Issuu on Google+

‫«ژن ‌ی ئێم ‌ه‬ ‫»‬ ‫له‌ڕوو ‌ی فكرییه‌و‌ه پته‌و نیین ‌‬

‫»»‬

‫‪18‬‬

‫به‌سااڵچووانیش‬ ‫حه‌زیان له‌ناردن ‌ی كورته‌نامه‌ی ‌ه‬

‫سه‌رنوسه‌ر‪ :‬شوان ئاده‌م ئه‌یڤه‌س‬

‫»»‬

‫ساڵی نوێتان پیرۆز بێت‬

‫‪11‬‬

‫رۆژنامه‌ی نم نم گه‌رمترین‌و جوانترین چه‌پك‌ه گوڵی پیرۆزبایی‬ ‫له‌سه‌رجه‌ممه‌سیحیه‌كانیكوردستانده‌كات‌وساڵینوێله‌گه‌النیهه‌رێمیكوردستانپیرۆزده‌كات‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌ی نم نم ئاگاداری خوێنه‌رانی ده‌كاته‌و ‌ه ك‌ه له‌یه‌كه‌م ژماره‌ی ساڵی نوێوه‌‪،‬‬ ‫چه‌ند گۆڕانكارییه‌ك ل‌ه شێوه‌ی فۆنت‌و نه‌خشه‌سازی رۆژنامه‌كه‌دا ده‌كات‪.‬‬ ‫دووبار ‌ه ساڵی نوێتان پیرۆز بێت‌و هه‌موو رۆژێكتان جه‌ژن‌و شادی بێت‪.‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌ ئێوارانى پێنجشه‌ممان باڵوده‌كرێته‌وه‌‬

‫نرخ‪:‬‬

‫ پێنجشه‌ممه‌ ‪2009/12/31‬‬

‫‪1000‬‬

‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫»»‬

‫‪16‬‬

‫حاخامێك‪:‬‬ ‫سێكس له‌به‌رامبه‌ر بوون به‌جوله‌كه‌دای ‌ه‌!‬

‫دينار‬

‫کۆمپانیا‌کان‬ ‫متمانه‌یان پێناکرێت‬ ‫به‌پێ ‌ی یاسای ‌ی كاركردن ‌ی له‌كه‌رت ‌ی تایبه‌تدا‬ ‫رێكخراوه‌و پێویست ‌ه خاوه‌نكاره‌كان په‌یڕه‌وی‬ ‫ئه‌و یاسای ‌ه بكات‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی چاودێری‬ ‫نه‌كردنی وردی كۆمپانیا ئه‌هلییه‌كان له‌الیه‌ن‬ ‫حكومه‌ته‌وه‌‪ ،‬زۆرێك له‌كۆمپانیاكان ره‌چاوی‬ ‫كاتژمێری كارو ماو‌ه ‌ی گرێبه‌ست‌و موچه‌ی‬ ‫كارمه‌نده‌كانیان ناك ‌هن‌و ئه‌وه‌ش بووه‌ت ‌ه هۆی‬ ‫بێمتمانه‌یی به‌رامبه‌ر كۆمپانیا ئه‌هلیه‌كان‪.‬‬ ‫سوزان ئاشوری ‌ی فه‌رمانبه‌ر ‌ی كۆمپانیایه‌كی‬ ‫ئه‌هلییه‌و هیچ هیوایه‌كی به‌و كۆمپانیای ‌ه‬ ‫نه‌ماو‌ه ك ‌ه كار ‌ی تیاده‌كات‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ده‌ترسێت له‌كاتێك ‌ی چاوه‌ڕوان نه‌كراودا‬ ‫كاره‌ك ‌ه ‌ی له‌ده‌ست بدات‌و ئه‌و ماو‌ه زۆره‌ی‬ ‫له‌وێ كاری كردوو‌ه به‌بێ خزمه‌ت بۆی‬ ‫دابنرێت‪.‬‬

‫»» ‪3‬‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌کان‬ ‫کوردستان به‌جێناهێڵن‬ ‫ئه‌رمه‌نه‌كانی كوردستان به‌هۆی‬ ‫كۆمه‌ڵكوژییه‌كه‌ی ساڵی‌ ‪‌ 1914‬‬ ‫ی‬ ‫توركیاوه‌ كه‌ به‌رامبه‌ریان كرا‌و نزیكه‌ی‬ ‫ملیۆن‌و نیوێك ئه‌رمه‌نی‌ كوژران‪.‬‬ ‫ژماره‌یه‌كیان به‌ره‌و هه‌رێمی كوردستان‬ ‫به‌ڕێكه‌وتن‌و له‌ئێستادا ڕیژه‌یان نزیكه‌ی‌‬ ‫‪ 3200‬هاوواڵتی ده‌بن‪ ،‬كه‌ به‌زمانی‬ ‫كوردی ده‌دوێن‌و دڵخۆشن به‌مانه‌وه‌یان‬ ‫له‌شاروشارۆچكه‌كه‌كانی‌ هه‌رێم‪.‬‬

‫»» ‪8‬‬ ‫کچانی هه‌رزه‌کار‬ ‫پێویستیان به‌چیی ‌ه‌؟‬

‫هێرۆ عه‌زیز‪:‬‬ ‫هێشتا شۆکی خه‌اڵته‌ک ‌ه به‌رینه‬ ‫‌داوم ‪12 »»...‬‬

‫په‌رده‌ی‌ كچێنی‌‌و جۆره‌كانی‌‌و چۆنیه‌تی‌‬ ‫عاده‌بوونی‌ كچان‌و ئه‌و گرفتانه‌ی‌‬ ‫روبه‌ڕوویان ده‌ینه‌وه‌ له‌شه‌وی بوكێنی‌‌و‬ ‫هه‌ندێ پرسی دیكه‌ی‌ تایبه‌ت‬ ‫به‌جه‌سته‌ی‌ ئافره‌تان بوونه‌ ته‌وه‌ری‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌ دیمانه‌یه‌كی‌ نم نم له‌گه‌ڵ‬ ‫د‪ .‬ژیان عه‌بدولڕه‌حمان پسپۆری‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌كانی‌ ژنان‌و منداڵبوون‌و‬ ‫نه‌زۆكی‌‪.‬‬ ‫ئه‌و پسپۆڕه‌ی‌ نه‌خۆشییه‌كانی‌ ژنان‬ ‫جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ده‌زگاو دامه‌زراوه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كانی‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان پێویسته‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ سیستماتیك كار له‌سه‌ر‬ ‫هۆشیاركردنه‌وه‌ی‌ كچان‌و كوڕان بكه‌ن‬ ‫له‌باره‌ی‌ پێداویستییه‌ فسیۆلۆژیی‌و‬ ‫غه‌ریزه‌كانیان‪ ،‬هاوكات ئه‌و ده‌ركه‌وت‌و‬ ‫نیشانانه‌شیان بۆ روون بكه‌نه‌وه‌ كه‌‬ ‫له‌قۆناغه‌كانی‌ ته‌مه‌نیاندا دێنه‌رێیان‪.‬‬

‫»» ‪15‬‬ ‫‪15‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫‪3‬‬

‫حكومه‌تی‌ هه‌رێم چاودێری وردی له‌سه‌ریان نییه‌‬ ‫كارمه‌ندانی كۆمپانیا ئه‌هلییه‌كان متمانه‌یان به‌كاره‌كه‌یان نییه‌‬ ‫ی‬ ‫ی كاركردن ‌‬ ‫ی یاسا ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫له‌كه‌رتی‌ تایبه‌تدا رێكخراوه‌و‬ ‫پێویست ‌ه خاوه‌نكاره‌كان‬ ‫په‌یڕه‌وی ئه‌و یاسای ‌ه بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌هۆی چاودێری نه‌كردنی‬ ‫وردی كۆمپانیا ئه‌هلییه‌كان‬ ‫له‌الیه‌ن حكومه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫زۆرێك له‌كۆمپانیاكان‬ ‫ره‌چاوی كاتژمێری كارو‬ ‫ی گرێبه‌ست‌و موچه‌ی‬ ‫ماو‌ه ‌‬ ‫كارمه‌نده‌كانیان ناكه‌ن‌و ئه‌وه‌ش‬ ‫بووه‌ته‌ هۆی بێمتمانه‌یی‬ ‫به‌رامبه‌ر كۆمپانیا ئه‌هلیه‌كان‪.‬‬ ‫له‌یال مه‌حمود ـ كه‌ركوك‬

‫گه‌نجان باوه‌ڕیان به‌كۆمپانیا‬ ‫ئه‌هلییه‌كان نییه‌‬ ‫«نه‌بونی متمان ‌ه گه‌نجانی بێئه‌مه‌ل‬ ‫ك���ردووه‌»‪ ،‬ئاودێر كه‌م���ال ته‌مه‌ن‬ ‫‪29‬س���اڵ‪ ،‬ده‌رچووی به‌شی كیمیای‬ ‫زانكۆی س���لێمانییه‌و ماوه‌ی س���ێ‬ ‫س���اڵ ‌ه له‌كۆمپانیایه‌ك���ی ئه‌هل���ی‬ ‫له‌شاری سلێمانی كار ده‌كات‌و‪ ،‬باس‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه ئه‌و له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و‬

‫خاوه‌ن كۆمپانیاكان چی ده‌ڵێن؟‬ ‫ی‬ ‫فاتن ره‌ش���ید خاوه‌ن���ی كۆمپانیا ‌‬ ‫فاتن‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه ئه‌وان‬ ‫ژماره‌یه‌ك كارمه‌ندیان هه‌یه‌‌و رۆژان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌كاتژمێر حه‌وت���ی به‌یانی بۆ ‪‌ 11‬‬ ‫ش���ه‌و كار ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌و رۆژانه‌ش���ی‬ ‫به‌ف���رو ب���اران بێ���ت كارمه‌ندان���ی‬ ‫كۆمپانیاكه‌یان ده‌به‌ن ناو هۆڵه‌كانه‌و‌ه‬ ‫بۆكاركردن‪.‬‬ ‫ده‌رب���اره‌ی ڕۆژانی پش���وو مۆڵه‌تی‬ ‫كارمه‌ندان‪ ،‬ئ���ه‌و خاوه‌ن كۆمپانیای ‌ه‬ ‫ی له‌وه‌كرده‌و‌ه ك���ه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫جه‌خت��� ‌‬ ‫رۆژێك كارمه‌ندان ئیش���یان هه‌بێت‬ ‫یان پێویس���تیان به‌مۆڵ���ه‌ت بێت‪،‬‬ ‫پێویسته‌ پێشتر ئاگاداریان بكه‌نه‌وه‌‌و‬ ‫«ئێم���ه‌ش مۆڵه‌تی���ان ده‌ده‌ینێ»‪،‬‬ ‫چونك ‌ه له‌یه‌كه‌م رۆژه‌و‌ه قس ‌ه له‌سه‌ر‬

‫یاسا جیاوازی ناهێڵێت‬ ‫هێمن كامیل‪ ،‬كۆمه‌ڵناس‌و مامۆستا ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یمانگای‌ مامۆس���تایانی‌ كه‌ركوك‪،‬‬ ‫باس ل���ه‌وه‌ ده‌كات كه‌ س���ه‌رچاوه‌ی‌‬ ‫گرفتی‌ كارمه‌ند له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكاندا‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ ده‌گه‌ریته‌وه‌ ك���ه‌ خاوه‌ن‬ ‫كۆمپانی���اكان خۆیان به‌س���ه‌رچاوه‌ی‌‬ ‫بژی���وی‌ كارمه‌نده‌كانی���ان ده‌زان���ن‌و‬ ‫رۆژانه‌ش ئه‌مه‌یان پێده‌فرۆش���نه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌كه‌رتی‌ گش���تیدا ب���ه‌و جۆره‌‬ ‫نییه‌‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬پێوایه‌ جی���اوازی نێوان ئه‌و‬ ‫دوو كه‌رت���ه‌ له‌وه‌دایه‌ ك���ه‌ حكومه‌ت‬ ‫س���ه‌رچاوه‌ی‌ دابینكردن���ی‌ موچ���ه‌ی‌‬ ‫كارمه‌ن���دو فه‌رمانبه‌ره‌كان���ه‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫كارێك���ی‌ نایاس���ایی‌ نه‌كه‌ی���ت هیچ‬ ‫كه‌سێك ناتوانێت مامه‌ڵی خراپ له‌گه‌ڵ‬ ‫كارمه‌نده‌كانی بكات ی���ان نانبڕاویان‬ ‫بكات‪ ،‬به‌اڵم له‌كه‌رتی تایبه‌تدا هه‌موو‬ ‫شتێك به‌مه‌زاجی خاوه‌ن كاره‌كه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌ب���ڕوای هێم���ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر كه‌س���ێك‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ نائاس���ایی‌ گه‌یشتبێت‬ ‫به‌و ئاسته‌ ئابورییه‌و بوبێت به‌خاوه‌نی‌‬ ‫كۆمپانیا له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا‪ ،‬هۆكارێكی‌‬ ‫تره‌ بۆ خراپ مامه‌ڵه‌كردنی‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی‌ له‌كۆمپانیاكه‌یدا كارده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫شاره‌زایانی بواری یاسا جه‌خت له‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ به‌ به‌رقه‌راربوونی یاسا‬ ‫كۆسپ‌و ته‌گه‌ره‌كانی نێوان چینه‌كانی‬ ‫كۆمه‌ڵگ���ه‌ ده‌ش���كێنێت‌و جی���اوازی‬ ‫ناهێڵێت‪.‬‬ ‫د‪.‬له‌تیف شێخ مس���ته‌فا مامۆستای‬ ‫زانك���ۆی س���لێمانی‪ ،‬جه‌خ���ت له‌وه‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ كه‌ له‌زۆربه‌ی‌ واڵتانی‌ جیهاندا‬ ‫خه‌ڵك زیاتر له‌كه‌رت���ی‌ تایبه‌تدا كار‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬تا كه‌رتی‌ گشتی‌‪ ،‬به‌اڵم به‌پێی‬ ‫یاسا هه‌موو كاره‌كان رێكخراوه‌و كه‌س‬ ‫ناتوانێت هه‌قی كه‌س بخوات‪« ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌هه‌رێمی كودس���تان‌و عێراقیش���دا‬ ‫یاسایه‌كی تۆكمه‌تر دابڕێژریت‌و هه‌قی‬ ‫كارمه‌ندان���ی تیا بدرێ���ت‌و په‌یڕه‌و‬ ‫بكرێت ئه‌و كێشان ‌ه نامێنن»‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئاکام شێخ هادی _ ئاژانسی میترۆگرافی‬

‫ی ته‌مه‌ن ‪32‬ساڵ‪،‬‬ ‫سوزان ئاش���وری ‌‬ ‫ی كۆمپانیایه‌كی ش���اری‬ ‫فه‌رمانبه‌ر ‌‬ ‫كه‌ركوك���ه‌و هی���چ هیوایه‌ك���ی به‌و‬ ‫ی‬ ‫كۆمپانیای���ه‌ نه‌م���او‌ه ك���ه‌ كار ‌‬ ‫تی���اده‌كات‪ ،‬چونك��� ‌ه ده‌ترس���ێت‬ ‫ی چ���اوه‌ڕوان نه‌ك���راودا‬ ‫له‌كاتێك��� ‌‬ ‫كاره‌ك ‌هی‌ له‌ده‌س���ت بدات‌و ئه‌و ماو‌ه‬ ‫زۆره‌ی ل���ه‌وێ كاری ك���ردوو‌ه به‌بێ‬ ‫خزمه‌ت ب���ۆی دابنرێ���ت‪« ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌م كار‌ه له‌ده‌س���ت ب���ده‌م‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ی‬ ‫ی س���اڵێك به‌ش���وێن كارێك ‌‬ ‫ماوه‌ ‌‬ ‫ی به‌ش���ێك‬ ‫نوێ���دا بگه‌ڕێت‪ ،‬بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی خێزانه‌كه‌م‬ ‫له‌پێداویس���تی‌ م���اد ‌‬ ‫پڕبكه‌مه‌وه‌»‪.‬‬ ‫س���وزان‪ ،‬جه‌خت ل���ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی خراپ ‌‬ ‫ك���ه‌ له‌ناچاری���دا ره‌فت���ار ‌‬ ‫خ���اوه‌ن كۆمپانیاك���ه‌ش قب���وڵ‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ك��� ‌ه به‌وته‌ی خۆی خه‌ریك ‌ه‬ ‫توش���ی نه‌خۆش���ی ده‌روونی ده‌بن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌ده‌س���تیه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی هه‌ل ‌‬ ‫كار كه‌مه‌‌و به‌ئاسانی كاریان ده‌ست‬ ‫ناكه‌وێت‪.‬‬

‫كاره‌ی ده‌ی���كات موچه‌یه‌ك���ی كه‌م‬ ‫وه‌رده‌گرێ���ت‌و هیچ ئیمتیازێكی تری‬ ‫نیی���ه‌‪« ،‬دوو هێن���ده‌ی فه‌رمانبه‌ر‬ ‫ێكی حكومی مان���دوو ده‌بم‪ ،‬كه‌چی‬ ‫موچه‌ك���ه‌م وه‌ك���و ئه‌وان���ه‌و هی���چ‬ ‫خزمه‌تێكیشم بۆ حساب نییه‌«‪.‬‬ ‫ئاودێر‪ ،‬ئاماژ‌ه ب���ه‌و‌ه ده‌دات ئه‌گه‌ر‬ ‫چه‌ن���د رۆژێك به‌هۆی س���ه‌رقاڵی‌و‬ ‫نه‌خۆش���ییه‌و‌ه نه‌توانێ���ت ده‌وامی‬ ‫كۆمپانیاك���ه‌ی ب���كات كاره‌ك���ه‌ی‬ ‫له‌ده‌س���ت ده‌دات‌و ئه‌و ماوه‌یه‌ش���ی‬ ‫ی ناكرێت ‌ه خزمه‌ت‌و‬ ‫كاری كردووه‌ بۆ ‌‬ ‫خانه‌نشینی‪.‬‬ ‫ده‌رچوان���ی زانك���ۆ‌و په‌یمان���گاكان‬ ‫به‌خه‌ون���ی دامه‌زراندن���ه‌و‌ه خوێندن‬ ‫ته‌واو ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم س���ااڵن ‌ه ته‌نها‬ ‫چه‌ند كه‌س���ێك ل���ه‌و خوێن���دكار���ه‬ ‫ده‌رچوانه‌ له‌فه‌رمانگه‌ حكومییه‌كان‬ ‫داده‌مه‌زرێن‪.‬‬ ‫یوس���ف ش���ه‌فیقی ته‌مه‌ن ‪32‬ساڵ‪،‬‬ ‫ماوه‌ی پێنج س���اڵ ‌ه به‌شی كارگێڕی‬ ‫زانكۆی ته‌واوك���ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌هیچ‬ ‫فه‌رمانگه‌یه‌ك���ی حكوم���ی ن���اوی‬ ‫نه‌هاتووه‌ته‌وه‌و له‌و كاته‌وه‌ی زانكۆی‬ ‫ته‌واوكردوو‌ه له‌سێ كۆمپانیادا شاری‬ ‫ی ك���ردووه‌‪« ،‬له‌چوار‬ ‫هه‌ولێردا كار ‌‬ ‫فه‌رمانگ ‌ه داوای دامه‌زراننم كردووه‌و‬ ‫دانه‌مه‌زراوم‪ ،‬له‌سێ كۆمپانیاش كارم‬ ‫كردووه‌‪ ،‬ته‌نها موچه‌ی مانگانه‌كه‌م‬ ‫وه‌رده‌گرم‌و هیچی تر»‪ .‬به‌وته‌ی ئه‌و‬ ‫گه‌نجه‌ كۆمپانی���ا ئه‌هلییه‌كان نابن ‌ه‬ ‫جێگه‌ی متمانه‌ی كارمه‌ندان‪.‬‬

‫كات‌و مووچه‌ی كارمه‌ندان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫به‌وت���ه‌ی خ���ۆی ماوه‌ی���ه‌ك له‌مه‌و‬ ‫به‌ر موچه‌ی كارمه‌ن���دان ملێۆنێك‌و‬ ‫دووس���ه‌دو په‌نجا هه‌زار بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێس���تا بۆیان كردوون به‌ملێۆنێك‌و‬ ‫چوار س���ه‌د هه‌زار‌و نانی نیوه‌ڕۆش‬ ‫له‌سه‌ر خۆیانه‌‪.‬‬

‫کارمه‌ندانی کۆمپانیاکان له‌دڵه‌ڕاوکێدان له‌باره‌ی مانه‌وه‌ یان له‌ده‌ستدانی کاره‌کانیان‬

‫ه یان هی پیاو؟‬ ‫ی ژن ‌‬ ‫ژن دوژمن ‌‬

‫«زۆرجار كێشه‌ ‌ی ژن‌و خه‌سوو‪ ،‬هه‌ڵهاتنی كچان له‌ماڵی باوكیان روومان تێده‌كه‌ن»‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ ڕێكخراوه‌كانی‬ ‫ژنان‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كی‬ ‫تایبه‌ت به‌توندوتیژی دژی‬ ‫ژنان دامه‌زاراوه‌‪ ،‬به‌اڵم رۆژان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫توندوتیژی به‌رامبه‌ر ره‌گه‌ز ‌‬ ‫ی‬ ‫مێینه‌ به‌رده‌وامه‌و به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئامارێكی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫به‌دواداچوونی‌ توندوتیژی‬ ‫ی ‪2009‬‬ ‫دژ به‌ژنان‪ ،‬له‌ساڵ ‌‬ ‫ی دهۆك ‪745‬‬ ‫دا له‌پارێزگا ‌‬ ‫حاڵه‌تی توندوتیژی تۆمار‬ ‫كراون‪.‬‬ ‫تایبه‌ت به‌نم نم ـ دهۆك‬

‫به‌رێوب����ه‌ری‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌ت����ی‬ ‫به‌دواداچوون����ی‌ توندوتی����ژی‬ ‫دژ به‌ژن����ان د‪.‬س����امی‌ ج����ه‌الل‬ ‫له‌پارێزگای‌ ده����ۆك ئاماژه‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌دات ك����ه‌ له‌س����اڵی‌ ‪،2007‬‬ ‫‪63‬حاڵه‌ت����ی كوش����تنی‌ ژن����ان‌و‬ ‫‪58‬حاڵه‌تی‌ خۆسوتاندن له‌دهۆك‬

‫ی جه‌الل‬ ‫د‪.‬سام ‌‬ ‫رووداوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ساڵی‌ رابردوودا‬ ‫ی كوش����تن‌و خۆس����وتاندن‬ ‫رێژه‌ ‌‬ ‫كه‌م بوونته‌وه‌‌و له‌و ساڵه‌دا ته‌نها‬ ‫‪23‬كه‌س به‌هۆی توندوتیژه‌ییه‌وه‌‬ ‫گیانیان له‌ده‌ست داوه‌‪ 13« ،‬ژن‬ ‫له‌الیه‌ن كه‌سوكاریانه‌وه‌ كوژراون‌و‬ ‫‪10‬ش����یان خۆیان كوشتووه‌‪58 ،‬‬ ‫ژنیش س����وتاون ك����ه‌ هه‌ندێكیان‬

‫قه‌زاوقه‌ده‌ر بووه»‪.‬‬ ‫د‪.‬س����امی ب����اس ل����ه‌وه‌ ده‌كات‬ ‫كه‌ له‌س����اڵی راب����ردوودا ‪%63‬ی‌‬ ‫كوش����تن‌و ‪ %39‬خۆس����وتاندن‬ ‫كه‌میك����ردووه‌‪ .‬ئ����ه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره‌‬ ‫ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا كه‌ له‌س����ه‌ره‌تای‬ ‫س����اڵی ‪ 2009‬ت����ا ‪ ،11/25‬ك����ه‌‬ ‫ڕۆژی توندوتی����ژی دژی ژنان����ه‌‪،‬‬ ‫‪ 62‬ئافره‌تیان له‌كوش����تن رزگار‬ ‫ك����ردووه‌‌و كێش����ه‌ی ‪ 32‬حاڵه‌تی‌‬ ‫كوش����تنیش چاره‌س����ه‌ركردووه‌‪،‬‬ ‫«له‌س����الی‌ ‪ 2008‬دا‪ 28 ،‬ژن‬ ‫هه‌وڵ����ی‌ خۆكوش����تنی داوه‌‌و ‪10‬‬ ‫ژنی����ان گیانیان له‌ده‌س����تدا‪18 ،‬‬ ‫ژنه‌كه‌ی تر رزگاریان بووه‌» ‪.‬‬ ‫به‌وت����ه‌ی ئ����ه‌و به‌ڕێوه‌ب����ه‌ره‌‬ ‫ه����ه‌ر له‌وس����اڵه‌دا ‪ 495‬س����كااڵ‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ك����ه‌ی ئه‌واندا‬ ‫تۆماركراون‪ ،‬كه‌ ‪ 309‬كێش����ه‌یان‬ ‫چاره‌س����ه‌ركراون‌و ‪ 186‬كێشه‌ تر‬ ‫رووداوی س����اڵی‌ ‪ 2008‬تا ئێستا‬ ‫چاره‌سه‌ر نه‌كراون‪.‬‬

‫ی هۆكاره‌كانی خۆكوشتن‌و‬ ‫ده‌ره‌بار ‌‬ ‫ژنان هۆشیار بوونه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫خۆسوتانی ژنان‪ ،‬ناوبراو پێداگر ‌‬ ‫سكااڵ تۆمار ده‌كه‌ن‬ ‫ی ئ���ه‌و له‌سه‌ر ئه‌و‌ه كرد كه‌ پیاوان ده‌توانن‬ ‫به‌پێ���ی‌ ئاماره‌كان��� ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ك���ه‌ ل���ه‌‪ 1/1‬تا له‌به‌رده‌م كێشه‌كاندا خۆیان بگرن‪،‬‬ ‫‪ 2009/10/31‬ته‌نه���ا له‌ده���ۆك به‌اڵم زۆرینه‌ی ژن���ان كه‌متر ئارام‬ ‫ی ده‌گرن‌و ناتوانن به‌سه‌ر كێشه‌كاندا‬ ‫توندوتی���ژ ‌‬ ‫‪745‬حاڵه‌ت���ی‌‬ ‫ی زاڵ ببن»‪.‬‬ ‫تۆماركراون‪ 10 ،‬حاڵه‌تی‌ كوشتن ‌‬ ‫ی خۆكوش���تن‪ ،‬به‌ب���ڕوای ئ���ه‌و به‌رپرس��� ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ژن���ان‪ 11 ،‬حاڵه‌ت ‌‬ ‫‪ 64‬حاڵه‌ت���ی‌ خۆس���وتاندن‪ 41 ،‬كچێ���ك له‌قوتابخان��� ‌ه ده‌رنه‌چێت‬ ‫ی ی���ان كه‌س���ێكی نزیك���ی كچێك‬ ‫س���كااڵ تۆمارك���راوه‌‪ 10 ،‬حاڵه‌ت ‌‬ ‫ی توڕ‌ه بكات‪ ،‬یه‌كس���ه‌ر ده‌چێت بیر‬ ‫ده‌ستدرێژی سكێسی‌‪ 62 ،‬هه‌وڵ ‌‬ ‫خۆكوشتن له‌الیه‌ن ژنانه‌و‌ه دراوه‌‪ .‬له‌خۆكوشتن‌و خۆسوتان ده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫د‪.‬س���امی‌ ج���ه‌الل جه‌خ���ت له‌و‌ه «هه‌ركاتێك ژنان‌و كچان كێشه‌یان‬ ‫ده‌كات���ه‌وه‌ ك ‌ه ئێس���تا كوش���تن‌و هه‌ب���وو‪ ،‬پێویس���ت ‌ه په‌یوه‌ن���دی‬ ‫سوتانی ژنان روو له‌كه‌مبوونه‌وه‌یه‌‪ ،‬به‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی توندوتیژی دژی‬ ‫ی ژنان ی���ان بنكه‌كانی پۆلیس���ه‌و‌ه‬ ‫به‌ ب���ه‌راوردی‌ له‌گ���ه‌ڵ تۆماركرن ‌‬ ‫ئه‌و س���كااڵنه‌ی له‌الی���ه‌ن ژنانه‌و‌ه بكه‌ن»‪.‬‬ ‫توم���ار ده‌كرێ���ن‪« ،‬ژنان ئێس���تا‬ ‫به‌رگری له‌ژنان ده‌كه‌ن یان‬ ‫هۆش���یاربونه‌ته‌وه‌و ناهێڵن مافیان‬ ‫هانیان ده‌ده‌ن؟‬ ‫بخورێ���ت‪ ،‬ڕوده‌كه‌ن���ه‌ بنكه‌كانی‬ ‫ی‬ ‫به‌دواداچوون��� ‌‬ ‫پۆلی���س‌و س���كااڵ تۆم���ار ده‌كه‌ن به‌رێوب���ه‌ری‌‬ ‫توندوتی���ژی دژ به‌ژن���ان‪ ،‬جه‌خت‬ ‫له‌بری ئه‌وه‌ی خۆیان بكوژن»‪.‬‬

‫له‌وه‌ ده‌كات����ه‌وه‌ ك����ه‌ ئ����ه‌وان كاریان‬ ‫به‌رگریكردن����ه‌ له‌ژن����ان‌و گه‌ڕان����ه‌وه‌ی‬ ‫مافه‌كانیان‪ ،‬ه����اوكات ره‌تیكرده‌وه‌ كه‌‬ ‫ئ����ه‌وان ژنان هان ب����ده‌ن دژی پیاوان‪،‬‬ ‫«ئێم����ه‌ ب����ێ الیه‌نی����ن‌و به‌یاس����ا كار‬ ‫ده‌كه‌ین»‪.‬‬ ‫به‌پێی وته‌ی ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ تا ساڵی‬ ‫‪ 2008‬ش����ه‌ش حاڵه‌تی رفاندنی كچان‬ ‫له‌الی����ه‌ن کوڕانه‌وه‌ هه‌ب����ووه‌ كه‌ چوار‬ ‫حاڵه‌تی����ان چاره‌س����ه‌ركراوه‌‌و كچه‌كان‬ ‫له‌پیاوه‌كان ماره‌ كراون‪« ،‬كاری ئێمه‌‬ ‫ماره‌كردنی كچی رفێنراو نییه‌ له‌كوڕان‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم هه‌رچ����ی له‌الدێكان����ه‌وه‌ ك����چ‬ ‫ده‌فڕێنێت روده‌كاته‌ ئێمه‌و پێویس����ته‌‬ ‫ئێمه‌ چاره‌سه‌رێكی كێشه‌كه‌ بكه‌ین»‪.‬‬ ‫د‪.‬س����امی‪ ،‬ئاماژه‌ ب����ه‌وه‌ش ده‌دات كه‌‬ ‫زۆرجار كێشه‌یان ده‌چێته‌ ال كه‌ دوو ژن‬ ‫توندو تیژی����ان به‌رامبه‌ر یه‌ك كردووه‌‪،‬‬ ‫وه‌كو ژن‌و خه‌س����وو‪ ،‬دش‌و خووشك‪،‬‬ ‫دای����ك‌و كچه‌وه‌‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ی كێش����ه‌ی‬ ‫هه‌ڵهاتنی كچان له‌ماڵی باوكیانه‌وه‌‬ ‫رویان تێده‌كه‌ن‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫بێكاریی ‪ ...‬گه‌نجان‌و مندااڵن به‌الی یارییكردندا راده‌كێشێت‬

‫دانیشتوانی‌ شۆڕش سه‌ریان كردوه‌ته‌ سه‌ر سیدی‌‌و پله‌یسته‌یشن‬

‫ناحیه‌ی شۆرشی سه‌ر‬ ‫به‌قه‌زای چه‌مچه‌ماڵ له‌ساڵی‬ ‫‪ 1987‬دروستكراوه‌‌و زۆرترین‬ ‫كه‌سوكاری‌ قوربانیانی‌ ئه‌نفال‌و‬ ‫شه‌هیدانی لێ نیشته‌جێیه‌‪,‬‬ ‫گه‌نجه‌كانی ئه‌و شارۆچكه‌یه‌‪,‬‬ ‫به‌ده‌ست بێكاریه‌وه‌ ده‌ناڵێنن‌و‬ ‫بۆبه‌سه‌ربردنی كاته‌كانیان‬ ‫به‌رده‌وام خه‌ریكی یاری پله‌ی‬ ‫سته‌یشنن‪.‬‬

‫سارا عومه‌ر له‌چه‌مچه‌ماڵ‬

‫پله‌یسته‌یشن ده‌ستی حزبی تیدایه؟‌‬ ‫عه‌دن���ان عه‌لی خاوه‌ن پێش���ه‌نگای‬ ‫فرۆش���تن‌و به‌كرێدان���ی س���یدی‌و‬

‫فۆتۆ‪ :‬سامان حه‌مه‌ غه‌ریب‬

‫«ش���ه‌و هه‌ی���ه‌ له‌كاتژمێر هه‌ش���تی‬ ‫ئێ���واره‌وه‌ بۆ شه‌ش���ی به‌یانی یاری‬ ‫ده‌كه‌ین»‪ ،‬خالی���د محه‌مه‌دی‌ ته‌مه‌ن‬ ‫‪28‬س���اڵ‪ ،‬به‌وج���ۆره‌ له‌كاته‌كان���ی‌‬ ‫بێكاریی خۆی‌ ده‌دوا‪.‬‬ ‫ئه‌و‪ ،‬ده‌رچ���ووی به‌ش���ی كارگێڕیی‬ ‫په‌یمانگایه‌‌و ب���اس له‌وه‌ ده‌كات‪ ,‬كه‌‬ ‫دوای ده‌وامی ئاس���ایی خۆی له‌گه‌ڵ‬ ‫هاوڕێ‌و كه‌سه‌ نزیكه‌كانی به‌به‌رده‌وامی‬ ‫خه‌ریكی یاری پله‌ی سته‌یشنه‌‪ .‬به‌الی‬ ‫خالیده‌وه‌ ئه‌‌و یاریه‌ زۆر له‌یاری كاڵوێن‬ ‫خۆشتره‌ كه‌ تا دووساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌و‬ ‫شارۆچكه‌یه‌دا باو بووه‌و كراوه‌‪.‬‬ ‫خالی���د جه‌خت���ی له‌وه‌ ك���رده‌وه‌ كه‌‬ ‫پل���ه‌ی سته‌یش���ن نی���وه‌ی ژیان���ی‬ ‫داگیرك���ردوون‌و له‌ماڵه‌وه‌ش به‌رده‌وام‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ منداڵ���ه‌كان خه‌ریك���ی ئه‌و‬ ‫یاریه‌ن‪« ،‬زۆرجار له‌باوكم‌و مامه‌كانم‬ ‫ده‌به‌مه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وانی���ش به‌وه‌ زۆر توڕه‌‬ ‫ده‌بن»‪.‬‬ ‫راڤینی ك���وڕی خالید ئام���اژه‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌دات‪ ،‬ك���ه‌ ی���اری پله‌ یسته‌یش���ن‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌یاریی���ه‌ دیاره‌كانی ئه‌مڕۆ‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌‌و ش���ارۆچكه‌یه‌ زۆرترین گه‌نج‬ ‫ته‌نان���ه‌ت منداڵیش ئال���وده‌ی بون‪,‬‬ ‫«كه‌م م���اڵ هه‌یه‌ له‌م ش���وێنه‌دا كه‌‬ ‫پله‌یسته‌یش���نێك‌و چه‌ند سیدییه‌كی‬ ‫نه‌بێ���ت»‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ راڤین پێوایه‌ له‌‌و‬ ‫شارۆچكه‌یه‌دا پله‌یسته‌یشن جیاوازی‬ ‫له‌نێوان گه‌وره‌و بچوكدا نه‌هێشتووه‌‌و‬ ‫هه‌موو خه‌ڵك خه‌ریكی ئه‌و یاریه‌ن‪.‬‬

‫پله‌یسته‌یشن گه‌نجان‌و مندااڵن له‌یارییه‌ گرووپییه‌کان دوورده‌خاته‌وه‌‬ ‫پله‌یسته‌یش���ن‪ ،‬جه‌خ���ت ل���ه‌و‌ه‬ ‫ده‌كات���ه‌و‌ه ك��� ‌ه له‌ئێس���تادا پله‌ی‬ ‫دوو‪ ،‬موش���ته‌رییه‌كی زۆری هه‌ی���ه‌‪،‬‬ ‫«به‌ه���ۆی س���ه‌رقاڵی خه‌ڵ���ك‬ ‫ب���ه‌و یاری���ه‌و‌ه ك ‌ه س���یدی تازه‌ی‬ ‫ی���اری ده‌هێنین‪ ،‬یه‌كس���ه‌ر خه‌ڵك‬ ‫ده‌یب���ات»‪ ،‬بۆی��� ‌ه خه‌ڵكی ناحیه‌ی‬ ‫شۆڕش به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو شه‌وان‬ ‫خۆیان سه‌رقاڵ كردو‌ه به‌و یاریه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌خوێنده‌وار‌و نه‌خوێنه‌ده‌واره‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪28‬س���اڵ‪،‬‬ ‫ب���ه‌رزان كه‌ریم ‌‬ ‫ده‌رچووی به‌ش���ی یاسایه‌‌و تائێستا‬ ‫دانه‌مه‌زراوه‌‪ ,‬له‌به‌رده‌م دوكانه‌كه‌ی‬ ‫عه‌دنان وه‌ستابوو بۆئه‌وه‌ی سه‌ره‌ی‬ ‫بێته‌و‌ه یارییه‌كی تر بكات‌و دیس���ان‬ ‫بیبات���ه‌وه‌‪ .‬ئ���ه‌و‪ ،‬ئام���اژه‌ی به‌و‌ه‬ ‫ده‌دا ك ‌ه له‌و ش���ارۆچكه‌یه‌دا الوان‌و‬ ‫مندااڵن پشتگوێ خراون‪« ،‬دووساڵ ‌ه‬

‫س���ه‌نته‌رێكی گه‌نج���ان له‌ش���ۆڕش‬ ‫دروس���تكراوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم تائیس���تا‬ ‫نه‌كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬بینای به‌رێوبه‌رایه‌تی‬ ‫رۆش���نبیری منااڵنیش دروستكراوه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ملمالنێی حیزبی نه‌كراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌و یاری��� ‌ه نه‌بێت نازانم روو‬ ‫له‌كوێ بكه‌م»‪.‬‬ ‫بێكاری ‪ ...‬منداڵ‌و گه‌نج به‌ره‌و‬ ‫پله‌یسته‌یشن راده‌كێشێت‬ ‫سنوور ده‌رچوی به‌شی كۆمه‌ڵناسی‬ ‫زانك���ۆی س���لێمانیه‌و ت���ا ئێس���تا‬ ‫دانه‌م���ه‌زاروه‌ ی���اری پله‌یسته‌یش���ن‬ ‫به‌دیارده‌ی���ه‌ك ناوده‌ب���ات ك���ه‌‬ ‫ش���ارۆچكه‌كه‌یانی گرتوه‌ت���ه‌وه‌و‪،‬‬ ‫«ئه‌م یاریه‌ بۆ به‌دیارده‌‪ ,‬به‌ش���ێك‬ ‫له‌گه‌نج���ه‌كان پێ���وه‌ ئال���وده‌ن‪,‬‬ ‫بێكاریه‌ك���ی زۆر هه‌ی���ه‌‌و ئه‌م���ه‌ش‬

‫وایك���ردوه‌ ك��� ‌ه زۆرب���ه‌ی ماڵه‌كان‬ ‫ش���ه‌ڕو ئاژاوه‌ی تێدابێت‪ ,‬ته‌نانه‌ت‬ ‫رێژه‌ی ته‌اڵقدان‌و هێنانی دووژن زۆر‬ ‫زۆره»‪.‬‬ ‫ئه‌و خاتون���ه‌ جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌‬ ‫ك���ه‌ كێش���ه‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانی‌ وه‌ك‬ ‫كوش���تن‌و ته‌قه‌كردن له‌و ناوچانه‌دا‬ ‫بونه‌ت مۆرك‌و رۆژبه‌رۆژ له‌زیادبووندان‪.‬‬ ‫س���نور‪ ،‬ئام���اژه‌ ب���ه‌وه‌ ده‌دات كه‌‬ ‫ئ���ه‌و یاری���ه‌ جگه‌له‌ ك���وڕی گه‌نج‌و‬ ‫من���داڵ‪ ,‬پیاوی به‌ته‌مه‌ن‌و ژنیش���ی‬ ‫س���ه‌رقاڵ كردووه‌‪« ،‬پله‌یسته‌یشن‪،‬‬ ‫نه‌خۆش���ییه‌كه‌ مامۆستا‌و فه‌رمانبه‌ر‌و‬ ‫كه‌سه‌ خوێنده‌واره‌كانیشی گرتۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بۆساتێكیش بێت‪ ،‬خه‌ڵك رێی‬ ‫بكه‌وێته‌ ئه‌م شارۆچكه‌ به‌دڵنیایه‌وه‌‬ ‫سه‌ری س���وڕ ده‌مێنێت»‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫ئه‌و یارییه‌ به‌نه‌خۆش���ییه‌كی خراپ‬

‫ناوده‌بات كه‌ كاریگه‌ریی خراپ له‌سه‌ر‬ ‫ئاین���ده‌ی من���دااڵن به‌جێده‌هێلێت‪،‬‬ ‫«به‌تایبه‌ت ئه‌و یارییانه‌ی كه‌ شه‌ڕی‬ ‫تێدایه‌»‪.‬‬ ‫پله‌یسته‌شن ‪ ..‬نه‌یاریشی‌ هه‌یه‌‬ ‫س���یروان ئه‌حم���ه‌د‪ ،‬ك���ه‌ له‌ن���او‬ ‫هاورێكانیدا به‌یاریزانیكی ش���اره‌زای‬ ‫كاڵوێن ناس���راوه‌‪ ،‬ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات‬ ‫كه‌ سااڵنی پێشوو بۆیاری كردن چه‌ند‬ ‫گوندێكی‌ دووری‌ ناوچه‌كه‌یان بڕیوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئیس���تا به‌هۆی پله‌یسته‌یشنه‌وه‌‬ ‫له‌ماڵه‌وه‌ دانیش���توه‌و زۆرجار له‌گه‌ڵ‬ ‫گوڵه‌ی خێزانی یاری كاڵوێن ده‌كات‪،‬‬ ‫«پله‌یسته‌یشن ئه‌وه‌نده‌ی یاری كاڵوێن‬ ‫خۆش نییه‌»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك���ی‌ دیكه‌وه‌ س���اڵح ب���اوه‌ی‌‬ ‫ته‌مه‌ن ‪61‬س���اڵ‪ ،‬ك���ه‌ خه‌ریكی یاری‬

‫نۆرس���كێن بوو‪ ،‬س���ه‌یری هاوڕێكانی‬ ‫ده‌كرد‌و باس���ی ل���ه‌وه‌ ده‌ك���رد‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫یارییه‌كان���ی ئ���ه‌وان له‌كۆن���دا زیاتر‬ ‫دۆمینه‌و نۆڕس���كێن‌و كاڵوێن‌و تاوڵه‌‬ ‫بووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی گۆڕانی كۆمه‌ڵگاوه‌‬ ‫ئ���ه‌و یاریان���ه‌ ئێس���تا زۆر ناكرێن‪،‬‬ ‫«ئ���ه‌و یاریان���ه‌ی له‌كۆن���دا ده‌كران‬ ‫له‌یارییه‌كانی ئێس���تا خۆش���ترن»‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی���ه‌ جه‌ختی‌ له‌وه‌ ده‌كرده‌وه‌ كه‌‬ ‫دانیشتوانی ش���ارۆچكه‌كه‌یان ئێستا‬ ‫هه‌موو سه‌رقاڵی یاری پله‌یسته‌یشنن‌و‬ ‫هه‌ر منداڵێ���ك یاریه‌كی ب���ۆ كراوه‌و‬ ‫گه‌وره‌كانی خه‌ریكی ئه‌و یاریه‌ن‪.‬‬ ‫تێبینی‌‪:‬‬ ‫هه‌ندێ له‌به‌شدارانی‌ ئه‌م راپۆرت ‌ه‬ ‫ی راسته‌قینه‌یان‬ ‫ئاماده‌نه‌بوون ناو ‌‬ ‫بنوسرێت‬

‫له‌پرسه‌كانی ژناندا باسی چی ده‌كرێت؟‬

‫كچان له‌پرسه‌كاندا ده‌درێن به‌شوو‬ ‫به‌هۆی گۆڕان ‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كانه‌وه‌ ل ‌ه‬ ‫زۆربه‌ی ناوچه‌كانی هه‌رێمی‬ ‫كوردستاندا‪ ،‬پرسه‌كانی ژنان‬ ‫له‌شین‌و گریانه‌وه‌ بووه‌ به‌باس‌و‬ ‫خواسی نێوان ژنان‪.‬‬ ‫میهره‌بان سه‌الم له‌‌هه‌ڵه‌بجه‬ ‫فاتم��� ‌ه ئه‌حم���ه‌د ته‌مه‌ن ‪ 80‬س���اڵ‪،‬‬ ‫دانیشتوی ناوچه‌ی هه‌ڵه‌بجه‌یه‌و باسی‬ ‫ی‬ ‫له‌و‌ه ده‌كرد ك ‌ه پرس��� ‌ه له‌س���ه‌رد‌ه ‌‬ ‫ئه‌وان���دا م���اوه‌ی ح���ه‌وت ڕۆژ بووه‌‌و‬ ‫خه‌ڵ���ك له‌هه‌موو الیه‌كه‌و‌ه رۆش���تون‬ ‫بۆ به‌ش���داری كردن له‌خه‌می خاوه‌ن‬ ‫پرسه‌كاندا‪« ،‬ئه‌گه‌ر ماڵێك پرسه‌یان‬ ‫هه‌بوای���ه‌‪ ،‬خڵكی هه‌م���وو ناوچه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌چون��� ‌ه ئ���ه‌و ماڵ ‌ه یان ی���ان له‌ژێر‬ ‫ی داده‌نیشتین‌و‬ ‫خێمه‌یه‌كدا به‌بێ ده‌نگ ‌‬ ‫كه‌سێك الوانه‌و‌هی‌ بۆ خاوه‌ن پرسه‌و‬

‫ی‬ ‫مردووه‌كه‌ش كردووه‌«‪ ،‬ئه‌وانه‌ش��� ‌‬ ‫كه‌س���ی خاوه‌ن مردووه‌ك��� ‌ه بوون بۆ‬ ‫ی خۆیان گریاون‪ .‬فاتم ‌ه ئاماژ‌ه‬ ‫مردوو ‌‬ ‫ب���ه‌و ده‌دات ك ‌ه له‌س���ه‌رده‌می ئه‌وان‬ ‫‪7‬پرس��� ‌ه گێ���ران ح���ه‌وت رۆژ بووه‌‌و‬ ‫ی خه‌ڵك‌و میوانانی پرس���ه‌ك ‌ه‬ ‫خواردن ‌‬ ‫هه‌مووی له‌س���ه‌ر خاوه‌ن پرس ‌ه بووه‌‪،‬‬ ‫دوای ته‌واو بونی پرس��� ‌ه خزم‌و كه‌س ‌ه‬ ‫ی قه‌بری‬ ‫نزیكه‌كانی كردووه‌ك ‌ه سه‌ردان ‌‬ ‫مردووه‌یه‌كه‌ن ك���ردووه‌‪« ،‬خه‌ڵك بۆ‬ ‫ی خاوه‌ن‬ ‫ی یه‌ك ساڵ‪ ،‬له‌به‌ر دڵ ‌‬ ‫ماو‌ه ‌‬ ‫پرس��� ‌ه خۆی���ان ل ‌ه هه‌موو خۆش���ی‌و‬ ‫شاییه‌ك به‌دور ده‌گرت»‪ ،‬به‌قسی ‌ه ئه‌و‬ ‫ژن ‌ه دوای تێپه‌رێنی س���اڵه‌ك ‌ه خاوه‌ن‬ ‫پرس��� ‌ه ماڵ به‌ماڵ گه‌ڕاوه‌و سوپاسی‬ ‫خه‌ڵكه‌كه‌ی كردوو‌ه ك��� ‌ه ئه‌و ماوه‌ی ‌ه‬ ‫له‌به‌ر پرس���ه‌كه‌ی ئه‌وان جل‌و به‌رگی‬ ‫ره‌ش���یان پۆشیوه‌و داوای لێ كردوون‬ ‫جل��� ‌ه ره‌ش���ه‌كانیان الب���ه‌رن‪ ،‬به‌الم‬ ‫له‌ئیس���تادا به‌پێچه‌وانه‌و‌ه پرس���ه‌كان‬ ‫ده‌بینیت���ه‌و‌ه ك ‌ه پێوای ‌ه دوای س���ێ‬

‫ی دیكه‌ش‬ ‫رۆژ خاوه‌ن پرس��� ‌ه مردووه‌كه‌ی له‌بیر پرس���ه‌ك ‌ه ده‌ڕۆن‌و خه‌ڵك��� ‌‬ ‫دێ���ن ب���ۆ ڕه‌خن��� ‌ه گرت���ن له‌یه‌كترو‬ ‫ده‌چێته‌وه‌‪.‬‬ ‫قسه‌كردنه‌«‪.‬‬ ‫كچی گه‌نج‌و منداڵ له‌پرسه‌كاندا‬ ‫ش���ێنێ باسیش���ی ل���ه‌و‌ه ك���رد ك ‌ه‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌كێك‬ ‫ێ جه‌الل ته‌مه‌ن ‪ 36‬ساڵ‪ ،‬یه‬ ‫شێن ‌‬ ‫له‌پرسه‌كانی كۆندا ته‌نها ژنی به‌ته‌مه‌ن‬ ‫‌ردانی‬ ‫ه‬ ‫س���‬ ‫‌وام‬ ‫ه‬ ‫‌رد‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ك‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌نان‬ ‫ه‬ ‫ژن‬ ‫له‌و‬ ‫به‌ش���داریان ده‌كرد‪ ،‬به‌اڵم له‌ئێستادا‬ ‫پرسی ‌ه كوه‌س��� ‌ه نزیك‌و ناسراوه‌كانی پرس���ه‌كان پڕبوو‌ه ل ‌ه كچ���ی گه‌نج‌و‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات‌و ئام���اژه‌ی ب���ه‌و‌ه ده‌دا ك��� ‌ه منداڵ‪« ،‬خاوه‌ن پرس��� ‌ه پێویس���ت ‌‬ ‫پرس��� ‌ه داب‌و نه‌ریتێك ‌‬ ‫ی كۆمه‌الیه‌تیه‌‌و به‌دڵ دان���ه‌وه‌‌و هاوخه‌می كردن ‌ه نه‌ك‬ ‫س���ه‌ردان ‌‬ ‫ی خاوه‌ن پرس��� ‌ه ك���ردن بۆ گریانی‌ منداڵ‌و پێكه‌نینی‌ كچان»‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئه‌و كه‌س��� ‌ه له‌خه‌مه‌كانی هاوكات‪ ،‬سه‌یران سلێمان ته‌مه‌ن ‪48‬‬ ‫كه‌م بێته‌وه‌‪« ،‬ئێس���تا پرس��� ‌ه وه‌كو س���اڵه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه ب���ه‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه زۆر‬ ‫ی زۆر‬ ‫جاران نه‌ماوه‌و س���ه‌ردانی پرس���ه‌ی حه‌زی له‌پرس��� ‌ه نیه‌‌و بۆ كه‌س ‌‬ ‫ژنان��� ‌ه ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی��� ‌ه ك ‌ه خاوه‌ن نزیك‌و خزمی نه‌بێت به‌ژداری پرس ‌ه‬ ‫پرس��� ‌ه گله‌یی نه‌كات»‪ ،‬شنێ پێوای ‌ه ناكات‪« ،‬ئیستا پرس��� ‌ه وه‌ك جاران‬ ‫ئیس���تا ئه‌و س���ۆزو خۆشه‌ویستی ‌ه ‌‬ ‫ی پرسه‌ك ‌ه‬ ‫ی نه‌ماوه‌‌و ئه‌وه‌ی كه‌سه‌ردان ‌‬ ‫ی قسه‌‌و باسی‬ ‫جاران نه‌ماو‌ه به‌رامبه‌ر به‌یه‌كتر‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌كات‪ ،‬ده‌بێت ‌ه جێگ ‌ه ‌‬ ‫ی كه‌م س���ه‌ردان ‌‬ ‫ئه‌و بۆ كاتێك ‌‬ ‫ی پرس ‌ه هه‌ن���دێ ل ‌ه ئاماده‌بوانی پرس���ه‌كه‌«‪.‬‬ ‫ی كۆمه‌الیه‌تی���ه‌و‌ه هاوالتیان‬ ‫ده‌كات‌و دوای بینینی خاوه‌ن پرسه‌‌و ل���ه‌ڕوو ‌‬ ‫ی ب ‌ه پرس��� ‌ه ده‌ده‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سه‌ره‌خۆشی لێی ده‌گه‌رێته‌و‌ه ماڵه‌وه‌‪ ،‬زۆر گرنگ ‌‬ ‫«كه‌س ‌ه نزیكه‌كان بۆ خزمه‌ت ‌‬ ‫ی خاوه‌ن به‌بڕوای س���ه‌یران به‌ش���داری كردنی‬

‫پرس ‌ه كارێكی باش نیه‌و خه‌ڵك ده‌بن ‌ه‬ ‫مایه‌ی ماندوو ب���ون‌و بێزاری خاوه‌ن‬ ‫پرس���ه‌كه‌‪« ،‬ژنانی ئێم��� ‌ه ك ‌ه ده‌چن ‌ه‬ ‫پرسه‌كان ره‌چاوی بارو دۆخی خاوه‌ن‬ ‫پرسه‌ك ‌ه ناكه‌ن‪ ،‬پۆل پۆل داده‌نیشن‌و‬ ‫باس���ی كه‌س���ێك ده‌گه‌ن یان خۆیان‬ ‫ب��� ‌ه بابه‌تێكه‌و‌ه س���ه‌رقاڵ ده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫دور‌ه له‌پرسه‌كه‌وه‌«‪ ،‬سه‌یران جه‌خت‬ ‫له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه پرس���ه‌كان بونه‌ت ‌ه‬ ‫جێگه‌ی دیارو چاوپێكه‌وتنی ئه‌و ژن‌و‬ ‫كچانه‌ی ك ‌ه ماوه‌یه‌كی زۆر‌ه یه‌كتریان‬ ‫نه‌بینیوه‌‪.‬‬

