئەوان‬ ‫بەكاربێنێ������ت"‪ ،‬هەربۆی������ە قایمقامی‬ ‫س������ۆران جەختی لەوە ك������ردەوە كە‬ ‫سەرەتا بەكوردی قس������ەكردن بۆئەو‬ ‫كەسانە ئەس������تمە كە تەواوی ژیانیان‬ ‫لەئێراندا بەسەربردووە‪" ،‬وا خەریكە‬ ‫ئەوان بەرب������ەرە كولت������وری ئێرانی‬ ‫لەبیر ئەكەن‌و بەزمانی كوردی قس������ە‬ ‫ئەكەن"‪.‬‬ ‫ئەو بەرپرس������ە باس������ی لەوە كرد كە‬ ‫بەهۆی ئەوەی ئەو ئاوارانە گەڕاونەتەوە‬ ‫زێدی خۆیان‪ ،‬ئەوان هیچ مەترسییەك‬ ‫لەوەدا نابینن كە شێوازو هەڵسوكەوتی‬ ‫ئێرانیەكان بەكاربهێنن‌و جلوبەرگی‬

‫ئەوان بپۆش������ن‪" ،‬هی������چ لەفەرهەنگی‬ ‫ئێران ناترس������م‌و فەرهەنگێكی باش‌و‬ ‫س������ەركەوتووە‪ ،‬تاڕادەیەكی زۆریش‬ ‫لەفەرهەنگی كوردییەوە نزیكە"‪.‬‬ ‫بەوتەی كرمان عزەت‪ ،‬ئەو ئاوارانەی‬ ‫لەساڵی ‪1991‬وە هاتونەتەوە لەئێستادا‬ ‫بەتەواوەتی هاتونەتە س������ەر كولتورو‬ ‫زمانی خۆی������ان‌و بەكوردی دەدوێن‌و‬ ‫رەفتار دەكەن‪.‬‬

‫"فارسەكان بیر‬ ‫لەوە ناكەنەوە كە‬ ‫فێری كولتورو زمانی‬ ‫ئێمە ببن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئێمە كولتوری ئەوان‬ ‫لەبیر ناكەین"‬


‫‪5‬‬ ‫کۆد‬ ‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‌و‬

‫خێزانەكەم رێگە نادەن خۆشەویستەكەم بهێنم‬

‫كێش ‌ه‬

‫کێشه‌‬ ‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫‌و‬

‫كێش ‌ه‬

‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫سەبارەت بەو كێشەیە نم نم پەیوەندی كرد بەتوێژەری كۆمەاڵیەتی گۆنا محەمەد‌و ئەویش ئاماژەی بەوەدا كە پێویستە ئەو كوڕو كچە خۆیان‬ ‫بەتەواوی لەیەكتر تێبگەن‌و بەهەمووشتێكی یەكتر رازی بن‪" ،‬پێویستە ئەو كوڕو كچە پێكەوە لەگەڵ دایك‌و باوكی هەردووالیان یان نزیكترین‬ ‫كەسیان قسە بكەن بۆئەوەی كێشەیان بۆ دروست نەكەن"‪.‬‬ ‫ناوبراو جەختی لەوە كردەوە كە پێویستە ئەو كوڕە بزانێت هۆكاری چییە كە خێزانەكەیان رازی نابن‪ ،‬هاوسەرگیری لەگەڵ خێزانێكی تردا‬ ‫بكات كە لەئاستی خۆیان بەرزتربن‪" ،‬لەهاوسەرگیریدا مەرج نییە دووكەس لەدوو خێزانی لەو جۆرە نەتوانن پێكەوە بژین‪ ،‬بۆیە دەكرێت كوڕەكە‬ ‫كەسانێك راسپێرێت كە خێزانەكەی رازی بكەن"‪.‬‬

‫‌و‬

‫ئەترسم خۆشەویستەكەم ژن بهێنێت‬

‫كێش ‌ه‬

‫کێشه‌‬ ‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫من كچێكی تەمەن ‪18‬ساڵم‌و قوتابیم لەقۆناغی پێنجەمی ئامادەیی‪ ،‬ماوەی چوار مانگە كوڕێكم خۆشدەوێت‌و پێكەوین‪ ،‬كوڕەكە فەرمانبەری یەكێك لەفەرمانگەكانی حكومەتە‌و تا پۆلی‬ ‫دووی ناوەندی خوێندووە‪.‬‬ ‫خۆشەویستییەكەی ئێمە لەرێگەی مۆبایلەوە دەستی پێكرد هاوڕێیەكی من نزیكی كچە خاڵێكی ئەو كوڕە بووەو لەرێگەی ئەوەوە ئێمە یەكترمان ناسی‪ .‬دایكم بەو پەیوەندییەی ئێمەی‬ ‫زانی ئێمەش لەیەك دووركەوتینەوە‪ ،‬تەلەفۆنم بۆ كرد وتم من دەبمە كێشە بۆتۆ‪ ،‬ئەویش وتی تۆ منت خۆشبوێت‌و منیش تۆم خۆش دەوێت‪ .‬من نامەوێت شوو بكەم‪ ،‬بەاڵم ئەترسم ئەو‬ ‫ژن بهێنێت‪ ،‬نازانم چیبكەم بۆیە دەمەوێت رێگەیەكم پیشان بدەن‪.‬‬ ‫زیالن لەزاخۆ‬

‫‌و‬

‫كێش ‌ه‬

‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫چاره‌سه‌ر‬

‫سەبارەت بەو كێشەیە توێژەری كۆمەاڵیەتی ستار جەبار ئاماژەی بەوەدا كە پێویستە ئەو كچە دڵنیابێت لەو كوڕەی كە دەیهێنێت ئینجا خۆی‬ ‫دابنێت بۆئەو شوو نەكات‪ ،‬جەختیشی لەوە كردەوە كە ئەو كچە دەتوانێ دایكی ئاگادار بكاتەوە لەوەی كە ئەو كوڕە دەیەوێت بیخوازێت‪" ،‬ئەگەر‬ ‫كوڕەكە خۆشیدەوێت‌و دەیەوێت بیخوازێت‪ ،‬ئاساییە لەگەڵ دایكی قسە بكات یان ئێستا بچێتە خوازبێنی‌و ماوەیەكی تر هاوسەرگیری لەگەڵ‬ ‫بكات"‪.‬‬

‫دڵی هیچ كوڕێكیانم پێ ناشكێت‬

‫‌و‬

‫كێش ‌ه‬

‫کێشه‌‬ ‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫بەناوی خوا‪ ...‬پاش ڕێزو ساڵوم‪ ،‬بەهیوای چارەسەركردنی كێشەكەم كە ماوەی سێ ساڵە پێوەی دەناڵێنم‪ ،‬بەهۆی ئەوەی متمانەم بەهاوڕێ‌و دەوروبەرەكەم نەبوو‪ ،‬نەمتوانیوە تاوەكو ئیستا‬ ‫چارەسەری بكەم‌و بۆتە گرێیەكی دەروونی‌و لەناخمدایە‪ ،‬بۆیە داواكارم وەك ستافی نم نم بتوانن چارەسەرم بۆ بكەن‌و لەو دڵەڕاوكێیە ڕزگارم بێت‪.‬‬ ‫ناوم شارایە‌و دەرچووی یەكێك لەبەشەكانی زانكۆی سلێمانیم‪ ،‬بەهۆی ئەوەی داخلیەكەمان دوور بوو لەزانكۆوە بەپێ هاتوچۆم نەدەكرد‪ ،‬ڕۆژانە بەپاس دەچووم بۆ زانكۆ‪ .‬چەندینجار‬ ‫كەوتمە داوی چاوی یەكێك لەسایەق پاسەكان‪ ،‬ئەمەش وایكرد بەبەردەوامی سەیری دەكردم‪ ،‬منیش بەهەمان شێوە تا كار گەیشتە ئەوەی ڕەقەممان گۆڕیەوەو بەقسەكردن بەردەوام‬ ‫بوین‪.‬‬ ‫پاشان من ڕۆژانە سەردانی ئەكردم‪ ،‬بەڕادەیەك یەكترمان خۆشدەویست‪ ،‬چەندجارێك بەشەو دەچووینە دەرەوەو دەستمان تێكەڵ بەیەكتر كردبوو‪ ،‬پاش تێپەڕینی سێ مانگ بەبێ‬ ‫ئاگاداری من بەرەو ئەوروپا ڕۆشتووە دواتر لەزمانی خێزانەكەیەوە زانیم‪ .‬منیش بەباشم زانی لەبیری بكەم‪ ،‬پاش تێپەڕینی ساڵێك لەبیركردنی ئەو كەوتمە داوی خۆشەویستی كوڕێك‬ ‫كە لەڕێگەی كارەوە یەكترمان ناسی‪ ،‬بەاڵم ئەویش هەستدەكەم تەنها بۆ كات بەسەربردن‌و بەڕێكردنی كاتەكانیەتی لەگەڵم‪ ،‬چونكە داوای پەیوەندی سێكسیم لێدەكات‪.‬‬ ‫هەوڵی ئەوەدام دووربكەومەوە لێی‌و ئەو پەیوەندیەی كە هەمانە تەنها پەیوەندی كار بێت‪ ،‬لەهەمانكاتدا كە بەتەواوی وەاڵمی هاوڕێی یەكەمم نەدابویەوە‪ ،‬كوڕێكی دیكە بەناوی ئارام‬ ‫كە ئەویش لەكارێكدا یەكترمان بینی‌و ڕەقەمەمان گۆڕیەوە‪ ،‬بەاڵم لەگەڵ ئەمەیان هەستەكەم بەتەواوی جیاوازە‌و هۆگریم پێوەی‪ ،‬واهەستدەكەم مەبەستی خراپ نییە‪ ،‬ئەم كوڕەش وەكو‬ ‫كوڕەكانی دیكە داوای پەیوەندی سێكسیم لەگەڵ دەكات‪ ،‬بۆیە ئەمەوێت ئێوە چارەسەرێكم بۆبدۆزنەوە‪ ،‬چونكە دڵی هیچكامیانم پێ ناشكێنرێت‪ ،‬ئەگەر واش بێت توشی الدان ئەبم‌و‬ ‫بەرەو ڕێگەی خراپ ئەڕۆم‪.‬‬ ‫شارا لەهەڵەبجە‬

‫‌و‬

‫كێش ‌ه‬

‫چاره‌سه‌ر‬ ‫چا‬ ‫ر ‌هس ‌هر‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫گۆشه‌یه‌ک‌ه هه‌فتان‌ه ئاری ئەبوبەکر ده‌ینوسێت‬

‫من كوڕێكی تەمەن ‪21‬ساڵم قوتابی پۆلی چوارەمی ئامادەییم‪ ،‬ماوەی دوو ساڵە لەگەڵ كچێك یەكترمان خۆشدەوێت‪ ،‬كێشەی ئێمە ئەوەیە كە كچەكە لەئێمە دەوڵەمەندترە‌و ئاستیان‬ ‫بەرزترە‪ ،‬بەوهۆیەشەوە خێزانەكەی ئێمە دەڵێن نابێت بچینە داوای كەسێك كە لەئێمە دەوڵەمەندترو ئاستیان بەرزتر بێت‪ ،‬بۆیە من بڕیارم دا كە لەیەك دوور بكەوینەوە‌و جیابینەوە‪،‬‬ ‫ئیستاش نەدەتوانین بەتەواوەتی دوور بكەوینەوە نەدەكرێت لەیەك نزیك بینەوە‪ ،‬بۆیە داواكارم چارەسەرێكمان بۆ بدۆزنەوە‪.‬‬ ‫كارۆ لەدهۆك‬

‫چاره‌سه‌ر‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫بۆچارەسەری ئەو كێشەیە شاناز ئەحمەد وەك توێژەرێكی دەروونی پێشنیازی ئەوە دەكات كە دەبێت ئەو كچە خۆی یەكالیی بكاتەوە لەنێوان ئەو‬ ‫كەسانەی لەنزیكی دەژین وەكو ئەو هاوڕێیانەی كە باسی دەكات‪" ،‬پێویستە ئەو چەند كوڕەی هاوڕێین‌و پەیوەندی لەگەڵیان هەیە خۆی بزانێت‬ ‫كامیان بەتەواوی خۆشیان دەوێت‌و دەیانەوێت هاوسەرگیری لەگەڵدا بكەن ئەوەیان هەڵبژێرێت‌و پەیوەندی لەگەڵیان هەبێت"‪.‬‬ ‫ناوبراو جەختی لەوەكردەوە كە ئەو كوڕانەی لەیەكەم‌و دووەم دیداردا یان لەكاتی خۆشەویستیدا یەكسەر داوای سێكس لەخۆشەویستەكانیان‬ ‫دەكەن‌و دەیكەنە مەرج بۆ هێنانیان ئەوە كارێكی هەڵەیە‪" ،‬تاڕادەیەكی زۆر ئەو كوڕانە تەنها پەیوەندیەكانیان بۆ كات بەسەر بردن‌و پڕكردنەوەی‬ ‫فەراغی سێكسیانە‪ ،‬نەك بۆ هاوسەرگیری‪ ،‬پێویستە ئەو كچەش ئەوەندە نەرم نەبێت لەئاستی ئەو كوڕانەدا كە یەكسەر داوای سێكسی لێ بكەن"‪.‬‬ ‫ئەو توێژەرە ئامۆژگاری ئەو كچەو كچانی دیكە دەكات كە ئاگاداری پەیوەندییەكانیان بن لەگەڵ كوڕاندا‪ ،‬چونكە پەیوەندی لەگەڵ كوڕاندا هەڵە‬ ‫توشی كچان دەكات‪" ،‬زۆرێك لەكچان كوڕان بەناوی هاوسەرگیرییەوە هەڵیان خەڵەتاندوون‌و ئێستا پەردەی كچێنیان لەدەست داوەو كوڕەكانیش‬ ‫خۆیان ونكردووە‪ ،‬تەنها كچ بووەتە قوربانی"‪.‬‬

‫گه‌نجان ‌ی ئازیز ده‌توان كێشه‌و خ ‌هم‌و گرفته‌كانتان یاخود نام ‌ه سۆزداریی‌و ده‌رده‌دڵییه‌كانتان بنێرن بۆ رۆژنام ‌ه ‌ی نم نم‬ ‫له‌رێی ناونیشانه‌كان ‌ی رۆژنامه‌كه‌و‌ه یاخود له‌رێی ئه‌م ئیمه‌یڵ ئه‌دره‌سه‌وه‌‪nmnmpress@yahoo.com :‬‬

‫‌گه‌ن ‌ج و کارکردن‬

‫لە دوا ژمارەکانی‬ ‫رۆژنامـــــــــــــ������ەی‬ ‫نم نم دا‪ ،‬بابەتێکم‬ ‫بە ر چا و ک������ە و ت‬ ‫بەناوی "هەندێک‬ ‫لەگەنج������ان ب������ە‬ ‫تەنازوولی دەزانن‬ ‫هەم������وو کارێ������ک‬ ‫بکەن"‪ ،‬ناونیشانی‬ ‫بابەتەکە سەرنجی‬ ‫راکێشام‪ ،‬کە هۆی‬ ‫چییە گەنجانی کوردس������تان ئامادەنین هەموو‬ ‫کارێک بکەن‪ ،‬لەکاتێکدا لەشوێنی تر‌و زەمەنی‬ ‫تردا ئامادەن ی������ان ئامادەبوون هەموو کارێک‬ ‫بکەن‪ ،‬رەنگە نزیکترین نمونەش خودی خۆم بم‪،‬‬ ‫کە ئەو کارەی لەدانیمارک کردوومە‪ ،‬هەرگیز‬ ‫ئامادە نەبووم لەکوردس������تان بیک������ەم‪ ،‬بۆنمونە‬ ‫لەگەڵ خوێندنەکەم������دا لە دانیمارک‌و بۆئەوەی‬ ‫بتوانم هەم خوێندن تەواوبکەم‌و هەم گیرفانیشم‬ ‫بەتاڵ نەبێت‪ ،‬ل������ەدوای دەوام لەرێس������تۆران‌و‬ ‫چێشتخانەدا قاپم شتوەو تەوالێتم پاککردۆتەوە‬ ‫کە هەرگی������ز ئامادەنەبووم لەکوردس������تان لەو‬ ‫جۆرە کارانە بکەم‪.‬‬ ‫هەڵبەت نمون������ە زۆرەو لەهەموو چین‌و توێژێکی‬ ‫کۆمەڵی کوردیدا بەهەمانش������ێوەیە‪ ،‬بەاڵم کورد‬ ‫واتەنی دەرزیەک بەخۆتا بکا ئینجا س������وژنێک‬ ‫بەخەڵکدا‪ ،‬بۆیە زیاتر نمونەکەم لەس������ەر خۆم‬ ‫هێنایەوە پێش ئەوەی کە باسی خەڵک بکەم‪.‬‬ ‫دیارە لەن������او کولتوری ئێمەدا جۆرە بۆچونێک‬ ‫دروس������تبووەو کراوەتە کولتورو بەس������ەرماندا‬ ‫فەرزک������راوە ک������ە ئەو گەنجانە بەکەم س������ەیر‬ ‫دەکات ک������ە کارەکانیان‪ ،‬کارێکی مامناوەندی‬ ‫یان لەچینی خوارەوەی پۆلبەندی کارەکانی ناو‬ ‫کۆمەڵگایە‪ ،‬بەپێجەوانەشەوە راستە‪.‬‬ ‫یەکێک لەو ئیش������کالیەتەی کە ئەم عەقڵیەتەی‬ ‫زاڵک������ردووە‪ ،‬بەهەندگرت������ن‌و بە"خزم������ەت"‬ ‫حس������ابکردنی هەندێک لەو کارانەیە کە لەناو‬ ‫کۆمەڵگادان‌و بەکەمگرتن������ی هەندێکی تریانە‪،‬‬ ‫واتا کۆمەڵگا وەک کار س������ەیری کار ناکات‪،‬‬ ‫بەڵکو هەندێکیان بەخزمەت س������ەیردەکرێت‌و‬ ‫هەندێکیش������یان نەک هەر بەخزمەت حس������اب‬ ‫نییە‪ ،‬ئەرزش������ێکی مەعنەوی ئەوتۆی نییە وەک‬ ‫خزمەتکردن بەکۆمەڵگا‪.‬‬ ‫نمونە‪ ،‬کاری پزیش������کی‪ ،‬کاری سیاسی‪ ،‬کاری‬ ‫هێزی پۆلیس‌و ئاس������ایش‪ ،‬کاری ئەندازیاری‪،‬‬ ‫کاری هون������ەری‌و ‪ ...‬هت������د ل������ەو کاران������ەن‬ ‫ک������ە هەمیش������ە وەک خزمەت دەناس������رێنرێن‪،‬‬ ‫بەاڵم کاری وەس������تاکانی بیناس������ازی‪ ،‬کاری‬ ‫چیش������تخانە‪ ،‬ش������یرینیخانە‪ ،‬زەرەنگەر‪ ،‬دەالک‪،‬‬ ‫ئاس������نگەرو هەزارەها کاری تری ناو کۆمەڵگا‪،‬‬ ‫بەخزمەت حس������اب ناکرێت‪ ،‬لەکاتێکدا ئەسڵ‬ ‫وایە کە یان کۆی گش������تی هەموو کارانەی ناو‬ ‫کۆمەڵگا خزمەتن‌و دەبێت بەچاوی رێزەوە لێی‬ ‫بڕوانرێت‪ ،‬یان دەبێت هیچ کارێک بەخزمەت‬ ‫حس������اب نەکرێت‌و هەموو کارو پس������پۆرییەک‬ ‫وەک وەس������یلەیەکی ژیانی تاک سەیر بکرێت‌و‬ ‫کەس منەت بەس������ەر باق������ی کۆمەڵگادا نەکات‬ ‫بەوەی کە ئەو کارەی ئەم دەیکات‪ ،‬خزمەتە‪.‬‬ ‫لەکاتێکدا لەخۆرئ������اوا بەپێچەوانەوەیە‪ ،‬هەموو‬ ‫کارێ������ک بەرێزە (بەرێزو خزمەت‪ ،‬مەبەس������ت‬ ‫ئەوەی������ە ک������ە کارکردن هەم������ووی وەک یەک‬ ‫خاوەن������ی رێزە‪ ،‬نە کەم‌و نەزی������اد)و بەخزمەت‬ ‫حس������ابە‪ ،‬جا هەر کەس������ەو بەئەن������دازەی ئەو‬ ‫توانایەی هەیەتی‌و ئەو پسپۆرییەی کە شارەزایە‬ ‫تێی������دا‪ ،‬هەوڵ دەدات خزمەت بەکۆمەڵگا بکات‪،‬‬ ‫چونک������ە پێش������کەوتنی کۆمەڵ������گ بەکارێک‌و‬ ‫پس������پۆرییەک ناکرێت‪ ،‬بەڵکو ئەوە کۆی گشتی‬ ‫چینەکانی کۆمەڵگان ک������ە کاردەکەن‌و توانای‬ ‫خۆی������ان بەکاردەهێنن بۆ پێشخس������تنی واڵت‪،‬‬ ‫ج������ا لەش������اگردی قاوەخانەیەکەوە ت������ا دەگاتە‬ ‫سەرۆکەکان‪ ،‬هەموو خزمەت دەکەن‪ ،‬بەاڵم هەر‬ ‫کەسەو بەپێی توانای خۆی‪.‬‬ ‫کولتوری بەکەم س������ەیرکردنی کار وەک کار‪،‬‬ ‫یەکێکە لەو هۆکاران������ەی کە وادەکات گەنجی‬ ‫کوردستان ئەو هەستەی لەال دروست ببێت‪ ،‬کە‬ ‫هەندێک " کار" ی پێ تەنازوول بێت‪.‬‬ ‫دی������ارە هۆگەلێکی تریش هەن‪ ،‬بەو هیوایەی لە‬ ‫کات‌و دەرفەتێکی تردا بتوانین بە تێروتەسەلی‬ ‫لەسەر ئەم دیاردەیە‌و هۆیەکانی تری بدوێین‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫پیاوان‌و ژنانی كورد بۆ چارەسەركردنی الوازی سێكسییان پەنا بۆ حەب‌و دەرمان دەبەن‬

‫"ماوەی نۆ مانگە حەبی وزەبەخشی سێكسی بەكاردەهێنم"‬ ‫زۆرێك لەو ژن‌و پیاوانەی‬ ‫دووچاری الوازی سێكسی‬ ‫بوون‪ ،‬وزەبەخشی‬ ‫سێكسی بەكاردەهێنن‌و‬ ‫پسپۆڕێكی دەرمانسازیش‬ ‫ئاماژە بەوە دەدات كە‬ ‫بەكارهێنانی دەرمانی‬ ‫وزەبەخشی سێكسی‬ ‫لەداهاتوودا كاریگەری‬ ‫خراپ لەسەر كەسەكان‬ ‫بەجێدێڵێ‪.‬‬

‫سەنگەر حەسەن لەچەمچەماڵ‬ ‫ئەو ژن‌و پیاوانەی دووچاری الوازی‬ ‫سێكسی دەبنەوە ئاماژە بەوە دەدەن‬ ‫كە بەهۆیەوە تووشی كێشەو گرفت‬ ‫دەبن������ەوە لەگەڵ هاوس������ەرەكانیان‌و‬ ‫ب������ۆ چارەسەركردنیش������ی پەنا بۆ‬ ‫بەكارهێنان������ی ح������ەب‌و دەرمانی‬ ‫وزەبەخشی سێكسی دەبەن‪.‬‬

‫داراوزارا‪ :‬بڕیارمانداو‌ه‬ ‫هه‌ركاتێك پرسیارێكمان هه‌بوو‬ ‫له‌بار‌ه ‌ی ئه‌ركه‌‪ :‬بایۆلۆژیی‪،‬‬ ‫ده‌روونیی‌و سێكسییه‌كان ‌ی‬ ‫خۆمان‪ ،‬به‌بێ هیچ ترس‌و‬ ‫شه‌رم‌و خۆخواردنه‌وه‌یه‌ك‬ ‫بیخه‌ین‌ه بـــه‌رده‌م كلینیك ‌ی‬ ‫نم نم‪ ،‬تاوه‌كو به‌ڕاوێژ له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌سان ‌ی پسپۆڕ‌و پشتبه‌ست‬ ‫به‌سه‌رچاو‌ه ‌ی زانستیی‪ ،‬وه‌اڵم ‌ی‬ ‫پرسیاره‌كان وه‌رگرینه‌وه‌‌و‬ ‫گومانه‌كانمان نه‌هێڵین‌و ببین‌ه‬ ‫خاوه‌ن ‌ی رۆشنبیرییه‌ك ‌ی زانستیی‬ ‫دروست له‌بار‌ه ‌ی رۆح‌و جه‌ست‌ه ‌ی‬ ‫خۆمان‪ ،‬ئێو‌ه ‌ی خوێنه‌ریش‬ ‫ده‌توانن به‌شدار‌و هاوكارمان‬ ‫بن له‌رێی ناونیشانه‌كانی‬ ‫رۆژنامه‌كه‌مانه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪nmnmpress@yahoo..com‬‬

‫دارا‪ :‬دوای ‪١٢‬ساڵ ژیانی هاوسە‌ری‌و‬ ‫چوار مناڵ ژنەكە‌م سە‌رقاڵی خوێندنە‌و‬ ‫ماڵ‌و مناڵی فە‌رامۆشكردووەو ئێشكە‌ر‬ ‫بایە‌خمان پێئە‌دات‌و ماڵی جێهێشتووە‪،‬‬ ‫تكایە رێگە‌چارە‌یە‌ك‪.‬‬ ‫نم نم‪ :‬گۆڕانی هە‌ڵسوكە‌وتی ژنەك‌ەت‌و‬ ‫فە‌رامۆشكردنی ماڵ‌و مناڵ‪ ،‬كاریگە‌ری‬ ‫زۆر روداوو كێشە‌ی پێشووەو ئێستا‬ ‫سە‌ررێژبووە‪ ،‬بێگومان بۆتە هۆی ئە‌و‬ ‫رە‌شبینی‌و كە‌لێنە گە‌ورە‌یە‪ ،‬نە‌بوونی‬ ‫هە‌مئاهە‌نگی‌و رێز‪ ،‬گفتوگۆو دیالۆگی‬ ‫هاوبە‌ش‪ ،‬گوێنە‌گرتن‌و رارایی‪ ،‬جگەلە‬ ‫ئیرە‌یی كە لە‌نێوان ژن‌و پیاودا‬ ‫هۆكارێكی گرنگە بە‌تایبە‌ت ئە‌و‬ ‫هاوسە‌رانە‌ی رادە‌ی رۆشنبیری‌و ئاستی‬ ‫هۆشیاری یان ئە‌كادیمییان ناهاوسە‌نگە‬ ‫بەهە‌ر رێگە‌یە‌كی ناراستە‌وخۆ‬ ‫كاریگە‌ری ئە‌كاتە سە‌ر پە‌یوە‌ندی‬ ‫نێوان ژن‌و مێرد‪ ،‬هە‌روها راڤە‌كردنی‬ ‫هە‌ڵسوكە‌وتی هە‌ریە‌ك لە ژن‌و پیاو‬ ‫بەو شێوە‌یەی كە هە‌ریە‌كیان ئە‌یبینن‌و‬ ‫ته‌فسیری ئەكە‌ن‪ ،‬بەشێوەیەكی سلبی‬ ‫لە‌ژیانیاندا دەشكێتەوە‪.‬‬ ‫ئەگە‌رچی خوێندنۆ هە‌وڵدان بۆ‬ ‫بە‌دە‌ستهێنانی بڕوانامە‌ی بە‌رز جێی‬ ‫خۆشحاڵییە‪ ،‬بە‌اڵم پێوستە هە‌ریە‌ك‬

‫ماوەی نۆ مانگە بەكاری دەهێن ‌ێ‬ ‫كامیل ڕەحم������ان‪ ،‬پیاوێكی تەمەن‬ ‫‪38‬ساڵەو بەوتەی خۆی ماوەی س ‌ێ‬ ‫س������اڵە دووچاری گرفت������ی الوازی‬ ‫سێكس������ی بۆتەوە‌و ئ������ەوەش بۆتە‬ ‫ه������ۆكاری تێكچوونی ش������یرازەی‬ ‫خێزانەك������ەی‪ ،‬چونكە لەو كاتەوەی‬ ‫توشی ئەو الوازییە بۆتەوە‪ ،‬هەمیشە‬ ‫لەگەڵ ژنەكەیدا دوچاری كێش������ەو‬ ‫گرف������ت دەبێت‪" ،‬ماوەی نۆ مانگە‬ ‫حەب������ی زەوق بەكاردێنم‪ ،‬هەر هیچ‬ ‫نەبێت لەئ������اژاوەی ماڵەوە ڕزگارم‬ ‫دەكات"‪.‬‬ ‫لەالیەكی دیكەوە خەلیل هێرش������ی‬ ‫تەم������ەن ‪37‬س������ااڵ دوای ئ������ەوەی‬ ‫نەشتەرگەرییەكی بۆدەكرێت‪ ،‬ئیدی‬ ‫لەو كاتە بەدواوە توش������ی ساردی‌و‬ ‫الوازی سێكسی دەبێت‪ ،‬بەاڵم پێی‬ ‫شەرم بووە الی خێزانەكەی باسی‬ ‫بكات‪" ،‬ناچار خ������ۆم لێی بەدوور‬ ‫دەگ������رت‪ ،‬هەركات لێم نزیك بوایە‬ ‫بەبیانوی جێگای نەشتەرگەریەكەم‬

‫لەژن‌و پیاو هاوكارو هە‌ماهە‌نگی یە‌ك‬ ‫بن تاوە‌كو پێكە‌وە كە‌موكرییە‌كان‬ ‫پربكە‌نە‌وەو بەهاوكاری پێویستییە‌كانی‬ ‫خێزان دابین بكە‌ن‪.‬‬ ‫هە‌ڵچوون‪ ،‬هە‌ندێجار پیاو مە‌سە‌لە‌كان‬ ‫لەگۆشە‌نیگای خۆیە‌وە ئە‌بینێت‪،‬‬ ‫بە‌حوكمی ئە‌وە‌ی ئە‌و گە‌ورە‌ی خێزانە‬ ‫تە‌نها ژن تاوانبار ئە‌كات‪ ،‬بۆزاڵبوون‬ ‫بە‌سە‌ر ئە‌و كێشە‌یە‌دا پێویستە پیاو‬ ‫دوور لەهە‌ڵچوونۆ بە‌كارهێنانی‬ ‫توندوتیژی‌و زمانی زبر‪ ،‬بە‌تە‌نهاو لە‬ ‫كە‌شێكی ئارامدا لە‌گە‌ڵ ژن قسە‌بكات‪،‬‬ ‫لە‌بە‌رئە‌وە‌ی هە‌رچە‌ن رێژە‌ی كێشە‌ی‬ ‫نێوان ژن‌و مێرد گە‌ورە‌بێت نابێتە‬ ‫هۆی هە‌رە‌سهێنانی خێزان ئەگە‌ر‬ ‫گیانی لە‌خۆبوردە‌یی‌و گونجاندن‌و‬ ‫خۆشە‌ویستی لە‌نێوانیاندا هە‌بێت‪.‬‬ ‫زارا‪ :‬مێردەكە‌م زۆر ساردە لە‌گە‌ڵماو‬ ‫زۆربە‌ی كات لە‌دە‌رە‌وە‌یە‪ ،‬چۆن بتوانم‬ ‫لە‌خۆمی نزیك بكە‌مە‌وە؟‬ ‫نم نم‪ :‬كێشە‌ی زۆربە‌ی خێزانە‌كان‬ ‫ئە‌و ناهۆشیارییە‌یە كە هە‌ر لە‌مناڵییە‌وە‬ ‫هە‌ریە‌ك لەژن‌و پیاو تیایدا‬ ‫پە‌روە‌ردە‌بوون دە‌ربارە‌ی پە‌یوە‌ندی‬ ‫هاوسە‌رگیری‌و نە‌بوونی رۆشنبیری‬ ‫خێزانییە‪ ،‬زۆربە‌ی زۆری هاوسە‌رە‌كان‬ ‫نایانە‌وێت ئە‌و راستییە بزانن كە‬ ‫ژیانی هاوسە‌رگیری جیاوازە لە‌وە‌ی‬ ‫كە پێش چوونە ناو پرۆسەكە بیری‬ ‫لێدەكە‌نە‌وە‪ ،‬هە‌ڵبە‌ت دووركە‌وتنە‌وە‌ی‬ ‫پیاو لەخۆڕا نییە‪ ،‬بە‌ڵكو هە‌ر كێشە‌یە‌ك‬ ‫هۆكاری هە‌یە گە‌ر هۆكارەكە تایبە‌ت‬ ‫بێت بە‌خودی پپاو یان بە‌خێزانە‌وە‪،‬‬ ‫بۆنزیكبوونە‌وە لە‌پیاوو نە‌هێشتنی ئە‌و‬ ‫كە‌لێنە پێویستی بە‪:‬‬ ‫‪ .١‬دروستكردنی متمانە‪.‬‬ ‫‪ .٢‬دووركە‌وتنە‌وە لەبە‌دواچوون‌و‬ ‫موراقە‌بە‌كردنی پیاو‪.‬‬ ‫بەدابینكردنی‬ ‫بایە‌خدان‬ ‫‪.٣‬‬ ‫پێداویستییە‌كانی‌و دروستكردنی‬ ‫پە‌یوە‌ندییە‌كی سۆزداری‪.‬‬ ‫‪ .٤‬دوركە‌وتنە‌وە لەتوڕە‌بوون‌و هە‌ڵچوون‌و‬ ‫زمانی زبر‪.‬‬ ‫‪ .٥‬بایە‌خدان بە جلوبە‌رگۆ پاكوخاوێنی‪.‬‬ ‫بائە‌وە لە‌یاد نەكە‌ین پیاو مناڵێكی‬ ‫گە‌ورە‌یە‌و پێویستی بەبایە‌خێكی تایبە‌ت‬ ‫هە‌یە بۆنزیكبوونە‌وەو دروستكردنی ئە‌و‬ ‫پە‌یوە‌ندییە‌ی ژن ئە‌یە‌وێت‪.‬‬

‫هاواڵتیان بۆ چاره‌سه‌رکاردنی الوازی سێکسییان هانا بۆ ده‌رمانه‌ وزه‌به‌خشه‌کان ده‌به‌ن‬

‫خاتوونە بەشەرمەوە باسی لەوە كرد‬ ‫كە ماوەی س������اڵێكە ئ������ەو مەرهەمە‬ ‫بەكاردەهێنێ‌‪" ،‬پیاوەكەم بەمجۆرە‬ ‫الوازی‌و بێتاقەتیی������ەم نیگەران������ە‌و‬ ‫پێمدەڵێ������ت ئەگەر هەر وابیت ژنی‬ ‫دیكە دێنم‪ ،‬بۆیە منیش ئەم مەرهەمە‬ ‫بەكاردێنم"‪ ،‬هەربۆیە بەهار جەخت‬ ‫ل������ەوە دەكات������ەوە ك������ە هەرچەندە‬ ‫نرخەكەی گرانە‪ ،‬بەاڵم "گرفتەكەم‬ ‫چارەسەر دەكات"‪.‬‬

‫ئ������ازاری زۆرە بیانوم دەهێنایەوە"‪ ،‬ئەوەی قسەی ناشیرین نەدەنە چاوما‬ ‫هەربۆیە لەئێستادا حەب‌و مەرهەمی هەمیش������ە ح������ەب‌و مەرهەمی قوەتی‬ ‫وزەبەخشی سێكسی بەكاردەهێنی سێكسی هەڵدەگرم"‪.‬‬ ‫تا ل������ەو الوازیی������ە ڕزگاری بێت‪،‬‬ ‫ژنانیش بەكاری دەهێنن‬ ‫"لەكاتی پێویس������تدا بەكاری دێنم‌و‬ ‫بەش������ێك لەو ژنان������ەی دووچاری‬ ‫كێشەكەم چارەسەر دەكات"‪.‬‬ ‫الوازی سێكس������ی ب������وون‪ ،‬هەوڵی‬ ‫بەدەس������تهێنانی ئ������ەو دەرم������ان‌و‬ ‫دوو ژنەكەی هیالكی دەكەن‬ ‫كەمال خورش������یدی تەمەن ‪45‬ساڵ مەرهەمانە دەدەن كە وزەی سێكسی‬ ‫خاوەنی دوو ژنە‌و هەر س������ ‌ێ ڕۆژ ژنان زیاد دەكات‪.‬‬ ‫جارێك الی یەكێكیان دەبێت‪ ،‬بەو بەه������اری تەم������ەن ‪29‬س������ااڵ كات ‌ێ‬ ‫حەب‌و دەرمانەكان تەنها بۆ‬ ‫هۆیەشەوە ناوبراو هیالك دەبێت‌و هاتە ن������او دەرمانخانەكەوە بەهێمنی‬ ‫هاوسەردارەكانە‬ ‫ژنەكان������ی ڕەچ������اوی ماندوبوون‌و بەخاوەن������ی دەرمانخانەك������ەی وت‬ ‫ش������ەكەتی ئەو ناكەن "لەترس������ی مەرهەم������ی چاوانم ب������دەرێ‌‪ ،‬ئەو ڕێبوار ساڵح خاوەنی دەرمانخانەیەو‬

‫باس ل������ەوە دەكات كە لەئێس������تادا‬ ‫ڕێژەی ئەو كەسانە زۆرن كە حەبی‬ ‫وزەبەخشی سێكس������ی بەكاردێنن‪،‬‬ ‫"لەهەموو تەمەنێ������ك دێتە المان‌و‬ ‫داوای ئەو دەرمانانە دەكات"‪.‬‬ ‫بەوتەی خۆی ئەوان ئەو دەرمانانە‬ ‫بەگەنج������ان نافرۆش������ن‪ ،‬بەڵك������و‬ ‫"تەنها ب������ەو كەس������انەی دەدەین‬ ‫كە هاوس������ەرگیریان ك������ردووە"‪،‬‬ ‫هەربۆی������ە رێب������وار ئام������اژە بەوە‬ ‫دەدات كە دەرمانی وزەبەخش������ی‬ ‫سێكس������ی ج������ۆری زۆری هەیە‪،‬‬ ‫"حەبی ڤیاگرامان هەیەو هەشمانە‬ ‫لەش������ێوەی جێڵدایە‪ ،‬ئەمانە لەكاتی‬ ‫بەكارهێناندا دەخورێن"‪.‬‬ ‫لەالیەكی ت������رەوە مامۆس������تا قانع‬ ‫خاوەن������ی دوكان������ی فرۆش������تنی‬ ‫دەرمان������ی گیایی������ە‌و ب������اس لەوە‬ ‫دەكات كە لەدوكانەكەیدا دەرمانی‬ ‫سروش������تی وزەبەخش������ی سێكسی‬ ‫هەیە‪" ،‬بۆزیادكردن������ی غەریزەی‬ ‫سێكس������ی چەند جۆرە دەرمانمان‬ ‫هەیە لەش������ێوەی مەرهەم‌و لەشێوەی‬ ‫خواردنەوە ئ������ەو دەرمانە دەكرێتە‬ ‫پەرداخێك ئاوەوە لەپێش كرداری‬ ‫جووتب������وون بەچەن������د خولەكێك‬ ‫دەخورێتەوە"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جەخت ل������ەوە دەكاتەوە‬ ‫كە ئ������ەو دەرمانانە هیچ مادەیەكی‬ ‫كیمیایی تیانییەو ڕۆژانە كڕیاری‬ ‫ئەو دەرمانانە س������ەردانیان دەكەن‪،‬‬ ‫"پیاوان زیاتر سەردانمان دەكەن‪،‬‬ ‫بەاڵم ژنان هەندێجار منداڵێك یان‬ ‫پیرەژنێك دەنێرن بۆكڕینی"‪.‬‬ ‫پێویستە ڕێنمایی لەپزیشك‬ ‫وەربگرن‬ ‫د‪.‬ساالر فاتح پزیشكی دەرمانساز‬ ‫جەخت ل������ەوە دەكات������ەوە كە ئەو‬ ‫دەرمانانەی وزەی سێكسی لەمرۆڤدا‬ ‫زی������اد دەكات دەبێ������ت لەكات������ی‬ ‫پێویستدا بەكاربهێنرێت‪" ،‬ئەگەر‬ ‫مرۆڤ لەحاڵەتی ئاس������اییدا بێت‪،‬‬ ‫پێویست ناكات بەكاری بهێنێت‪،‬‬ ‫چونكە بەكارهێنانی زیاتر فش������ار‬ ‫دەخاتە سەر جەستەی"‪.‬‬ ‫ئەو دەرمانس������ازە باسی لەوەشكرد‬ ‫ك������ە كۆمەڵێ������ك دەرهاویش������تەی‬ ‫الوەك������ی تێ������دا ڕوودەدات‪ ،‬لەوانە‬ ‫قەلەق دەبێت‌و هەمیشە سەری ژان‬ ‫دەكات‪" ،‬ئەو كەس������انەی توش������ی‬ ‫الوازی سێكسی بوون با سەردانی‬ ‫دكتۆری ش������ارەزا بكەن‌و ڕێنمایی‬ ‫پێویستی لێ‌ وەربگیرن"‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫ی كێدایه‌؟‬ ‫ی كچان‌و كوڕان له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫تێكه‌اڵونه‌كردن ‌‬ ‫"خوێندكار ‌ی واهه‌بوو‌ه په‌یوه‌ند ‌ی له‌گه‌ڵ كچان ‌ی تریشدا هه‌بوو‌ه كه‌چ ‌ی ئاست ‌ی زیره‌ك ‌ی له‌هاوڕێكان ‌ی باشتر بووه‌"‬ ‫حه‌ز ب‌ه تێكه‌ڵ ‌ی ناكات‬ ‫هاوناز ته‌ها‪ ،‬كچێك ‌ی ته‌مه‌ن ‪15‬ساڵه‌و‬ ‫ئێست‌ه له‌ئاماده‌ییه‌ك ‌ی كچان ده‌خوێن ‌ی‌و‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه حه‌ز به‌و‌ه ناكات‬ ‫ك‌ه له‌قوتابخانه‌یه‌ك ‌ی تێكه‌ڵدا بخوێنێ‌‪،‬‬ ‫"به‌ڕا ‌ی من تێكه‌ڵك������ردن وا ده‌كات‬ ‫ئاست ‌ی خوێندنت الواز بێت‪ ،‬هه‌میش‌ه‬ ‫ده‌بین ‌ی كوڕان خه‌ریك ‌ی ئه‌مالو ئه‌والو‬ ‫نه‌خویندنن‪ ،‬ب������ه‌اڵم ئه‌گه‌ر مه‌كته‌به‌ك‌ه‬ ‫جیابێت ئ������ه‌وا ده‌توان������ن بخوێنن‌و‬ ‫سنورێك بۆ گاڵته‌و گه‌مه‌كان ‌ی خۆیان‬ ‫دابنێ������ن"‪ ،‬ئ������ه‌وه‌ش له‌كاتێكدای‌ه ك‌ه‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌ی خێزانه‌كه‌ی ئه‌وه‌یان به‌سه‌ردا‬ ‫نه‌سه‌پاندوو‌ه ك‌ه بچێت‌ه خوێندنگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫كچان‪ ،‬ب������ه‌اڵم ئه‌و خۆ ‌ی حه‌ز ده‌كات‬ ‫له‌قوتابخانه‌یه‌ك������ ‌ی كچاندا بخوێنێ‪،‬‬ ‫"خێزانه‌كه‌مان هیچ ڕێگریم لێناكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم خۆم حه‌ز به‌خوێندنگا ‌ی كچان‬ ‫ده‌كه‌م"‪.‬‬

‫ی‬ ‫زۆرێك له‌و خوێندكارانه‌ ‌‬ ‫كه‌ له‌ئاماده‌ییه‌ تێكه‌ڵه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ده‌خوێنن باس له‌الیه‌ن ‌‬ ‫ئیجابی‌ تێكه‌اڵوی‌ كوڕان‌و‬ ‫ی‬ ‫كچان ده‌ك ‌هن‌و به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕاگه‌یاندنی‌ وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ش ئاماژه‌ به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات كه‌ هیچ بڕیارێكییان‬ ‫ی‬ ‫نییه‌ بۆجیاكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كچان‌و كوڕان له‌ناوه‌نده‌كان ‌‬ ‫خوێندندا‪.‬‬

‫ده‌شت ‌ی ئه‌نوه‌ر له‌گه‌رمیان‬ ‫شیروان عه‌جیل‪ ،‬قوتابییه‌ك ‌ی ته‌مه‌ن‬ ‫‪20‬س������اڵه‌و له‌ئاماد‌ه ‌ی كوردس������تان ‌ی‬ ‫نوێ ‌ی تێكه‌ڵ ده‌خوێنێت‌و ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك������‌ه تێكه‌ڵكردن ‌ی كچ‌و كوڕ‬ ‫له‌ناوه‌نده‌كان ‌ی خوێندندا س������ود ‌ی‬ ‫زۆر ‌ی بۆهه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌ك‌ه ده‌بێت‪،‬‬ ‫"ده‌توانین له‌ڕوو ‌ی زانستییه‌و‌ه سود‬ ‫له‌تواناكان ‌ی یه‌كت������ر ‌ی وه‌ربگرین‪،‬‬ ‫چونك‌ه جار ‌ی واهه‌ی‌ه كچان له‌كوڕان‬ ‫باشترن‌و جار ‌ی واش هه‌ی‌ه كوڕان‬ ‫باشترن"‪.‬‬ ‫ئه‌و خوێندكار‌ه باس ‌ی له‌وه‌ش كرد‬ ‫ك‌ه هه‌ندێجار ئه‌و تێكه‌ڵیی‌ه واده‌كات‬ ‫ك‌ه هه‌نگاو به‌ره‌و باشتركردن ‌ی ئاست ‌ی‬ ‫توانا ‌ی زانست ‌ی یه‌كتر بده‌ن‪" ،‬جار ‌ی‬ ‫واهه‌ی������‌ه كوڕان‌و كچ������ان كێبڕك ‌ێ‬ ‫ده‌كه‌ن له‌زیره‌كیدا یان جار ‌ی واهه‌ی‌ه‬ ‫ته‌نها بۆئه‌و‌ه ‌ی مامۆستا لێپرسینه‌و‌ه‬ ‫له‌كوڕه‌ك‌ه یان كچه‌ك‌ه نه‌كات له‌پۆل ‌ی‬ ‫تێكه‌ڵدا ئه‌وا زۆر ده‌خوێنن"‪.‬‬

‫هێشتا کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی کۆده‌نگ نی‌ه له‌سه‌ر تێکه‌اڵوکردنی کچان‌و کوڕان له‌قوتابخانه‌کاندا‬

‫خۆ ‌ی حه‌ز به‌تێكه‌ڵ ‌ی خوێندنگاكان‬ ‫ده‌كات‌و زۆرب������‌ه ‌ی كات به‌كارێك ‌ی‬ ‫باش������ ‌ی داده‌نێت‪" ،‬به‌گشت ‌ی بوون ‌ی‬ ‫تێكه‌ڵییه‌ك‌ه كارێك ‌ی باش‌ه بۆخود ‌ی‬ ‫خوێندكارو مامۆستا"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ئه‌و‬ ‫خوێندكار‌ه ئه‌وه‌ش ناش������ارێته‌و‌ه ك‌ه‬ ‫هه‌ند ‌ێ كات تێكه‌ڵ ‌ی الیه‌ن ‌ی خراپ ‌ی‬ ‫هه‌یه‌‪" ،‬به‌ه������ۆ ‌ی خودان ‌ی كوڕو كچ‬ ‫به‌یه‌كتر ‌ی‌و گوێن������ه‌دان به‌خوێندن‬ ‫هه‌بوون ‌ی په‌یوه‌ن������د ‌ی له‌نێوانیاندا‪،‬‬ ‫ئه‌م������‌ه وا ده‌كات خوێندكار توانا ‌ی‬ ‫خوێندن ‌ی كه‌م بێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و خوێندكار‌ه سه‌رگوزه‌ش������ت‌ه ‌ی‬ ‫زۆرێ������ك له‌هاوڕێكان������ ‌ی هاوڕێ ‌ی‬ ‫تێكه‌ڵكردن كارێك ‌ی باش‌ه‬ ‫س������ۆران كه‌ریم له‌یه‌ك������ ‌ێ ئاماده‌یی‌ه خۆ ‌ی ده‌گێڕێته‌و‌ه ك‌ه به‌هۆ ‌ی بوون ‌ی‬ ‫تێكه‌ڵ������ه‌كان ده‌خوێن������ ‌ێ‌و به‌وت‌ه ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی له‌گ������ه‌ڵ كچان ‌ی پۆله‌ك‌ه ‌ی‬

‫خۆی������دا ی������ان پۆله‌كان ‌ی ت������ر وا ‌ی‬ ‫لێهاتوو‌ه خوێندنه‌ك‌ه ‌ی بۆ نه‌كراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌هه‌مان كاتیشدا "خوێندكار ‌ی‬ ‫واهه‌بوو‌ه په‌یوه‌ن������د ‌ی له‌گه‌ڵ كچان ‌ی‬ ‫تریش������دا هه‌بوو‌ه كه‌چ ‌ی ئاس������ت ‌ی‬ ‫زیره‌ك ‌ی له‌هاوڕێكان ‌ی باش������تریش‬ ‫بووه‌"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌و‌ه عومه‌ر عه‌بدولكه‌ریم‬ ‫وه‌ك یه‌كێك له‌مامۆستایان ‌ی ئه‌ڵوه‌ن ‌ی‬ ‫كچ������ان ئام������اژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬ ‫تێكه‌ڵكردن ‌ی كچان‌و كوڕان كارێك ‌ی‬ ‫باشه‌‪" ،‬پێویست‌ه وه‌زاره‌ت ‌ی په‌روه‌رد‌ه‬ ‫ڕێگ‌ه به‌تێكه‌ڵك������ردن بدات‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫كوڕو كچ له‌توانا ‌ی زانست ‌ی یه‌كتر ‌ی‬ ‫دڵنیا ده‌بن‌و پێشبڕكێش ده‌كه‌وێت‌ه‬ ‫نێوانیانه‌وه‌"‪.‬‬