‫كچان بۆ شوكردن ده‌چن ‌ه‬ ‫پرسه‌كانه‌و‌ه‬

‫كه‌ژاڵ سابیر ته‌مه‌ن ‪ 41‬ساڵ‪ ،‬یه‌كێك ‌ه‬ ‫له‌و ژنانه‌ی كه‌به‌رده‌وامی به‌ش���داری‬ ‫پرس���ه‌ی خزم‌و ناسراوه‌كانی ده‌كات‌و‬ ‫به‌كارێك���ی خێری ده‌زانێ���ت‪ ،‬ئاماژ‌ه‬ ‫به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه ئێستا جیاوازی نێوان‬ ‫پرس���ه‌‌و ئاهه‌نگه‌كان نه‌ماوه‌‪« ،‬ژنان‌و‬

‫كچان به‌ئارایشت‌و ئاڵتونێكی زۆره‌و‌ه‬ ‫ی خاوه‌ن پرس ‌ه ده‌كه‌ن وه‌ك‬ ‫س���ه‌ردان ‌‬ ‫ی بۆ ئاهه‌نگ چووبێتن‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ش���تێكی نه‌ش���یاوه‌«‪ .‬كه‌ژاڵ پێوای ‌ه‬ ‫ك ‌ه س�����ه‌رانی نه‌كردنی پرسه‌كان به‌و‬ ‫ش���ێوه‌یه‌‪ ،‬باش���تر‌ه له‌وه‌ی ك ‌ه دڵی‬ ‫خاوه‌ن پرسه‌كان ته‌نگ تر بكرێت به‌و‬ ‫جۆره‌ كارانه‌‪.‬‬ ‫س���ارا كه‌م���ال ته‌مه‌ن ‪ 26‬س���اڵ‪،‬‬ ‫ئام���اژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه پرس���ه‌كانی‬ ‫ئێس���ا بووه‌ت ‌ه جێگ���ه‌ی خوازبێنی‌و‬ ‫ژنێنان‌و شو كردن‪« ،‬چه‌ند هاوڕێیه‌ك‬ ‫ل ‌ه له‌پرس���ه‌كاندا بین���راون‌و داواكار‬ ‫رۆش���توه‌و ش���ویان كردووه‌«‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئێستا پرس���ه‌كان ل ‌ه جاران قه‌ره‌باڵخ‬ ‫ترن‪ ،‬س���ارا جه‌ختله‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ئێس���تا زۆرین���ه‌ی ژن���ان كچه‌كانیان‬ ‫ده‌رازێننه‌وه‌و له‌گه‌ڵ خۆیان ده‌یانبه‌ن‬ ‫بۆ پرس���ه‌كان بۆئه‌وه‌ی كه‌سێك بیان‬ ‫بینێ���ت‌و ش���وبكه‌ن ی���ان كچێك بۆ‬ ‫كوڕكانیان بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫پشووبه‌ن ‪ ...‬وریابن‬ ‫ی عه‌سكه‌رییه‌و هیچ سودێكی‌ نییه‌‬ ‫شێوازێك ‌‬ ‫ ته‌الر كه‌مال‬ ‫ی ده‌روونی‌‬ ‫ توێژه‌ر ‌‬

‫‪ .1‬باشتره‌ سه‌‌ره‌‌تای وانه‌‌كه‌ به‌‌خۆشی‬ ‫ده‌‌س���تپێبكرێت‪ ،‬واته‌ ده‌‌ستپێكردن‬ ‫به‌‌وروژاندنی ئیجابی‌و دوركه‌‌وتنه‌‌وه‌‬ ‫سه‌‌رزه‌‌نش���تكردنی‬ ‫له‌‌لۆم���ه‌‌و‬ ‫قوتابییه‌‌كان‪ ،‬چونك���ه‌ ئه‌گه‌‌رهاتوو‬ ‫به‌‌زه‌‌برو زه‌‌نگ ده‌‌ستكرا به‌‌وانه‌‌وتنه‌‌وه‌‬ ‫ئه‌‌وا به‌‌دڵنیایی���ه‌‌وه‌ ئه‌‌و وانه‌‌یه‌ زۆر‬ ‫به‌‌خراپ���ی ده‌‌ڕوات‌و ده‌‌بێت��� ‌ه ‌هۆی‬ ‫تێكدان���ی پۆله‌‌ك���ه‌‪ .‬ده‌‌توانرێ���ت‬ ‫سه‌‌ره‌تا به‌‌چیرۆكێك ده‌‌ستپێبكرێت‬ ‫ك ‌ه‌به‌‌نده‌ به‌‌بابه‌‌تی وانه‌‌كه‌‌وه‌‌‪ ،‬دواتر‬ ‫ئه‌گه‌‌ر هاتوو مامۆستا به‌‌لێپرسینه‌‌وه‌‬ ‫له‌‌سه‌‌ر ئه‌‌ركی ماڵه‌‌وه‌ ده‌‌ستیپێكرد‌و‬ ‫قوتابیی���ه‌‌ك ئه‌‌ركه‌‌ك���ه‌‌ی جێبه‌‌جێ‬ ‫نه‌‌كردبوو‪ ،‬به‌‌اڵم له‌‌وانه‌‌ی رابردوودا‬ ‫وانه‌‌ك���ه‌‌ی زانی بوو‌‪ ،‬ئه‌‌وا باش���تره‌‬ ‫بوترێت بۆنمونه‌‌‪ :‬ئارام‪ ،‬ئافه‌‌رین زۆر‬ ‫باش���ه‌ كه‌ وانه‌‌ی رابردووت له‌‌كاتی‬ ‫خۆیدا جێبه‌‌جێ كردبوو‪.‬‬ ‫ی‬ ‫وره‌ ‌‬ ‫به‌‌رزكردن���ه‌‌وه‌‌ی‬ ‫‪.2‬‬ ‫قوتابییه‌‌كان‪ ،‬بۆنمونه‌ ئه‌‌گه‌‌ر هاتوو‬ ‫قوتابییه‌‌ك دره‌‌نگكه‌‌وت له‌‌ئاماده‌‌بوون‬ ‫ب���ۆ وانه‌‌كه‌‌‪ ،‬به‌‌اڵم ب���ۆ رۆژی دواتر‬

‫فۆتۆ‪:‬ژولی عه‌دنان ‪ -‬ئاژانسی میترۆگرافی‬

‫كۆنترین چاالكی كه‌ مامۆس���تایان‬ ‫له‌‌پۆل���دا له‌‌گه‌‌ڵ قوتابیاندا په‌‌یره‌‌وی‬ ‫ده‌‌ك���ه‌‌ن له‌‌پێن���او وریابون���ه‌‌وه‌‌ی‬ ‫قوتابیان بریتیه‌ له‌‌پشوبه‌‌ن وریابن‪،‬‬ ‫ك ‌ه ‌ئه‌‌مه‌‌ش ش���ێوازێكی عه‌‌سكه‌‌ری‬ ‫هه‌‌یه‌‌و هیچ س���ودێكی په‌‌روه‌‌رده‌‌یی‬ ‫نییه‌‌‪ ،‬له‌‌كاتێكدا ده‌‌توانرێت هه‌‌ندێك‬ ‫رێگه‌‌ی دیكه‌ به‌‌كاربهێنرێت له‌‌پێناو‬ ‫وریابوون‌و به‌‌ئاگای���ی قوتابیه‌‌كان‌و‬ ‫هێش���تنه‌‌وی پ���ۆل به‌‌ش���ێوه‌‌یه‌‌كی‬ ‫ێ‬ ‫رێكخ���راوو س���ه‌‌رنجڕاكێش به‌‌ب��� ‌‬ ‫ئه‌‌وه‌‌ی په‌‌ناببرێته‌ به‌‌ر به‌‌كارهێنانی‬ ‫زه‌‌بروزه‌‌ن���گ‌و توڕه‌‌ب���وون‪ ،‬ئه‌‌ویش‬ ‫له‌‌رێگ���ه‌‌ی ئه‌‌نجامدان���ی هه‌‌ندێ���ك‬ ‫چاالكی جۆراوجۆر وه‌‌ك‪:‬‬

‫زووتر ئاماده‌‌بوو‪ ،‬پێویسته‌ مامۆستا‬ ‫به‌‌و قوتابییه‌ بڵێت ئافه‌‌رین سوپاس‬ ‫بۆ ئارام‪ ،‬ك���ه‌ ئه‌‌مڕۆ زوو ئاماده‌‌بوو‬ ‫بۆ وانه‌‌كه‌‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬به‌‌كارهێنانی كارتی رونكردنه‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫بیرۆكه‌‌كه‌ بریتیه‌ له‌نووسینی وه‌‌اڵمی‬ ‫كورت ك ‌ه ‌له‌‌یه‌‌ك وش���ه‌ پێكهاتوه‌و‬ ‫سه‌‌رجه‌‌م كارته‌‌كان دابه‌‌ش ده‌‌كرێت ‬ ‫به‌‌سه‌‌ر قوتابیه‌‌كان له‌‌كاتی هاتن ‌ه‌ناو‬ ‫پۆل‪ ،‬دواتر مامۆس���تا پرسیاره‌‌كان‬ ‫ئاڕاس���ته‌‌ی قوتابی���ه‌‌كان ده‌‌كات‬ ‫كه‌ به‌‌ن���ده‌ به‌‌وانه‌‌ك���ه‌‌ی ئه‌‌مڕۆوه‌و‬ ‫وه‌‌اڵم���ی ه���ه‌‌ر پرس���یاره‌‌ش له‌‌الی‬ ‫قوتابییه‌‌كانه‌‌‪ ،‬ئه‌‌مه‌‌ش ده‌‌بێته‌ هۆی‬ ‫هێش���تنه‌‌وه‌‌ی پۆله‌‌كه‌ به‌‌رێكخراویی‬ ‫دوور له‌‌ده‌‌نگه‌‌ده‌‌نگ‪.‬‬ ‫‪ .4‬چۆنێتی پێدانی ئه‌‌رك‌و چاالكی‌و‬ ‫كۆكردنه‌‌وه‌‌ی له‌‌پۆلدا‪ .‬زۆرجار یه‌‌كێ‬ ‫له‌‌س���ه‌‌رچاوه‌‌كانی درووس���تبونی‬ ‫ده‌‌نگه‌‌ده‌‌نگ���ی قوتابییه‌‌كان به‌هۆی‬ ‫س���ه‌‌رقاڵبوونی قوتابی‌و مامۆس���تا‬ ‫به‌‌كۆكردنه‌‌وه‌‌ی كارو چاالكییه‌‌كانی‬ ‫قوتابیه‌‌كانه‌‪ ،‬له‌‌به‌‌رئه‌‌وه‌ مامۆس���تا‬ ‫ده‌توانێت بۆ هه‌ر پۆلێك خشته‌‌یه‌‌ك‬ ‫دروس���ت بكات كه‌ ئه‌‌مه‌ هه‌‌ر وانه‌‌ی‬ ‫ێ به‌‌قوتابیه‌‌كان ده‌‌بێت‬ ‫ئه‌‌ركی یه‌‌ك��� ‌‬ ‫باشترین كاتیش ده‌‌بێت پێش ئه‌‌وه‌‌ی‬ ‫زه‌‌نگ���ی ته‌‌واوبون���ی وانه‌‌كه‌ لێبدات‬ ‫مامۆس���تا ئه‌‌ركه‌‌كانی قوتابییه‌‌كان‬ ‫كۆبكاته‌‌وه‌‪.‬‬ ‫ێ س���یحره‌‌كه‌‪،‬‬ ‫‪ .5‬چاالك���ی س��� ‌‬ ‫به‌‌واتای له‌‌جیاتی ئه‌‌وه‌‌ی س���ه‌‌رجه‌‌م‬ ‫قوتابییه‌‌كان سه‌‌رقاڵی یه‌‌ك چاالكی‬ ‫بن‪ ،‬باش���تره‌ ك ‌ه ‌چه‌‌ن���د ئه‌‌گه‌‌رێك‬ ‫بدرێت به‌‌قوتابییه‌‌كان ده‌‌رباره‌‌ی هه‌‌ر‬ ‫پرسیارێك بۆ ئه‌و وانه‌یه‌‌ی ئه‌‌و رۆژه‌‬ ‫ێ ئه‌‌گه‌‌ر كه‌‌متر‌و‬ ‫كه‌ باش���تر‌ه له‌‌س��� ‌‬ ‫زیات���ر نه‌‌بێت‪ ،‬ئه‌‌مه‌‌ش ده‌‌بێته‌ هۆی‬ ‫به‌‌ش���داربوونی زۆرتری���ن ژم���اره‌‌ی‬ ‫قوتابییه‌‌كان له‌‌وانه‌‌كه‌‌دا‪.‬‬ ‫‪ .6‬شێوازی دارشتنی پرسیاره‌‌كان‌و‬ ‫ره‌‌چاوكردنی جیاوازی تاكایه‌‌تی واتا‬

‫‪5‬‬

‫خۆشه‌ویستکردنی خويندن الی قوتابیان هه‌وێنی مانه‌وه‌و به‌رده‌وامیانه‌‬ ‫پێویسته‌ سه‌‌رجه‌‌م ئه‌‌و پرسیارانه‌‌ی‬ ‫مامۆس���تا له‌‌كاتی وتنه‌‌وه‌‌ی وانه‌‌دا‬ ‫ئام���اده‌‌ی ده‌‌كات‌و ئاراس���ته‌‌ی‬ ‫قوتابییه‌‌كان���ی ده‌‌كات باش���تره‌ كه‌‬ ‫پرسیاری ئاسان‪ ،‬مامناوه‌‌ند‪ ،‬قورس‬ ‫بێ���ت‪ ،‬جونك���ه‌ زۆرجار قورس���ی‌و‬ ‫ناروونی‌و تێنه‌‌گه‌‌یشتنی قوتابییه‌‌كان‬ ‫مامۆس���تا‬ ‫له‌‌پرس���یار‌ه‌كانی‬ ‫س���ه‌‌رچاوه‌‌یه‌‌كه‌ بۆ دروس���تبوونی‬ ‫ده‌‌نگه‌ ده‌‌نگ‌و تێكدانی پۆله‌‌كه‌‪.‬‬ ‫‪ .7‬به‌‌كارهێنانی هۆیه‌كانی بیستن‪،‬‬ ‫ئه‌‌گه‌‌ر هات���وو بابه‌‌ته‌‌كه‌ خوێندنه‌‌وه‌‬ ‫بوو‪ ،‬باشتره‌ مامۆس���تا ریكۆرده‌رو‬ ‫سیدی به‌‌كاربهێنێت‪ ،‬به‌‌اڵم به‌‌ده‌‌نگی‬ ‫كه‌‌س���ێكی دیك���ه‌ بێ���ت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ده‌‌بێت ‌ه هۆی ئ���ه‌‌وه‌‌ی وانه‌‌كه‌ زیاتر‬ ‫س���ه‌‌رنجڕاكیش بێت‌و قوتابییه‌‌كان‬ ‫زیاتر له‌‌وانه‌‌ك ‌ه به‌‌ئاگابن‪.‬‬ ‫‪ .8‬به‌‌كارهێنان���ی چاالك���ی پ���رد‪،‬‬

‫ئه‌‌مه‌‌ش واتای دروستكردنی پردێك‬ ‫له‌‌نێوان چاالكیی���ه‌ك‌و چاالكییه‌‌كی‬ ‫ێ دا بۆنمونه‌ مامۆس���تا پێش‬ ‫ن���و ‌‬ ‫ئه‌‌وه‌ی بچێته‌ سه‌‌ر به‌‌شێكی دیكه‌‌ی‬ ‫بابه‌‌ته‌‌ك���ه‌ ده‌‌توانێت پرس���یارێكی‬ ‫كورت ئاڕاسته‌‌ی قوتابییه‌‌كان بكات‪،‬‬ ‫دوات���ر به‌‌ده‌‌نگێكی روون‌و ئاش���كرا‬ ‫ئ���اگاداری قوتابیی���ه‌‌كان بكات كه‌‬ ‫ئێستا باس له‌‌به‌‌ش���ی دووه‌‌می ئه‌‌و‬ ‫بابه‌‌ته‌ ده‌‌كه‌‌ین‪.‬‬ ‫‪ .9‬پش���وو‪ ،‬پێویس���ته‌ له‌‌كات���ی‬ ‫وانه‌‌وتنه‌‌وه‌‌دا مامۆس���تا پش���ویه‌‌ك‬ ‫بدات به‌‌قوتابی���ه‌‌كان‪ ،‬به‌‌اڵم به‌ته‌نها‬ ‫په‌نا نه‌‌باته‌ به‌‌ر به‌‌كارهێنانی پشوو‬ ‫ێ له‌‌و چاالكیانه‌‌ی‬ ‫به‌‌ن وریابن‪ .‬یه‌‌ك ‌‬ ‫ك���ه‌ س���ه‌‌رنجڕاكێش ب���وو له‌‌ن���او‬ ‫قوتابخانه‌‌یه‌‌كی سلێمانی به‌‌دیم كرد‪،‬‬ ‫له‌‌بری ئه‌‌وه‌ی‌ مامۆستاكان ده‌‌یانوت‬ ‫ێ‬ ‫(‪ )Give Me Five‬ب���ده‌‌ر ‌‬

‫كه‌ ئه‌‌مه‌‌ش له‌‌ش���ێوه‌‌ی ده‌‌س���تێكدا‬ ‫بوو كه‌ ه���ه‌ر په‌‌نچه‌‌یه‌‌ك هێمایه‌‌كی‬ ‫وریاكردنه‌‌وه‌‌ی���ه‌ بۆقوتابیی���ه‌‌كان‪،‬‬ ‫بۆنمونه‌ ه���ه‌ر پێنج په‌‌نچه‌‌كه‌ واتای‬ ‫چاوت له‌‌س���ه‌‌ر قسه‌‌كه‌‌ر بێت ده‌‌مت‬ ‫داخراو بێت‪ ،‬شێوازی دانیشتن رێك‬ ‫بكه‌‌ره‌‌وه‌‪ ،‬گوێت له‌‌قس���ه‌‌كه‌‌ر بێت‪،‬‬ ‫ده‌‌ستت به‌‌تاڵ بێت‪.‬‬ ‫‪ .10‬به‌‌كارهێنان���ی خش���ته‌‌ی‬ ‫به‌‌دواداچوونی ره‌‌فتاری قوتابییه‌‌كان‪،‬‬ ‫ئه‌‌مه‌‌ش له‌‌چه‌‌ن���د كارتێكی ره‌‌نگاو‬ ‫ره‌‌ن���گ پێكهاتوو‌ه‌كه‌ ه���ه‌ر‌ره‌‌نگه‌‬ ‫هێمایه‌‌ك���ه‌ بۆ دیاریكردنی ئاس���تی‬ ‫قوتابیی���ه‌‌كان به‌‌مج���ۆره‌ ره‌‌نگه‌‌كان‬ ‫به‌‌كاردێت‪ :‬سه‌‌وز به‌‌واتای زۆرباشه‌‪،‬‬ ‫ی باش���ه‌‌‪ ،‬پرته‌‌قاڵی‬ ‫ش���ین به‌واتا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌‌س���ه‌‌نده‌‌‪ ،‬زه‌‌رد به‌واتا ‌‬ ‫به‌واتا ‌‬ ‫پێویستی به‌‌باشبوونی زیاتره‌‪ ،‬ئه‌‌م‬ ‫كارتانه‌ له‌‌كۆتایی وانه‌‌كه‌‌دا به‌‌س���ه‌‌ر‬

‫قوتابییه‌‌كان دابه‌‌شده‌‌كرێت‌و له‌هه‌‌مان‬ ‫كاتیشدا له‌‌سه‌‌ر خشته‌‌ی ناوه‌‌كانیان‬ ‫به‌‌پێی هه‌ر ره‌‌نگ���ه‌‌ی قوتابییه‌‌كان‬ ‫وه‌‌ری���ان گرت���وه‌ ره‌‌ن���گ ده‌‌كرێت‪،‬‬ ‫دوات���ر كارت���ه‌‌كان كۆده‌‌كرێت���ه‌‌وه‌‬ ‫ئه‌‌مه‌ چاالكییه‌‌كه‌ رۆژانه‌ مامۆس���تا‬ ‫ێ‬ ‫ده‌‌توانێ���ت ب���ه‌‌كاری بهێنێت‪ ،‬به‌‌ب ‌‬ ‫ئ���ه‌‌وه‌‌ی وش���ه‌‌ی زی���ره‌ك‌و ته‌‌مه‌‌ڵ‬ ‫ی‬ ‫ی هاندان ‌‬ ‫به‌‌كاربهێنێت‪ ،‬ده‌‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫قو‌تابییه‌‌كان بۆ به‌‌ره‌‌و پێش���چوون‌و‬ ‫باشبوونی تواناكانیان‪.‬‬ ‫‪ .11‬بیرخس���تنه‌‌وه‌ ب���ۆ چۆنێت���ی‬ ‫ده‌‌ست به‌‌رزكردنه‌‌وه‌و به‌‌شداریكردن‬ ‫له‌‌وانه‌‌كه‌‌دا‪ ،‬ك ‌ه ‌ئه‌‌مه‌‌ش پێویس���ته‌‬ ‫مامۆستا ئه‌‌م خاڵه‌ بۆ قوتابییه‌‌كان‬ ‫روون بكاته‌‌وه‌ ك ‌ه‌نابێت هه‌‌ركه‌‌س���ه‌‬ ‫له‌‌شوێنی خۆیه‌‌وه‌ قسه‌‌بكات‪ ،‬به‌‌ڵكو‬ ‫پێویسته‌ داوابكات ئه‌‌وه‌‌ش به‌‌رێگه‌‌ی‬ ‫ده‌‌ست به‌‌رزكردنه‌‌وه‌‌‪.‬‬

‫ی له‌به‌رده‌ستدایه‌؟‬ ‫ی په‌روه‌رده‌یی یه‌كانگیر ‌‬ ‫ی كورد پرۆگرامێك ‌‬ ‫تاك ‌‬ ‫ عه‌زیز ئاالنی‌‬

‫به‌ڕێوبه‌ری‌ ته‌له‌ڤزیۆنی‌ په‌روه‌رده‌یی‬

‫ ‬

‫فۆتۆ‪ :‬فه‌رزین ‪ -‬ئاژانسی میترۆگرافی‬

‫ی ك���ورد یه‌كێك ‌ه ل��� ‌ه گه‌ل ‌ه‬ ‫گه‌ل��� ‌‬ ‫ی زه‌وی‌‌و‬ ‫ی س���ه‌ر روو ‌‬ ‫دێرینه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ل ‌ه ‪1800‬س���اڵ پێ���ش له‌دایكبوون ‌‬ ‫ی ئیداری‌‌و‬ ‫ی بااڵ ‌‬ ‫مه‌سیحه‌و‌ه ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫ی له‌ده‌ست داوه‌و تاكو‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫سیاح ‌‬ ‫ی خاك‌و‬ ‫ئێستاش نه‌بوه‌ته‌و‌ه خاوه‌ن ‌‬ ‫ی خ���ۆی‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ی س���ه‌ربه‌خۆ ‌‬ ‫واڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مێژوو چاره‌نووس��� ‌‬ ‫رووداوه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ببێت ‌ه پاش���كۆ ‌‬ ‫گه‌یان���د‌ه ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دراوس���ێ‌و خاكه‌كه‌ش ‌‬ ‫میلله‌تان ‌‬ ‫له‌ت‌و په‌رت بكرێت‪.‬‬ ‫كورد‪ ،‬میلله‌تێكی‌ سۆزدارو هه‌میش ‌ه‬ ‫سینه‌و خاك‌و واڵت‌و داهاتیان كراوه‌و‬ ‫ی كۆچه‌ری‌‌و‬ ‫وااڵبو‌ه بۆ هه‌موو گه‌الن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داڵده‌ ‌‬ ‫ده‌رو دراوسێكان‪ ،‬جێگه‌ ‌‬ ‫لێقه‌وم���اوان‌و داگیركه‌رانیش بووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی كولتورێك ‌‬ ‫ی خاوه‌ن ‌‬ ‫كورد ئه‌گه‌ر چ ‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ن���دو پڕ له‌ئه‌ده‌بیات بووه‌و‬ ‫ی زانس���ت‌و داهێن���ان‬ ‫سه‌رمه‌ش���ق ‌‬ ‫ی كشتوكاڵ‪ ،‬ئاودێری‌‪،‬‬ ‫بوو‌ه له‌روو ‌‬ ‫بیناسازی‌‪ ،‬پزیشكی‌‌و ده‌رمانزانی‌‪،‬‬ ‫ی ت���ازه‌ش هاتبێت ‌ه‬ ‫ه���ه‌ر ئایینێك ‌‬ ‫ی كورد ك���ه‌م تا زۆر‬ ‫ئ���اراو‌ه گه‌ل��� ‌‬ ‫ی بوون‪.‬‬ ‫هۆگرو هه‌ڵگر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیس�ل�امدا زۆربه‌ ‌‬ ‫ی هاتن ‌‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫ی خۆی���ان‬ ‫ك���ورده‌كان به‌خواس���ت ‌‬ ‫مس���وڵمان ب���وون‪ ،‬دوات���ر ده‌یان‬ ‫ی گه‌وره‌ی���ان تێدا هه‌ڵكه‌وتوو‌ه‬ ‫زانا ‌‬ ‫ی ئیس�ل�ام‌و‬ ‫ی ش���ه‌ریعه‌ ‌‬ ‫له‌ب���وار ‌‬

‫ی عه‌ره‌بی‌‌و فه‌رمووده‌ناسی‌‪،‬‬ ‫زمانه‌وان ‌‬ ‫به‌ڕاده‌یه‌ك ك ‌ه بوون ‌ه پێشه‌نگی‌ زانا‬ ‫ی ئیسالم‪ ،‬وه‌ك ئیبن‬ ‫هه‌ر‌ه گه‌وره‌كان ‌‬ ‫ی شاره‌زوری‌‌و‬ ‫سیرین‪ ،‬ئیبین سه‌الم ‌‬ ‫ئیبن خه‌له‌كان‌و ‪ ...‬هتد‪.‬‬ ‫ی كوردو‬ ‫ی تاك ‌‬ ‫ی به‌س���ۆز ‌‬ ‫له‌نێوه‌ند ‌‬ ‫ی كوردس���تان‌و‬ ‫سینه‌س���افیدا خاك ‌‬ ‫ی كه‌وتۆته‌‬ ‫ی ك���ورد ‌‬ ‫زمان‌و ئیداره‌ ‌‬ ‫ژێ���ر هه‌ڕه‌ش���ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڕاده‌یه‌ك ك ‌ه‬ ‫ی ئه‌و هه‌موو ده‌سه‌اڵت‌و‬ ‫س���ه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫واڵت ‌ه پ���ان‌و به‌رین ‌ه ئێس���تا ته‌نها‬ ‫ی س���ێ ش���ار‌ه له‌م جیهان ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫گه‌وره‌ی���ه‌دا‪ ،‬ئه‌وی���ش به‌ته‌واوه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نێوده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫نه‌چه‌سپاوه‌و پشتیوان ‌‬ ‫له‌پاڵدا نییه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی تاك��� ‌ه س���ه‌رچاوه‌یه‌ك ‌‬ ‫به‌كورت��� ‌‬ ‫كولت���وری‌‪ ،‬ئه‌ده‌ب���ی‌‪ ،‬زمانه‌وانی‌‪،‬‬ ‫سیاس���ی‌‪ ،‬كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪ ،‬ئابوریی‌‌و‬ ‫ی هه‌ر ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫په‌روه‌رده‌ییه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زاره‌ك ‌‬ ‫پشتاوپش���ت به‌ش���ێوه‌ ‌‬ ‫پارێ���زراوه‌‪ ،‬ك ‌ه ئه‌ویش له‌س���ایه‌ی‌‬ ‫هه‌ندێ هۆكاردا له‌ژێر هه‌ڕه‌شه‌دای ‌ه‬ ‫بۆنمونه‌‪ :‬په‌ن���ده‌ كوردییه‌كان‪ ،‬كه‌‬ ‫له‌م س���ه‌رده‌مه‌دا زۆر ك���ه‌م به‌كار‬ ‫ی تیاچووندان‪.‬‬ ‫ده‌هێنرێ���ن‌و له‌لێوار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تاكو ئێس���تاش گه‌ل ‌‬ ‫ئه‌گه‌رچ��� ‌‬ ‫ی پره‌نس���یپ‌و‬ ‫ك���ورد خاوه‌ن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خ���ۆ ‌‬ ‫ی نوس���راو ‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌یی‬ ‫نییه‌‪ ،‬وه‌ك ده‌قێك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كانگیر‪ ،‬به‌اڵم شێوازو رێگه‌كان ‌‬ ‫ئاڕاسته‌كردن‪ ،‬په‌روه‌رده‌و ڕێنومایی‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی تاڕاده‌یه‌ك ‌‬ ‫تیۆری‌‌و پراكتیك ‌‬ ‫له‌ن���او گه‌لی‌ كوردا به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌‬

‫کارکردنی مندااڵن له‌ئه‌رک ‌ه په‌روه‌رده‌ییه‌کانیان دوره ده‌خاته‌وه‌‬ ‫له‌یه‌كت���ره‌و‌ه نزی���ك ه���ه‌ر ماوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫بۆنمونه‌‪ :‬هه‌م���وو دایك‌و باوكێك ‌‬ ‫ك���ورد كار له‌س���ه‌ر ئ���ه‌و‌ه ده‌كات‬ ‫ی وافێر بكات‪،‬‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫منداڵ‌و نه‌وه‌كان ‌‬

‫چاكه‌كار‪ ،‬ژینگه‌پارێز‪ ،‬ده‌ست‌و زمان‬ ‫پاك‪ ،‬له‌شساخ‌و ده‌رون ساخ بێت‪،‬‬ ‫ئه‌مانه‌ش له‌ره‌فت���اری پراكتیكیدا‬ ‫ی‬ ‫ره‌نگیداوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬كه‌وات��� ‌ه گه‌رچ ‌‬

‫ی‬ ‫ده‌قێكم���ان نییه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌نجام ‌‬ ‫به‌رهه‌م هات���ووی‌ پێگه‌یه‌نراوه‌كان‬ ‫به‌ڕاده‌ی���ه‌ك له‌یه‌كچ���وو‌ه ك ‌ه وه‌ك‬ ‫ی یه‌كانگیر‬ ‫ئه‌و‌ه وای ‌ه له‌سه‌ر ده‌قێك ‌‬ ‫په‌روه‌رد‌ه كراب���ن‪ ،‬ئه‌م ‌ه به‌به‌راورد‬ ‫ی‬ ‫ی په‌روه‌رده‌یی گه‌الن ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ شێواز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ه‌راوردكار ‌‬ ‫تر‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌روو ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ناوخ���ۆی هێش���تا دوورییه‌ك ‌‬ ‫هه‌ی��� ‌ه له‌نێوان ش���ێوازو س���تایڵ ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی خێزان‌و تاكه‌كان ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ییه‌كان ‌‬ ‫ی كورده‌واریمان‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ژیان��� ‌‬ ‫ی ئه‌م���ڕۆ ‌‬ ‫له‌س���ه‌رده‌م ‌‬ ‫ی كورده‌وارییماندا گه‌لێك‬ ‫هاوچه‌رخ ‌‬ ‫ده‌ق هه‌ی ‌ه ك ‌ه ده‌كرێت س���وودیان‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ق ‌‬ ‫لێوه‌ربگیرێ���ت بۆ نوس���ین ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌روه‌رده‌یی ی���ان پراكتیزه‌كردن ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌ی���ی‪،‬‬ ‫جێبه‌جێكردنێك��� ‌‬ ‫له‌وانه‌ش‪:‬‬ ‫ی ئایین���ی‌‪ ،‬له‌وان���ه‌ش‬ ‫‪ .1‬ده‌ق��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ی ئیس�ل�ام‌و ئایینه‌كان ‌‬ ‫ئایین ‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫ی حیزبه‌ سیاس���ییه‌كان‪،‬‬ ‫‪ .2‬ده‌ق��� ‌‬ ‫به‌كۆن‌و نوێوه‌‪.‬‬ ‫ی حی���زب‌و‬ ‫ی ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫‪ .3‬ده‌قه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫حكومه‌ت‪ ،‬ده‌ستوره‌كان‌و یاساكان ‌‬ ‫دادو كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫‪ .4‬ده‌ق ‌ه وه‌رگی���راوه‌كان له‌گه‌الن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫بیانی‌‌و ده‌رو دراوس���ێكان ‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫‪ .5‬ده‌ق ‌ه مه‌نهه‌جییه‌كان‪ ،‬ئه‌و ده‌ق ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی له‌چوارچێ���وه‌ ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ییان���ه‌ ‌‬ ‫ی خوێندن���دا ده‌خوێنرێن‬ ‫سیس���تم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندن له‌باخچه‌ ‌‬ ‫له‌قۆناغه‌كان��� ‌‬

‫س���اوایان‌و بنه‌ڕه‌ت���ی‌‌و ئاماده‌یی‌و‬ ‫ی‬ ‫زانك���ۆ‪ ،‬هه‌روه‌ها چه‌ندی���ن ده‌ق ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵ���ه‌و ڕێكخ���راوو دام‌و‬ ‫ت���ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌زگا ج���ۆراو ج���ۆره‌كان‪ ،‬به‌كۆ ‌‬ ‫ئه‌م هه‌موو ده‌قان���ه‌و ئه‌و نه‌ریت‌و‬ ‫ی ك ‌ه په‌یڕه‌وده‌كرێت‬ ‫كولتور‌ه باوه‌ ‌‬ ‫ی لێ به‌ره���ه‌م ده‌هێنرێت‬ ‫ش���تێك ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌ی���ه‌‪ ،‬ئیتر ئه‌م‬ ‫ك ‌ه ن���او ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ی��� ‌ه له‌ناو خێزاندابێت یان‬ ‫له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌دا‪ ،‬كه‌وات ‌ه كت‌و مت‬ ‫ی نوسراومان نییه‌‪،‬‬ ‫ی یه‌كانگیر ‌‬ ‫ده‌قێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه هه‌م���وو خێزان‌و هه‌موو تاكێك ‌‬ ‫ی بكات‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵگ ‌ه په‌یڕه‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫تاك���و ئێس���تاش جیاوازییه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر هه‌ی��� ‌ه له‌رێگه‌و ش���ێوازه‌كان ‌‬ ‫ی نه‌وه‌كانماندا‪ ،‬دیار‌ه‬ ‫په‌روه‌رده‌كردن ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌كردن‬ ‫ی شێواز ‌‬ ‫هه‌مه‌جۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مرۆڤه‌كانیش ‌‬ ‫ی ره‌فتار ‌‬ ‫هه‌مه‌جۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه شێواز ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌فتارگه‌رایی ش���ارێك بۆ شارێك ‌‬ ‫ی تر‪ ،‬‬ ‫تر‪ ،‬گه‌ڕه‌كێك ب���ۆ گه‌ڕه‌كێك ‌‬ ‫ی تر‪ ،‬ماڵێك بۆ‬ ‫گوندێك بۆ گوندێك ‌‬ ‫ی تر جی���اوازه‌‪ ،‬ئه‌م جیاواز‌ه‬ ‫ماڵێك ‌‬ ‫ی دیاریكراو بۆ هه‌موو‬ ‫تا س���نورێك ‌‬ ‫ی جیه���ان ئاس���اییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫گه‌الن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر جیاوازیی���ه‌كان بوو‌ه هۆ ‌‬ ‫ی به‌ه���ا په‌روه‌رده‌ییه‌كان‌و‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫ره‌فتارگه‌رای���ی تاكه‌كان ‌‬ ‫بگۆڕێت‌و لێكی���ان بترازێنێت ئه‌وا‬ ‫مه‌تریسداره‌‪.‬‬

‫ بۆخوێندنه‌وه‌ی درێژه‌ی‬ ‫ ئه‌م بابه‌ته‌ بڕوان ‌ه ‪19‬‬


‫‪4‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/31‬‬

‫باخچه‌كانی ساوایان چۆن خزمه‌تی مندااڵن ده‌كه‌ن؟‬ ‫له‌باخچه‌كانی ساوایان منداڵن‬ ‫ده‌ترسێنن‌و لێیان توڕه‌ ده‌بن‪،‬‬ ‫پسپۆڕانی بواری ده‌رونناسیش‬ ‫جه‌خت له‌و‌ه ده‌كه‌نه‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫توڕه‌بوون له‌مندااڵن ده‌بێت ‌ه‬ ‫هۆی تێكچوونی باری ده‌روونی‬ ‫ئه‌و مندااڵنه‌‪.‬‬

‫ماڵه‌و‌ه زۆر‬ ‫له‌باخچ ‌ه‬ ‫خۆشتره‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ لێر‌ه‬ ‫به‌ئاره‌زووی خۆم‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت‌و‬ ‫یاری ده‌كه‌م‌و‬ ‫كه‌سیش لێم‬ ‫تور‌ه نابێت‬

‫ئاڤێستا عومه‌ر‬

‫مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ مندااڵندا‪ ،‬هونه‌رێکه‌و پێویستی به‌راهێنان‌و مه‌شقی به‌رده‌وام ‌ه‬ ‫بۆچی مندااڵن باخچه‌ به‌جێدێڵن؟ ب���ۆ ئ���ه‌و باخچه‌یه‌‪« ،‬ش���یالنم له‌ده‌وام هێناوه‌‌و ئێستا له‌ماڵه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و به‌یانی���ه‌ی ئاریان ئه‌حمه‌دی برد‌ه باخچه‌یه‌كی ت���ر‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی «ماڵه‌و‌ه زۆر له‌باخچه‌ خۆشتره‌‪،‬‬ ‫باوكی شیالن كچه‌كه‌ی ده‌گه‌ێنێت ‌ه له‌و باخچه‌یه‌ لێ���ی توڕه‌ نه‌بن»‪ .‬چونك���ه‌ لێره‌ به‌ئ���اره‌زووی خۆم‬ ‫باخچه‌ی س���اوایانه‌كه‌ی‪ ،‬یه‌كێك ئه‌حم���ه‌د‪ ،‬پێوای��� ‌ه هه‌ندێ���ك هه‌ڵس���وكه‌وت‌و ی���اری ده‌ك���ه‌م‌و‬ ‫له‌داده‌كان به‌توندی ده‌ستی شیالن له‌باخچه‌كان���ی س���اوایان له‌گه‌ڵ كه‌سیش لێم تور‌ه نابێت»‪.‬‬ ‫ده‌گرێت‌و پێیده‌ڵێت‪ :‬جارێكی تر مندااڵن���دا هه‌ڵس���وكه‌وتیان باش‬ ‫دره‌نگ نه‌كه‌ویت ئه‌گینا ناتكه‌م ‌ه نییه‌‌و مندااڵنیش حه‌ز به‌و شوێن ‌ه توڕه‌بوون منداڵن ده‌تۆرێنێت‬ ‫كارمه‌ندانی باخچه‌كانی س���اوایان‬ ‫ناكه‌ن‪.‬‬ ‫ژوره‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاری���ان ئاماژه‌ ب���ه‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه به‌��ێی وته‌ی چرۆ كامیلی ته‌مه‌ن ب���اس ل���ه‌وه‌ ده‌كه‌ن ك���ه‌ ئه‌وان‬ ‫هه‌ر ئه‌و رۆژه‌ ده‌ستی منداڵه‌كه‌ی چوار س���اڵ‪ ،‬به‌هۆی توڕه‌بوونی له‌گ���ه‌ڵ مندااڵندا به‌ش���ێوه‌یه‌كی‬ ‫گرتووه‌و نه‌یهێش���تووه‌ بڕواته‌و‌ه داده‌كان���ی باخچه‌كه‌ی���ه‌وه‌ وازی باش هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌وتا‬

‫هه‌‌موو منداڵێك‬ ‫زه‌‌ین تیژه‌‌ به‌‌مه‌‌رجێك‪...‬‬

‫ئه‌وه‌ت���ان نه‌ب���ێ ك ‌ه ك���رده‌وه‌ی‬ ‫وه‌رگيڕان‌و ئاماده‌کردنی‪:‬‬ ‫درووس���ت ـ یان ئه‌وش���ته‌ی ك ‌ه‬ ‫ناسر فه‌‌تحی‬ ‫ئێو‌ه چاوه‌ڕوانی لێده‌كه‌ن ـ له‌خۆی‬ ‫تا كاتێك كه‌ مێشكی منداڵه‌كه‌تان نیش���ان ب���دات‪ ،‬ته‌نان���ه‌ت ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ته‌واوی گه‌شه‌ نه‌كات چاوه‌ڕوانیی به‌ده‌یانجاریش ویسته‌كانی خۆتان‬

‫بۆ دووپات كردبێته‌وه‌‪.‬‬ ‫فێرب���وون له‌جگه‌رگۆش���ه‌كانتان‬ ‫به‌س���تراوه‌ته‌وه‌ به‌گه‌شه‌ی قۆناغ‬ ‫دووپاتكردن���ه‌وه‌ی‬ ‫به‌قۆن���اغ‌و‬ ‫كرده‌وه‌كانت���ان‪ ،‬ج���ا بۆئ���ه‌وه‌ی‬

‫فۆتۆ‪ :‬سایتی پیوکه‌ی میدیا‬

‫«ك���ه‌ دووج���ار داوای ئاوم كرد‪،‬‬ ‫داده‌ك���ه‌م لێم توڕه‌ب���وو‪ ،‬پێیوتم‬ ‫ئه‌وه‌ن���ده‌ داوای ش���ت بكه‌ی���ت‪،‬‬ ‫سه‌گه‌كه‌ت بۆبانگ ده‌كه‌م»‪ ،‬ساڤا‬ ‫كه‌مالی ته‌مه‌ن پێنح س���اڵ‪ ،‬به‌و‬ ‫شێوه‌ی ‌ه ده‌دواو باسی له‌و‌ه ده‌كرد‬ ‫كه‌ ئه‌و باخچه‌ی س���اوایانه‌ی ئه‌و‬ ‫ده‌وامی لێ���ده‌كات‪ ،‬زۆر له‌مندااڵن‬ ‫ت���وڕه‌ ده‌بن‌و ب���ه‌رده‌وام مندااڵن‬ ‫به‌دڕنده‌كان ده‌ترسێنن‪.‬‬ ‫ساڤا كه‌ ماوه‌ی ساڵێك ‌ه له‌باخچه‌ی‬ ‫س���اوایان ده‌وام ده‌كات‪ ،‬چه‌ن���د‬ ‫جارێك ب���اوك‌و دایكی ئ���اگادار‬ ‫كردوه‌ته‌وه‌ له‌وه‌ی ك���ه‌ نایه‌وێت‬ ‫له‌و باخچه‌یه‌ ده‌وام بكات‪ .‬روناك‬ ‫س���االری دایكی ساڤا ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات كه‌ دووج���ار چووه‌ته‌ ئه‌و‬ ‫باخچه‌یه‌و ئ���اگاداری كردونه‌ته‌و‌ه‬ ‫كه‌ له‌منداڵه‌كانی���ان توڕ‌ه نه‌بن‪،‬‬ ‫«به‌به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری باخچه‌كه‌م وت‬ ‫نابێ���ت‪ ،‬له‌منداڵه‌كانم���ان توڕ‌ه‬ ‫ببن‪ ،‬چونكه‌ گه‌ر به‌و ش���ێوه‌یه‌بن‬ ‫سكااڵتان له‌سه‌ر ده‌كه‌م»‪.‬‬ ‫دایك���ی س���اڤا جه‌خ���ت ل���ه‌و‌ه‬ ‫ده‌كات���ه‌وه‌ ك���ه‌ ئ���ه‌و خواردنه‌ی‬ ‫ده‌درێ���ت به‌منداڵه‌كانیان‪ ،‬پاك‌و‬ ‫خاوێن نییه‌‌و پاره‌یه‌كی زۆریشیان‬ ‫لێ وه‌رده‌گ���رن‪« ،‬خۆم بینیم ك ‌ه‬ ‫به‌یه‌ك كه‌وچ���ك خواردنیان ده‌دا‬ ‫به‌منداڵه‌كانم���ان ك���ه‌ ئه‌وه‌ش بۆ‬ ‫توشبونی نه‌خۆشی خراپه‌»‪.‬‬

‫سه‌یران ئه‌حمه‌د داده‌ی باخچه‌ی ‌ه‬ ‫ساوایانی گوڵ‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌وه‌ ده‌دات‬ ‫كه‌ له‌باخچه‌ك���ه‌ی ئه‌واندا مندااڵن‬ ‫ئازادن‌و ئ���ازار نادرێن‪« ،‬مندااڵن‬ ‫لێره‌ زیات���ر ده‌جوڵێن تاكو ماڵی‬ ‫خۆیان‌و داواكاری هه‌موو ش���تێك‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬فه‌رمانبه‌ره‌كانیش���مان‬ ‫به‌رده‌وام به‌ده‌میان���ه‌ون»‪ .‬ئه‌و‪،‬‬ ‫جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌و‌ه كه‌ ئه‌وان‬ ‫به‌پێ���ی رێنماییه‌كان���ی وه‌زاره‌تی‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ كار ده‌ك��� ‌هن‌و هه‌موو‬

‫پێداوبیس���تیه‌كیان ب���ۆ مندااڵن‬ ‫دابین كردووه‌‪.‬‬ ‫س���تار جه‌ب���ار وه‌ك توێژه‌رێكی‬ ‫ده‌روونی ئام���اژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه‬ ‫هوكاری تۆرانی منداڵ له‌خوێندن‬ ‫ی���ان له‌ئ���ه‌و ئیش���انه‌ی ده‌یكات‬ ‫توڕه‌بوونه‌‪ .‬به‌بۆچوونی ئه‌و توێژه‌ر‌ه‬ ‫من���داڵ له‌ته‌مه‌نی پێگه‌ش���تنیدا‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر بچه‌وس���ێنرێته‌وه‌و لێ���ی‬ ‫ت���وڕه‌ ببن‪ ،‬ئ���ه‌وا ئ���ه‌و منداڵ ‌ه‬ ‫منداڵێكی گۆش���ه‌گیرو ش���ه‌رمنی‬ ‫لێده‌رده‌چێت‌و به‌رده‌وام له‌هه‌موو‬ ‫ش���تێك ده‌ترس���ێت‪« ،‬ئه‌گ���ه‌ر‬ ‫مامۆس���تا‌و داده‌ی باخچ���ه‌كان‬ ‫له‌منداڵ توڕه‌بن له‌خوێندن دوریان‬ ‫ده‌خه‌ن���ه‌وه‌و رقی���ان له‌خوێندن‬ ‫ده‌بێ���ت»‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و مندااڵنه‌ی‬ ‫ی زۆریان‬ ‫زۆر ده‌جوڵێ���ن وزه‌یه‌ك ‌‬ ‫هه‌یه‌و پێویس���ته‌ رۆژان ‌ه به‌جوڵ ‌ه‬ ‫سه‌رفی بكه‌ن‪.‬‬

‫دڵنیابن منداڵه‌كه‌تان‬ ‫ی نه‌كات‬ ‫ده‌توانێ فێربێ‌و له‌بیر ‌‬

‫به‌‌شی چواره‌م‬

‫عاده‌ته‌كان له‌مێشكی منداڵه‌كه‌تان تێبگات‪ .‬ئێس���تا ئه‌گه‌ر ده‌تانه‌وێ باوكییه‌وه‌ بایه‌خی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫جێگیربێ پێویست ‌ه پشوودرێژ بن‪ .‬ئ���ه‌م كێش���ه‌ی ‌ه له‌منداڵه‌كه‌تان دا من���داڵ زۆر گرنگی به‌س���ه‌رنجدان‬ ‫ت���ا ته‌مه‌ن���ی پێنج س���اڵی‪ ،‬نابێ له‌ناوبچێ‌و نه‌مێنێ‪ ،‬ته‌نیا كارێك ك ‌ه یان س���ه‌رنج نه‌دانی ئێو‌ه ده‌دات‌و‬ ‫چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌تان له‌منداڵه‌كه‌تان ده‌توانن بیكه‌ن‌و زه‌حمه‌ت بكێشن به‌رده‌وام حه‌ز ده‌كات ئێو‌ه گرنگی‬ ‫هه‌ب���ێ ئه‌و كرده‌وان���ه‌ی ك ‌ه ده‌بێ كاتێك منداڵه‌كاتان سه‌رنجی به‌الی به‌كرده‌وه‌كانی بده‌ن‪.‬‬ ‫بی���كات‌و نه‌یكات هه‌م���ووی له‌بیر شتێكدا راكێش���راو‌ه یان له‌وه‌اڵمی بۆ وێنه‌ ئه‌وكاتانه‌ی سه‌رنج ناده‌ن ‌ه‬ ‫پرس���یارێكدا ماوه‌ته‌وه‌‪ ،‬س���ه‌ری قس���ه‌و كرده‌وه‌كانی منداڵه‌كه‌تان‪،‬‬ ‫بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كاتێ���ك ك���ه‌ كۆیادو مێش���كی لێمه‌ش���ێوێنن تا ئه‌وه‌ی ده‌كه‌وێت ‌ه ئه‌وی���ش دێ���ت‌و ده‌س���تتان یان‬ ‫جله‌كانت���ان راده‌كێش���ێ‌و ب���ۆ‬ ‫گه‌شه‌ی پێویس���تی كرد‪ ،‬به‌چه‌ند قسه‌كردن‪.‬‬ ‫ج���ار دووپاتكردن���ه‌وه‌ی بابه‌ت‌و له‌خۆتێهه‌ڵقورتاندن‌و ش���ێواندنی راكێشانی س���ه‌رنجتان قسه‌كانتان‬ ‫ویس���ته‌كانتان‪ ،‬زۆر زوو هه‌م���وو خه‌یاڵی منداڵ���ه‌كان پارێز بكه‌ن‪ ،‬پێده‌بڕێ تا گرنگی پێبده‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌و ش���تانه‌ی فێری بوو‌ه وه‌بیری تا ئ���ه‌وه‌ی منداڵه‌كه‌تان تێڕامان‌و منداڵه‌كه‌تان ته‌نیا كاتێك هه‌ست‬ ‫خه‌یاڵی له‌ش���تێكه‌و‌ه بۆ ش���تێكی ده‌كات ك��� ‌ه گرنگ���ی پێ���ده‌دان‬ ‫دێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كاتێ���ك منداڵه‌كه‌ت���ان خه‌ریكی دیك��� ‌ه ده‌گوازێت���ه‌وه‌‪ ،‬ئ���ه‌وكات ك��� ‌ه به‌چ���او له‌گه‌ڵی داب���ن‌و روو‬ ‫بیركردنه‌وه‌ی ‌ه سه‌ری لێمه‌شێوێنه‌ ده‌توانن به‌بێ گۆڕینی بابه‌تی ئه‌م نه‌كه‌ن ‌ه ش���وێنێكی ترو كاره‌كه‌تان‬ ‫زۆربه‌ی مندااڵن ئه‌و كێش���ه‌یه‌یان ته‌ركیزكردن��� ‌ه ئافه‌رینی پێبڵێن‌و به‌مه‌به‌س���تی گوێدان به‌و ـ ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌یه‌ ك ‌ه كاتێكی زۆریان ده‌وێ بۆ هانی بده‌ن بۆئه‌وه‌ی له‌ته‌ركیزكردن بۆماوه‌یه‌كی كاتیش بێ ـ رابگرن‪،‬‬ ‫بیركردنه‌و‌ه له‌پرسیارو داواكانتان‪ ،‬نه‌ترسێ‌و خێرایی ته‌ركیزی بچێت ‌ه كه‌ ده‌بێ هه‌ر واش بكه‌ن‪.‬‬ ‫بۆی ‌ه له‌وانه‌ی���ه‌ ماوه‌یه‌كی زۆریش سه‌رێ‌و زووتر به‌ئه‌نجام‌و وه‌اڵمه‌كان ئه‌گه‌ر ئ���ه‌م كرده‌وه‌ی ‌ه له‌ته‌مه‌نی‬ ‫زۆر كه‌میی���ه‌و‌ه له‌گه‌ڵ���ی ئه‌نجام‬ ‫بخایه‌ن���ێ ت���ا مه‌به‌س���ته‌كان بگات بۆ به‌كرده‌كردنیان‪.‬‬ ‫ب���درێ‪ ،‬منداڵه‌كت���ان ده‌زانێ ك ‌ه‬ ‫له‌مێش���كیاندا وێنابكه‌ن‌و بیخه‌ن ‌ه‬ ‫خاوه‌ن���ی كه‌س���ایه‌تییه‌و ده‌زانێ‬ ‫سه‌رنج بده‌ن‬ ‫ی پراكتیكیی���ه‌وه‌‪ ،‬ئ���ه‌م‬ ‫ب���وار ‌‬ ‫كێش���ه‌یه‌ش چاره‌س���ه‌ركردنه‌كه‌ی س���ه‌رنجدان به‌و مندااڵنه‌ی ك ‌ه زۆر ئێو‌ه وه‌ك كه‌سایه‌تییه‌كی شیاوی‬ ‫ساواو كه‌مته‌مه‌نترن ده‌بێ ئاشكراو گرنگ���ی پێدان س���ه‌یری ده‌كه‌ن‌و‬ ‫بڕێك زه‌حمه‌تی زۆره‌‪.‬‬ ‫زۆر سرووش���تییه‌ منداڵی س���اوا دی���ار بێ‪ ،‬وات ‌ه ده‌بێ كارێك بكه‌ن رێزی لێده‌گرن‪.‬‬ ‫یان بچووك توانای لێكدانه‌و‌ه زۆر ك ‌ه منداڵه‌كه‌تان هه‌ست بكات له‌ژێر‬ ‫خێرا نه‌بێ‪ ،‬وه‌ك كه‌س���انی گه‌ور‌ه چاودێری‌و سه‌رنجی دایك‌و باوكی‬ ‫چاوه‌ڕوان بن‬ ‫نه‌توانێ خێرا وه‌اڵمی پرسیاره‌كان دایه‌دایه‌‪ ،‬ئه‌و كاره‌ی ده‌یكات‌و ئه‌و‬ ‫درێژه‌ی هه‌یه‌‪...‬‬ ‫بدات���ه‌وه‌و زوو له‌مه‌به‌س���ته‌كان قس���ه‌یه‌ی ده‌یكات ب���ه‌الی دایك‌و‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫‪7‬‬

‫نه‌خۆشی ده‌روونی شێتییه‌؟‬ ‫"نه‌خۆشخانه‌ی‌ سۆز ‌ی ده‌روونی‌ شوێنێك ‌ه بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ نه‌خۆشه‌كان بۆناو كۆمه‌ڵ"‬

‫شه‌نگ ‌ه ره‌حیم‬ ‫ی خه‌ڵك له‌سه‌ر‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬هۆش���یار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌چاو سااڵن ‌‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫نه‌خۆش��� ‌‬ ‫رابردوودا چۆن ده‌بینیت؟‬ ‫د‪.‬ڕێبوار‪ :‬ئه‌توان���م بڵێم ئه‌م چه‌ند‬ ‫ی رابردوو له‌گه‌ڵ ده‌ بۆ پانز‌ه‬ ‫س���اڵه‌ ‌‬ ‫ی ڕابردوو جیاوازیه‌كی‌ زۆر هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی میدیای‌ ئه‌هل ‌‬ ‫ئه‌ویش به‌ه���اوكار ‌‬ ‫ی مه‌به‌ستدارو ئامانجدار‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫توانیویان ‌ه ئه‌و بابه‌تانه‌ بووروژێنن‪،‬‬ ‫به‌مه‌به‌ست قسه‌كردن له‌سه‌ر كێشه‌و‬ ‫ی‬ ‫گرفته‌ ده‌روونییه‌كان به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر باش��� ‌‬ ‫گش���تی‌ كاریگه‌رییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ب���وو‌ه له‌س���ه‌ر ڕۆش���نبیركردن ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬جاران خه‌ڵك‬ ‫تاكه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌یب بوو س���ه‌ردانی‌ پزیشك ‌‬ ‫پێ ‌‬ ‫ی بكردای ‌ه بۆ چاره‌سه‌ر‪.‬‬ ‫ده‌روون ‌‬ ‫ی ب���ه‌و كه‌س���ان ‌ه‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬چ��� ‌‬

‫فۆتۆ‪ :‬میترۆگرافی‬

‫ی‬ ‫ی سۆزی‌ ده‌روون ‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫ك ‌ه له‌ناوه‌ڕاستی‌ ئه‌مساڵ‬ ‫له‌شاری سلێمانی‪ ،‬كراوه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫ی چه‌ند مانگێكیش ‌ه‬ ‫ماوه‌ ‌‬ ‫چه‌ند نه‌خۆشێكی وه‌رگرتووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫تاكه‌ نه‌خۆشخانه‌ی ‌ه له‌هه‌رێم ‌‬ ‫كوردستاندا بۆ چاره‌سه‌ری‌ ئه‌و‬ ‫نه‌خۆشیانه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬رێبوار غه‌ریب ـ پسپۆڕ ‌‬ ‫ده‌روونی‌‌و پزیشكی‌ تایبه‌ته‌مه‌ند‬ ‫ی‬ ‫له‌و نه‌خۆشخانه‌یه‌‪ ،‬له‌میان ‌‬ ‫دیمانه‌یه‌كی‌ تایبه‌تیدا له‌گه‌ڵ‬ ‫نم نم رووناكی‌ ده‌خات ‌ه‬ ‫سه‌ر دیارترین نه‌خۆشیی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ��ه‌مرۆ ‌‬ ‫ده‌روونییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوواڵتیان‌و چۆنیه‌ت ‌‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی‌ نه‌خۆشه‌كانیان‬ ‫له‌و نه‌خۆشخانه‌یه‌‪.‬‬

‫د‪.‬رێبوار غه‌ریب‬ ‫ده‌ڵێن ك ‌ه ب���ه‌و حاڵه‌تان��� ‌ه ده‌ڵێن‬ ‫ی‬ ‫شێت‌و وه‌ك نه‌خۆش���یه‌كی‌ ئاسای ‌‬ ‫سه‌یری ناكه‌ن؟‬ ‫د‪.‬ڕێب���وار‪ :‬له‌راس���تیدا جێگ���ه‌ی‌‬ ‫داخه‌ به‌كارهێنانی‌ وش���ه‌ی‌ ش���ێت‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ له‌ن���او كۆمه‌ڵدا به‌نه‌نگی‌‬ ‫ئه‌ژمار ده‌كرێت‪ ،‬حاڵه‌تێكی‌ س���لبیه‌‌و‬ ‫وش���ه‌یه‌كی‌ خوازراو نیی���ه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌و كه‌سانه‌ به‌كار بهێنیت كه‌ توشی‌‬ ‫گرفتێكی‌ ده‌روونی‌ ده‌بێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫له‌بواره‌ زانستیه‌كه‌وه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫نابێت ئ���ه‌و وش���ه‌یه‌ به‌كاربهێنرێت‪،‬‬ ‫ئامۆژگاریش���مان بۆ ت���ه‌واوی‌ خه‌ڵك‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و وشه‌یه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫به‌كارنه‌هێنرێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ته‌نگژه‌و‬ ‫نه‌خۆشی‌ ده‌روونی‌ هه‌یه‌‪ ،‬هیچ پیویست‬ ‫ناكات ئه‌و وشه‌یه‌ به‌كاربهێنرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫جێی‌ داخ���ه‌ هه‌ندێج���ار له‌كه‌ناڵێكی‌‬ ‫ته‌له‌ڤزیۆنیدا ب���ۆ ته‌رفیهی‌و پێكه‌نین‬

‫ئه‌م وشه‌یه‌ به‌كارده‌هێنن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬ئایا هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز سه‌ردان ‌‬ ‫ی سۆز ده‌كه‌ن؟‬ ‫نه‌خۆشخان ‌ه ‌‬ ‫د‪ .‬ڕێب���وار‪ :‬ته‌نها بۆ ڕه‌گه‌زی‌ مێیه‌‌و‬ ‫پیاو داغڵ ناكرێ‌ له‌م نه‌خۆشخانه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چونك���ه‌ تایبه‌ته‌ ب���ه‌و ئافره‌تانه‌ ‌‬ ‫نه‌خۆش���ی‌ ده‌روونیان هه‌یه‌و ته‌نها‬ ‫ئه‌وان سه‌ردانی‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬دیارترین ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ ‌‬ ‫رووبه‌رویان ده‌بنه‌وه‌ چین؟‬ ‫نه‌خۆش���یی ‌ه‬ ‫د‪.‬ڕێب���وار‪:‬‬ ‫درێژخایه‌نه‌كان���ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌چه‌ند‬ ‫نه‌خۆش���ییه‌كدا خۆی‌ ده‌بینێته‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌ك نه‌خۆش���ی‌‪ :‬س���كیزۆفرینیا‪،‬‬ ‫نه‌خۆش���ی‌ دووجه‌مسه‌ری‌ واته‌ مانیا‬ ‫ی‬ ‫خه‌مۆك���ی‌‪ ،‬هه‌ندێ���ك تێكچوون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سێتی‌ كه‌وا ده‌كات هه‌ڵسوكه‌وت ‌‬ ‫ی‬ ‫نام���ۆو نه‌گونج���او ل���ه‌روو ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیه‌وه‌ ئه‌نجام بده‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی داغڵبوون��� ‌‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬مه‌رج��� ‌‬ ‫نه‌خۆشه‌كان چییه‌؟‬ ‫د‪.‬ڕێب���وار‪ :‬كاتێ���ك ئه‌و كه‌س���ان ‌ه‬ ‫سه‌ردانی نه‌خۆش���خانه‌كه‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌الی���ه‌ن پزیش���كێكی‌ ده‌روون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫پس���پۆره‌وه‌ نه‌خۆشیه‌كه‌ به‌راپۆرت ‌‬ ‫پزیش���كی‌ ده‌ستنیش���ان ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ێ ب���ۆ لیژنه‌ ‌‬ ‫ڕاپۆرته‌ك��� ‌ه ده‌هێنر ‌‬ ‫ی‬ ‫پزیشكی‌‪ ،‬ڕۆژانی‌ سێشه‌مم ‌ه لیژنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ی ‌ه له‌یه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫پزیش���ك ‌‬ ‫ی‬ ‫لیژن��� ‌ه پزیش���كیه‌كان له‌ش���ار ‌‬ ‫س���لێمانی‌‪ ،‬ئه‌م لیژنه‌یه‌ پێكهاتوو‌ه‬ ‫ێ پزیشك ده‌روونی‌‌و بڕیار له‌سه‌ر‬ ‫له‌س ‌‬ ‫ی نه‌خۆشه‌كان‬ ‫پێویس���تی‌ داغڵبوون ‌‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ها مه‌رجه‌ كه‌سوكاری‬ ‫نه‌خۆشه‌كه‌یان بهێنن بۆ داغڵبوون‪.‬‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬ش���ێوازی‌ چاره‌س���ه‌رو‬ ‫مامه‌ڵه‌كردنتان له‌گه‌ڵ نه‌خۆشه‌كاندا‬ ‫چۆن‌و به‌ چ شێوه‌یه‌كه‌؟‬ ‫د‪.‬ڕێبوار‪ :‬شێوازی‌ چاره‌سه‌ركردن‌و‬ ‫مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ نه‌خۆش���ه‌كان‪،‬‬

‫ی تایبه‌تی���ه‌‌و زۆر‬ ‫ش���ێوازێك ‌‬ ‫پێش���كه‌وتووه‌‪ ،‬به‌هیچ ش���ێوه‌یه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی نییه‌‪ ،‬واته‌ هاوه‌ڵ ‌‬ ‫نه‌خۆشی‌ هاوه‌ڵ ‌‬ ‫نه‌خۆش���ه‌ك ‌ه نابێ‌ له‌نه‌خۆش���خان ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ نه‌خۆشه‌كه‌دا بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬ئه‌گه‌ر كه‌سوكار ‌‬ ‫نه‌مێنێته‌و‌ه كێ هاوكاری نه‌خۆشه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌كات؟‬ ‫د‪.‬ڕێبوار‪ :‬كارمه‌ن���دی‌ تایبه‌ت هه‌ی ‌ه‬ ‫ب���ۆ چاودێریكردنی‌ نه‌خۆش���ه‌كان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌م���وو كارمه‌نده‌كانیش كارمه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆماڵین‪ ،‬له‌كارگوزاره‌وه‌ تا پزیشك ‌‬ ‫ی پس���پۆر‪ ،‬له‌پاش‬ ‫موقیم‌و پزیش���ك ‌‬ ‫دامه‌زاراندیان راهێنان���ی‌ تایبه‌تیان‬ ‫پێك���راوه‌‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ چاره‌س���ه‌رو‬ ‫ده‌رمانی���ان پێده‌درێ���ت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی‬ ‫پێدان���ی‌ خ���واردن‌و خزمه‌تكردن��� ‌‬ ‫نه‌خۆش���ه‌كان له‌الی���ه‌ن ئ���ه‌و‬ ‫كارمه‌ندانه‌وه‌یه‌ ك ‌ه له‌نه‌خۆشخانه‌كه‌دا‬ ‫چاودێری‌ نه‌خۆشه‌كان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬زیاتر چ نه‌خۆشێك هانا‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫بۆ نه‌خۆش���خانه‌ی‌ سۆز ‌‬ ‫دێنێ؟‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬ڕێبوار‪ :‬نه‌خۆشی‌ سكیزۆفرینیا ‌‬ ‫درێژخای���ه‌ن ڕێ���ژه‌ی‌ زۆری‌ ئ���ه‌و‬ ‫ێ مامه‌ڵه‌یان‬ ‫نه‌خۆش���انه‌ن ك ‌ه له‌و ‌‬ ‫له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌و نه‌خۆشانه‌ش‬ ‫ی بونه‌ته‌ هۆی‌ ماندوبوون‌و‬ ‫به‌راست ‌‬ ‫ئه‌ركێكی‌ زۆر له‌سه‌ر كه‌سوكاریان‪،‬‬ ‫وایلێهاتووه‌ نه‌خۆشه‌كه‌ بڕوای‌ به‌و‌ه‬ ‫نیی ‌ه ك ‌ه نه‌خۆش���ه‌‪ .‬ئه‌و چاره‌سه‌رو‬ ‫ی‬ ‫ی بۆی‌ ده‌نوسرێت به‌كار ‌‬ ‫ده‌رمانه‌ ‌‬ ‫ناهێنێت له‌ماڵه‌وه‌‪.‬‬ ‫نه‌خۆش���ی‌ مانیا ك��� ‌ه یه‌كێكی‌ تره‌‬ ‫له‌و نه‌خۆشانه‌ی‌ به‌ڕێژه‌یه‌كی‌ زیاتر‬ ‫سه‌ردانی‌ نه‌خۆش���خانه‌كه‌ ده‌كه‌‪،.‬‬ ‫ی‬ ‫ی مانیا واته‌ نه‌خۆش��� ‌‬ ‫نه‌خۆش��� ‌‬ ‫ش���ادبوون ئه‌و كه‌س���ه‌ هه‌س���ت‬ ‫ی زۆر زۆر ده‌كات‪،‬‬ ‫به‌ش���ادییه‌ك ‌‬ ‫وایلێدێت به‌هیچ دابین نابێت‌و هیچ‬

‫ی نامێنێت له‌ناو كۆمه‌ڵدا‬ ‫ش���ه‌رمێك ‌‬ ‫هه‌م���وو ش���تێك ده‌ڵێ���ت‪ ،‬ماندوو‬ ‫ی‬ ‫نابێت‌و خه‌وی‌ نییه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ ئازار ‌‬ ‫ی بدات‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و‬ ‫ده‌وروبه‌ره‌ك���ه‌ ‌‬ ‫خۆی‌ چێژی‌ لێده‌بینێت‪.‬‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬چاره‌سه‌ره‌ ده‌روونییه‌كان‬ ‫چین؟‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫د‪.‬ڕێبوار‪ :‬كارمه‌نده‌كان به‌پێ ‌‬ ‫به‌رنامه‌و سیس���تمه‌ی‌ ل���ه‌وێ‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫بۆ چاره‌س���ه‌ر له‌گه‌ڵ نه‌خۆشه‌كاندا‬ ‫مامه‌ڵه‌ ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬بۆنمونه‌ به‌یانیان‬ ‫وه‌رزشیان پێده‌كرێت‪ ،‬دواتر ژووری‌‬ ‫ی ئیشی‌ ده‌ستیان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫راهێنانه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ریه‌كه‌و به‌پێی‌ توانای‌ خۆی‌ كار ‌‬ ‫ده‌س���تی‌ ده‌درێتێ‌‪ ،‬هه‌موو ئه‌مان ‌ه‬ ‫كاریگه‌ری‌ دروس���ت ده‌كات له‌سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫كه‌س���ایه‌تیه‌كان‪ ،‬بۆنمونه‌ له‌رۆژ ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كش���ه‌ماندا نه‌خۆشێكمان تابلۆ ‌‬ ‫هێند‌ه جوانی‌ كێشاو‌ه ك ‌ه ئه‌توانین‬ ‫بڵێن هه‌موو ش���تێكی‌ بۆ فه‌راهه‌م‬ ‫كراوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئیش���ی‌ ده‌س���ت‌و‬ ‫چنین‌و دروومانم���ان هه‌یه‌‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مانه‌ی‌ لێیه‌ بۆ كاتبه‌س���ه‌ربردن ‌‬ ‫نه‌خۆشه‌كان‌و وه‌ك چاره‌سه‌رێكیش‬ ‫به‌كاردێت بۆ نه‌خۆشه‌كان‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئه‌وان ته‌نها هۆشیان له‌ده‌ست داوه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مانه‌ش هۆكارن ب���ۆ گێڕانه‌وه‌ ‌‬ ‫هۆشه‌نگی‌ نه‌خۆشه‌كان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬كه‌واته‌ نه‌خۆش���خانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫س���ۆز ش���وێنێكه‌ بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ ‌‬ ‫نه‌خۆشه‌كان بۆناو كۆمه‌ڵ؟‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬ڕێبوار‪ :‬ئه‌وه‌ مه‌به‌ستی‌ ته‌واوه‌ت ‌‬ ‫نه‌خۆش���خانه‌كه‌یه‌‪ ،‬كه‌ كه‌س���ه‌كه‌‬ ‫هۆش���ه‌نگیی‌ خ���ۆی‌ بگه‌ڕێت���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ هۆشه‌نگیی‌ خۆیان له‌ده‌ست‬ ‫ی‬ ‫ده‌ده‌ن ئه‌م كه‌س���انه‌‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ ‌‬ ‫چاره‌س���ه‌ری‌ پێویس���ت ده‌كرێن‌و‬ ‫ده‌رمانی‌ پێویست وه‌رده‌گرن ئه‌مه‌ش‬ ‫ی خێزانه‌كانینه‌وه‌‪ ،‬ده‌بنه‌و‌ه‬ ‫له‌ڕێگه‌ ‌‬

‫به‌خاوه‌ن���ی‌ هۆش���ه‌نگیی‌ خۆیان‪،‬‬ ‫ی ئه‌وه‌ باری‌ ده‌روونیان جێگیر‬ ‫دوا ‌‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ئه‌مانه‌ ده‌گه‌ڕێنرێنه‌وه‌ بۆناو‬ ‫كۆمه‌ڵگ���ه‌‌و خێزانه‌كان���ی‌ خۆیان‪،‬‬ ‫دوای‌ ئه‌و‌ه بۆ ماوه‌یه‌ك نه‌خۆشه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌بێت ‌ه كه‌سێك ك ‌ه زه‌حمه‌ت نابێت‬ ‫ی بۆ ناو كۆمه‌ڵگه‌‪.‬‬ ‫بۆناو خێزانه‌كه‌ ‌‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬پاره‌ ل���ه‌و نه‌خۆش���ان ‌ه‬ ‫وه‌رده‌گیرێت كه‌ سه‌ردان ده‌كه‌ن؟‬ ‫د‪.‬ڕێب���وار‪ :‬نه‌خێ���ر‪ ،‬هه‌م���وو‬ ‫چاره‌سه‌ره‌كان بێبه‌رامبه‌ره‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئه‌م ده‌زگای ‌ه نه‌خۆشخانه‌یه‌كه‌ سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫به‌وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستانه‌‪.‬‬ ‫ی كاركردنتاندا‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬له‌م���اوه‌ ‌‬ ‫توشی‌ هیچ كێشه‌یه‌ك بوون له‌گه‌ڵ‬ ‫نه‌خۆشه‌كاندا؟‬ ‫د‪.‬ڕێبوار‪ :‬بێگومان ئه‌م نه‌خۆشان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫خۆی���ان فره‌كێش���ه‌ن‪ ،‬نه‌خۆش��� ‌‬ ‫ده‌روونی‌ قورس ئ���ه‌و حاڵه‌تانه‌ی ‌ه‬ ‫كه‌ له‌ن���او خێزانه‌كاندا دابین نابن‪،‬‬ ‫ئه‌ركێك���ی‌ قورس���ن ب���ۆ خێزان‪،‬‬ ‫بۆی��� ‌ه له‌ونه‌خۆش���خانه‌ی ‌ه هه‌م���وو‬ ‫قورس���اییه‌كه‌ له‌سه‌ر ئه‌و كارمه‌ندو‬ ‫پزیش���كانه‌یه‌‪ .‬نه‌خۆش���مان هه‌ی ‌ه‬ ‫ی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ هیچ جۆر‌ه‬ ‫ڕه‌فز ‌‬ ‫خواردنێ���ك بخوات‪ ،‬نه‌خۆش���مان‬ ‫هه‌ی ‌ه نایه‌ڵێ���ت ده‌رمانی‌ پێبده‌ین‪،‬‬ ‫یان ناهێڵێت بشۆرێت‪.‬‬ ‫ش���ه‌نگه‌‪ :‬ئ���ه‌و ژنان���ه‌ی‌ دێن��� ‌ه‬ ‫نه‌خۆش���خانه‌كه‌ زیات���ر ل���ه‌چ‬ ‫ته‌مه‌نێكدان؟‬ ‫د‪ .‬ڕێب���وار‪ :‬هه‌م���وو ته‌مه‌نێك���ی‌‬ ‫تێدای���ه‌‪ ،‬له‌ته‌مه‌نی‌ زۆر گه‌نجه‌وه‌ تا‬ ‫ته‌مه‌نی‌ س���ی‌‌و پێنج ساڵ بۆ په‌نجا‬ ‫ساڵ‪ ،‬هه‌تا ئێستاش ڕێژه‌یه‌كی‌ زۆر‬ ‫سه‌ردان ناكه‌ن‪ ،‬چونكه‌ نزیكه‌ی‌ سی‌‬ ‫نه‌خۆش له‌نه‌خۆشخانه‌كه‌دا هه‌یه‌‪.‬‬

‫شێوازی مامه‌ڵه‌ی باوك‌و دایك‌و كاریگه‌ری له‌سه‌ر دوارۆژی تاك‬

‫فۆتۆ‪ :‬سۆران نه‌قشبه‌ندی‬

‫گێالس عه‌بدواڵ‬ ‫ی‬ ‫ماسته‌ر له‌ده‌روونناس ‌‬ ‫خێ���زان‪ ،‬یه‌ك���ه‌م دام���ه‌زراوه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیی��� ‌ه ك��� ‌ه كاریگه‌ری‬ ‫گه‌وره‌ی له‌ژیانی تاك‌و كۆمه‌ڵدا‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬گرن��تری���ن ناوه‌ن���د‌ه‬ ‫له‌پرۆس���ه‌ی به‌كۆمه‌اڵیه‌تیكردنی‬ ‫تاكدا‪ .‬هه‌ر خێزان ‌ه ناس���نامه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌و رۆڵی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫منداڵ دیاری ده‌كات‪.‬‬ ‫بارودۆخ���ی خێ���زان ل���ه‌رووی‬ ‫ئاب���وری‌و كۆمه‌اڵیه‌تیی���ه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫شێوازی مامه‌اڵنه‌ی ك ‌ه به‌كاریان‬ ‫ده‌هێنێت كاریگه‌ریان له‌گه‌شه‌ی‬

‫من���داڵ ل���ه‌رووی جه‌س���ته‌یی‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌و‬ ‫عه‌قڵ���ی‌و‬ ‫هه‌ڵچوونیی���ه‌وه‌ ده‌بێ���ت‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫خێزان ‌ه ك��� ‌ه كاریگه‌ری گه‌وره‌ی‬ ‫ده‌بێت له‌دیاریكردنی پێگه‌یشتنی‬ ‫من���داڵ ل���ه‌روی ده‌روون���ی‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌ به‌ش���ێوه‌یه‌كی‬ ‫ب���اش یان به‌پێچه‌وان���ه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫خێزان ‌ه به‌رپرس��� ‌ه له‌دیاریكردنی‬ ‫خه‌س���ڵه‌ته‌كانی كه‌س���ێتی‌و‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتی منداڵ له‌دوارۆژدا‪.‬‬ ‫هه‌م���وو ئ���ه‌و رۆاڵن���ه‌ی خێزان‬ ‫ده‌یبینێ���ت به‌رجه‌س���ت ‌ه ده‌بن‬ ‫له‌رێگ���ه‌ی ج���ۆرو ش���ێوازی‬ ‫مامه‌ڵه‌كردن���ی ب���اوك‌و دای���ك‬

‫له‌گ���ه‌ڵ منداڵه‌كانی���ان‪ ،‬ك��� ‌ه‬ ‫یه‌كه‌م مامه‌ڵ���ه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تیی ‌ه‬ ‫من���داڵ مامه‌ڵ���ه‌ی پێ���ده‌كات‬ ‫ه���ه‌ر له‌س���ه‌ره‌تای ژیانییه‌وه‌و‬ ‫به‌درێژایی ژیان���ی كاریگه‌رییان‬ ‫ده‌مێنێت���ه‌وه‌‪ .‬ئ���ه‌م مامه‌ڵ��� ‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیی��� ‌ه ئه‌گه‌ر له‌س���ه‌ر‬ ‫بناغه‌یه‌كی مرۆیی‌و په‌روه‌رده‌یی‌و‬ ‫ده‌روونی راس���ت‌و دروست بوو‪،‬‬ ‫ده‌بێت ‌ه هۆكارێ���ك بۆتێركردنی‬ ‫پێویس���تییه‌ ده‌روونیی���ه‌كان‌و‬ ‫پێگه‌یشتنی به‌شێوه‌یه‌كی گشتی‌و‬ ‫گونجاندنی له‌گ���ه‌ڵ ده‌روبه‌ریدا‬ ‫ی‬ ‫ی���ان به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ده‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫په‌كخس���تنی گه‌ش���ه‌ی منداڵ‌و‬

‫دروستبوونی كێشه‌ی ده‌روونی‪.‬‬ ‫ش���ێوازی مامه‌ڵه‌ی باوك‌و دایك‬ ‫بریتیی ‌ه له‌و رێگایانه‌ی په‌یڕه‌وی‬ ‫ده‌كرێ���ت له‌په‌روه‌رده‌كردن���دا‪،‬‬ ‫كاریگ���ه‌ری ب���اش‌و خراپ���ی‬ ‫ده‌بێ���ت له‌س���ه‌ر ره‌فت���اری‬ ‫منداڵ‪ .‬به‌پێی بی���رورای زۆر ل ‌ه‬ ‫زانایانی ده‌روونناس���ی ش���ه‌ش‬ ‫س���اڵی یه‌كه‌می ته‌مه‌نی مرۆڤ‬ ‫بناغه‌ی��� ‌ه ب���ۆ دروس���تبوونی‬ ‫كه‌س���ێتی‌و دیاریكردنی ره‌فتارو‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت‪:‬‬ ‫‪ .1‬ره‌فتارو هه‌ڵسوكه‌وتی منداڵ‬ ‫له‌ناو قوتابخان���ه‌دا ئاوێنه‌ی ئه‌و‬ ‫شێوازه‌ی ‌ه ك ‌ه مامه‌ڵه‌ی پێكراو‌ه‬

‫له‌ن���او خێزانه‌كه‌یدا‪ .‬یه‌كێك له‌و‬ ‫ش���ێوازانه‌ی په‌ی���ڕه‌و ده‌كرێت‪،‬‬ ‫شێوازی خۆس���ه‌پێنه‌رـ التسلگی‬ ‫ـ ك���ه‌ بریتیی��� ‌ه له‌به‌كارهێنانی‬ ‫س���زای جه‌س���ته‌یی‌و ده‌روونی‪،‬‬ ‫گوێنه‌گرت���ن له‌منداڵ‪ ،‬حس���اب‬ ‫نه‌ك���ردن بۆ قس���ه‌و بی���روڕای‬ ‫منداڵ‪ ،‬سه‌رزه‌نشتكردنی منداڵ‪،‬‬ ‫به‌كارهێنانی وش���ه‌ی ناش���رین‌و‬ ‫روخێنه‌ر‪ ،‬داوای لێبكرێت ملك ‌هچ‌و‬ ‫گوێڕای���ه‌ڵ بێ���ت بۆفه‌رمانه‌كان‬ ‫به‌بێ گفتوگۆكردن‪.‬‬ ‫ئه‌نجامی ئه‌م جۆر‌ه مامه‌ڵه‌كردن ‌ه‬ ‫ده‌بێت���ه‌ ه���ۆی دروس���تبوونی‬ ‫كه‌س���ێتییه‌كی الواز ل���ه‌رووی‬

‫هه‌ڵچ���وون‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌و‬ ‫ئاكاریی���ه‌و‌ه وه‌ك بڕوانه‌ب���وون‬ ‫به‌خ���ۆی‌و به‌كه‌س���انی ت���ر‪،‬‬ ‫ش���ه‌ڕه‌نگێزی‪ ،‬رق لێبوون���ه‌و‌ه‬ ‫له‌ده‌س���ه‌اڵتی باوك‪ ،‬خۆ به‌كه‌م‬ ‫س���ه‌یركردن‪ ،‬رێزنه‌گرتنی یاساو‬ ‫فه‌رمانه‌كان له‌كاتێكدا ك ‌ه چاوی‬ ‫كه‌س���انی ت���ری ل���ێ دووربوو‪،‬‬ ‫دابه‌زین���ی ئاس���تی خوێن���دن‪،‬‬ ‫دروس���تبوونی گرفت له‌قۆناغی‬ ‫هه‌رزه‌كاری‪.‬‬ ‫بۆخوێندنه‌وه‌ی درێژه‌ی‬ ‫ئه‌م بابه‌ته‌ بڕوان ‌ه ‪19‬‬


‫‪6‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫ێ…‬ ‫دڵه‌ڕاوك ‌‬ ‫ده‌روازه‌یه‌ك‬

‫ته‌ها حسێن‬ ‫مامۆستای سایكۆلۆژیا له‌په‌یمانگه‌ی‬ ‫هونه‌ره‌ جوانه‌كان سلێمانی‬ ‫دڵه‌ڕاوك���ێ‌‪ ،‬گرف���ت‌و هه‌ڵچوونێكی‬ ‫ده‌روونیی���ه‌ له‌ئه‌نجام���ی نه‌بوون���ی‬ ‫هاوس���ه‌نگی له‌نێ���وان خ���ودو‬ ‫پێداویس���تیه‌كانی‪ ،‬بوونی كێش���ه‌و‬ ‫ملمالن���ێ‌ له‌نێوان (ئ���ه‌و‪ ،‬من‪ ،‬منی‬ ‫ب���ااڵ) س���ه‌رچاوه‌ ده‌گرێ���ت‪ .‬زانای‬ ‫ده‌روونناس���ی فرۆی���د یه‌كه‌م كه‌س‬ ‫ێ‬ ‫ب���ووه‌ ك��� ‌ه هه‌وڵ���ی داو‌ه دڵه‌ڕاوك ‌‬ ‫له‌چوارچێ���وه‌ی تیۆرێكی ده‌روونییدا‬ ‫ش���یبكاته‌وه‌‪ ،‬دوات���ر دڵه‌ڕاوكێ���ی‬ ‫به‌ده‌ره‌نجامی كۆسپ‌و ته‌گه‌ره‌ له‌ڕێی‬ ‫تێركردن���ی ڕه‌مه‌كه‌ سێكس���یه‌كاندا‬ ‫ناساندووه‌‪‌.‬‬ ‫ێ‬ ‫به‌پێی بۆچوونه‌كانی فرۆید دڵه‌ڕاوك ‌‬ ‫به‌ئاگاهێنان���ه‌وه‌ی (من)ه‌ بۆ بوونی‬ ‫ترس���ێكی هه‌نووكه‌یی س���اته‌وه‌خت‬ ‫یان ڕوودانی ترس���ێك له‌سه‌ر ئاستی‬ ‫هه‌س���ت‪ ،‬ئ���ه‌م ئاگاداركردنه‌وه‌یه‌ش‬ ‫وا له‌ت���اك ده‌كات ك��� ‌ه هه‌س���تێت‬ ‫به‌خۆئاماده‌ك���ردن بۆ روودانی چه‌ند‬ ‫په‌رچه‌كردارێك ل���ه‌ڕووی ده‌روونی‌و‬ ‫جه‌س���ته‌ییه‌وه‌ ب���ۆ پارێزگاریكردن‬ ‫له‌كیانی كه‌س���ێتی‌و هێش���تنه‌وه‌ی‬ ‫هاوسه‌نگی ده‌روونی‪.‬‬ ‫ده‌روونناس���ی نه‌مس���اوی به‌ناوبانگ‬ ‫ێ‬ ‫ئه‌لفری���د ئادل���ه‌ر‪ ،‬دڵه‌ڕاوك��� ‌‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ هه‌ستكردن به‌كه‌می‌و‬ ‫وای داده‌نێ���ت مرۆڤ كاتێك له‌دایك‬ ‫ده‌بێت هه‌ستكردن به‌كه‌می له‌گه‌ڵیدا‬ ‫له‌دایك ده‌بێت‪ ،‬به‌مه‌ش هه‌ستكردن‬ ‫به‌دڵه‌ڕاوكێ‌ ده‌خوڵقێت‪ .‬هه‌ستكردن‬ ‫ی‬ ‫به‌كه‌م���ی الی ئادله‌ر چه‌ند الیه‌نێك ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‪ ،‬جه‌س���ته‌یی‪ ،‬ژیری‪،‬‬ ‫توانایی‪ ،‬ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كارین هۆرن���ای‪ ،‬یه‌كێك���ی دیكه‌ی ‌ه‬ ‫له‌ زاناكانی ده‌روونناس���ی‌و خاوه‌نی‬ ‫تیۆری تایبه‌ت ‌ه له‌بواری كه‌س���ێتی‌و‬ ‫ێ‬ ‫دڵه‌ڕاوك��� ‌‬ ‫ده‌رووندروس���تیدا‪،‬‬ ‫به‌بناغ���ه‌ی تیۆره‌ك���ه‌ی له‌ب���واری‬ ‫كه‌س���ێتیدا داده‌نێت‌و به‌دڵه‌ڕاوكێی‬

‫بنچینه‌ی���ی ناوی ده‌ب���ات‪ ،‬به‌بڕوای‬ ‫هۆرنای دڵه‌ڕاوكێ‌ هه‌ر له‌س���ه‌ره‌تای‬ ‫له‌دایكبوون���ه‌وه‌ الی م���رۆڤ هه‌یه‌و‬ ‫بریتیی��� ‌ه له‌هه‌س���تكردن به‌ته‌نهایی‌و‬ ‫دابڕان ك ‌ه به‌ش���ێوه‌یه‌كی له‌سه‌رخۆ‬ ‫گه‌شه‌ ده‌كات‪ ،‬هۆرنای جه‌خت له‌سه‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ده‌كات كه‌ ئ���ه‌م دڵه‌ڕاوكێی ‌ه‬ ‫بناغ���ه‌ی هه‌موو ئ���ه‌و په‌یوه‌نیانه‌ی ‌ه‬ ‫كه‌مرۆڤ له‌گ���ه‌ڵ ده‌وروبه‌ر و خۆیدا‬ ‫دروستی ده‌كات‪ ،‬دواجار له‌گه‌ڵ سێ‌‬ ‫میكانیزمدا ڕووب���ه‌ڕوو ده‌بێته‌و‌ه بۆ‬ ‫هه‌ڵبژاردنی یه‌كێكیان پێویسته‌ بڕیار‬ ‫بدات به‌مه‌ش دڵه‌ڕاوكێ‌ به‌به‌رده‌وامی‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫میكانیزمه‌كان بریتی���ن له‌وه‌ی‌ تاك‬ ‫ده‌بێت به‌ئاڕاس���ته‌ی تاكه‌كانی تری‬ ‫ناوكۆمه‌ڵ بجووڵێت‌و هاوپه‌یوه‌س���ت‬ ‫بێت پێیانه‌وه‌‪ ،‬ك���ه‌ ئه‌مه‌ش له‌گه‌ڵ‬ ‫ڕه‌م���ه‌ك‌و ئ���اره‌زوو‌ه تایبه‌تیه‌كانیدا‬ ‫دژه‌‪ ،‬یان ئه‌وه‌تا ده‌بێت له‌تاكه‌كانی‬ ‫دیكه‌ی كۆمه‌ڵ دووربكه‌وێته‌وه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫له‌دژیان بوه‌س���تێته‌وه‌‪ .‬به‌م شێوه‌ی ‌ه‬ ‫ت���اك له‌دڵه‌ڕاوكێیه‌ك���ی به‌ر‌ده‌وامدا‬ ‫ده‌بێت‪ ‌،‬هۆكاره‌كه‌ش���ی ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫ب���ۆ ئه‌و هه‌وڵ‌و كۆشش���ه‌ی ك ‌ه تاك‬ ‫ده‌ی���دات له‌پێن���او به‌ده‌س���تهێنانی‬ ‫ئاسایش���ی ده‌روونی‌و دووركه‌وتنه‌و‌ه‬ ‫له‌ته‌نهایی‌و دابڕان‪.‬‬ ‫بۆچوونێكی تر ك ‌ه نزیكه‌ له‌پافلۆفی‬ ‫ڕووس���ی‌و ئه‌وانه‌ی ل���ه‌وه‌و‌ه نزیكن‬ ‫دڵه‌ڕاوك���ێ‌ ده‌یگێڕن���ه‌وه‌ بۆ ترس‪،‬‬ ‫وایداده‌نێن كه‌ دڵه‌ڕاوكێ‌ له‌بنچینه‌دا‬ ‫ترس���ه‌‪ ،‬به‌اڵم پاش چه‌ند پڕۆس���ه‌و‬ ‫گۆڕانكاریه‌ك س���ه‌رچاوه‌ی ترسه‌ك ‌ه‬ ‫بیرده‌چێت���ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌س���تكردن‬ ‫به‌ترس هه‌ر ده‌مێنێت‪ ،‬به‌م شێوه‌ی ‌ه‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ‌ م���رۆڤ ده‌خات���ه‌ بواری‬ ‫ترسێكی ش���اراوه‌وه‌‌‪ ،‬ترس���ێك ك ‌ه‬ ‫نازان���رێ‌ س���ه‌رچاوه‌كه‌ی چیی���ه‌‪،‬‬ ‫مه‌به‌س���تیش له‌ترسی ش���اراو‌ه ئه‌و‬ ‫ترس���ه‌ی ‌ه كه‌ تاك هه‌ستی پێده‌كات‪،‬‬ ‫به‌اڵم نازانرێ‌ س���ه‌رچاوه‌كه‌ی چییه‌و‬ ‫چۆنه‌‪ ،‬بۆیه‌ هه‌ڕه‌ش���ه‌ له‌ئاسایش���ی‬ ‫ده‌روون���ی ده‌كرێ���ت‌و ده‌كه‌وێت��� ‌ه‬ ‫بارودۆخی هه‌س���تكردن به‌ترسێكی‬

‫ناوه‌كی‪.‬‬ ‫دڵه‌ڕاوك���ێ‌ دیارده‌یه‌ك���ی گش���تیی ‌ه‬ ‫له‌زۆرب���ه‌ی تێكچوون���ه‌ ده‌روون���ی‌و‬ ‫ژیرییه‌كاندا هه‌ستی پێده‌كرێت‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌مه‌ش وای له‌زانایان كردوو‌ه ك ‌ه ببن‬ ‫ێ‬ ‫به‌دوو گ���روپ‪ ،‬گروپێكیان دڵه‌ڕاوك ‌‬ ‫داده‌نێن به‌نیش���انه‌ی نه‌خۆشییه‌كی‬ ‫ده‌روون���ی‌و خ���ۆی نه‌خۆش���ییه‌كی‬ ‫س���ه‌ربه‌خۆ نیی���ه‌‪ ،‬گروپه‌ك���ه‌ی‬ ‫ێ‬ ‫تری���ش وایداده‌نێت ك���ه‌ دڵه‌ڕاوك ‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌كی ده‌روونی سه‌ربه‌خۆیه‌و‬ ‫نیش���انه‌و ه���ۆكارو كاریگه‌ری خۆی‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ‌ چه‌ند جۆرێك ‌ه هه‌ندێكیان‬ ‫كاتییه‌و هه‌ندێكی���ان به‌هۆی باب ‌هت‌و‬ ‫بیركردن���ه‌وه‌ی دیاریك���راوه‌وه‌ دێن‪،‬‬ ‫هه‌ندێكیان چاره‌س���ه‌ریان ئاس���انه‌و‬ ‫هه‌ندێكی���ان كات���ی ده‌وێ���ت ب���ۆ‬ ‫چاره‌س���ه‌ركردن‪ ،‬به‌اڵم له‌هه‌موویان‬ ‫قورس���تر دڵه‌ڕاوكێ���ی ده‌مارییه‌ ك ‌ه‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی ڕێژه‌ی���ی ب���ه‌رده‌وام‬ ‫ده‌بێ���ت‪ ،‬كه‌وات ‌ه دڵه‌ڕاوك���ێ‌ به‌هه‌ر‬ ‫ڕێژه‌ی���ه‌ك بێ���ت‌و هه‌رجۆرێك بێت‬ ‫كارده‌كات���ه‌ س���ه‌ر هه‌ڵس���وكه‌وت‌و‬ ‫ره‌فتاری تووشبوو به‌پێی جۆرو ڕێژه‌ی‬ ‫دڵه‌ڕاوكێیه‌كه‌‪ ،‬جگه‌له‌مانه‌ ده‌توانین‬ ‫بڵێی���ن له‌كاتی دڵه‌ڕاوكێ���دا مرۆڤ‬ ‫هه‌ندێك نیش���انه‌ی تیاده‌رده‌كه‌وێت‬ ‫وه‌ك‪ :‬ئاره‌قكردن���ه‌وه‌ی زۆر‪،‬‬ ‫سوورهه‌ڵگه‌ڕان‪ ،‬شڵه‌ژان‪ ،‬میزكردنی‬ ‫زۆر‪ ،‬ناجێگیری‪ ،‬به‌رزبوونه‌وه‌ی پله‌ی‬ ‫گه‌رمی له‌ش‪ ،‬زیادبوونی لێدانی دڵ‪،‬‬ ‫له‌رزی���ن‪ ،‬بیرچوونه‌وه‌‪ ،‬ته‌ته‌ڵه‌كردنی‬ ‫زمان…تد‪.‬‬ ‫دڵه‌ڕاوك���ێ‌ په‌یوه‌ندییه‌كی جێگیری‬ ‫هه‌ی��� ‌ه به‌هه‌ندێ���ك له‌نه‌خۆش���یی ‌ه‬ ‫جه‌س���ته‌ییه‌كانه‌وه‌‪ ،‬واته‌ كارده‌كات ‌ه‬ ‫سه‌ر جه‌سته‌و ده‌بێت ‌ه هۆی تێكچوونی‬ ‫ك���رداری هه‌ندێ���ك له‌ئه‌ندامه‌كان���ی‬ ‫جه‌س���ته‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ���ه‌م په‌یوه‌ندیی ‌ه‬ ‫له‌كه‌س���ێكه‌وه‌ ب���ۆ كه‌س���ێكی تر‪،‬‬ ‫ده‌گۆڕێت‪ ،‬ده‌توانین بڵێین كاریگه‌ری‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ‌ دووالیه‌نه‌ی���ه‌‪ ،‬الیه‌نێكیان‬ ‫ده‌روونییه‌و الیه‌نه‌كه‌ی دیكه‌ش���یان‬ ‫جه‌سته‌ییه‌‪ ،‬هه‌ر الیه‌نێكیشیان به‌دوو‬

‫ج���ۆر كاریگه‌ریان بۆ س���ه‌ر مرۆڤی‬ ‫تووش���بوو ده‌بێت ئه‌ویش به‌ڕێژه‌ی‬ ‫جیاواز‪.‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ /‬الیه‌نی ده‌روونی‪:‬‬ ‫ێ به‌ش���ێوه‌یه‌كی‬ ‫لێ���ره‌دا دڵه‌ڕاوك��� ‌‬ ‫س���ه‌ره‌تایی ده‌رده‌كه‌وێ���ت‪،‬و ورد‌ه‬ ‫ورد‌ه به‌پێی زیادبوونی هۆكاره‌كانی‬ ‫دڵه‌راوكێ‌و پشتگوێخس���تنی له‌الیه‌ن‬ ‫تووشبووه‌وه‌و سه‌رنه‌دانی له‌كه‌سانی‬ ‫پس���پۆرو تایبه‌تمه‌ن���د له‌ب���واری‬ ‫ده‌روونیی���دا دڵه‌راوكێك��� ‌ه ده‌گۆرێت‬ ‫ب���ۆ دڵه‌راوكێیه‌ك���ی تون���د‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫لێره‌دا هه‌ر دڵه‌راوكێیه‌و ناگۆرێت بۆ‬ ‫نه‌خۆشییه‌كی ده‌روونی تر‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌وه‌ دڵه‌راوكێ ده‌گۆرێت‬ ‫بۆ نه‌خۆشییه‌كی ده‌روونی‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫كاتێ���ك ڕووده‌دات ك���ه‌ دڵه‌راوك���ێ‬ ‫به‌رێژه‌یه‌كی خێراو توند زیاد بكات‌و‬ ‫كه‌سی تووش���بوو نه‌توانێت به‌رگری‬ ‫لێب���كات‪ ،‬لێ���ره‌دا به‌كارهێنانی هه‌ر‬ ‫میكانیزمێكی به‌رگری سوودی نییه‌و‬ ‫تووشی شكست ده‌بێت‪ ،‬دڵه‌ڕاوكێیه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌گۆرێت بۆ نه‌خۆش���یه‌كی ده‌روونی‬ ‫ئاڵۆزت���ر‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش جۆرێك��� ‌ه له‌و‬ ‫هه‌ڵگه‌ران���ه‌وه‌ ده‌روونییه‌ی له‌مرۆڤدا‬ ‫دروست ده‌بێت‪.‬‬ ‫دووه‌م ‪ /‬الیه‌نی جه‌سته‌یی‪:‬‬ ‫ل���ه‌رووی جه‌س���ته‌ییه‌وه‌‪ ،‬دڵه‌راوكێ‬ ‫كارده‌كات���ه‌ س���ه‌ر ئه‌ندامه‌كان���ی‬ ‫جه‌س���ته‌و مرۆڤ تووش���ی هه‌ندێك‬ ‫ناڕه‌حه‌ت���ی جه‌س���ته‌یی ده‌كات‪،‬‬ ‫سه‌ره‌تا به‌كارتێكردنێكی كه‌م ده‌ست‬ ‫پێده‌كات‌و مرۆڤی تووش���بوو هه‌ست‬ ‫به‌هه‌ندێك نائارامی ده‌كات‪ ،‬وه‌ك‪:‬‬ ‫• له‌ كۆئه‌ندامی هه‌ناس���ه‌دا‪ ،‬مرۆڤ‬ ‫هه‌س���ت به‌قورس���ی ده‌كات‌و هه‌ست‬ ‫ده‌كات هه‌ناسه‌دانی زیادی كردووه‌و‬ ‫قوڵتربووه‌‪.‬‬ ‫• له‌كۆئه‌ندام���ی هه‌رس���دا‪ ،‬مرۆڤ‬ ‫هه‌س���ت به‌وش���كی ده‌می ده‌كات‌و‬ ‫كرداری هه‌رس���كردن قورس ده‌بێ‪،‬‬ ‫هه‌ندێك جار مرۆڤ تووشی سكچوون‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫• له‌كۆئه‌ندامی میزدا‪ ،‬مرۆڤ به‌رده‌وام‬

‫میز ده‌كات یان به‌پێچه‌وانه‌و‌ه تووشی‬ ‫ناڕه‌حه‌تی ده‌بێت له‌كاتی میزكردندا‪.‬‬ ‫• له‌خوێ���ن و كۆئه‌ندام���ی س���وڕی‬ ‫خوێندا‪ ،‬په‌ستانی خوێن به‌رزده‌بێته‌و‌ه‬ ‫به‌اڵم به‌رزبوونه‌وه‌یه‌كی كاتی‪ ،‬مرۆڤ‬ ‫هه‌ست به‌ساردی ده‌كات‪ ،‬هه‌ستده‌كات‬ ‫ئاره‌قێكی زۆری كردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫• چه‌ند گرفتێكی تریش تووش���ی‬ ‫مرۆڤی تووش���بوو ده‌بێت‪ ،‬وه‌ك كه‌م‬ ‫خه‌وی‪ ،‬ناجێگی���ری‪ ،‬كه‌مبوونه‌وه‌ی‬ ‫كێش‪.‬‬ ‫ئه‌مان���ه‌ی ئاماژه‌مان پێ���دا كاتیین‌و‬ ‫هه‌ندێجار ئاس���ایین‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫هاتوو ئ���ه‌م حاڵه‌ته‌ ب���ه‌رده‌وام بوو‬ ‫و دڵه‌راوكێك���ه‌ش درێژخای���ه‌ن بوو‬ ‫و م���رۆڤ ب���ه‌رده‌وام بوو له‌س���ه‌ر‬ ‫میكانیزم��� ‌ه به‌رگریی���ه‌ شكس���ت‬ ‫خواردووه‌كه‌‪ ،‬ئه‌و كاته‌ كاریگه‌رییه‌ك ‌ه‬ ‫توندتر ده‌بێت‌و چه‌ند نه‌خۆش���ییه‌ك‬ ‫له‌س���ه‌ر جه‌س���ت ‌ه به‌جێده‌هێڵێت ك ‌ه‬ ‫ده‌چنه‌ لیس���تی نه‌خۆشییه‌ ده‌روون‬ ‫جه‌سته‌ییه‌كان‌ (سایكۆسۆماتیه‌كان)‬ ‫وه‌ك برینداربوون���ی گه‌ده‌‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫نه‌خۆشی پێست‪.‬‬ ‫كاریگه‌ری دڵه‌راوكێ له‌سه‌ر‬ ‫فێربوون‪:‬‬ ‫هه‌ندێج���ار گوێبیس���تی ئه‌وه‌ی���ن‬ ‫خوێن���دكاران ناتوان���ن له‌كات���ی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كاندا وه‌اڵمی پێویس���ت‬ ‫بده‌نه‌وه‌‪ ،‬وات ‌ه ناتوانن ئه‌و زانیاریان ‌ه‬ ‫بگێرنه‌و‌ه ك ‌ه پێشتر له‌كاتی كۆشش‌و‬ ‫له‌پرۆس���ه‌ی پ���ه‌روه‌رده‌و فێركردندا‬ ‫فێ���ری ب���وون ئه‌مه‌ش په‌یوه‌س���ت ‌ه‬ ‫به‌یادگ���ه‌وه‌ (الژاك���ره‌)‪ ،‬چونك��� ‌ه‬ ‫دڵه‌راوكێ كارده‌كاته‌ سه‌ر كرداره‌كانی‬ ‫یادكه‌وتنه‌وه‌ (وه‌رگرتن‪ ،‬هه‌ڵگرتن‪،‬‬ ‫گێرانه‌وه‌) ئه‌م كاریگه‌ریانه‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫كرداره‌كانی یادكه‌وتنه‌وه‌دا‌ واده‌كات‬ ‫ك���ه‌ جیاكردن���ه‌وه‌ی زانیارییه‌كان‌و‬ ‫گێڕانه‌وه‌ی كارێكی ئاسان نه‌بێت‪.‬‬ ‫دڵه‌راوك���ێ ئه‌گه‌ر له‌كاتی كۆشش���دا‬ ‫بێ���ت‌و له‌ئاس���تی ئاس���ایی خ���ۆی‬ ‫تێپه‌ڕب���كات ئه‌وا ئه‌و زانیاریانه‌ ته‌نها‬ ‫له‌ئامێری یادگه‌ی كه‌مخایه‌ندا جێگیر‬

‫فۆتۆ‪ :‬سۆران نه‌قشبه‌ندی‬

‫بۆ سه‌ركه‌وتن‬

‫ده‌بێ���ت‌و ناگاته‌ یادگه‌ی درێژخایه‌ن‪،‬‬ ‫به‌مه‌ش دوای چه‌ن���د خوله‌كێك یان‬ ‫كاژێرێك زانیاریی���ه‌كان بیرده‌چنه‌وه‌‬ ‫یان له‌گ���ه‌ڵ بابه‌ته‌كانی تردا تێكه‌ڵ‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر دڵه‌ڕاوكێ له‌كاتی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌دا بوو‪ ،‬ئه‌وا دیسان ئه‌و‬ ‫زانیاریانه‌ی له‌یادگ���ه‌ی درێژخایه‌ندا‬ ‫هه‌ڵگیراون به‌ئاسانی بیر ناكه‌ونه‌وه‌‌‪،‬‬ ‫خوێندكاریش هه‌رچه‌نده‌ زانیارییه‌كانی‬ ‫ئاماده‌ی���ه‌و له‌یادگه‌ی���دا هه‌ڵگیراوه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ه���ه‌ر یادگ���ه‌ی درێژخایه‌ندا‬ ‫ده‌مێنێت���ه‌وه‌و نایه‌ت���ه‌ ده‌ره‌وه‌‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر بێتیش ئه‌وا به‌ش���ێكی كه‌م‬ ‫یاخود به‌تێكه‌ڵی له‌گه‌ڵ بابه‌تی تردا‬ ‫دێته‌وه‌ ی���اد‪ ،‬به‌اڵم دوای ته‌واوبوونی‬ ‫ئ���ه‌و گوش���اری‌ تاقیكردنه‌وه‌ی���ه‌‬ ‫خوێندكاره‌ك���ه‌ به‌ئاس���انی هه‌م���وو‬ ‫بابه‌ته‌كه‌ ده‌گێرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی گش���تی ده‌ركه‌وتووه‌‬ ‫كه‌ دڵه‌راوكێ هۆیه‌كه‌ بۆ سه‌ركه‌وتن‬ ‫له‌ك���رداره‌ ئاس���انه‌كاندا به‌مه‌رجێك‬ ‫له‌ئاست‌و رێژه‌ی ئاسایی تێنه‌په‌رێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم رێگره‌ له‌به‌رده‌م جێبه‌جێكردنی‬ ‫به‌یه‌كداچووه‌كان���دا‪.‬‬ ‫كاره‌‬ ‫توێژینه‌وه‌كان ده‌ریانخستووه‌ كه‌ ئه‌و‬ ‫خوێندكارانه‌ی ئاس���تی دڵه‌راوكێیان‬ ‫ب���ه‌رزه‌ له‌كات���ی تاقیكردنه‌وه‌كان���دا‬ ‫ئاس���تی به‌ده‌ستهێنانیان نزمه‌ له‌چاو‬ ‫ئه‌و خوێندكاران���ه‌ی كه‌ دڵه‌راوكێیان‬ ‫كه‌م���ه‌ یاخ���ود ئارامت���رن‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫ده‌بێ���ت جی���اوازی بكه‌ی���ن له‌نێوان‬ ‫دڵه‌راوكێیه‌ك كه‌ تاك ئاماده‌ ده‌كات‌و‬ ‫ده‌بێته‌ ه���ۆی س���ه‌ركه‌وتن‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫دڵه‌راوكێیه‌ك كه‌ ده‌بێته‌ هۆی گرفت‌و‬ ‫تاك ده‌ڕوخێنێت‌و تووش���ی شكستی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬چونكه‌ دڵه‌راوكێ الی هه‌موو‬ ‫تاكێ���ك‌و له‌هه‌م���وو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كدا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ڕێژه‌ی جیاواز‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر دڵه‌ڕاوكێ له‌رێژه‌ی سروش���تی‬ ‫خ���ۆی ده‌رنه‌چوو ئ���ه‌وا ده‌بێته‌ هۆی‬ ‫هان���دان‌و هه‌وڵ���دان‪ ،‬ت���اك ب���ه‌ره‌و‬ ‫س���ه‌ركه‌وتن ده‌ب���ات‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌ڕێژه‌ی سروشتی خۆی ده‌رچوو ئه‌وا‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی شكست‌و ئه‌و حاڵه‌تانه‌ی‬ ‫كه‌ له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌مان پێدا‪.‬‬