‫بۆ زانكۆ سوود ‌ی هه‌ی‌ه‬ ‫زۆرێك له‌و خوێندكاران‌ه ‌ی له‌خوێندنگا‬ ‫تێكه‌ڵه‌كانه‌و‌ه هاتوون ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌ده‌ن‬ ‫ك‌ه كات������ ‌ێ ده‌چن‌ه زانك������ۆ گرفتیان‬ ‫له‌گه‌ڵ ڕه‌گه‌زه‌ك‌ه ‌ی تردا نییه‌و ده‌توانن‬ ‫به‌ئاسان ‌ی تێكه‌ڵ ‌ی یه‌كتربن‪.‬‬ ‫ڕێزان ره‌ش������ید له‌ئاماده‌ییه‌ك ‌ی تێكه‌ڵ‬ ‫ده‌خوێنێت‌و جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه‬ ‫تێكه‌ڵ ‌ی بۆ تێگه‌یش������تن ‌ی دووڕه‌گه‌زه‌ك‌ه‬ ‫له‌یه‌كتر ‌ی پێویس������ت‌ه‌و كارێك ‌ی باشه‌‪،‬‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی خۆ ‌ی بۆ چه‌ند ساڵ ‌ی داهاتوویان‬ ‫ك������‌ه ده‌چن‌ه زانكۆ ده‌توانن س������ود له‌و‬ ‫تێكه‌ڵیی������‌ه وه‌ربگرن‪ ،‬ئه‌وی������ش به‌و‌ه ‌ی‬ ‫شه‌رم له‌یه‌كتر ‌ی نه‌كه‌ن‪" ،‬ئێستا كوڕو‬ ‫كچ ‌ی واده‌ناس������م ك‌ه له‌زانكۆ ده‌خوێنن‬ ‫كاتێك س������ه‌یر ‌ی یه‌كتر ‌ی ده‌كه‌ن یان‬

‫قس‌ه ده‌كه‌ن به‌ش������ه‌رمه‌و‌ه قس‌ه ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫چونك‌ه له‌وه‌و پێ������ش تێكه‌ڵ نه‌بوون"‪ .‬‬ ‫ئه‌و كچ‌ه خوێندكار‌ه ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌ش‬ ‫دا ك‌ه توانا ‌ی زانست ‌ی كوڕان‌و كچان‬ ‫به‌ده‌س������ت ‌ی خۆیانه‌‪" ،‬ئه‌و‌ه هه‌ڵه‌ی‌ه كات ‌ێ‬ ‫خوێندكارێك الواز ده‌بێت له‌خوێندن‬ ‫ده‌ڵێن ئه‌و‌ه هۆكاره‌ك‌ه ‌ی تێكه‌ڵییه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر الواز بێت به‌جیاكردنه‌وه‌ش هه‌ر‬ ‫الواز ده‌بێت"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك������ ‌ی ت������ره‌و‌ه مامۆس������تا عومه‌ر‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم جه‌خت ‌ی ل������ه‌و‌ه كرده‌و‌ه‬ ‫ك‌ه خوێندكار كاتێك ده‌چێت‌ه زانكۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر تێكه‌ڵ نه‌كرێت‪ ،‬ئه‌وا شه‌رمێك‬ ‫ده‌كه‌وێت‌ه نێوانیان������ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم "ئه‌گه‌ر‬ ‫تێكه‌ڵ بوو ئه‌وا شه‌رم‌و نیگه‌رانیان ال‬ ‫دروست نابێت"‪.‬‬

‫كۆلیژێكی‌ نمونه‌یی‌ كوڕان له‌هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌كرێته‌وه‌‬

‫هیچ بڕیارێك نیی‌ه كوڕان‌و كچان‬ ‫له‌یه‌كتر ‌ی جیا بكاته‌و‌ه‬ ‫ئیس������ماعیل به‌رزنج������ ‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی‬ ‫ڕاگه‌یاندن������ ‌ی وه‌زاره‌ت ‌ی پ������ه‌روه‌رد‌ه‬ ‫ئام������اژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك������‌ه به‌پێ ‌ی‬ ‫سیس������تم ‌ی نو ‌ێ هیچ بڕیارێك نیی‌ه‬ ‫كچان‌و كوڕان له‌یه‌كتر ‌ی جیابكاته‌و‌ه‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌قۆناغ������ ‌ی بنه‌ڕه‌تی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫"هه‌ندێج������ار تایبه‌تمه‌ن������د ‌ی هه‌ند ‌ێ‬ ‫ناوچ‌ه هه‌ی‌ه له‌واڵت ‌ی ئێمه‌دا كه‌سوكار ‌ی‬ ‫خوێندكاران خۆیان حه‌ز ده‌كه‌ن ك‌ه‬ ‫جیابن‪ ،‬ب������ه‌ده‌ر له‌و‌ه ئێم‌ه هیچ ڕێگر‬ ‫نین له‌و‌ه ‌ی ك‌ه كچان‌و كوڕان پێكه‌و‌ه‬ ‫بخوێنن"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬جه‌خت ‌ی ل������ه‌و‌ه كرده‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر خوێندنگایه‌ك ‌ی تێكه‌ڵ كێش‌ه ‌ی‬ ‫لێكه‌وته‌و‌ه ئ������ه‌وا ئ������ازاد ‌ی ده‌درێت‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رێت ‌ی په‌روه‌رد‌ه ‌ی ئه‌و ناوچه‌ی‌ه‬ ‫بۆ جیاكردنه‌و‌ه ‌ی یان هێشتنه‌و‌ه ‌ی ب‌ه‬ ‫تێكه‌ڵی‌‪.‬‬

‫"كۆلیژه‌ك ‌ه بێبه‌رامبه‌ره‌و بۆئه‌مساڵ ‌ی خوێندن ‪ 100‬خوێندكار وه‌رده‌گرێت"‬ ‫ی كوردستاندا‬ ‫ی دیك‌ه ‌‬ ‫ك‌ه له‌شاره‌كان ‌‬ ‫هه‌ی������‌ه له‌هه‌ڵه‌بجه‌ش������دا بكرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫"ئه‌ویش ب������ه‌ده‌م داواكاریه‌كا��مانه‌و‌ه‬ ‫هات"‪.‬‬ ‫ی ل������ه‌و‌ه كرده‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ناوبراو‪ ،‬جه‌خت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندن به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫بۆئه‌مساڵ ‌‬ ‫ی ش������ه‌هید‬ ‫ی هه‌ڵه‌بج‌ه ‌‬ ‫پ������ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌زال������ه‌ر ‌‬ ‫ی ده‌زگا ‌‬ ‫به‌ه������اوكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نمونه‌ی ‌‬ ‫ی هه‌ڵه‌بج‌ه ‌‬ ‫ی كۆلیژ ‌‬ ‫تورك ‌‬ ‫ك������وڕان ده‌كاته‌و‌ه‌و ته‌نها كوڕانیش‬ ‫ی‬ ‫وه‌رده‌گرێت‪" ،‬به‌به‌ره‌وپێش������چون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجامه‌كان ‌‬ ‫كۆلیژه‌كه‌و ده‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ڕه‌نگ‌ه پاشتر گرێبه‌سته‌ك‌ه بگۆڕێت‌و‬ ‫ی‬ ‫بتوانرێت بۆكچانیش هاوش������ێو‌ه ‌‬ ‫ی لێ ببینن"‪.‬‬ ‫كوڕان سود ‌‬ ‫ی وه‌رگرتن‬ ‫س������ه‌باره‌ت به‌مه‌رجه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌روه‌د‌ه ‌‬ ‫له‌كۆلیژه‌كه‌دا به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی له‌وه‌كرد ك‌ه هه‌موو‬ ‫هه‌ڵه‌بج‌ه باس������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قۆناغ ‌‬ ‫خوێندكارێك ك‌ه ده‌رچوو ‌‬ ‫ی بن‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌‬ ‫ی‌و ‪‌ 10‬‬ ‫ی بنه‌ڕه‌ت ‌‬ ‫حه‌وت ‌‬ ‫ده‌توانن ف������ۆرم وه‌ربگرن تا له‌الیه‌ن‬ ‫لیژنه‌یه‌كه‌و‌ه هه‌ڵس������ه‌نگاندنیان بۆ‬ ‫ی یه‌كه‌م ‪ 100‬خوێندكار‬ ‫بكرێت‪" ،‬ساڵ ‌‬ ‫ی حه‌وت‌و‬ ‫وه‌رده‌گرێت ك‌ه ‪ 50‬له‌قۆناغ ‌‬ ‫ی ده‌بن"‪.‬‬ ‫ی ‪ 10‬بنه‌ڕه‌ت ‌‬ ‫‪ 50‬له‌قۆناغ ‌‬

‫خوێندكارانهه‌ڵده‌سه‌نگێندرێن ‬ ‫به‌پێ ‌ی ئه‌و ڕێنماییان‌ه ‌ی ك‌ه به‌ڕێوه‌به‌رێت ‌ی‬ ‫ی‬ ‫بۆئه‌مساڵی‌ خوێندن كۆلیژ ‌‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌ی هه‌ڵه‌بج‌ه دایناو‌ه بۆ وه‌رگرتن ‌ی‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ی‌ نمونه‌یی‌ كوڕان‬ ‫خوێندكار‪ ،‬هه‌م������وو خوێندكارێك‬ ‫له‌شاری‌ هه‌ڵه‌بجه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ده‌توانێت به‌ش������داربێت به‌مه‌رجێك‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ده‌زگای‌ فه‌زاله‌ری‌ توركیی‬ ‫له‌تاقیكردنه‌وه‌كاندا بتوانێت متمان‌ه ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ده‌كرێته‌وه‌و به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫لیژنه‌ك‌ه به‌ده‌ست بهێنێت‪.‬‬ ‫‌دات‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ده‌زگاكه‌ش ئاماژه‌ به‌وه‌‬ ‫زانست مه‌حمود ئه‌مساڵ قۆناغ ‌ی ‪‌ 10‬ی‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌رێت‬ ‫ه‬ ‫كه‌ به‌هاوكاری‌ به‌ڕێوه‌ب‬ ‫بنه‌ڕه‌ت ‌ی ته‌واوك������ردوو‌ه‌و خوازیار‌ه له‌و‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫په‌رورده‌ هه‌وڵی‌ گۆڕین‬ ‫تاقیكردنه‌وان������‌ه ‌ی كۆلیژه‌ك������‌ه دایناو‌ه‬ ‫‌دا‬ ‫ه‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫ڕه‌وتی‌ خوێندن له‌شار‬ ‫بتوان ‌ێ س������ه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێ‌‪،‬‬ ‫ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫"زۆرم پێخۆش������‌ه ك������‌ه ئ������ه‌م كۆلیژ‌ه‬ ‫كراوه‌ته‌وه‌"‪ ،‬چونك‌ه به‌وت‌ه ‌ی خۆ ‌ی زۆر‬ ‫حه‌ز به‌فێربوون ‌ی زمان ده‌كات‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫ده‌ی������ه‌و ‌ێ له‌ڕێگ‌ه ‌ی ئه‌و كۆلیژه‌و‌ه زمان‬ ‫میهره‌بان سه‌الم له‌هه‌ڵه‌بج‌ه‬ ‫فێربێت‪" ،‬ب������ه‌و هیوایه‌م له‌و ڕێگه‌یه‌و‌ه‬ ‫"له‌قۆناغ ‌ی حه‌وت ‌ی بنه‌ڕه‌ت ‌ی ده‌رچووم فێر ‌ی زمانه‌كان ببم‌و له‌داهاتوودا بتوانم‬ ‫به‌و هیوایه‌م ك������‌ه بتوانم له‌م كۆلێژه‌دا كه‌سێك ‌ی سودبه‌خش بم"‪.‬‬ ‫درێ������ژ‌ه به‌خوێن������دن ب������ده‌م"‪ ،‬ئه‌م‌ه‬ ‫ئه‌مساڵ خوێندكار وه‌رده‌گیرێت‬ ‫وت‌ه ‌ی ئ������ارش جه‌مال‌ه ك������‌ه ده‌یه‌وێت‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ێ حسێن شێخ نور ‌‬ ‫تاقیكردنه‌و‌ه ‌ی هه‌ڵسه‌نگاندن بكات تا كات ‌‬ ‫ی ش������ه‌هید‬ ‫ی هه‌ڵه‌بج‌ه ‌‬ ‫بتوان������ ‌ێ له‌و كۆلیژ‌ه نوێی‌ه بخوێن ‌ێ ك‌ه پ������ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ی توركیا‬ ‫ی تایبه‌تدا سه‌ردان ‌‬ ‫له‌خولێك ‌‬ ‫له‌شاره‌كه‌یان ده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌زگا ‌‬ ‫ئه‌و‪ ،‬ك‌ه له‌ناو پۆلێ������ك له‌هاوڕێكان ‌ی ده‌كات‪ ،‬له‌گه‌ڵ لێپرسراو ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌یی‌ه‬ ‫وه‌ستابوو چاوه‌ڕێ ‌ی كات ‌ی هه‌ڵسه‌نگاندن ‌ی فه‌زاله‌ر ك‌ه ده‌زگایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كرد‌و خۆش������حاڵ بوو به‌كردنه‌و‌ه ‌ی كۆده‌بێت������ه‌وه‌و ب������اس له‌بارودۆخ ‌‬ ‫خوێندنه‌ك‌هبێبه‌رامبه‌ر‌ه‬ ‫ی هه‌ڵه‌بجه‌‪،‬‬ ‫قوتابخانه‌یه‌ك ‌ی نمونه‌ی ‌ی له‌و ش������ێوه‌ی‌ه خوێندن ده‌كه‌ن له‌ش������ار ‌‬ ‫ی هه‌ڵه‌بج‌ه‬ ‫ی پ������ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌ب������ه‌ر ‌‬ ‫له‌ناوچه‌كه‌یان‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌ی "بتوانین له‌و هه‌ر له‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌دا ناوبراو داوا ‌‬ ‫ی ب������ه‌وه‌دا ك‌ه ئ������ه‌م كۆلیژ‌ه‬ ‫ی ده‌زگاك‌ه كردوو‌ه ك‌ه ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ڕێگه‌یه‌و‌ه داهاتوویه‌ك ‌ی باش بۆخۆمان له‌س������ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سنور ‌‬ ‫ی بێبه‌رامبه‌ر‌ه بۆخوێندكاران ‌‬ ‫ی ئه‌و كۆلیژان‌ه ‌‬ ‫ی هاوشێو‌ه ‌‬ ‫كۆلیژێك ‌‬ ‫دابین بكه‌ین"‪.‬‬

‫خوێندکارانی یه‌کێک له‌کۆلێژ‌ه نمونه‌ییه‌کانی ده‌زگای فه‌زاله‌ر فۆتۆ‪ :‬سایتی فه‌زاله‌ر‬ ‫خوێندن له‌و كۆلیژه‌دا بێبه‌رامبه‌ر بێت‪،‬‬ ‫ڕه‌وت ‌ی خوێندن له‌شاره‌ك‌ه ده‌گۆڕن‬ ‫ی هه‌ڵه‌بج‌ه ك‌ه جگه‌له‌هه‌ڵه‌بج‌ه‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ی خورماڵ‪ ،‬بیاره‌‪ ،‬ته‌وێڵ‌ه‌و تالیب بیوك به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی گشت ‌ی ده‌زگا ‌ی "گه‌ش������بینین به‌كردنه‌و‌ه ‌ی ئه‌م كۆلیژه‌‪،‬‬ ‫ناوچه‌كان ‌‬ ‫ش������اره‌زوور ده‌گرێته‌وه‌‪" ،‬ئه‌مساڵ فه‌زاله‌ر خۆشحاڵ‌ه‌ به‌كردنه‌و‌ه ‌ی ئه‌و كۆلیژ‌ه چونك‌ه ده‌توانین به‌هاوكار ‌ی په‌روه‌رد‌ه ‌ی‬ ‫خوێن������دن تیادا ده‌س������تپێده‌كات‌و خزمه‌تێك به‌خوێندكاران‌و دانیشتوان ‌ی ش������اره‌كه‌و ئه‌م كۆلیژ‌ه ڕه‌وت ‌ی خوێندن‬ ‫ی پ������ه‌روه‌رد‌ه بیناو هه‌ڵه‌بج‌ه بكه‌ن‪" ،‬گرنگ������ ‌ی تایبه‌ت به‌م له‌شاره‌كه‌دا بگۆڕین"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت������ ‌‬ ‫ی بۆ دابین كردووه‌"‪ .‬كۆلیژ‌ه ده‌ده‌ین‪ ،‬چونك‌ه خوێندكاران ‌ی ناوب������راو‪ ،‬جه‌خت������ ‌ی له‌وه‌ك������رده‌و‌ه ك‌ه‬ ‫پێداویستیه‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌م ش������ار‌ه به‌هۆ ‌ی ئه‌و ڕووداوان‌ه ‌ی ك‌ه كۆلیژه‌ك‌ه له‌الی������ه‌ن ده‌زگا ‌ی فه‌زاله‌ر ‌ی‬ ‫ی له‌و‌ه كرده‌و‌ه ك‌ه ساڵ ‌‬ ‫ناوبراو جه‌خت ‌‬ ‫یه‌كه‌م له‌و كۆلی������ژه‌دا خوێندكاران به‌س������ه‌ریدا هاتوو‌ه له‌خوێندن بێبه‌ش توركیی������ه‌و‌ه سه‌رپه‌رش������ت ‌ی ده‌كرێت‌و‬ ‫ی بوون"‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ باس������ ‌ی له‌وه‌كرد ك‌ه ئه‌و كۆلی������ژه‌ش هاوش������ێو‌ه ‌ی كۆلیژ ‌ی‬ ‫ی‌و تورك ‌‬ ‫ی ئینگلیز ‌‬ ‫ی زمانه‌كان ‌‬ ‫فێر ‌‬ ‫ی تردا وه‌ك ڕێزێ������ك بۆقوربانیان ‌ی هه‌ڵه‌بجه‌و سه‌الحه‌دین له‌سلێمان ‌ی‌و كۆلیژ ‌ی عیشق ‌ی‬ ‫ده‌كرێن‪ ،‬پاشان له‌قۆناغه‌كان ‌‬ ‫كه‌سوكار ‌ی ش������ه‌هیدان بڕیاریان داو‌ه هه‌ولێر ده‌بێت‪.‬‬ ‫ی دیك‌ه ده‌درێت‪.‬‬ ‫په‌ر‌ه به‌بواره‌كان ‌‬


‫‪6‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ی هه‌نگاو به‌هه‌نگاو زۆر گه‌شه‌"‬ ‫ی پرۆگرام ‌‬ ‫"ئه‌نجامه‌كان ‌‬ ‫ئاسۆس شه‌فیق به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی پرۆژه‌ی فێرگه‌ی هاوچه‌رخ له‌ڕێكخراو ‌ی كۆمه‌ك بۆ‬ ‫ئاس������ۆس‪ :‬ش������امه‌یدانی كاری‬ ‫«كۆم������ه‌ك» ب������واری فێركارییه‌‪،‬‬ ‫سیس������ته‌می فێركاری هۆكارێكی‬ ‫یه‌كجار گرینگ������ی ڕه‌وتی جڤات‌و‬ ‫پێكهێنانی میلله‌ته‌‪ .‬له‌م ڕوانگه‌یه‌و‌ه‬ ‫ئه‌ركی «كۆم������ه‌ك» ڕووبه‌رێكی‬ ‫به‌رفراوان ده‌گرێته‌وه‌‪ .‬ده‌بێ هه‌میش‌ه‬ ‫له‌په‌ی������دۆزی زانی������ار ‌ی‌و په‌یجۆری‬ ‫مامۆستادا بێت‪ .‬به‌رده‌وام له‌كۆشان‌و‬ ‫جۆش������اندا بێت بۆسه‌رخس������تنی‬ ‫س������ایه‌بانی فه‌رهه‌نگ فراوانكردنی‬ ‫ڕوانگه‌ی فێركاری‪.‬‬

‫ڕێكخراوی‌ كۆمه‌ك ك ‌ه‬ ‫ڕێكخراوێكی‌ په‌روه‌رده‌یی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌ئێستادا چه‌ند فێرگه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوچه‌رخ له‌ هه‌رێم ‌‬ ‫كوردستان به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن‬ ‫ی چه‌ندین‬ ‫ڕۆڵییان له‌دانان ‌‬ ‫میتۆدو شێوازی‌ فێركاریدا‬ ‫هه‌بووه‌‌و رایده‌گه‌یه‌نن ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كاركردن ‌‬ ‫شا مه‌یدان ‌‬ ‫ی‬ ‫رێكخراوه‌كه‌یان بوار ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌و فێركارییه‌‪.‬‬

‫ سازدانی‌‪ :‬سه‌روه‌ر سه‌عید‬ ‫ئاسۆس شه‌فیق به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی پرۆژه‌ی‬ ‫فێرگ������ه‌ی هاوچ������ه‌رخ له‌ڕێكخراو ‌ی‬ ‫كۆمه‌ك له‌دیمانه‌یه‌كیدا بۆ نم نم ئاماژ‌ه‬ ‫به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه سه‌ره‌تا ‌ی كاره‌كانیان‬ ‫هاوكا ‌ی بوو‌ه ب������ۆ مندااڵن ‌ی هه‌ژارو‬ ‫كه‌مده‌رامه‌ت‪ ،‬به‌اڵم "ئێس������تا ته‌نها‬ ‫جه‌خت له‌س������ه‌ر پ������ڕۆژ‌ه ‌ی فێركار ‌ی‬ ‫ده‌كه‌ینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ناوب������راو ب������اس ل������ه‌وه‌ده‌كات ك������‌ه‬ ‫ڕێكخراوه‌كه‌ی������ان له‌گ������ه‌ڵ وه‌زاره‌ت ‌ی‬ ‫په‌روه‌رده‌دا په‌یوه‌ند ‌ی باش������ ‌ی هه‌ی‌ه‌و‬ ‫به‌وت‌ه ‌ی خ������ۆ ‌ی وه‌زاره‌تی پ������ه‌روه‌رد‌ه‬ ‫به‌رپرس������ارێتی خۆی هه‌ی������ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫"ئه‌وه‌ی ئێم‌ه به‌ئه‌ركی خۆمانی ده‌زانین‬ ‫ئاماده‌كردن������ی مێتود‌و كه‌ره‌س������ته‌ی‬ ‫خوێندن‌و س������ازدانی خولی تایبه‌ت ‌ی‬ ‫په‌روه‌رده‌ییه‌"‪.‬‬

‫ئاسۆس شه‌فیق‬ ‫له‌الی������ه‌ن ڕه‌وه‌ندی كوردس������تانییه‌و‌ه‬ ‫دامه‌زرا‪ .‬وه‌ك ڕێكخراوێكی كۆمه‌ڵگ‌ه ‌ی‬ ‫مه‌ده‌نی‪ ،‬زاده‌ی پێكگه‌یشتنی فه‌رهه‌نگ‌و‬ ‫هزریی دیمۆكراس������ییانه‌ی سوێدیی‌ه‬ ‫به‌ویس������ت‌و پێداویستیی كوردستان‪،‬‬ ‫له‌به‌رئ������ه‌و‌ه «كۆم������ه‌ك» به‌مێتۆدی‬ ‫هاوچه‌رخ‪ ،‬له‌رێكخراو ‌ی پیشكه‌وتوودا‪،‬‬ ‫ب������ه‌ره‌و وێن������ای ب������ه‌رز‌و ئامانج������ی‬ ‫دیایك������راو‪ ،‬كار ده‌كات بۆ ڕاهێزانی‬ ‫پرۆس������ه‌ی دیمۆكراسیی كوردستان‪،‬‬ ‫ئه‌وی������ش به‌داكۆكی له‌مافی مندااڵن‌و‬ ‫سه‌رخستنی ئاستی فێركاری‪.‬‬ ‫سه‌ره‌تای كار‪ ،‬هاوكاریی ماددی بوو‬ ‫بۆمندااڵنی هه‌ژار‌و كه‌مدرامه‌ت پاشان‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ گۆڕانی بارودۆخی ئابووریی‬ ‫كوردس������تان‪ ،‬به‌تایبه‌تی پاش ڕمانی‬ ‫سه‌رله‌به‌ری ڕژێمی عیراق‪ ،‬ت‌هر‌كیزمان‬ ‫ته‌نها له‌سه‌ر پرۆژه‌ی فێركاری مایه‌وه‌‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬ساڵی ‪ 1997‬ڕێكخراوی‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬ئایا ڕێكخراوی كۆمه‌ك‬ ‫كۆمه‌ك دامه‌زراوه‌‪ ،‬سه‌ره‌تای‬ ‫ته‌نها ڕێكخراوێكی په‌روه‌رده‌یی‌ه یان‬ ‫كاره‌كانی به‌چی ده‌ستی پێكرد؟‬ ‫ئاس������ۆس‪ :‬ڕێكخراو ‌ی كۆمه‌ك ساڵی كار له‌بواره‌كانی تری كۆمه‌اڵیه‌تیدا‬ ‫‪ 1997‬له‌ستۆكهۆڵمی پایته‌ختی سوێد‪ ،‬ده‌كات؟‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬تائێستا له‌كوردستان چه‌ند‬ ‫پڕۆژه‌ی په‌روه‌رده‌ییتان ئه‌نجامداوه‌؟‬ ‫ئه‌گه‌ر بكرێت باسی هه‌ندێك له‌و‬ ‫پڕۆژانه‌مان بۆ بكه‌یت؟‬ ‫ئاس������ۆس‪ :‬پرۆس������ه‌ی فێركاری������ی‬ ‫كوردستان‪ ،‬وه‌ك هه‌موو پرۆسه‌یه‌كی‬ ‫دیكه‌‪ ،‬پێویستی به‌توانا هه‌ی‌ه له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫زۆربه‌ی پرۆژه‌ی «كۆمه‌ك» بریتین‬ ‫له‌پته‌وكردنی بنه‌ما‌و سه‌رخس������تنی‬ ‫ئاس������تی فێركاری‪ ،‬له‌تواناسازی‌و‬ ‫به‌گشتی پرۆژه‌كانی كۆمه‌ك ئه‌مانه‌ن‪:‬‬ ‫• ئاماده‌كردن������ی كه‌ره‌س������ته‌ی‬ ‫هاوچه‌رخ������ی پێویس������ت بۆبواری‬ ‫فێ������ركاری‪ ،‬بۆ نموون‌ه نووس������ین‌و‬ ‫وه‌رگێڕان������ ‌ی به‌رهه‌م������ی وه‌ك‪:‬‬ ‫ڕه‌شنووسی ده‌س������تووری فێركاری‬ ‫بۆ په‌رله‌مانی كوردس������تان‪« ،‬پالنی‬ ‫فێركاری������ی هاوچه‌رخ» بۆ هه‌ردوو‬ ‫ئاستی زارۆخان‌ه‌و بنه‌ڕه‌تی‪ ،‬به‌رنامه‌ی‬ ‫«فه‌لس������ه‌ف‌ه بۆ فێرگه‌»‪ ،‬به‌رنامه‌ی‬ ‫«هه‌نگاو به‌هه‌نگاو»‪ ،‬زنجیره‌ی «من‬ ‫ده‌توانم!» بۆ راهێزانی كه‌س������ایه‌تی‬ ‫من������داڵ‪ ،‬به‌رنام������ه‌ی «خێ������زان‌و‬ ‫ناسكه‌ساڵی منداڵی» بۆ پته‌وكردنی‬ ‫پێگه‌ی خێزان له‌بارهێنانی منداڵدا‪،‬‬

‫«هونه‌ری پیشكه‌شكاری»‌و ‪ ...‬هتد‬ ‫• زنجیر‌ه خولی ڕاهێزانی مامۆستا‪.‬‬ ‫ده‌یان خولی هه‌ڵبژارد‌ه بۆس������ه‌دان‬ ‫مامۆستای كوردس������تان سازكراوه‌‪.‬‬ ‫به‌ش������ێك له‌م مامۆس������تایان‌ه ئیستا‬ ‫كادێری ب������ه‌رز‌و به‌توانان‪ ،‬ئه‌ركی‬ ‫ڕاهێنه‌ری پێش������ه‌نگ له‌و خوالنه‌دا‬ ‫ده‌گرن‌ه ئه‌ستۆ‪.‬‬ ‫• هه‌ڵسه‌نگاندن‌و دیڤچوونی مێتودی‬ ‫كار له‌سیسته‌می فێركاریدا‪ ،‬بۆنموون‌ه‬ ‫شێوازی كار به‌پالنی فێرگ‌ه‌و پالنی‬ ‫سااڵنه‌‪ ،‬ش������ێواز‌و جۆری ئه‌زموونی‬ ‫فێرخواز‪ ،‬ئه‌ركی سه‌رپه‌رش������تیار‌و‬ ‫شێوازی كاریان‪.‬‬ ‫• هه‌ڵس������ه‌نگاندن‌و دیڤچوون������ی‬ ‫سیاس������ه‌تی فێركاری به‌گش������تی‪،‬‬ ‫بۆنموون‌ه جۆری دابه‌شبوونی فێرگ‌ه‬ ‫له‌گوند‌و ش������اره‌دێدا‪ .‬پێداویستی‌و‬ ‫ڕه‌نگدان������ه‌وه‌ی ئ������ه‌م بارودۆخ������‌ه‌و‬ ‫ڕێگه‌چاره‌یپێشخستنی‪.‬‬ ‫• ئه‌وج������ا پ������رۆژه‌ی «فێرگ������ه‌ی‬ ‫هاوچه‌رخ» ك‌ه بریتیی‌ه له‌پیاده‌كردنی‬ ‫میت������ودی نوێ������ی فێ������ركاری‌و ئه‌و‬ ‫زانس������ته‌ی له‌خوله‌كاندا ده‌وترێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌چه‌ندین فێرگه‌ی ده‌ڤه‌ری جیاوازدا‬ ‫ه������ه‌ر بۆنموونه‌‪ :‬مه‌خم������وور‪ ،‬كۆیه‌‪،‬‬ ‫مێرگه‌س������وور‪ ،‬ڕانیه‌‪ ،‬سه‌نگه‌س������ه‌ر‪،‬‬ ‫سۆران‪ ،‬ڕواندز‪ ،‬ئامێدی‌و هه‌روه‌ها‬ ‫شاری هه‌ولێر‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬ئایا ئه‌و پڕۆژ‌ه‬ ‫په‌روه‌رده‌ییانه‌ی ئێو‌ه له‌شێوه‌ی‬ ‫فێرگه‌و زارۆخان‌ه له‌كوردستان‬ ‫ئه‌نجامتانداوه‌‪ ،‬ته‌واوی‬ ‫پێداویستیه‌كانی ڕێكخراوی كۆمه‌ك‬ ‫دابینی ده‌كات یان له‌الیه‌ن وه‌زاره‌تی‬ ‫په‌روه‌رده‌ی هه‌رێمه‌و‌ه هاوكاری‬ ‫ده‌كرێن؟‬

‫ئاسۆس‪ :‬ڕێكخراو ‌ی كۆمه‌ك له‌ته‌ك‬ ‫وه‌زاره‌ت������ی پ������ه‌روه‌رده‌دا هاوكاریی‬ ‫دروس������تی هه‌یه‌‪ ،‬وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه‬ ‫به‌رپرسایه‌تی‌و ده‌سه‌اڵتی خۆی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بڕیار‌و دابینكردنی پێداویس������تی‬ ‫له‌ئه‌س������تۆی خۆیدایه‌‪ .‬ئ������ه‌وه‌ی ئێم‌ه‬ ‫به‌ئه‌رك������ی خۆمان������ی ده‌زانی������ن‌و‬ ‫ده‌روه‌ستی دێین‪ :‬ئاماده‌كردنی مێتود‌و‬ ‫كه‌ره‌سته‌ی خوێندنه‌‪ ،‬سازدانی خولی‬ ‫تایبه‌ته‌‪ ،‬هاوكاریی������‌ه له‌دیاریكردنی‬ ‫كێش‌ه‌و دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ر‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر‪ :‬ئایا ئامانجی ڕێكخراوی‬ ‫كۆمه‌ك ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه پڕۆژه‌كانی‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی ئه‌و چه‌ند‬ ‫قوتابخانه‌یه‌دا بمێنێته‌و‪ ،‬یان‬ ‫ببێت‌ه سیستمێكی فێركاری بۆ‬ ‫كوردستان؟ هیچ پێشنیازێكتان‬ ‫له‌و باره‌یه‌و‌ه كردوو‌ه بۆ وه‌زاره‌تی‬ ‫په‌روه‌رده‌؟‬ ‫ئاسۆس‪ :‬وێنای «كۆمه‌ك» گه‌شه‌ی‬ ‫پرۆسه‌ی دیمۆكراسیی‌ه له‌كوردستان‪.‬‬ ‫ئامانجی ورد‌و دیاریكراو سه‌رخستنی‬ ‫ئاستی فێركارییه‌‪ ،‬بۆنموونه‌‪ :‬ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫مامۆستا له‌سه‌رانسه‌ری كوردستاندا‬ ‫س������ااڵن‌ه فێری هونه‌ری فێركاریی‬ ‫هاوچ������ه‌رخ بن‪ .‬فاڵن������‌ه مێتود جێ‬ ‫بگرێ‌و فیسار‌ه قانوون بێت‌ه گۆڕین‪.‬‬ ‫ئازادیی كاری مامۆستا‌و به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫فێرگ������‌ه له‌و خاڵ������‌ه دیاریكراوانه‌دا‪،‬‬ ‫به‌رفراوان بێ‪ .‬ڕۆڵ������ی خێزان له‌م‬ ‫ب������واره‌دا گورجت������ر بێ‌و‪...‬هتد‪ .‬بۆ‬ ‫پێكانی ئامانجی وه‌ها ورد پێویستمان‬ ‫به‌چاالكی‌و پرۆژه‌ی هه‌مه‌جۆر هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌لوم������ه‌رج‌و به‌رنام������ه‌ی كاری ئه‌و‬ ‫پرۆژان������‌ه داوای كادێری چوس������ت‬ ‫ده‌كات‪ .‬بارهێنانی كادێر پێویستی‬ ‫به‌كه‌سانی كارام‌ه هه‌یه‌‪.‬‬

‫سه‌روه‌ر‪ :‬پڕۆژه‌ی هه‌نگاو‬ ‫به‌هه‌نگاوی كۆمیته‌ی مندااڵن‪،‬‬ ‫ك‌ه ئێو‌ه بۆ یه‌كه‌مجار هێناتان‌ه‬ ‫كوردستان بۆ به‌رگرتن‬ ‫له‌توندوتیژی مندااڵنه‌‪،‬‬ ‫هاوكات توندوتیژییه‌كی زۆر‬ ‫له‌قوتابخانه‌كاندا هه‌یه‌‪ ،‬ئایا هه‌وڵتان‬ ‫نه‌داو‌ه به‌و به‌رنامه‌ی‌ه به‌هاوكاری‬ ‫وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه زۆرینه‌ی‬ ‫مامۆستایانی كوردستان ڕابهێنن؟‬ ‫ئاس������ۆس‪« :‬هه‌نگاو به‌هه‌نگاو»‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی زۆر نایابه‌‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫س������اڵ‌ه له‌هه‌زاران فێرگه‌ی دونیای‬ ‫دیمۆكرات������دا پی������اد‌ه ده‌ك������رێ‪.‬‬ ‫‪Committee‬‬ ‫ڕێكخ������راوی‬ ‫‪ for Children‬له‌ئه‌مری������كا ئ������ه‌م‬ ‫به‌رنامه‌یه‌ی داڕش������توه‌‪ ،‬مه‌به‌س������ت‬ ‫ل������‌ه «هه‌ن������گاو به‌هه‌ن������گاو»‬ ‫پته‌وكردن������ی كه‌س������ایه‌تی منداڵه‌‪.‬‬ ‫فێری هاوس������ۆزی‌و جڵه‌وگرتنی‬ ‫ڕه‌فتاری ده‌كات‪ .‬ئاش������نای ده‌كات‬ ‫به‌هه‌ستی خۆی‌و هه‌ستی به‌رانبه‌ر‪،‬‬ ‫شێوازی گوتار‌و ڕه‌فتاری گونجاو‪،‬‬ ‫چۆنیه‌تی خۆپارێزی‌و ده‌یپارێزی‬ ‫له‌هه‌ڵسوكه‌وتی ناجۆر‪ ،‬په‌یبردن ب‌ه‬ ‫دیدی به‌رانب‌هر‌و ‪ ...‬هتد‪ ،‬له‌م هونه‌ر‌ه‬ ‫جڤاكیی‌ه وردان‌ه ڕیشاڵی گرینگی‬ ‫ئه‌م به‌رنامه‌یه‌ن‪.‬‬ ‫پ������اش مۆڵه‌تی خ������اوه‌ن به‌رنام‌ه‌و‬ ‫به‌ئاگاداریی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی‬ ‫حكوومه‌تی كوردستان‪ ،‬پێنج ساڵ‌ه‬ ‫«كۆمه‌ك» ئه‌م به‌رنامه‌ی‌ه له‌چه‌ند‬ ‫فێرگه‌یه‌ك������ی كوردس������تان پیاد‌ه‬ ‫ده‌كات‌و ئه‌نجامه‌كه‌ش������ی یه‌كجار‬ ‫گه‌ش������ه‌‪ ،‬پێمانوای‌ه كات������ی هاتوو‌ه‬ ‫وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه بۆ گشتاندنی‬ ‫یان هه‌رنه‌ب������ێ فراوانكردنی ئه‌م‬ ‫پرۆژه‌ی‌ه كاراتر بێ‪.‬‬

‫ه بڕه‌وێنینه‌وه‌؟‬ ‫چۆن ترسی منداڵه‌كانمان له‌قوتابخان ‌‬ ‫الن‌ه حه‌م‌ه حه‌سه‌ن‬ ‫ توێژه‌ری ده‌روونی‬ ‫ ‬ ‫ش������اره‌زایانی بواری ده‌روونزانی‌و پ������ه‌روه‌رد‌ه جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌نه‌و‌ه ك‌ه له‌سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی ساڵی تازه‌ی خوێندندا‬ ‫ترس له‌قوتابخان‌ه گرفتێك‌ه ڕووبه‌ڕوی به‌شێك له‌خێزانه‌كان‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ترسه‌ش به‌گوێره‌ی سروشتی په‌یوه‌ندی منداڵه‌ك‌ه‬ ‫به‌دایك‌و باوكی‌و ژینگه‌كه‌ی ده‌وروبه‌ریه‌و‌ه ده‌گۆڕێت‪ ،‬تاوه‌كو‬ ‫بازنه‌ی شاره‌زایی‌و زانینی منداڵ فراوانتربێت‪ ،‬پارێزگاری‬ ‫منداڵه‌ك‌ه له‌ترس‌و شڵه‌ژانی ده‌روونی ده‌كات له‌كاتی ڕۆیشتنی‬ ‫بۆ قوتابخان‌ه ئامۆژگاری پس������ۆڕانیش بۆئه‌م ب������ار‌ه ئه‌وه‌ی‌ه‬ ‫له‌سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی ساڵی نوێی خوێندندا ئاهه‌نگ‌و‬ ‫فیستیڤاڵ بۆمندااڵن سازبكرێت‪ ،‬واباشتر‌ه ك‌ه به‌رپرسانی‬ ‫منداڵ‪ ،‬له‌گه‌ڵ منداڵه‌ك‌ه بچن بۆ قوتابخان‌ه‌و بمێننه‌وه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌ڕۆژی یه‌كه‌مدا له‌به‌ر یارمه‌تیدانی منداڵه‌كانیان بۆ به‌رده‌وامی‬ ‫له‌خوێندن‌و ڕه‌واندنه‌وه‌ی ئه‌و په‌شێوییه‌ی له‌سه‌ره‌تای خوێندندا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی گشت ‌ی توشی مندااڵن ده‌بێت‪.‬‬ ‫ترس له‌قوتابخان‌ه دووجۆر‌ه جۆرێكیان ئاساییه‌‪ ،‬جۆره‌ك‌ه ‌ی‬ ‫تریان نه‌خۆشییه‌‪ ،‬ترسی ئاسایی به‌هۆی ئه‌و گواستنه‌وه‌یه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫له‌ژینگ‌ه كۆمه‌اڵتیه‌كه‌ی منداڵه‌كه‌دا ڕووده‌دات‪ ،‬ئه‌ویش له‌ماڵه‌و‌ه‬ ‫بۆ ژینگه‌یه‌كی نو ‌ێ ك‌ه قوتابخانه‌یه‌‪ ،‬هاوكا ‌ت گۆڕان له‌شوێنی‬ ‫تازه‌ی نیشته‌جێبوندا ڕووده‌دات‪ ،‬یان گواستنه‌و‌ه بۆ قۆناغێكی‬ ‫تازه‌ی خوێندن ك‌ه تیایدا وه‌ك خێزان چاودێریه‌كی چڕوپڕی‬ ‫نییه‌‪ ،‬هاوڕێی تاز‌ه ده‌بینێت‌و چه‌ند مامۆستایه‌ك ئامۆژگاری‬ ‫ده‌كات‌‪ ،‬له‌ناو ئه‌م ده‌زگا په‌روه‌رده‌ییه‌دا ڕێس������او یاسای نوێ‬ ‫هه‌ن بۆ دیس������پلینكردنی ئازادیی‌ه ڕه‌هاكانی منداڵ‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ئه‌مانه‌ش ژینگه‌یه‌كی نامۆو خۆشنه‌ویستراون به‌الی منداڵه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م جۆر‌ه ترس������ه‌‪ ،‬ترسێكی ئاس������ایی‌ه‌و به‌تێپه‌ڕبوونی كات‬ ‫كاریگ������ه‌ری نامێنێت‪ ،‬ئاش������نابوون‌و فێربون������ی چۆنیه‌تی‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتكردن‌و كارلێككردن له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر له‌ڕێگه‌ی‬ ‫چاالكییه‌كانی قوتابخانه‌و‌ه ڕێگ‌ه له‌به‌رده‌م منداڵدا خۆشده‌كات‬ ‫ك‌ه به‌چاوی خۆشه‌ویستیه‌و‌ه ته‌ماشای قوتابخان‌ه بكات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ترسی نائاس������ایی‌و نه‌خۆش������ی‪ ،‬له‌ئه‌نجامی په‌یوه‌ستبونی‬

‫منداڵ به‌ماڵه‌و‌ه به‌شێوه‌یه‌كی بێئه‌نداز‌ه دروستده‌بێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌ئه‌نجامی هۆگ������ری زۆر به‌دایكه‌وه‌‪ ،‬یاخود نازپێدانی زۆر‬ ‫ك‌ه پس������پۆڕه‌كانی بواری ده‌روونزانی پێیانوای‌ه نازپێدانی‬ ‫زیاد یه‌كسان‌ه به‌فه‌رامۆشكردنی زیاد‪ ،‬ئه‌مانه‌ش ده‌بن‌ه هۆی‬ ‫په‌سه‌ندنه‌كردنی ڕۆیشتن بۆ قوتابخانه‌‪ ،‬له‌ئ‌ه‌نجامی پێداگرتن‌و‬ ‫گوش������اری خێزا ‌ن له‌س������ه‌ر منداڵ بۆجیابونه‌و‌هی‌و چونی‬ ‫بۆ قوتابخانه‌‪ ،‬واده‌كات منداڵ توش������ی تێكچون‌و شڵه‌ژانی‬ ‫ده‌روونی بێت‪ .‬چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م گرفته‌ش الی قوتابیان‪،‬‬ ‫به‌رۆشنبیركردن‌و هۆش������یاركردنه‌وه‌ی په‌روه‌رده‌یی ده‌بێت‬ ‫ب������ۆ هه‌موو قۆناغه‌كانی خوێندن‪ ،‬هه‌روه‌ها ڕاهێنانی منداڵ‬ ‫له‌سه‌ر جیابونه‌وه‌ی له‌خێزانه‌كه‌ی هه‌نگاو به‌هه‌نگا‌و‌و به‌ئه‌نجام‬ ‫گه‌یاندنی چه‌ند گه‌شتێك بۆ ئه‌و قوتابخانه‌یه‌ی دواڕۆژ بۆی‬ ‫ده‌چێ������ت‪ ،‬هه‌روه‌ها گرنگی پێدان‌و هاندانی منداڵ له‌الیه‌ن‬ ‫خێزانه‌و‌ه منداڵ زاڵده‌كات بۆبه‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئه‌م گرفتانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ترسی ئاسایی بارێكی فسیۆلۆژیی‌ه‌و له‌ئه‌نجامی ڕۆیشتنی‬ ‫منداڵ به‌شوێنێكی تازه‌دا یان كۆمه‌ڵێكی فراوانتر له‌خێزان‬ ‫به‌ب������ێ خۆئاماده‌كرن ڕووده‌دات‪ ،‬به‌هه‌مان ش������ێو‌ه ئه‌م‌ه الی‬ ‫گه‌وره‌كانیش ڕووده‌دات كاتێك شوێنی كاره‌كه‌یان ده‌گۆڕن‌و‬ ‫ده‌چن‌ه سه‌ر ئیشێك ‌ی نوێ‪ .‬ئه‌گه‌ر هه‌ندێ منداڵ له‌چونیان‬ ‫بۆ قوتابخان‌ه بترس������ن‪ ،‬ئه‌وا گروپێك������ی تر له‌مندااڵن هه‌ن‬ ‫به‌ته‌واوه‌تی چون بۆ قوتابخان‌ه ڕه‌تده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬ك‌ه له‌وانه‌ی‌ه به‌هۆی‬ ‫هه‌ندێك له‌مامۆستاو‌ه بێت ك‌ه شاره‌زانین له‌بواری په‌روه‌رده‌و‬ ‫فێركردندا‪ ،‬یاخ������ود له‌به‌ر ئه‌رك������ی زۆرو تاقه‌تپڕوكێنی‬ ‫قوتابخانه‌یه‌‪ ،‬یان له‌به‌ر گرنگی نه‌دان‌ه به‌هه‌ست‌و سۆزو ئاره‌زوو‬ ‫پێداویستیه‌كانی منداڵ‌‪ ،‬مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵیاندا به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫توندوتیژانه‌‪ ،‬ك‌ه س������ه‌ره‌نجام قوتابخان‌ه وه‌ك سه‌ربازگه‌یه‌كی‬ ‫زۆره‌ملێی لێدێت له‌پێش چاوی منداڵدا‪.‬‬ ‫پس������پۆڕان بڕوایان وای‌ه منداڵ ك������‌ه بۆیه‌كه‌مجار ده‌چێت‌ه‬ ‫قوتابخان‌ه توش������ی قه‌یرانی ده‌روونی ده‌بێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌و‬ ‫مندااڵن������ه‌ی زۆر په‌یوه‌س������تن به‌خێزانه‌كانیان������ه‌و‌ه‌‪ ،‬جۆری‬ ‫په‌یوه‌ندی‌و په‌یوس������تبونه‌كه‌یان ده‌گات‌ه باری نه‌خۆش������ی‪ ،‬ك‌ه‬ ‫به‌داخه‌و‌ه زۆربه‌ی دایكان منداڵه‌كانیان هانده‌ده‌ن له‌س������ه‌ر‬ ‫ئه‌م جۆر‌ه پابه‌ندبوونه‌‪ ،‬له‌بری یارمه‌تیدانیان بۆفراوانكردنی‬