‫ی مانگێك دا ‪ 371‬نه‌شته‌رگه‌ری‌ ده‌كرێت‬ ‫ته‌نها له‌ماوه‌ ‌‬ ‫ئه‌ركان محه‌مه‌د ره‌شید ـ كه‌الر‬

‫فۆتۆ‪Pukmedia :‬‬

‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ی نه‌خۆشخان ‌ه ‌‬ ‫به‌شی‌ ئامار ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌الر رایگه‌یاند كه‌ ته‌نها له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌مس���اڵدا‪371 ،‬‬ ‫مانگی‌ رابردوو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جۆراوجۆر له‌به‌ش ‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ی نه‌خۆش���خانه‌كه‌یان‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫كراون‌و زۆربه‌ش���یان نه‌شته‌رگه‌ر ‌‬ ‫گه‌وره‌ بوون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی نوری‌ به‌رپرس���ی به‌ش��� ‌‬ ‫حیلم ‌‬ ‫ئامار له‌نه‌خۆشخانه‌ی‌ گشتی‌ كه‌الر‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ نم نم‪ ،‬روونیكرده‌و‌ه‬ ‫ی ئه‌و ‪ 371‬نه‌شته‌رگه‌ریی ‌ه‬ ‫ك ‌ه له‌كۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫‪180‬یان گه‌وره‌‌و ‪ 36‬نه‌شته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ناوه‌ندو ‪ 39‬نه‌شته‌رگه‌ری‌ بچووك‌و‬ ‫‪ 116‬نه‌شته‌رگه‌ری‌ تایبه‌ت به‌ژنان‌و‬ ‫ی‬ ‫منداڵب���وون ـ نه‌ش���ته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ی ـ له‌نه‌خۆشخانه‌كه‌یان‬ ‫قه‌یس���ه‌ر ‌‬

‫كراون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ناوبراو‪ 3578 ،‬هاوواڵت ‌‬ ‫به‌وت���ه‌ ‌‬ ‫به‌مه‌به‌س���تی‌ چاره‌س���ه‌ركردن‬ ‫ی‬ ‫ی راوێژكاری��� ‌‬ ‫ی به‌ش��� ‌‬ ‫س���ه‌ردان ‌‬ ‫ی كه‌الریان‬ ‫نه‌خۆش���خان ‌هی‌ گش���ت ‌‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬ه���اوكات ‪ 303‬منداڵ‬ ‫ی‬ ‫له‌دایك ب���وون‌و ‪116‬یان به‌رێگه‌ ‌‬ ‫ی هاتونه‌ته‌دنی���ا‪،‬‬ ‫نه‌ش���ته‌رگه‌ری ‌‬ ‫ی‬ ‫جگه‌له‌وه‌ش ‪ 722‬نه‌خۆش داخل ‌‬ ‫ی ژنان‪ ،‬نه‌شته‌رگه‌ری‌‪،‬‬ ‫به‌ش���ه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫مندااڵن‌و هه‌ناو كراون‌و چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫پێویس���تیان بۆك���راوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫‪14‬حاڵه‌ت���ی‌ ش���كاوی‌‌و ‪10238‬‬ ‫ی تاقیگه‌ی���ی‌‌و ‪10527‬‬ ‫پش���كنین ‌‬ ‫وێنه‌گرتن���ی‌ تیش���ك‪786 ،‬‬ ‫س���ۆنار‪ 27 ،‬سیتیس���كان‌و ‪321‬‬ ‫هێڵ���كاری‌ دڵ بۆ هاوواڵتیانی‌ ئه‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌ كراوه‌‪.‬‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ریی له‌شارۆچکه���ی که‌الر رووله‌زیادبوونه‌‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫ه په‌‌ناگه‌‌ی ئاواره‌ مه‌‌سیحییه‌‌كان‬ ‫ی هه‌ولێر ده‌بێت ‌‬ ‫عه‌نكاوه‌ ‌‬

‫بۆته جیهانێكی بچووك بۆ شێوه‌زاری مه‌‌سیحییه‌‌كان‬ ‫‌‌میشه فره‌چه‌‌شن بووه‌‌و ‌‌‬ ‫پێكهاته‌‌ی خه‌ڵكی‌ عه‌‌نكاوه‌‌‌‌ هه ‌‌‬ ‫عه‌‌بیر محه‌‌مه‌‌دو نیڵ ئارون‬ ‫له‌هه‌ولێر‬

‫فۆتۆ‪ :‬میترۆگرافی‬

‫پیاوێك���ی مه‌‌س���یحیی عێراقی‬ ‫كه‌‌ جلێكی كه‌‌ش���خه‌‌ی پۆشیبوو‬ ‫دوكان���ه نوێیه‌‌ك���ه‌‌ی‬ ‫‌‌‬ ‫له‌‌ب���ه‌‌رده‌‌م‬ ‫وه‌‌ستابوو‪ ،‬دوو قاچی كه‌ڵه‌‌شێرێكی‬ ‫گرتبوو كه‌‌ په‌‌له‌‌قاژێی ده‌‌كرد‪.‬‬ ‫عومه‌‌ر فاروق جه‌‌رجیس به‌‌دوای‬ ‫ژیانێكی ئارامدا هاتۆته‌‌ عه‌‌نكاوه‌‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌‌و‪ ،‬ك���ه‌‌ ته‌‌مه‌‌نی ‪٢٨‬س���اڵه‌‌‪،‬‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه س���ێ ساڵ‬ ‫له‌‌مه‌‌وبه‌‌ر به‌‌ره‌‌و عه‌‌نكاوه‌‌ رایكرد‪،‬‬ ‫چونك���ه یاخیب���ووان ب���ه‌‌رده‌‌وام‬ ‫‌‌‬ ‫هه‌‌وڵی���ان ده‌‌دا بیك���وژن‪ ،‬له‌‌به‌‌ر‬ ‫‌‌ته‬ ‫ئه‌‌وه‌‌ی له‌‌گه‌ڵ س���وپای ویالیه ‌‌‬ ‫یه‌‌كگرتووه‌‌كان���ی ئه‌‌مری���كا كاری‬ ‫ده‌‌كرد‪ .‬كردنه‌وه‌ی‌ ئارایشتگایه‌‌كی‬ ‫‌پرۆژه‬ ‫جوانكاریی‪ ،‬یه‌كێك ده‌بێ له ‌‌‬ ‫ی جه‌رجیس‪.‬‬ ‫نوێكان ‌‬ ‫ی س���ه‌‌ره‌‌وژێر‬ ‫ئه‌‌و كه‌ڵه‌‌ش���ێره‌‌ ‌‬ ‫گرتووه تۆزێكی تر‬ ‫‌‌‬ ‫به‌‌ده‌‌ستییه‌‌وه‌‌‬ ‫ده‌‌كرێته‌‌ قوربانی له‌‌پێناو به‌‌ختێكی‬ ‫باش���دا‪ .‬ئه‌‌و باڵنده‌‌ی���ه‌‌ باڵه‌‌فڕێ‬ ‫ده‌‌كات‌و مل���ی ده‌‌چه‌‌مێنێت���ه‌‌وه‌‌و‬ ‫هه‌‌وڵ ده‌‌دات خۆی راست بكاته‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫له‌‌كاتێكدا جه‌‌رجیس ئه‌‌و ش���ته‌‌ی‬ ‫‌‌ته‬ ‫كه ئه‌‌وی هێناوه ‌‌‬ ‫‌‌وه ‌‌‬ ‫بیر ده‌‌كه‌‌وێته ‌‌‬ ‫‌‌وه‬ ‫عه‌‌ن���كاوه‌ "بڕیارم���دا بگوازمه ‌‌‬ ‫كاتێ���ك گوێ���م له‌‌ئامۆزاكه‌‌م بوو‬ ‫ده‌‌ی���وت ئه‌‌م ش���وێنه‌‌ رێك وه‌‌ك‬ ‫ماڵمه‬ ‫‌‌‬ ‫به‌‌غ���دای ‪١٩٨٠‬كانه‌‌‪ ،‬به‌‌غدا‬ ‫ی‬ ‫به‌اڵم ئه‌‌م گه‌‌ڕه‌‌ك���ه‌‌ داهاتوویه‌‌ك ‌‬ ‫كه له‌‌به‌‌غ���دا بۆم‬ ‫پێبه‌‌خش���یوم ‌‌‬ ‫ده‌‌سته‌‌به‌‌ر نه‌ده‌‌كرا"‪.‬‬ ‫‌‌نكاوه شارۆچكه‌‌یه‌‌كی گه‌‌و‌ره‌‌ی‬ ‫عه ‌‌‬ ‫مه‌‌سیحییه‌‌كانه‌‌‌و له‌قه‌‌راغی شاری‬ ‫هه‌‌ولێ���ری پایته‌‌خت���ی هه‌‌رێم���ی‬ ‫كوردس���تان‪ ،‬ڤێ�ل�ای كۆنكریتی‌و‬ ‫شوێنی بازرگانیی بچووك‌و چاالكی‬ ‫تێدای���ه‌‌‪ .‬ژماره‌‌ی دانیش���تووان و‬ ‫ی‬ ‫سنووری ئه‌‌م شارۆچكه‌‌یه‌‌‌ له‌دوا ‌‬ ‫ی ‪ ٢٠٠٣‬به‌‌ش���ێوه‌‌یه‌‌كی خێرا‬ ‫ساڵ ‌‬ ‫زیادیان ك���ردووه‌‌‪ ،‬ئه‌ویش به‌هۆی‬ ‫ی‬ ‫ئاواره مه‌س���یحیانه‌ ‌‬ ‫‌‌‬ ‫هاتنی ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫له‌ده‌س���ت ‌گروپه‌ توندوڕه‌وه‌كان ‌‬ ‫به‌‌غداو موسڵ هه‌ڵدێن‪.‬‬ ‫‌‌میش���ه‬ ‫‌‌‬ ‫عه‌‌ن���كاوه‌‌‪ ،‬ك���ه‌‌ هه‬ ‫پێكهات���ه‌‌ی خه‌ڵك ‌‬ ‫ی فره‌چه‌‌ش���ن تائیفه‌ جیاوازه‌کانی مه‌سیحییه‌کان‬ ‫بووه‌‌‪ ،‬بۆته‌‌ جیهانێكی بچووك بۆ‬ ‫شێوه‌زاره‌‌كانی مه‌‌س���یحییه‌‌كان‌و عه‌‌ره‌‌بێكی عێراق بیرچۆته‌‌وه‌‌"‪.‬‬ ‫زیات���ره‬ ‫‌‌‬ ‫ئه‌‌و گروپ���ه‌‌ ئایینیانه‌‌ی رۆژگارێك دووه���ه‌‌زار س���اڵ‬ ‫له‌‌سه‌‌رتاس���ه‌‌ری عێ���راق له‌‌بره‌‌و مه‌‌سیحییه‌‌كان له‌عێراق ده‌‌ژین‪ .‬به‌‌ر‬ ‫له ‪ ،٢٠٠٣‬ژماره‌‌ی مه‌‌سیحییه‌‌كان‬ ‫داب���وون‪ .‬هه‌‌رچه‌‌ن���ده‌‌ به‌ه���ۆی ‌‌‬ ‫ب���ه ‪ ٨٠٠0٠٠‬تا یه‌‌ك‬ ‫واڵت���ه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫پاڵه‌‌په‌‌س���تۆ ل���ه‌‌و‬ ‫‌‌وه‬ ‫ئاوا‌ره‌‌كان���ه ‌‌‬ ‫‌‌كه ملیۆن كه‌‌س مه‌‌زه‌‌نده‌‌ كراوه‌‪ .‬له‌‌و‬ ‫له‌‌س���ه‌‌ر ده‌‌رامه‌‌تی ش���ارۆچكه ‌‌‌‬ ‫دروس���ت بووه‌‌‪ ،‬به‌اڵم به‌‌رپرسان‌و پش���ێوییه‌‌ی دوای ش���ااڵوه‌‌كه‌‌ی‬ ‫خه‌ڵك���ی عه‌‌ن���كاوه‌‌ دان ب���ه‌‌وه‌‌دا ئه‌‌مریكا س���ه‌‌ری هه‌ڵدا‪ ،‬ژماره‌‌ی‬ ‫ك���ه ئ���اواره‌‌كان له‌هه‌‌مان مه‌‌س���یحییه‌‌كان به‌‌راده‌‌یه‌‌كی زۆر‬ ‫ده‌‌نێن ‌‌‬ ‫كات���دا به‌‌ش���ێوه‌‌یكی چڕوپ���ر كه‌‌می كردوه‌‌‪.‬‬ ‫‌‌كه به‌ه���ۆی هێرش���ی تاوانباران‌و‬ ‫سه‌‌رمایه‌‌ی خۆیان له‌شارۆچكه ‌‌‬ ‫به‌‌گه‌‌ڕخستووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك جه‌رجیس چه‌‌كداره‌‌ ئیسالمییه‌‌ توندره‌‌وه‌‌كان‪،‬‬ ‫"ئاواره مه‌‌س���یحییه‌‌كان ده‌‌ی���ان هه‌‌زاریان ب���ه‌‌ره‌‌و واڵتانی‬ ‫‌‌‬ ‫ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫بوژان���ده‌‌وه‌‌‪ ،‬دراوس���ێ‪ ،‬وه‌‌ك سوریا‪ ،‬رایانكرد‪.‬‬ ‫عه‌‌نكاوه‌‌ی���ان‬ ‫‌‌نكاوه‬ ‫له له‌شه‌‌ش ساڵی رابردوودا عه ‌‌‬ ‫عه‌‌نكاوه‌‌ پێش���تر گوندێك بوو ‌‌‬ ‫ش���وێنه‬ ‫‌‌‬ ‫خانووی قور‪ ،‬ئێس���تا گه‌‌ڕه‌‌كێكی بوه‌ته‌ یه‌‌كێك‌ له‌‌و چه‌‌ند‬ ‫ك���ه كۆمه‌ڵگای‬ ‫كه‌‌م ‌ه جیاوازه‌‌ی ‌‌‬ ‫پێشكه‌‌وتووه‌"‪.‬‬ ‫‌‌كه له‌‌به‌‌رده‌‌م مه‌‌س���یحی تیایدا ف���راوان بووه‌‌‪.‬‬ ‫جه‌‌رجیس كه‌ڵه‌‌بابه ‌‌‬ ‫دوكان���ه‌‌ی له‌‌س���ه‌‌ر زه‌‌وی درێ���ژ به‌وته‌‌ی فه‌همی مه‌‌تی س���ه‌‌رۆكی‬ ‫ده‌‌كات‌و به‌چه‌‌قۆی���ه‌‌ك س���ه‌‌ری شاره‌‌وانی ش���ارۆچكه‌‌ی عه‌‌نكاوه‌‌‪،‬‬ ‫ده‌‌بڕێت‪ .‬خوێن به‌‌و ناوه‌‌دا فیچق ‌ه ئارامی ه���ۆكاری س���ه‌‌ره‌‌كی ئه‌و‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش وه‌‌ك نه‌‌ریتێكی به‌رفرانبوونه‌یه‌‪.‬‬ ‫ع���ه‌‌ره‌‌ب‪ ،‬جه‌‌رجیس ده‌‌س���تێكی مه‌‌ت���ی‪ ،‬ك���ه‌‌ پێش���تر پارێزه‌‌ر‬ ‫‌‌خاته ناو خوێنه‌‌كه‌و نیشانه‌‌یه‌‌كی بووه‌و كه‌‌س���ێكی ره‌‌وشت جوانه‌و‬ ‫ده ‌‌‬ ‫‌‌كه به‌‌رده‌‌وام زه‌‌نگی مۆبایله‌‌كه‌‌ی لێی‬ ‫سوری له‌‌س���ه‌‌ر ده‌‌رگای دوكانه ‌‌‬ ‫‌‌په ده‌‌دا‪ ،‬سوپاسی حكومه‌‌تی هه‌‌رێمی‬ ‫ده‌‌كێشێ‪ .‬له‌‌س���ه‌‌رووی ئه‌‌و له ‌‌‬ ‫خوێناوییه‌‌‪ ،‬جه‌‌رجیس په‌‌نجه‌‌یه‌‌كی كوردستانی كرد بۆ جێبه‌‌جێكردنی‬ ‫به‌‌خوێن به‌‌كارده‌هێنێ تا خاچێك داواكارییه‌‌كان���ی مه‌‌س���یحییه‌‌كان‬ ‫ك���ه ب���ه‌‌رده‌‌وام له‌زیادبووندایه‌‪،‬‬ ‫‌‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌ك نیش���انه‌ی‌ باوه‌ڕداریی خۆ ‌‬ ‫بكێش���ێت‪" ،‬به‌‌س���ه‌‌ربردنی ژیانم "له‌شه‌‌ش س���اڵی رابردوودا‪ ،‬سێ‬ ‫‌‌نكاوه‬ ‫كه گ���ه‌‌ره‌‌ك له‌‌ده‌‌وروب���ه‌‌ری عه ‌‌‬ ‫وانیی���ه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫‌‌ن���كاوه مان���ای‬ ‫‌‌‬ ‫له‌عه‬ ‫رهگ‌و ریش���ه‌‌ی خ���ۆم وه‌‌ك دروستكراوه‌و زه‌‌ویش بۆ نزیكه‌‌ی‬ ‫من ‌‌‬

‫له‌که‌نیسه‌دا یه‌کده‌گرنه‌وه‌‬ ‫‪ ٤٠٠٠‬خان���ووی ن���وێ ته‌‌رخ���ان‬ ‫ك���راو‌ه"‌و ژماره‌‌ی دانیش���تووانی‬ ‫‌‌كه نزیكه‌‌ی دوو هێنده‌‌ی‬ ‫شارۆچكه ‌‌‬ ‫خۆی زیادی كردووه‌‪.‬‬ ‫له‬ ‫به‌‌بپێی دوایی���ن لێكدانه‌‌وه‌‌‪‌‌ ،‬‬ ‫س���اڵی ‪ ٢٠٠٣‬ژماره‌‌ی خه‌ڵكه‌‌كه‌‌ی‬ ‫‪ ١٠0٠٠٠‬ك���ه‌‌س ب���ووه‌‌ و ئێس���تا‬ ‫‌‌یشتۆته ‪ ٢٠0٠٠٠‬كه‌‌س‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫‌‌‬ ‫گه‬ ‫‌‌ن���ده‬ ‫ی ده‌ڵێ���ت‪" :‬هه‌‌رچه ‌‌‬ ‫مه‌ت��� ‌‬ ‫ش���ارۆچكه‌‌كه‌‌ خێرا فراوان بووه‌‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم نه‌هێڵ���راو‌ه گرژیی له‌‌گه‌ڵ‬ ‫دانیش���توانی مه‌‌س���حیی ره‌‌سه‌‌نی‬ ‫عه‌‌ن���كاوه‌‌و موس���ڵمانی هه‌‌ولێ���ر‬ ‫دروس���ت ببێت‪ ،‬مه‌‌س���یحییه‌‌كان‬ ‫‌‌وه ره‌‌فت���ار له‌‌گ���ه‌ڵ‬ ‫به‌‌س���ۆزه ‌‌‬ ‫ئێم���ه‬ ‫‌‌‬ ‫ئاواره‌‌كان���دا ده‌‌ك���ه‌‌ن‪...‬‬ ‫هی���چ كێش���ه‌‌یه‌‌كمان له‌‌گ���ه‌ڵ برا‬ ‫موسڵمانه‌‌كانمان نییه‌"‪.‬‬ ‫وه‌‌ك به‌‌ش���ه‌‌كانی ت���ری عێراق‪،‬‬ ‫كلدانیی���ه‌‌كان گه‌‌وره‌‌ترین گروپن‬ ‫له‌‌عه‌‌ن���كاوه‌‪ ،‬دوای ئه‌‌وانی���ش‬ ‫چه‌‌ندی���ن گروپ���ی ت���ر دێن وه‌‌ك‬ ‫ئاش���ووری‪ ،‬س���ریان‪ ،‬مه‌‌سیحی‌و‬ ‫له نێو خۆیاندا‪،‬‬ ‫‌‌مانه ‌‌‬ ‫ئه‌‌رمه‌‌نی‪ .‬ئه ‌‌‬ ‫قسه‬ ‫به‌‌چه‌‌ندین ش���ێوه‌زارو زمان ‌‌‬ ‫‌‌وه تا ئارامی‌و‬ ‫ده‌‌كه‌‌ن‪ ،‬له‌سریانییه ‌‌‬ ‫‌‌وه تا عه‌‌ره‌‌بی‪ .‬هه‌‌ندێ‬ ‫له‌كوردیی���ه ‌‌‬ ‫له‌مه‌‌سیحییه‌‌كان پێیانوایه‌‌ له‌‌رووی‬ ‫‌‌وه جی���اوازن له‌‌تاقمه‌‌كانی‬ ‫ره‌‌گه‌‌زه ‌‌‬ ‫ترو هه‌‌ندێكی تریش پێیان وانییه‌‪.‬‬ ‫پله‌‌ی وێكچوونیان له‌‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگا‬ ‫هاوسێكانیان له‌‌موس���ڵمان ـ جا‬

‫كوردبن یان عه‌‌ره‌‌ب ـ دیسان زۆر‬ ‫جیاوازی هه‌‌ی���ه‌‌‪ .‬به‌وته‌‌ی مه‌‌تی‪،‬‬ ‫مه‌‌س���یحییه‌‌ ئاواره‌‌كانی موس���ڵ‌و‬ ‫به‌‌غدا به‌‌گشتی له‌‌زمانی عه‌‌ره‌‌بیدا‬ ‫پ���اراون‌و كه‌‌مێك یان هیچ كوردی‬ ‫‌‌سیحییه‬ ‫‌‌‬ ‫نازانن‪ ،‬ئه‌و‌ه له‌‌كاتێكدا مه‬ ‫‌‌ن���كاوه له‌كوردیدا‬ ‫‌‌‬ ‫كۆنه‌‌كان���ی عه‬ ‫زمانپ���اراون‌و تۆزێ���ك عه‌‌ره‌‌ب���ی‬ ‫ده‌‌زان���ن‪ .‬حه‌‌بی���ب ش���ه‌‌معون‪،‬‬ ‫دارتاش���ێكی مه‌‌سیحییه‌‌و ته‌‌مه‌‌نی‬ ‫‪٦٤‬ساڵه‌‪ ،‬جلی كوردی له‌‌به‌‌ربوو‪،‬‬ ‫ی به‌وه‌دا ك ‌ه ئ���اواره‌‌كان‬ ‫ئام���اژ‌ه ‌‬ ‫وه‌‌ك ئ���ه‌وا ‌ن نی���ن‪ .‬ش���ه‌‌معون‪،‬‬ ‫به‌‌ده‌‌م خواردن���ی پاقله‌‌ی گه‌‌رمی‬ ‫ده‌‌س���تگێڕێك له‌‌قه‌‌راغی رێگایه‌‌ك‬ ‫ئێم���ه كوردین‪ ،‬به‌اڵم ئه‌‌وان‬ ‫‌‌‬ ‫وتی‌‪:‬‬ ‫عه‌‌ره‌‌بن‪.‬‬ ‫له‌قوتابخانه‌‌یه‌‌ك���ی مه‌‌س���یحییه‌‌‬ ‫ئاش���وورییه‌‌كان له‌عه‌‌نكاوه‌‌‪ ،‬رابیل‬ ‫ش���لێمخۆی‌ ته‌‌مه‌‌ن ‪١٧‬ساڵ باسی‌‬ ‫له‌وه‌ك���رد كه‌ زۆرب���ه‌‌ی وانه‌‌كانی‬ ‫به‌زمان���ی س���ریانی ده‌‌خوێنێت‪،‬‬ ‫"ئ���اواره‌‌ مه‌‌س���یحییه‌‌كان لێ���ره‌‌‬ ‫ناخوێنن‪ ،‬له‌قوتابخانه‌‌كانی خۆیان‬ ‫به‌‌عه‌‌ره‌‌بی ده‌‌خوێنن‪".‬‬ ‫لوبنه‌‌ خه‌‌لی���ل‪ ،‬به‌عه‌���ره‌‌بییه‌‌كی‬ ‫ش���ڕ ده‌دوا‌و جه‌ختی‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌‬ ‫ده‌كرده‌وه‌ كه‌ ئ���اواره‌ تازه‌‌كان به‌‌‬ ‫زمانێكی مه‌‌س���یحیی جیاواز قسه‌‌‬ ‫ده‌‌كه‌‌ن‌و كوردی نازانن‪.‬‬ ‫دایك���ی مارین���ه‌‌‪ ،‬ئاواره‌‌یه‌‌ك���ی‬ ‫مه‌‌س���یحیی به‌‌غدای���ه‌‌‌و ئام���اژه‌ی‌‬

‫به‌وه‌ دا كه‌ به‌هۆی‌ ئه‌‌و بۆشاییه‌‌ی‬ ‫زمانه‌‌وه‌‌ زۆر كێش���ه‌‌ی بۆ دروست‬ ‫نه‌‌ب���ووه‌‌ ‪ -‬كچه‌‌ بچووكه‌‌كه‌‌ی فێری‬ ‫شێوه‌‌زاری عه‌‌نكاوه‌‌ بووه‌‌‪.‬‬ ‫ئه‌‌وه‌‌ی زیاتر لوبنه‌ په‌‌ست ده‌كات‬ ‫ت���ا راده‌‌ی���ه‌‌ك گران���ی خه‌رجی‌‌و‬ ‫پێش���وازی ساردو س���ڕی خه‌ڵكی‬ ‫ش���ارۆچكه‌‌كه‌‌یه‌‌‪" ،‬دراوس���ێكه‌‌م‬ ‫مه‌‌سیحی بوو‪ ،‬به‌اڵم ماوه‌‌ی چه‌‌ند‬ ‫مانگ���ی یه‌‌كه‌‌م كه‌‌ هاتین���ه‌‌ ئێره‌‌‬ ‫هه‌‌رگیز ساڵوی له‌ئێمه‌‌ نه‌‌كرد"‪.‬‬ ‫دایكی مارینه‌‌ باس له‌وه‌ ده‌كات‬ ‫كه‌ پۆستی به‌‌رێوه‌‌به‌‌ری دوكانێكی‬ ‫ش���ارۆچكه‌‌كه‌‌ی‌ په‌‌سه‌‌ند كردووه‌و‬ ‫جلی شایی‌ ده‌‌فرۆش���ێت‪ ،‬چونكه‌‌‬ ‫مێرده‌‌كه‌‌ی نه‌‌یتوانیوه‌‌ ئیش���ێكی‬ ‫باش بدۆزێته‌‌وه‌‪ .‬سامی‪ ،‬به‌‌ڵێنده‌‌ری‬ ‫خانووبه‌‌ره‌‌ی���ه‌و ره‌‌تیكرده‌‌وه‌‌ ناوی‬ ‫دووه‌‌م���ی ب���دات‪ ،‬جه‌خت���ی‌ له‌وه‌‬ ‫ده‌ك���رده‌وه‌ كه‌ عه‌‌ن���كاوه‌‌ به‌ماڵی‬ ‫نوێی خ���ۆی داده‌‌نێ���ت‪ .‬ئه‌و‪ ،‬كه‌‌‬ ‫له‌بنچین���ه‌‌دا خه‌ڵك���ی گه‌‌ڕه‌‌كێكی‬ ‫موسڵمانی شاری موسڵه‌‌‪ ،‬ئاماژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌ دا دوای ئه‌‌وه‌‌ی دراوسێكه‌‌ی‬ ‫كه‌‌ بیس���ت س���اڵ بوو به‌‌یه‌‌كه‌‌وه‌‌‬ ‫دراوسێ بوون‪ ،‬هه‌‌ڕه‌‌شه‌‌ی لێكردبوو‬ ‫رایك���ردووه‌‪" ،‬س���ه‌‌ره‌‌تا تووش���ی‬ ‫نه‌هامه‌‌تی بووم لێره‌‌‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫پاره‌‌ی باش���م له‌‌كاره‌‌كه‌‌م ده‌‌ست‬ ‫ده‌‌ك���ه‌‌وێ‪ ،‬بیر له‌به‌‌جێهێش���تنی‬ ‫عه‌‌ن���كاوه‌ ناكه‌‌مه‌‌وه‌‌‪ .‬لێره‌‌ ده‌‌توانم‬ ‫له‌‌نێو خه‌ڵكی خۆم بم"‪.‬‬ ‫س���ه‌‌رۆكی ش���اره‌‌وانی عه‌‌نكاوه‌‌‬ ‫ئام���اژه‌ به‌وه‌ ده‌دات ك���ه‌ به‌هۆی‌‬ ‫هاتن���ی‌ ئ���اواره‌ تازه‌كانه‌وه‌ كرێی‬ ‫خانوو له‌‌عه‌‌ن���كاوه‌ به‌رزبوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫"ئابوری���ی عه‌‌نكاوه‌‌ زیاتر گه‌‌ش���ه‌‌‬ ‫ده‌‌كات‪ ،‬به‌ه���ۆی ئ���ه‌‌و رێكخراوه‌‌‬ ‫بیانیانه‌‌ی كه‌‌ نووسینگه‌‌ی خۆیان‬ ‫له‌شارۆچكه‌‌كه‌‌ كردۆته‌‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌‌مریكا قونسوڵخانه‌‌ی له‌‌عه‌‌نكاوه‌‌‬ ‫هه‌‌یه‌و زۆر به‌‌تۆكمه‌‌یی پاس���ه‌‌وانی‬ ‫ده‌‌كرێت‪ ،‬هه‌‌روها چه‌‌ندین ئاژانسی‬ ‫فریاگ���وزاری‌و كۆمپانیان���ی نه‌‌وت‬ ‫خان���ووی‌ گه‌‌وره‌‌ی���ان له‌‌ناوچه‌‌كه‌‌‬ ‫به‌‌كرێ گرتووه‌‌‪ .‬كرێن‌و بارهه‌ڵگری‬ ‫چیمه‌‌نتۆ له‌‌ش���وێنی دروستكردنی‬ ‫چه‌‌ندی���ن باڵه‌‌خان���ه‌‌ له‌س���نوری‬ ‫ش���ارۆچكه‌‌كه‌‌ به‌‌به‌‌رده‌‌وام���ی كار‬ ‫ده‌‌ك���ه‌‌ن‪ .‬له‌‌نێ���و ئ���ه‌‌و چه‌‌نده‌ها‬ ‫باڵه‌‌خانه‌‌ی���ه‌‌ی ب���ه‌‌رز ده‌‌كرێنه‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫خانوویێك به‌‌م دواییانه‌‌ رووخێنراوه‌‬ ‫ـ كابینه‌‌ی پۆلیس بوو له‌‌سه‌‌ر ئه‌‌و‬ ‫رێگایه‌‌ی ده‌‌چێته‌‌ شارۆچكه‌‌كه‌‪.‬‬ ‫پیاوێكی ئه‌‌مریكیی سه‌‌رس���پی‬ ‫له‌‌كاتێكدا خه‌‌ریكی كڕینی ش���ت‬ ‫ب���وو ل���ه‌‌ دووكانێك���ی ناوچه‌‌كه‌‌‪،‬‬ ‫وتی‌‪" :‬پۆلیس له‌‌هه‌‌موو شوێنێكه‌‌‬ ‫پێویس���تمان به‌خاڵی پش���كنین‬ ‫نییه‌"‪ .‬له‌پشت ئه‌‌و پیاوه‌‌وه‌‌‪ ،‬چه‌‌ند‬ ‫‌پیاوێك���ی چوارش���انه‌‌ی بیانی كه‌‌‬ ‫سه‌‌ریان س���فر كردبوو‪ ،‬چاویلكه‌‌ی‬ ‫به‌‌رخۆریان له‌‌چاو كردبوو‪ ،‬له‌چه‌‌ند‬ ‫بتڵێك���ی خواردنه‌‌وه‌‌ی كحولی‌ ورد‬ ‫بوونه‌‌وه‌‪ .‬له‌ده‌‌ره‌‌وه‌‌ی ئارایشتگایه‌‌‬ ‫نوێیه‌‌ك���ه‌‌ی جوانكاری‪ ،‬جه‌‌رجیس‬ ‫خه‌‌ری���ك ب���وو ئه‌‌و ن���اوه‌‌ی پاك‬ ‫ده‌‌ك���رده‌‌وه‌‌و ئام���اژه‌ی‌ به‌وه‌ ده‌دا‬ ‫كه‌ڵه‌‌ش���ێره‌‌ س���ه‌‌ربڕاوه‌‌كه‌‌ ده‌‌داته‌‌‬ ‫كارمه‌‌ندێ���ك كه‌‌ له‌‌ب���ه‌‌ر هه‌‌ژاریی‬ ‫ناتوانێت گۆشت بكڕێت‪.‬‬ ‫له‌په‌‌نجه‌‌ره‌‌یه‌‌ك���ه‌‌وه‌‌‪ ،‬ژنێك قاوی‬ ‫‌‌یه پاك‬ ‫كرد‌و وتی‌‪" :‬ئه‌‌و شۆس���ته ‌‌‬ ‫بك���ه‌ره‌‌وه‌"‪ .‬جه‌‌رجی���س ب���ه‌‌ده‌‌م‬ ‫پرژاندن���ی ئ���او به‌‌س���ه‌‌ر ماك���ی‬ ‫خوێنه‌‌كه‌‌‪ ،‬وتی‪" :‬هه‌‌موو ش���تێك‬ ‫ت���ه‌‌واو ب���وو‪ "،‬عه‌‌بی���ر محه‌‌مه‌‌د‬ ‫ناوخۆییه‬ ‫‌‌‬ ‫موحه‌‌ریرێك���ی ب���ااڵی‬ ‫له‌په‌یمان���گای‌ رۆژنامه‌وانی���ی‬ ‫ئاش���تی ‪ IWPR‬و نیڵ‬ ‫‌‌‬ ‫جه‌ن���گ‌و‬ ‫ئ���ارون موحه‌‌ریرێكی‌عێراقی‌ ئه‌و‬ ‫په‌یمانگایه‌یه‌‪.‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫‪9‬‬

‫كاكه‌ییه‌كان نمون ‌ه ‌ی‬ ‫كوردایه‌تی‌و پێكهاته‌ ‌ی‬ ‫ره‌سه‌ن ‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ن‬ ‫مه‌ریوان نه‌قشبه‌ندی‌‬ ‫ی وه‌زاره‌تی‌‬ ‫به‌رپرسی راگه‌یاندن ‌‬ ‫ئه‌وقاف‌و كاروباری‌ ئایینی‌ هه‌رێم‬ ‫من دڵنیام ئه‌و مامۆس����تا ئایینیانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌یینی‌ رابردو له‌وتاری‌ مزگه‌وته‌كانیاندا‬ ‫تۆمه‌ت����ی‌ غه‌ی����ره‌ دینی����ان دابوه‌ پاڵ‬ ‫یاساناسێكی‌ بوێرو دڵسۆزی‌ كاكه‌یی‌‌و‬ ‫وتبویان شایس����ته‌ی‌ ئه‌وه‌ نییه‌ بكرێته‌‬ ‫قائمقامی‌ هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬ئێس����تا ویژدانیان‬ ‫ئازاری����ان ده‌دات‪ ،‬به‌تایبه‌ت����ی‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫كه‌مێ����ك ب����ۆ مێ����ژووی‌ كاكه‌ییه‌كان‬ ‫له‌هه‌ڵه‌بج����ه‌و به‌تایبه‌تی����ش گون����دی‌‬ ‫هاوارو رۆڵی‌ كوردان����ه‌ی‌ كاكه‌ییه‌كان‌و‬ ‫پێكه‌وه‌ژیانی‌ س����ه‌دان س����اڵه‌ی‌ نێوان‬ ‫موسڵمان‌و كاكه‌ییه‌كانی‌ ئه‌و شاره‌یان‬ ‫وه‌بیرخۆیان هێنابێته‌وه‌‪.‬‬ ‫خ����ۆ ئه‌گ����ه‌ر له‌س����ه‌ر هه‌ڵوێس����تی‌‬ ‫دژایه‌تیكردنی����ان ب����ۆ كاكه‌یی����ه‌كان‬ ‫به‌رده‌وام بن‪ ،‬ئه‌وا من وه‌ك كه‌س����ێكی‌‬ ‫خه‌ڵك����ی‌ هه‌ڵه‌بج����ه‌ ك����ه‌ س����ااڵنێكی‌‬ ‫دورودرێژم له‌ژیان����ی‌ قوتابخانه‌و وه‌ك‬ ‫وه‌رزشوانێكی‌ ئه‌و شاره‌ به‌سه‌ربردوه‌‪،‬‬ ‫ده‌ڵێم ئ����ه‌وه‌ قوتابیی����ه‌ كاكه‌ییه‌كانی‌‬ ‫هه‌ڵه‌بج����ه‌ بوون له‌خۆپیش����اندانه‌كانی‌‬ ‫س����اڵی‌ ‪1984‬و ‪1985‬ی‌ ئه‌و ش����اره‌دا‬ ‫له‌پێشی‌ پێش����ه‌وه‌ی‌ خۆپیشانده‌ران‌و‬ ‫خۆفیداكردن بوون له‌ب����ه‌رده‌م كێبڵ‌و‬ ‫پۆس����تاڵ‌و تانكه‌كانی‌ رژێمی‌ به‌عسدا‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ كچ����ه‌ كاكه‌ییه‌كانی‌ ئه‌و ش����اره‌‬ ‫بوون خۆیان ده‌كرده‌ قه‌ڵغان بۆئه‌وه‌ی‌‬ ‫دارو شه‌قی‌ پۆستاڵ ره‌شه‌كانی‌ به‌عس‬ ‫نه‌گاته‌ كچه‌ موسڵمانه‌كانی‌ هه‌ڵه‌بجه‌‪.‬‬ ‫ده‌بوو مامۆستایانی‌ ئایینی‌ ئیسالم‌و‬ ‫هه‌موو دانیشتوانی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ ستایشی‌‬ ‫بڕی����اری‌ حكومه‌ت����ی‌ كوردس����تانیان‬ ‫بكردایه‌ كه‌ یاساناس‌و پارێزه‌رێكی‌ وه‌ك‬ ‫گۆران ئه‌دهه‌م ـیان رازی‌ كردوه‌ ببێته‌‬ ‫قائمقامی‌ هه‌ڵه‌بج����ه‌‪ ،‬هه‌ر هیچ نه‌بێت‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ خۆبه‌خش����انه‌ له‌كه‌یسی‌‬ ‫دادگایكردن����ی‌ تاوانبارانی‌ كیمیابارانی‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌دا كاری‌ كردوه‌‪.‬‬ ‫له‌كاتێك����دا یه‌كێ����ك له‌و مامۆس����تا‬ ‫ئایینیانه‌ی‌ ره‌خنه‌ی‌ له‌و بریاره‌ گرتوه‌‬ ‫ئاماده‌ نه‌بوو له‌دۆس����ێی‌ دادگایكردنی‌‬ ‫عه‌لی‌ كیمیایی‌‌و سه‌رانی‌ به‌عسدا خۆیان‬ ‫وه‌ك شایه‌تحاڵ تۆمار بكه‌ن‌و بیانوتایه‌‬ ‫رژێمی‌ به‌عس هه‌ڵه‌بج����ه‌ی‌ كیمیاباران‬ ‫كرد‪ ،‬ئاخۆ كه‌سێك هه‌بێت یه‌ك زه‌ڕه‌‬ ‫دڵس����ۆزی‌ بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ هه‌بێت نه‌زانێت‬ ‫كاكه‌ییه‌كان‌و به‌تایبه‌تیش هاوارییه‌كان‬ ‫یه‌كه‌م كه‌س بوون دوای‌ راپه‌رینی‌ ساڵی‌‬ ‫‪1991‬بڕیاری‌ گه‌رانه‌وه‌یان بۆ كۆمه‌ڵگای‌‬ ‫عه‌ن ‌هب‌و شاری‌ هه‌ڵه‌بجه‌ داو ئاوه‌دانیان‬ ‫گه‌رانده‌وه‌ بۆ ئه‌و سنووره‌؟؟؟‬ ‫به‌راس����تی‌ وه‌ك هاوواڵتییه‌ك����ی‌‬ ‫س����نوری‌ هه‌ڵه‌بجه‌ خۆم به‌ش����ه‌رمه‌زار‬ ‫ده‌زانم كه‌ مامۆس����تایه‌كی‌ ئایینی‌ ئه‌و‬ ‫س����نوره‌ له‌جیاتی‌ گه‌یاندن����ی‌ په‌یامی‌‬ ‫برایه‌تی‌ ئیس��ل�ام‌و پته‌وكردنی‌ هه‌ستی‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی����ی‌ له‌ن����او دڵ‌و جه‌س����ته‌ی‌‬ ‫مندااڵن����ی‌ هه‌ڵه‌بجه‌دا‪ ،‬بڕوات له‌س����ه‌ر‬ ‫مینبه‌ری‌ مزگ����ه‌وت‪ ،‬كاكه‌یی‌ به‌بێدین‬ ‫وه‌س����ف بكات‌و گومانی‌ ئه‌وه‌ بكات كه‌‬ ‫شایسته‌ی‌ پۆستی‌ قائمقامی‌ هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫نه‌بێت‪.‬‬ ‫باشه‌ ئاخۆ ئه‌و مامۆس����تا ئایینیانه‌‬ ‫خۆیان له‌پێغه‌مبه‌ری‌ ئیس��ل�ام (د‪.‬خ)‬ ‫به‌موسڵمانتر بزانن كاتێك كۆچیكرد بۆ‬ ‫ش����اری‌ مه‌دینه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو پێكهاته‌‬ ‫ئایینی‌‌و مه‌زهه‌بییه‌كانی‌ ئه‌و ش����اره‌دا‬ ‫گفتوگ����ۆو پێكه‌وه‌ژیانی‌ ك����ردو رێگای‌‬ ‫نه‌دا یه‌ك غه‌یره‌ ئیس��ل�ام له‌و شاره‌دا‬ ‫ئیهانه‌ بكرێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی‌ من دڵنی����ام بۆچونی‌ ئه‌و‬ ‫یه‌ك دوو مامۆس����تا ئایینیه‌‪ ،‬بۆچوون‌و‬ ‫بیركردن����ه‌وه‌ی‌ مامۆس����تایانی‌ ئایینی‌‬ ‫دیك����ه‌و دانیش����توانی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫ره‌نگه‌ هه‌ڵوێس����تێكی‌ شه‌خسی‌ بێت‌و‬ ‫مه‌رامی‌ تایبه‌تی‌ له‌پشته‌وه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫من ته‌نها ئه‌وه‌نده‌م له‌ده‌ستدێ به‌هه‌موو‬ ‫كاكه‌ییه‌كان‌و به‌تایبه‌تیش هاوارییه‌كانی‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ بڵێم داوای‌ لێبوردن ده‌كه‌م‌و‬ ‫به‌گه‌وره‌یی‌ خۆتان بمانبه‌خشن‪.‬‬ ‫‪naqshbandy@gmail.com‬‬


‫‪8‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫‪ 3200‬ئه‌رمه‌نی له‌هه‌رێمی كوردستان ده‌ژین‬

‫"وه‌رگرتنی‌ پۆستی‌ ئه‌ندامیه‌تی‌ په‌رله‌مان له‌الیه‌ن ئه‌رمه‌نییه‌كانه‌وه‌‪ ،‬ده‌ستكه‌وتێكی‌ مێژووییه‌"‬ ‫ئه‌رمه‌نه‌كانی كوردستان به‌هۆی‬ ‫ی‬ ‫ی ‪‌ 1914‬‬ ‫كۆمه‌ڵكوژییه‌كی ساڵ ‌‬ ‫توركیاو‌ه ك ‌ه به‌رامبه‌ریان‬ ‫كرا‌و نزیكه‌ی ملیۆن‌و نیوێك‬ ‫ی كوژران‪ ،‬ژماره‌یه‌كیان‬ ‫ئه‌رمه‌ن ‌‬ ‫به‌ره‌و هه‌رێمی كوردستان‬ ‫به‌ڕێكه‌وتن‌و له‌ئێستادا ڕیژه‌یان‬ ‫ی ‪ 3200‬هاوواڵتی ده‌بن‪،‬‬ ‫نزیكه‌ ‌‬ ‫ك ‌ه به‌زمانی كوردی ده‌دوێن‌و‬ ‫دڵخۆشتن به‌مانه‌وه‌یان‬ ‫ی هه‌رێم‪.‬‬ ‫له‌شاروشارۆچكه‌كه‌كان ‌‬ ‫لڤین نیروه‌یی ـ دهۆك‬

‫فۆتۆ‪ :‬لڤین نێروه‌یی‬

‫ی‬ ‫ی ئه‌رمه‌نییه‌كان ‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌مێژو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس����تان‪ ،‬قه‌ش����ه‌ ‌‬ ‫هه‌رێم���� ‌‬ ‫ی دهۆك‬ ‫ئه‌رمه‌ن ‌ه ئه‌رسه‌دۆكس����ه‌كان ‌‬ ‫ماس����یس ش����اهینیان‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ی ‪1990‬دا‪،‬‬ ‫ده‌دات ك���� ‌ه له‌س����اڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌رمینیا س����ه‌ربه‌خۆی ‌‬ ‫ده‌وله‌ت���� ‌‬ ‫ی وه‌رگ����رت ك���� ‌ه تایبه‌ت���� ‌ه‬ ‫خ����ۆ ‌‬ ‫به‌ئه‌رمه‌نیی����ه‌كان‪" ,‬ئه‌رمه‌نییه‌كان‬ ‫ی زۆریان‬ ‫كورد نی����ن‪ ,‬ژماره‌یه‌ك���� ‌‬ ‫موس����ڵمانن‌و ك����وردو ئێران����ی‌‌و‬ ‫جوله‌ك����ه‌ن‌و یه‌زیدیش����یان له‌ناودا‬ ‫هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌رمه‌ن����ه‌كان به‌ئه‌رمینی����ه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ده‌ڵێین هیس����تان‪ ,‬به‌اڵم به‌زاراو ‌‬ ‫ی ئه‌رمینیای����ه‌‪ .‬به‌وت����ه‌ی‬ ‫جیهان���� ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م‌و‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫شاهینیان له‌شه‌ڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه توركیا كۆمه‌ڵكوژ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫به‌رامب����ه‌ر ئه‌رمه‌نییه‌كان ئه‌نجامدا‪،‬‬ ‫ی ئه‌رمه‌نیی����ه‌كان‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫ژماره‌یه‌ك���� ‌‬ ‫ی‬ ‫كوژران‌و به‌و هۆیه‌شه‌و‌ه ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی هه‌رێمی‌‬ ‫زۆریان به‌ره‌و ش����اره‌كان ‌‬ ‫كوردس����تان كۆچی����ان ك����رد‪,‬‬ ‫به‌شێكیش����یان ب����ه‌ره‌و س����وریاو‬ ‫هه‌ندێكیش����یان له‌ئێران‌و ئه‌رمینیا‬ ‫ێ بوون‪.‬‬ ‫نیشته‌ج ‌‬ ‫ی دهۆك‬ ‫ی ئه‌رمه‌نه‌كان���� ‌‬ ‫قه‌ش����ه‌ ‌‬ ‫ماس����یس ش����اهینیان جه‌خ����ت‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ل����ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك���� ‌ه دوا ‌‬ ‫ێ بوون‪,‬‬ ‫له‌كوردس����تان نیش����ته‌ج ‌‬ ‫ی ب����وون‌و‬ ‫ی ك����ورد ‌‬ ‫ی زمان���� ‌‬ ‫فێ����ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌رمه‌ن���� ‌‬ ‫له‌ئێس����تا ‪47‬خێزان���� ‌‬ ‫ی دهۆك ده‌ژین‪ ,‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌پارێزگا ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كان دوو گوندیان له‌قه‌زا ‌‬

‫ئه‌رمه‌نییه‌کان هه‌رێمی کوردستان به‌ په‌ناگه‌ی خۆیان ده‌زانن‬ ‫زاخۆ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی ئاڤزری����ك ك���� ‌ه ژماره‌ی‬ ‫گون����د ‌‬ ‫ی ‪50‬خیزان���� ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫دانیش����توه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ك ‌ه ‪ 107‬خێزان‬ ‫ی هاوریس����ك ‌‬ ‫گوند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌رمه‌ن ‌‬ ‫له‌خۆده‌گرێت‪55 ،‬خێزان ‌‬ ‫ی سمێل ده‌ژین‌و له‌هه‌ولێریش‬ ‫له‌قه‌زا ‌‬ ‫‪ 90‬خێ����زان‪ ,‬به‌اڵم س����ه‌رجه‌میان‬ ‫ده‌ربه‌ده‌رن‪ ,‬له‌س����لێمانیش ته‌نها‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌رمه‌ن ‌‬ ‫ێ تا چ����وار خێزان���� ‌‬ ‫س���� ‌‬ ‫ی ‪25‬هه‌زار‬ ‫هه‌یه‌‪" ،‬ئێس����تا نزیك����ه‌ ‌‬ ‫ی له‌هه‌موو عێراق‬ ‫ی ئه‌رمه‌ن���� ‌‬ ‫خێزان ‌‬ ‫هه‌یه‌و زۆرینه‌شیان له‌به‌غدان‪ ,‬به‌اڵم‬ ‫ی ‪2003‬و‌ه زیاتر له‌حه‌وت‬ ‫له‌دوای‌ ساڵ ‌‬ ‫ی ئه‌رمه‌نی‌‪ ,‬كۆچییان‬ ‫هه‌زار خێزان ‌‬ ‫ی واڵت كردووه‌"‪.‬‬ ‫بۆده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫‪ 3200‬ئه‌رمه‌نی‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردستانن‬ ‫ی‬ ‫ئ����ارام ش����اهین داود‪ ,‬نوێنه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌په‌رله‌مان���� ‌‬ ‫ئه‌رمه‌نیی����ه‌كان‬

‫كوردستان‪ ،‬ئاماژه‌ به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان نزیكه‌ ‌‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كان ‌‬ ‫‪ 3200‬كه‌س ده‌بن‌و زیاتر دانیشتوی‬ ‫ی دهۆك‌و قه‌زای زاخۆن‪.‬‬ ‫پارێزگا ‌‬ ‫به‌وته‌ی ئه‌و په‌رله‌مانتار‌ه تائێستا‬ ‫ی هیچ‬ ‫ی كوردستان داوا ‌‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫پرۆژه‌یه‌كیان نه‌ك����ردوو‌ه بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی بكات‪" ,‬خۆم‬ ‫ی په‌رله‌مان ‌‬ ‫پێشكه‌ش ‌‬ ‫پرۆژه‌یه‌كم پێش����كه‌ش ك����ردووه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی رۆشنبیر ‌‬ ‫ی بنكه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی دانان ‌‬ ‫داوا ‌‬ ‫تایب����ه‌ت به‌ئه‌رمه‌نییه‌كانم كردووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چونك ‌ه ئێم ‌ه زۆر دڵخۆشین به‌وه‌ ‌‬ ‫له‌كوردس����تاندا ده‌ژی����ن"‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫ئارام جه‌خ���ت له‌وه‌ ده‌كات���ه‌وه‌ كه‌‬ ‫تائێستا له‌الیه‌ن ئایین‌و نه‌ته‌وه‌كانی‬ ‫تره‌وه‌ هیچ كێشه‌یه‌كیان بۆ دروست‬ ‫نه‌ب���ووه‌و به‌نیازنی���ن بگه‌ڕێین���ه‌وه‌‬ ‫ئه‌رمینیا‪.‬‬ ‫به‌هۆی ئارامی‌و ئاسایشی‌ هه‌رێمه‌وه‌‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كان نایانه‌وێت بگه‌ڕێنه‌وه‌و‬