‫ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ی ك‌ه له‌گه‌ڵیاندا ده‌ژی‪ ،‬ژینگه‌ی منداڵ به‌تایبه‌تی‬ ‫له‌دوو ساڵی یه‌كه‌می ته‌مه‌نیدا‪ ،‬پاشان چوارچێوه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫منداڵ فراوانتر ده‌بێت ك‌ه باوكیشی ده‌گرێته‌و‌ه‌و پاشانیش‬ ‫دۆست‌و كه‌س������‌ه نزیكه‌كانی ئینجا هاوڕێكانی ك‌ه نزیكن‬ ‫له‌ته‌مه‌نی خۆیه‌و‌ه ئه‌م كاره‌ش ده‌كه‌وێت‌ه ئه‌ستۆی دایك هه‌تا‬ ‫ئاماده‌كردنی منداڵ‌و گواس������تنه‌وه‌ی بۆ ژینگه‌ی دایه‌نگه‌و‬ ‫باخچه‌ی ساوایان دوای ئه‌ویش قوتابخانه‌‪.‬‬ ‫زۆربه‌ی ئه‌و مندااڵنه‌ی ك‌ه زۆر په‌یوه‌ستن به‌دایكیانه‌و‌ه توشی‬ ‫تێكچونی باری جه‌س������ته‌یی ده‌بن وه‌ك به‌رزبوونه‌وه‌ی پله‌ی‬ ‫گه‌رمی زیادبونی لێدان������ی دڵ هه‌روه‌ها میزبه‌خۆداكردن‪،‬‬ ‫ئه‌مانه‌ش هه‌موویان هۆكاره‌كانیان ده‌روونین‪ ،‬ئه‌مه‌ش ده‌بێت‌ه‬ ‫هۆ ‌ی ماندوكردنی ده‌روونی دایك‌و باوك كاتێكیش ده‌یبه‌ن‌ه‬ ‫الی پزیش������ك هیچ تێكچونێك له‌ئارادا نییه‌‪ ،‬لێره‌دا ڕۆڵی‬ ‫دای������ك ده‌رده‌كه‌وێت ك‌ه هیچ هه‌وڵی نه‌داو‌ه بۆئه‌م ڕۆژه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫نه‌هێشتنی ئه‌م گرفت‌ه واباش������تر‌ه دایك یان باوكی منداڵ‬ ‫یه‌ك������ه‌م ڕۆژو دووه‌م ڕۆژ له‌گ������ه‌ڵ منداڵه‌كه‌یاندا بڕۆن بۆ‬ ‫قوتابخان‌ه له‌گه‌ڵیدا بمێننه‌و‌ه ئه‌م كاره‌ش به‌شێنه‌یی ده‌بێت‬ ‫كه‌م بكرێت������ه‌و‌ه تاوه‌كو به‌ت������ه‌واوی ڕادێت له‌گه‌ڵ‬ ‫بارودۆخه‌كه‌دا‌‪ ،‬منداڵ‌ه نازداره‌كان زۆر په‌یوه‌ستن‬ ‫به‌دایكه‌و‌ه له‌كاتی سه‌فه‌ركردنی باوكدا توشی‬ ‫دێت‪‌،‬چه‌ند كاتێك هه‌ی‌ه ده‌توانین ترس������ی‬ ‫منداڵ له‌قوتابخانه‌ی پێبناسینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و كاتانه‌ش‪،‬‬ ‫واده‌ی نزیكبون������ه‌وه‌و چۆنێتی بۆقوتابخان‌ه‌و‬ ‫بیانوده‌گرێ������ت ده‌كه‌وێت‌ه ملمالنێكردن له‌گه‌ڵ‬ ‫خێزانه‌كه‌یدا‪ ،‬هۆكاره‌كان������ی ئه‌م بار‌ه‌ش ئه‌وه‌ی‌ه‬ ‫كات������ی قوتابخان������‌ه كاتی به‌ندكردن������ی ئازادی‬ ‫منداڵه‌و تاقیكردنه‌وه‌كان ناخۆش‌و تاقه‌ت پڕوكێنن‬ ‫یان مامۆس������تا س������زای مندااڵن ده‌دات‪ ،‬ئ������ه‌و جۆر‌ه‬ ‫مندااڵنه‌ی ك‌ه ترس‌و ئاره‌زووی چون‌ه قوتابخانه‌یان‬ ‫نیی‌ه به‌چه‌ند نیشانه‌یه‌كی سایكۆسۆماتی‪ ،‬وات‌ه (ئه‌و‬ ‫نه‌خۆش‌ه جه‌سته‌ییانه‌ی ك‌ه هۆكاره‌كانیان ده‌روونییه‌)‬ ‫له‌جه‌سته‌یاندا ده‌رده‌كه‌وێت له‌سه‌رو ئه‌مانه‌شه‌و‌ه دیارده‌ی‬ ‫هاواركردن له‌كاتی خه‌وبینیندا‪ ،‬خه‌وی ناخۆش ده‌بینێ‪،‬‬

‫پسپۆڕه‌كان ده‌ڵێن رێگه‌چار‌ه بۆبه‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئه‌م گرفت‌ه‬ ‫هه‌وڵدان‌ه بۆ گوڕانی وێن‌ه نێگه‌تیڤ‌ه هه‌ڵواسراوه‌كانی ناخی‬ ‫منداڵه‌ك‌ه له‌سه‌ر قوتابخان‌ه‌و هانبدرێت ك‌ه له‌خوێندندا باشتر‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬هاوكات دایكی په‌یوه‌ندی باش������ترو به‌هێزتر بكات‬ ‫به‌قوتابخانه‌وه‌‪.‬‬ ‫جگ‌ه له‌مان‌ه منداڵ هه‌ی‌ه ڕووداوی ناخۆش������ی به‌سه‌ر هاتوو‌ه‬ ‫سوكایه‌تی پێكراو‌ه له‌قوتابخان‌ه وه‌ك ده‌ستدرێژی سێكسی‬ ‫یاخود س������وكایه‌تی پێكردن له‌ب������ه‌رده‌م هاوڕێكانیدا‪ ،‬له‌م‬ ‫حاڵه‌تانه‌ش������دا نیش������انه‌كان ‌ی ده‌روونی‌و جه‌س������ته‌ییه‌كان‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬له‌م كاته‌دا له‌سه‌ر دایك پێویست‌ه منداڵه‌كه‌ی‬ ‫به‌رێت������‌ه الی توێژه‌ری كۆمه‌اڵیه‌ت������ی له‌قوتابخانه‌كه‌یدا‪ ،‬یان‬ ‫پیش������انی پزیش������كی ده‌روونی بدات بۆ چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫بێمتمانه‌یی منداڵه‌كه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌ر ترسه‌كه‌ی له‌و قوتابخانه‌ی‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ر نه‌بوو پێویستی كرد بگوێزرێته‌و‌ه بۆ قوتابخانه‌یه‌كی‬ ‫تر‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41 :‬‬

‫‪9‬‬

‫ریکۆرد‬ ‫یادکردنه‌وه‌‬

‫"لەمساڵدا عەدنان كەریم‌و عەزیزی‬ ‫وەیسی زۆرترین گوێگریان هەبووە"‬

‫بەپێ������ی ئامارێكی س������ەنتەرێكی باڵوكردنەوەی بەرهەم������ە هونەرییەكان‪،‬‬ ‫ئەمساڵ هەریەك لەهونەرمەندان عەدنان كەریم‌و عەزیزی وەیسی زۆرترین‬ ‫گوێگریان هەبووە‪.‬‬ ‫سیروان قادر لەناوەندی باڵوكردنەوەی هونەریی ئارۆ لەلێدوانێكیدا بۆ‬ ‫نم نم ررونكردنەوەی لەبارەی ئ������ەو هونەرمەندانەوە دا كە ناوەندەكەیان‬ ‫ئەركی باڵوكردنەوەیانی لەئەس������تۆگرتووە‪" ،‬بەرهەمەكانم بەژمارە نازانم‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوانەی لەالی ئێمە بەرهەمیان باڵوبوونەتەوە‌و بەرهەمەكانیان دیارە‌و‬ ‫لۆگۆی ئێمەی لەسەرە‪ ،‬ژمارەیەكی زۆرن" ‪.‬‬ ‫لەبارەی ئەوەی كە زۆرترین ف������رۆش یاخود بەرهەمی چ هونەرمەندێك‬ ‫زیاتر لەالیەن گوێگری كوردییەوە پێش������وازی لێكراوە خاوەنی ناوەندی‬ ‫باڵوكردنەوەی هونەریی ئارۆ وتی‪" :‬ئەوەی ئەمساڵ باڵوبوبێتەوە تائێستا‬ ‫هونەرمەند عەدنان كەریم‌و بەدوایدا عەزیزی وەیس������ی دێت كە الی ئێمە‬ ‫زۆرترین فرۆش������ی هەبووە‪ ،‬هەر هونەرمەندێكیش گوێگری تایبەتی خۆی‬ ‫هەیە‌و خەڵك پێشوازی لێیان ئەكات‌و دەیانكڕێت بەس لەهونەرمەندێكەوە‬ ‫بۆ هونەرمەندێكی تر ئەگۆڕێت"‪.‬‬ ‫خاوەن������ی ناوەندی باڵوكردنەوەی هونەریی ئ������ارۆ ئاماژەی بەوەكرد كە‬ ‫لەگ������ەڵ ئەوەی ماوەیەك������ی كورتە بەرهەمی هونەرمەن������د عەدنان كەریم‌و‬ ‫عەزیزی وەیس������ی كەوتۆتە بازاڕەوە‪ ،‬بەاڵم تائێستا لەڕیزی پێشەوەی ئەو‬ ‫گۆرانیبێژانە دێن كە لەساڵی ‪2010‬دا‪ ،‬زۆرترین گوێگر‌و داواكاریی لەسەر‬ ‫بەرهەمەكانیان هەیە‪.‬‬

‫فیلم‬

‫لەسەیدسادق شەوانە فیلم‬ ‫بۆخێزانەكان نمایش دەكرێت‬ ‫ئەنوەر حەمە غەریب لەسەیدسادق‬ ‫لەهەوڵێكی نوێ‌و ناوازەدا ناوەندی هونەری باران س������ێ فیلمی لەشەوانی‬ ‫دووشەممەو سێش������ەممە‌و چوارشەممە لەس������ەنتەری گەشەپێدان‌و چاالكی‬ ‫الوانی سەیدس������ادق تایبەت بەخێزان نمایشكرد كە تایبەتبوون بەژیانی‬ ‫هاوس������ەرگیری‪ ،‬ه������اوكات لەهەمان ئ������ەو ش������ەواندا دوو فیلمكارتۆنی‬ ‫دۆبالژكراوی سینەمایی نمایش كرد‪.‬‬ ‫محەم������ەد محەمەد ئەمی������ن بەڕێوەب������ەری س������ەنتەرەكە لەلێدوانێكیدا بۆ‬ ‫ن������م نم ئاش������كرایكرد كە وەك نەریتی هەمیش������ەیی ناوەن������دی هونەری‬ ‫باران لەش������ەواندا‌و لەناوچەكەدا‪ ،‬دەیانەوێ نمایش������كردنی فیلمی شەوانە‬ ‫بۆخێزان������ەكان لەو ناوچەیەدا بكەن������ە نەریتێكی ل������ەو رێگەیەوە بتوانن‬ ‫خێزانەكان بۆسەیركردنی فیلم بهێننە دەرەوەی ماڵەكانیان‪" ،‬گروپەكەمان‬ ‫ئەم نەریتەی دروس������تكردوەو ب������ەردەوام دەبێت‌و چەندین بەرهەمی نوێی‬ ‫لەبەردەس������تدایە تایبەت بەخێزان نمایش������ی بكات‪ ،‬بۆئەوەی خێزانەكان‬ ‫لەدەرەوەی ماڵەكان بتوانن فیلم ببینن"‪.‬‬ ‫ناوەندی هونەری باران س������ەر بەسەنتەری گەش������ەپێدانی چاالكی الوان‬ ‫ئۆفیسی سەیدسادقەو تائێس������تا چەندین فیلمیان دۆبالژكردووەو لەرێ��‬ ‫شاشەی تەلەڤزیۆنی گەلی كوردستانەوە نمایشكراون‪.‬‬

‫سیدی نوێ‬

‫شانیا "جوانترین چاو"ی باڵودەكاتەوە‬ ‫جوانترین چاو‪ ،‬ئەلبومی ش������انیای كچە گۆرانیبێژی عیراقییە كە س������ەرجەم‬ ‫گۆرانییەكانی بەزمانی كوردی تۆمارو باڵوكرایەوە‪.‬‬ ‫ئەم ئەلبومە یانزە گۆرانی بەهەردوو ش������ێوەزاری كرمانجی س������ەروو خوارو‬ ‫لەخۆگرتووە‌و هەڵكەوت زاهیر س������ەرجەم ئاوازەكانی داناوە‪ ،‬لەگەڵ ئەوەشدا‬ ‫تێكڕایی تێكستەكانی ئەلبومەكە تێكستی شاعیرانی كوردن‪.‬‬ ‫گۆرانیەكانی ئەلبومی جوانترین‬ ‫چاو لەس������تۆدیۆكانی هەرێمی‬ ‫كوردس������تان‌و واڵت������ی توركیا‬ ‫تۆمارك������راوە‌و وا چ������اوەڕوان‬ ‫دەكرێت لەنێوەندی هونەری‌و‬ ‫گوێگرانی گۆرانی كوردییەوە‬ ‫پێشوازیەكی گەرمی لێبكرێت‌و‬ ‫ببێت������ە خ������اوەن زۆرتری������ن‬ ‫رێژەی فرۆش لەتۆمارگاكانی‬ ‫كوردستان‌و عێراقدا‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬سه‌فین ئیسماعیل‬

‫كاروان عوسمان ‪:‬‬ ‫من پیاوكوژ نەبووم‬

‫ئێوارەی كاروان عوسمان‪ ،‬ئێوارەیەك بوو بۆ سلێمانی‬ ‫ئێ������وارەی كاروان عوس������مان‪ ،‬ئێوارەیەك بوو‬ ‫لەرۆژانی پێش������وودا لەئەمنە س������ورەكەی شاری‬ ‫س������لێمانی‪ ،‬دوای بیست س������اڵ لەكۆچی دوایی‬ ‫هونەرمەند‪ ،‬بەدەنگی كامەرانی برای هونەرمەند‌و‬ ‫بڵند‌و ساس������ان گۆرانیەكانی كاروانیان لەگەڵ‬ ‫چەند گۆرانیەكی نەوتراوو پەخش������انە ش������یعر‬ ‫بەدەنگی نەشمیل عەلی بەرزنجی‌و رزگار ئەمین‪،‬‬ ‫رۆحی كاروانیان گەڕاندەوە بۆسلێمانی‪.‬‬ ‫هونەرمەن������د كاروان عوس������مان ئ������ەو دەنگ������ە‬ ‫رەس������ەنەی گۆرانی كوردی بوو كە لەماوەیەكی‬ ‫كورت������ی تەمەنیدا توانی ببێت������ە قوتابخانەیەكی‬ ‫تایب������ەت لەبواری گۆرانی كوردیدا‪ ،‬كاروان ئەو‬ ‫دەنگە بوو كە لەس������ەردەمی خۆی‌و دوای خۆی‬ ‫كاریگ������ەری لەس������ەر رەوتی گۆران������ی كوردی‬ ‫دروستكرد‌و وەك زۆرێك لەهونەرمەندان باسی‬ ‫لێوەدەكەن‪ ،‬نێوەندی هونەری مۆزیك‌و گۆرانی‬ ‫كوردی قەرزاری كاروان عوس������مان‌و كاروانی‬ ‫هونەرەكەی������ن‪ ،‬بۆ ئ������ەوە‌و پاراس������تنی گۆرانییە‬ ‫وتراوو نەوتراوەكان‌و خس������تنەڕووی پەخش������انە‬ ‫ش������یعرەكانی كاروان‪ ،‬كامەران عوسمان برای‬ ‫هونەرمەندی كۆچكردوو بەهاوكاری تەلەڤزیۆنی‬ ‫گەلی كوردستان لەئێوارەیەكی شاری سلێمانیدا‬

‫دەنگ������ی كاروانیان جارێك������ی دیكە گەڕانەدەوە‬ ‫بۆشاری سلێمانی‪.‬‬ ‫بۆپرۆژەی ئێوارەی كاروان عوسمان‪ ،‬كامەرانی‬ ‫ب������رای هونەرمەند كە زۆرب������ەی گۆرانیەكانی‬ ‫كاروان������ی وتەوە لەب������ارەی پرۆژەكەوە بۆ نم نم‬ ‫دواو وتی‪" :‬پرۆژەكە خۆی لەكۆمەڵێ‌ گۆرانی‌و‬ ‫پەخشانی بیس������تراون‌و نەبیستراون دەبینێتەوە‪،‬‬ ‫پەخشانەكانیش لەزیندان نوسیویەتی پێمانخۆشە‬ ‫پێش������ئەوەی بكرێتە نامیلكە‪ ،‬پەخشانەكان بدەین‬ ‫بەگوێی ئامادەبواندا"‪.‬‬ ‫بەجیاواز لەباسكردنی پرۆژەی ئێوارەی كاروان‬ ‫عوس������مان‪ ،‬كامەرانی برای هونەرمەند باس������ی‬ ‫لەوەكرد كە دنیای كاروان دنیایەكی جیاوازتر‬ ‫ب������وو لەهونەرمەندانی تر‌و س������تایڵێكی تایبەتی‬ ‫خۆی هەبووە‪ ،‬لەتەمەنێكی زۆر كەمدا توانیویەتی‬ ‫ببێتە كەس������ێكی ئاوازدانەر‌و موزیكژەن لەگەڵ‬ ‫كەسێكی گۆرانیبێژ‪ ،‬توانیویەتی هۆنراوە بنوسێ‌‬ ‫بۆگۆرانییەكان������ی خۆی‪" ،‬بێگوم������ان دنیایەكی‬ ‫جوانبوو لەژیانی كاروان‪ ،‬منیش حەزمكرد ئەو‬ ‫ڕێگ������ەی كاروان گرتبووی بتوانم تەواوی بكەم‪،‬‬ ‫كەم تا زۆر كارەكانیم گەیاندووە‪ ،‬بەاڵم كەمێك‬ ‫دواكەوتن لەمندا هەبوو"‪ ،‬بەاڵم كامەران گلەیی‬

‫ئەوەیكرد هیچ الی������ەن‌و كۆمپانیایەك هاوكاری‬ ‫نەكردووە‪ ،‬تاوەك هەموو ماددەكانی كاروان كە‬ ‫ئاوازی تۆمار كردووە لەزیندان بگەیەنێتە گوێی‬ ‫خەڵ������ك‪" ،‬چونكە لەم واڵتەی ئێمەدا ئەو كارانە‬ ‫بەتاكە كەس ناكرێت"‪.‬‬ ‫كامەران ئەگەرچی گۆرانیەكانی كاروانی برای‬ ‫بەموڵكی خەڵك دەزانێت‪ ،‬بەاڵم ناڕەزایی خۆی‬ ‫دەردەبڕێت بەرامبەر بەهەندێك گۆرانیبێژ كە‬ ‫گۆرانیەكانی كاروانیان بەنەشیاوی وتووەتەوە‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس������ی لەدواساتەكانی بینینی كاروان‬ ‫دەكات ل������ە زیندان������ی ئەبوغرێب������دا كە دوای‬ ‫س������ەعات‌و نیوێك تەرمەك������ەی وەرگرتوۆتەوە‌و‬ ‫وت������ی‪" :‬كاروان ب������ەس ئەوەن������دەی بەمن وت‪،‬‬ ‫كامەران یەك ش������ت هەیە بیڵێ������م ئەویش ئەوەیە‬ ‫كە من پیاوكوژ نەب������ووم‌و هیچ كاتێكیش بیرم‬ ‫لەپیاوكوشتن نەكردۆتەوانێ‌"‪.‬‬ ‫لەو رووە كامەران ئەوە دەخاتەڕوو ئەو كەسەی‬ ‫كە قسەیەك لەدوای كاروان دەكات ئەوە قسەی‬ ‫س������كی خۆی دەكات‪" ،‬بەغالەتێك لەناخی ئەو‬ ‫كەس������ەدا هەی������ە‪ ،‬بەرامبەر ئەوەی ك������ە كاروان‬ ‫كەسێكی پێشكەوتوو بووە كاروان كۆمەڵێ‌ ئیشی‬ ‫جوانی هەبووە لەتەمەنێكی زۆر كەمدا"‪.‬‬

‫دیمانه‌‬

‫"پێویستە تفەنگ بەتاریكییەوە نەنێین‌و‬ ‫بەقەد بەڕەكەی خۆمان پێ ڕابكێشین"‬ ‫سەرۆكی كۆمەڵەی هونەرە جوانەكان بۆ نم نم‬ ‫ئا‪ :‬هێڤار جەمال‬

‫س������ەرۆكی كۆمەڵەی هونەرە جوانەكانی سلێمانی‬ ‫ئ������ەو تۆمەتان������ە رەتدەكاتەوە ك������ە كۆمەڵەكەیان‬ ‫جگەلەس������ازكردنی فیس������تیڤاڵ هیچ بەرهەمێكی‬ ‫دیكەیان نەبێت‌و پێیوایە ئەو قسە‌و تێڕوانینە هی‬ ‫هەر كەس‌و ناوەندێك بێت یان ئاگاداری بزاڤە‬ ‫هونەرییەكە نییە یان ئەوەتا كەس������ێكی نەخۆشە‌و‬ ‫چاوی بەكۆمەڵ‌و بەرنامەو كارەكانیدا هەڵنایەت‪.‬‬ ‫عەبدولی حەمە جوانی لەئێس������تادا سەرۆكایەتی‬ ‫ئەو كۆمەڵەی������ە دەكات‌و ئاماژە ب������ەوە دەدات كە‬ ‫كۆم������ەڵ جگەلەمیهرەجانە ئەدەبی‌و مۆس������یقی‌و‬ ‫بەخشیشە شێوەكارییەكانی خاوەن ‪ 103‬بەرهەمی‬ ‫ش������انۆییە كە بەدەی������ان ش������اكاری وەك‪ :‬كێچ‪،‬‬ ‫جەنابی موفەتیش‪ ،‬پیس������كەی تەڕ پی������ر‪ ،‬دیوار‪،‬‬ ‫میراتی‪ ،‬تەنەكە‪ ،‬س������ەلەی نانكەر‪ ،‬گواڵڵە‪ ،‬چیان‪،‬‬ ‫حەمەدۆك‪ ،‬ماكبێ������س‪ ،‬دەروێش������ەكان بە دوای‬ ‫ڕاس������تیدا وێڵن‪ ،‬كە خەاڵتی یەكەمی فیستیڤاڵی‬ ‫شانۆی سلێمانی بە دەستهێناوە‪ ،‬هەربۆیەدەپرسێ‬ ‫ئەو شاكارە هونەریانە كامانەن كە دوای ڕاپەڕین‬ ‫پێشكەشكراون‌و كۆمەڵ پشكی تیانەبووە؟‬ ‫كۆمەڵ������ی هون������ەرە جوان������ەكان لەس������اڵی ‪2003‬‬ ‫لەفیس������تیڤاڵی نێودەوڵەتی ئەس������فەهان بەشداری‬

‫دەكات‌و خەاڵت������ی دووەم������ی دەرهێنان‌و خەاڵتی‬ ‫یەكەمی جل‌و ب������ەرگ وەردەگرێ������ت‌و لەوبارەوە‬ ‫عەبدولی حەمەجوان ئاماژە بەوە دەدات كە دەبێت‬ ‫بینەر بڕیار لەسەر جدیەتی گروپە هونەرییەكان‬ ‫بدات‪ ،‬هەروەك خۆی دەڵێت‪" :‬ئێمە بەقسە وەاڵم‬ ‫نادەینەوە كار‌و بەرهەم‌و كردەوەكانمان چاكترین‬ ‫وەاڵم������ە ب������ۆ ناحەزەكانمان‪ ،‬ئ������ەوان زۆر لەوە‬ ‫بچوكترن كە ئێمە باس������یان لێوە بكەین قسەی زل‬ ‫درێژە ناكێشێ‌‪ ،‬بێدەنگ بن باشترە"‪.‬‬ ‫لەب������ارەی هێنانەپێش������ەوەی خوێنی ن������وێ بۆنێو‬ ‫كۆمەڵەكەیان عەبدولی حەمەجوان پێیوایە هونەر‬ ‫گەنج‌و پیری بۆ نییە‪ ،‬بەاڵم دەرگای كۆمەڵەكەیان‬ ‫هەمیش������ە بەكراوەیی دەمێنێتەوە ب������ۆ ئەو گەنجە‬ ‫هونەرمەندانەی كە كۆمەڵ بەماڵی خۆیان دەزانن‪،‬‬ ‫"كۆم������ەڵ موڵكی كەس نییە تەنه������ا موڵكی ئەو‬ ‫كەس������انەیەكە خۆیان بەخاوەنی دەزانن‌و سوودی‬ ‫لێوەردەگرن"‪.‬‬ ‫س������ەرۆكی كۆمەڵەی هونەرە جوان������ەكان ئاماژە‬ ‫بەدوو فیستیڤاڵی كورتە فلیمە دەدات كە لەماوەی‬ ‫رابردوودا سازیان كردووە‌و جەخت لەوە دەكاتەوە‬ ‫كە فیستیڤاڵە س������ینەماییەكانی ئەوان نێودەوڵەتی‬ ‫بوون‪" ،‬چونك������ە زۆری فیلمەكان لەدەرەوە هەرێم‬ ‫بووە‪ ،‬تەنان������ەت لیژنەی داوەری جگە الی خۆمان‬

‫لەرۆژهەاڵتی كوردس������تان‌و تاران ئەو ئەركەیان‬ ‫بەجێهێن������اوە"‪ ،‬هەربۆیە عەبدول������ی حەمەجوان‬ ‫لەدوابەش������ی لێدوانەكەیدا بۆ نم نم وتی‪" :‬ئەوەی‬ ‫وتوومە ڕاستییە‌و هیوادارم هەموومان یەكتریمان‬ ‫خۆش������بوێت‪ ،‬ڕاس������تگۆبین‌و تفەنگ بەتاریكییەوە‬ ‫نەنێین‌و بەقەد بەڕەكەی خۆمان پێ ڕابكێشین"‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫عەباس پاشای نەوەی عوسمانییەكان خەون بەپاشایەتییەوە دەبینێت‬ ‫"داوام لەتوركیا كرد وەك جێگرەوەی دەوڵەتی عوسمانی بگەڕێمەوە"‬ ‫ێ دەچیتە بەردەمی ماڵەكەی‬ ‫كات ‌‬ ‫لەسەر پارچە پیلێتێك نوسراوە‪،‬‬ ‫عەباس پاشا حەفیدی سوڵتان‬ ‫مراد پاشای پێنجەم‪ ،‬بەاڵم دواتر‬ ‫كە لەگەڵیدا دەكەویتە گفتوگۆ‬ ‫زیاتر ڕەچەڵەكی ئەوت بۆ ساغ‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬بەتایبەت كاتێك كە‬ ‫دەچیتە ژوورەكەی‌و دەبینی‬ ‫درەختی بنەماڵەیەك هەڵواسراوە‌و‬ ‫بەسوڵتان عوسمان دامەزرێنەری‬ ‫دەوڵەتی عوسمانی دەستپێدەكات‌و‬ ‫عەباس پاشاش وەك دواین نەوەی‬ ‫عوسمانییەكان لەكۆتایی چڵی‬ ‫درەختەكەدایە‪.‬‬

‫سازدانی‪ :‬سەروەر سەعید‬ ‫ئەو كە هەر چوار زمانی كوردی‌و عەرەبی‌و‬ ‫فارسی‌و توركی دەزانێت‌و كتێبێكی نوسیوە‬ ‫لەسەر مێژووی ڕەچەڵەكی عوسمانی باس‬ ‫لەوە دەكات ك������ە لەئێس������تادا بەهێزترین‬ ‫میراتگری دەوڵەتی عوسمانییەكانە‪" ،‬كەسی‬ ‫بەهێز لەساللەی ئالی عوسماندا كە مابێت‬ ‫منم‪ ،‬ئەگ������ەر من بەگەڕێمەوە بۆتوركیا ئەبم‬ ‫بەمیراتگری دەوڵەتی عوسمانی"‪.‬‬ ‫بەوتەی خۆی ئێس������تە لەڕێگەی یاس������اوە‬ ‫توانیویانە ئەوە بس������ەلێمنن‌و لەدادگا ئەوە‬ ‫تۆماركراوە كە ناوبراو كوڕەزای س������وڵتان‬ ‫مورادە كە پێش س������وڵتان عەبدولحەمیدی‬ ‫دووەم سوڵتانی عوسمانییەكان بووە‪.‬‬ ‫پاش������ا خاوەنی شەش منداڵەو جەخت لەوە‬ ‫دەكاتەوە كە منداڵەكانیش������ی شوێنكەوت��ی‬ ‫ئەون‪" ،‬هەموو منداڵەكانیشم حەز پاراستنی‬ ‫ئەو مێژووەی من دەكەن"‪.‬‬

‫عەباس پاشا‬

‫سەروەر‪ :‬تائێستا هەوڵی ئەوەتان‬ ‫داوە خزم‌و كەس‌وكارتان بدۆزنەوە‬ ‫لەتوركیادا‪ ،‬واتە پاشماوەی عوسمانییەكان‬ ‫لەتوركیا؟‬ ‫ێ باسی ژیانی‬ ‫سەروەر‪ :‬سەرەتا ئەمانەو ‌‬ ‫عەباس پاش������ا‪ :‬بەڵێ‌‪ ،‬لەڕێگەی سەفارەتی‬ ‫خۆت بكەیت‪ ،‬چۆن بوو توانیتان‬ ‫توركیاوە هەوڵم������ان داوە‪ ،‬ئەو كاتەی كە‬ ‫ئەو مێژووە ونبووەی خۆتان لەنەوەی‬ ‫تازە باوكم كۆچیدوایی كردبوو‪ ،‬نوێنەری‬ ‫عوسمانییەكان ساغ بكەنەوە؟‬ ‫عوسمانی هاتووە بۆ المان‌و یارمەتی مادی‬ ‫عەباس پاش������ا‪ :‬ناوم عەباس پاشایە كوڕی داوین‪ ،‬لەو ڕێگەیەش������ەوە دان بەوەدا نراوە‬ ‫عەلی پاش������ا كوڕی س������وڵتان م������ورادی كە ئێمە لەنەوەی سوڵتانە عوسمانیەكانین‪.‬‬ ‫پێنجەمی عوسمانیم‪ ،‬لەشارۆچكەی پێنجوێن‬ ‫لەدایكبووم لەس������اڵی ‪ 1946‬لەهەمان ساڵدا سەروەر‪ :‬ئایا هیچ یەكێك لەسەركردە‬ ‫بەهۆی بومەلەرزەوە هاتوینەتە س������لێمانی‪ ،‬دیارەكانی توركیای ئێستا دەبن بەخزمی‬ ‫س������ەرەتایی‌و ناوەندی هەتا پۆلی سێیەمی ئێوە؟‬ ‫ناوەندیم لەس������لێمانی تەواوكرد‪ ،‬پاش������ان عباس پاشا‪ :‬زۆری تیایە‪ ،‬ئامۆزامان هەیە‬ ‫لەڕێ������گای باوكم������ەوە خ������ووم دایە كاری كاربەدەستە لەتوركیای ئێستا‪ ،‬پێش چەند‬ ‫پیشەس������ازی‪ ،‬من توانیم ئەو كارەی باوكم ساڵێك لەمەوپێش ئاگاداربووم‪ ،‬كە وەكو‬ ‫ك������ە تەنەكەچێت������ی بوو پ������ەرەی پێبدەم‌و جەناب������ی فەزیلە (یەكێك بووە لەنەوەكانی‬ ‫بیكەم بەپیش������ەیەكی هەندەسی كە دەكتی عوس������مانیەكان) كە لەحزب������ی ڕەفاه بوو‪،‬‬ ‫هەوایم دروس������ت دەكرد‪ ،‬تا سااڵنی پێش ئەردۆغ������ان دان بەوەدا دەن������ ‌ێ كە نەوەی‬ ‫نەوەدەكان ئێمە ئاگاداری ئەوە نەبوین كە عوس������مانییە‪ ،‬بەاڵم ئەوەی خزمی نزیكی‬ ‫ئێمە سەر بەسوڵتانی عوسمانی بین‪ ،‬من ئەو ئێمە بوو عوس������مان ئورتوغلو بوو ئەویش‬ ‫كاتە مەشهور بووم بەعەباس غواڵم حسێن‪ ،‬پێش چەند مانگێك توركیا بانگهێش������تی‬ ‫ێ كۆچی دوای‬ ‫بەاڵم كات ‌ێ باوكم تووش������ی نەخۆشی بوو‪ ،‬ك������ردەوە بۆتوركیاو ل������ەو ‌‬ ‫بردمە بەغداد‪ ،‬بەهۆی زۆری تەمەنییەوە كە كرد‪ ،‬كە ئامۆزای منەو كوڕەزای سوڵتان‬ ‫‪104‬ساڵ بوو چارەسەری نەبوو‪ ،‬لەوكاتەدا عەبدولحەمیدی دووەمە‪.‬‬ ‫باوكم دانی بەوەدانا كە ئەس������ڵ‌و نەسەبی‬ ‫ناوی عەلی پاشایەو كوڕی سوڵتان مورادی سەروەر‪ :‬بەهۆی ئەوەی كە ئێستا حزبێكی‬ ‫پێنجەمە‪ ،‬بەبۆنەی كێشەیەكی كۆمەاڵیەتییەوە ئاینی بااڵدەستە لەتوركیا‪ ،‬پەیوەندیتان‬ ‫هاتونەت������ە عێراق‪ ،‬باپیریش������ی س������وڵتان چۆنە لەگەڵ حكومەتی توركیاو رێكخراوو‬ ‫عەبدولمەجیدە‪ ،‬باوكم پێیوتم كە پێناس������ی سەفارەتی توركیا؟‬ ‫دەوڵەتی عوس������مانیم بەدزییەوە دەرهێناوە عەباس پاش������ا‪ :‬وەك������و الیەن������ی توركیا‬ ‫وا لەپش������تی وێنەكەمدایە لەماڵ������ەوە ـ لەو نامەم بۆ ناردوون بۆس������ەفارەتی توركیا‪،‬‬ ‫كاتەدا ئاماژەی بۆ وێنەكەی باوكی كرد ـ لەو نامەی������ەدا داوای ئ������ەوەم كردبوو كە‬ ‫لەپشتی ئەو وێنەیەدا بوو‪ ،‬ئێمەش هەستاین بگەڕێمەوە بۆ توركیا‪ ،‬بەاڵم بەمافەوە‪ ،‬نەك‬ ‫ئ������ەو بەڵگانەی ك������ە باوكم خس������تیە ڕوو وەكو هاوواڵتیەكی ئاسایی‪ ،‬واتە دەمویست‬ ‫كۆمانكردەوە‪ ،‬تەقدیمی مەحكەمەمان كرد‪ ،‬وەك جێگ������رەوەی بنەماڵ������ەی دەوڵەت������ی‬ ‫لەڕێگەی مەحكەمەوە پاش لێكۆڵینەوەیەكی عوس������مانی بگەڕێمەوە‪ ،‬داوامكرد لەتوركیا‬ ‫زۆر دادگا بڕی������اری دا بەچاككردنەوەی كە بگەڕێمەوە لەس������ەر بناغەی س���ل��الەی‬ ‫ناوەكانمان لەعەباس������ەوە بۆعەباس پاش������ا‪ ،‬س������وڵتانەكانی دەوڵەتی عوسمانی‪ ،‬چونكە‬ ‫ێ بتوانین داوای‬ ‫بەو هۆیەش������ەوە مافی پاشایەتیمان بۆخۆم‌و لەبەرئ������ەوەی ئێمە ل������ەو ‌‬ ‫مناڵەكانم پێدرا‪.‬‬ ‫ممتەلەكات‌و مافەكانی خۆمان بكەین‪.‬‬

‫سەروەر‪ :‬واتە ئێستا میراتی‬ ‫عوسمانییەكان لەتوركیا كەسێك نییە‬ ‫جێگرەوەی بێت‪ ،‬ئەگەر بگەڕێنەوە ئێوە‬ ‫دەبنە جێگرەوەی؟‬ ‫عەباس پاش������ا‪ :‬ئەوەی كە زۆر بەهێز بوو‬ ‫بۆجێگرتنەوە‪ ،‬پێش من جەنابی ڕوش������دی‬ ‫پاش������ا بوو‪ ،‬ئەویش نزیك بوو كوڕەزای‬ ‫عەبدولحەمید بوو‪ ،‬عوسمان ئورتوۆغلوش‬ ‫ئەوەش كوڕەزای س������وڵتان عەبدولحەمید‬ ‫بوو‪ ،‬منی������ش كوڕەزای س������وڵتان مورادم‬ ‫كە برای س������وڵتان عەبدولحەمیدە‪ ،‬كەسی‬ ‫بەهێز لەساللەی ئالی عوسماندا كە مابێت‬ ‫منم‪ ،‬ئەگەر من بگەڕێمەوە بۆ توركیا ئەبم‬ ‫بەمیراتگری دەوڵەتی عوسمانی‪.‬‬ ‫سەروەر‪ :‬كاتێك لەڕێی یاساوە ڕچەڵەكی‬ ‫خۆتان گێرایەوە سەر عوسمانیەكان‪،‬‬ ‫لەالیەن حكومەت‌و حیزبەكانەوە تووشی‬ ‫هیچ كێشەیەك نەبوون؟‬ ‫عەباس پاش������ا‪ :‬لێرە كە ئێمە ژیاوین دوای‬ ‫ئەوەی دانمان پێدا نرا لەالیەن حكومەتی‬ ‫عێراق������ەوە زانرا كە ئێم������ەی لەزنجیرەی‬ ‫س������وڵتانی عوس������مانین‪ ،‬تائێس������تاش هیچ‬ ‫شێوەیەك سانسۆرم لەس������ەر نەبووە‪ ،‬هیچ‬ ‫كەسێك حیزبی‌و ناحیزبی بەشێوەكی وەها‬ ‫لەگەڵمان نەجواڵونەت������ەوە كە ببێـتە مایەی‬ ‫نیگەرانیم������ان‪ ،‬ڕۆژێك ل������ەڕۆژان ئێمەش‬ ‫هەستمان بەجیاوازی نەكردووەو نیگەران‬ ‫نەبووین‪ ،‬چونكە ئەگەر مەترسیمان لەسەر‬ ‫بوایە ئەوا توركیا باوەشی بۆمان كردۆتەوە‪،‬‬ ‫ێ دەژیاین‪ ،‬بەاڵم ئێرە‬ ‫بێگومان دەچوین لەو ‌‬ ‫النەیەك بووە بۆ ئێمە‪.‬‬ ‫سەورەر‪ :‬ئەگەر كەمێك باسی سەردەمی‬ ‫گەنجی خۆتبكەیت‪ ،‬چۆن گەنجێتیتان‬ ‫بەسەر برد لەشاری سلێمانی؟‬ ‫عەباس پاش������ا‪ :‬لەگەنجی������دا زیاتر خووم‬ ‫دابووە كاركردن‪ ،‬بۆیە فریای خۆشەویستی‬ ‫نەكەوتم‪ ،‬زۆرتر خوم دابوە ئەو چیرۆكانەی‬ ‫كە باوكم دەیگێڕایەو هەر ش������ەوەی باسای‬ ‫عوسمانیەكانی بۆ دەكردم‪ ،‬هەموو شەوێك‬ ‫حەزم دەكرد باوكم چیرۆكێكی دەوڵەتی‬

‫عوسمانیم بۆ بگێڕێتەوە‪ ،‬زیاتریش هیوایەتم چووە الی یارمەتی داو خانەقای مەحوی‬ ‫بۆ كردەوە‪ ،‬بەاڵم ئەگەر من پێشنیازێك‬ ‫مێژوو بوو‪.‬‬ ‫پێشكەشی حكومەتی هەرێم بكەم بەچەند‬ ‫ساڵ وەاڵمەكەی دێتەوە‪.‬‬ ‫سەروەر‪ :‬دەبینین درەختی بنەماڵەی‬ ‫عوسمانیەكانت هەڵواسیوە‪ ،‬بەكام‬ ‫سەروەر‪ :‬تائێستا ئەو كێشەیە چارەسەر‬ ‫لەسوڵتانە عوسمانییەكان سەرسامی‪ ،‬یان‬ ‫زۆرت خۆشدەوێت‪ ،‬جگە لەموراد پاشای نەكراوە كە پێیدەوترێت كوشتاری‬ ‫ئەرمەنەكان‪ ،‬كە لەالیەن سوڵتان‬ ‫باپیرت؟‬ ‫عەباس پاشا‪ :‬بەچەند سوڵتانێك سەرسامم‪ ،‬عەبدولحەمیدەوە ئەنجامدراوە كە‬ ‫یەكێك لەوانە س������وڵتان سلێمانی قانونی‪ ،‬مامی باوكی تۆ دەكات‪ ،‬تۆ هەست‬ ‫ئەو یەكێك ب������ووە لەوانەی ك������ە قانونی دەكەی ئەوە غەدرێكی گەورە بووە‬ ‫ئەحوالی مەدەنی داناوە‪ ،‬ئەو ئاینی بەستەوە لەئەرمەنەكان كراوە؟‬ ‫بەقانون������ەوە‪ ،‬دووەمییان محەمەد فاتیحە كە عەباس پاش������ا‪ :‬ئەو كێشەیە لەسەردەمی‬ ‫فەتحی قوستەنتینیەی كرد‪ ،‬سێیەم سوڵتان جەنگی جیهانی یەكەمدا بوو‪ ،‬جەنگی‬ ‫م������ورادی چوارەمە‪ ،‬كە ئەو نازناوی بەبەی جیهانی یەكەم‪ ،‬لەو كات������ەدا دەوڵەتی‬ ‫داهێنا كە ئێستا پێیاندەوترێت بابان‪ ،‬فەق ‌ێ عوسمانی داوای لەمیللەتێك كردوە كە‬ ‫ئەحمەدی دارەش������مانە وەك سەرباز لەالی پێناسی تابعی عوس������مانی هەڵگرتووە‪،‬‬ ‫ئ������ەو بووە‪ ،‬لەب������ەر لێهاتوویی خۆی لەبەر ئەو داوای ئەوەی ك������ردووە كە ئەگەر‬ ‫ئازایی خۆی كە كەیغانی ئەسیر كرد پێی لەژێر س������وڵتەی دەوڵەتی عوسمانیدای‬ ‫وتووە بەبە‪ ،‬چۆن خۆمان دەڵێین باوكەكەم‪ ،‬ئەبێت خۆت بەشوێنكەوتووی عوسمانی‬ ‫ێ پش������تی‬ ‫بزان������ی‪ ،‬ئەوكاتە هەر میللەت ‌‬ ‫ئەو وشەیە ڕێكخراوەتەوە وتراوە‪ ،‬بابان‪.‬‬ ‫ێ بەمیللەتی كوردیش������ەوە ئەوا‬ ‫تێكردب ‌‬ ‫دەوڵەتی عوس������مانی دژی وەستاوەتەوە‪،‬‬ ‫سەروەر‪ :‬ئێوە ئێستە هیچ موڵك‌و‬ ‫ئەوكات عوس������مانیەكان داوایان كرد‬ ‫ماڵێكتان هەیە لەناو توركیا كە هی‬ ‫كە دەبێت ئەرمەنەكان پەیوەندیەكانیان‬ ‫سەردەمی عوسمانیەكان بێت‌و بەمیرات‬ ‫بب������ڕن لەگەڵ ڕۆمەكان������دا‪ ،‬ئەگەر من‬ ‫بەر تۆ بكەوێت؟‬ ‫عەباس پاش������ا‪ :‬ئ������ەوەی من ئ������اگاداری لەسلێمانی بم‌و خزمەتی دەوڵەتی توركیا‬ ‫مێژووی عوس������مانی بم‌و ئەوەی لەباوكمەوە بكەم‌و خۆشم بەخەڵكی سلێمانی بزانم‪،‬‬ ‫بۆم باس������كرابێ‌‪ ،‬دەوڵەتی عوسمانی هەر ئایا حكومەتی هەرێم لێم قبوڵ دەكات‪،‬‬ ‫كوێیەك������ی گرتبێ‌ تەس������لیمی میللەتەكەی ئەی چۆن دەوڵەتی دەوڵەتی عوس������مانی‬ ‫خۆی ك������ردووە‪ ،‬وەكو تاپۆ نەیخس������تۆتە ئەوە لەئەرمەنەكان قبوڵ دەكات‪.‬‬ ‫س������ەر خۆی‪ ،‬تەنها چەند شوێنێك هەیە‪،‬‬ ‫یەكێ������ك لەوان������ە دۆڵمە باخچەی������ە لەناو سەروەر‪ :‬بەوپێیەی ئێوە ڕەچەڵەكی‬ ‫ئەستەمبوڵدایە‪ ،‬دووەمیان قەسری یەڵدزە‪ ،‬عوسمانیتان نوسیوەتەوە‪ ،‬ئایا ڕوخانی‬ ‫س������ێیەمیان قەس������ری چراخانە كە باوكم دەوڵەتی عوسمانی بەدەستی ئەتاتورك‬ ‫تیا لەدایكبووە كە ئەویش لەئەس������تەمبووڵە‪ ،‬هەست دەكەی غەدرێك بوو لەدەوڵەتی‬ ‫ئێس������تە ئەمانە هەمووی موڵك������ی دەوڵەتەو عوسمانی كرا‪ ،‬یان واقعێك بوو‬ ‫هێش������تە عوس������مانلییەك داوای ئ������ەوەی دەبوایە ڕوویبدایە؟‬ ‫نەكردووە‪ ،‬تا س������ەردەمی ئاخر سوڵتانی عەب������اس پاش������ا‪ :‬ڕووخان������ی دەوڵەتی‬ ‫عوس������مانی موڵكێكی زەق نیی������ە بەناوی عوس������مانی ئەگەڕێتەوە بۆدوو ش������تی‬ ‫س������وڵتانی عوس������مانییەوە‪ ،‬ئەو شوێنانەش س������ەرەكی‪ ،‬بەتایب������ەت لەدوایەمی������ن‬ ‫كە هەیان بووە و��ك موڵكی گش������تی بووە‪ ،‬سوڵتانی عوس������مانی ئەو توانایی نەما‪،‬‬ ‫زۆربەیان تەنها وەك ش������وێنی حكومەت دەوڵەتی عوسمانی پەلی زۆر باڵوكرد‪،‬‬ ‫بووە‪ ،‬ئێستەش هەموویان موڵكی دەوڵەتی س������وڵتانیش كۆنترۆڵی نەما بەس������ەر‬ ‫توركیان‪.‬‬ ‫مەملەكەت������دا‪ ،‬بەتایبەت ئ������ەو واڵتانەی‬ ‫كە لەژێر دەس������تی عوس������مانیدا بوون‪،‬‬ ‫هەروەه������ا قەیران������ی دارای������ش ڕووی‬ ‫سەروەر‪ :‬لەدوا دوای دەوڵەتی‬ ‫لەدەوڵەتی عوس������مانی ك������رد‪ ،‬ئەمەش‬ ‫عوسمانییدا كۆمەڵێ‌ كێشە ڕوویداوە‪،‬‬ ‫وایكرد دەوڵەتانی ئەڵمانیاو فەرەنس������ا‪،‬‬ ‫بەتایبەت ئەوەی پەیوەست بێت‬ ‫بەكوردەوە‪ ،‬تۆ وەك نەوەیەكی عوسمانی یارمەت������ی واڵتە عەرەبی������ەكان بدەن‌و‬ ‫ێ‬ ‫بیانكەن بەدەوڵەتی سەربەخۆو بەمەرج ‌‬ ‫هەست دەكەی‪ ،‬سوڵتانە عوسمانیەكان‬ ‫دژی دەوڵەتی عوس������مانی بوەس������تنەوە‪،‬‬ ‫عادل بوون لەبەرامبەر كوردەكاندا؟‬ ‫عەباس پاش������ا‪ :‬س������وڵتانە عوسمانیەكان ئەوەبوو میللەت پش������تی كردە دەوڵەتی‬ ‫حسابی مەزهەبییان دەكرد نەك قەومی‪ ،‬عوس������مانی‪ ،‬لەوكاتەدا كەمال ئەتاتورك‬ ‫چونكە بابەتی قەومی جیایە لەمەزهەبی‪ ،‬كە پش������تگیری دەكرا لەالی������ەن واڵتە‬ ‫ئەوان هەركەس������ێ‌ سوننی مەزهەب بوایە زلهێزكانەوە توانی كاری خۆی بكات‬ ‫لەسەر ئەم دوو مەزهەبە بێت‪ ،‬واتە شافعی‌و ئەویش لەژێر ناونیشانی ئەتاتورك واتە‬ ‫حەنەفی بووە بەیەك چاو س������ەیر كراوە‪ ،‬باوكی تورك‪.‬‬ ‫ئەوەی كە دەڵێت ئایا كورد س������ودمەند‬ ‫بووە یان غەدر لێكراو‪ ،‬لەو س������ەردەمەدا سەروەر‪ :‬حەز ئەكەیت ڕۆژێك‬ ‫كەس بەكەس������ی نەوتووە تۆ توركی یان لەڕۆژان دەوڵەتی عوسمانی بگەڕێتەوەو‬ ‫كوردی‪ ،‬پێناس������ەی عوس������مانی هەبووە‪ ،‬ئێوەش وەكو پاشا ڕۆڵی تیا ببینن؟‬ ‫وات������ە بەدەرەجە دوو نەب������ووە‪ ،‬چەندین عەباس پاشا‪ :‬بێگومان هەموو مرۆڤێك‬ ‫كەس������ایەتی كورد بەهرەمەند بووە لەو كە دروست دەبێت تموحی هەیە‪ ،‬ئەگەر‬ ‫سەردەمە‪ ،‬یەكێك لەوانە موستەفا پاشای تموحی پاش������ایەیتم نەبوایە ئەو پێستەم‬ ‫یاموڵكی‪ ،‬جەنەراڵ شەریف پاشا‪ ،‬یەكێك لەس������ەر نەدەكرد‪ ،‬ئەگەر تموحی ئەوەم‬ ‫ێ نەبوایە ئێس������تە دەچوومە وەزیفەیەك‌و‬ ‫لەوانە ش������اعیری گەورە مەحوی‪ ،‬كات ‌‬ ‫مەح������وی گەڕایەوە لەحەج چووە خزمەت سەر بەالیەن‌و گروپێك دەبووم‪ ،‬هەموو‬ ‫س������وڵتان عەبدولحەمی������دی دووەم‪ ،‬من یەكێ������ك لەنەوەی عوس������مانی ماددی‌و‬ ‫پرسیارێك دەكەم كە پیاوێكی وەك مەال مەعنەوی ئ������ەو تموحەی هەی������ە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ێ لەحەج زۆرتر مەعنەویی������ە‪ ،‬پارێزگاری لەجل‌و‬ ‫عوسمان ناسراو بەمەحوی كات ‌‬ ‫دەگەڕێت������ەوە زۆر بەئاس������انی پیاوێكی بەرگ‌و دابونەریت������ی خۆیانەوە دەكەن‪،‬‬ ‫وەك س������وڵتان عەبدولحەمید دەبینێ‌ كە ئێمە چۆن گۆشكراوین هەر لەسەر ئەو‬ ‫ێ بنەمایە دەمێنینەوە‪.‬‬ ‫سێیەكی جیهانی بەدەستەوە بوو‪ ،‬كات ‌‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪11‬‬

‫"لەنێو هونەرمەنداندا هێندەی دژایەتی هەیە بەدەگمەن دۆستایەتی دەبینی"‬

‫فواد عوسمان بۆ‬ ‫هونەرمەند فواد عوسمان‪،‬‬ ‫سااڵنێكە ژیان لەئەوروپا‬ ‫دەگوزەرێنێت‌و لەچەند‬ ‫هەفتەی پێشوودا لەگەڵ‬ ‫كۆمەڵێك شانۆكاری‬ ‫هاوڕێیدا بەشانۆیی‬ ‫ئەوە كێیە لەوێ‌؟‬ ‫گەڕایەوە كوردستان‌و لەم‬ ‫گەڕانەوەیەشیدا ئەوەی كە‬ ‫زۆر سەرنجی راكێشاوە‪،‬‬ ‫زۆریی ناتەبایی‌و دژایەتی‬ ‫نێو هونەرمەندانە‪،‬‬ ‫"لەجیاتی ئەوەی‬ ‫ڕەخنەیەكی دروستكەرت‬ ‫بدەنێ‌ ڕەخنەیەكت‬ ‫ێ كە بڕوخێی‌و ئیش‬ ‫ئەدەن ‌‬ ‫نەكەیت"‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬جەمال ئەحمەد جەمیل‬ ‫ئەو هونەرمەندە لەمیانی دیمانەیەكیدا‬ ‫بۆ نم نم هەن������دێ وردەكاری ژیانی‬ ‫هونەریی خۆی‌و بیروبۆچوونی تایبەتی‬ ‫لەبارەی پەیوەندی نێوان هونەرمەندان‌و‬ ‫ئەو بەرهەمە هونەرییان������ەی لەمڕۆدا‬ ‫پێشكەش دەكرێن دەخاتەڕوو‪.‬‬

‫فواد عوسمان‬ ‫جەمال‪ :‬دەكرێت بزانین فواد‌و‬ ‫شانۆكەی لەئەوروپا چۆن خۆیان‬ ‫نمایش دەكەن؟‬ ‫فواد‪ :‬س ‌ێ ساڵ لەمەوبەر لەفیستیڤاڵێكی‬ ‫ئەوروپ������ا كارێكی ش������انۆیم لەس������ەر‬ ‫ژیانی پەنابەر نمایش������كرد‪ ،‬كارەكەم‬ ‫بەشێوەیەكی گشتی لەس������ەر پەنابەر‬ ‫بوو لەواڵت������ی بەریتانیا‪ ،‬ئەو ئیش������ە‬ ‫ژیان������ی كەس������ێك بوو ك������ە بەهۆی‬ ‫بڕیارە زاڵمەكانی وەزارەتی ناوخۆی‬ ‫ئەو ‌ێ تووشی كێشە‌و گرفت دەبێت‪،‬‬ ‫ئەم كارەش������م لەگەڵ كۆمەڵەی هونەر‌و‬ ‫كولت������وری كوردس������تان لەش������اری‬ ‫مانجیستەر بوو‪ ،‬دیارە كاری یەكەمم‬

‫لەش������اری میدڵس بوو كە لەباكوری‬ ‫خۆرهەاڵت������ی بەریتانیا بوو بەس ئەم‬ ‫كارەم لە شاری مانجیستەر بوو هەر‬ ‫لەگەڵ ئەو كۆمەڵە كوردییەدا‪.‬‬ ‫جەمال‪ :‬فواد كە دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆنیشتمان بەشانۆوە دەگەڕێتەوە‪،‬‬ ‫ئایا ئەمە چاالكییەكە یان دەتەوێ‬ ‫لەرێی شانۆوە لەگەڵ نیشتمان ئاشت‬ ‫ببیتەوە؟‬ ‫فواد‪ :‬من پێموایە لەگەڵ نیش������تماندا‬ ‫هەرگیز نەتۆراوم تا لەگەڵیدا ئاش������ت‬ ‫ببمەوە‪ ،‬نیشتمان‌و شانۆش ئەو بەشەن‬ ‫لەدڵما كە هەرگی������ز ناتوانم لەیادیان‬ ‫بكەم‪ ،‬گەڕانەوەی ئەمجارەم بەئیشێكی‬ ‫ش������انۆیی كە بێگومان لەزۆر جێگەی‬ ‫كوردس������تان نمایش������مان كرد‪ ،‬ئەوە‬ ‫نەبوو تەنها بڵێم من هاتوومەتەوە‌و من‬ ‫بەردەوام دەبم‪ ،‬نەخێر‪ ..‬من ویستوومە‬ ‫ئەوە بڵێم كە هەوڵێكی جوان هەبووە‌و‬ ‫كۆكردنەوەیەك������ی ج������وان هەب������ووە‬ ‫تەرحێكمان هەب������ووە بیرۆكەیەكمان‬ ‫هەب������ووە كێش������ەیەك هەب������ووە لەو ‌ێ‬ ‫ویس������توومانە پرسیاری لێوە دروست‬ ‫بكەین‪ ،‬ویستوومانە بۆچوونی خۆمانی‬ ‫بخەینە سەر یانی بەهێندەی ئەوەی كە‬ ‫ویستوومانە شانۆ بكەین بۆبەردەوامی‬ ‫هەرگیز ئەوە نەبووە بڵێم لەبەر ئەوەی‬

‫فواد پێشتر لێرە بووە كەسێكی چاالك‬ ‫ب������ووە‪ ،‬هەم ل������ەكاری تەلەڤزیۆن هەم‬ ‫لەكاری شانۆدا‪ ،‬ئیتر ئەبێت بەردەوام‬ ‫بم‪ ،‬ڕاستە ئیشكردنم لەشانۆ كێشەیەك‬ ‫دەگەیەنی‪ ،‬بەاڵم ئەگەر گەش������تبێتمە‬ ‫ئەو قەناعەتەی ش������انۆ ئەبێت هەڵگری‬ ‫چیرۆكەكانی ناو خەڵك بێت‌و لەگەڵ‬ ‫ئەوەشدا ئازارەكان بەهەموو شێوەك‬ ‫بخەیتە س������ەر شانۆ‌و ئیش������ی لەسەر‬ ‫بكەی������ت‪ ،‬بۆیە گەڕان������ەوەم بۆ ئێرە‌و‬ ‫ئیشكردن لەشانۆدا لەگەڵ ئەوەی كە‬ ‫خۆشییەكی یەجگار گەورەیە كە لەگەڵ‬ ‫ستافەكە كارمان كردوە‌و دوایش من‬ ‫چوومە سەر شانۆ بۆنمونە ئەگەر ماچی‬ ‫سەر شانۆم كرد گەڕامەوە بۆلەحزەی‬ ‫س������ەرەتا بۆ ئەوكاتەی كە ئاشنا بووم‬ ‫بەش������انۆ بۆیە یادگارییەكی گەلێك‬ ‫جوان بوو‪ ،‬هی������وادارم بۆ خۆم وەكو‬ ‫فواد بەردەوام لەشانۆ بم‪.‬‬ ‫جەمال‪ :‬لەئەوروپا شانۆیەك هەیە‬ ‫بەناوی شانۆی كوردی كە هەڵگری‬ ‫ناسنامەی كوردی بێت؟‬ ‫فواد‪ :‬بێگومان نەخێر‪.‬‬ ‫جەمال‪ :‬ئەتوانین بڵێین ئێوە لەشانۆی‬ ‫ڕۆژهەاڵتیدا خۆتان دەبیننەوە یاخود‬ ‫بەپێچەوانەوە؟‬

‫ف������واد‪ :‬یەكێك ل������ەو پرس������یارانەی‬ ‫ك������ە ڕووب������ەڕوم دەبێت������ەوە لەهەموو‬ ‫ش������وێنەكاندا ئەوە ب������ووە كە وتراوە‬ ‫خاوییەك لەش������ێوازی ئیش������كردندا‬ ‫هەیە‪ ،‬من هەمیشە وەاڵمدانەوەم بۆئەو‬ ‫س������ەرنجانە ئەوەی������ە كە من هەش������ت‬ ‫س������اڵە لەواڵتێكدا دەژیم كە پێیدەڵێن‬ ‫دوورە لەكوردس������تان شێوازی ژیان‬ ‫تیایدا جیاوازترە لەوەی كوردستان‪،‬‬ ‫پەیوەندی������ەكان زۆر جیاوازت������رە‬ ‫هەت������ا هاوڕێیەتیش جی������اوازە‪ ،‬مادەم‬ ‫ئیشەكەش������مان لەدەرەوە هاتووە مادەم‬ ‫ئیشەكەشمان لەكۆمەڵگایەكی كوردی‬ ‫هاتووە كە لەو ‌ێ ئەژی كە خۆی ساغ‬ ‫نەكردووەتەوە لەبەینی دوو كۆمەڵگەیا‪،‬‬ ‫بەداخەوە ئێس������تەش پێموایە زۆرینەی‬ ‫كورد پەنابەری ك������ورد لەبەینی دوو‬ ‫بەرداش������ی گەورەدایە ساغكردنەوەی‬ ‫الكەوتن بەالیەكدا كارێكی ئەستەمە‪،‬‬ ‫بۆیە من پێموایە شانۆی كوردی نییە‬ ‫لەو ‌ێ ئیش������مان كردووە بەنەفەس������ی‬ ‫كوردی لەئەجوای‌و ئەو كێشانەی كە‬ ‫لەو ‌ێ هەیە لەژیانی پەنابەر لەدەرەوە‪.‬‬ ‫جەمال‪ :‬چۆن دەڕوانیتە شانۆی ئەمڕۆی‬ ‫كوردی لەكوردستان؟‬ ‫فواد‪ :‬بەو پێیەی كە تازە هاتوومەتەوە وەكو‬ ‫پێویست ئاگاداری ڕەوشی شانۆی ئێرە‬

‫نیم‪ ،‬بەڕاس������تی یەك شت زۆر سەرنجی‬ ‫ڕاكێش������اوم كە ئەویش هێند ناتەبایی‌و‬ ‫هێن������د دژایەتیكردن هەی������ە بەدەگمەن‬ ‫دۆستایەتی دەبینی‪ ،‬پێموایە ڕەخنە نەبێت‬ ‫باش������ترە تۆ هاوڕێی������ەك دەبینی لەگەڵ‬ ‫هاوڕێیەكیدا لەجیاتی ئەوەی ڕەخنەیەكی‬ ‫دروستكەری بدات ‌ێ ڕەخنەیەكی ئەدات ‌ێ‬ ‫بڕوخ ‌ێ ڕەخنەیەكی ئەدات ‌ێ ئیش نەكات‪،‬‬ ‫بێگومان ش������تەكانم زۆربەی نەبینیووە‪،‬‬ ‫بەاڵم هێن������دەی من بینیووم������ە هەوڵی‬ ‫زۆر جوان هەیە ش������تی زۆر جوان هەیە‬ ‫لێرە بەس بەداخەوە هێش������تا ش������تەكان‬ ‫كۆنەكراونەتەوە‌و هێشتا ئێمە گیرۆدەی‬ ‫ئ������ەو ناكامڵ بوونەی كەس������ایەتیین كە‬ ‫ئیشی باشی بەرامبەرەكەم بەزەرەری من‬ ‫دەش������كێتەوە‪ ،‬كە ئەمە بۆخۆی گرفتێكی‬ ‫گەورەیە بەڕاس������تی شانۆ شێواز‌و قسەی‬ ‫جیاواز هەڵدەگر ‌ێ بەاڵم ئەمەش ناكاتە‬ ‫ئەوەی ئێمە هونەرمەندانی پێش خۆمان‬ ‫بس������ڕینەوە‪ .‬نامەوێت ناوی كەس بڵێم‬ ‫بەس سوپاسی ئەو الیەن‌و كەسانە دەكەم‬ ‫كە هاوكارییان كردووین لەم گەش������تە‬ ‫ش������انۆییەی كە هاتووینەت������ەوە بۆ ئێرە‪،‬‬ ‫ڕەنگە كێشە هەبوو بێت ڕەنگە ڕەخنەی‬ ‫زۆر زبر هەبووبێ‌‪ ،‬ڕەنگە كۆمەڵ ‌ێ شت‬ ‫هەبووب������ێ‌‪ ،‬هیوادارم ئەم������ە بۆخۆم بۆ‬ ‫فواد بێ��ە خاڵی دەستپێكردنی پڕۆژەی‬ ‫ئایندەم‪.‬‬

‫ئافرەت‌و بینینی فیلم‪ ،‬لەبەردەم ڕاڕایی‌و رێگری كۆمەڵگەدا‬ ‫"ئافرەت سەردانی سینەما بكات‪ ،‬بەچاوێكی كەمەوە سەیر دەكرێت"‬ ‫ئەگەرچی ئەو چەند‬ ‫هۆڵی سینەمایەی‬ ‫لەكوردستاندا هەن‌و‬ ‫ژمارەیان لەپەنجەكانی‬ ‫دەست تێناپەڕن‬ ‫رۆژبەرۆژ بەرەو چۆڵبوون‬ ‫دەچن‌و هەندێ سەنتەرو‬ ‫نێوەند بەنمایشێكی‬ ‫متەوازیعانەی فیلمەكان‬ ‫هەڵدەستن‪ ،‬بەاڵم لەگەڵ‬ ‫ئەوەشدا ئامادەبوونی‬ ‫كچان‌و ژنان كەم‌و‬ ‫دەگمەن‌و شەرمنانەیەو‬ ‫ئەوەش بەشێكی‬ ‫بۆكاریگەریگەری كۆمەڵگاو‬ ‫بەشێكیشی بۆخودی‬ ‫خۆیان دەگەڕێنرێتەوە‬ ‫كە نایانەوێت لەژێر‬ ‫كۆت‌وبەندی خێزان‌و ئایین‌و‬ ‫چواردەورەكانیان دەرچن‪.‬‬

‫ئا‪ :‬هێڤار جه‌مال‬ ‫نەرمین كاوانی هونەرمەند كە‬ ‫خانمە ئەكتەرێكی بواری نواندنە‬ ‫لەسینەما‌و درامادا پێیوایە ئەگەر‬ ‫فیلمێك نمایش بكرێت‌و تایبەت‬ ‫بێت بەكۆمەڵگەی كوردییەوە‪،‬‬ ‫ێ هیچ دوودڵییەك‬ ‫بینەری ئافرەت ب ‌‬ ‫لەگەڵ رەگەزی بەرامبەریدا‬ ‫ئامادەبونێكی جدی دەبێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەبڕوای ئەو هونەرمەندە ئافرەتی‬ ‫كورد بونەوەرێكی غەدرلێكراوە‪،‬‬ ‫لەبەرئەوەی ئافرەت وەك خودی‬ ‫خۆی ناتوانێت بەتەنها ئامادەی‬ ‫بینیی فیلم بێت‪" ،‬ژن‪ ،‬ئەگەر‬ ‫هونەرمەندیش بێت‪ ،‬كارەكەی‬ ‫دیاریكراوە كەئەویش مەتبەخە‌و‪،...‬‬ ‫تا ئەو كارەی تەواو دەكات‬

‫كاتی نامێنێت بۆبینیی فیلم‪،‬‬ ‫هەر كات كۆمەڵگەی ئێمە توانی‬ ‫خۆی دابماڵێت لەكۆمەڵگەیەكی‬ ‫پیاوساالر ئەوكات سینەماكانمان‬ ‫پڕ دەبێت لەئافرەت"‪.‬‬

‫تاكی كوردیدا بێت‪" ،‬فیلمەكان‬ ‫لەبیركردنەوەی‬ ‫گوزارشت‬ ‫كۆمەڵگەی كوردی ناكات‪ ،‬ئەو‬ ‫فیلمانەشی كە نمایش دەكرێت‬ ‫باس لەپیاوان دەكات‌و لەگەڵ‬ ‫میزاجی پیاودا دەگونجێت"‪.‬‬

‫ئەو كچە هونەرمەندە لەو رووەوە‬ ‫باس لەئێستا‌و ئایندەی ئافرەت‬ ‫دەكات لەچونیان بۆبینیی فیلم‌و‬ ‫جەخت لەوەش دەكاتەوە كە‬ ‫بەدەر لەو كارانەی ئافرەت‬ ‫لەماڵ‌و دەرەوە ئەنجامی دەدات‬ ‫دەبێتە هۆی ئەوەی كاتی نەبێت‬ ‫بۆبینینی فیلم‪" ،‬دەتوانین لەماڵەوە‬ ‫ئەو جۆرە فیلمانە بە ‪DVD‬‬ ‫بیبنین"‪ ،‬بەاڵم مامۆستا سروە‬ ‫جەخت لەوە دەكاتەوە كە پیاوان‬ ‫بەالیانەوە ئاساییە لەنێو چوار‬ ‫ماڵەكاندا ئافرەتان‬ ‫دیواری‬ ‫بەسەربەستی سەیری فیلم بكەن‪،‬‬ ‫بەاڵم چوون بۆ هۆڵی سینەماكان‬ ‫شتێكی مەحاڵە‌و باسكردنیشی‬ ‫ئەستەمە‪.‬‬

‫نەرمین‬ ‫دیكەوە‬ ‫لەالیەكی‬ ‫كاوانی ئاماژە بەوە دەدات‬ ‫كە لەنەچوونی كچان‌و ژنان‬ ‫بۆهۆڵەكانی سینەماو بینینی‬ ‫فیلم‪ ،‬پیاو گوناهێكی ئەوتۆی‬ ‫نییە‪" ،‬چونكە ئێمە پەروەردەی‬ ‫دەستی كۆمەڵگەیەكین‪ ،‬سنوری‬ ‫بۆهەموو شتێكی ژیان داناوە‪،‬‬ ‫كاتێك ئافرەت سەردانی سینەما‬ ‫بكات بەچاوێكی كەمەوە سەیری‬ ‫دەكرێت‌و عەیبەش بۆسەر شانی‬ ‫پیاوان دەگەڕێتەوە"‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫كاوانی ئەوە بەنمونە دەهێنێتەوە‬ ‫كە تائێستاش دەركەوتنی‬ ‫لەتەلەڤزیۆنەكانەوە‬ ‫ئافرەتان‬ ‫نەبووە بەدیاردەیەكی باو‪" ،‬ئیتر‬ ‫سینەما چۆن دەبێتە شتێكی‬

‫پیاوانی كورد كراوەترن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەموویان نا‬ ‫سروە جەمال دەرچووی پەیمانگای‬ ‫هونەرە جوانەكانە‌و ئێستا‬ ‫سەرقاڵی پیشەی مامۆستایەتیە‌و‬ ‫ئاماژە بەوە دەدات كە هیچ‬ ‫شتێكیش مەحاڵ نییە‌و دەكرێ‬ ‫رۆژێك بێت كچان‌و ژنان لەو‬ ‫بوارەشدا ئامادەبوونی بەرچاویان‬ ‫هەبێت‪" ،‬هەرچەندە لەئێستادا‬ ‫شتێكمان نییە بەناوی سینەما‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەتوانرێت لەم سەردەمەدا‬ ‫ئافرەتان روو لەسینەما یاخود‬ ‫بینینی فیلمە نمایشكراوەكان‬ ‫بكەن‪ ،‬ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ‬ ‫بیر‌و تێڕوانینی پیاوی كوردی‬ ‫كە لەئەمڕۆدا زیاتر كراوەترن‬ ‫لەدوێنێ"‪.‬‬ ‫لەگەڵ ئەو بۆچوونەیشدا‪ ،‬سروە‬ ‫پێیوایە پیاوی كوردی لەئەمڕۆدا‬ ‫زیاتر كراوەترن‌و ئەوەش‬ ‫ناشارێتەوە كە ئەو تێڕوانینەی‬ ‫"هەرچەندیش‬ ‫رەهانییە‪،‬‬ ‫لەبیركردنەوەدا‬ ‫پیاوانمان‬ ‫كراوەش بن‪ ،‬زۆربەی كات زۆر‬ ‫بەبچوكی‌و الوازی بیر دەكەنەوە‪،‬‬ ‫تاك تاكیان نەبێت بەالیانەوە‬ ‫ئاساییە ئافرەتان روو لەسینەما‌و‬ ‫بینینی فیلمەكان بكەن"‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫ئەوەش دەخاتەڕوو با كۆمەڵگە‬ ‫كۆمەڵگەیەكی پیاوساالر بێت‪،‬‬ ‫بەاڵم سینەماكانی هەرێمی‬ ‫كوردستان سینەمایەك نین‪ ،‬كە‬ ‫بتوانێت لە ئاستی خەون‌و خولیای کۆمه‌ڵگه‌ی کوردیی ب‌ه به‌رپرسیار داده‌نری له‌ئاماده‌نه‌بوونی ئافره‌تان له‌هۆڵی سینه‌ماکاندا‬ ‫ئافرەت نەك لەسینەما لەزۆر‬ ‫بواری دیكەشدا ونن‬ ‫بێریڤان سیروان كە كچە‬ ‫شانۆكار‌و‬ ‫هونەرمەندێكی‬ ‫دۆبالژكاری فیلم‌و درامایە ئاماژە‬ ‫بەوە دەدات كە خاڵی سەرەكی‬ ‫خودی ئافرەتی كورد غیابە‬ ‫لەزۆر بواری ژیاندا‪" ،‬ئەگەر‬ ‫بمانەوێت دەتوانین بەربەستەكان‬ ‫بشكێنین"‪.‬‬

‫باو‌و پێشكەوتوو"‪ .‬بەبڕوای ئەو‬ ‫هونەرمەندە بۆ ئافرەتێك كە‬ ‫هاوسەردار بێت ئاسانترە بچێتە‬ ‫هۆڵەكانی سینەماو فیلمەكان‬ ‫ببینێت وەك لەكچێك كە هێشتا‬ ‫شوی نەكردبێ‌و بیەوێ بەتەنها‬ ‫یاخود لەگەڵ هاوڕێیەكیدا‬ ‫بڕوات‪ ،‬بگرە خۆیشی وەك‬ ‫ئافرەتێكی هونەرمەند لەرێگەی‬ ‫هونەرمەندەكانییەوە‬ ‫ێ‬ ‫هاوڕ ‌‬ ‫رووبەڕووی توانج دەبێتەوە‬ ‫كاتێك كارێكی هونەری ئەنجام‬ ‫دەدات كە جێگەی رەزامەندی‌و‬ ‫بیركردنەوەی كۆمەڵگە نەبێت‪،‬‬ ‫"هونەرمەندێك وابیر بكاتەوە‪،‬‬ ‫ئەی پیاوە ئاسایەكانی كۆمەڵگە‬ ‫چیمان پێبڵێن؟"‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫"لەبۆنەو ئاهەنگی خێزانیدا‬ ‫بەگۆرانی‌و چەپڵەوە ئاهەنگەكانم‬ ‫ڕازاندۆتەوە‌و بەشداربووانی‬ ‫ئاهەنگەكانیش چێژێكی زۆریان‬ ‫لەئاهەنگەكە وەرگرتووە"‪،‬‬ ‫نازم محەمەدی گۆرانیبێژ كە‬ ‫بەردەوام لە شایی‌و ئاهەنگەكاندا‬ ‫دەبینرێت بەشێوازی چەپڵە‬ ‫لێدان گۆرانی دەڵێت‪ ،‬بەمشێوە‬ ‫باسی لەكاریگەری گۆرانی وتن‬ ‫بەچەپڵەلێدان كرد‪.‬‬ ‫ئەنوەر حەمە غەریب لەهەڵەبجە‬ ‫كاریگەری گۆرانی وتن لەئێستاو ڕابردوودا‬ ‫جیاوازیەك������ی زۆری هەی������ەو هەن������دێ‬ ‫لەهاوواڵتیانیش جەخ������ت لەوە دەكەنەوە كە‬ ‫ئەو جۆش‌و خرۆش������ەی جاران لەزەماوەند‌و‬ ‫ئاهەنگەكاندا هەبووە لەئێستادا كەم‌و دەگمەنە‪.‬‬ ‫موزیك‬ ‫شوێن بەگۆرانی وتن بەچەپڵە لێژ دەكات‬ ‫نازم محەمەد‪ ،‬گۆرانیبێژێكی میللییەو ئاماژە‬ ‫ب������ەوە دەدات كە لەژیان������ی هونەریی خۆیدا‬ ‫توانیویەتی لەرێ������ی بەچەپڵە گۆرانی وتنەوە‬ ‫خەڵكی بێنێتە س������ەما‌و هەڵپەڕكێ‌‌و جۆش‌و‬ ‫خرۆشێكی زیاتریان پێبدات‪ ،‬هەروەك خۆی‬ ‫باسیكرد س������ەرەتا لەتەمەنی سیانزە ساڵیدا‬ ‫بەگۆرانی هونەرمەندان حەس������ەن زیرەك‌و‬ ‫ێ دەس������تیپێكردووە‌و دواتر لەو بوارەدا‬ ‫مامل ‌‬ ‫رێچكەی تایبەتی خۆی دۆزیوەتەوە‪" ،‬بەردەوام‬ ‫ش������ایی‌و زەماوەندەكانمان گەرم‌وگوڕی پێوە‬ ‫دیارە‪ ،‬ئەمەش وایكردووە ئێمەی گۆرانیبێژ‬ ‫بەردەوام بۆزەماوەن������دەكان بانگبكرێین"‪،‬‬ ‫هەربۆیە بێجگە لەئاهەنگەكان بۆدانیش������تنی‬

‫شەماڵ ڕەشید‬

‫جاسمی ساز‬

‫نازم محەمەد‬

‫گەنجانەی خۆیان لەسەیران‌و مااڵندا گۆرانی‬ ‫دەڵێن‌و دانیشتنەكان دەڕازێننەوە‪.‬‬ ‫ئەگەرچ������ی لەئێس������تادا موزی������ك بووەتە‬ ‫پێویس������تیەكی گرنگی ئاهەنگ������ەكان‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەالی ئەو گۆرانیبێژەوە بۆتە هۆكاری ئەوەی‬ ‫خەڵكی گوێ لەوان نەگرێت‌و بانگهێش������تی‬ ‫ئاهەنگەكانی������ان نەكەن‪" ،‬ئەگینا ئەو گەرم‌و‬ ‫گوڕیەی خەڵ������ك بەگۆرانی چەپڵەوە هەیبوو‬ ‫زۆر زیاتربوو لەئاهەنگی ئەمڕۆ كە موزیكی‬ ‫لەگەڵە"‪ ،‬ئەوەش وایكردووە لەو گۆرانیبێژانە‬ ‫ئەگەر لەگروپێك������ی موزیكدا نەبن‪" ،‬كەس‬ ‫نایانناس������ێت‌و بانگهێش������تی ئاهەنگی������ش‬ ‫ناكرێن"‪.‬‬

‫دەكاتەوە كە شایی‌و زەماوەندی سەردەمانی‬ ‫پێشوو تام‌و چێژێكی زیاتری هەبووە‪" ،‬لەزەت‬ ‫لەگۆرانی‌و چەپڵە دەبینرا‪ ،‬بەتایبەتیش لەكاتی‬ ‫زەماوەندی ژن گواس������تنەوەو دانیشتنەكانی‬ ‫ش������ەوچەرەدا"‪ ،‬هەربۆیە لەو س������ەردەمانەدا‬ ‫ئەگەر گۆرانێبێژ چەپڵەی دەس������تی نەكوتایە‬ ‫بەتەسجیل‌و كاسێت كە بەهەمان ڕیتمی چەپڵە‬ ‫تۆماركرابوو ئاهەنگەكەی������ان گەرمدەكرد‪،‬‬ ‫"گۆرانێبێژان بەگۆران������ی‌و چەپڵەو بەندی‬ ‫دوورودرێ������ژ ش������اییەكەیان گەرمدەك������رد‪،‬‬ ‫هەڵپەڕكێس������ازانیش بەوپ������ەڕی زەوق������ەوە‬ ‫زەماوەندەكەیان گەرمدەكرد"‪.‬‬ ‫لەالیەكی دیكەوە نازم محەمەد كە لەئێستادا‬ ‫خۆی بەدرێژەپێ������دەری ئەو رەوتەی گۆرانی‬ ‫دەزانێت لەروانگەی قسەكانی جاسمی سازەوە‬ ‫باس لەزیندوویی كارەكەی دەكات‌و پێیوایە‬ ‫مۆس������یقا ناتوانێت ئ������ەو ڕۆحیەتەی جاران‬ ‫ببەخشێتەوە بەزەماوەندەكان كە بەگۆرانی‌و‬ ‫چەپڵ������ەوە س������ازدەكران‪" ،‬ئاهەنگەكان ئەو‬ ‫خۆشیەی جارانی نەماوە"‪.‬‬ ‫ناوبراو روونیكردەوە جاران چەپڵە‌و دەهۆڵ‌و‬

‫زوڕن������او نەی‌و تەپڵ ك������ە لەزەماوەندەكاندا‬ ‫دەبینرا مۆركێك������ی كوردەواریان تێدابوو‬ ‫لەگێڕان������ی ئاهەنگەكاندا‪ ،‬ب������ەاڵم "دەتوانم‬ ‫بڵێم لەئەم������ڕۆدا ئەو مۆرك������ە كوردەوارییە‬ ‫نابینرێت"‪.‬‬

‫جاران لەزەت لەگۆرانی چەپڵە دەبینرا‬ ‫جاس������می س������از یەكێكی ترە لەگۆرانیبێژە‬ ‫میللییە ناس������راوەكانی ئێس������تای ش������اری‬ ‫س������لێمانی‌و بەوتەی خۆی لەساڵی ‪1980‬ەوە‬ ‫سەرقاڵی كاری هونەرییەو تەمەنێكی زۆری‬ ‫لەگەڵ گۆران������ی‌وتن بەچەپڵەو بەمدوایانەش‬ ‫لەگەڵ موزیكدا بەسەربردووە‌و جەخت لەوە‬

‫تەكنۆلۆژیا‬ ‫رۆحییەتی گۆرانی كوردی لەگۆڕنا‬ ‫شەماڵ ڕەشید كە تا كۆتایی ساڵی نەوەدەكان‬ ‫گۆرانبێژی نێ������و زەماوەندەكان بووە‪ ،‬بەدوو‬ ‫گۆرانێبێژو عازف ئیقاعێك زەماوەندەكانیان‬ ‫گەرمكردووە‪ ،‬ئاماژە بەوە دەدات كە یەكێك‬ ‫لەالیەنە جوانەكانی ئەو ئاهەنگانە ئەوەیە كە‬ ‫گۆرانیبێژ‪ ،‬گۆرانییە فۆلكلۆرەكان دەڵێتەوە‌و‬ ‫ئەمەش تام‌وچێژێكی تایبەتی هەیە‪ ،‬بەبڕوای‬ ‫ئەو لەو رێگەیەوە زۆر لەئاوازە ڕەس������ەنەكان‬ ‫لەفەوتان قوتار دەك������ەن‪ ،‬جگەلەوەش كۆپلە‬ ‫ش������یعرەكان لەگەڵ ��اوازەكان بەكوردییەكی‬ ‫پەت������ی دەوترێن‪" ،‬ئەمەش خ������ۆی لەخۆیدا‬ ‫پاراستنی بەشێكە لەكولتوری نەتەوەییمان"‪.‬‬ ‫ئەو گۆرانیبێژە باس لەوە دەكات كە الیەنێكی‬

‫موزیکی کوردی‬

‫تەكنۆلۆژیا رۆحی گۆرانی فۆلكلۆری كوردیی دەشێوێنێت؟!‬ ‫"ئەو گەرم‌و گوڕییەی خەڵك بەگۆرانی چەپڵەوە هەیبوو زۆر زیاتربوو لەئاهەنگی ئەمڕۆ كە موزیكی لەگەڵە"‬

‫دی گۆران������ی‌و چەپڵەلێدان پەیوەندی‬ ‫بەهەڵپەڕكێ������ی كوردییەوە هەیە لەناو‬ ‫زەماوەنددا‪ ،‬لەناو هەڵپەڕكێی كوردیدا‬ ‫ئاهەنگێ������ك هەیە كە بەدەس������تگرتن‬ ‫پێكەوەو هاوارك������ردن‌و یەكجوڵەیی‬ ‫دەستپێدەكات كە هەندێجار جوڵەكان‬ ‫توڕەن‌و هەندێجاریش هێمن‪ ،‬ئەوكات‬ ‫گۆرانیبێژ ئەو هاوسەنگیەی ڕادەگرت‌و‬ ‫تێكەڵی ناو شاییگێڕان دەبێت‪ ،‬ئەمەش زیاتر‬ ‫ئاهەنگەك������ەی گ������ەرم دەكات‪" ،‬ڕەنگە زۆر‬ ‫گرنگی تر هەبێ‌و من پەییان پێنەبەم‪ ،‬بەاڵم‬ ‫تەكنەلۆژیا ئەو جۆرە ڕۆحیەتەی لەگۆڕنا"‪،‬‬ ‫هەربۆیە بەپێویستی دەزانێت جارجار ئاوڕ‬ ‫لەو گۆرانییە فۆلكلۆرییانە بدرێتەوە تا لەوە‬ ‫زیاتر نەفەوتێن‌و لەناونەچن‪.‬‬ ‫بۆپشتڕاستكردنەوەی ئەو بۆچوونەی سەرەوە‬ ‫جاسمی س������از ئاماژە بەئاهەنگەكانی ئێستا‬ ‫دەكات‌و ئەوە ئاشكرا دەكات كە لەئێستادا‬ ‫جۆرە س������ایزەرێك ـ ئۆرگێ������ك پەیدابووە‬ ‫هەم������وو ئامێ������رە كوردەوارییەكانی وەك‪:‬‬ ‫دەه������ۆڵ‪ ،‬زوڕنا‪ ،‬باڵەب������ان‪ ،‬تەپڵ‪....‬تد‪ ،‬تێدا‬ ‫خەزن دەكرێت‪ ،‬بەاڵم بەبڕوای جاس������می‬ ‫س������از هیچ خۆشیەكی تێدا نییە‌و وەك ئەوە‬ ‫نییە ن������ەی لێدەرەكە یان تەپ������ڵ لێدەرەكە‬ ‫ڕاستەوخۆ لەزەماوەندەكەدا ببینیت‪" ،‬لەبەر‬ ‫ئەمە ش������ایی چەند ڕۆژەی ئەو س������ەردەمە‬ ‫بەهۆی ئەم ئامێرانەوە كراوە بەزەماوەندێكی‬ ‫دوو س������ەعاتی لەهۆڵ‪ ،‬خەڵكەكەش لەجیاتی‬ ‫جل������ی ك������وردی‪ ،‬بەجلی م������ۆدەوە دێنەناو‬ ‫زەماوەندەك������ەوەو كولت������وری كوردی هیچ‬ ‫نابینرێتەوە‌و لەناوچوو"‪.‬‬ ‫جاسمی س������از پێیوایە مۆركی كوردەواری‬ ‫بەئاهەنگەكانی ئێس������تاوە زۆرك������ەم دیارە‪،‬‬ ‫هەربۆی������ە لەئێستاش������دا ن������ەوەی نوێ كە‬ ‫گۆرانی دەڵێ������ن هەر ئەو گۆرانییە كۆنانەی‬ ‫سااڵنی شەست‌و حەفتاكان دەڵێنەوە‪" ،‬بەاڵم‬ ‫بەمۆسیقایەكی بێگانە نوێی دەكەنەوە"‪.‬‬

‫كێ گوێ لەزمانی بێزمانی پەیكەرەكانی باخی گشتی سلێمانی دەگرێت؟‬ ‫ئیبراهیم موحەمەد‬ ‫هەموو نەتەوەیەك كۆمەڵ ‌ێ س������ومبوولی‬ ‫تایبەت������ی‌و دی������اری خ������ۆی هەیە كە‬ ‫لەناو میللەتەكەی خ������ۆی‌و میللەتانی‬ ‫دراوسێ‌و جیهانیشدا بەچاوی رێزەوە‬ ‫تەماش������ا ئەكرێ‌‌و ئەش������بێتە نموونەی‬ ‫بەرزو بەنرخی ن������ەوە دوای نەوەكان‌و‬

‫حكومەتی نەتەوەكەش هەمیشە لەهەوڵی‬ ‫پاراس������تن‌و هێش������تنەوەییانە‪ ،‬بۆئەوەی‬ ‫نەوەكان������ی داهات������ووش بزانن كێن‌و‬ ‫كامانانەن ئەو سمبوالنەی كە رۆژگار ‌ێ‬ ‫بەنەفەس������ێكی قووڵەوە ش������ان بەشانی‬ ‫شاعیرانی میللەتانی تر هەنگاوی نوێ‌‌و‬ ‫بەنرخییان هەڵگرت������ووە‪ ،‬هەموو تانەو‬ ‫تەشەرێكی سەردەمی خۆیان نەبووەتە‬

‫په‌یکه‌ری مام ره‌حمانی باخه‌وان له‌باخی گشتی سلێمانی‬

‫ئاستەنگ‌و سەختی تا لەئامانجی مەزن‌و‬ ‫ش������یرینی دڵیان كەناریی������ان بخات‪،‬‬ ‫بۆهەمیشە ش������ەونخوونی‌و بێدارییان‬ ‫كێشاوە تا بتوان هەلومەرجی سیاسی‌و‬ ‫كۆمەاڵیەتی‌و كولت������وری ئەو زەمەنەی‬ ‫ئەوانی تێ������دا ژیاوە‪ ،‬لەنێ������و هۆنراوە‬ ‫جوان‌و بەرزو بەنرخەكانیاندا بكێشن‪،‬‬ ‫چەندیی������ان پێكرا بێ������ت‌و چەندیش‬ ‫لەتوانس������ت‌و بیری ئەواندا هەبووبێت‬ ‫بەهۆنراوەكانی������ان دەریی������ان بڕیوەو‬ ‫نەخش������اندوویانە‪ ،‬وەك راستییەكیش‬ ‫روون������ە ئەدەبی ك������وردی ئێمە زیاتر‬ ‫ئەدەبێكی شیعرییەو ئەوەندەی هۆنراوە‬ ‫جێپەنجەی لەسەر هەڵوێستی نەتەوەیی‌و‬ ‫گەلێك بواری تری ژیانی كوردەواری‬ ‫داناوە نیو ئەوەن������دە بابەتەكانی تری‬ ‫ئەدەب نەیانتوانیووە بەهەڵوێس������ت بن‪،‬‬ ‫چونكە ك������وردو ش������اعیرانی كورد‬ ‫بەهۆن������راوە زمانی������ان پش������كوتووەو‬ ‫لەرێگەی هۆنراوەوە توانیویانە سەنگەر‬ ‫لەهەموو كارەسات‌وداب‌و نەریتە كۆن‌و‬ ‫رزیوەكانی نێو كۆمەڵگە بگرن‪ ،‬وەكو‬ ‫دەردێكی كوشندە بەرۆكی ئەم میللەتە‬ ‫ماندوو ش������ەكەتەی كوردی گرتبوو‪،‬‬ ‫ئەوان لەژوورەكانی حوجرەدا بەفتیلەو‬ ‫چرای كزەوە تاریكایی شەوی یەڵدایان‬ ‫رۆژ كردووەت������ەوەو هەس������ت‌و بیری‬ ‫خۆیان كرۆشتووە‪ ،‬تا هەم هۆنراوەكەو‬ ‫ه������ەم خۆش������یان وەكو بی������رەوەری‌و‬ ‫یادگارییەكی نەبێزراو ش������یرین الی‬ ‫میللەتەكەی خۆیان یادگاربن بەمانای‬ ‫یادگاری‪.‬‬ ‫ئەوان توانی������ان بەقەڵەم������ی قامیش‌و‬ ‫مەرەكەب������ی نێ������و قوتیلەی������ەك وەكو‬ ‫حاج������ی ق������ادری كۆیی س������نووری‬ ‫وەسفی كوردستان بكێشێت‌و هەندەی‬

‫زانیاری‌و زیرەكی خۆی لەخەمی ئەو‬ ‫سنوورەی كوردس������تاندا بێت‌و وەكو‬ ‫دیارییەكی كالس������یكی زەنگین الی‬ ‫ئێم������ە بمێنێتەوە‪ ،‬ئ������ەوەش نالی كات ‌ێ‬ ‫دێتە س������ەر باس‌و وەس������فی سوپای‬ ‫بابان لەخۆشەویستی بۆ ئەو میرنیشنە‬ ‫جەنگاوەرەكانی هێند ناسك ئەكاتەوەو‬ ‫ناس������كتر لەگوڵیان لەمل دەكات‪ ،‬یان‬ ‫لەوەسفی تیلی چاوی حەبیبەشدا هێند‬ ‫جوانی نازی پێدەداو دەڵ ‌ێ ئەوە خێلی‬ ‫نیی������ە‪ ،‬بەڵكو "تەرازووی نازی نەخت ‌ێ‬ ‫سەر دەكا" پێمان ئەڵ ‌ێ ئێوە جوانناس‬ ‫نین دەنا لەجوان������ی‌و نازداری حەبیبە‬ ‫خێلیتان نەدەدۆزییەوە‪ ،‬ئەوەش مەحوی‬ ‫كە وەكو شاعیرو سۆفییەكی تەریقەتی‬ ‫عیشقی خودایی بەسۆزێكی سۆفییانەوە‬ ‫دەڵێ‌‪" :‬لەروو س������ووری عیبادەت الم‌و‬ ‫روو زەردی خەجاڵ������ەت مام‪ ،‬بەناوی‬ ‫س������ێوی ناوم باغ������ەوان م������ن بەه ‌ێ‬ ‫دەگرم"‪ ،‬ئەحم������ەدی خانیش لەمەم‌و‬ ‫زینەوە تێدەگەی كە ئەم شاعیرە چەند‬ ‫خەمی نەتەوەكەیەتی‌و چەندەش بەگژ‬ ‫جیاوازی چینایەتی ئەو دەمی زەمەنی‬ ‫خانی‌و رووداوی چیرۆكی مەم‌و زیندا‬ ‫دەچێتەوە‪ ،‬لەنێو هۆنراوەكانیشدا زۆر‬ ‫وەس������تایانە داب‌ونەریتی كوردەواری‬ ‫ساتی ژیانی خۆی دەنەخشێنێت‪.‬‬ ‫ئێمە دەزانیین ‪400‬س������اڵ پێش ئێستا‬ ‫ك������وردەواری كوردس������تان چ������ۆن‬ ‫گوزەرانیان ك������ردووە‪ ،‬ئەمجا وەرەوە‬ ‫الی مامۆس������تا قانیع وەك������و دەڵێن تا‬ ‫مرد لەم ژیانە س������ەفەریی ژیاو‪ ،‬باری‬ ‫گوێدرێژێ������ك ماڵی هەب������وو‪ ،‬كەچی‬ ‫بەقەناعەت������ەوە بەو ژیان������ە قایل ئەبوو‪،‬‬ ‫كە زەحمەتە كەس������ی تر وەكو (قانیع)‬ ‫قانع بێت لەم ژیانە‪ ،‬هەمووانیش شێخ‬

‫رەزا دەناسن وەكو سوارچاكی بواری‬ ‫داشۆرین تەنانەت درێغی لەنزیكەكانی‬ ‫خۆش������ی نەكردووە‪ ،‬ئەگ������ەر رەفتارو‬ ‫گوفت������ارو كرداری ئاوێن������ەی یەكتر‬ ‫نەبووبن‪ ،‬مەولەویش وەكو شاعیرێكی‬ ‫مەزن پێویس������تی بەناس������اندن نییە‪،‬‬ ‫ئەوەندە نەبێت بڵێین كام شیوەن وەكو‬ ‫شیوەنی مەولەوی بۆخاتوونی خێزانی‬ ‫پڕ ش������ینترو بەس������وێترە كات ‌ێ دەڵ ‌ێ‬ ‫"نەشەو راحەتم نەرۆ دڵشادم ‪ ...‬شەو‬ ‫زوڵف‌و رۆ رووت مەوەزۆ یادم"‪.‬‬ ‫بەكورت������ی گوتمان ئێمە ش������اعیرمان‬ ‫هێندە زۆرەو هەریەكەش������یان چەندی‬ ‫لەسەر بنووسرێت هێشتا باسی ژیانی‬ ‫ئەوان لەكەوسەر ئەچێت‌و دوا چۆری‬ ‫نایەت هەریەكەشیان بەتەنیا دەریایەكن‬ ‫لەدوڕو مەرجان‌و پەی پێبردنی بیری‬ ‫جوان‌و قەڵەمی بەبڕشتی گەرەكە‪ ،‬ئەگەر‬ ‫ئەوان������ەی كۆنم������ان جێبهێڵین‌و بێینە‬ ‫سەر شاعیرانی تازەی نزیك بەئێمە‪،‬‬ ‫رەنگە زمان‌و ئەدەبی كوردی هەرچی‬ ‫بكات نەتوانێت قەرزاری خۆی پاكەوە‬ ‫بكاتەوە لەئاس������تی (گۆران)ی گەشتی‬ ‫قەرەداخ‌و هەورامان‪ ،‬چونكە ئەو توانی‬ ‫زمانی ك������وردی پاك‌وخاوێن بكاتەوە‬ ‫لەوش������ەو كەرەس������ەی زمانی بیانی‌و‬ ‫زمانێكی ت������ەڕو پاراوی كوردی بكاتە‬ ‫هەوێنی ش������یعرەكانی‪ ،‬تا كورد ماوە‬ ‫میدیا ماوە بەهەم������وو لقەكانییەوە لەو‬ ‫قەڵەمە سەنگین‌و زەنگینەی (گۆران)ی‬ ‫شاعیر تینوێتی شیعرو زمان‌و نووسین‬ ‫دەشكێنێت‪.‬‬ ‫دیارە وەس������فی من بۆئەو زاتە نەمرانە‬ ‫گەردن كەچەو نام������ەو ‌ێ لەگازەندەی‬ ‫پەیك������ەرەكان‌و پەیكەرەكان������ی باخی‬ ‫گشتی سلێمانی دووركەومەوە‪ ،‬چونكە‬

‫ه������ەر كەس رووبكاتە باخی گش������تی‬ ‫ئەوەی زیاتر س������ەرنجی رادەكێشێت‬ ‫ئەو پەیكەرانەیە وەكو نهێنییەكی مەزن‬ ‫ئارەزووتە شێوەو رووخساری خەیاڵی‬ ‫ئەو ش������اعیرانە بناسیت‪ ،‬كە بەردەوام‬ ‫ش������انازییان پێوە دەكەین‪ ،‬بەاڵم ئەگەر‬ ‫وردتر س������ەرنجی بدەیتەوە ئەسەفێك‬ ‫دەكێشی‌و دەڵێی بۆپەیكەرەكان بەمادەو‬ ‫كەرەس������ەیەكی جوانترو شارستانیتر‬ ‫درووس������ت نەك������راون؟ قەیدی چییە‬ ‫بانەخت ‌ێ زیاتری تێبچێت‪ ،‬بەاڵم مادەو‬ ‫كەرەستەكەی هێند كالسیكی نەبێت‌و‬ ‫هەریەك دوو باران‌و گەرماو س������ەرما‬ ‫رەنگیان بگۆڕێت‌و واهەست دەكەیت‬ ‫لەق������ەوزەو كەڕوو هەڵكێش������راون‪ ،‬خۆ‬ ‫وەزارەتی رۆش������نبیری هەقە ئەو مافە‬ ‫بەخۆی بدات‌و ئەو ئەركەش لەئەستۆی‬ ‫خ������ۆی بگرێ������ت ئەگ������ەر ناتوانێت‬ ‫پەیك������ەرەكان بەم������ادەو كەرەس������تەی‬ ‫زیندووتر جوانتر بنەخش������ێنێت‪ ،‬با‬ ‫سااڵنە ئەو ئەركە بكێشێت پەیكەرەكان‬ ‫رەنگ بكاتەوەو جوانیان پێببەخشێت‪،‬‬ ‫نەك لەكۆڵ خۆی������ان بكاتەوە‪ ،‬ئیتر با‬ ‫بەچ������اوی بەزەیی‌و خۆشەویس������تییەوە‬ ‫لێی بنواڕێ������ت‪ ،‬چونكە تا كورد ماوە‬ ‫ناتوانێت ش������اعیرانی وەكو ئەو كەڵە‬ ‫شاعیرانە بەرهەم بهێنێت‪.‬‬ ‫ئەگەرچی بازاری رێبازی كالس������یكی‬ ‫نەماوە‪ ،‬بۆیە ئومێ������د دەكەم وەزارەتی‬ ‫رۆش������نبیری ئەرك������ی نوێكردنەوە‌و‬ ‫ئەگەریش كرا پەیكەرەكان بەكەرەستەی‬ ‫چاكتر دروس������ت بكات������ەوە با وەكو‬ ‫گڵۆپێك������ی ئاڵتونی لەرۆژو ش������ەودا‬ ‫بگڕێت‌و ئەوانەشی دەچنە باخی گشتی‬ ‫ئارەزوو بك������ەن وێنەیەك لەپاڵیاندا بۆ‬ ‫یادگاری بگرن‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪13‬‬ ‫ئۆتۆمبیل‬

‫کۆمپیوتەر‬

‫كۆمپیوتەرێكی هەرزان‬ ‫بۆ خوێندنگاكان درووست دەكرێت‬

‫حكومەت������ی فیلیپین س������ەرقاڵی نرخە تا كۆتایی بەس������ەردەمی‬ ‫درووستكردنی كۆمپیوتەرێكی هەڵگرتن������ی چەندی������ن كتێب‌و‬ ‫دەفتەر لەالیەن خوێندكارەكانەوە‬ ‫دیس������كی ه������ەرزان‬ ‫بۆ چ������وون ب������ۆ خوێندنگاكان‬ ‫بهێنێت‪.‬‬ ‫بەپێی راپۆرتی ئاژانسی هەواڵی‬ ‫فەرەنس������ا بەوت������ەی وەزیری‬ ‫زانس������ت‌و تەكنۆلۆژی������ای‬ ‫فیلیپی������ن نرخ������ی ئ������ەو‬ ‫كۆمپیوتەرە سێ هەزار‬ ‫پی������زۆ (‪ 70‬دۆالر)‬ ‫دەبێت‪ ،‬ه������اوكات بەوتەی‬ ‫ماریۆ مۆنتەخۆ ئەو كۆمپیوتەرە‬ ‫تابلێتە بەهۆی ئ������ەوەی بڕیاری‬ ‫لەس������ەردراوە هەرزانترین بێت‪،‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫بی ئێم دەبلیو پێش لێكسس دەكەوێت‬