‫دڵخۆش���ن به‌مانه‌وه‌ی���ان له‌هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫تینا‪ ،‬كچێكی‌ ئه‌رمه‌نییه‌‌و دڵخۆشی‌‬ ‫خۆی‌ به‌رامبه‌ر هه‌بوونی‌ ئه‌رمه‌نیه‌كان‬ ‫له‌كوردس���تان نیش���انداو ئام���اژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌دا كه‌ كورد‪ ،‬گه‌لێكی‌ زۆر باشن‌و‬ ‫زۆر رێزی���ان لێده‌گ���رن‪" ،‬بۆیه‌ لێره‌‬ ‫دڵخۆشین"‪.‬‬ ‫می���ران یوس���ف‪ ,‬ك���ه‌ خ���ۆی‌‬ ‫به‌رۆشنبیرێكی‌ ئه‌رمه‌نییه‌كان ناساند‬ ‫به‌ن���م نم جه‌خ���ت ل���ه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌‬ ‫هه‌بونی‌ ئه‌رمه‌نییه‌كان له‌كوردستان‬ ‫ده‌س���تكه‌وتێكی‌ گرنگه‌و وه‌رگرتنی‌‬ ‫پۆستی‌ ئه‌ندامیه‌تی‌ په‌رله‌مان له‌الیه‌ن‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كانه‌وه‌‪" ،‬ده‌س���تكه‌وتێكی‌‬ ‫مێژووییه‌"‪.‬‬ ‫هه‌فته‌ی دوو رۆژ‬ ‫له‌كه‌نیس ‌ه كۆده‌بنه‌وه‌‬ ‫ی سروت‌و‬ ‫ماسیس شاهینیان له‌باره‌ ‌‬

‫هه‌ناسه‌دان له‌پێناو ئارامی‌‌و ته‌ركیزدا‬

‫ی ئه‌رمه‌نیی����ه‌كان‬ ‫په‌رستش����ه‌كان ‌‬ ‫له‌كه‌نیس����ه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه‬ ‫ی هه‌ینی‌‌و یه‌كش����ه‌ممه‌یه‌دا‪,‬‬ ‫له‌رۆژان ‌‬ ‫هه‌م����وو ئه‌رمه‌نییه‌كان له‌كه‌نیس����ه‌‬ ‫كۆده‌بن����ه‌وه‌‪" ,‬عیب����اده‌ت ك����ردن‬ ‫ی ت����ا‬ ‫ی به‌یان���� ‌‬ ‫له‌كاتژمێ����ر ‪‌ 8:30‬‬ ‫ی به‌رده‌وام ده‌بێت"‪.‬‬ ‫ی به‌یان ‌‬ ‫‪‌ 11:30‬‬ ‫ی ئه‌و قه‌ش����ه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌پێ����ی وته‌كان ‌‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كان شه‌ش جه‌ژنیان هه‌ی ‌ه‬ ‫ی یه‌سوع‪،‬‬ ‫ك ‌ه ئه‌وانیش‪ :‬له‌دایكبوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌س����وع‪ ،‬ئینتیقاله‌ ‌‬ ‫هه‌ستانه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خ����اچ‪ ،‬جه‌ژن ‌‬ ‫ع����ه‌زرا‪ ،‬جه‌ژن���� ‌‬ ‫ره‌شاش‪ ،‬جه‌ژنی‌ سعود‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ژن‌و ژنخ����واز ‌‬ ‫له‌ب����اره‌ ‌‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كانیشه‌وه‌‪ ،‬قه‌ش ‌ه ماسیس‬ ‫ی له‌س����ه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫ش����اهینیان جه‌خت ‌‬ ‫كرده‌و‌ه ك ‌ه تا ‪10‬س����اڵ له‌مه‌وبه‌ر‪,‬‬ ‫ئه‌رمه‌نیی����ه‌كان ته‌نیا ژنیان له‌یه‌ك‬ ‫ده‌خواس����ت‪ ,‬به‌اڵم ئێستا ده‌توانن‬ ‫كچ له‌سریانییه‌كان‌و مه‌سیحیه‌كانیش‬

‫ژیان به‌یه‌كه‌م هه‌ناس ‌ه ده‌ستپێده‌كات‌و به‌دوایین هه‌ناس ‌ه كۆتایی دێت‬ ‫ یۆگی‌ هاوبیر كامه‌ران‬ ‫م���رۆڤ‪ ،‬به‌هه‌ناس���ه‌دان ده‌ژی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ه‌ڕێ ده‌كات‪ ،‬چ ژیان ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ژیان ‌‬ ‫ی ئه‌قڵی‌‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫جه‌سته‌یی‌‌و چ ژیان ‌‬ ‫ی زۆر به‌هه‌ناس ‌ه‬ ‫یۆگیسه‌كان گرنگییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ده‌ن‌و پێیانوای��� ‌ه به‌كۆنترۆڵكردن ‌‬ ‫هه‌ناس���ه‌و به‌ئاگابوون لێ���ی‪ ،‬مرۆڤ‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی زه‌ین��� ‌‬ ‫ده‌توان���ێ كۆنترۆڵ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زه‌ین ‌‬ ‫ی كۆنترۆڵ��� ‌‬ ‫بكات‪ ،‬ئه‌وه‌ش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كرد بێگوم���ان هه‌م ته‌ركیزێك ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌واو ‌‬ ‫زۆر به‌هێزو ه���ه‌م ئارامییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���تده‌كه‌وێت‪ ،‬چونك ‌ه كێشه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زه‌ینین نه‌ك كێش ‌ه ‌‬ ‫ئێم ‌ه كێش��� ‌ه ‌‬ ‫واقعی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی خۆیدا كێش��� ‌ه ‌‬ ‫ی له‌زه‌ین ‌‬ ‫ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی نابێت‪،‬‬ ‫نه‌بێت له‌ده‌ره‌وه‌ش كێش��� ‌ه ‌‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر به‌زه‌ین كێش��� ‌ه دروست‬ ‫بكه‌ی���ت‪ ،‬ئه‌وا هه‌میش��� ‌ه ل���ه‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫كێشه‌ت بۆپه‌یدا ده‌بێت‪.‬‬ ‫كاتێ���ك زه‌ی���ن په‌رێش���ان ده‌بێت‬ ‫هه‌ناس��� ‌ه خێ���راو ك���ورت ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫تاوه‌كو هه‌ناسه‌ش خێراو كورت بێته‌و‌ه‬ ‫ی جه‌س���ته‌یی‌‌و‬ ‫زیاتر مرۆڤ كێش��� ‌ه ‌‬ ‫ی بۆ دروست ده‌بێت‪.‬‬ ‫زه‌ینی‌‌و ده‌روون ‌‬

‫ی هه‌ناس���ه‌یان كورت‌و خێرای ‌ه‬ ‫ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی له‌ژیان‬ ‫وه‌كو بولبول خێراتر ماڵئاوای ‌‬ ‫ی وه‌كو كیس���ه‌ڵ‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌وانه‌ش��� ‌‬ ‫هه‌ناس���ه‌یان هێمن‌و درێ���ژ‌ه دره‌نگتر‬ ‫ده‌مرن‪.‬‬ ‫بولب���ول ته‌نها س���اڵێك یان دوان‬ ‫ده‌ژی‌‪ ،‬به‌اڵم وتراوه‌ كیسه‌ڵ ده‌توانێت‬ ‫تاوه‌كو ‪500‬ساڵ بژی‌‪ ،‬مرۆڤیش توانای‌‬ ‫ژیانی‌ تا ‪130‬س���اڵی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئایا‬ ‫بۆچی‌ ناگاته‌ ئه‌م ته‌مه‌نه‌؟‬ ‫چونكه‌ مرۆڤ ژیان له‌س���ه‌ر خۆی‌‬ ‫ق���ورس ده‌كات‌و زیاد ل���ه‌ڕاده‌ بیری‌‬ ‫لێده‌كات���ه‌وه‌و خ���ۆی‌ پێ���وه‌ ماندوو‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ب���ه‌م هۆیه‌وه‌ ك���ه‌ هۆیه‌كی‌‬ ‫زه‌ینیی���ه‌ هه‌ناس���ه‌كانی‌ خێراده‌بن‌و‬ ‫به‌وه‌ش دڵ خێراتر لێده‌دات‌و رێژه‌ی‌‬ ‫ده‌ردان���ی‌ هۆرمۆن���ه‌كان له‌خوێن���دا‬ ‫تێكده‌چ���ن‌و ل���ه‌ش ده‌كه‌وێت���ه‌ به‌ر‬ ‫مه‌ترسی‌ نه‌خۆشی‌ قورس‪.‬‬ ‫رۆژانه‌ له‌هه‌وایه‌كی‌ پاكدا دابنیشه‌و‬ ‫پش���تت ڕێك بێ���ت‪ ،‬چ���او دابخه‌و‬ ‫ده‌س���ته‌كانت بخ���ه‌ره‌ س���ه‌ر ئه‌ژنۆ‪.‬‬ ‫هه‌موو ئاگایی‌‌و ته‌ركیزت بخه‌ره‌ سه‌ر‬ ‫هه‌ناس���ه‌ت‪ .‬زۆر به‌هێمنی‌‌و به‌خاوی‌‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ لوته‌وه‌ هه‌ناس���ه‌ هه‌ڵبمژه‌و‬

‫س���ییه‌كان پڕ بكه‌ له‌هه‌وا‪ .‬هه‌وڵبده‌‬ ‫هه‌ر هه‌ناسه‌ هه‌ڵمژینێك به‌النیكه‌��ه‌و‌ه‬ ‫‪ 20‬چركه‌ی‌ پێبچێت‪.‬‬ ‫پاش ئ���ه‌وه‌ی‌ س���ییه‌كانت پڕكرد‬ ‫له‌ه���ه‌وای‌ پ���اك‪ ،‬ورده‌ ورده‌ هه‌ر به‌‬ ‫ل���وت‌و زۆر به‌هێمن���ی‌ هه‌ناس���ه‌كه‌‬ ‫ب���ده‌ره‌وه‌ ت���ا س���ییه‌كانت له‌هه‌وا‬ ‫به‌ت���اڵ ده‌ب���ن‪ ،‬دڵنیاب���ه‌ ل���ه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌م���وو هه‌واكه‌ت كردۆت���ه‌ ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك���ه‌ ئه‌و هه‌وایه‌ی‌ له‌س���ییه‌كاندا‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌ دوانۆكسیدی‌ كاربۆنه‌و بۆ‬ ‫له‌ش‌و مێش���ك زیانبه‌خشه‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫به‌ته‌واوی‌ هه‌ناسه‌ بده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێس���تا دیس���ان به‌هه‌مان شێوه‌ی‌‬ ‫پێش���وو هه‌ناس���ه‌ هه‌ڵمژه‌و هه‌ناسه‌‬ ‫ب���ده‌ره‌وه‌‪ .‬ئه‌و راهێنانی‌ هه‌ناس���ه‌یه‌‬ ‫دووبار‌ه بكه‌ره‌وه‌ تا ماوه‌ی‌ ‪20‬خوله‌ك‪.‬‬ ‫هی���چ زۆر له‌خۆت مه‌كه‌‪ ،‬زۆر هێواش‬ ‫هه‌ناس���ه‌ هه‌ڵم���ژه‌و ب���ده‌ره‌وه‌‪ .‬زۆر‬ ‫گرنگه‌ ته‌ركیزت له‌سه‌ر هه‌ناسه‌كه‌ت‬ ‫بێ���ت‌و خه‌یاڵ���ت ن���ه‌ڕوات‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫خه‌یاڵت ڕۆشت دیس���ان بیهێنه‌ره‌وه‌‬ ‫س���ه‌ر هه‌ناس���ه‌كه‌ت‪ .‬رۆژانه‌ دووجار‬ ‫ئ���ه‌م ڕاهێنانه‌ بكه‌‪ .‬پاش یه‌ك مانگ‬ ‫له‌ئه‌نجامدان���ی‌ ئ���ه‌م ڕاهێنانه‌ بچۆره‌‬

‫سه‌ر به‌شی‌ دووه‌می‌ ڕاهێنانه‌كه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫به‌مشێوه‌یه‌ی‌ خواره‌وه‌یه‌‪:‬‬ ‫به‌هه‌مان ش���ێوه‌ی‌ به‌ش���ی‌ یه‌كه‌م‬ ‫هه‌ناس���ه‌ هه‌ڵمژه‌و ب���ده‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مج���اره‌ له‌گه‌ڵ هه‌ناس���ه‌ هه‌ڵمژین‬ ‫هه‌س���ت بك���ه‌ ك���ه‌ ئارامییه‌كی‌ زۆر‬ ‫ده‌چێته‌ هه‌موو له‌ش���ته‌وه‌و سه‌رتاپا‬ ‫له‌ش���ت داگی���ر ده‌كات‪ .‬له‌كات���ی‌‬ ‫هه‌ناس���ه‌دانه‌وه‌ش هه‌ستی‌ پێبكه‌ كه‌‬ ‫هه‌رچی‌ هیالكی‌‌و تاریكی‌‌و ناخۆشی‌‌و‬ ‫نه‌خۆش���ی‌ هه‌ی���ه‌ له‌ له‌ش���ت دێته‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌بێ���ت به‌قوڵ���ی‌ ئه‌م هه‌س���ته‌ت‬ ‫هه‌بێت‌و ئیحس���اس بكه‌ی���ت به‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌ له‌كات���ی‌ هه‌ڵمژینی‌ هه‌ناس���ه‌دا‪،‬‬ ‫پاك���ی‌‌و ئارام���ی‌ دێت���ه‌ ناوت���ه‌وه‌و‬ ‫له‌كات���ی‌ هه‌ناس���ه‌دانه‌وه‌دا هیالكی‌‌و‬ ‫تاریكی‌‪ ،‬ناخۆشی‌‌و نه‌خۆشی‌ ده‌چێته‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م راهێنانه‌ پێیده‌وترێت ش���ۆدا‬ ‫ئوجای���ی‌ ـ ‪‌Shuddha Ujaii‬و‬ ‫هه‌وڵبده‌ دووجار له‌رۆژێكدا ئه‌نجامی‌‬ ‫بده‌یت‪ .‬كاتێك داده‌نیشی‌ ‪ 21‬هه‌ناسه‌‬ ‫به‌و شێوه‌یه‌ بده‌و پاشان له‌سه‌ر پشت‬ ‫پاڵكه‌وه‌و بحه‌وێره‌وه‌‪ .‬‬

‫بخوازن‌و كچیان پێبده‌ن‪.‬‬ ‫سه‌عید حاجی‌ سدیق‪ ,‬كه‌ كتیبێك ‌‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌ت له‌سه‌ر مێژووی‌ زاخۆ نوسیوه‌‌و‬ ‫باسی هاتنی‌ ئه‌رمه‌نییه‌كانی‌ كردووه‌‬ ‫ب���ۆ زاخۆ‪ ،‬ئاماژه‌ ب���ه‌وه‌ ده‌دات كه‌‬ ‫كاتێك ئه‌رمه‌نییه‌كان هاتن بۆ زاخۆ‬ ‫پێش���وازییه‌كی‌ گه‌رمی���ان لێك���را‪,‬‬ ‫"بۆمان ده‌ركه‌وت كه‌ زاخۆ شوێنێكی‌‬ ‫ئارامه‌ بۆنیشته‌جێ‌ بوون"‪.‬‬ ‫قه‌ش���ه‌ ماس���یس‪ ،‬جه‌خ���ت له‌وه‌‬ ‫ده‌كات���ه‌وه‌ كه‌ حكومه‌ت���ی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردس���تان هاوكارییه‌ك���ی‌ زۆری‌‬ ‫ئه‌رمه‌نییه‌كان���ی‌ ك���ردووه‌و چه‌ندین‬ ‫ساڵه‌ له‌كوردستان ده‌ژین‪" ،‬بێئه‌وه‌ی‌‬ ‫كێشه‌مان بۆدروستكرابێت‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫خزمه‌تی زۆری‌ كوردستانمان كردووه‌و‬ ‫چه‌ندین كه‌س���ایه‌تیمان پێشكه‌شی‬ ‫حكومه‌ت ك���ردووه‌‪ ،‬وه‌ك وارتكێس‬ ‫موسێس كه‌ ئێستا به‌رێوبه‌ری‌ گشتی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ی‌ دهۆكه‌"‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/31‬‬

‫‪11‬‬

‫ی‬ ‫ی نوقم ‌‬ ‫بریتن ‌‬ ‫قسه‌ڵۆك ده‌بێت!‬ ‫ شارا كه‌ریم‬ ‫ی س����پێرز‬ ‫ی ت����ر بریتن���� ‌‬ ‫جارێك���� ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵێك‬ ‫كه‌وته‌و‌ه نێو گێ����ژاو ‌‬ ‫قسه‌و قس����ه‌ڵۆكی‌ تره‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫ی‬ ‫ی لیس����تێك ‌‬ ‫ی باڵوبوون����ه‌وه‌ ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫‪ 75‬چیرۆكیی بێمانا ك ‌ه زۆربه‌یان‬ ‫ی تووڕه‌بوونی‌‪ ،‬یه‌كێك‬ ‫بوون ‌ه مایه‌ ‌‬ ‫له‌وان����ه‌ش ئه‌وه‌ی���� ‌ه ك���� ‌ه گوای���� ‌ه‬ ‫ی رۆژانێك‬ ‫ی بریتن���� ‌‬ ‫خانه‌واده‌ك����ه‌ ‌‬ ‫هێند‌ه ده‌ستكورت‌و هه‌ژاربوون ك ‌ه‬ ‫گۆشتی‌ سمۆره‌یان خواردووه‌!‬ ‫هه‌مان راپ����ۆرت باس له‌كۆمه‌ڵێك‬ ‫ی س����ۆزداریی بریتنی‌‌و‬ ‫په‌یوه‌ندی���� ‌‬ ‫ی ده‌كات ك���� ‌ه‬ ‫شكس����تخواردن ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌زۆربه‌یان����دا به‌تایبه‌ت له‌میانه‌ ‌‬ ‫گه‌شته‌كه‌یدا بۆ ئوسترالیا!‬

‫حاخامێك‪ :‬سێكس‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر بوون‬ ‫به‌جوله‌كه‌دایه‌‌!‬

‫ ماریا جه‌میل‬ ‫ی جوله‌ك ‌ه لیپ‬ ‫حاخامی تون���دڕه‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دامه‌زراوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ترۆبه‌ر ك ‌ه سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌رگرتن ‌‬ ‫ئاینیی��� ‌ه پێش���تر دژ ‌‬ ‫ی غه‌ی���ر‌ه جوله‌ك ‌ه بوو‪،‬‬ ‫خه‌ڵكان��� ‌‬ ‫ی گۆڕیبێت‌و‬ ‫پێده‌چێت بۆچوونه‌كان ‌‬ ‫ی دانابێت‬ ‫ی تایبه‌ت به‌خۆ ‌‬ ‫رێگه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی خه‌ڵ���ك بكات ‌ه جوله‌ك ‌ه‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی سێكس���كردن‬ ‫ئه‌وی���ش له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه ئه‌و‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ئه‌و ئافره‌تان��� ‌ه ‌‬ ‫داوایه‌ی‌ لێده‌كه‌ن!‬ ‫ی نیوی���ۆرك پۆس���ت‬ ‫رۆژنام��� ‌ه ‌‬ ‫ی ڤیدیۆیی‬ ‫باڵویكرده‌وه‌‪ ،‬كاسێتێك ‌‬ ‫ی ده‌دات ك ‌ه ئ���ه‌و حاخام ‌ه‬ ‫نیش���ان ‌‬ ‫ی ده‌كات‬ ‫ی مه‌س���یح ‌‬ ‫داوا له‌خانمێك ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵدا بكات به‌رامبه‌ر‬ ‫سێكس��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گۆڕین ‌‬ ‫ی ك��� ‌ه بڕوانام��� ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی له‌مه‌س���یحییه‌ته‌و‌ه بۆ‬ ‫ئایینه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫جووله‌ك ‌ه بدات���ێ‌! خانمه‌ك ‌ه ناو ‌‬ ‫ی‬ ‫ش���انون ئۆران���ده‌‌و له‌هیوس���تن ‌‬ ‫ی ‪32‬س���اڵ ‌ه و‬ ‫ئه‌مری���كاو ته‌مه‌ن��� ‌‬ ‫ده‌یه‌وێت ببێته‌ جوله‌كه‌‪.‬‬ ‫ی هه‌واڵه‌ك��� ‌ه‬ ‫ی ئاش���كرابوون ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫له‌جوله‌ك���ه‌كان‬ ‫ژماره‌ی���ه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ركردن ‌‬ ‫له‌خۆپیشاندانێكدا داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫حاخامه‌كه‌یان كرد له‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی خێزانی‌ جوله‌كه‌‪.‬‬ ‫دامه‌زراو‌ه ‌‬ ‫كاس���ێته‌ك ‌ه له‌الی���ه‌ن گروپێكه‌و‌ه‬ ‫ی تۆمارك���ه‌ر‌ه‬ ‫ی یه‌كێت��� ‌‬ ‫به‌ن���او ‌‬ ‫ی ئه‌مریكاو‌ه له‌س���ه‌ر‬ ‫جوله‌كه‌كان��� ‌‬ ‫ی یوتی���وب باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫وێبالگ ‌‬ ‫ی نیوی���ۆرك پۆس���ت‬ ‫رۆژنام��� ‌ه ‌‬ ‫ی له‌باره‌و‌ه باڵوكردوه‌ته‌و‌ه‬ ‫راپۆرتێك ‌‬ ‫به‌ناونیش���انی‌‪ :‬ته‌لم���وود له‌پێناو‬ ‫خۆشه‌ویستیدا‪ ..‬حاخام ده‌یه‌وێت‬ ‫سێكس له‌گه‌ڵ خانمێكدا بكات‪.‬‬ ‫ی ئ���ه‌و راپۆرتانه‌ش���دا‬ ‫ل��� ‌ه وه‌اڵم ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫حاخامه‌ك ‌ه به‌وجۆر‌ه پاس���او ‌‬ ‫ی هێنای���ه‌و‌ه ك��� ‌ه‬ ‫ئابڕوچوونه‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫گوای��� ‌ه ده‌یه‌وێت ل���ه‌و رێگه‌یه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی به‌جوله‌كه‌ب���وون به‌ڕوو ‌‬ ‫ده‌رگا ‌‬ ‫ئه‌وان���ه‌دا دابخات ك��� ‌ه ده‌یانه‌وێت‬ ‫ببنه‌ جوله‌كه‌!‬

‫ی ئ����ه‌و قس����ه‌ڵۆكان ‌ه‬ ‫به‌ش����ێك ‌‬ ‫ی خودی‌‬ ‫له‌ماڵپ����ه‌ر‌ه تایبه‌ته‌ك����ه‌ ‌‬ ‫بریتنیش����دا باڵوكراونه‌ته‌وه‌‌و باس‬ ‫ی ‪28‬س����اڵ‬ ‫له‌و‌ه ده‌كه‌ن ك ‌ه بریتن ‌‬ ‫ی س����ێیه‌مێتی‌‌و‬ ‫ی منداڵ ‌‬ ‫گی����رۆده‌ ‌‬ ‫بووه‌ت ‌ه جوله‌كه‌!‬ ‫ی‬ ‫ه����ه‌ر ئ����ه‌و لیس����ت ‌ه ك���� ‌ه به‌ناو ‌‬ ‫ی سپێرز»‬ ‫ی بریتن ‌‬ ‫«ساڵێك له‌ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪ 13 ،‬هه‌زار چیرۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌سه‌ر ‌‬ ‫ی ‪‌ 2009‬‬ ‫ی ساڵ ‌‬ ‫جیاجیا ‌‬ ‫باسكردووه‌‪.‬‬ ‫ی باس���� ‌ه پێش د‌ه س����اڵ‬ ‫ش����ایان ‌‬ ‫ی وه‌ك هه‌رزه‌كارێك بوو‌ه‬ ‫بریتن���� ‌‬ ‫ی دیارو تائێستاش‬ ‫ئه‌س����تێره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ئه‌س����تێره‌كان ‌‬ ‫یه‌كێك���� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی هونه‌ر له‌ئاس����ت ‌‬ ‫به‌ناوبانگه‌كان ‌‬ ‫جیهاندا‪.‬‬

‫ئۆباما ده‌بێته‌ چیرۆكخوان‬ ‫ زیالن سه‌ردار‬ ‫ی ئه‌مریكا‬ ‫ی س����ه‌رۆك ‌‬ ‫باراك ئۆباما ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌س����ه‌نته‌ره‌كان ‌‬ ‫له‌یه‌كێ����ك‬ ‫كاتبه‌س����ه‌ربردندا له‌واش����نتۆن‬ ‫ی مندااڵن كرد‬ ‫ی پێشكه‌ش ‌‬ ‫چیرۆكێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش����ه‌مه‌ندۆفێر‌ه خێراكه‌ ‌‬ ‫به‌ناو ‌‬ ‫جه‌مسه‌ر‪.‬‬ ‫ی‬ ‫جگه‌له‌و چیرۆكه‌‪ ،‬ئۆباما به‌ده‌ست ‌‬ ‫ی منداڵه‌كان‪،‬‬ ‫به‌تاڵه‌و‌ه نه‌چوو‌ه ال ‌‬ ‫ی بردبوو‬ ‫له‌گ����ه‌ڵ خۆیدا ش����یرینی ‌‬ ‫به‌سه‌ریاندا دابه‌شیكرد‪ .‬منداڵه‌كان‬ ‫ژماره‌یان ‪27‬كه‌س بوو‪ ،‬ته‌مه‌نیان‬ ‫له‌نێوان ‪ 6‬ـ ‪11‬ساڵیدا ده‌بوو‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئۆباما چیرۆكه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ئ����ه‌وه‌ ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ب����ۆ منداڵ����ه‌كان خوێن����ده‌وه‌‪،‬‬ ‫ی لێك����ردن ك ‌ه‬ ‫ی ئ����ه‌وه‌ ‌‬ ‫پرس����یار ‌‬ ‫ی دیارییه‌كیان به‌الو‌ه‬ ‫له‌جه‌ژندا چ ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌س����ه‌نده‌؟ هه‌روه‌ه����ا له‌باره‌ ‌‬ ‫ی بڕوات‪ ،‬منداڵه‌كان‬ ‫ی جه‌ژنیش����ه‌و‌ه پێی وتن‪ :‬كاتێك ویست ‌‬ ‫ماناكان ‌‬ ‫«گرن����گ ئه‌و روحیه‌ته‌ی ‌ه ك ‌ه ئێو‌ه نیگه‌ران بوون‌و پێان خۆش نه‌بوو‬ ‫به‌جێیان بهێڵێت‪.‬‬ ‫هه‌تانه‌»‪.‬‬

‫بیرلسكۆنی‌ ده‌گه‌ڕێته‌و ‌ه سه‌ر كاره‌كه‌ی‌‬

‫نۆ ملیۆن دۆالر بۆ پاراستنی‌ بلێر!‬ ‫ گه‌اڵ به‌هادین‬ ‫ شه‌وقی‌ هیرانی‌‬ ‫ی‬ ‫ی سلڤس���ۆ بیرلسكۆن ‌‬ ‫نوس���ینگ ‌ه ‌‬ ‫ی ئیتالیا له‌به‌یانێكدا‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیران ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌وت ‌‬ ‫ئاش���كرایكرد ك��� ‌ه رۆژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 2010‬بیرلسكۆن ‌‬ ‫ی دووه‌م ‌‬ ‫كانوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌گه‌ڕێت���ه‌و‌ه بۆ س���ه‌ر كاره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌ند رۆژێك مۆڵه‌ت ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫وه‌رگرت‌و له‌نه‌خۆش���خان ‌ه مایه‌و‌ه‬ ‫ی له‌الیه‌ن‬ ‫ی ئ���ه‌و هێرش��� ‌ه ‌‬ ‫به‌ه���ۆ ‌‬ ‫ی ك ‌ه بوو‌ه‬ ‫گه‌نجێكه‌و‌ه كرای ‌ه سه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لێوی‌‌و شكاندن ‌‬ ‫ی برینداربوون ‌‬ ‫هۆ ‌‬ ‫چه‌ند ددانێكی‌‪.‬‬ ‫ی ‪2009‬‬ ‫ی یه‌كه‌م ‌‬ ‫ی كانوون ‌‬ ‫ی ‪‌ 13‬‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫ی ل ‌ه كه‌نیسه‌یه‌ك‌و‬ ‫ی ده‌رچوون ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی به‌نێ���و جه‌م���اوه‌ردا‪،‬‬ ‫رۆیش���تن ‌‬ ‫ی توش���بوو به‌نه‌خۆشیی‬ ‫گه‌نجێك ‌‬ ‫ی رۆیش���ت‌و‬ ‫ده‌روونیی به‌ره‌و روو ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌الماری���داو پارچ��� ‌ه په‌یكه‌رێك ‌‬ ‫پێداكێشا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئیتال ‌‬ ‫ی به‌رادیۆیه‌ك ‌‬ ‫بیرلس���كۆن ‌‬ ‫ی‬ ‫راگه‌یان���د ك ‌ه بڕیاری���داو‌ه له‌ڤیال ‌‬ ‫ی له‌میالنۆ‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫ئه‌رك���ۆر ‌‬

‫ی مانگ‪،‬‬ ‫ی شه‌ش ‌‬ ‫بمێنێته‌و‌ه تا رۆژ ‌‬ ‫ه���ه‌روه‌ك راش���یگه‌یاندوو‌ه ك��� ‌ه‬ ‫ی باش بووه‌و هه‌موو‬ ‫ته‌ندروس���تی ‌‬ ‫ج���ۆر‌ه خوارده‌مه‌نییه‌ك ده‌خوات‌و‬ ‫به‌مزووان��� ‌ه ده‌گه‌ڕێت���ه‌و‌ه س���ه‌ر‬ ‫كاره‌كانی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫به‌یاننامه‌ك��� ‌ه ئ���ه‌و ده‌نگۆیان��� ‌ه ‌‬ ‫نه‌كردووه‌ت���ه‌و‌ه‬ ‫پشتراس���ت‬ ‫ی به‌نیازبێ���ت‬ ‫ك��� ‌ه بیرلس���كۆن ‌‬ ‫ی چاره‌س���ه‌ر‬ ‫ی تر ‌‬ ‫چه‌ن���د رۆژێك��� ‌‬ ‫ی سویس���را‬ ‫له‌نه‌خۆش���خانه‌كان ‌‬ ‫بباته‌سه‌ر‪ .‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه سه‌رۆك‬ ‫ی جدیتر‬ ‫وه‌زیران به‌ڵێنی���داو‌ه كار ‌‬ ‫ی‬ ‫بكات له‌س���ه‌ر ئه‌و چاكسازییان ‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه بۆ ئیتالیا پێویس���تن‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫ی‬ ‫ی رێژ‌ه ‌‬ ‫ی پش���تیوانیكردن ‌‬ ‫له‌ڕێ��� ‌‬ ‫‪ %67‬بۆ هاواڵتیان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ربر ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی هاوسۆزی ‌‬ ‫بیرلسكۆن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڤاتیكان ك ‌ه له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫بۆ پاپا ‌‬ ‫قوداسێكدا له‌رۆما له‌الیه‌ن ژنێكه‌و‌ه‬ ‫ی كرایه‌س���ه‌ر‪« ،‬پێویست ‌ه‬ ‫هێرش��� ‌‬ ‫رێگ ‌ه نه‌ده‌ین كه‌ش���ی رقلێبوونه‌و‌ه‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگه‌دا بخوڵقێت»‪.‬‬

‫ی‬ ‫به‌ریتان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫رۆژنامه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ی سه‌رۆك‬ ‫ی بلێر ‌‬ ‫ئاشكرایكرد تۆن ‌‬ ‫ی به‌ریتانیا‬ ‫ی پێش���وو ‌‬ ‫وه‌زیران��� ‌‬ ‫س���ااڵن ‌ه النیك���ه‌م ‪ 9,5‬ملیۆن‬ ‫دۆالر خه‌رج ده‌كات بۆ پاسه‌وان ‌ه‬

‫ی خۆی‌‪.‬‬ ‫تایبه‌ته‌كان ‌‬ ‫ی روونكردووه‌ته‌و‌ه‬ ‫رۆژنامه‌ك ‌ه ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی واڵت ل ‌ه‬ ‫ك ‌ه بلێر زۆرترین پار‌ه ‌‬ ‫پاس���ه‌وانه‌كانیدا خه‌رج���ده‌كات‬ ‫ی ئ���ه‌و گه‌ش���ت ‌ه چڕوپڕو‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی واڵت‬ ‫ی بۆ ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫به‌رده‌وامان ‌ه ‌‬ ‫ئه‌نجامیان ده‌دات‪.‬‬

‫هه‌م���ان رۆژنام��� ‌ه ئام���اژه‌ی‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌ش���كردوو‌ه ك ‌ه ئه‌و پاره‌ی ‌ه ‌‬ ‫بلێر له‌وڕووه‌و‌ه خه‌رجی ده‌كات‬ ‫ی ك ‌ه گۆردن‬ ‫زۆرتر‌ه له‌و پاره‌ی ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئێستا ‌‬ ‫ی سه‌رۆك وه‌زیران ‌‬ ‫براون ‌‬ ‫به‌ریتانیا بۆ هه‌مان مه‌به‌س���ه‌ت‬ ‫خه‌رجی ده‌كات!‬

‫شازاد ‌ه له‌گه‌ڵ بێنه‌واكاندا خه‌وت!‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪27‬س����اڵ‌و‬ ‫ش����ازاد‌ه ولیام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جێنشین ‌‬ ‫ی ش����ازاد‌ه چارلز ‌‬ ‫كوڕ ‌‬ ‫به‌ریتانی����ا وه‌ك هاوس����ۆزییه‌ك‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ی سارد ‌‬ ‫بۆبێنه‌واكان شه‌وێك ‌‬ ‫شه‌قامه‌كان به‌سه‌ر برد‪.‬‬ ‫ی به‌رده‌م چه‌ند‬ ‫ولیام له‌ناو كیسه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ناوبانگ ‌‬ ‫زبڵدانێك له‌نزیك پرد ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪‌ 15‬‬ ‫ی له‌نده‌ن ش����ه‌و ‌‬ ‫بالك فریار ‌‬ ‫ی برده‌س����ه‌ر ك ‌ه له‌و‬ ‫ی یه‌كه‌م ‌‬ ‫كانوون ‌‬ ‫ی دابه‌زیبوو بۆ‬ ‫ی گه‌رم ‌‬ ‫شه‌وه‌دا پله‌ ‌‬ ‫ی ژێر سفر‪.‬‬ ‫چوار پله‌ ‌‬ ‫ی ژماره‌یه‌ك‬ ‫ی فه‌خری ‌‬ ‫ولیام سه‌رۆك ‌‬ ‫ی خێرخوازیی���� ‌ه له‌وانه‌ش‬ ‫رێكخراو ‌‬ ‫ی تایبه‌ت‬ ‫ی سه‌نته‌ر پۆینت ‌‬ ‫رێكخراو ‌‬

‫به‌بێن����ه‌واكان‪ .‬هه‌ر له‌و شه‌وه‌ش����دا‬ ‫ی‬ ‫ی رێكخراو ‌‬ ‫ی ئۆبكین س����ه‌رۆك ‌‬ ‫س���� ‌‬ ‫ی ویلیام‬ ‫س����ه‌نته‌ر پۆینت هاوش����ان ‌‬ ‫ی‬ ‫نوس����تبوو‪ .‬ئۆبكین پێش����تر داوا ‌‬

‫ی‬ ‫ی سوپا ‌‬ ‫ی ئه‌فسه‌ر ‌‬ ‫له‌ش����ازاده‌یه‌ك ‌‬ ‫شاهان ‌ه كردبوو ك ‌ه پێكه‌و‌ه شه‌وێك‬ ‫له‌گ����ه‌ڵ بێنه‌واكاندا بن����وون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی قبوڵكرد!‬ ‫ویلیام ئه‌و داوایه‌ ‌‬


‫‪10‬‬

‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/31‬‬

‫قارچک به‌شیر‬ ‫ دنیا محه‌مه‌د‬ ‫پێداویستی‌‪:‬‬ ‫قارچك ‪ ....‬یه‌ك قوتوو‬ ‫رۆن ‪ ....‬یه‌ك كه‌وچك‬ ‫ئارد ‪ ......‬دوو كه‌وچك‬ ‫ی گۆشت ‪ ....‬چوار كوپ‬ ‫ئاو ‌‬ ‫شیر ‪......‬یه‌ك كوپ‬ ‫ێ‬ ‫ی ره‌ش ‪ ...‬به‌پ ‌‬ ‫خوێ‌‌و ئاڵه‌ت��� ‌‬ ‫پێویست‬ ‫چۆنیه‌تی‌ ئاماده‌كردنی‌‪:‬‬ ‫ی ده‌شۆرینه‌وه‌و‬ ‫قارچكه‌ك ‌ه به‌باش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌كه‌ین‪ ،‬له‌رۆندا س���ور ‌‬ ‫ورد ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كه‌ین���ه‌وه‌و كه‌مێ���ك ئ���او ‌‬ ‫تێده‌كه‌ین تا پێبگات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫پاش چه‌ن���د خوله‌كێ���ك ئاو ‌‬ ‫گۆش���ته‌كه‌و ئارده‌ك��� ‌ه تێكه‌ڵ‬ ‫ده‌كه‌ی���ن‪،‬‬ ‫به‌قارچكه‌ك��� ‌ه‬ ‫تێكیده‌ده‌ین هێند‌ه له‌سه‌ر ئاگر‬ ‫دایده‌نێن تاوك سور بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی تێده‌كه‌ین‌و‬ ‫ئاڵه‌ت‌و ش���یره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ‪ 2‬یان ‪3‬‬ ‫ته‌نه���ا ب���ۆ م���او‌ه ‌‬ ‫خوله‌ك له‌س���ه‌ر ئاگر دایده‌نێن‌و‬ ‫ی وشك كراو‌ه‬ ‫دواتر به‌س���ه‌وز‌ه ‌‬ ‫ی شۆرباك ‌ه ده‌ڕازینینه‌وه‌و‬ ‫سه‌ر ‌‬ ‫پێشكه‌شی‌ ده‌كه‌ین‪.‬‬

‫نیسك پالو‬ ‫پیداویستی‌‪:‬‬ ‫ی ڕه‌ش ‪ ....‬دوو په‌رداخ‬ ‫نیسك ‌‬ ‫برنج ‪ ......‬به‌پێی‌ كه‌سه‌كان‬ ‫قیمه‌ ‪ 250 .......‬غرام‬ ‫پیاز ‪ ......‬دوو دان ‌ه‬

‫ی چێشت‬ ‫ی ‪ .....‬دوو كه‌وچك ‌‬ ‫دارچین ‌‬ ‫خوێ‌‌و زه‌رده‌چه‌و ‌ه ‪ ..‬به‌پێی پێویست‬

‫چۆنیه‌تی‌ ئاماده‌كردنی‌‪:‬‬ ‫ێ نه‌ف���ه‌ره‌كان برن���ج‬ ‫به‌پی��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌خوسێنین پاشان له‌ناو ئاوێك ‌‬ ‫زۆرتر له‌برنجه‌ك ‌ه له‌س���ه‌ر ئاگر‬ ‫ی تێكه‌اڵو ده‌كه‌ین‬ ‫دایده‌نین‪ ،‬خوێ ‌‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه له‌س���ه‌ر ئاگر دایده‌نین‬ ‫تاوه‌كو برنجه‌ك ‌ه ده‌كه‌ویت ‌ه سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌نجه‌ڵه‌ك ‌ه (به‌ش���ێو‌ه ‌‬ ‫ئاو ‌‬ ‫ی ده‌كه‌ین) دواتر‬ ‫پ�ڵ�او ئام���اد‌ه ‌‬ ‫ده‌یكه‌ن به‌سوزگیدا تاوه‌كو ئاو‌ه‬ ‫چۆڕ بێت‪.‬‬ ‫ی دیك ‌ه نیسكه‌ك ‌ه‬ ‫له‌ناو مه‌نجه‌ڵێك ‌‬ ‫ده‌كوڵێنین تاوه‌كو نیوكوڵ بێت‪،‬‬ ‫ئه‌م نیسك ‌ه ده‌كه‌ین به‌سوزگیدا‬ ‫تاوه‌كو ئاوه‌چۆڕ بێت‪.‬‬ ‫نیسك‌و برنجه‌ك ‌ه له‌ناو مه‌نجه‌ڵێك‬ ‫تێكه‌ڵ ده‌كه‌ی���ن‌و دارچینییه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌كه‌ین ‌ه س���ه‌ر برنج‌و نیسكه‌ك ‌ه‬ ‫ی مه‌نجه‌ڵه‌ك ‌ه نان‬ ‫ده‌توانێت له‌بن ‌‬ ‫دابنێت‪ ،‬دواكات برنج‌و نیسكه‌ك ‌ه‬ ‫ی مه‌نجه‌ڵه‌ك ‌ه‬ ‫ی سه‌ر ‌‬ ‫بكه‌یت ‌ه سه‌ر ‌‬ ‫قه‌پ���ات ده‌كه‌ین‌و له‌س���ه‌ر ئاگر‬ ‫دایده‌نی���ن تاوه‌ك���و برنجه‌ك��� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌م بكێش���ێت‪ ،‬دوات���ر رۆن��� ‌‬ ‫بۆده‌قرچێنین‌و ده‌یكه‌ن ‌ه سه‌ری‌‌و‬ ‫ی دیك ‌ه‬ ‫به‌جیا له‌ن���او مه‌نجه‌ڵێك ‌‬ ‫رۆن‌و پیاز ده‌كه‌ین‪ ،‬قیمه‌ك ‌ه له‌ناو‬ ‫رۆنه‌ك ‌ه سور ده‌كه‌ینه‌وه‌و خوێ‌‌و‬ ‫ی تێكه‌ڵ‬ ‫دارچینی‌‌و زه‌رده‌چه‌و‌ه ‌‬ ‫ی قیمه‌و‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬دوا سوربونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی برنجه‌ك ‌ه‬ ‫پیازه‌ك���ه‌و كۆاڵندن��� ‌‬ ‫ی نیسك پالوه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌توانیت سه‌ر ‌‬ ‫ب���ه‌م قیمه‌و پیاز‌ه داپۆش���یت‌و‬ ‫ی بكه‌یت‪.‬‬ ‫پێشكه‌ش ‌‬

‫‪10‬‬

‫خاڵی گرنگ بۆ‌دیكۆراتی ماڵ‬

‫‪ .3‬رووناككردنه‌وه‌ی ناو ژووره‌كان‪:‬‬ ‫ فریشته‌ هاجه‌ری‬ ‫هه‌ڵواس���ینی كه‌ل‌وپه‌لی رۆش���ن‌و‬ ‫‪ .1‬س���ه‌رمایه‌گوزاریكردن له‌س���ه‌ر كاغه‌زی دیواری رۆش���ن یارمه‌تی‬ ‫جوانترینه‌كان‪ :‬له‌بری پركردنه‌وه‌ی ژووره‌كه‌ت���ان ده‌دات ك ‌ه رووناكتر‬ ‫ی بێته‌ به‌رچاو‪.‬‬ ‫خێرای ژووره‌كه‌ت���ان به‌كه‌ل‌وپه‌ل ‌‬ ‫جۆراوج���ۆر‪ ،‬هه‌وڵ ب���ده‌ن چه‌ند ‪ .4‬چێژ له‌و ش���تان ‌ه وه‌ربگرن ك ‌ه‬ ‫كه‌ره‌سته‌یه‌ك ك ‌ه حه‌زتان لێیه‌تی‪ ،‬هه‌تانه‌‪ :‬جه‌خت له‌خاڵ ‌ه به‌نرخه‌كانی‬ ‫بك���ڕن‌و ژووره‌كه‌تان���ی پێ جوان ژووره‌كه‌تان بكه‌نه‌وه‌و كاری له‌سه‌ر‬ ‫بكه‌ن‪ .‬ئه‌گه‌ر بن میچه‌كه‌ی به‌رز‌ه‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫‪ .2‬جله‌كانتان بكه‌ن ‌ه س���ه‌رچاوه‌‪ :‬پ���ه‌رده‌ی به‌رز هه‌ڵواس���ن‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌گه‌ر كراس یان بلوزێكتان هه‌ی ‌ه ك ‌ه ژووره‌كه‌ت���ان بچ���وك‌و تاریك��� ‌ه‬ ‫حه‌زتان له‌ڕه‌نگه‌كه‌یه‌تی‪ ،‬نیشانی ده‌س���كاری زۆری مه‌ك���ه‌ن‌و ته‌نیا‬ ‫وه‌س���تای ره‌نگه‌كه‌ی بده‌ن‌و داوای به‌ڕه‌نگك���ردن به‌ڕه‌نگێكی س���پی‌و‬ ‫لێبه‌ك���ه‌ن تا ره‌نگ���ی ژووره‌كه‌تان رۆش���ن‪ ،‬ژووره‌كه‌ت���ان گه‌وره‌ت���ر‬ ‫نیش���ان بده‌ن‪ .‬ئه‌و ش���تانه‌ی ك ‌ه‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌ ده‌ربهێنێت‪.‬‬

‫هه‌تان��� ‌ه به‌كاربهێنن تاهه‌میش��� ‌ه ‪ .7‬مه‌دخه‌لی ماڵه‌ك ‌ه به‌جدی بگرن‪ .9 :‬مه‌ترسی!‪ :‬كه‌ل‌وپه‌لی سه‌رمێز‪،‬‬ ‫له‌جوانتری���ن حاڵه‌تدا بێت‌و چێژی مه‌دخه‌لی ماڵه‌كه‌تان بیر نه‌چێته‌و‌ه كه‌ل‌وپه‌ل���ی زی���اد‌ه له‌مه‌دخه‌لدا‪،‬‬ ‫ك��� ‌ه وه‌ك زه‌اڵت ‌ه بۆ خواردن وایه‌‪ .‬پێ�ڵ�اوه‌كان‪ ،‬جانتای مندااڵن‌و هه‌ر‬ ‫لێوه‌ربگرن‪.‬‬ ‫‪ .5‬تیش���كه‌كان‪ :‬النیك���ه‌م س���ێ پێویس���ت ‌ه دیكۆراس���یۆنی هه‌موو كه‌ره‌س���ته‌یه‌ك ك ‌ه نمایشكردنیان‬ ‫سه‌رچاوه‌ی تیش���كتان له‌ژوورێكدا ماڵه‌كه‌ت���ان له‌مه‌دخه‌لی ماڵه‌كه‌دا ج���وان نیی���ه‌‪ ،‬پێویس���ت ‌ه له‌ناو‬ ‫هه‌بێ���ت‪ ،‬ئه‌وش به‌چه‌ن���د گڵۆپی ره‌نگ بدات���ه‌وه‌‪ ،‬به‌واتایه‌كی دیك ‌ه كه‌وانت ‌هر‌و چه‌كمه‌جدا دابنرێت‪.‬‬ ‫دیوار‌هی‌و بنمیچ‌و سه‌رمێز جێبه‌جێ پێویس���ت ‌ه مه‌دخه‌ل كورتكراوه‌ی ‪ .10‬ئه‌وب���ه‌ری كاغ���ه‌زی دیواری‪:‬‬ ‫دیزاین���ی ناوماڵه‌كه‌ت���ان بێت‪ .‬بۆ گۆڕانی قوماش���ی رووی قه‌نه‌فه‌‌و‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫‪ .6‬زۆرت���ر له‌كه‌ل‌وپه‌لی ناس���ك‌و ئه‌وه‌ی له‌میوانه‌كاندا حه‌زی بینینی كاغه‌زی دیواری یه‌كێك له‌باشترین‬ ‫رێگه‌كان��� ‌ه ب���ۆ گۆڕینی گش���تی‬ ‫جوان‌و عه‌نتیك ‌ه س���وودوه‌ربگرن‪ :‬ناو ماڵه‌ك ‌ه درووستبكات‪.‬‬ ‫ل���ه‌ژووری میوان یان ه���ۆڵ زیاتر ‪ .8‬زیات���ر كۆبكه‌نه‌وه‌‪ :‬گرنگ نیی ‌ه دیكۆراسیۆنی ناوما ‌ڵ ك ‌ه تێچووه‌كان‬ ‫س���وود له‌كه‌ل‌وپه‌ل���ی ناس���ك‌و ش���ته‌ك ‌ه چیی���ه‌‪ ،‬گرن���گ ئه‌وه‌ی ‌ه تاڕاده‌یه‌كی زۆر كه‌مده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌نتیكه‌‌و سه‌یر‌و سه‌مه‌ر‌ه وه‌ربگرن‪ .‬حه‌زتان لێی بێت‌و خۆشتان بویت‪،‬‬ ‫ئه‌وكار‌ه بۆ دیكۆراسیۆنی مه‌دخه‌لی ئه‌وكات پێویست ‌ه تا ئه‌و جێگه‌یه‌ی‬ ‫كه‌ ده‌توان له‌و شته‌ كۆبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ماڵه‌كه‌ش زۆر باش ده‌بێت‪.‬‬

‫ی خاڵ به‌میكیاژ ئاوی سارد له‌سه‌ر سفره‌ دامه‌نێن‬ ‫داپۆشین ‌‬ ‫ به‌هار دارا‬ ‫لێكۆڵین���ه‌وه‌كان ئه‌و‌ه نیش���ان‬ ‫ده‌ده‌ن خواردنه‌وه‌ی ئاوی س���ارد‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ چێش���تدا ده‌بێت ‌ه هۆی‬ ‫نه‌خۆشی دڵ‌و روودانی نه‌خۆشی‬ ‫له‌كۆئه‌ندامی هه‌رسدا‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی راپۆرت���ی س���ایتی‬ ‫ئینته‌رنێت���ی ئاژانس���ی هه‌واڵی‬ ‫ش���ینخوا‪ ،‬لێكۆڵه‌ر‌ه چینییه‌كان‬ ‫رایانگه‌یاندوو‌ه خورادنه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫خوادنه‌وان���ه‌ی ك ‌ه س���ارد نه‌بن‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ چێش���تخواردن زۆر بێ‬ ‫زه‌ره‌رتره‌‪.‬‬ ‫خواردنه‌وه‌ی ئاوی س���ارد له‌گه‌ڵ‬ ‫چێش���ت ده‌توانێ���ت ببێت ‌ه هۆی‬ ‫ئه‌وی چه‌ورییه‌كان له‌ناو گه‌ده‌دا‬ ‫بیبه‌س���تێت‌و هه‌زمكردنه‌ك���ه‌ی‬

‫ ژیكاڵ سامی‌‬ ‫پرسیاره‌ی س���ه‌ره‌كی ئه‌م بابه‌ت ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ :‬له‌سه‌ر ده‌م‌و چاوو گۆنام‬ ‫چه‌ندین خاڵی ره‌ش هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫چیبكه‌م؟ ته‌نانه‌ت یه‌كێك له‌خاڵ ‌ه‬ ‫ره‌شه‌كانی س���ه‌ر ده‌م‌و چاوم زۆر‬ ‫به‌رچ���اوو دیاره‌‪ ،‬چ���ۆن ده‌توانم‬ ‫دایان پۆشم؟‬ ‫واڵمه‌كه‌ی زۆر س���اده‌یه‌‪ ،‬سه‌ره‌تا‬ ‫ده‌بێ���ت یه‌كێ���ك له‌كاره‌كانی ك ‌ه‬ ‫ڕۆژان ‌ه له‌سه‌ر ده‌م‌وچاوتان ئه‌نجامی‬ ‫ده‌ده‌ن به‌كارهێنانی كرێمی دژه‌خۆر‬

‫بێت‪ ،‬هیچكات بۆ رێگرتن له‌تیشك ‌ه‬ ‫خراپه‌كانی خۆر دره‌نگ نییه‌‪.‬‬ ‫بۆ ش���اردنه‌وه‌ی ئه‌و خاڵ ‌ه ره‌شان ‌ه‬ ‫ك ‌ه ناره‌حه‌تان ده‌كات ئه‌ساس���ێك‬ ‫به‌كاربهێن���ن ك��� ‌ه ی���ه‌ك ده‌ره‌ج ‌ه‬ ‫له‌پێس���تی خۆت���ان روونتر بێت‪.‬‬ ‫دوای ئه‌و كار‌ه كرێمی ده‌م‌و چاوی‬ ‫خۆتان ك ‌ه هه‌میش ‌ه به‌كارده‌هێنن‪،‬‬ ‫لێب���ده‌ن‌و ئه‌گ���ه‌ر دووب���ار‌ه‬ ‫به‌پێویستان زانی دووبار‌ه ده‌توانن‬ ‫ئه‌ساس‌و ئه‌ساسی چه‌وری زیاتری‬ ‫لێبده‌ن تا خاڵه‌كه‌تان به‌ته‌واوه‌تی‬ ‫ده‌شاردرێته‌وه‌‪.‬‬

‫خواردنه‌ك��� ‌ه ك ‌ه به‌هۆی خواردنی‬ ‫ئاوی س���ارده‌و‌ه به‌س���تویه‌تی‪،‬‬ ‫به‌ڕیخۆڵ���ه‌و‌ه ده‌نوس���ێت‌و رێگر‬ ‫ده‌بێت له‌په‌یوه‌ندی راس���ته‌خۆی‬ ‫دی���واره‌ی ریخۆڵ��� ‌ه له‌گ���ه‌ڵ‬ ‫به‌مش���ێوه‌ی ‌ه‬ ‫خواردن���ه‌كان‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌خواردنه‌ك ‌ه له‌ڕیخۆڵه‌دا‬ ‫ده‌مێنێت���ه‌و‌ه ك ‌ه ه���ه‌ر ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌بێت ‌ه هۆی گیرانی ده‌ماره‌كان‌و‬ ‫ته‌نان���ه‌ت له‌هه‌ندێ���ك حاڵه‌ت���دا‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی شێرپه‌نجه‌‪.‬‬ ‫ش���اره‌زایان ده‌ڵێن باش���تروای ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ چێش���ت ئاوی گه‌رم وه‌ك‬ ‫سوپ یان خواردنه‌وه‌یه‌ك ك ‌ه زۆر‬ ‫ب���ۆ كۆئه‌ندامی هه‌رس س���ه‌خت سارد نه‌بێت بخۆنه‌وه‌‪ .‬له‌ئێستادا‬ ‫ده‌كات‌و خێرایی پرۆسه‌ی هه‌رس خه‌ڵكی هه‌ندێك ناوچه‌ی جیهان‬ ‫وه‌ك واڵتانی ئاسیای خۆرهه‌اڵت‬ ‫كه‌مده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك���ی دیكه‌و‌ه چ���ه‌وری ناو ئه‌و كاره‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫ی گونجاوی‌ وه‌زی‌ پاییز‬ ‫میكیاج ‌‬ ‫ شێنێ عوسمان‬ ‫ی‬ ‫ی ك��� ‌ه زۆر گرنگ ‌ه له‌كات ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫س���ه‌رمادا ب���ۆ مكیاجك���ردن‪،‬‬ ‫ی ئ���ه‌و ئه‌ساس��� ‌ه‬ ‫به‌كارهێنان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫یاخود ئه‌و كرێمه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌وه‌رز ‌‬ ‫سه‌رمادا پێست زیاتر حه‌ساس‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێ���ت‌و زیاتر به‌ره‌و وش���ك ‌‬ ‫ده‌ڕوات‪ ،‬باش���تروای ‌ه له‌م وه‌رزدا‬ ‫كرێمی���ك یاخ���ۆد ئه‌ساس���ێك‬ ‫ێ‬ ‫ی ش��� ‌‬ ‫به‌كاربێنی���ت ك ‌ه رێژ‌ه ‌‬ ‫له‌ناویدا ب���ه‌رز بێت‌و تاڕاده‌یه‌ك‬