‫زۆرب������ەی تەكنۆلۆژیا باوەكانی‬ ‫ئەو ج������ۆرە ئامێرانەی لەس������ەر‬ ‫نابێت‪ ،‬بەاڵم هێشتا كاتی خستنە‬ ‫بەردەستی ئەو تابلێتە دیارنییە‪.‬‬ ‫جێگ������ەی باس������ە حكومەت������ی‬ ‫هیندی������ش چەن������د مانگێ������ك‬ ‫لەمەوب������ەر كۆمپیوتەری تابلێتی‬ ‫هەرزانی ‪35‬دۆالری نمایشكرد‬ ‫ك������ە بەتایب������ەت بەبەكارهێنان‬ ‫لەالی������ەن خوێندكارەكان������ەوە‬ ‫درووس������تكراوە‌و س������ەرقاڵی‬ ‫دانوستانە لەگەڵ كۆمپانیاكانی‬ ‫بەرهەمهێن������ەری كۆمپیوتەر بۆ‬ ‫گەیش������تن بەرێككەوتنێ������ك بۆ‬ ‫درووستكردنی ئەو كۆمپیوتەرە‪.‬‬

‫بۆ س������ێیەمجار فرۆشی بی ئێم مارسیدس������یش رایگەیان������دووە فرۆش������ی ئ������ەو كۆمپانیایە لەو‬ ‫دەبلیو لەئەمریكا پێش لێكسسی لەمانگی رابردوودا فرۆش������ەكەی مانگەدا گەیش������تووەتە ‪18‬هەزار‌و‬ ‫گەشەی ‪%10‬ی هەبووە‪ ،‬بەجۆرێك ‪ 826‬ئۆتۆمبێل‪.‬‬ ‫تۆیۆتا دەكەوێت‪.‬‬ ‫فرۆش������ی بەرهەمەكانی بی ئێم‬ ‫دەبلی������و لەئەمری������كا لەمانگ������ی‬ ‫پێش������وودا گەش������ەی ‪%1.6‬ی‬ ‫هەبووە‌و فرۆشەكەی گەیشتووەتە‬ ‫‪19‬هەزار‌و ‪ 540‬ئۆتۆمبێل‪ ،‬ئەمەش‬ ‫لەكاتێكدایە كە فرۆشی لێكسسی‬ ‫كۆمپانی������ای تۆیۆتا بەگەش������ەی‬ ‫‪%15‬یەوە گەیشتووەتە ‪19‬هەزار‌و‬ ‫‪ 465‬ئۆتۆمبێل‪ ،‬هەروەها فرۆشی‬ ‫كۆمەڵەی یەك‌و كۆمەڵەی ‪7‬ی بی‬ ‫ئێم ‪‌53‬و ‪ %42‬زیادی كردووە‪.‬‬ ‫لێكس������س بەهیوای������ە تاس������اڵی‬ ‫‪ 2012‬ببێت������ە پڕفرۆش������ترین‬ ‫برەندی گ������ران نرخی چاالك‬ ‫لەبازاڕی ئەمریكادا‌و كۆمپانیای‬

‫ئینته‌رنێت‬

‫چاتی ڤیدیۆی بەكواڵیتی بەرز لەجیمەیلدا‬ ‫تایبەتمەندییەكی نوێ لەبەشی‬ ‫تاقیكردنەوەی‬ ‫دا خرایە بەردەست كە توانای‬ ‫ئ������ەوەی بەبەكارهێنەران������ی‬ ‫خزمەتگ������وزاری ئیمەیل������ی‬ ‫گووگڵ دەبەخشێت تا چاتی‬ ‫ڤیدیۆی������ی لەپەنجەرەیەك������ی‬ ‫گەورەتر‌و بەكواڵیتی بەرزتر‬ ‫بەكاربهێنن‪.‬‬ ‫رێكخس������تنی ن������وێ ك������ە‬ ‫"باش������تركردنی‬ ‫ن������اوی‬ ‫ڤیدیۆی������ی"ە‪،‬‬ ‫چات������ی‬ ‫جگەل������ە گەورەكردن������ەوەی‬ ‫پەنج������ەرەی چات������ی ڤیدیۆیی‬ ‫ریزۆلیشنەكەش������ی باش������تر‬ ‫دەكات‪ .‬ئ������ەو گۆڕان������ی‬ ‫قەبارەی������ە لەپەنجەرەیەك كە‬ ‫بەكارهێنەر قسەی پێدەكات‬ ‫بەرچ������اوە‪ ،‬هەروەه������ا پێش‬ ‫نمایشی كامێرای ئینتەرنێتی‬ ‫بەكارهێنەری������ش لەخوارەوەی‬ ‫گۆشەی الی راستی الپەڕەكە‬ ‫بوونی هەیە‪.‬‬

‫‪Gmail Labs‬‬

‫تایبەتمەندی چاتی ڤیدیۆیی‬ ‫جگەلەجیمەیل لەئای گووگاڵ‌و‬ ‫ئۆڤەركاتیش������دا دەتوانرێ������ت‬ ‫بەكاربهێنرێت‌و بەوتەی گەورە‬ ‫بەڕێوەبەری بەش������ی بەرهەمی‬ ‫گ������ووگاڵ‪ ،‬ڤێرژن������ی نوێتری‬ ‫تەكنۆلۆژیای چاتی ڤیدیۆیی‬ ‫دەتوانێت ڤیدیۆ بەریزۆلیشنی‬ ‫‪ 640‬لە ‪480‬پیكس������لدا بخاتە‬ ‫بەردەس������ت‌و بەخێرای������ی‬ ‫‪256‬كیلۆبایت لەچركەیەكدا‬ ‫ت������ا ی������ەك مێگابای������ت‬ ‫لەچركەیەكدا بەباش������ی كار‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫بەپێی ئ������ەم راپۆرتە گووگڵ‬ ‫دوای وەرگرتن������ی رای‬ ‫بەكارهێن������ەران بەڵێنی داوە‬ ‫وردە وردە باشتریشی بكات‪.‬‬ ‫بەكارهێنانی ئەو تایبەتمەندییە‬ ‫پێویس������تی بەئیكسپلۆرەرێكی‬ ‫پێش������كەوتووە ك������ە توان������ای‬ ‫كارپێكردنی ئ������ەو بەرنامەی‬ ‫نوێیەی گوگڵی هەبێت‪.‬‬

‫بەرنامەیەك بۆ رێكخستنی مەیلەكانت‬ ‫بەكارهێن������ەران بەس������وودوەرگرتن لەپرۆگرام������ی بێبەرامبەری‬ ‫‪ Graph Your Inbox‬دەتوانن ئیمەیلەكانی هاتوو و رۆیشتووی‬ ‫خۆیان بەشێوەی گرافیكی لەسەر چارتێك ببینن‪.‬‬ ‫‪ Graph Your Inbox‬بەرنامەیەكی نوێی بۆ ئیكس������پلۆرەری‬ ‫كرۆمە كە بەس������وودوەرگرتن لێی دەتوان������ن مەیلەكانی خۆتان‬ ‫لەسەر چارتێك بەشێوەی هەندەسی ببینن‌و بەڕێوەبەرێتی لەسەر‬ ‫ئەنجام بدەن‪.‬‬ ‫بەپێی هەواڵێكی سایتی ماشابل‪ ،‬ئەو ئیكستەنشەنە (‪)extension‬‬ ‫كە لەالیەن بیل زەل������ەر (‪ )Bill Zeller‬خوێندكاری دكتۆرای‬ ‫زانك������ۆی پرینس������تۆنی ئەمریكاوە درووس������تكراوە بەش������ێوەی‬ ‫بێبەرامبەر خراوەتە بەردەست‪.‬‬ ‫بەكارهێنەران بەسوودوەرگرتن لەو پرۆگرامە دەتوانن لەمەیلەكەی‬ ‫خۆیاندا بەپێ������ی فاكتەرەكانی وەك وش������ەیەكی تایبەت‪ ،‬ناوی‬ ‫كەس������ەكەی كە مەیلت بۆ كردووە یان ناوی كەسێك كە مەیلی‬ ‫بۆ كردووی‌و لیبڵ س������ێرچ بكەن‌و چارتی گرافیكی مەیلەكانت‬ ‫بەشێوەی مانگانە یان رۆژانە ببینن‪.‬‬ ‫هەرچەندە تائێستا بەرنامەی جیاواز بۆ كاری هاوشێوەی لەسەر‬ ‫س������ایتەكان‌و چاالكی بەكارهێنەران لەسایتە كۆمەاڵیەتییەكاندا‬ ‫ئەنجامدراوە‪ ،‬بەاڵم ش������تێكی بەجۆرە بۆ رێكخس������تین مەیلەكان‬ ‫لەئارادا نەبووە‪.‬‬ ‫بەپێ������ی ئ������ەو راپۆرتە ئەگ������ەر بەكارهێنەران زانی������اری زیاتر‬ ‫س������ەبارەت بەهاتوچۆیی مەیلەكانیان لەبەردەست بێت‪ ،‬دەتوانن‬ ‫كارەكانیان باشتر بەڕێوەببەن‪ .‬هەموو بەكارهێنەران دەتوانن ئەو‬ ‫ئیكستەنشەنە بەشێوەی بێبەرامبەر لە سایتی‬ ‫‪http://www.graphyourinbox.com‬دا داونلۆد بكەن‪.‬‬

‫سێ بەرهەمی نوێی نۆكیا بەنوێترین تەكنۆلۆژیاكانەوە دەخرێنە بەردەست‬ ‫گەورەترین كۆمپانیای بەرهەمهێن������ەری مۆبایل لەجیهاندا‬ ‫لەكۆنفرانس������ی س������ااڵنەی "جیهان������ی نۆكی������ا" لەلەندەن‬ ‫بەنمایش������كردنی س������ێ مۆدێلی مۆبایلی هۆش������مەندی نوێ‬ ‫گەڕانەوەی خۆی ب������ۆ بواری ركابەرایەت������ی لەگەڵ مۆبایلە‬ ‫هۆشمەندە گران نرخەكان وەك "ئایفون" راگەیاند‪.‬‬ ‫بەپێی ئامارەكان لەئێس������تادا یەك ملیار‌و ‪300‬ملیۆن ئامێری‬ ‫مۆبایل������ی نۆكیا لەجیهان������دا بەدەس������ت بەكارهێنەرانەوەیە‪.‬‬ ‫نیكالس س������اوەندەر كە یەكێكە لەگ������ەورە جێگەرەكانی ئەو‬ ‫كۆمپانی������ا فینالندییە لەكۆنفرانس������ی س������ااڵنەی "‪Nokia‬‬ ‫‪"World‬دا رایگەیان������د ك������ە ئەو كۆمپانیایە س������ێ مۆدێل‬ ‫لەداهێنانە نوێیەكانی خۆی لەكریسمەسدا دەخاتە بازاڕەوە‌و‬ ‫بەمشێوەیە هەوڵی ركابەرایەتی لەگەڵ بەرهەمە نوێیەكانی ناو‬ ‫بازاڕ وەك بەرهەمەكانی ئەپڵ‌و گووگڵ دەدات‪.‬‬ ‫س������اوەندەر لەو بارەیەوە ش������یكردەوە ك������ە نۆكیا هەر رۆژە‬ ‫‪260‬هەزار ئامێری مۆبایل دەفرۆش������ێت ك������ە زۆربەی ئەو‬ ‫مۆدێالنە لەس������ەر بنەمای ئۆپەریتینگ سیس������تمی سیمبەینن‪،‬‬ ‫"هەرچەندە ركابەركانمان زۆر فشاریان بۆ هێناوین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هێش������تا ‪%40‬ی ئەو بازاڕەمان لەدەستدایە‌و ئەو سێ مۆدێلە‬ ‫نوێیە لەڕاس������تیدا بەرهەمەكانی ئێم������ەن بۆ تێپەڕین لەهاندە‬ ‫ئاس������اییەكانەوە بۆ تەكنۆلۆژیا نوێیەكان‌و پێش������بینییەكانی‬ ‫ئێمەش نیش������انی دەدات كە دەتوانین ‪50‬ملیۆن لەو بەرهەمانە‬ ‫بفرۆش������ین"‪ ،‬ئەم������ەش لەكاتێكدایە ك������ە لێكۆڵینەوەكانی‬ ‫دامەزراوەی لێكۆڵینەوەی گارتنێر نیشاندەدات كە ئەم رێژەیە‬ ‫لەبازاڕی هاندە هۆشمەندەكاندا لەسێ مانگەی دووەمی ساڵی‬ ‫‪ 2010‬لە ‪%45‬ەوە بۆ ‪ %37.4‬كەمدەبێتەوە‪.‬‬ ‫لەالیەكی دیكەوە ئەو كۆنفرانس������ەی ئەمس������اڵی نۆكیا لەگەڵ‬ ‫خولەكانی پێش������ووی جیاوازییەكی بنەرەتی هەبووە‌و ئەویش‬

‫دانانی سەرۆكی نوێی ئەو كۆمپانیایە بوو‪.‬‬ ‫لەڕاس������تیدا "ئۆلی پێكا كاالس������ویۆ" چەند هەفتە لەمەوبەر‬ ‫دوای ‪19‬ساڵ وازی لەس������ەرۆكایەتی نۆكیا هێناو "ستیفان‬ ‫ئاالپ" بەڕێوەبەری پێشووی بەشی بازرگانی مایكرۆسۆفت‬ ‫جێگەی ئەوی گرتەوە‪.‬‬ ‫لەكۆنفرانس������ی "جیهانی نۆكیا" ئەو گ������ەورە كۆمپانیایەی‬ ‫ب������واری مۆبایل س������ێ مۆدێل������ی نوێی لەكۆمەڵ������ەی ‪ E‬و ‪C‬‬ ‫بەناوەكانی ‪ Nokia E7،Nokia C7‬و ‪Nokia C6‬نمایشكرد‬ ‫كە لەخواروەدا سەبارەت بەهەركامیان كورتە باسێك هاتووە‪.‬‬ ‫‪Nokia E7‬‬ ‫"نۆكی������ای ئی‪ "7‬لەكۆمەڵەی ‪E‬ەو تایب������ەت بەبەكارهێنان بۆ‬ ‫كارو پیشە درووستكراوە‌و‬ ‫هەربۆیەش زۆر پریفیشناڵە‪.‬‬ ‫ئەو هان������دە هۆش������مەندە‬ ‫شاشەیەكی لەمسی گەورەی‬ ‫‪ 4‬ئینج������ی بەكواڵیتی ‪640‬‬ ‫لە ‪360‬پیكس������ل لەس������ەرە‪.‬‬ ‫لەژێر شاش������ەی ئەو هاندە‬ ‫كیبۆردێت������ی ‪QWERTY‬‬ ‫هەیە كە بەشێوەی سكەیی بەكاردەهێنرێت‪.‬‬ ‫ئەو ئامێرە لەرێگ������ەی پرۆگرامی ‪Microsoft Exchange‬‬ ‫ەوە دەتوانێت پەیوەندییە هاتوو و رۆیشتوەكان‌و مەسیجەكان‌و‬ ‫رۆژمێرەك������ەت بۆ رێكبخات‪ .‬میم������ۆری ناوخۆیی ئەو هاندە‬ ‫هۆشمەندە ‪16‬گیگابایتە‪ .‬پەیوەندییەكانی ئەو ئامێرە لەرێگەی‬ ‫"بلوت������وزی ‪ ،HDMI ،"3.0‬پۆرتی "یو ئێس بی"‌و جەكی‬ ‫س������تانداردی ‪3.5‬میلیمەت������ری بۆ هیدف������ۆن‌و مایكرۆفۆن‬

‫جێبەجێ دەكرێت‪.‬‬ ‫‪ Nokia E7‬كامێرایەك������ی ‪ 8‬مێگاپیكس������لی‌و پاترییەكی‬ ‫‪1200‬میلی ئامپەری لەس������ەرە‪ .‬ئەو پاترییە ‪ 9‬كاژێر لەحاڵەتی‬ ‫قس������ەكردن‌و ‪430‬كاژێر لەحاڵەتی ئامادە بەكاردا ش������ەحن‬ ‫رادەگرێت‪.‬‬ ‫ئەم مۆدێل لەس������ێ رەنگی شین‪ ،‬رەساس������ی رەش‌و زیویەدا‬ ‫نرخی ‪ 729‬یۆرۆ لەكریسمەسی ‪2011‬دا دەخرێتە بازاڕەوە‪.‬‬ ‫‪Nokia C7‬‬ ‫"نۆكیا سی‪ "7‬زۆربەی‬ ‫تا یبە تمە ند ییە كا ن������ی‬ ‫"ئی‪"7‬ی لەس������ەرە بەو‬ ‫جیاوازییە كە ئەم مۆدێلە‬ ‫زیاتر ب������ۆ بەكارهێنانی‬ ‫گەنجەكان بۆ چوونە ناو‬ ‫تۆڕە كۆمەاڵیەتییەكانەوە‬ ‫درووستكراوە‪ .‬شاشەی‬ ‫لەمس������ی ئ������ەو هان������دە‬ ‫هۆشمەندە ‪3.5‬ئینجە بەریزۆلیشنی ‪ 640‬لە ‪ 360‬پیكسلدا‪.‬‬ ‫میم������ۆری ناوخۆیی ئەم مۆدێل������ە ‪ 8‬گیگابایتە‌و بەپێچەوانەی‬ ‫"ئ������ی‪ "7‬دەتوانرێت بەمیمۆری كارت������ی "ئێس دی" زیاتر‬ ‫بكرێت‪ .‬بژاردەی بەكارهێنانی خێ������رای تۆڕی كۆمەاڵیەتی‬ ‫فەیس بوك‌و تویتەر لەگەاڵ سیس������تمی ئەو هاندە یەكپارچە‬ ‫كراوە‪ ،‬بەش������ێوەیەك كە بەكارهێنەر دەتوانێت كۆمێنتەكان‌و‬ ‫مەس������یجەكانی كە لەو تۆڕەوە بۆی دێ������ت وەك ‪ SMS‬یان‬ ‫‪ MMS‬راس������تەخۆ لەس������ەر هاندەكەیان ببینن‪ .‬نرخی ئەو‬ ‫بەرهەمە ‪ 499‬یۆرۆ دەبێت‪.‬‬

‫‪Nokia C6‬‬ ‫"نۆكی������ای س������ی‪"6‬‬ ‫ك������ە ئاپریل������ی رابردوو‬ ‫نمایش������كرابوو‪ ،‬ل������ەو‬ ‫كۆنفرانسەدا بەئاپدەیتێكی‬ ‫نوێ������وە بەن������اوی ‪Nokia‬‬ ‫‪ 01-C6‬نمایشكرایەوە‪.‬‬ ‫ئۆپەریتین������گ سیس������تمی‬ ‫"نۆكی������ای س������ی‪"6‬‬ ‫س������یمبەینی كۆمەڵ������ەی‬ ‫‪ 60‬ب������وو‪ ،‬لەكاتێك������دا‬ ‫ئۆپەریتینگ سیستمی ئەو‬ ‫ئاپدەیت������ە نوێیە وەك دوو‬ ‫مۆدێلی "ئی‪‌"7‬و "سی‪"7‬‬ ‫سیمبەینی كۆمەڵەی سێیە‪.‬‬ ‫هەروەه������ا كامێ������رای ئەم‬ ‫مۆدێلە لە ‪ 5‬مێگاپیكسلە‌و‬ ‫ب������ۆ ‪ 8‬مێگاپیكس������ل‬ ‫زیادكراوە‌و كیبۆردی س������كەیی كە لە"نۆكیای سی‪"6‬ی‬ ‫كۆنەك������ەدا هەبوو‪ ،‬ل������ەو ئاپدەیتەدا الب������راوە‪ .‬ئەو هاندە‬ ‫شاش������ەیەكی لەمسی ‪3.2‬ئینجی هەیە‪ ،‬میمۆری ناوخۆی ئەو‬ ‫مۆدێلە ‪ 340‬مێگابایتە كە دەتوانرێت بەكارتی میكرۆ ئیس‬ ‫دی تا ‪ 2‬گیگابایت زیاد بكرێت‪.‬‬ ‫پاتری ئ������ەو بەرهەمە ‪1050‬میلی ئامپ������ەرە كە ‪720‬خولەك‬ ‫لەحاڵەتی قەسەكردندا‌و ‪ 420‬كاژێر لەحاڵەتی ئامادەبەكاردا‬ ‫شەحن رادگرێت‪ .‬ئەو هاندە لە كریسمەسی ساڵی داهاتوودا‬ ‫بە نرخی ‪ 399‬یۆرۆ دەكەوێتە بازاڕەوە‪.‬‬

‫و‬


‫‪12‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫بەرنادشۆ ‪...‬‬ ‫داهێنەرێكی لەیادكراو‬ ‫ئەرسەالن تۆفیق‬ ‫ئەو پیاوێكی بەویقارو هۆشیارو لەنێو دونیای واقیعیدا‬ ‫نەك هەر ش������ەرمی لەكەس نەدەكرد‪ ،‬بەڵكو لەشێوازی‬ ‫جیدیەتی قسەكردندا دەیوت "شێوازی شۆخیكردنی‬ ‫من بریتیە لەواقیعی قس������ەكردن‌و واقیعی وتن‪ ،‬چونكە‬ ‫واقیع نوكتەیەكی وایە كە هیچ ش������تێك لەدونیادا بەو‬ ‫ئەندازەیە مایەی پێكەنین نییە"‪.‬‬ ‫س������ەبارەت بەپێناس������ە جواروج������ۆرەكان‌و گۆڕین������ی‬ ‫كارەكتەرەكان������ی ژیان‌و خوێندن������ەوە جیاوازەكان بۆ‬ ‫رووداوێكی دیاریكراو دەیوت "كاتێك مرۆڤ بیەوێ‬ ‫پڵنگێ������ك بكوژێت‪ ،‬پێیدەوترێت وەرزش‪ ،‬بەاڵم ئەگەر‬ ‫پڵنگەك������ە بیەوێ������ت مرۆڤەكە بكوژێ������ت پێیدەوترێت‬ ‫رەفت������اری دڕندان������ە"‪ ،‬هەربۆیە بەرنادش������ۆ دەیەوێت‬ ‫مرۆڤایەتی دابەش������ی دوو بەرە ب������كات كە ئەو ناوی‬ ‫لێناون مرۆڤە بەختەوەرەكان‌و مرۆڤە نابەختەوەرەكان‪،‬‬ ‫ب������ەاڵم پێناس������ەیەك بەنابەخت������ەوەرەكان دەدات كە‬ ‫نەیداوەت������ە مرۆڤە بەخت������ەوەرەكان‪" ،‬مرڤی بەختەوەر‬ ‫هەمیش������ە خۆی لەگەڵ ژیان‌و دونی������ادا دەگونجێنێت‪،‬‬ ‫بەاڵم نابەخت������ەوەرەكان ئەوانەن كە دەیانەوێت دونیاو‬ ‫ژی������ان لەگەڵ خۆیان������دا بگونجێن������ن‪ ،‬هەربۆیە هەموو‬ ‫پێش������كەوتنەكانی دونیا لەئەنجامی هەوڵ‌و ماندووبونی‬ ‫ئەو نابەختەوەرانەوەیە"‪.‬‬ ‫س������ەرەڕای هەموو ئەو ش������تانەش هێش������تا لەس������ەر‬ ‫ئەزموونكردنی ژیان‌و پەند وەرگرتنەكان قسەی هەیە‪،‬‬ ‫بەرنادش������ۆ نایەوێت وەك عاریفی گ������ەورەی دنیای‬ ‫فارسەكان بڵێت‪ :‬هەموو مرۆڤێك پێویستی بەدووجار‬ ‫ژی������ان‌و دوو تەمەن هەی������ە‪ ،‬بۆ ئ������ەوەی لەیەكەمیاندا‬ ‫ئەزمونەكانی كۆبكات������ەوەو لەدووەمیاندا جێبەجێیان‬ ‫بكات‪ ،‬بەڵكو ئەو بەش������ێوەیەكی ت������ر باس لەئەزموون‬ ‫دەكات‌و دەڵێ������ت "تەنها ش������تێك لەئەزمونكردنەوە‬ ‫فێربووین‪ ،‬ئەوەیە هیچ كاتێك مرۆڤ لەئەزمونكردنەوە‬ ‫شت فێرنەبووە"‪.‬‬ ‫ژی������ان‌و دەربازكردن������ی رۆح لەكات������ە تەن������گاوو‬ ‫ناهەموارەكاندا مایەو بڕیاری كۆتایی هەر مرۆڤێكەو‬ ‫كاتێكیش بەرنادش������ۆ لەپرسیارێكی زۆر جیدیدا ئەو‬ ‫بابەتە دەخاتە بەرب������اس‌و دەڵێت‪ :‬ئەگەر لەمۆزەخانەی‬ ‫نەتەوەیدا ئاگرێك������ی گەورە بكەوێتەوەو تۆ لەوێ‌ بیت‬ ‫كام وێنەیە دەرباز دەكەیت؟ هەر خودی بەرنادش������ۆ‬ ‫وەاڵمێك������ی زۆر واقیع������ی دوور لەخۆهەڵكێش������ان‌و‬ ‫لەخۆبایبونم������ان پێدەڵێ������ت "بێگوم������ان ئەوەیان كە‬ ‫لەدەرگای چونە دەرەوەوە نزیكە"‪.‬‬ ‫ئەو وەاڵمەی بەرنادش������ۆ وەنەبێ������ت مۆزەخانەی میللی‬ ‫بەهەند نەگرێت‌و ئەو وێنان������ەی كە لەو ‌ێ هەن بەكەم‬ ‫بایەخ تەماش������ا ب������كات‪ ،‬نەخێر‪ ،‬بەڵكو ئ������ەو دەیەوێت‬ ‫لەڕێگەی ئ������ەم وتە بەناوبانگەیەوە پێمان بڵێت هەرچی‬ ‫ش������تێكی ئەو ژیانە هەیە كاتێك دەچێت������ە بەرامبەر‬ ‫رۆحی منی مرۆڤ دەبێت رۆح دەرباز بكەم‌و ئەوانیتر‬ ‫هەموویان دەبنە الوەكی‪.‬‬ ‫هەر لەنێو دونیای واقیعیدا بەرنادشۆ بۆ جارێكی تر‬ ‫دەمانهێڵێتەوەو لەداڕش������تنێكی زۆر سادەی پڕ لەماناو‬ ‫قوڵدا پێمان دەڵێت‪ :‬تەنها كەسێك كە هەمیشە بەڕێك‌و‬ ‫پێكی‌و دروست مامەڵەم لەگەڵ دەكات‪ ،‬بەرگدرووەكەمە‪،‬‬ ‫هەر كاتێك من دەبینێت یان دەچمەالی ئەندازەیەكی‬ ‫نوێ������م بۆدەگرێتەوەو لەس������ەر ئەندازەكانی پێش������وم‬ ‫هەڵس������وكەوتم لەگ������ەڵ ن������اكات‪ ،‬ئەوانیت������ر بەهەمان‬ ‫ئەندازەكانی پێشوەوە چەسپیون‌و پێشیانوایە كە دەبێت‬ ‫بەب������ەردەوام لەو قاڵبەدا بمێنم������ەوە‪ ،‬ئەو پیاوە گەورەیە‬ ‫ئەوەندە بەس������ادەیی لەژی������ان‌و گوزەرانی مرۆڤەكاندا‬ ‫قسە دەكات كە هەموو كەس‌و هەموو چین‌و توێژەكان‬ ‫پێكەوە تێیدەگەن لەگەڵ ئەوەشدا كاتێك لەخواست‌و‬ ‫ناخی مرۆڤ و پێداویستیەكاندا دەئاخڤێت‌و دەڵێت‪:‬‬ ‫لەدڵی هەر كەسێكدا دوو شت هەیە‪ ،‬یەكێكیان ئەوەیە‬ ‫ك������ە هەرگیز نایەوێت پێی ب������گات‌و ئەویتریان ئەوەیە‬ ‫كە دەیەوێت پێی ب������گات‪ ،‬هەروەها دەڵێت مرۆڤەكان‬ ‫دوو بەشن‌و هەردوو بەشەكەش بۆ كۆمەڵگە بەسوودن‪،‬‬ ‫هەندێكیان خۆشبینەكانن كە فڕۆكە دروست دەكەن‌و‬ ‫هەندێكیش������یان بەدبینەكانن كە پەڕەشووت دروست‬ ‫دەكەن‪.‬‬ ‫بەرنادش������ۆ لەبارەی ئەو نوكتەو قس������ە خۆشانەی كە‬ ‫ب������ۆ چەند چركەیەك ئێمە دەخەن������ە دونیای پێكەنین‬ ‫دەبێژێت‪ :‬هەر ش������تێك مایەی پێكەنین بوو زۆر لێی‬ ‫وردببەرەوەو لەنێ������و ئەو نوكتەیەدا بەدوای حەقیقەتدا‬ ‫بگەڕێ‌‪.‬‬ ‫ئەوانەو هەزاران وتەی تر زادەی بیركردنەوەو بەرهەمی‬ ‫داهێنانە سادەو س������اكارو پڕ لەماناكانی بەرنادشۆیە‪،‬‬ ‫هەزاران دروود بۆئەو كەڵە زانایەو گۆڕی پڕنوور‪.‬‬

‫فیلم‬

‫گوڵشیفتەی فەراهانی‪:‬‬

‫من هونەر دەكەم‌و كارم بەسەر سیاسەتەوە نییە‬

‫زۆرم������ان نەوتوە ئەگەر بڵێی������ن لەمێژوی‬ ‫كۆماری ئیس���ل��امی ئێراندا یەكەمین ژنە‬ ‫هونەرمەندی س������ینەمایی كە دانیش������توی‬ ‫ناوخ������ۆی ئێ������ران بێ������ت گوڵش������یفتەی‬ ‫فەراهانییەو لەكۆتا ئیشی ئەو هونەرمەندەدا‬ ‫بەش������داریكردنیەتی لەكارێكی "هۆڵیۆد"و‬ ‫رۆڵی س������ەرەكی ژنانەیەت������ی لەگەڵ گەورە‬ ‫هونەرمەندانی وەك "لیۆناردیۆ دی كاپریوو‬ ‫راسڵ كرو"‪ ،‬بەناوی ‪BODY OF LIES‬‬ ‫كە دەزگاكانی ڕاگەیاندن یەكەم ئەزموونی‬ ‫گوڵش������یفتەیان بەس������ەركەوتوو ناوب������رد‬ ‫بەتایبەت������ی كە لەگەڵ گ������ەورە دەرهێنەری‬ ‫جیهانی������دا كارەك������ەی ئەنجام������داوە كە‬ ‫"رادیلی ئیسكات"ی بەناوبانگی ئینگلیزەو‬ ‫خاوەنی پڕ فرۆشترین فلیمەكانی دونیایە‪.‬‬ ‫ئەو فیلمەی هۆلیۆد لەرۆمانێكی نوس������ەری‬ ‫بەناوبانگی واش������نتۆن پۆس������ت "دیڤید‬ ‫ئیگناتی������ۆس"ەوە وەرگی������راوەو رۆڵ������ی‬ ‫سەرەكیش������ی "دی كاپری������ۆ" دەیگێڕێت‬ ‫كە لەدژی تیرۆریزم دەجەنگێ‌و نەخش������ە‬ ‫بۆ ئەوە دەكێش������ێت تا بێتە عێراق‌و لەوێ‌‬

‫سەرانی تیرۆر لەنێو ببات‪ ،‬ماوەی فیلمەكە‬ ‫‪118‬خولەك������ەو واش چاوەڕواندەكرێت‬ ‫ببێتە باشترین فیلمی ئۆسكارو لەڕوی‬ ‫چۆنیەتیشەوە لەڕیزبەندی فیلمەكانی‬ ‫گروپی"‪"B‬دایە‪.‬‬ ‫بەپێی وتەی ش������ایەتحاڵەكانی ئەو‬ ‫فیلم������ە دوای ئ������ەوەی دەرهێنەر‬ ‫گوڵش������یفتەی ب������ۆ رۆڵ بینی������ن‬ ‫دیاریكردووە هەندێك دەستكاری‬ ‫دەق������ە بنەڕەتیەك������ەی ك������ردووە‬ ‫بۆئەوەی ئەو فیلمە بەش������ێوەیەكی‬ ‫گش������تی وابكەوێتەوە ك������ە لەگەڵ‬ ‫رێنماییەكان������ی واڵتەكەیدا بێتەوەو‬ ‫كێشەی سیاسیش بۆئەو هونەرمەندە‬ ‫نەنێتەوە‪.‬‬ ‫س������ەبارەت بەپەیوەندیەكان������ی نێ������وان‬ ‫ئەمەری������كاو ئێ������ران‌و رۆڵبینین������ی ئەو‬ ‫لەیەكێك لەدەزگا گەورەكانی ئەو واڵتەدا‬ ‫گوڵش������یفتە رایگەیاند ئەو كاری هونەریی‬ ‫دەكات‌و كاری بەسەر سیاسەتەوە نییە‪.‬‬

‫جەزائیر‬ ‫واڵتێك بەبێ‌ سینەما‬ ‫ش������ارەزایانی بواری س������ینەماو دراما‬ ‫تەلەفزیۆنی������ەكان دەڵێن "فیلم‌و جەهەنم‬ ‫لەش������تێكدا لەیەك دەچن ئەویش ئەوەیە‬ ‫ئەگەر لەهەردووكیان بپرس������یت ماوتە‬ ‫تێر ببی������ت ئەوانیش دەڵێ������ن هی تر‬ ‫هەیە؟"‪.‬‬ ‫لەچەند رۆژی پێش������وودا لەسەر داوای‬ ‫سەرۆكی واڵتی جەزائیر عەبدولعەزیز‬ ‫بۆتەفلیق������ە پێش������نیازكراوە فیلمێ������ك‬ ‫بۆسەركردەی شۆرشگێڕی بەناوبانگ‬ ‫عەبدولقادر جەزائیری دروستبكرێت‌و‬ ‫ئەوانەش������ی ئاگاداری ئ������ەو پرۆژەیەن‬ ‫ئاماژە بەوە دەكەن كە ناوبراو وەزیری‬ ‫رۆشنبیری بۆئەو مەبەستە ڕاسپاردووەو‬ ‫پێیڕاگەیاندووە كە دەرهێنەری بیانی‌و‬ ‫بەناوبانگ ب������ۆ ئەو مەبەس������تە ئامادە‬

‫بكات‌و بڕی ‪63‬ملیۆن دۆالریش������ی‬ ‫بۆ تەرخان بكات‪ .‬ش������ارەزایانی بواری‬ ‫سینەمای ئەو واڵتە ناڕەزاییەكی زۆریان‬ ‫لەوبارەوە دەربڕی‌و پس������پۆڕانی بواری‬ ‫ئابوری������ش ڕایانگەیاند ك������ە پرۆژەكە‬ ‫ل������ەڕووی ئابوریی������ەوە پەلەكردنی پێوە‬ ‫دیارە‪ ،‬بەاڵم لەبەر ئەوەی سەرۆك قسەی‬ ‫تێدا كردووەو خۆی خاوەنی پرۆژەكەیە‬ ‫كەس ناتوانێت ڕەتی بكاتەوە‪ ،‬هاوكات‬ ‫ڕەخنەگران������ی ئەو ب������وارەش پێیانوایە‬ ‫ئەو فیلم������ە نەدەتوانێ������ت بەئەندازەی‬ ‫عومەر موختار كەسایەتی عەبدولقادر‬ ‫جەزائیری پیشان بدات‌و نەبەئەندازەی‬ ‫"الرسالە" هەڵگری پەیامی نەتەوایەتی‌و‬ ‫ئیسالمەتی بێت كە هەردووكیان لەسەر‬ ‫ش������انی دەرهێنەری بەناوبانگی سوری‬

‫هونەرمەندی سوری رنا ئەبیز‪:‬‬

‫كۆچكردوو مس������تەفا عەق������اد‌و لەژێر‬ ‫گوش������ارێكی زۆردا بەرهەمهاتن‪ ،‬هەر‬ ‫بۆی������ە وا چاوەڕوان ناك������ەن ئەو فیلمە‬ ‫دەنگ‌و ڕەنگێكی هەبێت كە لەئاس������تی‬ ‫ژیان������ی ئ������ەو قارەمان������ەی جەزائیردا‬ ‫بێت‌و ئەو بڕە پ������ارە زۆرەش بەهەدەر‬ ‫دەڕوات‪ ،‬چونكە پێیانوایە ژیاننامەكەی‬ ‫بەش������ێوەیەك دەنوس������رێتەوە كە بەدڵی‬ ‫س������ەرۆك بێ������ت‪ ،‬نەك بەو ش������ێوەیەی‬ ‫ك������ە جەزائیری مرۆڤ و س������ەركردە‌و‬ ‫شۆڕشگێڕ ژیاوە‪.‬‬ ‫دی������ارە وەه������ا فیلمێكی������ش لەڕەنگی‬ ‫ئ������او دەچێ������ت‌و ئ������ەو كاتان������ەش‬ ‫نەڕەن������گ‌و بۆی دەبێ������ت‌و نەتامێكیش‬ ‫دەبەخش������ێتە بینەرو تەنها بۆیەكەمجار‬ ‫بەئامادەبوونی س������ەرۆك‌و دارودەستەی‬

‫س������ەرۆكایەتی تەماشا دەكرێت‌و هیچی‬ ‫تر‪ ،‬ش������ارەزایانی ئەو واڵتەش داوایان‬ ‫لەس������ەرۆكەكەیان كردووە ئەو پرۆژەیە‬ ‫ڕابگرێت‌و ئەگەر ئەوەندەش خەمخۆری‬ ‫ژیانی ئەو س������ەركردەیە‪ ،‬ب������ا پارەكە‬ ‫لەتوێژینەوەی زانستی‌و كردنەوەی هۆڵی‬ ‫س������ینەمایی‌و زیندووكردنەوەی ژیانی‬ ‫ئەو س������ەركردەیەدا خەرج بكات نەك‬ ‫بۆ تەنه������ا چەند خولەكێك ئەو هەموو‬ ‫پارەیە بەفیڕۆ ب������ڕوات‪" ،‬ئەگەر ئەمیر‬ ‫عەبدولقادر خۆی زیندوو ببێتەوە بەو‬ ‫كارە ڕازی نابێت"‪.‬‬ ‫لەگ������ەڵ هەم������وو ئەوانەش������دا جەزائیر‬ ‫واڵتێك������ە بەب������ێ‌ هۆڵی س������ینەماو ئەو‬ ‫هۆاڵن������ەش ك������ە هەیەتی پاش������ماوەی‬ ‫سەردەمی داگیركاریی واڵتەكەیانە‪.‬‬

‫وروژانی سێكسی لەدراما سورییەكاندا هەر‬ ‫بەقسەیەو لەو بوارەشدا زۆر ترسنۆكین‬ ‫رەنا ئەبیز لەزۆر فیلم‌و درامای عەرەبیدا‬ ‫دەردەكەوێت‌و هەرجارەش بەشێوەیەك‬ ‫لەشێوەكان رۆڵەكانی دەگۆڕێت‌و هەموو‬ ‫جارێكیش بەسەركەوتوویی دەڕواتە نێو‬ ‫فیلمێكی تر‪.‬‬ ‫لەفیلم������ی كۆمیدی "الوزیرو س������عدە‬ ‫حرمە" تا "غرام" تا رۆڵی "ام عمارە"ی‬ ‫ژنی حەمزەی ك������وری عەبولموتەلیب‌و‬ ‫"الش������یخە"دا‪ ،‬لەهەندێكی������ان ژن������ان‬ ‫هاندەدات بۆئ������ەوەی پابەندبن بەداب‌و‬ ‫نەریت‌و لەهەندێكی تریش������یاندا تۆوی‬ ‫یاخیبوونیان لەناخدا دەچێنێت‪.‬‬ ‫س������ەبارەت بەدرام������ا توركیی������ە‬ ‫دۆبالژكراوەكان بۆسەر زمانی عەرەبی‬ ‫رەنا ئەبیز دەڵێت‪" :‬ئەوانە چێژی خەڵكی‬ ‫ئێمەی������ان تێك������داوە‪ ،‬نەچیرۆكەكانیان‬ ‫لەگ������ەڵ ئێم������ەدا یەكدەگرێت������ەوەو‬ ‫نەچارەسەرەكانیش������یان بەكەڵكی ئێمە‬ ‫دێ������ن‪ ،‬چونك������ە شارس������تانیەتەكانمان‬ ‫جیاوازن"‪.‬‬ ‫سەبارەت بەڕۆڵی رەنا لەزنجیرە درامای‬

‫"ماملك������ت ایمانكم" دا ك������ە رۆڵێكی‬ ‫سەرنجڕاكێش������ی سێكسییەو گرتەیەكی‬ ‫تێدای������ە كە لەنێو گەرم������اودا خەریكی‬ ‫مەس������اجكردنە‪ ،‬دەڵێ������ت‪" :‬لەدرام������او‬ ‫فیلمی س������وریدا گرتەی گەرممان نییە‬ ‫وەك ئەوانەی كە لەمیس������ریەكاندا هەن‪،‬‬ ‫ئێمە ئەگەر بمانەوێت باس لەش������تێكی‬ ‫لەو ش������ێوەیە بكەین ناتوانی������ن وێنەی‬ ‫بگری������ن‪ ،‬بەڵكو هەر بەقس������ەو لەڕێگەی‬ ‫حیوارەوە دەریدەبڕین‪ ،‬دەبێت ئێمە ئەو‬ ‫توێژاڵكارییە واز لێبهێنین‌و بچینە نێو‬ ‫جەوهەری باس������ەكانەوەو ئەو توێژاڵ‌و‬ ‫چەقبەستنە تێپەڕێنین"‪.‬‬ ‫رەنا ئاواتەخوازە كە بتوانێت لەداهاتوودا‬ ‫بەرنامەیەكی لەش������ێوەی ئۆپرادا هەبێت‬ ‫بۆئەوەی لەو ڕێگەیەوە خزمەت بەخەڵكی‬ ‫هەژاری واڵتەكەی بكات‪.‬‬ ‫رەنا ئەبیز لەژیانیدا شویەكی بەپیاوێكی‬ ‫توركی كردووەو خاوەنی كوڕێكە لێی‪،‬‬ ‫ب������ەاڵم لەبەرئەوەی بەیەك������ەوە نەژیاون‬ ‫لەیەك جیابونەتەوە‪.‬‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41 :‬‬

‫‪15‬‬

‫ی ئه‌و چاوكزیی ‌ه ك ‌ه له‌ئێستادا باڵوه‌"‬ ‫ی هۆكار ‌‬ ‫ی پزیشك ‌‬ ‫"هه‌ندێ چاره‌سه‌ر ‌‬

‫د‪ .‬سارا ئه‌كره‌م‪ ،‬پسپۆر ‌ی نه‌شته‌رگه‌ری‌‌و نه‌خۆشییه‌كان ‌ی چاو بۆ‬ ‫ی‬ ‫به‌وت ‌هی‌ پسپۆڕێك ‌‬ ‫ی چاو‬ ‫چاو‪ ،‬كزی ‌‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌نه‌خۆشیی ‌ه‬ ‫باڵوه‌كانی‌ ئێستاو‬ ‫له‌هه‌موو ته‌مه‌نه‌كاندا‬ ‫به‌دیده‌كرێت‪ ،‬هه‌ر بۆی ‌ه‬ ‫به‌گرنگی‌ ده‌زانێت ك ‌ه‬ ‫بایه‌خ به‌چاو بدرێت‌و‬ ‫ی‬ ‫له‌كاتی‌ هاتنه‌پێشه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌ر كێشه‌و گرفتێكدا زوو‬ ‫ی‬ ‫بگه‌یه‌نرێت ‌ه الی‌ پزیشك ‌‬ ‫ی‬ ‫چاوو چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ی بۆ بكرێت‪.‬‬ ‫پێویست ‌‬

‫سازدانی‌‪ :‬هێمن قادر‬ ‫د‪.‬س������ارا ئه‌ك������ره‌م پس������پۆر ‌ی‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری‌و نه‌خۆشییه‌كان ‌ی چاو‬ ‫له‌دیمانه‌یه‌كی������دا بۆ نم ن������م ئاماژ‌ه‬ ‫ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك������‌ه چه‌ندین هۆكار‬ ‫ده‌بێت‌ه هۆی نه‌خۆشییه‌كان ‌ی چاوو‬ ‫دورستبوون ‌ی كزبینی‌‪" ،‬ئه‌گه‌ر چاو‬ ‫ش������تێك ‌ی به‌ربكه‌وێت‪ ،‬یان حه‌بێك ‌ی‬ ‫خراپ بخۆیت‪ ،‬ده‌رم������ان‌و ده‌رز ‌ی‬ ‫خراپ‪ ،‬ئاو ‌ی سپ ‌ی بۆ چاو دروست‬ ‫ده‌كات ك������‌ه یه‌كێك‌ه له‌و هۆكاران‌ه ‌ی‬ ‫چاو كز ئه‌كات"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه د‪.‬س������ارا‬ ‫جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه پێویس������ت‌ه‬ ‫هاوواڵتیان ئاگادار ‌ی ته‌ندروس������ت ‌ی‬ ‫چاو ‌ی منداڵه‌كانی������ان بن‪" ،‬منداڵ‬ ‫زیاتر توش������ ‌ی چاوك������ز ‌ی ده‌بێت‪،‬‬ ‫چونك‌ه نازانێت‪ ،‬كه‌س������ ‌ی گه‌ور‌ه ك‌ه‬ ‫هه‌ست به‌كز ‌ی چاویان ئه‌كه‌ن‪ ،‬زوو‬ ‫دێن‌ه ال ‌ی دكتۆر"‪.‬‬

‫ناتوانێت ئه‌و پشكنین‌ه ‌ی بۆبكرێت‪،‬‬ ‫چونك‌ه نازانێت وه‌اڵم بداته‌وه‌‪ ،‬له‌ژێر‬ ‫به‌نج ‌ی گش������تیدا ئه‌و پشكنین‌ه ‌ی بۆ‬ ‫ده‌كه‌ین تاكو بزانین هیچ كێشه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫هه‌یه‌؟ ئه‌گه‌ر كێشه‌یه‌ك ‌ی هه‌بێت‪ ،‬ئه‌بێت‬ ‫خێرا فری������ا ‌ی بكه‌وین‌و چاویلك‌ه ‌ی‬ ‫بۆدابنێین‪ ،‬چونك‌ه ئه‌گه‌ر بۆ ‌ی نه‌كه‌ین‬ ‫چاو ‌ی كز ئه‌بێت‌و له‌ته‌مه‌نێكدا چاو‬ ‫ته‌مم������ه‌ڵ ئه‌بێت‌و كاتێ������ك به‌خۆ ‌ی‬ ‫ئه‌زانێت ئه‌و ئاو‌ه چاوه‌ك‌ه ‌ی له‌ده‌ست‬ ‫داوه‌و چاره‌سه‌ریش������ ‌ی نییه‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫د‪.‬سارا ئه‌كره‌م‬ ‫چاو ده‌م������ار‌ه ئه‌گه‌ر ماوه‌یه‌ك ‌ی زۆر‬ ‫ئه‌و سیكنااڵن‌ه ‌ی بینین وه‌رنه‌گرێت‪،‬‬ ‫هێمن‪ :‬كزبین ‌ی یان كز ‌ی چاو چییه‌؟ ئه‌ویش ته‌ممه‌ڵ ئه‌بێت‌و ئه‌و شتان‌ه ‌ی‬ ‫د‪.‬س������ارا‪ :‬كزبین ‌ی بریتیی‌ه له‌نه‌بین ‌ی ده‌وروبه‌ر ‌ی نابینێت‪.‬‬ ‫ئه‌و له‌وحه‌ی‌ه ‌ی ك‌ه پشكنین ‌ی چاو ‌ی‬ ‫پێده‌كرێت‪ ،‬ك‌ه چاو شه‌ش له‌سه‌ر هێمن‪ :‬هۆكاره‌كان ‌ی چاوكز ‌ی چییه‌؟‬ ‫نۆ یان كه‌متر ببینێت‪ ،‬كاتێك ك‌ه د‪.‬س������ارا‪ :‬هه‌ر له‌منداڵییه‌و‌ه یه‌كێك‬ ‫نه‌خۆش دێت������‌ه المان ئه‌بێت به‌هۆ ‌ی له‌هۆكاره‌كان ‌ی چاوك������ز ‌ی بریتی‌ه‬ ‫پشكنینه‌و‌ه له‌هۆكار ‌ی چاوكزییه‌ك‌ه ‌ی له‌نه‌بینین������ ‌ی ش������ته‌كان به‌ڕێك‌و‬ ‫بكۆڵینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌چاویلك‌ه چاك پێك������ ‌ی (دوربین������ی‌‌و نزیكبینی‌‌و‬ ‫بێته‌و‌ه ئه‌وا چاره‌س������ه‌ر ‌ی چاویلك‌ه ‌ی ئه‌س������تیكماتیزم) ك‌ه ئه‌مان‌ه له‌وانه‌ی‌ه‬ ‫بۆدائه‌نێین‌و ئه‌وس������ا پێیده‌وترێت به‌چاویلك‌ه چاره‌سه‌ر بكرێت پێش‬ ‫دیفراكتیفره‌ر‪ ،‬ئه‌وه‌ش ئه‌و ساته‌ی‌ه ئه‌و‌ه ‌ی بگات‌ه ته‌ممه‌ڵ ‌ی چاو‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ك‌ه به‌چاویلك‌ه چاك ئه‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئاو ‌ی سپ ‌ی یه‌كێك‌ه له‌و هۆكاران‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌چاویلك‌ه چاك نه‌بۆو‌ه واتا ‌ی له‌هه‌موو ته‌مه‌نه‌كاندا چاو كز ئه‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه چاوكزییه‌ك‌ه ئۆرگانیی‌ه یان ئه‌گه‌ر له‌منداڵیدا بێت ئه‌بێت زوو‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی هه‌ی‌ه به‌شه‌به‌ك‌ه ‌ی چاوه‌و‌ه چاره‌سه‌ر بكرێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر‬ ‫ك‌ه ئه‌وس������ا ده‌بێت پشكنین ‌ی تر ‌ی یه‌ك ال ‌ی چاو ‌ی بێت‪ ،‬چونك‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫بۆبكرێت‪ ،‬به‌اڵم له‌هه‌موو ساته‌كاندا به‌ره‌و كوێربوون ‌ی ئه‌ب������ات‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ه������ه‌ردووال ‌ی بێ������ت ئه‌ویش ئه‌بێت‬ ‫ئه‌بێت پشكنین ‌ی بۆبكرێت‪.‬‬ ‫چاره‌س������ه‌ر بكرێت‪ ،‬به‌اڵم باشترین‬ ‫هێمن‪ :‬ئ������ه‌م حاڵه‌ت������‌ه له‌ته‌مه‌نێكه‌و‌ه چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه ده‌بێت له‌منداڵیدا‬ ‫چاره‌سه‌ر بكرێت‪ ،‬بێگومان له‌ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫بۆته‌مه‌نێك ‌ی تر جیاواز ‌ی هه‌یه‌؟‬ ‫د‪.‬سارا‪ :‬به‌ڵ ‌ی جیاواز ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬منداڵ گه‌وره‌شدا ئاو ‌ی سپ ‌ی هه‌یه‌‪.‬‬

‫جگه‌ر ‌ه‌و مادده‌ی بێهۆشكه‌ر‬ ‫ی نه‌خۆشی ده‌روونین‬ ‫هۆكار ‌‬

‫ئه‌و الوان‌ه ‌ی جگه‌ر‌ه ده‌كێش������ن‌و مادد‌ه بێهۆشكه‌ره‌كان به‌كارده‌هێنن‌و‬ ‫ڕه‌فتار ‌ی پڕمه‌ترس������ ‌ی ده‌نوێنن‪ ،‬زۆربه‌یان ده‌بن‌ه مای‌ه ‌ی تێكدان ‌ی بار ‌ی‬ ‫خێزان ئه‌مه‌ش هۆكارێك ‌ی گرنگ‌ه بۆئه‌و‌ه ‌ی له‌س������ه‌رده‌م ‌ی پیرییدا زیاتر‬ ‫دووچار ‌ی كێش‌ه ده‌روونییه‌كان ببنه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی لێكۆڵینه‌و‌ه ‌ی پزیشكان ‌ی زانكۆ ‌ی ماساچوست‪ ،‬هه‌موو ئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی‬ ‫به‌ر له‌ته‌مه‌ن ‌ی ‪15‬ساڵ ‌ی دووچار ‌ی تێكچوون ‌ی بار ‌ی خێزان ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ‌ی‬ ‫توشبوونیان به‌نه‌خۆشیی‌ه ده‌روونییه‌كان له‌رێژه‌یه‌ك ‌ی به‌رزدایه‌‪.‬‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی تریش له‌زانكۆ ‌ی مینه‌س������وتا جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ك������‌ه به‌ڕێژ‌ه ‌ی ‪‌ %90‬ی پیاوان‌و ‪‌ %60‬ی ژنان ك‌ه پێش ته‌مه‌ن ‌ی ‪15‬س������اڵ ‌ی‬ ‫به‌نائاس������وده‌ی ‌ی ژیاون‪ ،‬به‌ڕێژه‌یه‌ك له‌ژیان ‌ی گه‌نجی‌‌و پیریدا كاریگه‌ری ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی هه‌بووه‌‌و له‌ئه‌نجام ‌ی ئه‌م لێكۆڵینه‌وانه‌شه‌و‌ه گه‌یشتوونه‌ت‌ه ئه‌و راستیی‌ه ‌ی‬ ‫ك‌ه ته‌مه‌ن ‌ی منداڵی‌‪ ،‬سه‌ره‌تا ‌ی دروستبوون ‌ی كه‌سێت ‌ی مرۆڤه‌‪.‬‬

‫هێمن‪ :‬به‌كارهێنان ‌ی ده‌رمان ‌ی خراپ‬ ‫یان نه‌خۆش ‌ی كاریگه‌ر ‌ی بۆكز ‌ی چاو‬ ‫ئه‌بێت؟‬ ‫د‪.‬س������ارا‪ :‬به‌ڵێ‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر چاو شتێك ‌ی‬ ‫به‌ربكه‌وێت‪ ،‬ی������ان حه‌بێك ‌ی خراپ‬ ‫بخۆیت‪ ،‬ده‌رمان‌و ده‌رز ‌ی خراپ‪ ،‬ك‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵێك چاره‌سه‌ر ‌ی پزیشك ‌ی خراپ‬ ‫هه‌ی‌ه ئاو ‌ی س������پ ‌ی بۆدروست ئه‌كات‪،‬‬ ‫یان په‌یوه‌ند ‌ی به‌چه‌ند نه‌خۆشییه‌كه‌و‌ه‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه ل‌ه له‌ش ‌ی مرۆڤدا هه‌یه‌‪ ،‬وه‌كو‬ ‫حه‌ساس������یه‌ت ‌ی پێس������ت یان ئه‌وان‌ه ‌ی‬ ‫نه‌خۆش������ ‌ی ش������ه‌كره‌یان هه‌ی‌ه زووتر‬ ‫تووشی ئاو ‌ی سپ ‌ی ئه‌بن‪ ،‬ك‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫هۆكارێك‌ه بۆ چاوكزی‌‪ ،‬جار ‌ی واهه‌ی‌ه‬ ‫ئاو‌ه س������پییه‌ك‌ه ڕائه‌گیرێ������ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌كاتێكدا هه‌رده‌بێت نه‌شته‌رگه‌ر ‌ی بۆ‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫هێم������ن‪ :‬خێل������ ‌ی چاو ئه‌گ������ه‌ر زوو‬ ‫چاره‌س������ه‌ر نه‌كرا‪ ،‬پاشان ئه‌توانرێت‬ ‫چاره‌سه‌ر بكرێت؟‬ ‫د‪.‬سارا‪ :‬له‌هه‌ركاتێكدا هه‌ست به‌خێل ‌ی‬ ‫منداڵ ك������را ئه‌بێت زۆر زوو ببرێت‌ه‬ ‫ال ‌ی دكتۆرو پش������كنین ‌ی بۆبكرێت‬ ‫تاوه‌كو پل‌ه ‌ی خێلییه‌ك‌ه ‌ی بزانین‌و پاش‬ ‫پشكنین ئه‌گه‌ر به‌چاویلك‌ه چاك بوو‪،‬‬ ‫چاویلك‌ه ‌ی بۆدائه‌نێین‪ ،‬ئه‌گه‌ر دایك‌و‬ ‫باوك به‌ته‌واو ‌ی ئاگایان له‌منداڵه‌كه‌یان‬ ‫بێت‌و یارمه‌تیان ب������ده‌ن‪ ،‬به‌چاویلك‌ه‬ ‫خیل ‌ی منداڵه‌كه‌ی������ان چاك ئه‌بێت‪،‬‬ ‫ش������ه‌ش مانگ جارێك پش������كنین ‌ی‬ ‫بۆبكرێت هه‌تاكو ڕێ������ك ئه‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ب������اش نه‌بوو ئه‌وس������ا ئه‌بێت‬ ‫به‌نه‌شته‌رگه‌ر ‌ی چاره‌سه‌ر بكرێت‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌توانین چاو‌ه ساغه‌ك‌ه ‌ی بگرین ته‌نها‬

‫ئه‌و ه ‌هشت خۆراك ‌ه‬ ‫چین ك ‌ه توانای سێكسیت‬ ‫ب ‌ههێز ده‌كات؟‬

‫ی‬ ‫ی پیاوان‌و ژنان‪ ،‬پرۆسه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی له‌هه‌ردوو ره‌گه‌ز ‌‬ ‫ی سێكس������ ‌‬ ‫حه‌ز ‌‬ ‫ی له‌س������ه‌ر زیادبوون یاخود‬ ‫ئاڵ������ۆزه‌و چه‌ندین هۆكار كاریگه‌ری ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌م‌هن‌و توانا ‌‬ ‫ی داده‌نێن‪ .‬پزیش������كانیش ده‌ڵێن وێڕا ‌‬ ‫كه‌مبوون ‌‬ ‫جه‌سته‌‪ ،‬كۆمه‌ڵێك خۆراك‌و میوه‌و سه‌وزه‌ش ئه‌و حه‌ز‌ه سروشتیی‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی دامه‌زراو‌ه ‌‬ ‫به‌رز ده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬له‌وباره‌و‌ه د‪.‬جۆن مایه‌رز س������ه‌رۆك ‌‬ ‫ی س������ێكس له‌ئه‌مریكا رایگه‌یاند‪ :‬كۆمه‌ڵێك خۆراك‌و‬ ‫په‌ره‌پێدان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راسته‌وخۆیان له‌سه‌ر به‌رزكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫میوه‌و سه‌وز‌ه هه‌ن كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی ل‌ه پیاوان‌و ژناندا هه‌یه‌‌و ئه‌و خۆراكانه‌ش بریتین‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫حه‌ز ‌‬ ‫له‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی ناخۆش ‌‬ ‫ی سێكس‪ ،‬بۆن ‌‬ ‫ی هۆرمۆن ‌‬ ‫ی زیادكردن ‌‬ ‫‪ .1‬سێو‪ :‬ده‌بێت‌ه هۆ ‌‬ ‫ی كۆلیستڕۆڵ نزم ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌میش له‌ناوده‌بات‌و ئاست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل‌هزیادكردن ‌‬ ‫ی راس������ته‌وخۆ ‌‬ ‫‪ .2‬ته‌رخوون‪ :‬ئه‌م گیا به‌چێژ‌ه ڕۆڵ ‌‬ ‫ی سێكسیدا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هۆرمۆن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سێكس������ ‌‬ ‫ی حه‌ز ‌‬ ‫ی تایبه‌ت به‌ب‌ههێزكردن ‌‬ ‫‪ .3‬م������ۆز‪ :‬ئه‌نزیمێك ‌‬ ‫له‌پیاواندا تێدایه‌‪.‬‬ ‫ی به‌رپرس‬ ‫ی هۆرمۆن ‌‬ ‫ی باڵوبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫‪ .4‬كه‌ره‌وز‪ :‬ئه‌م گیای‌ه ده‌بێته‌هۆ ‌‬ ‫ی راد‌هكێشێت‪.‬‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی پیاوان ك‌ه ژنان به‌ره‌و ال ‌‬ ‫ی جه‌ست‌ه ‌‬ ‫له‌بۆن ‌‬ ‫ی چه‌ند ڤیتامین‌و مادده‌یه‌كه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی بوون ‌‬ ‫‪ .5‬هه‌نجیر‪ :‬ئه‌م میوه‌ی‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ی سێكیست ئاگر ده‌دات!‬ ‫حه‌ز ‌‬ ‫ی ده‌ماره‌كان‬ ‫ی وااڵكردن ‌‬ ‫‪ .6‬س������یر‪ :‬ئه‌م به‌رهه‌م‌ه گیایی‌ه ده‌بێته‌هۆ ‌‬ ‫ی زیاتر‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫ی خوێن هاتوچۆ بكات‪ ،‬ئه‌مه‌ش حه‌ز ‌‬ ‫تا به‌ئاسان ‌‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ پیاوان تێدایه‌و توانا ‌‬ ‫ی زۆر له‌تستسترۆن ‌‬ ‫‪ .7‬سه‌ده‌ف‪ :‬بڕێك ‌‬ ‫سێكس به‌رز ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی به‌رز ده‌كاته‌وه‌و ده‌بێت‌ه‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫‪ .8‬هه‌نار‪ :‬ئه‌م میوه‌ی‌ه توانس������ت ‌‬ ‫ی پیاوان‌و ژنان‪.‬‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫ی كۆئه‌ندام ‌‬ ‫ی هه‌سته‌وه‌رتربوون ‌‬ ‫هۆ ‌‬

‫چاو‌ه خێله‌ك‌ه ‌ی بكاته‌وه‌‪ ،‬تاكو بكه‌وێت‌ه‬ ‫جووڵه‌‪ ،‬چونك‌ه خێل ‌ی له‌وه‌و‌ه دروست‬ ‫ئه‌بێت ك‌ه ماسولكه‌كان ‌ی چاو الوازه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم گرن������گ ئه‌وه‌ی‌ه له‌پێش ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫شه‌ش سااڵندا چاره‌سه‌ر بكرێت‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌گه‌ر منداڵێك خێل ‌ی چاوێك ‌ی زۆر‬ ‫بێت‪ ،‬ئه‌وا ئه‌بێت زوو نه‌شته‌رگه‌ر ‌ی‬ ‫بۆبكرێ������ت‪ ،‬ئه‌گین������ا به‌چاویلكه‌ش‬ ‫چاك نابێته‌وه‌‪ ،‬له‌ته‌مه‌ن ‌ی گه‌وره‌ییشدا‬ ‫ده‌ره‌ج‌ه ‌ی چاوه‌ك‌ه ‌ی چاك نابێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم ته‌نه������ا ڕێككردنه‌وه‌ك������‌ه ‌ی‬ ‫بۆجوانكار ‌ی بۆ ‌ی ئه‌كرێت‪.‬‬ ‫هێمن‪ :‬عه‌ده‌س‌ه ‌ی چاو ئه‌گه‌ر به‌خراپ ‌ی‬ ‫به‌كار بێت یان به‌ب ‌ێ ڕێنمای ‌ی دكتۆر‪،‬‬ ‫چ كاریگه‌رییه‌ك ‌ی ئه‌بێت؟‬ ‫د‪.‬س������ارا‪ :‬هه‌ند ‌ێ له‌عه‌ده‌س������‌ه وه‌كو‬ ‫چاویلك‌ه بۆچاره‌سه‌ر به‌كاردێت‌و چاو‬ ‫وش������ك ئه‌كاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌بێت زۆر‬ ‫وریا بیت له‌به‌كارهێنانی‌‪ ،‬ئه‌بێت زۆر‬ ‫خاوێن ڕابگیرێت‪ ،‬ئه‌و شله‌ی‌ه ‌ی لێ ‌ی‬ ‫ڕائه‌گیرێت ئه‌بێت خاوێن بێت‪ ،‬ئه‌بێت‬ ‫ده‌س������تت پاك بێت ك‌ه عه‌ده‌سه‌كان‬ ‫ئه‌كه‌یته‌وه‌‪ ،‬ه������اوكات له‌تۆزو غوبار‬ ‫بپارێزرێ������ت‪ ،‬نابێت هیچ ش������تێك‬ ‫بچێت‌ه نێوان عه‌ده‌سه‌و قه‌ره‌نییه‌كه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌و‌ه ‌ی بۆجوانكار ‌ی به‌كار ‌ی‬ ‫ده‌هێنێت ئه‌بێ������ت زۆر ئاگاداربێت‬ ‫له‌به‌كارهێنانی‌‪.‬‬ ‫هێمن‪ :‬ڕێژ‌ه ‌ی كز ‌ی چاو له‌ئیس������تادا‬ ‫زۆره‌؟‬ ‫د‪.‬س������ارا‪ :‬به‌ڵێ‌‪ ،‬له‌ئیستادا كز ‌ی چاو‬ ‫له‌هه‌موو ته‌مه‌نه‌كاندا زۆره‌و هۆكاریش ‌ی‬ ‫زۆره‌‪ ،‬ئیتر بۆماو‌ه بێت‪ ،‬یان به‌هۆ ‌ی‬

‫نه‌خۆشییه‌كه‌و‌ه بێت‪ ،‬بۆنمون‌ه كه‌سێك‬ ‫په‌ستان ‌ی خوێن ‌ی هه‌بێت یان شه‌كر‌ه ‌ی‬ ‫هه‌بێ������ت‪ ،‬ش������ه‌به‌ك‌ه ‌ی چاویان تێك‬ ‫ئه‌چێت‪ ،‬هه‌موو نه‌خۆش������یه‌ك ‌ی چاو‪،‬‬ ‫چاوكز ئه‌كات‪ ،‬یان نه‌خۆش������ی تر‬ ‫وه‌ك ڕۆماتیزم‌ه یان نه‌خۆش ‌ی پێست‪،‬‬ ‫كاریگه‌ر ‌ی بۆكز ‌ی چاو ئه‌بێت‪.‬‬ ‫هێمن‪ :‬چۆن خۆمان له‌نه‌خۆشییه‌كان‌و‬ ‫كزبین ‌ی چاو بپارێزین؟‬ ‫د‪.‬سارا‪ :‬خواردن ‌ی باش‌و ڤیتامینه‌كان‬ ‫كاریگ������ه‌ر ‌ی ئه‌بێت بۆخۆپاراس������تن‬ ‫له‌كز ‌ی چاو‪ ،‬به‌تایبه‌ت ڤیتامین ‪‌A,C‬و‬ ‫زۆرب‌ه ‌ی ڤیتامینه‌كان‪ ،‬خوێندنه‌وه‌ش‬ ‫له‌شوێن ‌ی ڕووناكیدا نه‌ك شوێنێك‬ ‫ڕووناك ‌ی كه‌م بێت‪ ،‬زیاد كارنه‌كردن‬ ‫له‌سه‌ر كۆمپیوته‌رو ئه‌نته‌رنێت‪ ،‬منداڵ ‌ی‬ ‫وا هاتۆت‌ه الم ئه‌ڵێن ل‌ه ‪ 10‬س������ه‌عات‬ ‫زیاتر له‌سه‌ر كۆمپیوته‌ر دائه‌نیشێت‪،‬‬ ‫یار ‌ی پلیسته‌یشن‪ ،‬ئه‌مان‌ه ورد‌ه ورد‌ه‬ ‫چاو كز ئه‌كه‌ن‪ ،‬كه‌س������ ‌ی گه‌ور‌ه ك‌ه‬ ‫هه‌ست به‌كز ‌ی چاویان ئه‌كه‌ن‪ ،‬زوو‬ ‫دێن‌ه ال ‌ی دكتۆر‪ ،‬وه‌ك ش������ۆفێر ك‌ه‬ ‫له‌كات ‌ی ئۆتۆمبێل لێخوڕیندا هه‌ست‬ ‫به‌كز ‌ی چاو ‌ی ئه‌كات‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌یه‌وێت‬ ‫زوو چاره‌س��‌ر ‌ی بكات‪ ،‬به‌اڵم منداڵ‬ ‫نازانێت یان هه‌ست ‌ی پێناكات‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫ئێم‌ه لیژن‌ه ‌ی ته‌ندروستیمان هه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫سااڵن‌ه ئه‌چن‌ه باخچه‌و قوتابخانه‌كان‬ ‫بۆپشكنین ‌ی چاو ‌ی منداڵه‌كان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كه‌س������ ‌ی وا هه‌ی‌ه خۆ ‌ی كه‌مته‌رخه‌م‌ه‬ ‫یان ئه‌ڵێت پێم عه‌یب‌ه چاویلك‌ه له‌چاو‬ ‫بكه‌م یان ڕانه‌هاتووم‪ ،‬بۆی‌ه خۆپاراستن‬ ‫له‌س������ه‌ره‌تاو‌ه گرنگ������‌ه ن������ه‌ك دواتر‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌ی گران بێت‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌‬ ‫فاست فود هۆكار ‌‬ ‫ی گه‌ده‌ی ‌ه‬ ‫شێرپه‌نج ‌ه ‌‬

‫سااڵن‌ه ژماره‌یه‌ك ‌ی زۆر ‌ی هاوواڵتیان له‌سه‌رتاسه‌ر ‌ی جیهاندا دووچار ‌ی‬ ‫شێرپه‌نج‌ه ‌ی گه‌د‌ه ده‌بن‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ش ‌ی زۆر خواردن ‌ی فاست فود یاخود‬ ‫خواردن‌ه ئاماده‌كراوه‌كانه‌‪.‬‬ ‫رێكخراو ‌ی رادیۆتراپی‌‌و ئه‌نكۆلۆژ ‌ی سه‌ر به‌زانكۆ ‌ی شیكاگۆ رایگه‌یاند‬ ‫ك‌ه به‌هۆ ‌ی زۆر ‌ی ژمار‌ه ‌ی ئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی به‌هۆ ‌ی سه‌رقاڵبوونیان به‌كاره‌و‌ه‬ ‫ناتوانن نان بۆخۆیان ئاماد‌ه بك‌هن‌و ناچارن په‌نا بۆخواردن ‌ی خوارده‌مه‌نیی‌ه‬ ‫ئاماده‌كراوه‌كان (فاس������ت فود) ببه‌ن دوچار ‌ی شێرپه‌نج‌ه ‌ی گه‌د‌ه ده‌بن‪،‬‬ ‫چونك‌ه زۆر خواردن ‌ی فاست فودیش‪ ،‬سه‌رچاو‌ه ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی توشبوون ‌ی‬ ‫گه‌ده‌ی‌ه به‌نه‌خۆش ‌ی جۆراوجۆر‪.‬‬ ‫ئه‌م رێكخ������راو‌ه هۆكاره‌ك‌ه ‌ی بۆ ئ������ه‌و‌ه گه‌ڕانده‌و‌ه ك������‌ه به‌كارهێنان ‌ی‬ ‫داووده‌رمان‌و مادد‌ه ‌ی كیمیای ‌ی هه‌مه‌جۆر له‌ئاماده‌كردن ‌ی فاس������ت فود‪،‬‬ ‫زیان ‌ی زۆر به‌ناوپۆش ‌ی گه‌ده‌و كارلێك ‌ی كیمیای ‌ی له‌كات ‌ی هه‌رسكردن ‌ی‬ ‫خواردندا تێك ده‌دات‌و سه‌ره‌نجام ده‌بێته‌هۆ ‌ی توشبوون به‌شێرپه‌نج‌ه ‌ی‬ ‫گه‌ده‌‌و له‌ئامۆژگارییه‌كیش������دا ده‌ڵێت‪ :‬هه‌رچه‌ند‌ه زۆرین‌ه ‌ی ئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی‬ ‫له‌سپێد‌ه ‌ی به‌یانییه‌و‌ه سه‌رقاڵ ‌ی كاركردنن‪ ،‬ناتوانن له‌ماڵه‌و‌ه نان بخۆن‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌كرێ به‌ش������ێو‌ه ‌ی گروپ خواردن ئاماد‌ه بكه‌ن تا له‌فاست فود‬ ‫دوور بكه‌ونه‌وه‌‪.‬‬


‫‪14‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41‌:‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ی‬ ‫ی د‌هم‌وچاو یاخود ماڵ������‌ه رووبه‌روو ‌‬ ‫ی په‌ڵ‌ه ‌‬ ‫نه‌خۆش������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كچان بۆته‌وه‌‪ ،‬به‌جۆرێ������ك ك‌ه جوان ‌‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫ژماره‌یه‌ك������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دڵه‌ڕاوكێ‌و خه‌مۆكیش ‌‬ ‫ی شێواندوون‌و دووچار ‌‬ ‫رووخسار ‌‬ ‫كردوونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی پێست‬ ‫ی بۆ نه‌خۆشییه‌كان ‌‬ ‫ی ئیتاڵ ‌‬ ‫ی پسپۆڕ ‌‬ ‫د‪.‬سانسۆ ماكرۆز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی د‌هم‌و چاو بریتیی‌ه له‌دروستبوون ‌‬ ‫رایگه‌یاند ك‌ه ماڵ‌ه یان په‌ڵ‌ه ‌‬ ‫ی د‌هم‌و چاو له‌ئافره‌تدا‪،‬‬ ‫ی كاڵ یان تێر له‌سه‌ر ڕوو ‌‬ ‫ی قاوه‌ی ‌‬ ‫په‌ڵه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ‪50 -15‬ساڵیدا ك‌ه كارده‌كات‌ه سه‌ر‬ ‫ی له‌نێوان ته‌مه‌ن ‌‬ ‫به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ی تێكده‌دات‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫ی ئافر‌هت‌و بار ‌‬ ‫جوان ‌‬ ‫ی د‌هم‌وچاو یاخود له‌سه‌ر ڕووم‌هت‌و لووت‌و شه‌ویلگه‌دا‬ ‫له‌ناوه‌ڕاست ‌‬ ‫ی بریتین‬ ‫باڵوده‌بێته‌و‌ه ك‌ه گرنگترین هۆكاره‌كانی توشبوونیش ‌‬ ‫ی دژه‌س������كپڕی‌‪،‬‬ ‫ی ده‌رمان ‌‬ ‫ی منداڵ‪ ،‬به‌كارهێنان ‌‬ ‫له‌‪ :‬له‌بارچوون ‌‬ ‫ی هه‌رزه‌كاری‪ ،‬ناڕێكی‌‌و كورتی‬ ‫ی هۆڕمۆن له‌قۆناغ ‌‬ ‫تێكچوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هێلكه‌دان‪ ،‬به‌دخۆراكی‌‪ ،‬سكچوون ‌‬ ‫ی مانگانه‌‪ ،‬نه‌خۆش ‌‬ ‫سووڕ ‌‬ ‫ی قۆڵۆن‪.‬‬ ‫درێژخای‌هن‌و هه‌وكردن ‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌خۆپاراستنیش له‌م نه‌خۆشییه‌‪ ،‬ناوبراو ئاماژ‌ه بۆ‬ ‫ی د‌هم‌و چاو‪ ،‬پێویست‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه بۆ خۆپاراس������تن له‌ماڵ‌ه ‌‬ ‫ی به‌تین‌و گه‌رمی‌‪،‬‬ ‫ی خۆرو ئاگر ‌‬ ‫كچان دوور بكه‌ونه‌و‌ه له‌تیشك ‌‬ ‫ی زبر‬ ‫ی لفكه‌و شت ‌‬ ‫ی چێشت‪ ،‬به‌كارنه‌هێنان ‌‬ ‫ی هه‌ڵم ‌‬ ‫به‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ی میوه‌و سه‌وزه‌و وه‌رزش‬ ‫بۆ د‌هم‌وچاو شتن‪ ،‬هه‌روه‌ها خواردن ‌‬ ‫ی په‌ڵه‌‪.‬‬ ‫ده‌یانپارێزێت له‌دروستبوون ‌‬

‫ی د ‌هم‌و چاو‬ ‫په‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫هه‌ڕه‌ش ‌ه له‌جوانی‬ ‫كچان ده‌كات‬

‫ی سێكس ‌‬ ‫هۆكاره‌كانی سارد ‌‬ ‫ی ژنان‌و پیاوان موزیك له‌خێزاندا دژ به‌قه‌ڵه‌ویی ‌ه‬

‫هۆرمۆن ‌ی سێكس������ ‌ی تستۆس������ترۆن ڕۆڵێك ‌ی فراوان ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫حه‌ز ‌ی سێكس������ ‌ی له‌هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز ‌ی ژن‌و پیاودا ده‌گێڕێت‪،‬‬ ‫كه‌مبوونه‌و‌ه ‌ی ئه‌م هۆرمۆنه‌ش ژن‌و پیاو دووچار ‌ی س������ارد ‌ی‬ ‫سێكس ‌ی ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫گروپ ‌ی پزیشكان ‌ی زانكۆ ‌ی ئۆهایۆ رایانگه‌یاند ك‌ه گرنگترین‬ ‫هۆكار‌ه جه‌سته‌ییه‌كان ‌ی كه‌مبوونه‌و‌ه ‌ی حه‌ز ‌ی سێكس ‌ی له‌پیاواندا‬ ‫بریتین له‌خوگرتن به‌كهول‌و مادد‌ه سڕكه‌ره‌كان‪ ،‬كه‌م خوێنی‌‪،‬‬ ‫قه‌ڵه‌وی‌‪ ،‬خواردن ‌ی هه‌ند ‌ێ داووده‌رمان به‌تایبه‌ت ‌ی داووده‌رمان ‌ی‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی پرۆستات‪ ،‬كه‌مبوونه‌و‌ه ‌ی هۆڕمۆن ‌ی سێكس ‌ی‬

‫تستۆس������ترۆن‪ ،‬نه‌خۆش������یی‌ه درمه‌كان‌و هه‌میشه‌ییه‌كان وه‌ك‬ ‫شه‌كره‌و په‌ستان ‌ی خوێن‪ .‬سه‌باره‌ت به‌هۆكار‌ه ده‌روونییه‌كانیش‬ ‫ك‌ه ده‌بنه‌هۆ ‌ی سارد ‌ی سێكسی‌‪ ،‬ئه‌م گروپ‌ه ده‌ڵێن‪ :‬ئه‌و هۆكار‌ه‬ ‫ده‌روونییان‌ه ‌ی سارد ‌ی سێكس������ ‌ی له‌پیاوان‌و ژناندا دروست‬ ‫ده‌كه‌ن بریتین له‌خه‌مۆك������ی‌‪ ،‬دڵه‌ڕاوكێ‪ ،‬ماندووبوون‌و كار ‌ی‬ ‫زۆر‪ ،‬ئینتیما ‌ی هۆمۆسێكسواڵی‌‌و ترس له‌نه‌گه‌یشتن به‌ئۆرگازم‪.‬‬ ‫هه‌ر هه‌وڵێكیش بۆخۆدوورخس������تنه‌وه‌و چاره‌سه‌ركردن ‌ی ئه‌م‬ ‫هۆكار‌ه جه‌س������ته‌یی‌‌و ده‌روونیانه‌‪ ،‬به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی راسته‌وخۆ‬ ‫كاریگه‌ری له‌سه‌ر زیادبوون ‌ی توانا ‌ی سێكس ‌ی هه‌یه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی سكپڕ پێویستیان به‌به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫ژنان ‌‬ ‫خۆپاراستن هه‌ی ‌ه‬

‫ی خۆیان‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ی ژنان بۆپاراس������تن ‌‬ ‫هه‌وڵدان ‌‬ ‫ی گونجاو‬ ‫ی به‌به‌رنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی سكپڕیدا‪ ،‬پێویست ‌‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬گرنگترینیشیان بایه‌خ به‌خۆدان‌ه له‌هه‌موو‬ ‫ڕوویه‌كه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی سكپڕ له‌ئه‌ڵمانیا‬ ‫س������ه‌نته‌ر ‌ی ئامۆژگار ‌ی ژنان ‌‬ ‫ی‬ ‫رایگه‌یاند ك‌ه هه‌ندێك ئامۆژگار ‌ی بۆخۆپاراستن ‌‬ ‫ی سكپڕ زۆر پێویسته‌‌و گرنگترینیان ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫ژنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سكپڕیدا ناب ‌ێ هیچ جۆر‌ه ده‌رمانێك ‌‬ ‫له‌رۆژان ‌‬ ‫ی پزیشك‬ ‫ی دایك به‌ب ‌ێ ڕێنمای ‌‬ ‫ئازار یان ده‌رمان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سكپڕ پشوودان ‌‬ ‫به‌كاربهێنرێت‪ ،‬پێویست‌ه ژنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌واو بۆ دووركه‌وتنه‌و‌ه له‌ماندووێتی‌‌و نه‌خۆش ‌‬ ‫بده‌ن‪ .‬خۆبه‌دوورگرتن له‌جگه‌ره‌كێش������ان‌و‬ ‫ی كۆرپه‌ل‌ه‬ ‫مادد‌ه كهولییه‌كانیش‪ ،‬ته‌ندروست ‌‬ ‫ده‌پارێزن‪.‬‬ ‫ئه‌م سه‌نته‌ر‌ه سه‌باره‌ت به‌به‌رنام‌ه ‌ی خۆراك‬ ‫ی ش������یرپێداندا ئاشكرایكرد ك‌ه‬ ‫له‌رۆژان ‌‬ ‫شیر ‌ی دایك باشترین خۆراكه‌‪ ،‬به‌ته‌واو ‌ی‬ ‫ی پێویست ده‌به‌خشێت به‌منداڵ‌‌و‬ ‫ڤیتامین ‌‬ ‫ی كه‌مه‌و‌ه چه‌ند مانگێك دوا ‌ی‬ ‫به‌الیه‌ن ‌‬ ‫له‌دایكبوون زۆر پێویس������ته‌‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ی زۆر شه‌كر ‌ی‬ ‫شیر ‌ی دایك بڕێك ‌‬ ‫الكتۆز ده‌به‌خش������ ‌ێ به‌من������دا‌ڵ ك‌ه‬ ‫سوود ‌ی زۆر ‌ی لێده‌بینێت‪.‬‬ ‫ی ش������یر ‌ی‬ ‫هه‌روه‌ه������ا بڕ ‌ی پرۆتین ‌‬ ‫دای������ك زۆرتر‌ه له‌ش������یره‌كانی ترو‬ ‫ی بۆمندا‌ڵ خێراتر‌ه‬ ‫هه‌زمكردنیش������ ‌‬ ‫له‌شیره‌كانی تر‪ ،‬چونك‌ه چه‌ور ‌ی شیر ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی هه‌رسكردن ‌‬ ‫دایك به‌ئاسان ‌‬ ‫له‌الی������ه‌ن منداڵ������ه‌وه‌و بۆگه‌وره‌ب������وون‌و‬ ‫ی بڕ ‌ی‬ ‫ی زۆر پێویسته‌‪ .‬پێدان ‌‬ ‫پارێزگاریش ‌‬ ‫شیر به‌شێو‌ه ‌ی رۆژان‌ه (هه‌موو ‌ی چوار‬ ‫ی‬ ‫تا ش������ه‌ش فنجان) پێداویستییه‌كان ‌‬ ‫من������دا‌ڵ دابین ده‌كات‌و پێویس������ت‌ه‬ ‫ی ش������یرده‌ر دووهێند‌ه ‌ی‬ ‫ئافره‌ت ‌‬ ‫ی سه‌وزه‌و میو‌ه‬ ‫ش������ێو‌ه ‌ی ئاسای ‌‬ ‫بخۆن‪.‬‬

‫پزیشك‌ه به‌ناوبانگه‌كان ‌ی دامه‌زراو‌ه ‌ی ماساچوست له‌نوێترین لێكۆڵینه‌وه‌یاندا گه‌یشتن‌ه ئه‌و ئه‌نجام‌ه ‌ی ك‌ه موزیك دژ ب‌ه‬ ‫قه‌ڵه‌وبوون ‌ی سه‌رجه‌م تاكه‌كان ‌ی خێزانه‌‌و كاریگه‌رییه‌ك ‌ی باشیش ‌ی بۆ كه‌مكردنه‌و‌ه ‌ی قه‌ڵه‌و ‌ی له‌مرۆڤدا هه‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫پزیشكان ‌ی ئه‌م دامه‌زراوه‌ی‌ه ڕایانگه‌یاند ك‌ه گوێگرتن له‌موزیك له‌كات ‌ی وه‌رزش‌و پیاده‌ڕۆیدا‪ ،‬ده‌توان ‌ێ به‌یه‌كجاره‌ك ‌ی‬ ‫جه‌نگ ‌ی جیهان دژ به‌قه‌ڵه‌و ‌ی سه‌ربخات‪.‬‬ ‫ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ه ك‌ه له‌سه‌ر پێنج هه‌زار خێزان ‌ی ئه‌مریك ‌ی ئه‌نجام دراوه‌‪ ،‬ده‌ركه‌وتوو‌ه ك‌ه ئه‌و خێزانان‌ه ‌ی به‌كۆمه‌ڵ گو ‌ێ ل‌ه‬ ‫موزیك ده‌گرن‪ ،‬ڕێژ‌ه ‌ی توشبوونیان به‌قه‌ڵه‌و ‌ی به‌ڕێژ‌ه ‌ی ‪ %73‬له‌و خێزانان‌ه كه‌متر‌ه ك‌ه گو ‌ێ له‌موزیك ناگرن‌و به‌ده‌ست‬ ‫قه‌ڵه‌وییه‌و‌ه ده‌ناڵێنن‪ .‬له‌ئێستادا نه‌خۆش ‌ی قه‌ڵه‌و ‌ی بۆت‌ه دیارده‌یه‌ك ‌ی باو له‌هه‌موو واڵتان ‌ی جیهاندا‪.‬‬

‫ی شه‌وان یاده‌وه‌ریت‬ ‫ی ئاسود ‌ه ‌‬ ‫خه‌وێك ‌‬ ‫به‌هێزتر ده‌كات‬

‫پسپۆڕان جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه ك‌ه ئه‌گه‌ر شه‌وان‌ه خه‌وێك ‌ی ئاسوده‌و دوور له‌دڵه‌ڕاوكێ‌و جه‌نجاڵیت هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا توانا ‌ی‬ ‫یاده‌وه‌ریت به‌هێز ده‌كات‌و كاریگه‌ریش ‌ی له‌سه‌ر ته‌ندروست ‌ی ئاینده‌ت ده‌بێت‪ .‬سارا مه‌دنیك پسپۆڕ له‌زانكۆ ‌ی كالیفۆرنیا‬ ‫له‌گه‌ڵ گروپێك ‌ی پزیشكیدا‪ ،‬دوا ‌ی ئه‌نجامدان ‌ی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك ‌ی مه‌یدانی گه‌یشتن‌ه ئه‌و ئه‌نجام‌ه ‌ی ك‌ه هه‌ر كه‌سێك شه‌وان‌ه‬ ‫له‌كاتێك ‌ی دیاریكراودا بخه‌وێت‌و خه‌وێك ‌ی ئارام ‌ی هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا توانست ‌ی یاده‌وه‌ری ‌ی بۆفێربوون به‌ڕێژ‌ه ‌ی ‪ %83‬زیاتره‌و‬ ‫له‌خوێندنیشدا سه‌ركه‌وتووتره‌‪ .‬ده‌ربار‌ه ‌ی چۆنییه‌ت ‌ی خه‌وێك ‌ی ئارامیش‪ ،‬ئه‌م پسپۆڕ‌ه ئاشكرایكرد ك‌ه پێویست‌ه دۆش‌هك‌و‬ ‫سه‌رین‌و جێگایه‌ك ‌ی شیاومان بۆخه‌و هه‌بێت‪،‬‬ ‫شوێنه‌كه‌ش������ ‌ی دوور بێت له‌شوێن ‌ی كارو‬ ‫ژاوه‌ژاو ‌ی شه‌قام‌و هه‌وڵ بدرێت ژینگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫خاوێ������ن‌و نزی������ك له‌س������ه‌وزای ‌ی بۆ خه‌و‬ ‫ده‌ستنیش������ان بكرێت‪ ،‬پێویستیش‌ه شوێن ‌ی‬ ‫خه‌وتن له‌ش������وێن ‌ی كاره‌كه‌ته‌و‌ه دوور بێت‪،‬‬ ‫هیچ ده‌نگ‌و ره‌نگێك ‌ی هه‌راسانكه‌ریشت لێ‬ ‫نزیك نه‌بێت‪ .‬كاتێكیش توانیت خه‌وێك ‌ی‬ ‫ئارام ده‌س������ته‌به‌ر بكه‌یت‪ ،‬ئه‌وا یاده‌وه‌ریت‬ ‫به‌هێز ده‌بێت‌و مێش������ك خ������ۆ ‌ی بۆ كارو‬ ‫فه‌رمان ‌ی نوێ ئام������اد‌ه ده‌كات‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆ‬ ‫خوێندكاران‌و ئه‌و كه‌س������ان‌ه ‌ی پیشه‌كه‌یان‬ ‫پێویست ‌ی به‌كار ‌ی فكریی‌ه وه‌ك كۆمپیوته‌رو‬ ‫ئامێر‌ه ته‌كنه‌لۆژییه‌كانی تر‪ ،‬پتر پێویستیان‬ ‫به‌م خه‌و‌ه ئارام‌ه هه‌یه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی جه‌ست ‌ه ‌‬ ‫خۆراكی ده‌ریایی پێداویست ‌‬ ‫مرۆڤ دابین ده‌كه‌ن‬

‫ی مرۆڤ‪ ،‬خۆراك‌ه ده‌ریاییه‌كان باشترین‬ ‫ی جه‌ست‌ه ‌‬ ‫ی پێداویستیی‌ه خۆراكییه‌كان ‌‬ ‫ی زۆرین‌ه ‌‬ ‫بۆدابینكردن ‌‬ ‫ی مرۆڤ له‌هه‌مبه‌ر نه‌خۆشیدا ده‌گێڕن‪.‬‬ ‫ی گرنگیش له‌پاراستن ‌‬ ‫ی ڤیتامینن‌و ڕۆڵ ‌‬ ‫سه‌رچاو‌ه ‌‬ ‫ی له‌ناو‬ ‫ی ئیتاڵیا رایگه‌یاند ك‌ه ئه‌و خۆراكان‌ه ‌‬ ‫ی ناپول ‌‬ ‫ی خۆراك‌ه ده‌ریاییه‌كان له‌شار ‌‬ ‫ی په‌ره‌پێدان ‌‬ ‫س������ه‌نته‌ر ‌‬ ‫ی له‌نێو ده‌ریادا ده‌ڕوێن‪ ،‬ده‌توانن سه‌رجه‌م‬ ‫ی ماسی‌‪ ،‬رۆبیان‌و ئه‌و خۆراك‌ه گیاییان‌ه ‌‬ ‫ده‌ریادا هه‌ن وه‌ك گۆشت ‌‬ ‫ی له‌هه‌ندێ‬ ‫ی ده‌ریای ‌‬ ‫ی خۆراك ‌‬ ‫ئه‌و ڤیتامینان‌ه دابین بكه‌ن ك‌ه بۆ مرۆڤ پێویستن‪ ،‬چونك‌ه نه‌بوون یاخود كه‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جه‌س������ته‌و كۆئه‌ندام ‌‬ ‫ی وه‌ك تێكچوون ‌‬ ‫ی نه‌خۆش������ییه‌كان ‌‬ ‫ی گه‌ور‌ه نین‪ ،‬ڕێژ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌ریا ‌‬ ‫واڵت ك‌ه خاوه‌ن ‌‬ ‫ی یۆدو ڤیتامینه‌كانی تر له‌ناو دانیشتوانه‌كانیاندا‬ ‫ی گه‌رمی‌‌و كه‌م ‌‬ ‫ی پل‌ه ‌‬ ‫ی یاده‌وه‌ری‌‪ ،‬تێكچوون ‌‬ ‫ده‌مار‪ ،‬الواز ‌‬ ‫ی تێدای‌ه ك‌ه بۆ‬ ‫ی تیرۆئید ‌‬ ‫ی زۆر له‌هۆرمۆن ‌‬ ‫ی ناو ده‌ریا‪ ،‬ڕێژه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی به‌رزدایه‌‪ .‬هه‌موو خۆراكێك ‌‬ ‫له‌ئاستێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جه‌سته‌و الوازی ‌‬ ‫ی گه‌ش‌ه ‌‬ ‫ی سست ‌‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌‬ ‫ی تیرۆئیدیش هۆكار ‌‬ ‫ی مرۆڤ پێویس������ته‌‪ ،‬كه‌م ‌‬ ‫ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و كه‌سان‌ه ده‌بێته‌و‌ه ك‌ه خۆراك ‌‬ ‫ی دووچار ‌‬ ‫ی بینین‌و بیس������تن‌ه له‌مرۆڤدا‪ ،‬ئه‌مه‌ش زۆر به‌كه‌م ‌‬ ‫هه‌س������ت ‌‬ ‫ی ده‌خۆن‪.‬‬ ‫ده‌ریای ‌‬


‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41 :‬‬

‫‪17‬‬

‫گەنجێگی وێنەگر‪ :‬خۆشەویستم نەكردووەو باوەڕم پێی نییە‬

‫"ڕاستی لەوێنەدا نەماوە‪ ،‬چونكە هەندێ وێنە هەیە‪ ،‬ئەوەندە دەستكاری دەكرێت كە بەهیچ شێوەیەك لەخاوەنی وێنە ڕاستییەكە ناچێت"‬ ‫گەنجێكی تەمەن ‪ 25‬ساڵ‬ ‫ماوەی ‪13‬ساڵە خەریكی كاری‬ ‫وێنەگرتنەو ئاماژە بەوە دەدات‬ ‫كە چەند ساڵێك پێش ئێستا‬ ‫وێنەی ئاهەنگی بوك‌و زاوایەكی‬ ‫خراپ كردووەو ئەوەش بۆ ئەو‬ ‫بووە بەرووداوێكی ناخۆش‪.‬‬

‫هەكار مەحمود لەسلێمانی‬ ‫ش������ێركۆ عەبدواڵ‪ ،‬تەمەنی ‪25‬ساڵەو لەگەڵ‬ ‫ش������ەش برایدا دوكانێك������ی وێنەگرتنیان‬ ‫داناوە‪ ،‬بەاڵم وەك خۆی باسی لێوە دەكات‬ ‫زیات������ر ئەو كاروب������اری دوكانەكە بەڕێوە‬ ‫دەبات‪ ،‬بۆی������ە جیاوازییەكی زۆر دەبینێت‬ ‫لەگەڵ ‪13‬س������اڵ لەمەوب������ەر كاتێك فێری‬ ‫وێنەگرتن بووە‪" ،‬ئ������ەم كامێرای فیلمەی‬ ‫فێری وێنەگرتن بووم پێی زۆر قورس بوو‪،‬‬ ‫بەاڵم بەپێی كات فێربووم بەبێ ئەوەی هیچ‬ ‫خولێكی وێنەگری ببینم‪ ،‬ئێستاش دەتوانم‬ ‫خولی فێربوونی وێنەگری بكەمەوە"‪.‬‬ ‫نهێنیەك لەكارەكەیدا هەبووە‬ ‫چەند كەس������ێك لەخێزانەكەی لەس������اڵی‬ ‫هەش������تاكانەوە وێنەگرب������وون‪ ،‬ئەم������ەش‬ ‫وایكردووە كە شێركۆو براكانی خولیای‬ ‫وێنەگرتن بب������ن‪" ،‬وێنەگرت������ن الیەنێكی‬ ‫گرنگی هونەرە‪ ،‬پێویس������تە هەركەس������ێك‬ ‫كە كاری وێنەگرتن دەكات ش������ارەزایەكی‬ ‫باش������ی هەبێت‪ ،‬گەر ح������ەزت بۆوێنەگرتن‬ ‫نەبێت ئەوا ناتوانێت ببێتە وێنەگر"‪.‬‬ ‫ناوبراو لەبارەی ش������تنەوەی وێنەوە باسی‬ ‫لەوە كرد كە سەردەمێك لەكاژێر هەشتی‬ ‫بەیانی������ەوە چووەت������ە ژورێك������ی تاریكەوە‬ ‫بۆش������تنەوەی فیلمێك‌و چەند كاژێرێكی‬ ‫پێچووە‪ ،‬بەاڵم "ئێس������تا بەبەرچاوی هەموو‬ ‫كەس������ێكەوەو بەچەند دەقیقەیەك وێنەكان‬