‫ی‬ ‫ی بكات له‌ش���ێ ‌‬ ‫پارێ���زگار ‌‬ ‫ی ده‌م‌و‬ ‫س���ه‌ر پێس���ت ‌‬ ‫چاوی‌‪.‬‬ ‫ی س���ه‌رمادا‬ ‫ل���ه‌وه‌رز ‌‬ ‫جوانتری���ن ره‌ن���گ‬ ‫ی‬ ‫ك��� ‌ه بیت��� ‌ه ه���ۆ ‌‬ ‫سه‌رنجڕاكیشان‌و زیاتر‬ ‫ی جوان���ی‌‪،‬‬ ‫ده‌ركه‌وتن��� ‌‬ ‫ی تۆخه‌‪ ،‬وات ‌ه سوراوو‬ ‫ره‌نگ ‌‬ ‫ی بۆپش���ته‌چاو‬ ‫ئه‌و ره‌نگان ‌ه ‌‬ ‫به‌كاریدێن���ن‪ ،‬باش���تروای ‌ه تۆخ‬ ‫بێت‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫براوه‌ی‌ خه‌اڵت ‌ی باشترین كچه‌ ئه‌كته‌ر ‌ی فیستیڤاڵی‌ كورت ‌ه فیلمی‌ ئه‌مساڵ‪:‬‬

‫هێشتا شۆک به‌ری نه‌داوم‬

‫له‌و ڕۆژه‌وه‌ی خه‌اڵته‌كه‌ی‬ ‫وه‌رگرتووه‌ تائێستا حه‌په‌ساوه‌‌و‬ ‫شۆكی‌ ئه‌و ساتانه‌ به‌ری‌ نه‌داوه‌‬ ‫كه‌ وه‌ك باشترین كچه‌ ئه‌كته‌ر‬ ‫له‌فیستیڤاڵی‌ كورته‌ فیلمی‌‬ ‫ئه‌مساڵدا ناوی‌ خوێنرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫هێرۆ عه‌زیز له‌كورته‌ فیلمی‬ ‫سی‪ ،‬ڕۆڵی سه‌ره‌كی گێڕاو‬ ‫خه‌اڵتی ئاسكی ئاڵتونی‬ ‫وه‌رگرت‌و له‌سه‌روبه‌ندی‌‬ ‫ئاشكرابوونی‌ خه‌اڵته‌كانیشدا‪،‬‬ ‫په‌یتا په‌یتا هاوڕێكانی‬ ‫ده‌هاتنه‌ الی‌و پیرۆزباییان‬ ‫لێده‌كرد‌و به‌وپه‌ڕی‌ شادییه‌وه‌‬ ‫لێیان ده‌ڕوانی‌‌و پێیان ده‌وت‪:‬‬ ‫ئاسكه‌كه‌ ببه‌سه‌ره‌وه‌‪ ،‬با‬ ‫ڕانه‌كات له‌ده‌ستت!!‬

‫ی‬ ‫مۆبایله‌كه‌ی هێرۆ‌و نهێن ‌‬ ‫خۆشه‌ویسته‌كه‌ی‬ ‫ئه‌و فیلمه‌ی هێرۆ عه‌زیز ڕۆڵی تیابینی‪،‬‬ ‫چیرۆكی كچێك ‌ه ك ‌ه وێنه‌كانی له‌ڕێی‬ ‫مۆبایله‌و‌ه باڵوده‌كرێنه‌وه‌و ده‌زانێت‬ ‫ك��� ‌ه ده‌كوژرێت‪ ،‬هێرۆ خۆی ده‌خات ‌ه‬ ‫جێی ئه‌وو ده‌ڵێت‪« :‬من‌و مێرده‌كه‌م‬ ‫پێنج س���اڵ په‌یوه‌ندیم���ان هه‌بوو‪،‬‬ ‫مۆبایل ئه‌وه‌ند‌ه پێشكه‌وتوو نه‌بوو‪،‬‬ ‫مۆبایله‌ك���ه‌ی ئێم��� ‌ه نۆكیای ‪3310‬‬ ‫ب���وو‪ ،‬بۆی ‌ه هیچمان نه‌ده‌ترس���این‪،‬‬ ‫نه‌من‌و نه‌مێرده‌كه‌م‪ ،‬چونك ‌ه میمۆری‬ ‫نه‌ب���وو‪ ،‬دڵنیابووین ل���ه‌وه‌ی كه‌س‬ ‫پێمان نازانێت»‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه هێرۆ داوا‬ ‫له‌كچان‌و ژن���ان ده‌كات په‌نا نه‌به‌ن ‌ه‬ ‫به‌ر خۆكوش���تن‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و قه‌ت‬ ‫ی بكوژێت‪،‬‬ ‫ناگات ‌ه ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی خۆ ‌‬ ‫«خۆكوشتن ئه‌وپه‌ڕی فاشلییه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫كه‌سیك خۆی بكوژێت‪ ،‬من پێیده‌ڵێم‬ ‫له‌سه‌ددا سه‌د فاش���ل بوو‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫مرۆڤ ئ���ه‌وه‌ی ده‌یه‌وێت ده‌توانێت‬ ‫به‌ده‌ستی به‌ێنێت»‪.‬‬ ‫ی ناردی‌‬ ‫ی بورجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و بۆن ‌ه ‌‬ ‫هێرۆ عه‌زیز باس ل���ه‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه‬ ‫ی كه‌وان���ه‌و زۆرجاریش‬ ‫بورجه‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫به‌دیار ته‌له‌ڤزیۆنه‌و‌ه داده‌نیشێت تا‬ ‫ی بزانێت‪،‬‬ ‫پێشبینییه‌كانی بورجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫«ڕۆژێ���ك بورجه‌كه‌م نوس���یبووی‬ ‫موفاجه‌ئه‌یه‌كت بۆ دێت‪ ،‬یه‌كس���ه‌ر‬ ‫له‌و كاته‌دا عه‌ترێكم بۆ هات»‪.‬‬

‫فیلمی هه‌فته‌‬ ‫‪Michael Clayton‬‬

‫مایكڵ كالیتۆن‬

‫بێساران فه‌یروز حه‌سه‌ن‬

‫به‌رزان عه‌لی حه‌مه‌‬ ‫هێرۆ عه‌زیز كێی خۆشحاڵ كرد؟‬ ‫ی‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫له‌ساڵی‪ 1983‬له‌ش���ار ‌‬ ‫هاتوه‌ت ‌ه دنیا‌و تا قۆناغی س���ییه‌می‬ ‫ناوه‌ن���دی خوێندووه‌و له‌ئێس���تادا‬ ‫ئه‌ندام���ی تیپی هون���ه‌ری میللییه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی كورت��� ‌ه فیلم��� ‌‬ ‫له‌فیس���تیڤاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رۆڵبینین ‌‬ ‫ئه‌مساڵدا‌و له‌چوارچێو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خه‌اڵت ‌‬ ‫ی سی‪ ،‬توان ‌‬ ‫له‌كورت ‌ه فیلم ‌‬ ‫ی ئ���ه‌و‬ ‫باش���ترین كچ��� ‌ه ئه‌كت���ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وته‌ن ‌‬ ‫فیس���تیڤاڵ ‌ه بباته‌وه‌و خۆ ‌‬ ‫له‌و كاته‌وه‌ی خه‌اڵته‌كه‌ی وه‌رگرتوو‌ه‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه به‌ڕسته‌یه‌كیش گوزارشت‬ ‫له‌خۆش���حاڵییه‌كه‌ی بكات‪« ،‬هێشتا‬ ‫ی ن���ه‌داوم‪ ،‬نازانم چی‬ ‫ش���ۆك به‌ر ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م‬ ‫بڵێم؟»‪ ،‬به‌اڵم هاوسه‌ره‌ك ‌ه ‌‬ ‫كه‌س���یك ب���وو ك��� ‌ه به‌خه‌اڵته‌كه‌ی‬ ‫خۆش���حاڵ بوو‪« ،‬یه‌كسه‌ر باوه‌شی‬ ‫پیاك���ردم‌و ماچیك���ردم‪ ،‬دوای ئه‌و‌ه‬ ‫هه‌ردی ده‌رهێنه‌ر»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی خۆش���حاڵ ‌‬ ‫ئه‌و خاتون ‌ه له‌ترۆپك ‌‬ ‫ی به‌دیك���ردوو‌ه ك ‌ه‬ ‫خۆیدا ئه‌وه‌ش��� ‌‬ ‫هه‌ندێك كه‌س به‌س���ه‌ركه‌وتنه‌كه‌ی‬ ‫خۆش���حاڵ نه‌بووه‌‪« ،‬ی���ه‌ك كه‌س‬ ‫پێیناخ���ۆش بوو‪ ،‬به‌ده‌م‌و چاوییه‌و‌ه‬ ‫دیارب���وو‪ ،‬یه‌كس���ه‌ر ده‌م‌و چاوی���م‬ ‫خوێن���ده‌وه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه ماچیكردم‪،‬‬ ‫به‌اڵم پێیوتم‪ :‬من دووس���اڵ ‌ه خه‌اڵت‬ ‫ده‌به‌م‪ ،‬تۆش پیرۆزت بێت»‪.‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫ی گیلرۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌رهێنه‌رو سیناریست‪ :‬تۆن ‌‬ ‫ئه‌كته‌ره‌كان‪ :‬جۆرج كلونی‌‪ ،‬تۆم ویلكینس���ۆن‪ ،‬تیلدا‬ ‫ی پۆاڵك‌و‪...‬‬ ‫سوینتون‪ ،‬سیدن ‌‬ ‫ی ئه‌مریكا ‪2007‬‬ ‫به‌رهه‌م ‌‬

‫هێرۆ عه‌زیز براه‌وی خه‌اڵتی ئاسكی‬ ‫ی‬ ‫ی هاوس���ه‌ر ‌‬ ‫هێ���رۆ له‌گه‌ڵ ب���وار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆشه‌ویست ‌‬ ‫ی به‌تین ‌‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك ‌‬ ‫هه‌یه‌و به‌«خۆشم ده‌وێیت به‌ساقه‌ت‬ ‫بم»‪ ،‬یه‌كتر ده‌الوێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫برنجه‌ك ‌هی‌ بڵ‌و بێ خوێیه‌‬ ‫هێ���رۆ عه‌زی���ز ب���ه‌ده‌ر ل���ه‌كار‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی له‌كۆمپانیایه‌ك��� ‌‬ ‫هونه‌رییه‌كان��� ‌‬ ‫تایبه‌ت به‌ریكالم‌و دیزاین كارده‌كات‌و‬ ‫ی ماڵ‬ ‫ی له‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی كاته‌كان��� ‌‬ ‫زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌سه‌رده‌بات‪ .‬به‌پێی دانپیانانه‌كان ‌‬ ‫ی دروس���تیان‬ ‫خۆی‌‪ ،‬ئه‌و خواردنان ‌ه ‌‬ ‫ده‌كات خ���ۆش نیین‌و له‌ئێستاش���دا‬ ‫ی بیرچوه‌ته‌وه‌‪« ،‬بههۆی‬ ‫چێشت لێنان ‌‬ ‫ئیش���ه‌كه‌مه‌و‌ه ك ‌ه زۆر له‌ده‌ره‌وه‌م‪،‬‬ ‫كاتێك چێشت لێده‌ن��م هه‌ستده‌كه‌م‬ ‫برنجه‌كه‌م بڵه‌و بێ خوێیه‌‌و كێشه‌ی‬ ‫هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫شه‌رم ناكات‌و ماچیش ده‌كات‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی دانپێدانانه‌كان ‌‬ ‫هه‌ر له‌درێ���ژ‌ه ‌‬ ‫ن���م نم‪ ،‬هێرۆ عه‌زیز ش���ه‌رم ناكات‪،‬‬ ‫ه���اوكات له‌فیلمی س���ی ك��� ‌ه ڕۆڵی‬ ‫تیابینیو‌ه باوه‌ش به‌كوڕێكدا ده‌كات‬ ‫ك ‌ه هاوسه‌ری خۆیه‌تی‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫ی نه‌بووای ‌ه هه‌ر‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌ی خۆیش ‌‬ ‫ی پیاده‌كرد‪« ،‬موش���كیله‌م‬ ‫باوه‌ش��� ‌‬ ‫نیی���ه‌‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر كوڕێكی ت���ر بێت‌و‬ ‫كه‌س���یكی تری���ش بێت باوه‌ش���ی‬ ‫پیابكه‌م‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر له‌فیلمێكدا بڵێن‬ ‫هێ���رۆ ت���ۆ ده‌بێت ب���اوه‌ش بكه‌یت‬ ‫به‌كوڕێكدا باوه‌شی پیاده‌كه‌م»‪.‬‬ ‫هێ���رۆ عه‌زیز ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه‬ ‫له‌فیلمێكدا كچێ���ك ماچی ناوده‌می‬ ‫شوان عه‌توف ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ی ك ‌ه هاتوونه‌ته‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫ته‌نیا باس���ی ماچه‌كه‌ی���ان كردووه‌‪،‬‬

‫ئاڵتونی‬ ‫كه‌س نه‌یده‌وت فیلمه‌ك ‌ه جوان ‌ه یان‬ ‫فیلمه‌ك ‌ه باشه‌‪ ،‬ته‌نیا ده‌یانوت شوان‬ ‫عه‌توف ماچی كچێكی كردووه‌‪« ،‬من‬ ‫ده‌ستخۆشی له‌شوان‌و عه‌توف‌و له‌و‬ ‫كچ���ه‌ش ده‌ك���ه‌م ك ‌ه ئ���ه‌و ڕۆڵه‌ی‬ ‫گێڕاوه‌»‪.‬‬ ‫هێ���رۆ‪ ،‬جه‌خت له‌س���ه‌ر ش���ه‌رمن‬ ‫ی ده‌كات���ه‌و‌ه باس‬ ‫ی خ���ۆ ‌‬ ‫نه‌بوون��� ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك��� ‌ه ئه‌گه‌ر له‌بر ‌‬ ‫ی شوان عه‌توف ماچیكردووه‌‪،‬‬ ‫كچ ‌ه ‌‬ ‫ی بڵێت‪،‬‬ ‫ی چ‌‬ ‫ئه‌و بوای��� ‌ه نه‌یده‌زان��� ‌‬ ‫چونك��� ‌ه ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕۆڵه‌ی ش���وان‬ ‫عه‌ت���وف‌و ئ���ه‌و كچ ‌ه بدرێ���ت به‌و‪،‬‬ ‫«ئه‌و‌ه بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی ئێم ‌ه قورسه‌‪،‬‬ ‫نازانم ئه‌وكات��� ‌ه چ قه‌رارێك ئه‌ده‌م‪،‬‬ ‫ڕه‌نگ ‌ه له‌و كاته‌دا بواری هاوس���ه‌رم‬ ‫بێن���م‪ ،‬چونك ‌ه به‌داخه‌و‌ه تائێس���تا‬ ‫كۆمه‌ڵگ���ه‌ی ئێم ‌ه نه‌گه‌ش���تووه‌ت ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ی ئه‌و ش���ته‌ی به‌الو‌ه سه‌دم ‌ه‬ ‫نه‌بێت‌و نه‌حه‌په‌سیت»‪.‬‬ ‫ی هێرۆ‪ ،‬له‌و فیلمه‌ش���دا ك ‌ه‬ ‫به‌وت��� ‌ه ‌‬ ‫ش���وان عه‌توف ماچی ناوده‌می ئه‌و‬ ‫كچ ‌ه ده‌كات‪ ،‬زۆرینه‌ی خه‌ڵك تانه‌یان‬ ‫لێداوه‌و وتویان ‌ه ئه‌و جۆر‌ه ره‌فتاران ‌ه‬ ‫دوور‌ه له‌كولت���وری كوردیی���ه‌وه‌‌و‬ ‫خه‌ڵك نایه‌وێت‪.‬‬ ‫نایه‌وێت خۆی له‌كۆمه‌ڵگا‬ ‫بشارێته‌وه‌‬ ‫هێ���رۆ عه‌زیزی‌ ب���راوه‌ی‌ باش���ترین‬ ‫خه‌اڵتی‌ كچ���ه‌ ئه‌كته‌ری‌ ئه‌مس���اڵی‌‬ ‫فیس���تیڤاڵی‌ كورت���ه‌ فیلمی‌ كوردی‌‪،‬‬ ‫دڵنیای���ه‌ ل���ه‌وه‌ی كه‌س���وكاره‌كه‌ی‬ ‫به‌گشتی‌و هاوس���ه‌ره‌كه‌ی به‌تایبه‌تی‌‪،‬‬ ‫هی���چ ڕێگرییه‌ك���ی‌ ناكه‌ن ل���ه‌وه‌ی‌‬ ‫ه���ه‌ر ڕۆڵێك بگێڕێت‪ ،‬به‌اڵم به‌س���ه‌ر‬ ‫سوڕمانه‌وه‌ ده‌یپرسی‌‪ :‬ئایا كۆمه‌ڵگه‌‬

‫ئاماده‌م له‌فیلمدا‬ ‫باوه‌ش به‌ کوردا‬ ‫بکه‌م‪ ،‬به‌اڵم بۆ‬ ‫ماچی ناوده‌م‬ ‫نازانم‬ ‫هه‌م���وو ڕۆڵێكی ده‌وێ���ت؟ «ئه‌گه‌ر‬ ‫ڕۆڵیكی نامۆ ببینیت ئه‌وكاته‌ ده‌بێت‬ ‫خۆت له‌كۆمه‌ڵگا بش���اریته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫من ئیش���ێكی وابكه‌م نامه‌وێت خۆم‬ ‫له‌كۆمه‌ڵ���گا بش���ارمه‌وه‌«‪ ،‬هاوكات‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش ناش���ارێته‌وه‌ ك���ه‌ حه‌زی‬ ‫له‌جلی ك���ورت‌و خ���ۆ رووتكردنه‌وه‌‬ ‫نیی���ه‌‪ ،‬چونكه‌ «جوانی كچ‌و باش���ی‬ ‫كچ به‌وه‌ ده‌رناكه‌وێت كه‌ خۆی رووت‬ ‫بكاته‌وه‌»‪.‬‬ ‫دووه‌‌می���ن فێس���تیڤاڵی س���لێمانی‬ ‫بۆفیلمی كوردی به‌‌به‌‌شداری به‌‌رهه‌‌می‬ ‫س���ینه‌‌ماكارانی ك���ورد له‌‌واڵتان���ی‬ ‫ئێ���ران‪ ،‬عێراق‪ ،‬توركی���ا‪ ،‬به‌‌ریتانیاو‬ ‫هه‌‌رێمی كوردس���تان‌و به‌نمایشكردنی‬ ‫چوار فیلمی بڵندی س���ینه‌‌مایی‌و ‪28‬‬ ‫كورته‌ فیلم له‌دوو به‌‌شی پێشبركێی‌و‬ ‫ده‌‌ره‌‌وه‌‌ی پێش���بركێی له‌رۆژان���ی ‪20‬‬ ‫ت���ا ‪28‬ی كانونی‌ یه‌كه‌می‌ ئه‌مس���اڵ‬ ‫له‌هۆڵی رۆش���نبیری شاری سلێمانی‬ ‫به‌‌رێوه‌‌چوو‪.‬‬

‫ناوه‌ڕۆك ‌ی فیلمه‌كه‌‪:‬‬ ‫ی سیناریس���ت ده‌رهێن���ه‌ر له‌دای���ك‬ ‫ی گیل���رۆ ‌‬ ‫تۆن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فران���ك دی‌‪ .‬گیلرۆ ‌‬ ‫ی نیۆیۆركه‌‪ ،‬باوكیش��� ‌‬ ‫ب���وو ‌‬ ‫ی‬ ‫شانۆنامه‌نووس‌و فیلمنامه‌نووس‌و ده‌رهێنه‌ره‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نووس���ین ‌‬ ‫ی به‌هۆ ‌‬ ‫ی گیلرۆ ‌‬ ‫ی پۆڵیتزه‌ره‌‪ .‬تۆن ‌‬ ‫خه‌اڵت ‌‬ ‫ی وه‌ك‪The Devil‌s Advocate :‬‬ ‫فیلمنامه‌گه‌لێك ‌‬ ‫ی‬ ‫و ‪Cutting Edge‬و ‪Ultimatum Burn‬و ناوێك ‌‬ ‫ی سینه‌ماكاران‌و سینه‌مادۆستان‪.‬‬ ‫ئاشنای ‌ه له‌ال ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تۆن ‌‬ ‫ی مای���كڵ كالیتۆن‪ ،‬یه‌كه‌می���ن ئه‌زموون ‌‬ ‫فیلم ‌‬ ‫ی ئاماده‌كردووه‌‪.‬‬ ‫ی فیلمنامه‌كه‌ ‌‬ ‫گیلرۆیی ‌ه ك ‌ه خۆیش��� ‌‬ ‫ی به‌ركه‌وتنماندا سه‌رنجمان‬ ‫ی ك ‌ه له‌یه‌كه‌مین سات ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ناوبانگ ‌‬ ‫ێ كه‌س���ایه‌ت ‌‬ ‫ی س��� ‌‬ ‫ڕاده‌كێش���ێت‪ ،‬بوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كامێرا ـ‪ :‬س���یدن ‌‬ ‫س���ینه‌مایه‌ ـ له‌به‌رده‌م‌و پش���ت ‌‬ ‫پ���ۆاڵك‌و جۆرج كڵونی‌‌و س���ودێربێرگ‪ .‬ئ���ه‌م فیلم ‌ه‬ ‫ی ته‌نها ده‌گێڕێته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ی پیاوێك ‌‬ ‫به‌سه‌رهات‌و چیرۆك ‌‬ ‫ی ئاڵۆزو‬ ‫چ���ۆن له‌رووبه‌ڕووبون���ه‌وه‌ی به‌هه‌لومه‌رجێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی ڕاس���ته‌قینه‌ ‌‬ ‫دژوار دواج���ار ده‌توانێت خود ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫بدۆزێته‌وه‌‪ ،‬فیلمه‌ك ‌ه گۆڕانكاریی ‌ه ده‌روونییه‌كان ‌‬ ‫ی ده‌كات‪.‬‬ ‫كه‌سایه‌تیی ‌ه توێكار ‌‬ ‫ی ‪25‬ملی���ۆن دۆالرییه‌‌و‬ ‫مای���كڵ كالیت���ۆن‪ ،‬فیلمێك��� ‌‬ ‫ی زۆرێك له‌ڕه‌خنه‌گران‌و بینه‌ران‬ ‫ی س���ه‌رنج ‌‬ ‫توانیویه‌ت ‌‬ ‫ی ڕاكێشێت‪.‬‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫بۆال ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئابڕوومه‌ند بۆ بینه‌ر ‌‬ ‫ئه‌م فیلم ‌ه وه‌ك به‌رهه‌مێك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ویژدان‌و ڕه‌وشت به‌رز ‌‬ ‫ی ستایش��� ‌‬ ‫ی هه‌وڵ ‌‬ ‫ئه‌مریك ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی تێ���دا ده‌درێ���ت‪ ،‬گه‌رچ ‌‬ ‫تاكه‌ك���ه‌س‌و كۆمه‌ڵ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رووداوێك ‌‬ ‫ی ئه‌م فیلم ‌ه سوود له‌بیرۆكه‌ ‌‬ ‫دروستكردن ‌‬ ‫ی حه‌فتاكان ـ شكات له‌دژی‌ جێنێڕاڵ مۆتۆرز ـ ‬ ‫سااڵن ‌‬ ‫و فیلم ‌‬ ‫ی ‪ All the President>s Men‬وه‌رگیراوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی پاش جه‌نگ ‌‬ ‫ی سیاس���ی ‌‬ ‫به‌اڵم ده‌كرێت به‌تره‌یله‌رێك ‌‬ ‫ی به‌رامبه‌ر‬ ‫ی توند ‌‬ ‫ی دابنێین ك ‌ه هه‌ڵوێس���تێك ‌‬ ‫عێراق��� ‌‬ ‫ی وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫ی سه‌رمایه‌دار ‌‬ ‫به‌سیستم ‌‬ ‫جۆرج كڵون���ی‌‪ ،‬له‌م فیلم���ه‌دا ڕۆڵی‌ تاكه‌كه‌س���ێك‬ ‫ی گه‌نده‌ڵ‬ ‫ی له‌گه‌ڵ سیس���تمێك ‌‬ ‫ده‌بینێت ك ‌ه به‌ته‌نهای ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی تر توانست ‌‬ ‫دا ده‌س���ته‌ویه‌خ ‌ه ده‌بێت‌و جارێك ‌‬ ‫ی ڕۆڵ ‌ه ئاڵۆزه‌كاندا ده‌سه‌لمێنێت‪.‬‬ ‫له‌نواندن ‌‬ ‫ئه‌م فیلمه‌ خاوه‌ن ‌ی سیانزه‌ خه‌اڵته‌‪ ،‬له‌وانه‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئۆس���كار بۆ باش���ترین ژن��� ‌ه ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫‪ .1‬خه‌اڵت��� ‌‬ ‫یاریده‌ده‌ر ‪.2008‬‬ ‫‪ .2‬خه‌اڵت ‌‬ ‫ی ‪ DFWFCA‬و ‪ BAFTA‬بۆ باش���ترین‬ ‫ی یاریده‌ده‌ر ‪.2008‬‬ ‫ژن ‌ه ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫ی جواڵو‬ ‫ی ئێ���دگار بۆباش���ترین دیمه‌ن��� ‌‬ ‫‪ .3‬خه‌اڵت��� ‌‬ ‫ی ئێدگار ئاالن پۆ ‪.2008‬‬ ‫له‌مه‌راسیم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ KCFCC‬بۆ باش���ترین ژن ‌ه ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫‪ .4‬خه‌اڵت��� ‌‬ ‫ی ‪Kansas‬‬ ‫ی ڕه‌خنه‌گران ‌‬ ‫یاریده‌ده‌ر له‌الیه‌ن ده‌س���ته‌ ‌‬

‫‪.City Film‬‬ ‫ی ‪ALFS‬‬ ‫‪ .5‬خه‌اڵت ‌‬

‫ی‬ ‫ی ڕه‌خنه‌گران ‌‬ ‫له‌الیه‌ن ده‌س���ته‌ ‌‬

‫له‌نده‌ن ‪.2008‬‬ ‫ی له‌الیه‌ن ‬ ‫ی ‪ NBR‬ب���ۆ ج���ۆرج كڵون��� ‌‬ ‫‪ .6‬خه‌اڵت��� ‌‬ ‫‪.2007 National Board of Review, USA‬‬ ‫ی له‌الیه‌ن‬ ‫ی ‪ SFFCC‬بۆ ج���ۆرج كڵون ‌‬ ‫‪.7‬م خه‌اڵت��� ‌‬ ‫ی سه‌نفرانسیسكۆ‪2007‬و پاڵێوراو‬ ‫ی ڕه‌خنه‌گران ‌‬ ‫ده‌سته‌ ‌‬ ‫ی تر‪.‬‬ ‫بۆ ‪ 51‬خه‌اڵت ‌‬

‫‪13‬‬


‫‪12‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫سه‌ده‌یه‌ك‬ ‫له‌سینه‌ما‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫فێستیڤاڵی ئه‌مساڵیش له‌‌گله‌یی هونه‌رمه‌ندان بێبه‌ش نه‌بوو‬ ‫«له‌م فێستیڤاڵه‌دا هه‌ستم نه‌كرد ئه‌كته‌رێكی واهه‌بێت ده‌وره‌كه‌ی له‌یادماندا بمێنێته‌وه‌و بناسرێت»‬

‫‪4‬‬

‫ بیژه‌ن ئه‌شته‌ری‌‬ ‫ و‪ :‬شوان عه‌باس به‌دری‌‬

‫ شاخه‌وان مه‌حمود‬ ‫ی دووه‌‌می‌س���لێمانی‌بۆ‬ ‫فیس���تیڤاڵ ‌‬ ‫كورت ‌ه فیلمی ‌كوردی‪ ،‬ك ‌ه له‌رۆژانی‬ ‫‪ 20‬ـ ‪ 28‬ئ���ه‌م مانگ��� ‌ه له‌ش���اری‬ ‫س���لێمانی به‌ڕێوه‌چوو‪ .‬له‌دوا رۆژی‬ ‫فێس���تیڤاڵدا‌و له‌‌نێو چ���وار فیلمی‬ ‫درێ���ژو ‪ 28‬كورته‌‌فیلمدا‪ 10 ،‬خه‌اڵت‬ ‫ی باش���ترین‬ ‫به‌خش���رای ‌ه پاڵێوراوان ‌‬ ‫فیلمی هه‌ڵب���ژارده‌‪ ،‬فیلمی تایبه‌ت‬ ‫به‌من���دااڵن‪ ،‬ده‌رهێنه‌ر‪ ،‬س���یناریۆ‪،‬‬ ‫ده‌نگهه‌ڵگ���ر‪ ،‬دان���ه‌ری موزی���ك‪،‬‬ ‫ئه‌كت���ه‌ری ك���چ‪ ،‬ئه‌كت���ه‌ری كوڕ‪،‬‬ ‫مونتێر‪ ،‬وێنه‌گر‪.‬‬ ‫ئاستی فیلم‌و‬ ‫ره‌خنه‌ی هونه‌رمه‌ندان‬ ‫دڵش���اد مس���ته‌فا ده‌رهێن���ه‌ر‌و‬ ‫سیناریس���ت‪ ،‬ئاماژه‌ ب���ه‌وه‌ ده‌دات‬ ‫كه‌ له‌فیس���تیڤاڵه‌كه‌دا سیناریۆكان‬ ‫به‌ش���ێوه‌كی گش���تی بێهێز بوون‌و‬ ‫له‌ئاس���تی پێویس���تدا كاری���ان‬ ‫تیانه‌كراب���وو‪« ،‬ته‌نها له‌ یه‌ك دوو‬ ‫فلم���دا نه‌بێت»‪ ،‬ه���ۆكاری بێهێزی‬ ‫س���یناریۆكانیش ده‌گه‌ڕێت���ه‌وه‌‬ ‫بۆئ���ه‌وه‌ی كه‌ هونه‌رمه‌ن���دان ته‌نها‬ ‫كاری س���ینایۆ ناكه‌ن‌و ده‌یانه‌وێت‬ ‫له‌هه‌موو به‌شه‌كانی تری فیلمه‌كه‌دا‬ ‫كار بك���ه‌ن‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش تێكه‌ڵ���ی‌و‬ ‫سه‌رلێش���ێوان دروس���ت ده‌كات‪،‬‬ ‫«زۆرین���ه‌ی هونه‌رمه‌ن���دان ب���ۆ‬ ‫خۆده‌رخس���تن‪ ،‬خۆیان س���ینارێۆو‬ ‫ده‌رهێنان‌و مۆنتاژو چه‌ند ش���تێكی‬ ‫ت�����ری فیل���م ده‌ك���ه‌ن‌و ناتوان���ن‬ ‫له‌هه‌مووویان���دا س���ه‌ركه‌وتووبن»‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وان���ه‌وه‌ ئه‌گه‌ر هونه‌رمه‌ندان‬ ‫كاره‌ هونه‌ریه‌كانی���ان ته‌نها له‌یه‌ك‬ ‫ب���واری تایبه‌تدا بێ���ت‪« ،‬ده‌توانن‬ ‫كاری جوانترو ش���یاو ت���ر به‌رهه‌م‬ ‫بهێنن»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی‌ دیكه‌وه‌ جه‌لیل زه‌نگه‌نه‌ی‌‬ ‫ده‌رهێن���ه‌ری‌ درام���ای‌ گه‌رده‌لول‪،‬‬ ‫باس���ی‌ له‌وه‌ك���رد ك���ه‌ له‌فیلم���ه‌‬ ‫به‌ش���دابووه‌كاندا‪ ،‬هه‌وڵ���ی ب���اش‬ ‫درابوو‪ ،‬ب���ه‌اڵم ده‌رهێنانی هه‌ندێك‬ ‫له‌فیلمه‌كان كه‌م‌و كوڕی تیابوو‪« ،‬ئه‌و‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئاکام شێخ هادی‬

‫له‌ س���اڵی‌ ‪1904‬دا‪ ،‬ئه‌دۆلف زوكر‬ ‫كه‌ به‌یه‌كێك له‌ پێشه‌نگه‌كانی‌ ناو‬ ‫هونه‌ری‌ س���ینه‌ما ئه‌ژمار ده‌كرێت‪،‬‬ ‫هه‌ڵده‌س���تێت به‌دامه‌زراندن���ی‌‬ ‫كۆمپانیایه‌ك���ی‌ به‌رهه‌مهێنانی‌ فیلم‬ ‫به‌ناوی‌ ڤاریتێ‌ ئۆتۆماتیك‪.‬‬ ‫دیارترین فیلمه‌كانی‌ ساڵی‌ ‪:1904‬‬ ‫كریس���تۆفه‌ر كۆلۆمب���ۆس له‌الیه‌ن‬ ‫كۆمپانی���ای‌ فیلمس���ازی‌ پات���ه‌وه‌‬ ‫له‌فه‌ره‌نس���ا‪،‬‬ ‫به‌رهه‌مهێن���راوه‌‬ ‫س���ه‌فه‌رێكی‌ پڕ له‌كێش���ه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ج���ۆرج ملی‌ ی���س له‌فه‌ره‌نس���ا‪،‬‬ ‫هێرش���كردنه‌ س���ه‌ر پارێزگارێكی‌‬ ‫ژاپۆنی‌ له‌ده‌رهێنانی‌ فرانك ماترشاو‬ ‫له‌به‌ریتانیا‪ ،‬ژاپۆن له‌دژی‌ روس���یا‬ ‫له‌ده‌رهێنانی‌ ئار‪ ،‬پال‪ ،‬له‌به‌ریتانیا‪،‬‬ ‫كۆنه‌ تاوانبار له‌ده‌رهێنانی‌ پۆرته‌ر‬ ‫له‌ئه‌مری���كا تایبه‌ت���ی‌ كۆمپانیای‌‬ ‫بیوگراف له‌ئه‌مریكا‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌گرنگترین ئه‌و پێش���هاته‌‬ ‫هونه‌ریان���ه‌ی‌ به‌س���ه‌ر س���ینه‌مای‌‬ ‫ئه‌مساڵه‌دا هات به‌دیهێنانی‌ شێوه‌‬ ‫وێنه‌گرتنێك���ی‌ تایب���ه‌ت ب���وو كه‌‬ ‫له‌الیه‌ن مل���ی‌ یس���ی‌ ده‌رهێنه‌ری‌‬ ‫فه‌ره‌نس���ییه‌وه‌ به‌دیه���ات‪ ،‬دواتر‬ ‫فیلمسازه‌ هاوچه‌رخه‌كانی‌ ده‌ستیان‬ ‫به‌الس���اییكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و شێوازه‌ی‌‬ ‫ملی‌ ی���س ك���رد بۆبه‌رهه‌مهێنانی‌‬ ‫فیلمه‌كانی���ان كه‌ بریتیه‌ له‌ش���ێوه‌‬ ‫فێلێكی‌ بینینی‌ (الخدع البصری‌)‪.‬‬ ‫ملی‌ یس بۆ به‌رهه‌مهێنانی‌ زۆربه‌ی‌‬ ‫فیلم���ه‌ هون���ه‌ری‌ ـ خه‌یاڵییه‌كانی‌‬ ‫وه‌ك س���ه‌فه‌ر بۆمانگ له‌و كاته‌ی‌‬ ‫كه‌ خه‌ریكی‌ وێنه‌گرتنی‌ گرته‌یه‌كی‌‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ده‌ب���وو له‌ن���اكاودا‬ ‫وچانێك���ی‌ ده‌دا به‌كامێراكه‌و پاش‬ ‫ماوه‌یه‌كی‌ كورت دیسان كامێراكه‌ی‌‬ ‫ده‌خس���ته‌وه‌ جوڵه‌و به‌م شێوه‌یه‌‬ ‫جۆره‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌كی‌ هه‌اڵواردنی‌‬ ‫ده‌به‌خش���ییه‌ دیمه‌نه‌كه‌‪ ،‬به‌مجۆره‌‬ ‫له‌كاتی‌ وه‌ستانی‌ كامیراكه‌دا به‌پێی‌‬ ‫پێویستی‌ دیمه‌نه‌كه‌ له‌ناكاو ئه‌كته‌ر‬ ‫یان خود ش���تی‌ ت���ری‌ زیاد ده‌كرد‬ ‫یاخود الده‌بردو پاش���ان كامێراكه‌‬ ‫دیسان ده‌ستی‌ به‌جوڵه‌ ده‌كرده‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ساڵی‌ ‪1905‬دا‪ ،‬یه‌كه‌مین گۆڤاری‌‬ ‫سینه‌مایی‌ له‌واڵتی‌ ئه‌مریكا به‌ناوی‌‬ ‫ڤێراییتی‌ باڵوده‌بێته‌وه‌ كه‌ تائێستاو‬ ‫پاش تێپه‌ڕبوونی‌ ‪93‬س���اڵ به‌سه‌ر‬ ‫ده‌رچوون���ی‌ یه‌كه‌می���ن ژم���اره‌ی‌‬ ‫رۆڵێك���ی‌ كاراو گرن���گ ده‌بینێ���ت‬ ‫له‌گه‌یاندن���ی‌ هه‌واڵ���ه‌ هونه‌ری���ی‌‌و‬ ‫كێش���ه‌ ئابورییه‌كان���ی‌ تایب���ه‌ت‬ ‫به‌به‌رهه‌مهێنان���ی‌ فیلم���ه‌كان ب���ۆ‬ ‫عاش���قانی‌ ئه‌م هونه‌ره‌ جیهانییه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌م ساڵه‌دا چه‌ند ستۆدیۆیه‌كی‌‬ ‫فیلمسازی‌ داده‌مه‌زرێن‌و كۆمپانیای‌‬ ‫فیلمسازی‌ پاته‌و گامون له‌شاره‌كانی‌‬ ‫ئه‌مریكا چه‌ند لقێك ده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫دیارترین ئه‌و فیلمانه‌ی‌ له‌مساڵه‌دا‬ ‫نمایشكراون‬ ‫ونبوه‌كان له‌ده‌رهێنانی‌ گاس���تۆن‬ ‫ول له‌فه‌ره‌نس���ا‪ ،‬ئه‌فس���انه‌ی‌ ریپ‬ ‫ڤ���ۆن ڤین���كل له‌ده‌رهێنانی‌ جۆرج‬ ‫مل���ی‌ یس له‌فه‌ره‌نس���ا‪ ،‬ش���ۆرش‬ ‫له‌رۆسیا له‌ده‌رهێنانی‌ لوسین نونگۆ‬ ‫له‌فه‌ره‌نس���ا‪ ،‬ئوتێلی‌ ئه‌له‌كتریكی‌‬ ‫له‌ده‌رهێنانی‌ دۆشۆمۆن له‌ئیسپانیا‪،‬‬ ‫ژیان���ی‌ چارلز پی���س له‌ده‌رهێنانی‌‬ ‫فران���ك ماترش���او له‌به‌ریتانی���ا‪،‬‬ ‫شۆرش له‌ناو كه‌شتییه‌كی‌ جه‌نگی‌‬ ‫روس���ی‌ له‌ده‌رهێنان���ی‌ والت���ه‌ر‬ ‫دهاگ���ر له‌به‌ریتانی���ا‪ ،‬چارلز پیس‬ ‫له‌ده‌رهێنانی‌‪ :‬ئه‌دوین‪ ،‬ئس‪ ،‬پۆرته‌ر‬ ‫له‌ئه‌مری���كا‪ ،‬تاقیكردنه‌وه‌ی‌ قامچی‌‬ ‫ژن���ه‌ تازه‌كاره‌ك���ه‌ له‌ده‌رهێنان���ی‌‬ ‫كۆمپانیای‌ ڤیتاگ���راف له‌ئه‌مریكا‪،‬‬ ‫كچه‌كه‌ی‌ میله‌ر له‌ده‌رهێنانی‌ مه‌ك‬ ‫كاچن له‌ئه‌مریكا‪.‬‬

‫زۆرێك له‌هونه‌رمه‌ندان ره‌خنه‌یان‬ ‫له‌ئاستی فیلمه‌كانی فێستیڤاڵی‬ ‫كورته‌ فیلمی‌ سلێمانی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ چوار فیلمی درێژ‌و‬ ‫‪ 28‬كورته‌ فیلمی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان‌و كورده‌كانی توركیا‪،‬‬ ‫ئێران‌و به‌ریتانیای‌ له‌خۆگرتبوو‪،‬‬ ‫بۆ به‌ده‌ستهێنانی ‪ 10‬خه‌اڵتی‬ ‫ئاسكی‌ ئاڵتونی له‌بواره‌‬ ‫جیاوازه‌كاندا‪.‬‬

‫فیستیڤاڵی دووه‌می کورته‌ فیلم هونه‌رمه‌ندان دابه‌شده‌کات‬ ‫ده‌رهێنه‌رانه‌ی كه‌ ڕۆش���نیرییه‌كی‬ ‫خه‌اڵته‌كان بۆ كێ بوون؟‬ ‫باش���یان له‌س���ه‌ر فیلم‌و س���ینه‌ما لیژن���ه‌‌ی ‌دادوه‌‌ری���ی ‌فیس���تیڤاڵ‬ ‫نییه‌و ل���ه‌و ب���واره‌دا ناخوێننه‌وه‌‪ ،‬پێكهاتب���وو له‌هه‌ری���ه‌ك له‌ئ���ازاد‬ ‫كاوه‌‌ئه‌‌حم���ه‌‌د‪،‬‬ ‫ك���ه‌م‌و ك���وڕی له‌كاره‌كانیاندا دیار كه‌‌ركوك���ی‌‪،‬‬ ‫ب���وو»‪ ،‬بۆی���ه‌ جه‌لی���ل به‌گرنگی مه‌‌س���عود عارف‪ ،‬محه‌‌م���ه‌‌د جانۆ‪،‬‬ ‫ده‌زانێت هونه‌رمه‌ندان زیاتر خۆیان دیاری‌قه‌‌ره‌‌داغی‪.‬‬ ‫ماندووبكه‌ن‪.‬‬ ‫ئ���ازاد كه‌‌ركوك���ی‌‌ئام���اژه‌‌ی‌به‌‌و‌ه‬ ‫ده‌رب���اره‌ی رۆڵ���ی ئه‌كت���ه‌ره‌ ‌دا ك��� ‌ه لیژنه‌‌ك���ه‌ ‌به‌‌بێالیه‌‌ن���ی‌‌و‬ ‫فیلمه‌‌كانی���ان‬ ‫به‌ش���داربووه‌كانی فیلم���ه‌كان‪ ،‬پرۆفیش���نااڵنه‌‬ ‫ی لیژنه‌‌ی‬ ‫جیهاد دڵپ���اك ئام���اژه‌ی‌ به‌وه‌ دا هه‌‌ڵسه‌‌نگاندووه‌‌و سوپاس ‌‬ ‫ی‌كرد ك ‌ه‌له‌‌كاتی‬ ‫ی فیستیڤاڵیش ‌‬ ‫كه‌ له‌فیلمه‌كان���دا ئه‌كته‌ری به‌توانا ‌بااڵ ‌‬ ‫كه‌م ده‌بین���ران‪ ،‬چونك���ه‌ زۆربه‌ی ‌هه‌‌ڵسه‌‌نگاندنی ‌به‌‌رهه‌‌مه‌‌كاندا به‌هیچ‬ ‫سیناریس���ت‌و‬ ‫ده‌رهێن���ه‌ره‌كان شێوه‌‌یه‌‌ك ده‌‌ستیان له‌‌كاری‌لیژنه‌‌ی‬ ‫ئ���ه‌و ئه‌كته‌ران���ه‌ به‌كارناهێنن ك ‌ه ‌دادوه‌‌ریی وه‌رن���ه‌داوه‌‪« ،‬هه‌‌مووان‬ ‫ی‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫پێش���تر ده‌وری باش���یان دی���وه‌ له‌‌میحنه‌‌ته‌‌كانی ‌س���ینه‌‌ما ‌‬ ‫ی���ان نه‌یانتوانیوه‌ ئ���ه‌و ئه‌كته‌رانه‌ ئاگاداری���ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ده‌‌بێ���ت كارو‬ ‫دروست بكه‌ن‪« ،‬له‌م فێستیڤاڵه‌دا داهێنانی‌ئه‌‌و هونه‌‌رمه‌‌ندانه‌‌ش له‌چاو‬ ‫هه‌ستم نه‌كرد ئه‌كته‌رێكی واهه‌بێت بگێرێت ك���ه‌ ماندوونه‌بونیان نییه‌و‬ ‫ده‌وره‌كه‌ی له‌یادمان���دا بمێنێته‌وه‌و به‌رده‌وام كار ده‌‌ك���ه‌‌ن بۆده‌‌رچوون‬ ‫بناسرێت»‪.‬‬ ‫له‌‌و میحنه‌‌ته»‪.‬‬ ‫ی یه‌‌كێك‬ ‫ده‌رب���اره‌ی به‌كارهێنان���ی موزیك ده‌رهێن���ه‌ری كورته‌فیلم��� ‌‬ ‫له‌فیلمه‌كان���دا‪ ،‬دی���اری قه‌ره‌داخی بوو ‪ ..‬یه‌‌كێك نه‌‌بوو‪ ،‬به‌‌باش���ترین‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری هون���ه‌ری موزیك���ی فیلمی ‌فیس���تیڤاڵ ده‌‌ستنیشانكرا‌و‬ ‫س���لێمانی‌و ئه‌ندام���ی‌ لیژن���ه‌ی ده‌رهێن���ه‌ری ‌فیلمه‌‌كه‌‌ش س���ۆران‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵس���ه‌نگاندنی فیس���تیڤاڵه‌كه‌‪ ،‬فه‌هیم خه‌اڵتی‌باشترین ده‌رهێنه‌ر ‌‬ ‫ئاماژه‌ی ب���ه‌وه‌دا كه‌ هونه‌رمه‌ندانی وه‌‌رگرت‪.‬‬ ‫س���ینه‌ماكار ئه‌وه‌ن���ده‌ی گرنگیان خه‌اڵتی ‌ئاس���كی ‌زێرین بۆباشترین‬ ‫ب���ه‌ده‌وری ئه‌كت���ه‌رو چیرۆك���ی فیلمی ‌مندااڵن‌‪ ،‬به‌‌خش���رای ‌ه فیلمی‬ ‫فیلمه‌كان دابوو‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ هه‌وڵیان زه‌‌وی‌فتب���ۆڵ‪ ،‬ك���ه‌ له‌‌الیه‌‌ن جه‌‌الل‬ ‫نه‌داب���وو موزیكێك���ی ب���اش ب���ۆ نه‌‌س���یرییه‌‌وه‌ كاری ‌ده‌‌رهێنان���ی‬ ‫ك‬ ‫ی باشترین مۆزی ‌‬ ‫فیلمه‌كان دابنێت‪« ،‬چه‌ند چیرۆك‌و ‌بۆكرابوو‌‪ .‬خه‌اڵت ‌‬ ‫كاره‌كانی تری فیلمه‌كان جوان بن‪ ،‬دان���راوی‌فیلم درای ‌ه‌كاوان‌مه‌‌حمود‬ ‫ی‌فیلمی راسپارده‌‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر موزیكێكی جوانی نه‌بێت ئه‌و بۆ مۆزیك ‌‬ ‫ی زێرینی‬ ‫ی ئاسك ‌‬ ‫وێن���ه‌ باش ناگه‌ێنێت���ه‌ الی بینه‌ر‪ ،‬فیلمی سێ‪ ،‬خه‌اڵت ‌‬ ‫كه‌وات���ه‌ موزی���ك له‌كاره‌كانی تری ‌بۆباشترین ده‌‌نگهه‌‌ڵگر به‌‌ده‌‌ستهێنا‬ ‫فیلم گرنگتره‌»‪.‬‬ ‫ك���ه‌ له‌‌الی���ه‌‌ن ئه‌‌حم���ه‌‌د ناتق���ه‌و‌ه‬

‫‪ 2012‬‬

‫ی ئه‌مساڵه‌‬ ‫ی خراپترین فیلمه‌كان ‌‬ ‫له‌ڕیز ‌‬ ‫ مه‌تین سه‌یدا‬ ‫ڕه‌خنه‌گ����ره‌ س����ینه‌ماییه‌كانی‌‬ ‫گۆڤ����اری‌ تایم����زی‌ به‌ریتانی����ا‬ ‫له‌پێرس����تێكدا خراپتری����ن ‪100‬‬ ‫فیلم����ی‌ س����اڵی‌ دووهه‌زارونۆیان‬ ‫ده‌ستنیش����ان كرد كه‌ له‌ناویاندا‬ ‫چه‌ند فیلمێكی‌ وه‌ك‪ :‬به‌سه‌رهاته‌‬ ‫سه‌یروس����ه‌مه‌ره‌كه‌ی‌ بنجامی����ن‌و‬ ‫فیلم����ی‌ ‪2012‬یان تێ����دا به‌رچاو‬ ‫ده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫فیلمی‌ س����ینه‌مایی‌ به‌س����ه‌رهاته‌‬ ‫سه‌یرو س����ه‌مه‌ره‌كه‌ی‌ بنجامین‪،‬‬ ‫كه‌ له‌الیه‌ن ده‌یڤی����د فینچه‌ره‌وه‌‬

‫ی بۆك����راوه‌‪,‬‬ ‫كاری‌ ده‌رهێنان���� ‌‬ ‫له‌كاتێكدا وه‌ك ‪100‬فیلمی‌ خراپ ‌‬ ‫ی‬ ‫ساڵی‌ ‪2009‬ده‌ستنیش����ان كراوه‌‬ ‫كه‌ له‌س����یانزه‌ به‌ش����ی‌ جیاوازی‌‬ ‫وه‌ك‪ :‬باش����ترین فیلم‌و باشترین‬ ‫ده‌رهێنه‌رو ئه‌كته‌ری‌ پیاو كاندید‬ ‫ك����راوه‌ ب����ۆ وه‌رگرتن����ی‌ خه‌اڵتی‌‬ ‫ئۆس����كارو توانی‌ له‌س����ێ‌ به‌شی‌‬ ‫جیاوازدا ئه‌و خه‌اڵته‌ وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫هه‌ر ی����ه‌ك له‌فیلمه‌كان����ی‌‪ :‬هاری‌‬ ‫پۆت����ه‌رو ش����ازاده‌ی‌ دوورگه‌كه‌‪،‬‬ ‫نه‌فره‌تیی����ه‌ بێئابرۆكانی‌‪ ،‬كۆوین‬ ‫تۆرنت����ۆی‌ ده‌رهێن����ه‌رو ئێس����كه‌‬ ‫پیت����ه‌ر‬ ‫خۆشه‌ویس����ته‌كانی‌‬

‫جه‌كس����ۆن‌و ش����ه‌وی‌ مۆزه‌خانه‌‬ ‫‪ ،2‬دوژمنان����ی‌ خه‌ڵك����ی‌ مایكل‬ ‫مان‪ ،‬خوێنه‌ری‌ كتێبی‌ س����تیڤان‬ ‫دالدار ك����ه‌ خه‌اڵتی‌ ئۆس����كاری‌‬ ‫وه‌رگرت����ووه‌‪ ،‬فیلم����ی‌ ڕێچكه‌ی‌‬ ‫شۆرش����گێرانه‌‪ ،‬ده‌ربازبوونێك����ی‌‬ ‫له‌ناوبه‌ر‪ ،‬دژه‌ مه‌سیح‪ ،‬فریشته‌و‬ ‫شه‌یتان‪ ،‬ئه‌ستێره‌ی‌ دره‌وشاوه‌‪،‬‬ ‫جی‌ ف����ۆرس‪ ،‬پڵنگی‌ په‌مه‌یی‌ ‪،2‬‬ ‫داڕمان����ی‌ شكس����تخواردووه‌كان‪،‬‬ ‫ناوی����ان وه‌ك خراپتری����ن فیلمه‌‬ ‫س����ینه‌ماییه‌كانی‌ س����اڵی‌ ‪2009‬‬ ‫ڕه‌خنه‌گره‌كان����ه‌وه‌‬ ‫له‌الی����ه‌ن‬ ‫ده‌ستنیشان كراوه‌‪.‬‬