‫دەش������ۆرێنەوە‌و تەنانەت ئەوەندە ئاسان بووە گەورەك������ردن‪ ،‬چونكە وێنەی ناو س������تۆدیۆ‬ ‫ك������ە هەندێ كەس خۆی لەماڵ������ەوە وێنەكانی شیوەیەكی جوانتری هەیە"‪.‬‬ ‫دەش������واتەوە"‪ ،‬هەربۆیە ئەو گەنجە پێیوایە ئەو‬ ‫وێنەی بوك‌و زاوایەك تێك دەدات‬ ‫چێژەی لەكارەكانی ئەو س������ەردەمەی دەیبینێ‬ ‫ئێستا نایبینێ‪ ،‬چونكە نهێنییەك لەئیشەكەیدا ئەو گەنجە جەختی لەوە كردەوە كە هەرگیز‬ ‫ئەو ڕووداوەی بیر ناچێتەوە‪ ،‬كە چەند ساڵێك‬ ‫هەبووە‪.‬‬ ‫ئ������ەو بڕوای وای������ە كە بەهۆی پێش������كەوتنی لەمەوبەر وێنەی ئاهەنگ������ی بوك‌و زاوایەكی‬ ‫تەكنەلۆژیاوە كارەكەیان ئاس������ان بووە‪ ،‬بەاڵم گرتووەو بەهۆی كەم ش������ارەزاییەوە سەرجەم‬ ‫ئەو پێش������كەوتنە هەندێ الیەنی خراپیش������ی وێنەكان������ی ئاهەنگەك������ەو ب������ووك‌و زاواكەی‬ ‫هەیە‪" ،‬زۆرجار ڕاس������تی لەوێن������ەدا نەماوە‪ ،‬تێكداوە‪" ،‬ئەو س������ەردەمە ئامێری پێشكەوتوو‬ ‫چونكە هەندێ وێنە هەیە‪ ،‬ئەوەندە دەستكاری نەب������ووە بۆچاككردنەوەی ڕەس������مەكان‪ ،‬بۆیە‬ ‫دەكرێت كە بەهیچ شێوەیەك لەخاوەنی وێنە هەر بەو شێوە خراپە وێنەكانم دایەوە دەست‬ ‫ڕاس������تییەكە ناچێت یان وێن������ە هەیە تەنها زاواكەو ئەویش وەریگرت"‪.‬‬ ‫دەم‌وچاوی كەسەكەیە‌و لەش‌و تەنانەت قژیشی شێركۆ خێزاندارەو خاوەنی دوو كچەو وەك‬ ‫بەكۆمپیت������ەر دادەنرێن‪ ،‬ك������ە ئەمانە چەندین خۆی باسی لێوە دەكات باوەڕی بەخۆشەویستی‬ ‫كێش������ەی لێكەوتۆتەوە‪ ،‬چونكە هەندێ كەس پێ������ش هاوس������ەری نییە‌و بەخۆشەویس������تیش‬ ‫هاوس������ەرگیری نەكردووە‪" ،‬تائێس������تا لەگەڵ‬ ‫بەمەبەستی خراپ بەكاری دەهێنن"‪.‬‬ ‫هیچ كچێكدا پەیوەندی خۆشەویستم نەبووە"‪.‬‬ ‫ئەو بژیوی ژیانی خێزانەكەی لەس������ەر كاری‬ ‫ئێستا خەڵك كەمتر وێنە دەگرێت‬ ‫شێركۆ ئاماژەی بەوەدا كە سااڵنێكە خەڵكێكی وێنەگرتنەو ئاواتەخوازە لەداهاتوودا كچەكانی‬ ‫كەم لەالی وێنەگر وێنە دەگرێت‪ ،‬هۆكارەكەشی ببێتە فۆتۆگرافەرێكی سەركەوتوو‪ ،‬بەاڵم حەز‬ ‫بۆ ئەوە دەگەڕێنێتەوە كە ئێس������تا هەركەسەو ن������اكات وەك پیش������ە كاری وێنەگرتن بكەن‬ ‫مۆبایلێكی پێش������كەوتوو ی������ان كامێرایەكی لەئێستاشەوە كچە گەورەكەی كە تەمەنی چوار‬ ‫پێیە‌و لەكوێ������دا حەزی لەوێنەگرتن بێت وێنە ساڵە حەزێكی زۆری بۆ وێنەگرتن هەیە‪.‬‬ ‫دەگرێت‪ ،‬بەاڵم س������ااڵنی پێشوو وێنەگرەكان‬ ‫لەباخ‌و شوێنە گشتییەكاندا دەوەستان وێنەیان‬ ‫دەگرت‌و سودێكی زۆریشی هەبوو بۆیان‪.‬‬ ‫ئەو گەنجە باس������ی لەوە كرد كە ئێستا زۆر‬ ‫هه‌رگیز ئه‌و رووداوه‌م‬ ‫كەس وێنەكانیان ناش������ۆنەوەو راس������تەوخۆ‬ ‫لەكۆمپیوتەرەكانی������ان دایدەنێ������ن‪ ،‬ئ������ەوەش‬ ‫بیر ناچێته‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫بەكارێك������ی ب������اش نازانێ������ت بۆی������ە وتی‪:‬‬ ‫"هەركاتێ������ك كێش������ەیەك لەكۆمپیوت������ەردا‬ ‫به‌هۆی ناشاره‌زاییه‌و‌ه‬ ‫دروس������ت ببێت هەموو وێنەكان لەناودەچن‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەگەر بشۆرێنەوە ئەوا هەر دەمێننەوە"‪.‬‬ ‫وێنه‌کانی ئاهه‌نگی‬ ‫شێركۆ ئەوە ناش������ارێتەوە كە ئێستا خەڵكی‬ ‫تەنه������ا ب������ۆ وێن������ەی معامەالت س������ەردانی‬ ‫بووک‌و زاوایه‌کم تێکدا‬ ‫وێنەگ������رەكان دەكەن ئ������ەوەش لەناچاریدایە‪،‬‬ ‫"خەڵك ناتوانن وێنەی������ەك بگرن‌و لەهەموو‬ ‫شوێنێك بەكاری بهێنن یاخود هەندێ كەس‬ ‫هەیە ڕەسمی ناو ستۆدیۆ دەگرێت بەمەبەستی‬

‫وێنەگرێكی به‌سااڵچوو‪ :‬جامی وێنەی ساڵی پەنجاكانم ماوە‬

‫"كامێرای وام هەیە تەمەنی لەسەد ساڵ زیاترە‌و وەك ئەرشیف هەڵمگرتووە"‬ ‫پیاوێكی تەمەن ‪70‬ساڵ ماوەی‬ ‫زیاتر لەپەنجا ساڵە كاری وێنەگریی‬ ‫دەكات‌و دوانزە بڕوانامەی ڕێزلێنانی‬ ‫هەیەو خاوەنی هەشت پێشانگای‬ ‫هاوبەشی فۆتۆگرافییه‌و‪ ،‬جەخت‬ ‫لەوە دەكاتەوە كە جامی وێنەی‬ ‫ساڵی پەنجاكانی لەال پارێزراوە‪.‬‬

‫بابان ئەنوەر‬ ‫محەمەد ئەمین قادر لەساڵی ‪ 1940‬لەدایكبووەو‬ ‫دانیش������تووی ش������اری س������لێمانییە‪ ،‬لەساڵی‬ ‫‪1953‬ەوە‪ ،‬لەبواری فۆتۆگرافیدا كاردەكات‌و‬ ‫س������ەرەتا لەقەزای چوارتا دەس������ت بەكاری‬ ‫وێنەگرتن دەكات‪" ،‬كاتێك تەمەنم ش������مولی‬ ‫عەس������كەری كرد‪ ،‬ڕۆش������تم كە گەڕاشمەوە‬ ‫ماوەیەك هەر لەچوارتا بەردەوام بووم دواتر‬ ‫گەڕامەوە شارەكەی خۆم‌و لەساڵی ‪ 1962‬لەم‬ ‫دوكانەدا بەردەوامم لەسەر پیشەكەی خۆم كە‬ ‫بۆ نزیكەی ‪54‬ساڵ خزمەت دەكەم"‪.‬‬ ‫ئەو وێنەگرە‪ ،‬ماوەی ‪27‬س������اڵە لەڕێكخراوی‬ ‫هونەرمەن������دان كاردەكات‌و جگ������ە لەكاری‬ ‫وێنەگریی هیچ پیشەیەكی تری نییە‌و بژێوی‬ ‫ژیانی خێزانەكەشی هەر لەسەر ئەو كارەیە‪.‬‬

‫"براكەم فێری وێنەگرتنی كردم"‬ ‫بەوتەی خۆی لەسەرەتا برا گەورەكەی فێری‬ ‫وێنەگرتنی ك������ردووە‪" ،‬ئەوكاتە كامێرایەكی‬ ‫شەمسیم هەبوو كە سێ‌ قاچی هەبوو لەسەرەوە‬ ‫سندوقێكی تێدا بوو كە دووجۆر دەرمانمان‬ ‫تێدەك������رد‌و تورەكەیەكی پێ������وە بوو‪ ،‬لەكاتی‬ ‫وێنەگرتن��ا وێنەگرەكە س������ەری دەكردە ناو‬ ‫تورەكەكەوە بۆئەوەی تیشكی خۆر بەر وێنەكە‬ ‫نەكەوێ������ت‪ ،‬لەكاتی ش������تنەوەی وێنەكەدا"‪،‬‬ ‫هاوكات باس������ی لەوەش������كرد كە لەبەش������ی‬ ‫پێشەوەی كامێراكە عەدەسەیەكی پێوە بوو كە‬ ‫بەپێچەوانەوە وێنەكەی پیش������ان دەدا بۆنمونە‬ ‫ئەو كەس������ەی كە وێنەكەی دەگرت لەبەردەم‬ ‫كامێراكەدا دەوەس������تا‪ ،‬بەاڵم لەعەدەسەكەوە‬ ‫س������ەری لەخوارەوە بوو بەپێچەوانەوە پیشانی‬ ‫دەدا‪" ،‬گەر كەسەكە جلی سپی لەبەردا بوایە‬ ‫بەڕەشی پیشانی دەدا خۆی ڕەش بوایە سپی‬ ‫پیشانی دەدا‪ ،‬بەو ش������ێوەیە هەموو شتەكانی‬ ‫پێچەوانە بوو هەربۆیە بەئێرانی بەوێنە دەڵێن‬ ‫عەكس"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬ئاماژەی بەوەدا كە دوای ئەو جۆرە‬ ‫كامێرایە كامێرای یاش������یكای یابانی هاتووە‪،‬‬ ‫كە فلیمێكی تایبەتی تێدەكراوەو پێیاندەوت‬ ‫فلیمی ‪ 120‬كە دوانزە وێنەی گرتووە‪" ،‬زۆر‬ ‫كامێرای ترم بەكارهێن������اوە وەك فۆجیكا‌و‬

‫محەم������ەد جەختی ل������ەوە ك������ردەوە كە‬ ‫لەسەردەمی ئەواندا بەشێوەیەكی هونەریی‬ ‫كاری������ان ك������ردووە‪" ،‬ئێمە بەس������ەلیقەو‬ ‫ئێمە بەسەلیقەو‬ ‫لێهاتوویی������ەوە بەعەقڵ‌و چاو‌و مێش������ك‬ ‫وێنەمان دروست دەكرد نەك وەكو ئێستا‬ ‫لێهاتووییەوە‬ ‫هەركەس������ێك‌و كامێرایەك������ی دیجیتاڵی‬ ‫پێبێت‌و وێنەی جوانی پێبگرێت‪ ،‬ئێس������تا‬ ‫بەعەقڵ‌و چاو‌و‬ ‫هەمووی تاقیگەو پرینتەر‌و كامێرا خۆیان‬ ‫كارەكان دەكەن ج������اری وا هەبوو ئێمە‬ ‫مێشك وێنەمان‬ ‫بۆ ڕتوش������كردنێك چەندین س������ەعاتمان‬ ‫پێدەچوو"‪.‬‬ ‫دروست دەكرد‬ ‫ئەو وێنەگرە نەیش������اردەوە كە لەس������اڵی‬ ‫پەنجاكاندا رۆژی واهەب������ووە دینارێك‬ ‫یان دینارو نیوێكی پەیدا كردووە‪" ،‬ئەو‬ ‫زۆری ت������ر كامێ������رای وام هەیە ك������ە تەمەنی پارەیە بۆمن كەم نەبوو‪ ،‬چونكە كیلۆیەك‬ ‫لەسەد س������اڵ زیاترە كە من ئێستاش زۆرێك گۆشت بەسەد‌و بیست فلس بوو‪12 ،‬نان‬ ‫ل������ەو كامێرانەم م������اوە وەك ئەرش������یف هەر بە سی فلس بوو‪ ،‬مریشكێكی هێلكەكەر‬ ‫بە ‪60‬فلس بوو‪ ،‬من چوار ڕەسم‌و جامێكم‬ ‫هەڵمگرتووە"‪.‬‬ ‫دەگرت بەشەست فلس"‪.‬‬ ‫هاوڕێ وینەگرەكانی كێ بوون؟‬ ‫نازانێ چەند وێنەی گرتووە‬ ‫ئەو باسی لەوە كرد كە لەساڵەكانی پەنجاكاندا‬ ‫زۆر كەس هەبوون كە ئێستاش ماون لەژیاندان ئەو باس لەوە دەكات كە تائێستا ئەوەندە‬ ‫وەك حاجی عومەر‌و حەبیبی وێنەگر‌و نوری وێنەی گرتووە نازانێت ژمارەیان چەندە‪،‬‬ ‫شێخ فەرەج‌و عوسمانی حەمە عارەق خۆر كە هەربۆیە وتی‪" :‬ژمارەیكی زۆر زۆر وێنەم‬ ‫گرتووە لەژماردن نایەت"‪ ،‬ئاماژەش بەوە‬ ‫وێنەگرێكی زۆر مەشهور بوون‪.‬‬

‫دەكات كە ناخۆش������ترین كاتی‪ ،‬ئەو كاتە‬ ‫بووە كە لەراپەڕینەكەی ‪ 1991‬عەس������كەر‬ ‫چوونەتە دوكانەكەی‌و هەرچی وێنەی تێدا‬ ‫بووە بردبویان‌و هەندێكیان دڕاندووە‪.‬‬ ‫بەوتەی ئ������ەو وێنەگرە فۆت������ۆ زۆر زۆر‬ ‫گرنگ������ە بۆمێ������ژوو بۆ ئێس������تا‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫ێ فۆت������ۆ نابێ‌‌و هیچ‬ ‫دەڵێ������ت‪" :‬ژیان بەب ‌‬ ‫كەس نییە بڵێ من پێویستم بەوێنە نییە‪،‬‬ ‫چونك������ە كە دەچیتە ه������ەر فەرمانگەیەك‬ ‫ێ بڕۆ چوار وێنەم بۆ بگرە‬ ‫یەكس������ەر دەڵ ‌‬ ‫كەواتە هەمیشە وێنە گرنگی خۆی هەیە‪،‬‬ ‫بۆیە پێویس������تە خەڵك بەڕێزەوە سەیری‬ ‫وێنەگرەكان بكەن‌و گرنگی تەواو بەوێنە‬ ‫بدەن"‪ .‬ئەو ئاماژەی بەوەدا كە لەسەرەتای‬ ‫دروستبوونی یەكێتی وێنەگرانەوە ئەندامی‬ ‫ئەو رێكخراوەیە‪" ،‬یەكێتی وێنەگران ئێمە‬ ‫خۆمان دامانمەزراند ئێس������تا بەهەزاران‬ ‫ئەندامی هەیە‪ ،‬ئەوە جێی شانازیە بۆمن‌و‬ ‫هەموو ئ������ەو برادەرانەش كە كاتی خۆی‬ ‫ئەم ڕێكخراوەمان دانا"‪.‬‬ ‫محەمەد جەخت لەوە دەكاتەوە كە ئێستاش‬ ‫جامی وێنەی ‪50‬ساڵ پێش ئێستای ماوەو‬ ‫ئەگەر كەسێك وێنەی الگرتبێت ژمارەی‬ ‫جامەكەی بزانێت دەتوانێت وێنەكەی بۆ‬ ‫بشواتەوە‪.‬‬


‫‪16‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫كچێك دوای دوو كاژێر لەهاوسەرگیری دەكەوێتە دەست باندێكی لەشفرۆشی‬

‫"كاتێك گەیشتمە شاری دهۆك سواری تەكسییەك بووم‌و لەوێوە چیرۆكی لەشفرۆشیم دەستیپێكرد"‬ ‫كچێك دوای ئەوەی‬ ‫خۆشەویستی لەگەڵ كوڕێكدا‬ ‫دەكات‪ ،‬كوڕەكەش لەڕێی‬ ‫مەالیەكەوە مارەی دەكات‪،‬‬ ‫بەاڵم تەنها دوای دوو كاژێر‬ ‫لێی جیادەبێتەوەو بەزۆر‬ ‫ڕەوانەی شارێكی تری‬ ‫دەكات‌و كچەكە دەكەوێتە‬ ‫دەست باندە لەشفرۆشەكان‪.‬‬

‫دیمەن بورهان لەسلێمانی‬ ‫تارای تەمەن ‪14‬س������اڵ كاتێك كەوتە‬ ‫داوی خۆشەویس������تی بەهێزی تەمەن‬ ‫‪15‬ساڵ پاش تێپەڕبوونی چەند مانگێك‬ ‫لەخۆشەویس������تیەكەیان بەهێز داوای‬ ‫لەتارا كرد كە پێكەوە هاوسەرگیری‬ ‫عورفی بكەن هەتاوەكو بگەن بەو حەزو‬ ‫خۆش������یەی كە بۆ یەكتری������ان هەیانە‪،‬‬ ‫"بەب ‌ێ ئاگاداری ماڵەوەمان ڕازی بووم‬ ‫بەبڕیاری خۆشەویس������تەكەم‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫پێكەوە لەالی مامۆس������تایەكی ئایینی‬ ‫هاوسەرگیریمان كرد"‪.‬‬ ‫ئەو‪ ،‬ئێس������تا لە زیندان������ەو لەكاتێكدا‬ ‫پەشیمانی لەچاوەكانی دیاربوو بەدەم‬ ‫هەنسكی گریانەوە باس������ی لەو ڕۆژە‬ ‫دەك������رد كە ئەو بڕی������ارە هەڵەیەی تیا‬ ‫داوە "پەش������یمانم‪ ،‬هەرزەكاری سەری‬ ‫لێش������ێواندم"‪ ،‬ئەگەرچ������ی بەوت������ەی‬ ‫خۆی كات ‌ێ ئ������ەو كوڕە گەنجە مارەی‬ ‫كردووە دڵی خۆش������بووە‪" ،‬لەوكاتەدا‬ ‫كە مارەكرام هیچ هەستێكی ناخۆشم‬ ‫نەبوو‪ ،‬خۆشەویستی بەهێز لەو ترسە‬ ‫گەورەتربوو كە لەناخمدا سەری هەڵدا‬ ‫بەرامبەر بەماڵەوە"‪.‬‬ ‫پاش ئەوەی تاراو بەهێز لەیەكتری مارە‬ ‫دەكرێن‌و كارییان الی ئەو مەالیە تەواو‬ ‫دەبێت كە لەیەكێ������ك لەگەڕەكەكانی‬

‫هه‌ندێکجار عینادی‌و زوو بڕیاردانی کچان دوچاری چاره‌نوسی مه‌ترسیداریان ده‌کاته‌وه‌‬ ‫ش������اری بەغدا گەنجەكان لەیەكتری‬ ‫مارە دەكات‪ ،‬ئیتر ڕۆژە ناخۆشەكانی‬ ‫تارا دەستپێدەكات‪" ،‬بەهێز كردمیە‬ ‫ناو ئۆتۆمبیلێكەوە بەب ‌ێ بەجێهێنانی‬ ‫ئەو بەڵێنانەی پێی دابووم‪ ،‬كە ژیانێكی‬ ‫خۆش لەماڵێكی تایبەت بەخۆمان ژیان‬ ‫بەرمە س������ەر یەكس������ەر داوای كاری‬ ‫سێكسی لێكردم‌و بەشێوازێكی دڕندانە‬

‫كەوتە جەستەم‌و كچێنیمی لەدەست دا"‪.‬‬ ‫ئەو كە ئێستا لەیەكێك لەزیندانەكانی‬ ‫هەرێمی كوردس������تانە بەدەم گریانەوە‬ ‫باسی لەوە كرد كە هاوسەرگیرییەكەیان‬ ‫ماوەی چەن������د كاژێرێكی خایاندووە‪،‬‬ ‫"پاش بەتاڵبوونی لەحەزو ئارەزووەكانی‬ ‫بەهێز بەچاوێكی سووك سەیری كردم‌و‬ ‫پەشیمان بوو لەهاوسەرگیرییەكەمان"‪.‬‬

‫مێردەك������ەی ت������ارا هەر لەن������او ئەو‬ ‫ئۆتۆمبیل������ەدا كە چەن������د كاژێرێك‬ ‫پێكەوەن‪ ،‬بڕیار دەدات بەجێی بهێلێت‪،‬‬ ‫"چەند لێی پاڕامەوە س������وودی نەبوو‪،‬‬ ‫پێی وتم كچێك ئەوەندە بەب ‌ێ عەقڵی‬ ‫خۆی بداتە دەستم چۆن لەگەڵیدا ئەژیم‬ ‫بێزت لێدەكەمەوە"‪.‬‬ ‫دوای ئەوەی بەهێز دەیەو ‌ێ تارا لەخۆی‬

‫دووربخاتەوەو كارێك بكات ماڵی تارا‬ ‫پێی نەزانن‪" ،‬پاش دوو كاژێر بردمیە‬ ‫گەراج وتی ب������ڕۆ ون بە با ماڵەوەتان‬ ‫نەتكوژن بچۆرە ش������ارێكی تر تاكەس‬ ‫نەتناسێت‌و نەتدۆزێتەوە خستمیە ناو‬ ‫س������ەیارەیەك‌و ڕەوانەی شاری دهۆكی‬ ‫كردم" ‪.‬‬ ‫كات ‌ێ سەیری ڕوخساری تارات دەكرد‬ ‫ش������ڵەژان لەچ������اوی بەدیدەكرا‪ ،‬بەاڵم‬ ‫باسی لەو س������اتە كرد كە چیرۆكی‬ ‫لەشفرش������یەكەی دەس������ت پێدەكات‪،‬‬ ‫"كاتێك گەیش������تمە ش������اری دهۆك‬ ‫س������واری تەكس������ییەك بووم‌و لەوێوە‬ ‫چیرۆكی لەشفرۆشیم دەستیپێكرد"‪،‬‬ ‫هەربۆیە كات ‌ێ ئەو دەیەو ‌ێ پەناگەیەك‬ ‫بۆخ������ۆی بدۆزێت������ەوە تەكس������ییەك‬ ‫دەگر ‌ێ تا شوێنێكی پێ پیشانبدات‪،‬‬ ‫"بەشۆفێری تەكسییەكەم وت كە من‬ ‫بێكەس������م ئەویش وتی دەتبەمە بەردەم‬ ‫ماڵێك������ی دەوڵەمەند داتدەنێم بچۆ ببە‬ ‫بەخزمەتكار"‪.‬‬ ‫پاش ئەوەی تەكس������یەكە دەیگەیەنێتە‬ ‫ماڵێك بەناوی عەزیز‪ ،‬ماڵەكە یەكسەر‬ ‫ڕازی دەبن الی������ان بمێنێتەوە‪" ،‬پاش‬ ‫مانەوەی ئەو ش������ەوەم بۆشەوی دووەم‬ ‫عەزیز پێیوتم‪ ،‬چیموت دەبێت بەقسەم‬ ‫بكەی‌و لەبەرامبەردا پارەیەكی باشت‬ ‫دەدەمێ‌"‪.‬‬ ‫ئەو‪ ،‬باس������ی لەوەكرد عەزیز بەشەوو‬ ‫بەڕۆژ كاری لەشفرۆش������ی پێكردووە‪،‬‬ ‫"ئەوانەی دەهاتن������ە الم زیاتر پیاوی‬ ‫بەتەمەنی دەوڵەمەندب������وون كە كاری‬ ‫سێكس������یان لەگەڵم دەك������رد حەزیان‬ ‫دەكرد لێ������م بدەن ئازاری������ان دەدام‬ ‫پێیاندەوتم منداڵێكی وەك تۆ جوان‌و‬ ‫ناسك بۆ بووە بەسۆزانی"‪.‬‬ ‫بەوت������ەی تارا‪ ،‬بەهۆی ئ������ەوەی عەزیز‬ ‫پارەیەكی باش������ی دەس������ت دەكەوت‪،‬‬ ‫هیچ پارەیەكی ن������ەداوە پێی‪" ،‬دوای‬

‫ئەوەی پارەیەكی باشی پێ پەیداكردم‬ ‫ڕەوانەی شاری سلێمانی كردم‌و دامی‬ ‫بەباندێكی لەشفرۆشی"‪.‬‬ ‫دوای ئەوەی لەباندە لەشفرۆشیەكەی‬ ‫شاری سلێمانی قبوڵدەكرێ‌‪ ،‬ڕۆژانە‬ ‫باندەكە لەبەرامب������ەر بڕێك پارەدا‬ ‫دەیفرۆش������ن بەم‌و ب������ەو‪" ،‬لەماڵی‬ ‫ئافرەتێك دەژیام كە مێردو منداڵی‬ ‫هەبوو ب������ەدزی هاوس������ەرەكەیەوە‬ ‫خانوویەكی هەبوو لەگەڵ دۆستێكی‬ ‫دا ڕۆژانە كۆمەڵێك كچی سۆزانییان‬ ‫دەنارد بۆ ئەو شوێنانەی داوای كچی‬ ‫لەشفرۆشیان دەكرد"‪.‬‬ ‫بەهۆی ئ������ەوەی تارا تازە پێدەگات‌و‬ ‫ج������وان دەبێت‪ ،‬هەربۆی������ە بەوتەی‬ ‫خ������ۆی ڕەواجێكی زۆری لەس������ەر‬ ‫دەبێت‪" ،‬پارەیەكی زۆریان پێ پەیدا‬ ‫دەكردم‪ ،‬بەاڵم لەشەوو ڕۆژێكدا پێنج‬ ‫هەزار دینارییان دەدامێ‌"‪.‬‬ ‫پاش ئەوەی چەند مانگێك ئەو كارە‬ ‫دەكات پۆلیس زانیاری لەسەر تارا‬ ‫دەستدەكەوێت‌و دەستگیری دەكەن‌و‬ ‫ئێس������تا لەبەندیخانە ڕۆژ بەش������ەو‬ ‫دەسپێرێت‌و بەدەم نەفەسدانی هەر‬ ‫جگەرەیەك پەش������یمانی دەچێنێت‪،‬‬ ‫"خۆزگ������ە بگەڕامایەوە س������ەردەمی‬ ‫منداڵی تا هەڵەكانم ڕاست بكەمەوە‪،‬‬ ‫تازە پەشیمانی سوودی نییە"‪.‬‬ ‫ت������ارا ئێس������تا چاوەڕێ������ی بڕیاری‬ ‫دادگایە‌و وەك خۆی دەڵێت ماڵەوەیان‬ ‫نازانن كە تارا چی بەس������ەرهاتووە؟‬ ‫"بەمشێوەیە بمدۆزنەوە‪ ،‬لێم خۆش‬ ‫نابن"‪.‬‬ ‫تێبینی‪:‬‬ ‫ئەمەی سەرەوە یەكێكی ترە لەو‬ ‫رووداوە واقیعیانەی نێو كۆمەڵگەی‬ ‫كوردی‌و لێرەدا ناوی راستەقینەی‬ ‫كەسەكان ئاشكرانەكراوە‪.‬‬

‫كچێكی ‪16‬ساڵ بەتۆمەتی لەشفرۆشی دەخرێتە زیندان‬

‫"ئەگەر لەزیندان دەرم بكەن دیسان كۆاڵن‌و جادە دەبێتەماڵم‌و توشی دەستدرێژی كردن دەبمەوە"‬ ‫ئەو كچە گەنجەی بەتۆمەتی‬ ‫لەشفرۆشی زیاد لەشەش‬ ‫مانگە لەزینداندایە‪ ،‬باس‬ ‫لەو بەسەرهاتە دەكات كە‬ ‫بووەتە هۆی نەهامەتیەكانی‬ ‫ژیانی‌و زیندانیش بەتاكە‬ ‫النەی دەزانێت تا نەكەوێتەوە‬ ‫سەر شەقامەكان‌و دووبارە‬ ‫دەستدرێژی بكەنەوە سەر‪.‬‬ ‫دیمەن بورهان لەسلێمانی‬

‫بێدەنگ دەبێت ل������ەو توندوتیژیانەی‬ ‫ك������ە باوەژنەكەی دەرهەق������ی دەكات‪،‬‬ ‫"باوەژنەك������ەم ڕۆژ ب������ەڕۆژ بەتوندی‬ ‫مامەڵەی لەگەڵ دەكردم‌و باوكم بێدەنگانە‬ ‫لێی دەڕوانی هیچ هەڵوێستێكی نەبوو"‪.‬‬ ‫هەرچەندە ژیانێكی س������ەختی هەبووە‬ ‫لەگەڵ باوەژنەكەی������دا‪ ،‬بەاڵم هەروەك‬ ‫خۆی ئاماژەی پێدا ڕازیبوە بەو حاڵەو‬ ‫بەو ش������ێوەیە درێژەی بەژیان داوە تا‬ ‫ئەو كاتەی خزمێكی باوەژنەكەی دێتە‬ ‫داوای بۆئ������ەوەی ش������ووی پێبكات‪" ،‬‬ ‫ڕۆژێك چەند كەس������ێكی باوەژنەكەم‬ ‫هاتنە خوازبێنیم بۆ خزمێكی نزیكی‬ ‫باوەژنەكەم‪ ،‬باوەژنەكەم باوكمی ڕازی‬ ‫كرد كە من بدات بەخزمەكەی خۆی"‪.‬‬

‫ئەو‪ ،‬دەمێك بوو چاوەڕێی كەس������ێك‬ ‫بوو پێی بڵ ‌ێ خەمت چییەو چیدەكەیت‬ ‫مێردەكەی ‪30‬ساڵ گەورەتر بووە‬ ‫لێرە؟ هەربۆیە بەتاسەوە چاوەڕوان بوو‬ ‫لێی بپرسین بۆچی پەروای ‪16‬ساڵ لەم كات ‌ێ سۆران دێتە داوای پەروا ‪30‬ساڵ‬ ‫تەمەنی منداڵیەیدا قەدەری ناو زیندان لەخۆی گەورەتر ب������ووە‪ ،‬بەاڵم باوكی‬ ‫لەس������ەر داوای ژنەكەی ڕازی دەبێت‬ ‫بێت؟‬ ‫پ������ەروا كەماوەی ش������ەش مانگە لەناو بیدا بەشوو‪" ،‬بەب ‌ێ ئەوەی بزانێت ئەم‬ ‫یەكێ������ك لەزیندانەكان������ی هەرێمی ك������وڕە ڕابردووی چییەو كاری چییە‬ ‫كوردستانە‪ ،‬چیرۆك‌و بەسەرهاتی خۆی بەهیچ شێوەیەك گوێیان لەمن نەگرت‬ ‫كە ناڕازی ب������ووم‪ ،‬لەو كوڕەیان مارە‬ ‫بۆ نم نم دەگێڕێتەوە‪.‬‬ ‫كردم"‪.‬‬ ‫كەی نەهامەتییەكانی دەستی پێكرد؟ پاش چەن������د هەفتەیەك ك������ە پەروا‬ ‫كاتێك پ������ەروا لەدایك دەبێت دایكی دەدرێتە سۆران خزمێكی ماڵی سۆران‬ ‫بەسەرییەوە گیان لەدەست دەدات‪" ،‬لەو دەمرێت‪ ،‬پەروا دەڕواتە پرس������ەكەی‌و‬ ‫كاتەوە بەسەرەخۆرە ناوبرام"‪ ،‬هەربۆیە لەوێ������دا خزمانی س������ۆران باس لەوە‬ ‫پەروا ب������اس ل������ەوە دەكات كە دوای دەكەن كە س������ۆران تائێس������تا پێنج‬ ‫ئەوەی باوكی ژن دەهێنێتەوە‪ ،‬باوكی ژنی تەاڵقداوە‪" ،‬پێیانوتم كەس������ێكی‬

‫بەدڕەوش������ت‌و پیاوخراپ������ە"‪ .‬پەروا‪،‬‬ ‫بێدەنگ دەبێت لەوەی كە مێردەكەی‬ ‫گەورەتری������ن درۆی بەرامبەر كردووە‬ ‫تەنیا لەبەرئەوەی نەڕواتەوە بەردەست‬ ‫باوەژن‪" ،‬سۆرانی مێردم منی بەسوك‌و‬ ‫بێكەس س������ەیردەكرد بەردەوام لێی‬ ‫دەدام‌و كەسیش نەبوو پەنای بۆ ببەم"‪.‬‬ ‫مێردەكەی داوای لێدەكات‬ ‫پارە پەیدا بكات‬ ‫ڕۆژێك مێردەكەی دەگەڕێتەوە ماڵ‌و‬ ‫بەپەروا دەڵێت كە ناتوان ‌ێ چیتر كار‬ ‫ب������كات‌و داوای لێدەكات كە ئەو پارە‬ ‫پەیدا بكات‪" ،‬پێیوتم چۆن پارە پەیدا‬ ‫دەكەی كێش������ە نییە‪ ،‬من تۆم بۆ پارە‬ ‫پەیداكردن هێناوە‪ ،‬چونكە منداڵێكی‬ ‫ناسك‌و جوانی"‪.‬‬ ‫لەسەرەتادا پەروا نەیتوانی داوای سۆران‬ ‫جێبەج ‌ێ بكات‪ ،‬بۆیە ڕۆیشتەوە بۆماڵی‬ ‫باوكی‌و س ‌ێ مانگ لەوێ مایەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەوتەی خ������ۆی باوەژنەكەی لێی دەداو‬ ‫دەیوت ئەگ������ەر ژن بویتایە دەگونجای‬ ‫هەربۆیە پەروا بڕیاری هەڵهاتن دەدات‪،‬‬ ‫"پاش ئەوەی بڕی������اری هەڵهاتنم دا‬ ‫نەمزانی بڕۆمە ك������وێ‌‪ ،‬هەڵەبووم كە‬ ‫ڕێكخراوێك������ی ژنانم نەك������رد بەالنە‬ ‫بۆخۆم‌و سەرجادەو كۆاڵن بوو بەماڵم"‪.‬‬ ‫ئەو ماوەی������ەی كە ئ������ەو كچە گەنجە‬ ‫لەماڵی باوكی هەڵدێت زۆربەی كات‬ ‫داوای یارمەت������ی لەخەڵكی دەكات تا‬ ‫ه������اوكاری بكەن‪" ،‬ڕۆژانە دەس������تم‬

‫لەخەڵك پان دەكردەوە بۆكڕینی نان‬ ‫لەدوای ئێوارە لەدەرگای مااڵنم دەدا‌و‬ ‫داوام دەكرد جێگەم بكەنەوەو دەموت‬ ‫بێكەس������م هەندێك ك������ەس بەزەییان‬ ‫پێمدا دەهاتەوە‪ ،‬ش������ەوێك جێگایان‬ ‫دەكردمەوە"‪.‬‬ ‫دەستدرێژی سێكسی دەكەنە سەر‬ ‫ئەو شەوانەی پەروا لەكۆاڵن‌و سەرجادە‬ ‫دەمێنێت������ەوە‪ ،‬كوڕان دەس������تدرێژی‬ ‫سێكسی دەكەنە سەرو بەلەشفرۆش‬ ‫بانگی دەكەن‪" ،‬چەند جارێك توشی‬ ‫دەستدرێژی سێكسی بووم نەك تەنیا‬ ‫كەسێك چەند گەنج پێكەوە بونایە‬ ‫كاری سێكس������یان لەگەڵ������م دەكرد‌و‬ ‫لەدوایدا لێیان دەدام"‪.‬‬ ‫پەشیمانەلەهەڵهاتن‬ ‫بەهۆی ئ������ەوەی بێ������زار دەبێت لەو‬ ‫ژیانەی‪ ،‬بەناچ������اری پەنا دەباتە بەر‬ ‫ڕێكخراوو س������ەنتەرەكانی داڵدەدان‪،‬‬ ‫بەاڵم "پێیانوتم تۆ هەڕەشەی كوشتنت‬ ‫لەس������ەر نییە بگەڕێوە ماڵی باوكت‪،‬‬ ‫منیش نەمدەوێرا"‪.‬‬ ‫هەرچەند ئێس������تا ئەو ماوەی شەش‬ ‫مانگە لەزینداندایەو باوكیشی تائێستا زۆرجار مندااڵن ده‌بن‌ه قوربانی خێزان‌و کۆمه‌ڵگا‬ ‫تێبینی‪:‬‬ ‫سەردانی نەكردووە‪ ،‬بەاڵم پەشیمانە دەبێت‌و توش������ی دەستدرێژی كردن‬ ‫لەوەی كە بەو ش������ێوەیە هەڵهاتووەو دەبم‪ "،‬هەربۆیە ئەو كچە داوا لەالیەنە ئەمەی سەرەوە رووداوێكی راستەقینەی‬ ‫نێو گرتوخانەكانی هەرێمی‬ ‫ئێس������تە پەناگەیەكی نییە‪" ،‬زیندان پەیوەندیدارەكان دەكات جێگایەكی‬ ‫نەبێت النەم نییە گەر لەزیندان دەرم بۆبدۆزنەوە‪" ،‬هەتا لەمە زیاتر ژیانم كوردستانەو ناوی راستەقینەی پەرواو‬ ‫سۆران الی نم نم پارێزراوە‪.‬‬ ‫بكەن دیس������ان كۆاڵن‌و ج������ادە ماڵم دۆزەخ نەبێت"‪.‬‬


‫‪19‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ی تایبه‌ت‬ ‫نیو لوك ‌‬ ‫بۆچاوه‌كانت به‌وێنه‌و ‌ه‬

‫كاوڕ‪ :‬له‌م هه‌فته‌یه‌دا هه‌ست‬ ‫ئه‌كه‌یت به‌ربه‌س������ت ‌ی به‌رده‌م‬ ‫به‌ره‌وپێش چوون ‌ی كاره‌كانت‬ ‫نه‌ماوه‌و ئیشه‌كانت ئاسانتر‬ ‫به‌ڕێ������و‌ه ده‌چ������ن‪ ،‬له‌كۆتای ‌ی‬ ‫هه‌فته‌شدا دۆخه‌ك‌ه واده‌خواز ‌ێ هه‌ندێك بڕیار ‌ی‬ ‫به‌په‌له‌و گرنگ بده‌یت‪.‬‬

‫لێهاتووان ‌ه ك ‌هم‌و كوڕییه‌كان ‌ی‬ ‫ڕوخسارت داپۆشه‌!‬ ‫ئا‪ :‬سەوسەن‬ ‫ئا‪‌:‬شسی‌ه‌وسه‌ن‬ ‫دووەم‪:‬‬ ‫به‬

‫دووان������ه‌‪ :‬خ������ۆت له‌كارێك‬ ‫هه‌ڵمه‌قورتێن������‌ه ك‌ه په‌یوه‌ند ‌ی‬ ‫به‌تۆو‌ه نییه‌‪ ،‬چونك‌ه كێشه‌ت‬ ‫بۆدروست ئه‌كات‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫ڕووداو كتوپ������ڕ ڕوده‌د‌هن‌و‬ ‫دیارییه‌كیشت به‌ده‌ست ده‌گات ك‌ه زۆر دڵخۆش‬ ‫ده‌بیت پێی‌‪ ،‬پڕۆژه‌یه‌كت س������ه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست‬ ‫دێنێت‪.‬‬

‫ش������ێر‪ :‬چ������اوت به‌كۆمه‌ڵ‌ه‬ ‫ن������و ‌ێ‬ ‫كه‌س������انێك ‌ی‬ ‫ده‌كه‌وێ������ت‌و ئه‌گ������ه‌ر زۆر‌ه‬ ‫پ������اش چاوپێكه‌وتنێ������ك‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی سۆزدار ‌ی نو ‌ێ ببه‌ستیت‪ ،‬درێغ ‌ی‬ ‫مه‌ك‌ه له‌هاوكار ‌ی كردن ‌ی كه‌س������انێك كاتێك‬ ‫داوات لێده‌كه‌ن هاوكاریان پێشكه‌ش بكه‌یت‪.‬‬ ‫فه‌ری������ك‪ :‬ئه‌م������ڕۆ هه‌واڵێك ‌ی‬ ‫خۆش������ت پێده‌گات‪ ،‬پێده‌چێت‬ ‫له‌الیه‌ن خۆشه‌ویس������ته‌كه‌ت یان‬ ‫كه‌س������ێك ‌ی ئازیزت بانگهێش‬ ‫بكرێیت ئه‌مه‌ش زۆر دڵخۆشت‬ ‫ده‌كات‪ ،‬خۆت ئاماده‌بك‌ه بۆهه‌ندێك گۆڕانكار ‌ی كتوپڕ‪.‬‬ ‫ت������ه‌رازوو‪ :‬ڕوب������ه‌ڕوو ‌ی‬ ‫كێشه‌یه‌ك ‌ی خێزان ‌ی ده‌بیته‌وه‌و‬ ‫چاره‌سه‌ركردنیش������ ‌ی كات ‌ی‬ ‫زۆرت لێ ده‌ب������ات‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هێش������تا ژیان ‌ی هاوسه‌ریت‬ ‫پێكنه‌هێنابێت ئه‌وا ئه‌گه‌ر ‌ی زۆر‌ه په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی‬ ‫سۆزدار ‌ی نو ‌ێ ببه‌ستیت یان بچیت‌ه نێو ژیان ‌ی‬ ‫خێزانییه‌وه‌‪.‬‬ ‫دوپشك‪ :‬هه‌س������ت به‌هێزو‬ ‫چاالكییه‌ك ‌ی زۆر ده‌كه‌یت‬ ‫به‌مه‌ش ده‌بیت‌ه ج ‌ێ سه‌رنج ‌ی‬ ‫چوارده‌وره‌ك������ه‌ت‪ ،‬چ������اوت‬ ‫به‌هاوڕێیه‌ك������ ‌ی دێرین������ت‬ ‫ده‌كه‌وێت پێك������ه‌و‌ه هه‌ندێك یادگار ‌ی ڕابردوو‬ ‫ده‌گێڕنه‌وه‌‪ ،‬ڕه‌نگ‌ه به‌شدار ‌ی له‌گه‌شتێكدا بكه‌یت‪.‬‬ ‫كه‌وان‪ :‬بار ‌ی داراییت ڕوو‬ ‫له‌باش������ ‌ی ده‌كات‌و به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫ده‌توان ‌ی له‌قه‌رزه‌كانت خۆت‬ ‫ڕزگار بكه‌یت‪ ،‬نهێنییه‌كانت‬ ‫به‌باش ‌ی بپارێزه‌و ڕێمه‌د‌ه هیچ‬ ‫كه‌سێك ده‌ست بخات‌ه كار‌ه‬ ‫تایبه‌ته‌كانته‌وه‌‪ ،‬پێویستت به‌وه‌ی‌ه هه‌ندێك پشوو‬ ‫بده‌یت‪.‬‬ ‫گیسك‪ :‬هه‌ندێك زانیار ‌ی‬ ‫په‌یوه‌س������ت به‌كاره‌ك������ه‌ت‬ ‫بێ������زارت ده‌كات‌و میزاجت‬ ‫تێك ده‌دات ڕه‌نگ‌ه به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫كاره‌كان������ت كه‌ڵه‌ك‌ه ببێت‌و‬ ‫نه‌توان������ ‌ی وه‌ك پێویس������ت‬ ‫جێبه‌جێیان بكه‌یت‪ ،‬ئه‌م هه‌فته‌ی‌ه هه‌وڵبد‌ه هیچ‬ ‫كارێك به‌هاوبه‌ش ‌ی ئه‌نجام نه‌ده‌یت‪.‬‬ ‫سه‌تڵ‪ :‬گه‌ش������تێك ئه‌نجام‬ ‫به‌هۆی������ه‌و‌ه‬ ‫ده‌ده‌ی������ت‌و‬ ‫بۆیه‌كه‌مج������ار چ������اوت‬ ‫به‌كه‌سێك ‌ی گرنگ ده‌كه‌وێت‬ ‫ك‌ه له‌مێژ‌ه هیواخواز ‌ی بینین ‌ی‬ ‫بویت‪ ،‬به‌خت یاوه‌رت ده‌بێت‬ ‫بۆچون‌ه نێو پڕۆژه‌یه‌ك ‌ی مه‌زنه‌و‌ه ك‌ه قازانجێك ‌ی‬ ‫چاك ‌ی لێده‌كه‌یت‪.‬‬ ‫نه‌هه‌نگ‪ :‬كۆبونه‌وه‌ت له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ندێك دۆست‌و هاوڕێتدا‬ ‫ت������ه‌واو ش������ادمانت ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌گه‌ش��������بینییه‌و‌ه له‌داهاتوت‬ ‫ده‌ڕوانی������ت‌و ئه‌م������ه‌ش ڕێ ‌ی‬ ‫سه‌ركه‌وتنت بۆئاسان ده‌كات‪،‬‬ ‫دوودڵ مه‌ب‌ه له‌وتن ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی له‌دڵتدایه‌‪.‬‬

‫ژماره‪41 :‬‬

‫جوانکاری‬

‫گا‪ :‬له‌س������ه‌ره‌تا ‌ی هه‌فت������ه‌دا‬ ‫جۆرێ������ك له‌جێگی������ر ‌ی‬ ‫به‌خۆته‌و‌ه ده‌بینیت‌و دۆخه‌ك‌ه‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌ی ت������ۆ ده‌بێت‪،‬‬ ‫مان������گ ده‌گوێزرێت������ه‌و‌ه‬ ‫بۆدوپشك به‌مه‌ش هه‌ست‌و سۆزت به‌هێزده‌بێت‪،‬‬ ‫هه‌ندێك لێپرسراوێت ‌ی نو ‌ێ ده‌كه‌وێت‌ه سه‌رشانت‪.‬‬

‫ق������رژاڵ‪ :‬ناچ������ار ده‌بی������ت‬ ‫هه‌م������وو كارو پڕۆژه‌كانت‬ ‫دوابخه‌یت بۆكاتێك ‌ی نادیار‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها پاشه‌كش‌ه ده‌كه‌یت‬ ‫له‌به‌شداریكردن له‌هه‌ندێك‬ ‫چاالكی تایبه‌ت به‌كاره‌كه‌تدا‪ ،‬باشتروای‌ه كه‌مێك‬ ‫ژیرانه‌تر ڕه‌فتاربكه‌یت له‌گه‌ڵ ڕوداوه‌كاندا‪.‬‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ئه‌گه‌ر ئ������اره‌زووی‌ نوێبونه‌وه‌ت هه‌یه‌‪ ،‬ی������ان بۆنه‌یه‌كی‌‬ ‫خێزانی‌ وه‌ك جه‌ژنی‌ له‌دایكبوونی‌ یه‌كێك له‌ئه‌ندامان ‌‬ ‫ی‬ ‫خێزانه‌ك������ه‌ت ی������ان س������اڵڕۆژی‌ هاوس������ه‌ریت له‌گه‌ڵ‬ ‫هاوس������ه‌ره‌كه‌تداو له‌ئێواره‌یه‌كی‌ تایبه‌تدا هه‌یه‌‪ ،‬به‌رده‌وام‬ ‫ب������ه‌ له‌گه‌ڵمانداو هه‌ر له‌ماڵه‌كه‌تدا ئه‌م جۆره‌ ئارایش������ته‌‬ ‫بۆچاوه‌كانت بكه‌‪.‬‬ ‫س������ه‌ره‌تا ڕوخس������ارت به‌باش������ی‌ پاك بكه‌ره‌وه‌‪ ،‬پاشان‬ ‫كۆنس������یله‌ر له‌ژێر چاوه‌كانتدا دابن������ێ‌‪ ،‬دوابه‌دوای‌ ئه‌م‬

‫هه‌ندێك سێبه‌ری‌ س������پی‌ له‌ده‌ره‌وه‌ بۆناوه‌وه‌ی‌ چاوه‌كان‬ ‫دابنێ‌‪ .‬ئیستا هه‌ندێك سێبه‌ری‌ ڕه‌نگ په‌مه‌یی‌ له‌نیوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫چاوه‌كانت دابنێ‌‪ ،‬ئنجا سێبه‌ری‌ شین له‌ناوه‌وه‌ بۆده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫چاوه‌كان دابنێ‌‌و له‌گه‌ڵ لێواری‌ چاوه‌كاندا تێكه‌ڵی‌ بكه‌‬ ‫هه‌روه‌ك چۆن له‌وێنه‌كه‌دا هاتووه‌‪.‬‬ ‫له‌كۆتایش������داو پ������اش ئه‌وه‌ی‌ هه‌ردوو س������ێبه‌ر ش������ین‌و‬ ‫په‌مه‌ییه‌كه‌ت تێكه‌ڵ كرد‪ ،‬به‌فڵچه‌یه‌ك پاوده‌ری‌ ڕه‌ش له‌ژێر‬ ‫چاوه‌كاندا دابنێ‌ وه‌ك شێوه‌ی‌ چاوی‌ فیرعه‌ونه‌كان‪.‬‬

‫یاری‬

‫‪u‬‬ ‫‪k‬‬ ‫‪o‬‬

‫یار ‌ی سۆدۆكۆ‬

‫‪ud‬‬

‫‪s‬‬

‫شیكاری ژمارەی پێشوو‌‌‪:‬‬

‫‪8‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪7‬‬

‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪9‬‬

‫‪3‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪8‬‬

‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬

‫‪5‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪3‬‬

‫‪6‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪1‬‬

‫‪1‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪5‬‬

‫‪9‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬

‫‪9‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬

‫سۆدۆکۆی ئەمجاره‌‪:‬‬

‫‪2‬‬ ‫‪7 8 5‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪9‬‬

‫‪6‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪8‬‬

‫‪2‬‬

‫‪8‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪3‬‬

‫‪9 3‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪9 3 7‬‬ ‫‪1‬‬

‫پێڵوی‌ شۆڕو چاوی‌ قوڵ‪ :‬ئه‌مانه‌ نیگاكان خه‌مبار ده‌رده‌خه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌م‬ ‫هۆیه‌ باش������تروایه‌ به‌هیچ جۆرێك س������ێبه‌ری‌ تاریك به‌كارنه‌هێنیت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو بیگۆڕه‌ به‌ڕه‌نگی‌ كراوه‌و پرش������نگدار بۆئه‌و‌هی‌ چاوه‌كان گه‌ش‬ ‫ده‌ربخه‌ن‪ ،‬بۆنمونه‌ س������ێبه‌ری‌ ڕه‌نگ گۆشتی‌‪ ،‬په‌مه‌یی‌ كراوه‌‪ ،‬ئۆككه‌ر‪،‬‬ ‫هه‌نگوینی‌‪ ،‬بۆبه‌شی‌ سه‌ره‌وه‌ی‌ پێلوی‌ سه‌ره‌وه‌‪ ،‬بۆپێڵووه‌ نه‌جواڵوه‌كه‌ش‬ ‫س������ێبه‌ر به‌ڕه‌نگی‌ په‌لك������ه‌ زێڕینه‌ به‌كربهێنه‌‪ ،‬پاش������ان به‌قه‌ڵه‌می‌ چاو‬ ‫به‌هێڵیك ڕه‌گی‌ برژانگه‌كان ڕه‌نگ بكه‌‪ ،‬ناوی‌ چاوه‌كانیشت به‌قه‌ڵمی‌‬ ‫س������پی‌ ڕه‌نگ بكه‌ له‌گه‌ڵ دانانی‌ ماسكارا به‌ته‌نها له‌سه‌ر برژانگه‌كانی‌‬ ‫سه‌ره‌وه‌دا‪.‬‬ ‫چ������اوی‌ بچووك‪ :‬ئه‌میش دووجۆر چاو ده‌گرێته‌وه‌ چاوی‌ بچوك‌و خڕ‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ چاوی‌ بچووك‌و بادامی‌‪ ،‬بۆه������ه‌ردوو جۆره‌كه‌ش گونجاوترین‬ ‫ئارایشت دانانی‌ قه‌ڵه‌م چاوی‌ ڕه‌شی‌ ئاوییه‌ له‌سه‌ر هێڵی‌ برژانگه‌كانی‌‬ ‫س������ه‌ره‌وه‌ هه‌ر كه‌ گه‌یشتیته‌ گۆش������‌هی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ چاوه‌كانت هێڵه‌كه‌ با‬ ‫له‌پێڵوی‌ ناوه‌ڕاس������ت به‌ئاراسته‌ی‌ گۆشه‌ی‌ چاوه‌كان ده‌ربچێت‪ .‬نه‌كه‌ی‌‬ ‫هێڵێكی‌ پان دابنێیت‪ ،‬چونكه‌ له‌بری‌ گه‌وره‌كردن چاوه‌كانت ئه‌وه‌نده‌ی‌‬ ‫تر بچووك ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫دوابه‌دوای‌ دانانی‌ قه‌ڵه‌م ماس������كارای‌ ڕه‌ش له‌سه‌ر برژاگه‌كانت دابنێ‌‬ ‫به‌مه‌رجێك به‌جوڵه‌ی‌ خێراو به‌ئاراس������ته‌ی‌ گۆش������ه‌ی‌ چاوه‌كان بێت‪،‬‬ ‫بیریشت نه‌چێت به‌ر له‌هه‌رشتێك سێبه‌ری‌ ڕه‌نگ كراوه‌و ڕه‌نگاوڕه‌نگ‬ ‫دابنێ‌ بۆئه‌وه‌ی‌ چاوه‌كان گه‌ش ده‌ربخات‪.‬‬ ‫هێڵی‌ ڕه‌ش له‌س������ه‌ ڕوخس������ار‪ :‬زۆربه‌ی‌ خانمان ئه‌م كێشه‌یه‌یان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫پێش هه‌موو ش������تێك باشتر وایه‌ س������ه‌ردانی‌ پزیشك بكه‌ن بۆدانانی‌‬ ‫چاره‌سه‌ر بۆی‌ ئه‌گه‌ر په‌یوه‌ندی‌ به‌نه‌خۆشییه‌كی‌ دیاریكراوه‌وه‌ هه‌بوو‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم له‌الیه‌نی‌ جوانكاریی������ه‌وه‌ ئامۆژگاری‌ ده‌كرێت به‌ش������اردنه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌كۆنس������یله‌رێك به‌مه‌رجێك پله‌یه‌ك له‌پێستت كاڵتربێت له‌سه‌ره‌تای‌‬ ‫چاوه‌كانه‌وه‌ ده‌س������ت پێبك������ه‌‪ ،‬چونكه‌ هێڵه‌ ڕه‌ش������ه‌كه‌ له‌وێدا تاریكتر‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێ������ت‪ ،‬به‌ره‌و كۆتای������ی‌ چاوه‌كان تاهه‌موو پێڵ������وی‌ خواره‌وه‌‬ ‫داده‌پۆش������یت‪ .‬له‌كاتی‌ ئاراشتیش������دا هه‌میشه‌ س������ێبه‌ری‌ پرشنگدار‬ ‫به‌كاربێن������ه‌ وه‌ك ئۆكك������ه‌رو په‌مه‌یی‌‌و هه‌رگیز ڕه‌نگی‌ مۆرو س������ه‌وزو‬ ‫نیللی‌ به‌كارمه‌هێن������ه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئاو زۆر بخۆره‌وه‌و باش بنوو دوریش‬ ‫بكه‌وه‌ره‌وه‌ له‌خواردنی‌ چه‌وری‌‌و به‌هارات‪.‬‬