‫ی بۆكراب���وو‪ ،‬هاوكات‬ ‫‌كاری‌ده‌‌نگ��� ‌‬ ‫س���یروان محمه‌‌د خه‌اڵتی باشترین‬ ‫ی‬ ‫‌وێنه‌‌گرتن���ی ‌پێبه‌‌خش���را‌و خه‌اڵت ‌‬ ‫باشترین ئه‌‌كته‌‌ری‌كچیش به‌‌خشرای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫هێرۆ عه‌‌زیز ك ‌ه ل���ه‌م فیلمه‌دا رۆڵ ‌‬ ‫ی بینی‌‪.‬‬ ‫سه‌ره‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫خه‌اڵتی‌باشترین مۆنتاژ درای ‌ه فیلم ‌‬ ‫ی‬ ‫س���یمینار‌ك��� ‌ه مۆنتێرێك���ی‌چین ‌‬ ‫به‌‌ن���اوی یوهان ل���ی كاری‌مۆنتاژی‬ ‫‌بۆكردبوو‪ ،‬خه‌اڵتی‌باشترین ئه‌‌كته‌‌ری‬ ‫‌كوڕیش به‌‌خشرای ‌ه ‌پاڵه‌‌وانی هه‌مان‬ ‫‌فیلم ئاسۆ شێر‌به‌‌یانی‌‪.‬‬ ‫خه‌اڵت���ی ‌باش���ترین س���ینارێۆ‬ ‫به‌‌خش���رای ‌ه ‌فیلمی خولیای ‌به‌‌فرین‬ ‫ك���ه‌ س���یناریۆكه‌ی‌له‌‌الیه‌‌ن س���الم‬ ‫سه‌‌لواتییه‌‌و‌ه‌بۆ نوسرابوو‪.‬‬

‫بۆئ���ه‌وه‌ی ك���ورد ببێت���ه‌ خاوه‌ن���ی‬ ‫س���ینه‌ما‪« ،‬ئه‌و كارانه‌ی كران هه‌ولێ‬ ‫جوان بوون بۆ بنه‌مایه‌كی س���ینه‌مایی‬ ‫كوردی»‪.‬‬ ‫ئازاد س���ه‌‌وزه‌‌به‌‌ڕێوبه‌‌ری‌فێس���تیڤاڵ‬ ‫له‌‌وتارێكدا جه‌ختی‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ كرده‌وه‌‬ ‫كه‌ له‌‌كاتێكدا كۆتایی‌به‌و فیس���تیڤاڵه‌‬ ‫ده‌هێنین یادی‌ دروستبوونی‌سینه‌‌مای‬ ‫‌جیهانیی���ه‌‌‪« ،‬له‌‌نێ���و ئ���ه‌‌م دنیایه‌‌دا‪،‬‬ ‫ئێمه‌ی‌كورد یه‌‌ڵم���از گۆنای دیوارێكی‬ ‫‌بۆ هه‌‌ڵچنین تاوه‌‌كو س���ینه‌‌مای‌ لێوه‌‬ ‫‌ببینین‪ ،‬له‌‌س���ه‌‌ر ئه‌‌و دیواره‌‌خه‌‌ریكی‬ ‫‌كردنه‌‌و‌ه‌ی‌په‌‌نجه‌‌ره‌‌ین»‪.‬‬ ‫س���ه‌وزه‌‪ ،‬له‌‌وتاره‌‌كه‌‌یدا ئاماژه‌ی به‌وه‌‬ ‫دابوو ك ‌ه كاره‌‌كانی‌ مه‌‌ره‌‌زه‌‌و چه‌‌خماخه‌‌و‬ ‫به‌ه���اری ‌دزراو ‪...‬ت���د‪ ،‬ش���ایه‌تی‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ده‌ده‌ن كه‌ ئه‌وان ‌ویس���تویانه‌‬ ‫‌ده‌‌رفه‌‌تێكیان هه‌‌بێ���ت بۆئه‌‌وه‌‌ی‌په‌‌ره‌‬ ‫‌به‌هونه‌‌ری ‌س���ینه‌‌ما ب���ده‌ن‪« ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆی ‌بارودۆخ‌و نه‌‌بوونی‌ كه‌‌ره‌‌سته‌‌ی‬ ‫‌پێویس���تی ‌س���ینه‌‌ماوه‌ ‌هه‌‌ر توانراوه‌‬ ‫‌ئه‌‌وه‌‌ند‌ه‌بكرێت‪ ،‬هه‌وڵده‌ده‌ین س���ااڵنه‌‬ ‫ئه‌و فێستڤااڵنه‌ به‌رده‌وام ئه‌نجام بده‌ن‪،‬‬ ‫تابتوانی���ن بنه‌مایه‌ك بۆ س���ینه‌مای‬ ‫كوردی دابمه‌زرێنین»‪.‬‬

‫كورد خاوه‌نی سینه‌ما نییه‌‬ ‫ی‬ ‫ناس���ر حه‌‌س���ه‌‌ن به‌‌ڕێوبه‌‌ری‌گشت ‌‬ ‫به‌‌ڕێوبه‌‌رایه‌‌تی س���ینه‌‌مای ‌هه‌‌رێمی‬ ‫‌كوردس���تان‪ ،‬ئاماژ‌ه ب���ه‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ی‬ ‫ك��� ‌ه بینه‌رانی فیلم���ه‌كان پاڵه‌‌وان ‌‬ ‫ی ئه‌‌و‬ ‫فیس���تیڤاڵ بوون‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫بینه‌‌ر‌ه‌جدییانه‌‌ن ك ‌ه‌به‌‌په‌‌رۆش���ه‌‌و‌ه‬ ‫ی فیس���تیڤاڵیان به‌‌ڕێكردو‬ ‫‌رۆژه‌‌كان ‌‬ ‫ی كوردی‬ ‫تام���ه‌‌زرۆی‌بینین���ی‌فیلم ‌‬ ‫‌بوون‪« ،‬راست ‌ه‌كورد سینه‌‌مای‌نییه‌‌‪،‬‬ ‫خه‌اڵتی رێزلێنانی فێستیڤاڵ بۆ‬ ‫ب���ه‌اڵم ده‌‌كرێت ئه‌‌م هه‌‌نگاوانه‌‌ی‌كه‌‬ ‫پێنج هونه‌رمه‌ند‬ ‫هه‌‌ی ‌ه‌ئومێد ‌‬ ‫ی گه‌‌وره‌‌مان پێیبه‌‌خشن هه‌‌ر له‌‌میانه‌ی‌چاالكییه‌‌كانی‌دواڕۆژی‬ ‫ی رێزلێن���ان‬ ‫بۆدامه‌‌زراندنی‌سینه‌‌مای‌كوردی‌»‪‌ .‬فیس���تیڤاڵدا خه‌اڵت��� ‌‬ ‫ناوب���راو‪ ،‬جه‌خت���ی له‌و‌ه ك���رده‌و‌ه به‌‌خشرای ‌ه‌پێنج هونه‌‌رمه‌‌ندی‌دێرین‌و‬ ‫ی كوردس���تان ك ‌ه‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫ك��� ‌ه س���ینه‌‌ماكارانی ‌ك���ورد ‌ناس���راو ‌‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تادا به‌‌سیسته‌‌می ‌‪‌ VHS‬ئه‌‌وانیش هه‌ری���ه‌ك له‌هونه‌‌رمه‌‌ندان‬ ‫ی‌توانا‪،‬‬ ‫ده‌‌س���تیانپێكردووه‌‪‌ ،‬به‌اڵم ئێس���تا محه‌‌مه‌‌د عه‌‌لی‌ن���وری‌‪ ،‬عه‌‌ل ‌‬ ‫به‌‌ته‌‌قه‌‌نیات���ی ‌مۆدێرن���ه‌‌و‌ه ‌كار ئه‌‌خته‌‌ر كه‌‌ریم‪ ،‬جه‌‌لی���ل زه‌‌نگه‌‌نه‌‌و‬ ‫ده‌‌ك���ه‌‌ن‪ ،‬بۆی ‌ه‌ئومێد زۆر له‌‌پێش���ه‌ مسته‌‌فا ئه‌‌حمه‌‌د بوون‪.‬‬


‫ژماره‌‪:‬‬

‫كچان له‌ته‌مه‌نی هه‌رزه‌كارییدا پێویستیان به‌چییه‌؟‬ ‫"ئه‌و كچانه‌ی‌ سووڕی‌ مانگانه‌یان نییه‌‪ ،‬منداڵیان نابێت"‬

‫فۆتۆ‪ :‬میترۆگرافی‬

‫په‌رد‌هی‌ كچێنی‌‌و جۆره‌كانی‌‌و‬ ‫چۆنیه‌تی‌ عاده‌بوونی‌ كچان‌و‬ ‫ی روبه‌ڕوویان‬ ‫ئه‌و گرفتانه‌ ‌‬ ‫ده‌ینه‌وه‌ له‌شه‌وی بوكێنی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫هه‌ندێ پرسی دیكه‌ ‌‬ ‫تایبه‌ت به‌جه‌سته‌ی‌ ئافره‌تان‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌‬ ‫بوونه‌ ته‌وه‌ر ‌‬ ‫ی نم نم له‌گه‌ڵ د‪.‬‬ ‫دیمانه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ژیان عه‌بدولڕه‌حمان پسپۆر ‌‬ ‫ی ژنان‌و‬ ‫نه‌خۆشییه‌كان ‌‬ ‫منداڵبوون‌و نه‌زۆكی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و پسپۆڕه‌ی‌ نه‌خۆشییه‌كان ‌‬ ‫ژنان جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫كه‌ له‌سه‌ر ده‌زگاو دامه‌زراو‌ه‬ ‫ی‬ ‫په‌روه‌رده‌ییه‌كانی‌ هه‌رێم ‌‬ ‫كوردستان پێویست ‌ه‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ سیستماتیك‬ ‫ی‬ ‫كار له‌سه‌ر هۆشیاركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كچان‌و كوڕان بكه‌ن له‌باره‌ ‌‬ ‫پێداویستییه‌ فسیۆلۆژیی‌و‬ ‫غه‌ریزه‌كانیان‪ ،‬هاوكات ئه‌و‬ ‫ده‌ركه‌وت‌و نیشانانه‌شیان بۆ‬ ‫ی‬ ‫روون بكه‌نه‌وه‌ كه‌ له‌قۆناغه‌كان ‌‬ ‫ته‌مه‌نیاندا دێنه‌رێیان‪.‬‬

‫د‪ .‬ژیان عه‌بدولڕه‌حمان‪ ،‬پسپۆری‌ نه‌خۆشییه‌كانی‌ ژنان‌‬

‫كه‌وتوه‌ت ‌ه سوڕی‌ مانگانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ی به‌وه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ئێستادا‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی راگه‌یان���دن زۆر بووه‌‪،‬‬ ‫ه���ۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌له‌ڤزی���ۆن‌و ئینته‌رنێت هۆكار ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬شه‌نگ ‌ه ره‌حیم‬ ‫س���ه‌ره‌كین‪ ،‬چونك ‌ه من���داڵ زیاتر‬ ‫ی‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬هۆكاری‌ دڵه‌ڕاوكێی كچان چاوی‌ كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬جۆره‌ها ش���ت ‌‬ ‫جیاواز ده‌بینن‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش ده‌بێت ‌ه‬ ‫له‌ته‌مه‌نی‌ هه‌رزه‌كاریدا چییه‌؟‬ ‫ی‬ ‫ی زیادبوونی‌ هۆرمۆناتی‌ له‌ش ‌‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬هۆرمۆناتی‌ له‌ش���ی‌ كچان هۆ ‌‬ ‫ی له‌سه‌ریان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌و ته‌مه‌ن���ه‌دا تێكده‌چێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه كچان‌و كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی س���ااڵنی‌ رابردوو ك ‌ه‬ ‫ێ به‌پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی دڵه‌راوك ‌‬ ‫واده‌كات كچان تووش��� ‌‬ ‫ی چوارد‌ه‬ ‫ی كچان له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫بن‪ ،‬چونكه‌ هیچ رێنمایه‌ك ناكرێن زۆرین ‌ه ‌‬ ‫ی بۆ پانز‌ه س���اڵی‌ ع���اد‌ه ده‌بوون‪،‬‬ ‫له‌الیه‌ن دایكان���ه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌ره‌ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی یانز‌ه س���اڵیدا‬ ‫ی ئێس���تا له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ئه‌و الیه‌ن ‌ه رۆش���نبیرییه‌ نیی ‌ه ال ‌‬ ‫ی مانگانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی پێویست ده‌كه‌وێت ‌ه سووڕ ‌‬ ‫دایكان‌و ناتوانێت به‌پێ ‌‬ ‫ی مانگان ‌ه‬ ‫ی له‌و باس���ان ‌ه ئ���اگادار گه‌وره‌بوون ته‌نها سوور ‌‬ ‫كچه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫نیی��� ‌ه له‌كچاندا‪ ،‬به‌ڵكو گه‌وره‌بون ‌‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سنگ‪ ،‬نمونه‌یه‌ بۆ زوو گه‌وره‌بوون ‌‬ ‫كچ���ان‪ ،‬هه‌ندێجار ل���ه‌و ته‌مه‌نه‌دا‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬كه‌واته‌ دایك‬ ‫ی‬ ‫كچه‌كانی���ان ده‌هێنن ك ‌ه س���نگ ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی سه‌ره‌كی‌ ده‌بین ‌‬ ‫ده‌ور ‌‬ ‫گه‌ور‌ه ده‌بێ���ت واده‌زانن وه‌ره‌مه‌‪،‬‬ ‫له‌هۆشیاركردنه‌وه‌ی‌ كچه‌كانیان؟‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬به‌ڵێ‌ بێگوم���ان‪ ،‬چونك ‌ه نازانن كچه‌كه‌یان زوو گه‌وره‌ بووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی وا هه‌یه‌ دێته‌الم‌و كچه‌ك ‌ه ‌‬ ‫دایك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سووڕ ‌‬ ‫ی شه‌نگه‌‪ :‬له‌كات ‌‬ ‫ێ بۆئ���ه‌وه‌ی‌ بزانێت بۆچ ‌‬ ‫ده‌هێن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ته‌مه‌نێكی‌ كه‌می‌ وه‌ك مانگانه‌دا‪ ،‬خۆشۆردن زیان ‌‬ ‫كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ی هه‌یه‌؟‬ ‫‪ 12‬ـ ‪13‬ساڵییدا ده‌كه‌وێته‌ سوڕ ‌‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬خۆشتن پێویسته‌‌و پاك‌و‬ ‫مانگانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی خاوێنیی���ه‌‪ ،‬به‌هی���چ ش���ێوه‌یه‌ك‬ ‫ی مانگان ‌ه له‌و ته‌مه‌نه‌دا شتێك ‌‬ ‫سوڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خراپی‌ له‌س���ه‌ر سووڕ ‌‬ ‫ئاساییه‌‪ ،‬جاران په‌رۆو شتی‌ وایان كاریگه‌ر ‌‬ ‫هه‌ڵده‌گرت‪ ،‬به‌اڵم له‌ئێستادا ئه‌م ‌ه مانگان��� ‌ه نیی���ه‌‪ ،‬ئێس���تاش وه‌ك‬ ‫ی زۆر‬ ‫گۆراوه‌ له‌س���ه‌ر دایكانه‌ ئه‌و شت ‌ه ج���اران نیی��� ‌ه له‌گه‌رم���او ‌‬ ‫س���ه‌ره‌تاییانه‌ به‌كچه‌كانیان بڵێن‪ ،‬گه‌رمدا خ���ۆی‌ بش���وات‌و له‌عه‌رز‬ ‫ی‬ ‫ی دانیش���ێت‪ .‬خۆش���ۆردن له‌كات ‌‬ ‫ی سانتی‌ فێر ‌‬ ‫چۆنێتی‌ به‌كارهێنان ‌‬ ‫ی جل‌و سووڕی‌ مانگانه‌دا به‌پێوه‌ باشتر‌ه‬ ‫كچه‌كانی���ان بكه‌ن‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی پیس نه‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئاگادار وه‌ك له‌وه‌ی‌ به‌دانیش���تنه‌وه‌ بێت‪،‬‬ ‫به‌رگ ‌‬ ‫ی پیس بێت‪ ،‬ئه‌وا بۆئه‌وه‌ی‌ ش���تی‌ پی���س‌و میكرۆب‬ ‫نه‌كرێته‌وه‌‌و له‌ش ‌‬ ‫ده‌ترس���ێ‌‌و پێی‌ عه‌یبه‌ ئه‌مه‌ باس نه‌چێته‌ له‌شییه‌وه‌‪.‬‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ی حه‌ب بۆ‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬خواردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئازار كاریگه‌ر ‌‬ ‫كه‌مبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫ی بكرێت بۆ ئه‌و‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬چ ‌‬ ‫خراپی‌ هه‌یه‌؟‬ ‫دایكان ‌هی‌ زانیارییه‌كی‌ ته‌واویان‬ ‫د‪.‬ژی���ان‪ :‬هه‌موو ج���ۆر‌ه حه‌بێك‬ ‫ی‬ ‫نییه‌‪ ،‬یاخود هۆشیارییه‌ك ‌‬ ‫ی پاراس���یتامۆڵ ئاساییه‌‪،‬‬ ‫نا‪ .‬حه‌ب ‌‬ ‫ئه‌وتۆیان نییه‌ ئه‌و زانیاریان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ازاری‌ زۆر ‌‬ ‫چونكه‌ ئه‌و كچه‌ ‌‬ ‫به‌كچه‌كانیان بگه‌یه‌نن؟‬ ‫ی‬ ‫ی دایكان‪ ،‬هه‌ی ‌ه ناچاره‌‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر ئازاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬پێویست ‌ه له‌ڕۆژ ‌‬ ‫ی دكت���ۆر بكات‬ ‫یاخ���ود كۆبوون���ه‌وه‌ی‌ دای���كان زۆربێت س���ه‌ردان ‌‬ ‫له‌خوێندن���گاكان‪ ،‬ئه‌و مه‌س���ه‌الن ‌ه زۆر باش���تره‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌وه‌ به‌هیچ‬ ‫ی‬ ‫ی به‌وه‌س���تان ‌‬ ‫ی دایكان بكرێت جۆرێ���ك په‌یوه‌ند ‌‬ ‫باس بكرێن‌و رێنمای ‌‬ ‫له‌سه‌ر چۆنێتی‌ هه‌ڵس���وكه‌وتیان خوێنیشه‌وه‌ نییه‌‪.‬‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ كچ��� ‌ه هه‌رزه‌كاره‌كانیان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ ده‌كه‌ون ‌ه شه‌نگه‌‪ :‬ئایا له‌كات ‌‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌و ته‌مه‌نه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مانگانه‌دا په‌رده‌ ‌‬ ‫سووڕ ‌‬ ‫ی مانگانه‌وه‌‪.‬‬ ‫سووڕ ‌‬ ‫كچێنی‌ ده‌كرێته‌وه‌ یان هیچ‬ ‫ی په‌یوه‌ندیه‌كیان به‌یه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌؟‬ ‫ی زوو گه‌وره‌بوون ‌‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌پ���ه‌رده‌ ‌‬ ‫د‪.‬ژی���ان‪ :‬په‌یوه‌ند ‌‬ ‫كچان له‌ئێستادا به‌و شێوه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫كچێنی���ه‌وه‌ نیی���ه‌‌و وه‌ك���و خۆ ‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ به‌چیه‌وه‌ هه‌یه‌؟‬ ‫ێ ئه‌و‌ه بزانین ك ‌ه‬ ‫ی ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬ده‌ب ‌‬ ‫د‪.‬ژی���ان‪ :‬كچ دێت���ه‌ الم له‌پێنج ‌‬ ‫ی سه‌ره‌تاییه‌‪ ،‬ئه‌و په‌رده‌ی���ه‌‪ ،‬په‌رده‌یه‌كی‌ ته‌واو‬ ‫سه‌ره‌تایی‌‌و شه‌ش��� ‌‬

‫ی‬ ‫ێ په‌رده‌یه‌ك ‌‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئافره‌ت وائه‌زان ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌واوه‌‪ ،‬به‌اڵم وانییه‌‪ .‬ناوه‌راس���ت ‌‬ ‫ی تیای ‌ه له‌و كونه‌و‌ه‬ ‫په‌رده‌كه‌ كونێك ‌‬ ‫ێ له‌كچان ك ‌ه‬ ‫كچ عاده‌ ده‌بێ‌‪ ،‬هه‌ند ‌‬ ‫شوو ده‌كه‌ن واده‌زانن یه‌كه‌م شه‌و‬ ‫ئ���ه‌و په‌رده‌ی ‌ه ده‌كرێت���ه‌وه‌‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫تێیان ده‌گه‌یه‌نین ك ‌ه ئه‌و په‌رده‌ی ‌ه‬ ‫ی كراوه‌ت���ه‌و‌ه‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تاو‌ه خ���ۆ ‌‬ ‫فه‌تحه‌ی���ه‌ك هه‌ی ‌ه له‌ناوه‌ڕاس���تدا‬ ‫ی‬ ‫ی مانگانه‌دا‪ ،‬به‌پێ ‌‬ ‫ی سووڕ ‌‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫جۆری‌ په‌رده‌كه‌ ده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی مانگان ‌ه‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬دواكه‌تنی‌ سووڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ كچان‪ ،‬شتێك ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی نییه‌؟‬ ‫سروشتی ‌ه یان سروشت ‌‬ ‫ی ك���چ‬ ‫د‪.‬ژی���ان‪ :‬ل���ه‌و ته‌مه‌ن���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كه‌مجار تیایدا ده‌كه‌وێت ‌ه سووڕ ‌‬ ‫مانگانه‌و‌ه ئاساییه‌ دوابكه‌وێت‪ ،‬تا‬ ‫ی شه‌ش مانگ رێك ناكه‌وێت‬ ‫ماوه‌ ‌‬ ‫پێ���ش‌و دوا ده‌كه‌وێ���ت‪ ،‬چونك��� ‌ه‬ ‫ی جێگیر‬ ‫هێش���تا هۆرمۆناته‌كان��� ‌‬ ‫ی ئ���ه‌و ماوه‌ی ‌ه‬ ‫نه‌ب���وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر دوابكه‌وێت پێویست ‌ه سه‌ردان ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫دكتۆر بكات هۆیه‌كه‌ش��� ‌‬ ‫هۆرمۆناتی‌ تێكچووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬راسته‌ ئه‌و كچان ‌ه ‌‬ ‫سووڕی‌ مانگانه‌یان نییه‌‪ ،‬منداڵیان‬ ‫نابێت؟‬ ‫ی راسته‌‪،‬‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬به‌ڵێ‌ ئه‌و‌ه شتێك ‌‬ ‫ێ یه‌كس���ه‌ر‬ ‫ی ئه‌ب ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر عاده‌ نه‌ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بكه‌وێ���ت له‌وكاته‌ ‌‬ ‫فری���ای‌ خۆ ‌‬ ‫كه‌ هێش���تا كچه‌‪ ،‬پێویست ‌ه سۆنه‌ر‬ ‫ب���كات‌و پش���كنینی‌ هۆرمۆن���ات‬ ‫بكات‪ ،‬هه‌روه‌ه���ا هه‌ندێك له‌كچان‬ ‫ی‬ ‫هه‌ی���ه‌ ره‌حم���ی‌ نیی���ه‌‪ ،‬هه‌ندێك ‌‬ ‫تریان ئه‌و په‌رد‌هی‌ كچێنی ‌هی‌ هه‌ر‬ ‫نه‌كراوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش���دا‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫له‌وانه‌یه‌ مانگان��� ‌ه ئازارێك ‌‬ ‫هه‌بێت‌و عاده‌ش نه‌بێ‪.‬‬ ‫كات���ێ‌ كچان س���ه‌ردانمان ده‌كه‌ن‬ ‫ی بۆ ده‌كرێت‬ ‫یه‌كه‌م شت پشكنینێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌وه‌ك په‌رده‌ ‌‬ ‫تا دڵنیابین له‌و‌ه ‌‬ ‫كچێنی‌ داخ���راو بێت‌و له‌خواییه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ ‌‬ ‫نه‌كرابێته‌وه‌‪ ،‬به‌نه‌شته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ل‌‬ ‫ی پزیشك ‌‬ ‫ده‌كرێته‌وه‌‌و راپۆرت ‌‬ ‫وه‌رده‌گیرێت‪.‬‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬له‌ڕووی‌ ته‌ندروستیه‌و‌ه چ‬ ‫ته‌مه‌نێك بۆ جوتبوون گونجاوه‌؟‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی ‪18‬ـ‪25‬ساڵ ‌‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬له‌نێوان ‌‬ ‫باشه‌‪ ،‬چونكه‌ ئافره‌ت له‌و ته‌مه‌نه‌دا‬ ‫ی‬ ‫ی سێكسیدایه‌‪ ،‬هێلكه‌دان ‌‬ ‫له‌چاالك ‌‬ ‫به‌هێزه‌‪ ،‬به‌س الی‌ ئێم ‌ه به‌داخه‌و‌ه‬ ‫له‌‪16‬ساڵییه‌وه‌ شوو ده‌كه‌ن‪ .‬زۆرێك‬ ‫له‌كچان هیچ هۆشیاریه‌كیان نییه‌‪،‬‬ ‫دایك‌و باوك‪ ،‬كۆمه‌ڵگه‌و قوتابخانه‌‪،‬‬

‫ی‬ ‫له‌دوای‌ نه‌مان ‌‬ ‫په‌رده‌ی‌ كچێنی‌‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫ی س‌‬ ‫نابێ‌ تا ماوه‌ ‌‬ ‫رۆژ كاری‌ جوتبوون‬ ‫ی‬ ‫بكرێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫هه‌موو برینێك‬ ‫ماوه‌یه‌كی‌ ده‌وێت‬ ‫ی‬ ‫تا كه‌مێك خۆ ‌‬ ‫ده‌گرێته‌وه‬

‫له‌رێگه‌ی‌ په‌روه‌رده‌و‌ه فێر بكرێن‪،‬‬ ‫باش���تر‌ه وه‌ك ل���ه‌و‌هی‌ به‌ غه‌ڵه‌ت‬ ‫ی‬ ‫بیبیس���تن‪ ،‬ته‌نه���ا بۆ س���ووڕ ‌‬ ‫ی كچێنی‌ نه‌بێت‪،‬‬ ‫مانگانه‌‌و پ���ه‌رده‌ ‌‬ ‫به‌ڵكو جۆری‌ نه‌خۆش���ی‌ سێكسی‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چۆنێت���ی‌ پاك‌و خاوێ���ن راگرتن ‌‬ ‫له‌شیان‪ ،‬هه‌روه‌ها چوونه‌ ته‌والێت‌و‬ ‫گرنگی���دان به‌خۆی���ان‪ ،‬ش���ته‌كان‬ ‫به‌شاراوه‌یی‌ نه‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬چی‌ له‌سه‌ر ئه‌و عاده‌ت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌وی‌ بوكێن ‌‬ ‫ده‌ڵێت‪ ،‬كه‌دوا ‌‬ ‫ماڵی‌ زاوا ئاگادار ده‌كرێنه‌و‌ه‬ ‫ی خوێن‌و په‌رده‌ی‌ كچێنی‌؟‬ ‫له‌بوون ‌‬ ‫ی واهه‌ی ‌ه دێن ‌ه الم‌و‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬خێزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ڵێ���ن‪ ،‬بوكه‌كه‌م���ان خوێنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫كه‌م���ه‌‪ ،‬ئه‌و په‌رۆیه‌ش���ی‌ پێیه‌ ك ‌ه‬ ‫خوێنی‌ كچێن���ی‌ ژنه‌ك ‌هی‌ پێوه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هێش���تا قس ‌ه له‌س���ه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫ی كه‌مه‌‪ ،‬له‌م‬ ‫ده‌كه‌ن كه‌ خوێنه‌كه‌ ‌‬ ‫حاڵه‌ته‌دا ده‌ب���ێ‌ تێیان بگه‌یه‌نیت‬ ‫ك ‌ه ئه‌م���ه‌ م���ه‌رج نیی��� ‌ه وابێت‪،‬‬ ‫ی تۆ‬ ‫خۆ نه‌زی���ف نابێت بۆئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫دڵنیابیت���ه‌وه‌‪ ،‬زۆركات خه‌س���وو‬ ‫خ���ه‌زوور هه‌ردووكی���ان له‌گ���ه‌ڵ‬ ‫بوكه‌كه‌ی���ان دێ���ن ب���ۆ دڵنیایی‌‪.‬‬ ‫ئێم���ه‌ به‌رده‌وام قس��� ‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫خێزانان���ه‌دا ده‌كه‌ی���ن‪ ،‬رێنماییان‬ ‫ده‌كه‌ین ك���ه‌ نه‌بوونی‌ خوێن مه‌رج‬ ‫نییه‌ بۆ نه‌بوونی‌ په‌رده‌‪.‬‬

‫هه‌موو ئه‌مانه‌ ده‌وری‌ س���ه‌ره‌كیان‬ ‫هه‌ی ‌ه له‌سه‌ر رێنمایی‌ كچان‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ی پیاوان مامه‌ڵ ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌هێواش��� ‌‬ ‫ژنه‌كانیان بكه‌ن‪ ،‬ئه‌و ترسه‌ دروست‬ ‫نابێت‪ ،‬خوێن ب���ه‌و راده‌ی ‌ه نایه‌ت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئاستی‌ رۆش���نبیریی‌و تێگه‌یشتن ‌‬ ‫پی���اوان زۆر ده‌ور ده‌بینێت‪ ،‬مه‌رج‬ ‫ی كولیی ‌ه‬ ‫نییه‌ پیاوه‌ك ‌ه ده‌رچ���وو ‌‬ ‫بێت ی���ان خوێنه‌وار بێ���ت‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ به‌ئاستی‌ بیركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫پیاوانه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬كچ هه‌یه‌ په‌رده‌ی‌ كچێن ‌‬ ‫نه‌بێت؟‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬مه‌رجه‌ كچان له‌یه‌كه‌م‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬ش���تی‌ وانییه‌ كچ په‌رد‌ه ‌‬ ‫ی كچێنی‌ له‌ده‌ست‬ ‫شه‌ودا په‌رده‌ ‌‬ ‫ی نه‌بێت‪ ،‬هه‌م���وو كچێك‬ ‫كچێن��� ‌‬ ‫بده‌ن؟‬ ‫ی كچێن���ی‌ هه‌ی���ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پ���ه‌رد‌ه ‌‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬نا ش���ه‌رت نیی���ه‌‪ ،‬پیاو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌یه‌‌و به‌پێ���ی‌ جۆره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ج���ۆر ‌‬ ‫رۆشنبیریش���مان هه‌یه‌‪ ،‬چه‌ن شه‌و له‌و ش���ه‌وه‌دا خوێ���ن ده‌بینرێت‪،‬‬ ‫وه‌س���تاون تا حاڵ���ی‌ ئافره‌ته‌ك ‌ه بۆنمونه‌‪:‬‬ ‫ئاسایی بوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌تاتی‌‪ ،‬به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫پ���ه‌رده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫الس���تیكییه‌‌و ده‌كش���ێ‌‪ .‬په‌رد‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ده‌ستدان ‌‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬دوا ‌‬ ‫ئاسایی‌‪ ،‬ئه‌و جۆره‌ی ‌ه ك ‌ه له‌هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫ی كچێنی‌‪ ،‬ده‌بێت دوا ‌‬ ‫په‌رده‌ ‌‬ ‫ی ئاس���ایتره‌‌و‬ ‫ی ت���ر ‌‬ ‫جۆره‌كان��� ‌‬ ‫ی خوێنه‌ك ‌ه دێت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫چه‌ند له‌گه‌ڵ یه‌كدا جوت ببنه‌وه‌؟ به‌ئاس���ان ‌‬ ‫ی په‌رد‌ه ‌‬ ‫د‪.‬ژیان‪ :‬ل���ه‌دوای‌ نه‌مان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌مێك بریندار ده‌بێت‌و له‌ئه‌نجام ‌‬ ‫كچێنی‌‪ ،‬نابێ‌ تا ماو‌هی‌ س��� ‌‬ ‫ێ رۆژ ئ���ه‌وه‌دا خوێنه‌ك ‌ه دێ���ت‪ .‬په‌رد‌ه‬ ‫ی جوتبوون بكرێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫كار ‌‬ ‫ی هه‌ی��� ‌ه گه‌وره‌ی���ه‌‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش له‌و‬ ‫ی‬ ‫هه‌موو برینێ���ك ماوه‌یه‌كی‌ ده‌وێت جۆره‌یه‌ كه‌ خوێنی‌ نییه‌‪ .‬جۆرێك ‌‬ ‫ی زۆر ره‌قه‌‌و وه‌ك���و كڕكراگ ‌ه‬ ‫تا كه‌مێك خۆی‌ ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ت���ر ‌‬ ‫هه‌رجارێ���ك بێت���ه‌و‌ه ال ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ژنه‌ك ‌ه وای���ه‌‪ ،‬ئه‌مجۆره‌ به‌نه‌ش���ته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ۆ ده‌كرێت‌و بۆكار ‌‬ ‫به‌به‌رده‌وام���ی‌ خوێن���ی‌ لێدێ���ت‪ ،‬فه‌تحه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی خراپ ‌‬ ‫به‌م���ه‌ش كچه‌ك ‌ه تووش��� ‌‬ ‫ی جوتبوون‪ ،‬ئاسان ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌بێت‪ ،‬به‌بینین ‌‬ ‫ی ده‌روون��� ‌‬ ‫بار ‌‬ ‫ئه‌و خوێنه‌‌و ئازاری‌ له‌ال دروس���ت شه‌نگه‌‪ :‬چ رێنمایییه‌كت بۆ دایكان‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫هه‌ی ‌ه له‌كاتی‌ هه‌ڵسوكه‌وتكردنیان‬ ‫ئێستا له‌چاو سااڵنی‌ رابردوو به‌هۆ ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ كچه‌كانیان؟‬ ‫ی ال ‌‬ ‫نه‌بوون���ی‌ هۆش���یار ‌‬ ‫ی پیاوان د‪.‬ژیان‪ :‬له‌س���ه‌ره‌تادا ئه‌بێ‌ دایكان‬ ‫جیاواز ‌‬ ‫ی زۆری‌ هه‌یه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئێستا ه���ه‌ر له‌منداڵی���ه‌وه‌ به‌فێرك���ردن‬ ‫له‌وه‌ تێده‌گه‌ن ك ‌ه چۆن س�����ه‌یر ‌‬ ‫ی ئ���اگاداری‌ كچه‌كانی���ان ب���ن‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ی جوتبون ‌‬ ‫ژن بكه‌ن‌و چ���ۆن كار ‌‬ ‫ی به‌ترس‪ ،‬شته‌كه‌ی‌ الزه‌ق نه‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ���دا بك���ه‌ن‪ ،‬زۆر له‌ژن‌و مێرد ت���ا ده‌گاته‌ ته‌مه‌نی ‪10‬س���اڵی‌‪ ،‬له‌و‬ ‫دێن ‌ه الم راوێژیان ده‌كه‌م له‌س���ه‌ر ته‌مه‌نه‌دا به‌هێواشی‌ ئه‌وه‌ی‌ بۆ باس‬ ‫ئه‌و الیه‌نانه‌‌و ئاماده‌ش���ن گوێت بۆ بكات كه‌ خۆی‌ چ���ۆن عاده‌ بووه‌‪،‬‬ ‫بگرن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها واقسه‌ی‌ بۆ بكات كه‌ ئه‌مه‌‬ ‫شتێكی‌ سروش���تییه‌‌و هه‌موو كه‌س‬ ‫شه‌نگه‌‪ :‬چۆن‌و به‌چ شێوه‌یه‌ك‬ ‫عاده‌ ده‌بێ���ت‌و خوێنێك له‌گیانیان‬ ‫ی بگه‌یه‌نرێت ‌ه‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫هۆشیار ‌‬ ‫دێت‌و مانای‌ گه‌وره‌بوونته‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫كچان‌و كوڕان؟‬ ‫داوا له‌دایكان ده‌كه‌م له‌كاتی‌ كه‌وتنی‌‬ ‫د‪.‬ژی���ان‪ :‬پێویس���ت ‌ه له‌رێگ���ه‌ ‌‬ ‫ی كچه‌كانیان���دا له‌ه���ه‌ر ته‌مه‌نێكدا‪،‬‬ ‫په‌روه‌رده‌وه‌ هۆش���یار بكرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌زوویی‌ بیبه‌نه‌ الی‌ دكتۆر بۆئه‌وه‌ی‌‬ ‫بكرێته‌ باس‌و لێكۆڵینه‌وه‌‪ ،‬زانیار ‌‬ ‫ی له‌دوارۆژدا تووشی‌ ئه‌و حاڵه‌ته‌ نه‌بن‬ ‫ت���ه‌واو بدرێت به‌هه‌ردوو ره‌گه‌ز‪ ،‬تا تا دڵنیاب���ن له‌مان���ه‌وه‌ی‌ په‌رده‌ی‌‬ ‫ی دروس���تبوون ‌‬ ‫ش���اره‌زای‌ چۆنێت ‌‬ ‫ی كچێنی‌‌و نه‌بێته‌ كێش���ه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌‬ ‫له‌ش���ی‌ مرۆڤ ببن‌و توش��� ‌‬ ‫ی الدان بۆ داهاتووی‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌گه‌ر وابێت‬ ‫نه‌بن‪ ،‬چونك ‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ی نه‌زانینه‌وه‌ی ‌ه پێویستی‌ به‌وه‌یه‌ راپۆرتی‌ پزیشكی‌‬ ‫ك ‌ه زۆرێك له‌كچان‌و كوران تووش ‌‬ ‫ی بدرێتێ‌ بۆ گه‌وره‌ بوون‪.‬‬ ‫الدان ده‌ب���ن‪ ،‬یاخ���ود تووش��� ‌‬ ‫ی ش���تێكی‌ زۆر باش ده‌بێ���ت ئه‌گه‌ر‬ ‫دڵه‌راوكێ‌و ترس ده‌بن له‌ش���ه‌و ‌‬ ‫ی كچان سه‌ردانی‌ دكتۆر بكه‌ن‌و به‌پێی‌‬ ‫بوكێنیدا‪ ،‬بۆ هه‌ر ره‌فیق له‌ره‌فیقه‌و‌ه توانای‌ خۆیان‪ ،‬تا له‌شه‌وی‌ بوكێنیدا‬ ‫زانیاری‌ وه‌ربگرێت‪ ،‬زۆرجار به‌هه‌ڵ ‌ه توشی‌ شۆك نه‌بن‪.‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/31‬‬

‫‪15‬‬

‫سێكس‌و سه‌رئێشه‌‬ ‫سامان سیوه‌یلی‬ ‫توێژه‌ری ده‌روونی‬

‫چاالكی سێكس����ییه‌كان به‌تایبه‌تی‬ ‫گه‌یش����تن به‌ئۆرگازم ڕه‌نگه‌ هانده‌ر‬ ‫ب����ن ب����ۆ ده‌ركه‌وتنی سه‌رئێش����ه‌‪.‬‬ ‫تاك له‌مباره‌داو له‌كاتی زیادبوونی‬ ‫وروژانی سێكس����ی هه‌ست به‌ئازار‬ ‫له‌سه‌رو ملیدا ده‌كات‪ ،‬یاخود له‌پێش‬ ‫ی����ان له‌كاتی گه‌یش����تن به‌ئۆرگازم‬ ‫كتوپڕ دووچاری سه‌رئێشه‌ دێت‪.‬‬ ‫كه‌سێك له‌سه‌د كه‌سدا له‌ماوه‌یه‌كی‬ ‫ژیانی����دا دووچاری ئ����ه‌م حاڵه‌ته‌‬ ‫ده‌بێت����ه‌وه‌‪ ،‬پیاوان س����ێ هێنده‌ی‬ ‫ژن����ان زیات����ر دووچ����اری ئ����ه‌م‬ ‫سه‌رئێشه‌یه‌ ده‌بن‪ ،‬ئه‌گه‌رچی ئه‌م‬ ‫حاڵه‌ته‌ ش����ایانی دڵه‌ڕاوكێ نییه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌هه‌مان كاتدا نیش����انه‌یه‌كه‌‬ ‫یاخ����ود ئاماژه‌یه‌كه‌ بۆ په‌ش����ێوی‬ ‫یان تێكچوونێكی تر كه‌ په‌یوه‌سته‌‬ ‫ب����ه‌و مولوالنه‌ی خوێ����ن كه‌خوێن‬ ‫ده‌گه‌یه‌ننه‌ مێشك‪.‬‬ ‫جۆره‌كانی سه‌رئێشه‌ی سێكسی‬ ‫جۆری یه‌كه‌م‪ :‬ئه‌م جۆره‌یان باڵوه‌و‬ ‫هیچ ئاماژه‌یه‌كی پێش����ینه‌ نییه‌ بۆ‬ ‫ڕوودانی‪ ،‬چونك����ه‌ له‌ماوه‌ی چه‌ند‬ ‫چركه‌یه‌كی س����ه‌ره‌تای ئۆرگازمدا‬ ‫ڕووده‌دات‪ ،‬ئازاره‌ك����ه‌ش ب����ه‌وه‌‬ ‫ده‌ناس����رێته‌وه‌ ك����ه‌ وه‌ك ش����تێك‬ ‫بكرێت به‌س����ه‌ردا یان وه‌ك لێدانی‬ ‫دڵ لێده‌دات‪.‬‬ ‫جۆری دووه‌م‪ :‬بریتیی����ه‌ له‌بوونی‬ ‫سه‌رئێشه‌ له‌هه‌ردوو ته‌نیشتی سه‌رو‬ ‫له‌م����اوه‌ی چه‌ن����د خوله‌كێك پێش‬ ‫گه‌یش����تن به‌ئۆرگازم زیاد ده‌كات‌و‬ ‫له‌گ����ه‌ڵ زیادبوون����ی وروژاندنه‌كه‌‬ ‫ئازاره‌كه‌ش زیاد ده‌كات‪.‬‬ ‫زۆرترین جــــۆری سه‌رئێش����ه‌كانی‬ ‫پـــه‌یـــوه‌ن����ددار به‌چاالكیی����ه‌‬ ‫سێكس����ییه‌كان چه‌ن����د خوله‌كێك‬ ‫ده‌خایه‌نێت‪ ،‬به‌اڵم جۆره‌كانی تر تا‬ ‫چه‌ند كاژێرێك ده‌خایه‌نێت‪ .‬زۆربه‌ی‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ی دووچاری ئه‌م جۆره‌‬ ‫سه‌رئێشانه‌ ده‌بن تاچه‌ند مانگێك‬ ‫له‌گه‌ڵیان ده‌مێنێته‌وه‌ پاشان زیاتر‬ ‫له‌ساڵێك نامێنێت‪ ،‬واته‌ كه‌سه‌كه‌‬ ‫چاالكی سێكسیی به‌بێ سه‌رئێشه‌‬ ‫ئه‌نجام ده‌دات‪.‬‬ ‫سه‌رئێش����ه‌ی‬ ‫هۆكاره‌كان����ی‬ ‫په‌یوه‌ندیدار به‌سێكس‬ ‫هه‌م����وو چاالكییه‌كی سێكس����یی‬ ‫كه‌ كۆتاییه‌كه‌ی به‌ئ����ۆرگازم بێت‬ ‫ئه‌گ����ه‌ری ئ����ه‌وه‌ی هه‌ی����ه‌ هان����ی‬ ‫ده‌ركه‌وتن����ی سه‌رئێش����ه‌ ب����دات‪،‬‬ ‫ئه‌و جۆره‌ له‌سه‌رئێش���� ‌ه كه‌ چه‌ند‬ ‫خوله‌كێك ده‌خایه‌نێت پێش گه‌یشتن‬ ‫به‌ئۆرگازم‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ داكش����انی ماس����ولكه‌كانی مل‌و‬ ‫سه‌ر له‌كاتی ئه‌نجامدانی چاالكییه‌‬ ‫سێكسییه‌كه‌دا‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و جۆره‌ی‬ ‫كتوپڕ له‌كاتی ئۆرگازمدا ڕووده‌دات‬ ‫له‌وانه‌ی����ه‌ وه‌اڵمدانه‌وه‌یه‌ك بێت بۆ‬ ‫زیادبوونی گوشاری خوێن كه‌ ده‌بێته‌‬ ‫هۆی فراوانبوونی مولوله‌كانی خوێن‬ ‫له‌مێش����كدا‪ ،‬ئازاری كتوپری سه‌ر‬ ‫ئه‌گه‌ری خوێنبه‌ربوون له‌مێشك یان‬ ‫له‌ده‌وری مێشكیشی لێده‌كرێت‪.‬‬ ‫له‌هۆكاره‌كانی تری سه‌رئێش����ه‌ی‬ ‫په‌یوه‌ندیدار به‌سێكس‪ ،‬به‌كارهێنانی‬ ‫حه‌بی دژه‌ س����كپڕی‪ ،‬حه‌ش����یش‪،‬‬ ‫بوونی ئاوی ش����ین له‌س����ه‌ر چاو ـ‬ ‫بریتییه‌ له‌به‌رزبوونه‌وه‌ی گوش����ار‬ ‫له‌سه‌ر چاو ـ كه‌مخوێنی‪ ،‬دابه‌زینی‬ ‫ڕێ����ژه‌ی ش����ه‌كر‪ ،‬لوت����ه‌ گیرفان‬ ‫(الجیوب االنفیه‌)‪.‬‬ ‫سه‌رئێش����ه‌ی سێكسیی حاڵه‌تێكی‬ ‫نه‌خۆشی نییه‌ كه‌‌مایه‌ی دڵه‌ڕاوكێ‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر بۆ كه‌سه‌كه‌ بووه‌‬ ‫ژانكۆیه‌ك ئه‌وا ده‌كرێت س����ه‌ردانی‬ ‫پزیشك بكات‪.‬‬


‫‪16‬‬

‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/31‬‬

‫ه ناو ئاو چی ده‌که‌ی؟‬ ‫گه‌ر مۆبایله‌که‌ت که‌وت ‌‬ ‫ ئا‪ :‬محه‌مه‌د ره‌سوڵ كه‌ریم‬

‫به‌سااڵچووانیش‬

‫ی‬ ‫حه‌زیان له‌ناردن ‌‬ ‫كورته‌نامه‌یه‌‬

‫ ساوێن سابیر‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك���ی‬ ‫به‌پێ���ی‬ ‫نوێ���ی نوس���ین‌و ناردن���ی‬ ‫مه‌س���ج له‌نێ���وان كه‌س���انی‬ ‫به‌ته‌مه‌نداخۆشه‌ویس���تتربوو ه‌‌و‬ ‫(‪)%44‬ی كه‌س���انی(‪ 35‬ت���ا‬ ‫‪ 44‬س���اڵ)‌و(‪)%14‬ی كه‌س���انی‬ ‫هه‌فتان��� ‌ه‬ ‫سه‌روو(‪)45‬س���اڵ‬ ‫زیادله‌(‪)30‬مه‌سج ده‌نێرن‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی ئ���ه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی ‌ه كه‬ ‫‌له‌الیه‌ن دامه‌زراوه‌ی ‪Tekelec‬‬ ‫ه‌وه‌ئه‌نجام���دراوه‌‪ ،‬ل��� ‌ه كاتێك���دا‬ ‫ی ناردنی مه‌س���ج له‌نێوان‬ ‫ئاره‌زوو ‌‬ ‫به‌كا ر هێنه‌ر ه‌گه‌نجت���ر ه‌كا ن‬ ‫ك��� ‌ه ته‌مه‌نی���ان له‌نێ���وان (‪25‬‬ ‫ت���ا ‪) 34‬س���اڵه‌‪ ،‬ب���ه‌رده‌وام‬ ‫له‌ز یا د بو و ند ا ی���ه‌‌و ( ‪ ) %4 0‬ی‬ ‫كه‌سانێك كه‌له‌وبازنه‌ی ته‌مه‌نه‌دان‬ ‫زیاترحه‌زده‌ك���ه‌ن له‌مۆبایله‌كه‌یان‬ ‫له‌ب���ری قس���ه‌كردن‪ ،‬بۆن���اردن‌و‬ ‫وه‌رگرتنی مه‌سج به‌كاربهێنن‪.‬‬ ‫هه‌ربه‌پێ���ی ئه‌ولێكۆڵینه‌وه‌ی��� ‌ه‬ ‫نووس���ینی مه‌س���ج له‌نێوان ژناند‬ ‫اخۆشه‌ویس���تتره‌‌وله‌به‌رامبه‌ر( ‪3‬‬ ‫‪)%0‬ی پیاوان���دا‪ ،‬زیادله‌(‪)%40‬ی‬ ‫ژنانی به‌ش���داربووی ئه‌وڕاپرسیی ‌ه‬ ‫ڕایانگه‌یان���دوو‌ه زیاترحه‌زی���ان‬ ‫له‌ناردن���ی مه‌س���جه‌‪ ،‬كه‌ئه‌وح ‌هز‌و‬ ‫ڕێژ‌ه به‌رز‌ه تاڕاده‌یه‌ك په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌ناردن���ی مه‌س���ج بۆبه‌رنام��� ‌ه‬ ‫ته‌له‌ڤزیۆنه‌ییه‌كان هه‌یه‌‪.‬‬

‫ئ���اوو ئامێ���ر‌ه ئه‌لكترۆنیكییه‌كان‬ ‫كۆمپیوت���ه‌ری‬ ‫به‌تایبه‌ت���ی‬ ‫گیرفانی یان هان���دی مۆبایل هیچ‬ ‫سازگارییه‌كیان له‌گه‌ڵ یه‌كتر نییه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر بۆی ‌ه ده‌توانین بڵێن ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫ئامێران ‌ه بكه‌ون��� ‌ه ناوئاوڕووداوێكی‬ ‫ناخۆش���ه‌‌وئه‌گه‌ری خراپبوون���ی‬ ‫ئه‌وئامێرانه‌بۆهه‌میشه‌ڕووده‌دات‪.‬‬ ‫ته‌ڕبوون���ی هان���دی مۆبای���ل‬ ‫به‌هه‌رج���ۆر‌ه ئاوێ���ك ده‌توانێ���ت‬ ‫ئه‌وپ���ه‌ڕی كێش���ه‌بۆئه‌وئامێر‌ه‬ ‫درووس���ت ب���كات‌و ببیێته‌ه���ۆی‬ ‫خراپبوونی به‌ش ‌ه ئه‌لكترۆنیكییه‌كان‬ ‫له‌مۆبایلدا‪ .‬بۆئه‌وه‌ی له‌و حاڵه‌ته‌دا‬ ‫خه‌رج���ی كڕین���ی هاندێكی نوێ‬ ‫نه‌كه‌وێت��� ‌ه سه‌رده‌س���تت‪ ،‬چه‌ند‬ ‫ڕێگ���ه ‌بۆچاره‌س���ه‌ری ئه‌وهاندان ‌ه‬ ‫كه‌ته‌ڕده‌بن‪ ،‬له‌خواره‌وه‌داهاتووه‌‪:‬‬ ‫هانده‌كه‌تان له‌ناوئاوه‌كه‌ده‌ربهێنن‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند ه‌خێراترئه‌وكار ه‌بك���ه‌ن‪،‬‬ ‫ڕه‌نگه‌كێشه‌ی كه‌متربۆهانده‌كه‌تان‬ ‫درووس���ت بێت‪ ،‬ڕه‌نگه‌ئ���ه‌وكار‌ه‬ ‫زۆرس���اده‌بێته‌به‌رچاو‪ ،‬ب���ه‌اڵم بۆ‬

‫ئه‌وه‌ی هانده‌كه‌تان بۆهه‌میشه‌خراپ‬ ‫نه‌بێ���ت پێویس���ت ‌ه خێراله‌ئاوه‌ك ‌ه‬ ‫بیهێنه‌ده‌رێ‪.‬‬ ‫له‌قۆناغی دواتردا پێویست ‌ه پاتری‬ ‫هانده‌كه‌ده‌ربهێن���ن‪ ،‬كه‌پێویس���ته‬

‫‌به‌خێرای���ی دوای ده‌رهێنان���ی‬ ‫هانده‌ك���ه‌له‌ئ���او ئه‌نجامی بده‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌وكاره‌ده‌بێته‌هۆی خراپنه‌بوونی‬ ‫هانده‌كه‌‌و پاترییه‌كه‌ش‪ .‬دوای ئه‌و‬ ‫كار‌ه سیمكاره‌ته‌كه‌ ده‌ربهێنن‪.‬‬

‫قۆناغ���ی داوت���ر ئه‌وه‌ی���ه ‌ك���ه‬ ‫‌هان���د‌ه كه‌وش���ك بكه‌ی���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێش���نیازناكرێت‬ ‫بۆئ���ه‌وكار‌ه‬ ‫له‌ئامێ���ر‌ه ئه‌لكترۆنیكیی���ه‌كان‬ ‫وه‌ك موجه‌فیفه‌س���وودوه‌ربگرن‪،‬‬

‫ه كۆمپیوته‌رییه‌كان مێشكی مندااڵن به‌هێزده‌كه‌ن‬ ‫یاریی ‌‬

‫ هامن شوان‬ ‫لێكۆڵه‌ران���ی زانكۆی ڕۆچس���ته‌ر‬ ‫ڕایانگه‌یاندكه‌ئه‌نجامدا�����ی ی���اری‬ ‫كۆمپیوت���ه‌ری به‌ته‌نی���ا بۆمندااڵن‬ ‫خراپ نییه‌‪ ،‬به‌ڵكوده‌توانن توانای‬ ‫فیك���ری‌و مێشكیش���یان باش���تر‬ ‫بكات‪.‬‬