‫نوێترین ستایڵ بۆپایزی‌‬ ‫‪2010-2011‬‬

‫نه‌خشه‌س������ازانی‌ ج������ل‌و ب������ه‌رگ‬ ‫ئام������ۆژگاری‌ ده‌كه‌ن له‌ئێس������تاوه‌‬ ‫ئاماده‌باش������ی‌ بكرێ������ت بۆپایزی‌‬ ‫ئه‌مس������اڵ‪ ،‬به‌تایب������ه‌ت ك������ه‌ ل������ه‌م‬ ‫كاته‌دا نمایش������تگاكان كه‌وتونه‌ته‌‬ ‫نمایش������كردنی‌ نوێتری������ن مۆدێلی‌‬ ‫پۆش������اكه‌كانیان‪ ،‬ب������ه‌اڵم ب������ه‌ر‬ ‫له‌كڕینی������ان پێویس������ته‌ بزانی������ت‬ ‫نوێترین ڕه‌نگ‌و مۆدێل كامانه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ت������ا هه‌نوك������ه‌ش مۆدێلی‌‬ ‫ئه‌مساڵ تێكه‌ڵی‌ ساڵی‌ پاركراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر تۆش هه‌ندێ������ك پارچه‌ی‌‬ ‫س������اڵی‌ پار له‌به‌رده‌س������تدا ماوه‌و‬ ‫حه‌زناكه‌ی������ت الیببه‌ی������ت ئ������ه‌وا‬ ‫ئه‌توانی‌ چاره‌سه‌ری‌ بۆبدۆزیته‌وه‌‬ ‫به‌تێكه‌ڵكردن������ی‌ له‌گ������ه‌ڵ مۆدێلی‌‬ ‫نوێدا‪ ،‬بۆنمونه‌ ئه‌گه‌ر فوستانێكی‌‬ ‫ڕه‌ش������ت هه‌یه‌ چاكه‌تێكی‌ كورتی‌‬ ‫له‌سه‌ر بپۆشه‌ وه‌ك مۆدێلی‌ ئه‌مساڵ‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫به‌نیسبه‌ت پێاڵوه‌وه‌ بۆئه‌م وه‌رزه‌ی‌‬ ‫ستایڵێكی‌ گه‌نجانه‌ی‌ له‌خۆگرتووه‌‬ ‫به‌وه‌ی‌ پاژنه‌یه‌كی‌ ب������ه‌زو دیاری‌‬ ‫هه‌ی������ه‌‪ ،‬له‌یه‌ك كات������دا ده‌توانیت‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ جین������زو ته‌ن������وره‌و‬

‫فوستانیش بیپۆشیت‪.‬‬ ‫پێاڵوه‌كان له‌شێوه‌ی‌ پوتی‌ بچوكدا‬ ‫دروس������تكراوه‌و ورده‌كاری‌ زۆری‌‬ ‫له‌خۆگرت������ووه‌‪ ،‬بۆنمون������ه‌ قایش‌و‬ ‫قه‌یتانی‌ زۆر له‌س������ه‌ره‌و پێش������ی‌‬ ‫كراوه‌یه‌ له‌كاتێكدا ئێمه‌ واڕاهاتوین‬ ‫پێاڵوی‌ پێش قه‌پات له‌پێ‌ بكه‌ین‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫ژماره‪41 :‬‬

‫‪nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫له‌ماو‌ه ‌ی س ‌ێ ڕۆژدا‬ ‫برژانگه‌كانت پڕو درێژ بك ‌ه‬

‫هه‌مووم������ان ئه‌و‌ه ده‌زانین ك������‌ه برژانگی‌ پڕو درێژ چاوه‌كان‬ ‫ی ماس������كاراش‬ ‫گه‌ش������ترو گه‌وره‌تر ده‌رده‌خ������ه‌ن‌و به‌كارهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الوازب������وون‌و هه‌ڵوه‌رین ‌‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌كی‌ به‌رده‌وام ده‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫برژانگه‌كان‪ ،‬بۆی‌ه پێویسته‌ وه‌ك هه‌موو ئه‌ندامه‌كانی‌ تر گرنگ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خ������واره‌وه‌ش به‌كارهێنان ‌‬ ‫به‌برژانگه‌كانی������ش بدرێ������ت‪ ،‬ئه‌م ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی س‌‬ ‫ی تره‌ بۆبرژانگه‌كان ك‌ه له‌ماوه‌ ‌‬ ‫ی سروش������ت ‌‬ ‫ئاماده‌كراوێك ‌‬ ‫ڕۆژدا برژانگه‌كان پڕو درێژده‌كات‪.‬‬ ‫ی بچووك‬ ‫كه‌ره‌س������ته‌كانیش بریتین له‌تێكه‌ڵكردنی‌ یه‌ك كه‌وچك ‌‬ ‫ی ئه‌سڵی‌‪ ،‬تێكه‌ڵ‌ه‬ ‫ی بادام ‌‬ ‫هه‌نگوین له‌گه‌ڵ كه‌وچكێكی‌ گه‌ور‌ه ڕۆن ‌‬ ‫ێ شه‌و هه‌موو‬ ‫ی س‌‬ ‫ی ماسكارای‌ پاكژه‌و‌ه بۆماوه‌ ‌‬ ‫ی فڵچه‌یه‌ك ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫شه‌وێك پێش نوس������تن بد‌ه له‌برژانگه‌كان‌و له‌به‌یانیاندا بیشۆ‪،‬‬ ‫ی خۆت‬ ‫ێ رۆژه‌ك‌ه ده‌گه‌یت‌ه ئ������ه‌و ئه‌نجامه‌ ‌‬ ‫ی س������ ‌‬ ‫پ������اش تێپه‌ڕین ‌‬ ‫ی ڕشتنی‌ فرمێسك‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌ته‌وێت‪ .‬وتراو‌ه هه‌نگوین ده‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫زیان به‌چاو ناگه‌یه‌نێت‪.‬‬

‫ماسك ‌ی په‌تات ‌ه بۆخاوێنكردنه‌وه‌و‬ ‫گه‌شكردنه‌و‌ه ‌ی پێست‬ ‫ڕه‌نگ������ه‌ په‌تات������‌ه‬ ‫ئه‌لته‌رناتی��ێك ‌ی گرنگ‬ ‫بێت بۆچاره‌سه‌ركردن ‌ی‬ ‫كێش������ه‌كانی‌ پێس������ت‪،‬‬ ‫له‌ج������اری‌ داهات������ودا‬ ‫كه‌ پێس������تت پێویست ‌ی‬ ‫به‌ه������اوكاری‌ ت������ۆ‬ ‫په‌تات������‌ه‬ ‫هه‌بێ������ت‬ ‫وه‌ك چاره‌س������ه‌رێك‬ ‫به‌كاربهێنه‌‪.‬‬ ‫باپێك������ه‌و‌ه‬ ‫وه‌رن‬ ‫به‌خێرای������ ‌ی چاوێ������ك‬ ‫بخش������ێنین به‌ڕێ������گا‬ ‫جۆراوجۆر ه‌كان������ی‌‬ ‫گرنگی‌ پێدانی‌ پێستت‬

‫به‌هۆ ‌ی په‌تاته‌وه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬ده‌بێته‌ هۆی‌ كاڵكردنه‌وه‌ی‌ هێڵی‌ ڕه‌ش������ ‌ی ده‌ور ‌ی چاوه‌كان‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ئاوساوییان‪.‬‬ ‫‪ .2‬چه‌ور ‌ی زیاده‌ ‌ی پێست الده‌بات‪.‬‬ ‫‪ .3‬په‌تاته‌ ‌ی له‌ڕه‌نه‌دراو وه‌ك ماسكێك بۆپێست به‌كاردێت‪ ،‬بۆماوه‌ ‌ی س ‌ی‬ ‫خوله‌ك پێوه‌ ‌ی ده‌هێڵیته‌و‌ه پاشان به‌خوێیاو ده‌یشۆیت‪.‬‬ ‫‪ .4‬بۆخاوبونه‌وه‌ی‌ گرێ ‌ی پێستیش به‌كاردێت‪ ،‬هه‌ندێك په‌تاته‌ی‌ له‌ڕه‌نه‌دراو‬ ‫بكه‌ر‌ه سه‌ر شاش������ێك‌و وبۆماوه‌ ‌ی ‪35 - 30‬خوله‌ك له‌سه‌ر ڕوخسارت‬ ‫دایبن ‌ێ له‌كاتێكدا پاڵكه‌وتویت‌و قاچه‌كانیشت به‌رزكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫پاككه‌ره‌وه‌یه‌ك ‌ی كاریگه‌ر‪:‬‬ ‫ئیس������تاش بۆده‌ستكه‌وتن ‌ی پاككه‌ره‌وه‌یه‌ك ‌ی كاریگه‌ر‪ ،‬ماسكێك دروست‬ ‫بكه‌و به‌كاری‌ بهێن‌ه ئینجا بزان‌ه چ ئه‌نجامێكی‌ سه‌رسوڕهێنه‌رت ده‌ست‬ ‫ده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫كه‌ره‌سته‌كان‪:‬‬ ‫چاره‌كه‌ كوپێك خه‌ی������اری‌ له‌ڕه‌نه‌دراو به‌توێكڵ������ه‌وه‌‪ ،‬چاره‌كه‌ كوپێك‬ ‫په‌تات������ه‌ی‌ له‌ڕه‌نه‌دراو به‌توێكڵه‌وه‌‪ ،‬یه‌ك هێلكه‌‪ ،‬یه‌ك كوپ س������ه‌رتوێژ ‌ی‬ ‫ماست‪.‬‬ ‫په‌تاته‌و خه‌یاره‌ك‌ه بكه‌ر‌ه ناو تێكه‌ڵكه‌رێكه‌وه‌و بۆماوه‌ ‌ی بیس������ت خوله‌ك‬ ‫ئیشی‌ پێبكه‌‪ ،‬پاشان سه‌ر توێژه‌كه‌و هێلكه‌كه‌ی‌ تێبكه‌و تا به‌باش ‌ی تێكه‌ڵ‬ ‫به‌یه‌ك ده‌بن‪ ،‬ڕوخس������ارت ته‌ڕ بكه‌و به‌پارچ‌ه قوماش������ێكی‌ خاوێن ئه‌م‬ ‫گیراوه‌یه‌ بد‌ه له‌ڕوخسارت‌و دواتریش به‌ئاو ‌ی شله‌تێن بیشۆ‪.‬‬

‫خانمه‌كه‌م ‪ ...‬ئارایش������ت ته‌نها بۆئه‌و‌ه به‌كارنایه‌ت‬ ‫ك������‌ه كه‌م‌وكوڕی‌ ڕوخس������ارت بش������ارێته‌و‌ه یان‬ ‫جوانی‌‌و ڕه‌ونه‌قت پیش������ان ب������دات‪ ،‬به‌ڵكو وه‌ك‬ ‫هۆكارێ������ك به‌كاردێت بۆگوزارش������تكردن له‌و‬ ‫هه‌س������تانه‌ ‌ی له‌ناختدایه‌‪ ،‬چونك������ه‌ پێوانه‌ ‌ی دۆخ ‌ی‬ ‫ده‌روون ‌ی ئافره‌ته‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ڕاشكاوان‌ه وه‌اڵمی‌ ئه‌م‬ ‫پرسیارانه‌ ‌ی خواره‌وه‌ بده‌ره‌وه‌ تابزانیت تۆكێیت؟‬ ‫• ی������ه‌ك له‌هاوڕێكان������ت بانگهێش������تت ده‌كات‬ ‫بۆبۆنه‌یه‌ك������ ‌ی گرن������گ‪ ،‬كام ڕه‌نگ ‌ی ئارایش������ت‬ ‫په‌سه‌ندده‌كه‌یت؟‬ ‫‪ .1‬ڕه‌نگێك ‌ی په‌مه‌یی‌ ته‌نك‬ ‫‪ .2‬ڕه‌نگێك ‌ی ڕه‌شی‌ بریسكه‌دار‬ ‫‪ .3‬ڕه‌نگێك ‌ی شین‬

‫تاقیکردنه‌و‌ه‬

‫جوانکاری‬

‫ی كچان بناس ‌ه‬ ‫ی ئارایشته‌كانیانه‌و ‌ه كه‌سایه‌ت ‌‬ ‫له‌ڕێگ ‌ه ‌‬

‫•ئه‌مڕۆ ڕۆژ ‌ی له‌دایكبونته‌‪:‬‬ ‫‪.1‬ئارایش������تێكی‌ هێند ته‌نك ئه‌كه‌یت به‌ئاس������ته‌م‬ ‫ڕه‌نگه‌كان ‌ی ده‌بینرێت‬ ‫‪ .2‬ئاراش������تێك ‌ی تۆخ ده‌كه‌یت به‌جۆرێك سه‌رنج ‌ی‬ ‫کچان له‌ڕیی ئارایشکردنه‌وه که‌سایه‌تییان ده‌ناسرێته‌وه‌‌‬ ‫هه‌موان ڕاده‌كێشێت‬ ‫‪ .3‬ڕه‌نگێك������ی‌ قاوه‌یی‌ تاری������ك ده‌كه‌یت بۆئه‌وه‌ ‌ی ‪ .3‬ئه‌و ڕه‌نگانه‌ت پێباش������ه‌‪ ،‬چونك‌ه وه‌ك تیرێك به‌ورد ‌ی ئارایشته‌كانت هه‌ڵده‌بژێریت‪ ،‬لێهاتویت‬ ‫جوان ‌ی چاوه‌كانت ده‌ربخات‬ ‫وای‌ه بۆدڵ ‌ی پیاوان‬ ‫له‌ده‌رخستن ‌ی جوان ‌ی سیمات له‌ڕێگه‌ ‌ی تێكه‌ڵكردن ‌ی‬ ‫ڕه‌نگ‌ه ناس������كه‌كانی‌ ئارایش������ته‌كه‌ته‌وه‌‪ .‬شه‌یدا ‌ی‬ ‫ڕه‌نگه‌ په‌مه‌ییه‌كانیت به‌هه‌م������وو پله‌كانیه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫•هه‌وڵده‌ده‌ی������ت گرنگ������ی‌ به‌كوالێت������ی‌‌و ماركه‌ ‌ی • كام ڕه‌نگت پێباشه‌ بۆقه‌ڵه‌م چاوه‌كه‌ت؟‬ ‫ئارایشته‌كانت بده‌یت؟‬ ‫‪ .1‬قه‌ڵه‌م������ ‌ی س������ه‌وز‪ ،‬چونك������‌ه له‌گ������ه‌ڵ چ������او‌ه ماس������كارا ‌ی ڕه‌ش‌و ڕه‌نگ‌ه سه‌رنجراكێش������ه‌كان‬ ‫‪ .1‬گرنگ ‌ی پێناده‌م‬ ‫بۆلێوه‌كانت به‌مه‌ش هه‌میشه‌ ج ‌ێ سه‌رنجی‌ ڕه‌گه‌ز ‌ی‬ ‫هه‌نگوینییه‌كانما ده‌گونجێت ‬ ‫‪ .2‬په‌له‌ئه‌كه‌م‌و به‌دوایدا ده‌گه‌ڕێم تا ده‌یكڕم‬ ‫‪ .2‬قه‌ڵه‌م ‌ی ڕه‌ش‪ ،‬چونكه‌ له‌گه‌ڵ چاوه‌ قاوه‌ییه‌كانما به‌رامبه‌ریت‪.‬‬ ‫‪ .3‬زۆر دودڵم پێش كڕینی‌‬ ‫ ئه‌گه‌ر زۆر ‌ی وه‌اڵمه‌كانت (‪ )2‬بوو‪ :‬تۆ كچێك ‌ی‬‫ده‌گونجێت‬ ‫‪ .3‬قه‌ڵه‌می‌ شین بۆئه‌وه‌ ‌ی له‌گه‌ڵ چاو‌ه ڕه‌ساسیه‌كانما سه‌رش������ێتیت له‌كاتێكه‌وه‌ بۆكاتێك ‌ی تر خه‌مۆكی‌و‬ ‫ته‌نیای������ت هه‌ی������ه‌‪ ،‬زیاده‌ڕۆیی‌ ده‌كه‌ی������ت له‌دانان ‌ی‬ ‫•به‌ڕای‌ تۆ ڕه‌نگی‌ هێمن‌و ناس������ك بۆئارایش������ت بگونجێت‬ ‫ده‌الله‌ت له‌و‌ه ده‌كات خاوه‌نه‌كه‌ ‌ی كچێكی‌‪:‬‬ ‫ئارایشته‌كانتدا به‌مه‌ش له‌بر ‌ی ئه‌وه‌ی‌ ج ‌ێ سه‌رنج ‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫باش‬ ‫‪ .1‬هێمن‌و هاوسه‌نگه‌و بار ‌ی ده‌روونی‌‬ ‫پیاوان بی������ت به‌چاوێكی‌ كه‌م س������ه‌یرت ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫•كام جۆر ‌ی ماسكارا به‌كاردێنیت؟‬ ‫‪ .2‬كه‌مته‌رخه‌م������ه‌ له‌ده‌رخس������تن ‌ی جوان������ی‌‌و ‪ .1‬ماسكارا ‌ی ڕه‌ش‪ ،‬چونك‌ه جوانی‌‌و سه‌رنجڕاكێش ‌ی له‌ڕاس������تیدا پێویس������تت به‌یه‌كێك‌ه تا هاوكاریت‬ ‫مێینه‌ییه‌كه‌یدا‬ ‫بكات‌و له‌ودۆخ‌ه ڕزگارت بكات‪.‬‬ ‫ده‌به‌خشێت‌ه چاوه‌كان‬ ‫‪ .3‬به‌ئارایش������ت ‌ی دانانێیت‪ ،‬چونكه‌ ئارایشتكردن ‪ .2‬ماس������كارا ‌ی ئاوی ‌ی بۆئه‌وه‌ی‌ برژانگه‌كانم پڕو ‪ -‬ئه‌گه‌ر زۆر ‌ی وه‌اڵمه‌كانت (‪ )3‬بوو‪ :‬تۆ كچێك ‌ی‬ ‫مه‌یل ‌ی زۆرت به‌ال ‌ی سروش������تدا هه‌یه‌‪ ،‬پێت خۆش‌ه‬ ‫الی‌ تۆ واته‌ ده‌رخس������تن ‌ی لێوو چاوه‌كان به‌ڕه‌نگ‌ه درێژ ده‌ربكه‌ون‬ ‫بوێره‌كان‬ ‫‪ .3‬ماس������كارا ‌ی ڕه‌نگاوڕه‌نگ‪ ،‬چونك‌ه ڕوكه‌شێك ‌ی ڕوكه‌شێكی‌ ساده‌ت هه‌بێت‌و وه‌ك كچێك ‌ی بێفیز‬ ‫ده‌ربكه‌وی������ت‪ ،‬ئه‌مه‌ش وای‌ لێكردویت كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‬ ‫جیاوازت پێده‌به‌خشێت‬ ‫• ئارایشت ‌ی س������ه‌رنجڕاكێش به‌ڕه‌نگ‌ه بوێره‌كان‬ ‫بی������ت‌و ال ‌ی چوارده‌وره‌كه‌ت خۆشه‌ویس������ت بیت‪،‬‬ ‫ده‌الله‌ت له‌و‌ه ده‌كات خاوه‌نه‌كه‌ی‌ كه‌سێكی‌‪:‬‬ ‫هاوڕێ������ت زۆره‌و په‌یوه‌ندییه‌كانت فراوانن به‌هۆ ‌ی‬ ‫وه‌اڵمه‌كان‪:‬‬ ‫‪ .1‬نیگه‌ران‌و خه‌مبارو فشار ‌ی ده‌روونی‌ هه‌یه‌‬ ‫ ئه‌گ������ه‌ر زۆر ‌ی وه‌اڵمه‌كان������ت (‪ )1‬ب������وو‪ :‬ت������ۆ هێمنی‌‌و جوانیی‌ه سروشتیه‌كه‌ته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها كچێك ‌ی‬‫‪ .2‬جوان ‌ی ڕوخسارو متمانه‌ به‌خۆبوون‬ ‫كچێك������ ‌ی هێمنی������ت گرنگ ‌ی به‌خ������ۆت ده‌ده‌یت‌و ژیرو سه‌الریت‪ ،‬له‌كاریشدا زۆر لێهاتویت‪.‬‬

‫چ ‌ی ده‌بێت ‌ه هۆ ‌ی‬ ‫وشكبونه‌وه‌و‬ ‫خنكان ‌ی پێست؟‬ ‫به‌یانیان كاتێك ئارایشت ده‌كه‌یت پێستت‬ ‫به‌شێكی‌ ئه‌و ئارایشت‌ه هه‌ڵده‌مژێت له‌بر ‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ ‌ی به‌كاره‌كان ‌ی دیكه‌ ‌ی هه‌ستێت ك‌ه‬ ‫نوێبونه‌و‌ه ‌ی خانه‌كانه‌‪.‬‬ ‫له‌ڕۆژدا پێس������ت هه‌ڵده‌ستێت به‌ده‌ردان ‌ی‬ ‫ئاره‌ق‌و ماده‌یه‌ك ‌ی چ������ه‌ور‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و‬ ‫م������ادد‌ه پیس������ان‌ه له‌خۆده‌گرێت ك‌ه له‌نێو‬ ‫هه‌وادا بونیان هه‌یه‌و له‌گه‌ڵ ئارایشته‌كه‌دا‬ ‫یه‌كده‌گرن‪ ،‬هه‌موو ئه‌مانه‌ش ده‌بن‌ه هۆ ‌ی‬ ‫وش������كبونه‌وه‌و خنكان ‌ی پێس������ت‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هاتوو ئه‌و ئارایش������ت‌ه پ������اك نه‌كرێته‌و‌ه‬ ‫ئه‌وا كه‌ڵه‌ك‌ه ده‌بێت‌و كونیله‌كان ‌ی پێست‬ ‫ده‌گرێ������ت‪ ،‬به‌هۆ ‌ی ئه‌مه‌ش������ه‌و‌ه پێس������ت‬ ‫ناتوانێت به‌ش������ێوه‌یه‌كی‌ سروشتی‌ خۆ ‌ی‬ ‫نو ‌ێ بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل������ه‌ڕۆژ ‌ی دواتردا كاتێك ئارایش������ته‌ك‌ه‬ ‫هه‌ر به‌روخس������ارته‌و‌ه ماوه‌ته‌و‌ه پێس������تت‬ ‫ڕه‌ونه‌ق‌و گه‌شییه‌ك‌ه ‌ی ون ده‌كات‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌م‌ه تا هه‌ش������ت ڕۆژ درێژ‌ه بكێش������ێت‪،‬‬ ‫وات‌ه له‌و ماوه‌یه‌دا ڕوخس������ارت به‌باش������ ‌ی‬ ‫پاك نه‌كه‌یته‌و‌ه ئه‌وا پێست ده‌ئۆكسێت‌و‬ ‫چین ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی ئه‌س������تورده‌بێت‌و شیاو ‌ی‬ ‫توش������بون ده‌بێت به‌هێ������ڵ‌و په‌ڵه‌ ‌ی ڕه‌ش‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌رده‌وام بویت له‌پاك نه‌كردنه‌وه‌ ‌ی‬ ‫پێستت ئه‌وا به‌زویی پیرده‌بێت‪.‬‬

‫ی جوانتربیت‬ ‫ی ساد ‌ه بۆ ئه‌و ‌ه ‌‬ ‫چه‌ند فێڵێك ‌‬ ‫ی‬ ‫خانمان سه‌راس������یمه‌ن به‌وه‌ ‌‬ ‫چ������ی‌ ڕێگای������ه‌ك بگرنه‌به‌ر‬ ‫بۆئ������ه‌و‌هی‌ جوانترو ش������یكتر‬ ‫ده‌ربك������ه‌ون‪ ،‬به‌اڵم پس������پۆڕان‬ ‫له‌م ڕوه‌وه‌ هه‌میشه‌ له‌هه‌وڵدان‌و‬ ‫ب������ه‌رده‌وام داهێنان������ی‌ نوێیان‬ ‫له‌بواری‌ جوانكاری������دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆنمونه‌‪:‬‬ ‫ی چ������اوه‌كان‪:‬‬ ‫بۆگه‌وره‌كردن������ ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر كاتت نه‌بوو ئارایشتیان‬ ‫بۆبكه‌یت ماس������كارای‌ لێبده‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ به‌ته‌نها به‌كارهێنانی‌‪،‬‬ ‫چ������اوه‌كان گ������ه‌وره‌و گ������ه‌ش‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫بۆداپۆش������ینی‌ زیپكه‌‪ :‬ش������ه‌و‬ ‫ی‬ ‫كه‌مێ������ك ده‌رمان������ی‌ ددان ‌‬ ‫بخه‌ره‌سه‌ر له‌به‌یانیدا ده‌بینیت‬ ‫ی پ������اك ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ئاس������ان ‌‬ ‫ی‬ ‫چونك������‌ه ده‌رمانه‌كه‌ وش������ك ‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئافره‌تان له‌ڕێی جوانکارییه‌وه‌ گه‌نج ده‌بنه‌‌وه‌‬ ‫ی‬ ‫نینۆكه‌كانیشت هه‌میشه‌ به‌ڕه‌نگ ‌‬ ‫ی به‌كارهێنانی‌ بۆنیشدا‬ ‫كراوه‌و ناسك ره‌نگ بك‌ه تا په‌نجه‌كانت هه‌میشه‌ دره‌وشاو‌ه بن‪ .‬له‌كات ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر ئ������اره‌زووت كرد بۆنه‌كه‌ت بۆماوه‌یه‌كی‌ درێژتر بمێنێت������ه‌وه‌ پێش به‌كارهێنان كه‌مێك‬ ‫ی لێبده‌‪.‬‬ ‫ڤازلین بد‌ه له‌شوێنه‌كه‌ی‌ پاشان بۆنه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بچووك كه‌مێك زڵی‌ تاریكی‌ لێبده‌‪ ،‬یان قه‌ڵه‌م ‌‬ ‫بۆپڕكردنه‌وه‌ی‌ بۆشایی‌ برۆكانت به‌فڵچه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فڕێمه‌ده‌‪ ،‬به‌ڵكو مه‌ساج ‌‬ ‫برۆ به‌كاربهێنه‌ بۆپڕكردنه‌وه‌یان‪ .‬پاش خواردنی‌ پرته‌قاڵ توێكڵه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ده‌كات‌و پێس������تت نه‌رم‌و شێدار‬ ‫ده‌س������ته‌كانتی‌ پێبكه‌‪ ،‬چونكه‌ چاره‌س������ه‌ری‌ قڵشاوی‌‌و زبر ‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪ .‬توێكڵی‌ لیمۆش ڕه‌شی‌ پێس������ت الده‌بات‌و پێست نه‌رم ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬وه‌ك مادده‌یه‌كیش‬ ‫ی ئاره‌ق بۆپێستێك چه‌وربێت‪ ،‬هاوكات‬ ‫به‌كاردێت بۆگرتنی‌ كونیله‌كانی‌ پێست‌و كه‌م ده‌ردان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌بێت‌ه هۆی‌ ش������اردنه‌وه‌ی‌ ش������ڵی‌ پێست‌و په‌ڵه‌ی‌ ڕوخس������ار‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ش زه‌رد ‌‬ ‫به‌كارهێنان ‌‬ ‫ددانه‌كانیش الده‌بات ئه‌گه‌ر هاتوو به‌رده‌وام ددانتی‌ پێ بشۆیت‪.‬‬


‫كۆندۆلیزا رایس‌و‬ ‫چیرۆك ‌ی‬ ‫سه‌ركه‌وتنی‬

‫نوسینی‌‪ :‬ئه‌نتۆنیا فیلیكس‬ ‫ی بۆ عه‌ره‌بی‌‪ :‬سه‌عید ئه‌لحسنی‌ه‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬ ‫ی بۆ كوردی‌‪ :‬رێباز زه‌نگه‌ن‌ه‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌‬

‫لۆپێز بە‪12‬ملیۆن دۆالر‬ ‫چووە بەرنامەی ئەمەریكان ئایدڵ!‬ ‫ئا‪ :‬سەوسەن‬

‫بنەماڵەی رایس‬ ‫بنەماڵەیەكیئاینییە‬ ‫ج������ۆن‪-‬ی كوڕ كە یەكێك������ە لەكوڕەكانی جۆلیا‌و جۆن‪،‬‬ ‫گوێی ل������ەم بانگەوازە بوو‪ ،‬بۆی������ە بڕیاریدا واز لەكێڵگە‬ ‫بهێنێت‌و پەیوەندی بەزانكۆوە بكات‪.‬‬ ‫لە وتەیەكیدا كە لەیەكێك لەكۆنگرە نیش������تیمانییەكانی‬ ‫پارتی كۆماریدا پێشكەش������ی كرد‪ ،‬كۆندی باسی كرد‌و‬ ‫بەباپیرە گەورە ناوی هێنا‪ ،‬كۆندی دەڵێت‪« :‬لەدەوروبەری‬ ‫ساڵی ‪1918‬دا بڕیاری بەدەستهێنانی زانستی دا لەڕێی‬ ‫خوێندنەوە‪ .‬ئەو پی������اوە كەوتەڕێ‌ بۆ ئەوەی بەزمانی ئەو‬ ‫سەردەمە بپرسێت‪ ،‬لەكوێ‌ پیاوی رەنگاوڕەنگ دەتوانێت‬ ‫زانكۆی������ەك بدۆزێتەوەو پەیوەندی پێ������وە بكات‪ .‬بوونی‬ ‫زانكۆیەك������ی بچوكی������ان پێڕاگەیاند كە ن������اوی زانكۆی‬ ‫س������تیڵمان‪-‬ە كە پەیمانگایەكە دەكەوێت������ە دووری پەنجا‬ ‫میلەوە‪ .‬باوكی باپیرم لەفرۆش������تنی لۆكە ئەوەندە پارەی‬ ‫كۆكردبووەوە كە بەشی قیستی خوێندنەكەی بكات‪ ،‬بۆیە‬ ‫بەرەو تۆسكالۆزا بەڕێكەوت»‪.‬‬ ‫خوێندنگ������ەی س������تیڵمان لەس������ەر دەس������تی گرووپێكی‬ ‫مژدەبەرانی كڵێسای مەسیحسیە لەساڵی ‪1874‬دامەزرا‪،‬‬ ‫تا ببێت������ە خوێندنگەیەك بۆمەش������قپێكردنی مژدەبەرانی‬ ‫رەشپێستی ئەم كڵێسایە‪ .‬ئەم خوێندنگەیە ناوی سەرۆكی‬ ‫گرووپ������ە دامەزرێنەرەكەی لێنرا كە دكتۆر چارڵز ئەلین‬ ‫س������تیڵمان‪-‬ە‪ .‬دوای تێپەڕبوونی بیس������ت‌و پێنج س������اڵ‬ ‫لەدامەزراندن������ی‪ ،‬خوێندنگاك������ە بوارەكانی فراوانكرد‌و‬ ‫وایلێه������ات چەندین بابەتی گرنگ������ی دیكەی خوێندنی‬ ‫لەخۆدەگ������رت‪ ،‬ئەوەیش ماوەیەك������ی كەم بەر لەوەی جۆن‬ ‫رای������س پەیوەندی پێوەب������كات‪ .‬لەو دەم������ەدا پەیمانگای‬ ‫خوێندی ستیڵمان نەگەیش������تبووە رەوشێك كە بتوانێت‬ ‫پلە زانكۆییەكان ببەخش������ێت‪ ،‬هەروەها تا س������اڵی ‪1949‬‬ ‫نەبووە زانكۆیەكی خاوەن سیستمێكی چوار ساڵە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫یەكێك بوو لەدامەزراوە دەگمەنەكانی خوێندنی بااڵ كە‬ ‫لەئاالباما لەبەردەم رەشپێستەكاندا كراوە بوو‪.‬‬ ‫دوای كۆتاییهاتن������ی یەكەم س������اڵی خوێن������دن‪ ،‬پارەی‬ ‫لۆك������ە تەواو بوو و ج������ۆن ئەوەندە پارەی تری نەبوو كە‬ ‫قیس������تەكانی خوێندنی پێب������دات‪ ،‬هەروەها هیچی نەبوو‬ ‫تا بۆ ئەو مەبەس������تە بیفرۆش������ێت‪ .‬كۆندی پەرەسەندنی‬ ‫ئ������ەو رووداوانەی باس������كرد كە رێی بەج������ۆن دا درێژە‬ ‫بەخوێندنەكەی بدات‪ ،‬هەروەك كۆندی دەڵێت‪« :‬باپیرەم‬ ‫پرس������یاری ئەوەیكرد خوێندكارانی دیكە چیدەكەن بۆ‬ ‫ئ������ەوەی لەخوێندنگە بمێنن������ەوە‪ .‬هەندێكیان پێیانوت كە‬ ‫ئەوان مینح������ەی خوێندن وەردەگ������رن‪ ،‬هەروەها پێیان‬ ‫راگەیاند‪ ،‬ئەگەر دەیەوێ������ت ببێتە مژدەبەر‪ ،‬ئەوا ئەویش‬ ‫دەتوانێت ئەو مینحەیە بەدەستبهێنێت»‪.‬‬ ‫جۆن زۆر بەگەرموگوڕییەوە بەدەم ئەو بیرۆكەیەوە چوو‪،‬‬ ‫وەكو ئەوە وابوو هەر لەسەرەتاوە ئەو خواستەی هەبووبێت‪،‬‬ ‫بەبەڕێوەبەرەكان������ی راگەیاند‪ ،‬كە بیر لەوەدەكاتەوە ببێتە‬ ‫مژدەب������ەر‪ .‬باپیرەی كۆن������دی بەرنام������ەی خوێندنەكەی‬ ‫كۆتای������ی پێهێنا‌و بووە مژدەبرێكی مەش������یخی‪ ،‬هەروەها‬ ‫كۆندی دەڵێ������ت‪« :‬بنەماڵەكەم بوون بەش������وێنكەوتووی‬ ‫كڵێسای مەشیخی‌و لەو كاتەوە بەشێكی بەرزی خوێندنی‬ ‫وەرگرت»‪.‬‬ ‫وایلێه������ات ج������ۆن لەنێ������و بنەماڵەكەی������دا بەمام دۆك‬ ‫ناس������را‌و مژدەبەریی بووە پیش������ەی‪ ،‬بەاڵم پابەندیش بوو‬ ‫بەیارمەتیدانی گەنجە رەشپێس������تەكان لەبەدەس������تهێنانی‬ ‫خوێندنی زانكۆییدا‪ .‬ج������ۆن یەكەم كۆمەڵگا ئاینییەكەی‬ ‫لەباتۆن رۆج‪-‬ی س������ەر بەویالیەتی لۆیزیانا تەواو كرد‪،‬‬ ‫بۆیە لەدوای ئەوە كڵێس������ا ناردی بۆ سەرپەرشتیكردنی‬ ‫رەعیەی مەشیخی لەبێرمینگهام‪ ،‬ئەو شارەی كە لەشوێنی‬ ‫لەدایكبوونیەوە نزیكە‪.‬‬ ‫ئەو رەعیە بچوكەی بەهۆی هەوڵەكانی قەش������ە رایس‪-‬ەوە‬ ‫لەكۆتاییدا بەناوی كڵێس������ای ویستمنس������تەری مەشیخی‬ ‫ناس������را‪ .‬ئەو قەشەیە‪ ،‬هاندانی رەعیەكەی بۆ یارمەتیدانی‬ ‫گەنجانی كوڕ‌و كچ بۆ رۆیشتن بۆ زانكۆ خستە سەرووی‬ ‫پلیكانەی كارە لەپێش������ینەكانیەوە‪ ،‬لەزۆر حاڵەتیشدا بۆ‬ ‫زانكۆی س������تیڵمان‪ ،‬ئەو زانكۆیەی خۆی خوێندنی تێدا‬ ‫تەواوكرد‪.‬‬

‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫ژماره ‪41‌:‬‬

‫‪17‬‬

‫گۆرانیبێژو ئەكتەری ئەمەریكی جینیڤەر لۆپێز بەڵگەنامەیەكی دوانزە‬ ‫ملیۆن دۆالری ئیمزاكرد بەرامبەر بەبەشداریكردنی لەلیژنەی بڕیاردانی‬ ‫بەرنامەی «ئەمەریكان ئایدڵ»ی بەناوبانگ كە بەرنامەیەكە گەنجان‬ ‫تێیدا بەشداری دەك��ەن‌و گۆرانی دەڵێن ومۆسیقا دەژەن �ن‌و لیژنەكەش‬ ‫بەپێی تواناكانیان‪ ،‬بڕیار لەسەر مانەوە یان نەمانەوەیان دەدات‪.‬‬ ‫بەڵگەنامەكە ب��ۆی هەیە بەشێكی ئ��ەو كەلێنە پڕبكاتەوە كەلەلیژنەی‬ ‫بڕیاردانەكەدا دروس��ت ببوو‪ ،‬چونكە تەنها ڕان��دی تێدا مابوو پاش‬ ‫ڕۆشتنی ه��ەری��ەك لەسیمۆن كویل‪،‬‬ ‫ئیلین دیجینریس‪ ،‬كارا دیوجاردی‪،‬‬ ‫ل��ی��ژن��ەك��ەش ل��ەك��ۆت��ای��ی نمایشی‬ ‫وەرزی نۆیەمی بەرنامەكەیدایەتی‪.‬‬ ‫ڕاپۆرتەكە لەكۆتاییدا ئاماژەی‬ ‫ب���ەوەداوە كە لۆپێز هیوای‬ ‫خواستووە موچەیەكی پانزە‬ ‫ملیۆ دۆالری وەربگرێت‪،‬‬ ‫ب����ەاڵم ك��ۆم��پ��ان��ی��ای فۆكس‬ ‫كە دەرهێنەری بەرنامەكەیە‬ ‫هیچ ج���ۆرە پابەندبونێكی‬ ‫ڕانەگەیاند‪ ،‬هەربۆیە لۆپێز‬ ‫ناچار بوو بەو موچەیە ڕازی‬ ‫ببێت‪.‬‬

‫سێشه‌ممه‬

‫‪2010 /9/21‬‬

‫خاوه‌ن ئیمتیاز‪:‬‬

‫سه‌رنوسه‌ر‪:‬‬

‫کۆمپانیای رووداو شوان ئاده‌م ئه‌یڤه‌س‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری نوسین‪ :‬به‌ڕێوه‌به‌ری کارگێڕی‪:‬‬ ‫شاخه‌وان مه‌حمود دابان عیزه‌ت‬

‫ناونیشان‪ :‬سلێمانى شاڕێی سالم‬ ‫ته‌الرى سلێمانی مۆڵ ‪ -‬نهۆ‌می دووه‌م‬ ‫بۆ په‌یوه‌ندی‪ :‬‬ ‫‪3186176 - 07480151705 - 07710268004‬‬ ‫‪Nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫ئەڵمانیا‬

‫وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا ژیانی هاوسەری‬ ‫لەگەڵ هاوڕێ كوڕەكەی پێكهێنا‬ ‫هەكار مەحمود‬

‫لەشاری بۆنی خۆرئاوای ئەڵمانیا گیدو فستەرفیلی تەمەن ‪48‬ساڵی وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لەگەڵ مایكل‬ ‫مرۆنزی تەمەن ‪43‬ساڵی سەرمایەداری هاوڕێی ژیانی هاوسەریان پێكهێنا‪.‬‬ ‫ئاهەنگەكە بەئامادەبوونی ‪ 20‬كەس لەكەسە نزیكەكانیان بەڕێوەچوو‪ ،‬هەروەها سەرۆكی شارەوانی بۆن ئاهەنگەكەی‬ ‫ڕێكخستبوو‪ .‬وتەبێژی ئەو پارتەی كە فستەرفیلی سەرۆكایەتی دەكات ڕایگەیاند كە فستەرفیلی‌و مۆنز نایەنەوێت‬ ‫باس لەو بابەتە بكەن‪ ،‬چونكە ئەوە پەیوەندی بەژیانی تایبەتی خۆیانەوە هەیە‪.‬‬ ‫بەپێی سەرچاوەكانی هەواڵ یاساكانی ئەڵمانیا ڕێگە بەهاوسەرگیری هاوڕەگەزەكان نادات‪ ،‬بەاڵم یاسایەكیان هەیە‬ ‫كە باس لەپێكەوە ژیان دەكات لەماڵێكدا‪ .‬گیدو فستەرفیلی بۆ یەكەمجار لەساڵی ‪2004‬دا ڕایگەیاند كە ئەو حەز‬ ‫بەهاوڕەگەزی خۆی دەكات‪ ،‬بەمەش فستەرفیلی دەبێتە یەكەم كەس لەئەڵمانیا كە لەو پلەیەدا ژیانی هاوسەری‬ ‫لەگەڵ هاوڕەگەزی خۆی پێك بهێنێت‪.‬‬

‫میسر‬ ‫رۆژن��ام��ەی ئەهرامی میسری لەرێگەی‬ ‫بەرنامەی فۆتۆشۆپەوە وێنەیەكی لوتكەی‬ ‫ش���ەرەم شێخی دەس��ت��ك��اری ك��رد‌و لەو‬ ‫رێگەیەشەوە حوسنی موبارەكی سەرۆكی‬ ‫میسری خستە ریزی پێشەوە لەكاتێكدا‬ ‫لەوێنە ئەسڵییەكەدا موبارەك كەوتبووە‬ ‫دواوە‪ ،‬بەوهۆیەشەوە رۆژنامەكە كەوتە‬ ‫بەر شەپۆلێكی توندی رەخنەگرتن‪.‬‬ ‫دوای ك��ۆب��وون��ەوەك��ان��ی سێشەممەی‬ ‫راب���ردووی دەستپێكردنەوەی پرۆسەی‬ ‫ئاشتی لەشەرەم شێخ لەنێوان مەحمود‬ ‫ع��ەب��اس س��ەرۆك��ی فەلەستین‌و ئیهۆد‬ ‫ب��اراك س��ەرۆك��ی ئیسرائیل‌و حوسنی‬ ‫م���وب���ارەك س���ەرۆك���ی م��ی��س�ر‌و باراك‬ ‫ئۆباما سەرۆكی ئەمریكا‌و شاعەبدوڵالی‬ ‫پ��ادش��ای ئ��وردن كە م��وب��ارەك لەدوای‬ ‫ه��ەم��وان��ەوە رێ���ی دەك����رد‪ ،‬رۆژنامەی‬

‫وەزارەتی بەرگری‬

‫ئ��ەه��رام ك��ە دی��ارت��ری �ن‌و بەرباڵوترین‬ ‫رۆژنامەی میسرییە‪ ،‬لەڕێی فۆتۆشۆپەوە‬ ‫موبارەكی خستە پێشەوەی هەموویان تا‬ ‫وەك پێشڕەوی پرۆسەكە‌و پێشە��گی ئەو‬ ‫سەرۆكانە نیشانی بدات!‬ ‫ب��ی ب��ی س��ی ب�ڵاوی��ك��ردەوە ك��ە لەوێنە‬ ‫ئەسڵییەكەدا ئۆباما ك��ەوت��ووەت��ە پێشی‬ ‫سەرۆكەكان نەك موبارەك‪.‬‬ ‫ب���زوت���ن���ەوەی الوان����ی ش��ەش��ی نیسانی‬ ‫میسرییش رایگەیاند كە ئەهرام بەبێ‌‬ ‫ئ���ام���اژەك���ردن ب��ۆئ��ەو گۆڕانكارییەی‬ ‫كردوویەتی‪ ،‬پیشەگەریی خۆی لەدەست‬ ‫داوە‪ .‬رۆژن��ام��ەی (المصری الیوم)یش‬ ‫ب�ڵاوی��ك��ردەوە ك��ە رۆژن��ام��ە نەتەوەییە‬ ‫گ��ەورەك��ە نەشتەرگەرییەكی گەورەی‬ ‫ب��ۆوێ��ن��ەی��ەك ئ��ەن��ج��ام��داوە ت��ا سەرۆك‬ ‫موبارەك وەك پێشەنگ نیشان بدات‪.‬‬

‫ئەهرام نەشتەرگەریی بۆ‬ ‫موبارەك كرد‬

‫قەڵەوترین ژنی دووگیان لەجیهاندا ناوی دەچێتە كتێبی گینیسەوە‬ ‫زۆر كەس هەیە بەدەست كێش زیادییانەوە دەناڵێنن‪ ،‬حاڵی‬ ‫دۆنا سیمبسۆنی ئەمەریكیش لەوان بەدەر نییە كە كێشی‬ ‫بە ‪272‬كیلۆگرام پێوانەكراوە‌و بەهۆی ئەمەشەوە نازناوی‬ ‫قەڵەوترین ژنی دووگیانی لەجیهاندا پێبەخشراو‪ ،‬بەوەش‬ ‫ناوی دەچێتە نێو كتێبی گینیسەوە بۆژمارە پێوانەییەكان‪.‬‬ ‫لەوبارەیەوە ڕۆژنامەی ئاكرۆن بیكۆن جۆرناڵی ئەمەریكی‬ ‫لەزاری ناوبراوەوە ڕایگەیاند كە سێ‌ ساڵ لەمەوبەر لەشاری‬ ‫ئاكرۆنی والیەتی ئۆهایۆ منداڵی بووەو لەوكاتەشدا كێشی‬ ‫بریتی بووە لە‪241‬كیلۆگرام‪ ،‬هەروەك بەنیازە لەم مانگەداو‬ ‫لەئاهەنگێكی ش��اری نیویۆركدا بەشێوەیەكی فەرمی‬ ‫دووگیانیی خۆی ڕابگەیەنێت‪.‬‬

‫دۆن��ا سیمبسۆن دان��ی بەوەشدا نا كە س��ەرەڕای ئەوەی‬ ‫لەماوەی ئەم سێ‌ ساڵەدا كێشی زۆر زیادی كردووە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هیوادارە كێشی بگەیەنێتە ‪453.5‬كیلۆگرام‪ ،‬هاوكات‬ ‫لەدرێژەی چاوپێكەوتنەكەدا سیمبسۆن وتی‪« :‬جیهانێكی‬ ‫شاراوەی تەواو لەخەڵكی هەیە كە ئارەزوومەندی زیادبونی‬ ‫كێشیانن‪ ،‬بەاڵم شارەزایی تەواویان لەبارەیەوە نییە بۆنمونە‬ ‫چەندین ئافرەت هەن كێشیان ‪61‬كیلۆگرامە‪ ،‬بەاڵم ئارەزوو‬ ‫دەكەن كێشیان بكەیەننە ‪181‬كیلۆگرام»‪.‬‬ ‫لەكۆتایشدا باسی لەوەكرد كە بەهەزارەها كەس مانگانە‬ ‫بڕی پانزە دۆالر دەدەن بۆئەوەی وێنەو ڤیدۆی بگرن‪،‬‬ ‫لەكاتێكدا ئەو سەرقاڵی كاری ناوماڵ‌و خواردنە‪.‬‬


nmnm-41