‫الیه‌نێكی‌ ئه‌رێنی‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫لێكۆڵه‌رانی زانكۆی ڕۆچسته‌ر بۆیان‬ ‫ده‌ركه‌وت���وو‌ه ئه‌ومندااڵنه‌ی ڕۆژان ‌ه‬ ‫یاری كۆمپیوته‌ری ده‌كه‌ن‪ ،‬توانای‬ ‫مێش���كییان زۆرباش���ه‌‌وهاوكاری‬ ‫له‌نێ���وان ده‌س���ت‌و چاوه‌كانی���ان‬ ‫زۆره‌‪.‬‬ ‫ئه‌ولێكۆڵه‌ران��� ‌ه‬ ‫به‌وت���ه‌ی‬ ‫یا ر ییه‌كۆ مپیو ته‌ر ه‌یی���ه‌كا ن‬ ‫به‌پێچه‌وان���ه‌ی ڕای زۆرێ���ك‬ ‫له‌ڕه‌خنه‌گ���ران ك��� ‌ه پێیانوای ‌ه ئه‌و‬ ‫یارییان ‌ه ڕێگرده‌بێت له‌چاالكییه‌كانی‬ ‫ی مندااڵن له‌ده‌ره‌وه‌ی ماڵ‪،‬‬ ‫رۆژانه‌ی ‌‬ ‫كۆمه‌ڵێ���ك خاڵی پۆزه‌تیڤیش���ی‬ ‫ی حه‌زی���ان له‌یاری‬ ‫ئه‌وانه‌ی دژی یاری كۆمپیوته‌ریین هه‌ی���ه‌‪ .‬ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫پێیانوای ‌ه ئ���ه‌و یاریان ‌ه په‌یوه‌ندی كۆمپیوته‌ریی��� ‌ه توانای كاردانه‌وه‌‌و‬ ‫ڕاس���ته‌وخۆیان‬ ‫به‌قه‌یران���ی دیقه‌تی زۆربه‌رزی���ان هه‌یه‌‌وتوانای‬ ‫قه‌ڵ���ه‌وی من���داڵ‌و هه‌رزه‌كاران��� ‌‬ ‫ی ناس���ینه‌وه‌یان به‌هۆی ئه‌نجامدانی‬ ‫به‌ریتانیاو‌ه هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم پسپۆڕانی یاری كۆمپیوته‌ری باش���ترده‌بێت‪.‬‬ ‫ئه‌مریك���ی ب���ه‌م دواییان��� ‌ه بۆیان به‌وت���ه‌ی ئه‌ولێكۆڵه‌ران ‌ه ئه‌نجامی‬ ‫ده‌ركه‌وتوو‌ه دانیش���تن له‌به‌رامبه‌ر ی���اری كۆمپیوت���ه‌ری ده‌توانێ���ت‬ ‫مونیته‌ربۆچه‌ندین كاتژمێر چه‌ندین توان���ای ه���ۆش‪ ،‬بینی���ن‪ ،‬دیقه‌ت‬

‫په‌خشی مۆندیال به‌ته‌له‌ڤزیۆنی هه‌تاوی‬ ‫هه‌تاویی���ه‌و‌ه‬

‫ رووخسار محه‌مه‌د‬ ‫هاواڵتیان���ی ئه‌فریقایارییه‌كان���ی‬ ‫مۆندیال���ی(‪) 2010‬كه‌بڕیاروای��� ‌ه‬ ‫له‌ئه‌فریق���ای باش���وربه‌ڕێوه‌بچێت‪،‬‬

‫چونكه‌ڕه‌نگه‌زیات���ر هانده‌كه‌ت���ان‬ ‫خراپ ب���كات‪ .‬بۆوش���ككردنه‌وه‌ی‬ ‫هاندیان ئامێره‌كان���ی دیكه‌ده‌بێت‬ ‫به‌ته‌كاندن‌وڕاوه‌ش���اندنێكی ئارام‬ ‫ئاوه‌ك���ه‌ی لێده‌ربهێن���ن‪ ،‬ئه‌وكات‬ ‫درز‌و قه‌ڵه‌ش���ته‌كانی به‌قوماشێكی‬ ‫نه‌رم به‌ئارامی وشك بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫دوای ئه‌وكاره‌بۆم���اوه‌ی چه‌ندی���ن‬ ‫كاتژمێربیخه‌ن��� ‌ه ناوبرن���ج ی���ان‬ ‫ئه‌و ما د ه‌خۆ ر ا كییا نه‌كه‌ش���ێ‬ ‫ب���ه‌الی خۆیانداڕاده‌كێش���نن (بۆ‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ومه‌بس���ت ‌ه پێویس���ته‌الیه‌ن ‌‬ ‫ك���ه‌م هانده‌كه‌بۆم���اوه‌ی (‪)24‬‬ ‫ی برنج دابێت)‪.‬‬ ‫كاتژمێرله‌ناوگوێن��� ‌‬ ‫له‌كۆتایی���دا كاتی ئ���ه‌وه ‌هاتووه‬ ‫‌كه‌بزانی���ن ئه‌وكارانه‌كردوومان��� ‌ه‬ ‫جێگه‌ی خ���ۆی گرتوو‌ه یان نا‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌و مه‌بس���ت ‌ه پاتریه‌ك ‌ه بخه‌ن ‌ه ناو‬ ‫هانده‌كه‌وه‌‌و دایگیرسێنن‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر دانه‌گیرس���ا ه���ه‌وڵ بده‌ن‬ ‫هانده‌كه‌ت���ان بێ پات���ری‌و ته‌نیا‬ ‫به‌ش���احینه‌كه‌ی هه‌ڵكه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌ڵبوو ئ���ه‌و‌ه ته‌نیاپاترییه‌كه‌تان‬ ‫س���ووتاوه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رنائه‌و‌ه به‌داخه‌و‌ه‬ ‫هانده‌كه‌تان خراپ بووه‌‪.‬‬

‫له‌ته‌له‌ڤزیۆن���ی‬ ‫سه‌یرده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی هه‌واڵێك���ی س���ایتی‬ ‫ئا نسا ئه ‌و سیس���تمه ‌‬ ‫‪Sun.Tv‬‬ ‫ته‌له‌ڤزیۆنییه‌كه‌ن���اوی‬ ‫ی���ه‌‪ ،‬یارمه‌تی گه‌ش���ه‌ی هاوكاتی‬ ‫فێ���ركاری‌و وه‌رزش ده‌دات‪.‬‬ ‫كۆمپانی���ای ‪SolarWorld Ag‬‬ ‫له‌ناوچه‌جی���اوازه‌كان ئه‌فریق���ا‬ ‫ئه‌وته‌له‌ڤزیۆن��� ‌ه هه‌تاویی���ه‌كان‬ ‫دامه‌زرێن���ن‪ .‬ئ���ه‌و سیس���تم ‌ه‬ ‫تێكه‌اڵوێك ‌ه له‌(‪)12‬په‌نه‌لی هه‌تاوی‪،‬‬ ‫پاتریی���ه‌ك بۆخه‌زنكردنی وزه‌یه‌ك‬

‫كه‌به‌رهه‌م هێن���راوه‌‪ ،‬ته‌له‌ڤزیۆنێك‬ ‫كه‌سه‌ته‌الیتی له‌سه‌ره‌‌و پلییه‌رێكی‬ ‫‪.DVD‬‬ ‫وزه‌ی���ه‌ك كه‌ئه‌وسیس���تمه‌به‌هۆی‬ ‫خۆره‌وه‌به‌رهه‌م���ی ده‌هێنێ���ت‪،‬‬ ‫جگه‌ل���ه‌وه‌ی ك��� ‌ه بۆكاركردن���ی‬ ‫ته‌له‌ڤزیۆنه‌كه‌به‌كارد ه‌هێنرێ���ت‪،‬‬ ‫ده‌توانێ���ت وزه‌ی(‪)12‬كۆمپیوته‌ری‬ ‫تۆپ‌وهه‌روه‌هاڕۆش���نایی‬ ‫الپ‬ ‫گۆڕه‌پانه‌وه‌رزش���ییه‌كانیش دابین‬ ‫بكات‪ .‬ئه‌وئامێرانه‌ده‌توانن س���ااڵن ‌ه‬ ‫نزیكه‌ی چوارهه‌زار‌و(‪)400‬كیلۆوات‬ ‫وزه‌به‌رهه‌م بهێنن‪.‬‬

‫س���اڵی(‪2010‬‬

‫)نمای���ش‬

‫یه‌ك���ی‬ ‫ ژیال تاهیر‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫بوكه‌ك��� ‌ه‬ ‫كۆمپانی���ای ‪ MSI‬هه‌واڵ���ی هه‌ردوونێ���ت‬ ‫خستنه‌به‌رده‌س���تی دوونێت بوكی سوودله‌پرۆسیسه‌ری ‪،N450 Atom‬‬ ‫به‌ناوه‌كانی ‪ U135‬و ‪ Wind U130‬چیپ���ی گرافیك���ی ‪GMA3150‬ی‬ ‫ئینتێل‌و شاشه‌ی(‪)10‬ئینچی ‪LED‬‬ ‫باڵوكردووه‌‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی هه‌واڵێكی گیكی گه‌جیت‪ ،‬وه‌رده‌گرن‪.‬‬ ‫بڕیار‌ه نێ���ت بوكه‌كانی ‪ U135‬و به‌شێكی دیكه‌له‌تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی‬ ‫‪ Wind U130‬له‌پێش���انگای ‪ CES‬ئه‌ونێ���ت بوكانه‌بریتین له‌كامێرای‬ ‫‪802.11‬‬ ‫ی الس ڤێگاسی ئه‌مریكا له‌مانگی (‪)1.3‬مێگاپیكس���لی‪،‬‬

‫‪ ،WiFi‬بلوت���وز‌و پرۆگرام���ی‬ ‫ده‌م‌وچ���او‪.‬‬ ‫ناس���ینه‌وه‌ی‬ ‫هه‌روه‌هاهارددیس���كی مودیل���ی‬ ‫‪ U130، 160‬گیگابایت‌وهارددیسكی‬ ‫‪ U135 ، 250‬گیگابایته‌‪.‬‬ ‫نێ���ت بوكه‌كان���ی ‪Wind U130‬‬ ‫و ‪ U135‬له‌مانگ���ی یه‌ك���ی‬ ‫س���اڵی داهات���وودا(‪‌230‬و ‪) 280‬‬ ‫د ۆ ال ر د ه‌كه‌و ێته‌به‌ر د ه‌س���ت‬ ‫به‌كارهێنه‌ران‪.‬‬

‫پاناسۆنیك پاتریێكی‬ ‫بێ مه‌ترسی‬ ‫درووستده‌كات‬

‫ئه‌وهه‌ن���گاوه‌ی فه‌رهه‌نگیی���ه‌ی‬ ‫‪ SolarWorld Ag‬ك��� ‌ه ن���اوی‬ ‫‪‌ Football for Hope‬ه به‌هاوكاری‬ ‫‪Khayelitsha‬‬ ‫ئه‌نجومه‌ن���ی‬ ‫له‌كیپ تاون���ی پاته‌ختی ئه‌فریقای‬ ‫باش���ور‌وفیفاجێبه‌جێ ده‌كرێ���ت‪.‬‬ ‫یه‌كێك���ی دیكه‌له‌وكاران���ه‌ی كه‌بڕیا‬ ‫ر ه‌به‌وته‌له‌ڤزیۆنه‌هه‌تاویانه‌ئه‌نج���ا‬ ‫م بدرێ���ت‪ ،‬فێركاری‌وبه‌ربه‌ره‌كانی‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێ���ت له‌گ���ه‌ ‌ڵ نه‌خوێن���ده‌وار ‌‬ ‫به‌تایبه‌تی باڵوكردنه‌وه‌ی شێوه‌كانی‬ ‫به‌ربه‌ره‌كانی له‌گه‌ڵ باڵوبووه‌نه‌وه‌ی‬ ‫ڤایرۆسی ‪.HIV‬‬

‫‪ MSI‬دوو نێت بوكی نوێ ده‌خات به‌رده‌ست‬

‫له‌ئه‌نجامدان���ی ئه‌و كاران���ه‌دا ك ‌ه‬ ‫پێویستی به‌سه‌رنجدانی زۆرهه‌یه‌‪،‬‬ ‫باشتربكات‪.‬‬ ‫لێكۆله‌ران به‌ڕاده‌یه‌ك س���ه‌باره‌ت‬ ‫به‌ئه‌نجام���ی ئه‌ولیكۆڵیینه‌وه‌ی��� ‌ه‬ ‫پێش���نیازده‌كه‌ن‬ ‫دڵنی���ان‪،‬‬ ‫ته‌نان���ه‌ت‬ ‫دایكان‌وب���اوكان‌و‬ ‫بابه‌گه‌ور ه‌‌ودایه‌گه‌ور ه‌كانی���ش‬ ‫به‌ئه‌نجامدان���ی ئ���ه‌و یاریی��� ‌ه‬ ‫كۆمپیوته‌رییانه‌ده‌توان���ن توان���ای‬ ‫مێشكی خۆیان باشتربكه‌ن‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی ڕاپۆرت���ی تیلیگ���راف‬ ‫ئه‌م��� ‌ه له‌كاتێكدای��� ‌ه كه‌هه‌ندێ���ك‬ ‫له‌ڕه‌خنه‌گران له‌وبڕوایه‌دان مندااڵن‬ ‫به‌چون���ه‌ده‌ره‌و‌ه له‌م���اڵ‪ ،‬ده‌توانن‬ ‫زۆرێ���ك له‌وتوانایان��� ‌ه به‌ده‌س���ت‬ ‫بهێن���ن‪ .‬به‌وته‌ی ئ���ه‌وان‪ ،‬مندااڵن‬ ‫له‌ب���ری ئ���ه‌وه‌ی خۆی���ان به‌یاری‬ ‫كۆمپیوته‌ریی���ه‌و‌ه خه‌ریك بكه‌ن‪،‬‬ ‫باشتروای ‌ه به‌ش���ێوه‌ی شه‌خسی‌و‬ ‫ڕاسته‌خۆبچنه‌ناو هاورێكانیانه‌وه‌‌و‬ ‫یاریان له‌گه‌ڵدابكه‌ن‪.‬‬

‫ الس شێرزاد‬ ‫پاناسۆنیك پرۆسه‌ی درووستكردنی‬ ‫پاترییه‌كی الپ تۆپی ده‌ستپێكردوو‌ه‬ ‫ك���ه‌جێگه‌ی دڵنیایی���ه‌‌و هیوادار‌ه‬ ‫به‌وداهێن���ان ئه‌وڕه‌وت���ه‌ی كه‌ب���ۆ‬ ‫وه‌رگرتن���ه‌وه‌ی پات���ری الپ‬ ‫تۆپه‌كه‌كان ده‌ستپێكراوه‌‪ ،‬كۆتایی‬ ‫پێبهێتێت‪.‬‬ ‫ت���ا ئێس���تا چه‌ندی���ن كۆمپانی���ا‬ ‫وه‌ك هۆلی���ود پ���اكارد‪ ،‬دێ���ل‪،‬‬ ‫پ���اكارد بیل‌وچه‌ندی���ن كۆمپانیای‬

‫دیكه‌به‌ه���ۆی مه‌ترس���ی ئاورگرتن‬ ‫داوای���ان له‌كڕی���اره‌كان ك���ردوو‌ه‬ ‫پاترییه‌كانی الپ تۆپه‌كانی خۆیان‬ ‫بگه‌ڕێن���ه‌و‌ه بۆئه‌وكۆمپانیایان��� ‌ه‬ ‫ت���ا بۆی���ان بگۆڕنه‌وه‌‪ .‬پرۆس���ه‌ی‬ ‫درووس���تكردنی ئ���ه‌و پاتریان��� ‌ه‬ ‫به‌وهیوای��� ‌ه ده‌س���تپێكراو‌ه كه‌ئه‌و‬ ‫ڕه‌وته‌كه‌مبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی ئه‌وهه‌واڵه‌پات���ری نوێ���ی‬ ‫پاناس���ۆنیك جگ له‌وه‌ی مه‌ترسی‬ ‫زۆركه‌متره‌‪ ،‬بۆماوه‌یه‌كی زیاتریش‬ ‫كارده‌كات‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/31‬‬

‫‪17‬‬

‫باشترین ئۆتۆمبێله‌كانی ساڵی ‪2009‬‬ ‫باش���ترین ئۆتۆمبێله‌كانی ئه‌مساڵ‬ ‫له‌ڕووی هێ���ز‌و كواڵیتی ماتۆڕه‌و‌ه‬ ‫هه‌ڵبژێردران‪ .‬به‌پێ���ی هه‌واڵه‌كان‬ ‫ئۆتۆمبێله‌كانی‪ audiA4‬و ‪Audi‬‬ ‫‪S4‬دوو باشترین ئۆتۆمبێلی باشی‬ ‫جیهانن له‌ڕووی هێزی ماتۆره‌وه‌‪.‬‬ ‫س���ێیه‌مین ئۆتۆمبێل له‌و لیسته‌دا‬ ‫‪BMW 335D‬ی���ه‌‌و دوای ئه‌ویش‬ ‫ئۆتۆمبێلی هایبریدی فۆرد فیۆیجین‬ ‫له‌پله‌ی چواره‌مدان‪.‬‬ ‫پێنجه‌می���ن ئۆتۆمبێل���ی جیه���ان‬ ‫له‌س���اڵی ‪2009‬دا ئۆتۆمبێل���ی‬ ‫كۆمپانی���ای‬ ‫ی‬ ‫‪Taurus‬‬ ‫ف���ۆردی ئه‌مریكای���ه‌‪ .‬هه‌روه‌ه���ا‬ ‫ئۆتۆمبێه‌له‌كان���ی ش���ۆڤرۆلێت‬ ‫ئیكۆینوكس‌و هیوندای جینسیس‌و‬ ‫س���ابورا‪‌legacy‬و تۆیۆتا پیرۆس‬ ‫و له‌كۆتایشش���دا جیتاس���پۆرت‬ ‫واگۆنی كۆمپانیای فۆلكس واگۆنی‬ ‫ئه‌ڵمانیا پله‌ی شه‌شه‌م تاده‌یه‌می‬ ‫ئه‌وڕیزبه‌ندییه‌ی���ان بۆخۆیان داگی‬ ‫كردووه‌‪.‬‬

‫‪ 10‬جوانترین وێنه‌ی‬ ‫مازدا به‌دوای‬ ‫هاوبه‌شێكی‌ نوێدا ده‌گه‌ڕێت هه‌ساره‌كانی ئه‌مساڵ‬ ‫گۆڤ���اری زانس���تی‬ ‫‪ Geographic‬به‌پێی نه‌ریتێكی‬ ‫كۆن ‪ 10‬جوانترین وێنه‌ی س���اڵی‬ ‫‪ 2009‬له‌بواری بۆش���ای ئاس���مان‌و‬ ‫هه‌ساره‌كان هه‌ڵبژاردووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و ‪ 10‬وێنه‌یه‌ له‌ناو سه‌دان وێنه‌ی‬ ‫س���ه‌یر‌و س���ه‌مه‌ره‌ ك���ه‌ له‌ڕێگه‌ی‬ ‫تیلیس���كۆپه‌كانی س���ه‌ر زه‌وی‌و‬ ‫تیلیسكۆپه‌كانی بۆشایی ئاسمانه‌و‌ه‬ ‫گیراون‪ ،‬هه‌ڵبژێردراون‪.‬‬

‫له‌دیسمبه‌ره‌ی ‪ 2009‬گیراوه‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬تیلیس���كۆپی بۆشایی ئاسمانی‬ ‫هاب���ل له‌مانگ���ی س���یپته‌مبه‌ردا‬ ‫وێنه‌یه‌كی تایبه‌تی له‌كاكێش���انی‬ ‫‪ 6302 Ngc‬گرتووه‌‪.‬‬ ‫‪ .6‬وێنه‌یه‌ك له‌هه‌س���اره‌ی بچوكی‬ ‫«ریا» ك ‌ه هاوشێوه‌ی مراورییه‌كی‬ ‫بچوكه‌‪ .‬ئه‌و وێنه‌ی ‌ه له‌الیه‌ن مانگی‬ ‫ده‌س���تكری «كاس���ینی»یه‌و‌ه‬ ‫له‌مانگی نۆڤه‌مبه‌ردا گیراوه‌‪.‬‬ ‫‪ .7‬ئ���ه‌و وێنه‌ی��� ‌ه ك���ه‌ به‌ه���ۆی‬ ‫تلیسكۆپی بۆشای ئاسمانی هابل‬ ‫له‌مانگ���ی دیس���مبه‌ردا گی���راوه‌‪،‬‬ ‫وێنه‌یه‌ك���ی جوان��� ‌ه له‌هه‌س���اره‌ی‬ ‫هێشووی ‪.R136‬‬ ‫‪ .8‬وێن���ه‌ی لم���ی جواڵو له‌س���ه‌ر‬ ‫هه‌س���اره‌ مه‌ری���خ‪ .‬ئ���ه‌و وێنه‌ی ‌ه‬ ‫له‌مانگ���ی ئۆكتۆب���ه‌ره‌و‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫مانگ���ی ده‌س���تكردی ‪Mars‬‬ ‫‪Reconnaissance Orbiter‬‬ ‫ه‌وه‌ گیراوه‌‪.‬‬ ‫‪ .9‬وێنه‌ هه‌س���اری لولین كه‌ له‌ناو‬ ‫لق‌وپۆ س���ووری داره‌كانی پاركی‬ ‫نه‌ت���ه‌وه‌ی ویرجینی���او‌ه گێراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و وێنه‌یه‌ ل ‌ه ‪ 23‬فوریه‌ی س���اڵی‬ ‫‪2009‬دا گی���راوه‌‪ .‬كات���ی گرتن���ی‬ ‫ئ���ه‌و وێنه‌یه‌ مه‌ودای نێ���وان ئه‌و‬ ‫هه‌س���اره‌ی ‌ه ت���ازه‌وی ‪ 61‬ملی���ۆن‬ ‫كیلۆمه‌تر بووه‌‪.‬‬ ‫‪ .10‬وێنه‌یه‌كی موشه‌كی‪Ares I.X‬‬ ‫ی ناس���ا له‌كات���ی تاقیكردنه‌وه‌دا‬ ‫له‌سه‌ر ئاسمانی ناوه‌ندی بۆشایی‬ ‫ئاس���مان كندی له‌فلۆری���دا‪ .‬ئه‌و‬ ‫وێنه‌ی���ه‌ له‌مانگ���ی ئۆكتۆب���ه‌ردا‬ ‫گیراوه‌‪.‬‬

‫‪10‬‬ ‫‪National‬‬

‫دیاركۆ عومه‌ر‬ ‫دوای میتسۆبیش���ی‌و س���ۆزۆكی‬ ‫پێده‌چێ���ت كۆمپانی���ای م���ازدا‬ ‫س���ێیه‌مین گ���ه‌وره‌كۆمپانی���ای‬ ‫ئۆتۆمبێل���ی ژاپۆنییه‌ك���ه ‌ل���ه‌و‬ ‫چه‌ند هه‌فته‌ی ڕاب���ردوودا بیری‬ ‫له‌ش���ه‌ڕاكه‌تێكی ن���وێ له‌گ���ه‌ڵ‬ ‫كۆمپانیایه‌ك���ی دیكه‌ی ئۆتۆمبێل‬ ‫كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫كۆمپانیای مازدائه‌مساڵ پشكه‌كانی‬ ‫كۆمپانی���ای ف���ۆردی كڕی���ه‌وه‌‌و‬ ‫ژاپۆنیی���ه‌كان بووه‌نه‌خاوه‌ن���ی‬

‫ت���ه‌واوی ئه‌وكۆمپانیای���ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێده‌چێ���ت ئه‌وان ب���ه‌رده‌وام بن‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و ش���ێوازی كاركردنه‌ی‬ ‫كه‌ ل ‌ه ‪40‬س���اڵ له‌مه‌وب���ه‌ره‌و‌ه‬ ‫هه‌یان بووه‌و ئه‌مجاره‌ له‌بری فۆرد‬ ‫هاوبه‌شێكی‌ دیكه‌ بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫یوش���اكی كاوان���ۆ‪ ،‬پس���پۆری‬ ‫ش���یكاریی ب���ازاڕی ئۆتۆمبێ���ل‬ ‫له‌ژاپۆن پێیوای ‌ه كۆمپانیای مازدا‬ ‫ی‬ ‫له‌ئێستادا پێویسته‌ هاوبه‌شێك ‌‬ ‫بازرگان���ی بۆخ���ۆی بدۆزێته‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ب���ه‌ڕای ئه‌و كۆمپانیاكانی‬ ‫وه‌ك مازدا كه‌سااڵن ‌ه نزیكه‌ی یه‌ك‬

‫ملیۆن ئۆتۆمبێل درووستده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫پێویس���تیان به‌وه‌ی ‌ه له‌به‌ش���ێك‬ ‫له‌گ���ه‌ ‌ڵ‬ ‫له‌تێچووه‌كانیان���دا‬ ‫كۆمپانیاكانی دیك ‌ه شه‌ریك بن‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك���ی دیك ‌ه خواس���تی بازاڕ‬ ‫له‌سه‌ر ئۆتۆمبێل ‌ه هایبریدییه‌كان‪،‬‬ ‫ئه‌لكتریكیی���ه‌كان‌و ته‌كنۆلۆژی���ا‬ ‫تێچ���ووه‌ی‬ ‫نوێت���ره‌كان‪،‬‬ ‫درووس���تكردنی ئۆتۆمبێل زیاتر‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ه���ه‌ر بۆیه‌ش هاوكاریی‌و‬ ‫هاوبه‌ش���ی مازدا‌و كۆمپانیاكانی‬ ‫ی تر‬ ‫دیك ‌ه له‌گ���ه‌ڵ هاوبه‌ش���ێك ‌‬ ‫پێویستییه‌كی به‌رچاوه‌‪.‬‬

‫‪ .1‬شۆتێلی ئاتالنتیس له‌مانگی مه‌ی‬ ‫‪2009‬دا چوب���وو بۆ چاككردنه‌وه‌ی‬ ‫تلیسكۆپی بۆشای ئاسمانی هابڵ‬ ‫ك���ه‌ له‌به‌رده‌م خ���ۆره‌وه‌ تێپه‌ڕی‪.‬‬ ‫تیری لیگالت‪ ،‬وێنه‌گری هه‌ساره‌كان‬ ‫به‌س���وودوه‌رگرتن له‌فیلته‌رێك���ی‬ ‫تایبه‌تی خۆر‪ ،‬وێنه‌یه‌كی جوان له‌و‬ ‫كاته‌دا كه‌ ئه‌و ش���ۆته‌ل ‌ه له‌به‌ردمی‬ ‫خۆره‌وه‌ تێپه‌ڕیوه‌ گرتووه‌‪.‬‬ ‫‪ .2‬وێنه‌ی���ه‌ك كه‌ پس���پۆره‌كانی‬ ‫بۆش���ای ئاس���مان له‌مانگی جون‬ ‫به‌ه���ۆی تیلیس���كۆپی بۆش���ایی‬ ‫ئاسمانی ئیكس چاندار له‌شه‌پۆلی‬ ‫‪ RCW 86‬گرتوویانه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬ئه‌م���ه‌ وێن���ه‌ی ته‌پۆڵه‌كه‌كانی‬ ‫خوێی تێكه‌اڵو ب ‌ه ل���م له‌زه‌لكاوی‬ ‫‪ Tanezrouft‬ك ‌ه له‌س���ه‌حرای‬ ‫ئه‌فریقا له‌باش���وری ناوه‌راس���تی‬ ‫ئه‌لجه‌زایه‌ره‌‪ ،‬كه‌ له‌الیه‌ن ئاژانسی‬ ‫بۆش���ایی ئاس���مانی ئه‌وروپ���او‌ه‬ ‫گیراوه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬ئ���ه‌م وێنه‌یه‌ وێن���ه‌ی كه‌وتن ‌ه‬ ‫خوارێی به‌ردێكی بۆشایی ئاسمان ‌ه‬ ‫له‌بیاب���ان موجاو‌ه له‌كالیفۆرنیا ك ‌ه‬


‫‪14‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/31‬‬

‫ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێت وه‌جاخ روون بێت‬

‫هه‌ستی‌ متمانه‌به‌خۆبوون له‌نێو منداڵه‌كانتاندا سه‌وز بكه‬

‫‌‬

‫فۆتۆ‪ :‬ره‌وشت توانا ‪ -‬میترۆگرافی‬

‫داراوزارا‪ :‬بڕیارمانداوه‌ هه‌ركاتێك‬ ‫ی‬ ‫پرسیارێكمان هه‌بوو له‌بار‌ه ‌‬ ‫ئه‌ركه‌‪ :‬بایۆلۆژیی‪ ،‬ده‌روونیی‌و‬ ‫ی خۆمان‪ ،‬به‌بێ هیچ‬ ‫سێكسییه‌كان ‌‬ ‫ترس‌و شه‌رم‌و خۆخواردنه‌وه‌یه‌ك‬ ‫ی نم نم‪،‬‬ ‫بیخه‌ینه‌ به‌رده‌م كلینیك ‌‬ ‫ی‬ ‫تاوه‌كو به‌ڕاوێژ له‌گه‌ڵ كه‌سان ‌‬ ‫ی‬ ‫پسپۆڕ‌و پشتبه‌ست به‌سه‌رچاو‌ه ‌‬ ‫زانستیی‪ ،‬وه‌اڵمی‌ پرسیاره‌كان‬ ‫وه‌رگرینه‌وه‌‌و گومانه‌كانمان‬ ‫ی‬ ‫نه‌هێڵین‌و ببینه‌ خاوه‌ن ‌‬ ‫ی زانستیی دروست‬ ‫رۆشنبیرییه‌ك ‌‬ ‫ی خۆمان‪،‬‬ ‫ی رۆح‌و جه‌ست ‌ه ‌‬ ‫له‌بار‌ه ‌‬ ‫ی خوێنه‌ریش ده‌توانن به‌شدار‌و‬ ‫ئێو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوكارمان بن له‌رێی ناونیشانه‌كان ‌‬ ‫رۆژنامه‌كه‌مانه‌وه‌‪.‬‬

‫زارا‪ :‬من كچێكم نه‌خۆشی‬ ‫شه‌كره‌م هه‌یه‌‪ ،‬ماوه‌ی دووساڵ ‌ه‬ ‫تووشم بووه‌‪ ،‬پێمده‌ڵێن شه‌كر‌ه‬ ‫سێكس الواز ده‌كات‪ ،‬ئایا ئه‌م ‌ه‬ ‫ڕاسته‌؟ ئایا ده‌ستپه‌ڕكردن بۆ من‬ ‫خراپه‌؟‬ ‫وه‌اڵم‪ :‬ش���ه‌كر‌ه به‌زۆری كاریگه‌ری‬ ‫بۆ س���ه‌ر سێكس الی ڕه‌گه‌زی نێر‬ ‫ده‌بێت تاكو ڕه‌گه‌زی مێ‪ ،‬به‌ڕێزتان‬ ‫هێشتا له‌سه‌ره‌تای قۆناغه‌كانی ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشییه‌دان‪ ،‬بۆی ‌ه هیچ كاریگه‌ری‬ ‫نابێت بۆ س���ه‌ر ئاره‌زوو و توانای‬ ‫سێكسیتان‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر ده‌رمانی‬ ‫چاره‌سه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی ڕێك‌و پێك‬ ‫ب���ه‌كار نه‌هێنیت‌و نه‌خۆش���ییه‌ك ‌ه‬ ‫كۆنترۆڵ نه‌كه‌یت ئه‌وا له‌ئایینده‌دا‬ ‫كاریگه‌ری ده‌بێت بۆس���ه‌ر الیه‌نی‬ ‫سێكسی به‌ڕێزتان‬ ‫نه‌خێ���ر‪ ،‬ده‌س���تپه‌ڕكردن هی���چ‬ ‫كاریگه‌رییه‌كی بۆ س���ه‌ر نه‌خۆشی‬ ‫شه‌كر‌ه نابێت‪.‬‬ ‫دارا‪ :‬ماوه‌ی پێنج ساڵ ‌ه ده‌رمانی‬ ‫نه‌خۆشییه‌ ده‌روونییه‌كان‬ ‫به‌كارده‌هێنم‌و هه‌ست ده‌كه‌م‬ ‫شێوه‌ی سپێرمه‌كانم گۆڕاوه‌‪ ،‬ئایا‬ ‫ده‌رمانی نه‌خۆشییه‌ ده‌روونییه‌كان‬ ‫كاریگه‌ری له‌سه‌ر گۆڕینی شێوه‌ی‬ ‫سپێرم هه‌یه‌؟‬ ‫وه‌اڵم‪ :‬به‌ڵێ‪ ،‬به‌كارهێنانی ده‌رمانی‬ ‫نه‌خۆش���یی ‌ه ده‌روونییه‌كان به‌بڕی‬ ‫زۆرو بۆم���اوه‌ی درێ���ژ كاریگه‌ری‬ ‫ده‌كات ‌ه س���ه‌ر پێكهاته‌ی سپێرم‌و‬

‫ش���ێوه‌یان ده‌گۆڕێ���ت‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫كاریگه‌رییه‌ك���ی بۆس���ه‌ر توانای‬ ‫منداڵبوون‪ ،‬نابێت‪.‬‬ ‫زارا‪ :‬من تووشی ساردی سێكسی‬ ‫هاتووم‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ ك ‌ه‬ ‫كه‌سی دووه‌م له‌ژیانمدا هه‌یه‌ یان‬ ‫چی‌؟ باوه‌ڕ بكه‌ن نازانم چیبكه‌م‬ ‫زۆر بێزاربووم له‌ژیانی خۆم‪،‬‬ ‫تكایه‌ ڕێنماییم بكه‌ن؟‬ ‫وه‌اڵم‪ :‬خ����ۆت ده‌ستنیش����انی‬ ‫هۆكاره‌ك����ه‌ت ك����ردووه‌‪ ،‬له‌ب����ه‌ر‬ ‫ڕۆش����نایی ئ����ه‌و ه����ۆكاره‌ش‬ ‫چاره‌س����ه‌ره‌كه‌ ڕوونه‌‪ ،‬كه‌ خۆی‬ ‫له‌دوو ڕێ����گادا ده‌بینێته‌وه‌‪ :‬یان‬ ‫ئه‌وه‌تا هاوسه‌ری ئێستات په‌سه‌ند‬ ‫بكه‌و وه‌ك ئه‌مری واقع مامه‌ڵه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ بكه‌‪ ،‬هه‌وڵبده‌ ورده‌ ورده‌‬ ‫خۆت له‌راب����ردوو دوور بخه‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت����ی ئه‌گه‌ر منداڵیش����تان‬ ‫له‌نێوان����دا بێت ئ����ه‌م ڕێگه‌یه‌یان‬ ‫په‌سه‌ندتر و ژیرانه‌تره‌‪.‬‬ ‫یاخ����ود ئه‌وه‌ی����ه‌ ك����ه‌ ت����ۆ له‌م‬ ‫هاوس����ه‌ره‌ت جیابیت����ه‌وه‌و خۆت‬ ‫بكه‌یت����ه‌ قوربان����ی نادی����ار‪ ،‬ئایا‬ ‫كه‌سی دووه‌م كه‌ له‌ژیانتدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫نه‌چۆته‌ ژیانی هاوس����ه‌ریی؟ ئایا‬ ‫ئه‌و ئاماده‌ی����ه‌ واقعی تۆ له‌پاش‬ ‫جیابوونه‌وه‌ په‌سه‌ند بكات؟ ئایا‬ ‫ئه‌گه‌ر منداڵت هه‌بێت چاره‌نووسی‬ ‫منداڵه‌ك����ه‌ت چ����ی لێدێ����ت؟‪...‬‬ ‫تد‪ .‬له‌به‌رئ����ه‌وه‌ ئه‌م ڕێگه‌چاره‌یه‌‬ ‫په‌سه‌ند نییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گ����ه‌ر به‌ڕێزتان دانیش����تووی‬ ‫كوردس����تانن ده‌توانن س����ه‌ردانی‬ ‫س����ه‌نته‌ری ڕاوێژكاری����ی خێزان‬ ‫بكه‌ن له‌س����لێمانی تا له‌نزیكه‌وه‌‬ ‫ڕێنمایی زیاتر بكرێین‪.‬‬ ‫ی نێر‬ ‫دارا‪ :‬خواریی چووك ‌‬ ‫كاریگه‌ری له‌سه‌ر جووتبوون‬ ‫هه‌یه‌؟‬ ‫وه‌اڵم‪ :‬ئه‌گ���ه‌ر خواری���ی چووك‬ ‫وه‌ك چه‌مان���ه‌وه‌ ی���ان ش���ێوه‌ی‬ ‫مۆز له‌س���نورێكی ئاساییدا بێت‪،‬‬ ‫ئه‌وا هی���چ كاریگ���ه‌ری نابێت بۆ‬ ‫س���ه‌ر جووتبوون‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫خوارییه‌ك���ه‌ زۆرو نائاس���ایی بوو‬ ‫ئه‌وا ده‌كرێت له‌ڕێی نه‌شته‌رگه‌ری‬ ‫جوانكارییه‌وه‌ گرفته‌كه‌ چاره‌سه‌ر‬ ‫بكرێت‪.‬‬

‫ باربارا دی‌ ئه‌نجلس‬ ‫ی ئه‌كبه‌ر مه‌جیدی‌‬ ‫و‪ :‬عه‌ل ‌‬ ‫ی هه‌موومان‬ ‫ئه‌و میرات ‌ه گرانبه‌هایه‌ ‌‬ ‫وه‌كو باوك‌و دایك بۆ منداڵه‌كانمان‬ ‫ی متمان ‌ه‬ ‫به‌جێیده‌هێڵی����ن‪ ،‬هه‌س����ت ‌‬ ‫به‌خۆبوون����ه‌‪ ،‬ئ����ه‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫دیارییه‌ك نیی ‌ه ك ‌ه بتوانین له‌رێگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆماوه‌یی����ه‌و‌ه ب����ۆ منداڵه‌كانمان���� ‌‬ ‫بگوازینه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه وه‌كو سروش������ت‬ ‫له‌جینه‌كانماندا بوونی‌ نییه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫متمان ‌ه به‌خۆبوون له‌س����ه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫ی یه‌كه‌می‌‬ ‫ئه‌زموونه‌كانمان ل����ه‌رۆژ ‌‬ ‫ژیان����ه‌و‌ه پێكدێت‌و ئێم����ه‌ش وه‌كو‬ ‫ی مندااڵن‪،‬‬ ‫ب����اوك‌و دایك‌و گ����ه‌وره‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی س����ه‌ره‌كیمان له‌ره‌وت ‌‬ ‫رۆڵێك ‌‬ ‫پێكهاته‌یه‌دا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئ����ه‌م كتێبه‌ ـ ئه‌م بابه‌ت ‌ه به‌ش����ێكه‌‬ ‫ی ئ����ه‌و باوك‌و‬ ‫له‌كتێبێ����ك ـ وێن����ا ‌‬ ‫دایكانه‌ی ‌ه ك ‌ه ده‌یانه‌وێ منداڵه‌كانیان‬ ‫ی‬ ‫ی پۆزه‌تیڤ‌و هه‌ست ‌‬ ‫ی هۆشیار ‌‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫رێزگرت����ن له‌متمان����ه‌ به‌خۆب����وون‌و‬ ‫ی هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی باش بوون ‌‬ ‫هه‌ست ‌‬ ‫ئێم ‌ه باس له‌و ب����وار‌ه جۆراجۆران ‌ه‬ ‫ده‌كه‌ی����ن ك���� ‌ه ب����اوك‌و دای����كان‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵی����دان وه‌ك‪ :‬خۆشه‌ویس����ت ‌‬ ‫ده‌ربڕی����ن‌و رێزگرت����ن‪ ،‬گوێگرت����ن‬ ‫ی منداڵ‪ ،‬پاڵنان‌و هاندان‪،‬‬ ‫له‌قسه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫سوودوه‌رگرتن له‌هێزو گه‌شه‌سه‌ندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س����ه‌ربه‌خۆیی‌‌و ش����ێواز ‌‬ ‫هه‌ست ‌‬ ‫ی هه‌موو ئ����ه‌و هۆكاران ‌ه‬ ‫كاریگ����ه‌ر ‌‬ ‫ی متمان���� ‌ه‬ ‫له‌س����ه‌ر گه‌شه‌س����ه‌ندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی من����داڵ‌و مه‌س����ه‌له‌ ‌‬ ‫به‌خۆبوون���� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی منداڵ‌و شێواز ‌‬ ‫كه‌سایه‌تی‌‌و ره‌گه‌ز ‌‬ ‫ی‬ ‫روبه‌ڕووبوونه‌و‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌و مندااڵنه‌ ‌‬ ‫ی متمان ‌ه به‌خۆبوونیان نییه‌‪.‬‬ ‫هه‌ست ‌‬ ‫من����داڵ هه‌موو تواناو هه‌ڵكه‌وتوویی ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ی له‌ن����او ده‌چ���� ‌‬ ‫سروش����تییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی متمانه‌بوخۆبوون ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌س����ت ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌گه‌ش����ێته‌وه‌‪ .‬متمان ‌ه به‌خۆبوون ‌‬ ‫ی‬ ‫الواز نه‌ك هه‌ر گه‌شبینی‌‌و ئاره‌زوو ‌‬

‫ی من����داڵ كه‌مده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫سروش����ت ‌‬ ‫به‌ڵكو له‌خراپترین هه‌لومه‌رجدا ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ێ بۆ وزه‌ ‌‬ ‫هێز‌ه پۆزه‌تیڤان ‌ه ده‌گۆڕ ‌‬ ‫زیانبه‌خش بۆ منداڵه‌كه‌و كۆمه‌ڵگه‌‪.‬‬ ‫هیوادارین ئه‌م كتێب ‌ه پیشانمان بدات‬ ‫ی باوك‌و دایك‬ ‫چۆن ده‌توانین بۆ رۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫بگێڕین‌و په‌روه‌رده‌و گه‌شه‌س����ه‌ندن ‌‬ ‫ی‬ ‫منداڵه‌كانمان بكه‌ین ‌ه هێڵ‌و زه‌مینه‌ ‌‬ ‫ی هه‌موو شتێك‪.‬‬ ‫سروشتی‌‌و سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌م كتێبه‌دا ئام����اژه‌م به‌ئه‌زموون ‌‬ ‫ی خ����ۆم داو‌ه وه‌كو‬ ‫بیس����ت س����اڵه‌ ‌‬ ‫ی من����داڵ‌و باوكێك‌و‬ ‫ده‌روونناس����ێك ‌‬ ‫مامۆس����تایه‌ك‪ .‬ره‌نگ���� ‌ه ئێس����تا‬ ‫ی مه‌س����ه‌له‌كانتان ب����ه‌الو‌ه‬ ‫زۆرب����ه‌ ‌‬ ‫ناس����راوو بێت‪ ،‬ب����ه‌اڵم هه‌وڵمداو‌ه‬ ‫راستیی ‌ه په‌س����ه‌ندكراوه‌كانمان یان‬ ‫ی‬ ‫ی دنیا له‌باره‌ ‌‬ ‫ته‌نانه‌ت راستییه‌كان ‌‬ ‫ی باوك‌و دایك‬ ‫ی راسته‌قینه‌ ‌‬ ‫چاودێر ‌‬ ‫ی متمانه‌به‌خۆبوون‬ ‫ب����ۆ دابینكردن���� ‌‬ ‫له‌منداڵه‌كانیاندا بگێڕمه‌وه‌‪ .‬له‌مڕوه‌و‌ه‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ی خوێندن����ه‌وه‌ ‌‬ ‫هی����وادارم دوا ‌‬ ‫ی ئه‌و مه‌س����ه‌النه‌ی‌‬ ‫كتێب ‌ه له‌ب����اره‌ ‌‬ ‫ك ‌ه پێش����تر ده‌تانزان����ی‌‌و كه‌ڵكتان‬ ‫ی نوێ‌‌و‬ ‫لێوه‌رده‌گ����رت‪ ،‬ئاس����ۆیه‌ك ‌‬ ‫ی تاز‌ه به‌ده‌ستبهێنن‌و‬ ‫هۆش����یارییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫تێبگه‌ن كه‌چ����ۆن ده‌توانن یارمه‌ت ‌‬ ‫منداڵه‌كانت����ان ب����ده‌ن ت����ا توان����ا‬ ‫ی متمان ‌ه‬ ‫سروش����تییه‌كانیان له‌رێگه‌ ‌‬ ‫ی پێبده‌ن‌و‬ ‫به‌خۆبوون����ه‌و‌ه گه‌ش����ه‌ ‌‬ ‫ی بكه‌ن‪.‬‬ ‫كامڵ ‌‬ ‫كتێب���� ‌ه‬ ‫ئ����ه‌م‬ ‫ئاش����كرای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ئینس����كلۆپیدیایه‌ك نیی���� ‌ه له‌باره‌ ‌‬ ‫ی متمان ‌ه به‌خۆبوون‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌كان ‌‬ ‫ی لێو‌ه‬ ‫ی تر ك ‌ه باس ‌‬ ‫یان هه‌ر هۆكارێك ‌‬ ‫كردبێ����ت‪ .‬ئه‌م كتێب���� ‌ه زیاتر له‌هه‌ر‬ ‫ی پراكتیكی‌‌و‬ ‫ی ئامانج ‌‬ ‫شتێك له‌باره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ئ����ه‌و س����ودوه‌رگرتنانه‌ ‌‬ ‫ی متمانه‌به‌خۆبوون‬ ‫له‌گه‌ڵ مه‌س����ه‌له‌ ‌‬ ‫ێ‬ ‫هه‌ی����ه‌‪ .‬به‌دڵنیایی����ه‌و‌ه به‌هه‌ن����د ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌وڵدان����ه‌وه‌ ده‌توان����ن زۆرب����ه‌ ‌‬ ‫پێش����نیازه‌كانمان به‌كاربهێن����ن‪.‬‬ ‫جه‌خت له‌س����ه‌ر ئ����ه‌و‌ه ده‌كه‌مه‌وه‌‬

‫ی‬ ‫ئه‌گ����ه‌ر هه‌وڵب����ده‌ن ئیت����ر له‌بوار ‌‬ ‫متمانه‌به‌خۆبوونه‌و‌ه كێشه‌تان له‌گه‌ڵ‬ ‫منداڵه‌كانتاندا نابێت‪.‬‬

‫متمان ‌ه به‌خۆبوون‌و رێزگرتن له‌بوون‬ ‫ی‬ ‫متمان���� ‌ه به‌خۆب����وون له‌كات���� ‌‬ ‫روبه‌ڕووبوونه‌وه‌مان له‌گه‌ڵ كێش���� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫رێكه‌وتن���� ‌‬ ‫جۆراوج����ۆره‌كان‌و‬ ‫ی‬ ‫كه‌س����ایه‌تیمان وه‌ك����و كه‌س����ێك ‌‬ ‫ی‬ ‫كاریگ����ه‌رو س����ه‌ربه‌خۆو خاوه‌ن���� ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ی هه‌س����تیار ‌‬ ‫س����ه‌قامگیر ‌‬ ‫ی نێگه‌تیڤدا له‌بوونماندایه‌‪.‬‬ ‫هۆشیار ‌‬ ‫ی هه‌ر راسته‌‪،‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ت پێچه‌وانه‌كه‌ش ‌‬ ‫ی متمانه‌به‌خۆبوون‪،‬‬ ‫واتا كه‌مبوون���� ‌‬ ‫ی نیگه‌تیڤیم����ان تی����ادا‬ ‫هۆش����یار ‌‬ ‫ی له‌نێوان‬ ‫دروست ده‌كات‪ .‬په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی كه‌س����ایه‌تی‌‌و رێزگرتن‬ ‫رێكه‌وتن���� ‌‬ ‫ی باسمان‬ ‫له‌بوون به‌و دوو ش����ێوازه‌ ‌‬ ‫ك����رد ـ چ پۆزه‌تی����ڤ‌و چ نێگه‌تیڤ‬ ‫ـ دابین ده‌كرێت‪ .‬ئه‌گه‌ر كێش����ه‌كان‬ ‫ی باشترو‬ ‫چاره‌سه‌ربكه‌ین‌و بارودۆخێك ‌‬ ‫س����ه‌ركه‌وتووتر به‌ده‌س����تبهێنین‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌روه‌ه����ا ه����ه‌ر بارودۆخێك���� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫س����ه‌ركه‌وتووان ‌ه به‌ش به‌حاڵ ‌‬ ‫رێزگ����رن له‌بوونم����ان زیاتر ده‌كات‌و‬ ‫متمانه‌بوخۆبوونمان به‌هێز ده‌كات‪،‬‬ ‫ی‬ ‫بێگوم����ان ئه‌م���� ‌ه پێچه‌وانه‌كه‌ش���� ‌‬ ‫ی رێزگرتن‬ ‫راس����ته‌‪ ،‬واتا نزمبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌مبوون ‌‬ ‫له‌ب����وون ده‌بێت ‌ه ه����ۆ ‌‬ ‫ی نزممان وه‌كو مرۆڤێك‪.‬‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌درێژای ‌‬ ‫ئه‌و لێكۆڵینه‌و‌ه به‌رباڵوانه‌ ‌‬ ‫ئه‌م سااڵن ‌ه ئه‌نجامدراوه‌‪ ،‬پیشانیداو‌ه‬ ‫ی مرۆڤدا‪،‬‬ ‫ی چاالكییه‌كان ‌‬ ‫ك ‌ه له‌زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ئاش����كرا له‌نێوان‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك���� ‌‬ ‫ی پۆزه‌تیڤانه‌و سه‌ركه‌وتن‬ ‫هۆش����یار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تاكه‌كاندا بوون ‌‬ ‫ی كار ‌‬ ‫له‌كاردانه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌نێوان هۆشیار ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ێ له‌ره‌فت����ار‌ه‬ ‫نیگه‌تیڤان����ه‌‌و هه‌ن����د ‌‬ ‫زیانبه‌خش����ه‌كان ك ‌ه به‌سه‌رچاوه‌ی‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫كێش���� ‌ه س����ه‌ره‌كییه‌كان ‌‬ ‫ده‌ژمێردرێت‪ ،‬سه‌لمێنراوه‌‪ .‬له‌مڕوه‌و‌ه‬ ‫ی خۆمان بۆ‬ ‫ئه‌گ����ه‌ر هه‌موو هه‌وڵ���� ‌‬

‫‪1‬‬

‫ی رێگرتن‬ ‫ی گه‌شه‌ ‌‬ ‫به‌ره‌وپێش����چوون ‌‬ ‫ی ب����ااڵ له‌منداڵه‌كانمان����دا‬ ‫له‌بوون���� ‌‬ ‫به‌دیبهێنین‪ ،‬باش����ترین ده‌رفه‌تمان‬ ‫ی توانا‬ ‫بۆ گه‌شه‌س����ه‌ندن‌و كامڵكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫سروش����تییه‌كانیان وه‌ك����و تاكێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كاریگه‌ر ‌‬ ‫تایبه‌ت به‌خۆیان‌و ئه‌ندام ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگ ‌ه دابینكردووه‌‪ .‬به‌دڵنیاییه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌س����پێك ‌‬ ‫ب����ه‌و كاره‌م����ان رێگا ‌‬ ‫ی منداڵه‌كانمان داوه‌‪.‬‬ ‫ژیانمان پیشان ‌‬ ‫ی چییه‌؟‬ ‫هۆشیار ‌‬ ‫ئێم���ه‌ ته‌نه���ا گیانله‌به‌ری‌ ئ���ه‌م گۆ ‌ی‬ ‫زه‌وییه‌ین كه‌ هه‌س���ت به‌بوونی‌ خۆمان‬ ‫ده‌كه‌ی���ن‌و به‌گوێره‌ی‌ كه‌س���ایه‌تیمان‬ ‫ئ���اگاداری‌ تایبه‌تمان هه‌ی���ه‌‪ .‬ره‌نگ ‌ه‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تاوه‌‪ ،‬ناس���ینی‌ خۆمان له‌ناو‬ ‫ژیاندا ئاسایی‌ بێته‌ به‌رچاو‪ ،‬به‌اڵم به‌پێی‌‬ ‫بیروباوه‌ڕی‌ جۆراوجۆر ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫پێویستی‌ به‌وه‌سفێكی‌ وردترو راستتر‬ ‫هه‌ی���ه‌‌و تێگه‌یش���تنی‌ چۆنیه‌تیه‌كه‌ ‌ی‬ ‫پێویس���تی‌ به‌باس���ێكی‌ دوورو درێ���ژ‬ ‫هه‌یه‌ له‌بواری‌ مه‌سه‌له‌ ده‌روونییه‌كاندا‬ ‫ك���ه‌ به‌وردبینیه‌ك���ی‌ زۆره‌وه‌ ب���اس‬ ‫له‌تایبه‌تمه‌ندییه‌كان���ی‌ چه‌مك ‌ی مرۆڤ‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ .‬به‌دڵنیایی���ه‌وه‌ باس���ێك ‌ی‬ ‫وه‌ه���ا له‌چوارچێ���وه‌ی‌ كتێبه‌كه‌ماندا‬ ‫ناگونجێت‪ .‬له‌مڕوه‌وه‌ ئه‌و رس���تانه‌ ‌ی‬ ‫كه‌چه‌ندین جار كه‌ڵكیان لێوه‌رده‌گرین‬ ‫به‌وه‌سفێكی‌ ساده‌و رۆژانه‌و پراكتیك ‌ی‬ ‫كه‌ڵكی‌ لێوه‌رده‌گرین‪ .‬یه‌كه‌مین رسته‌‬ ‫هه‌مان وه‌سفی‌ هۆشیارییه‌‪.‬‬ ‫هۆش���یاریمان وێنایه‌ك���ی‌ پارچ���ه‌‬ ‫پارچه‌ی���ه‌‪ .‬ئه‌و پارچان���ه‌ له‌رێگه‌ی‌‬ ‫ئایتم���ی‌ تایبه‌ت���ی‌ ره‌فت���اری‌‌و‬ ‫جه‌سته‌یی‌‌و ده‌روونی‌ له‌پاڵ یه‌كتردا‬ ‫داده‌نرێ���ن‌و كه‌س���ایه‌تیمان وه‌ك���و‬ ‫مرۆڤێك بۆ كه‌س���ایه‌تییه‌كی‌ الیه‌نه‌‬ ‫بوونییه‌كانم���ان پێكدێنێ���ت وه‌كو‪:‬‬ ‫ره‌گه‌ز‪ ،‬ئه‌و كاره‌ی‌ حه‌زی‌ پێده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫ئه‌و ش���ته‌ی‌ تیایدا سه‌ركه‌وتووین‪،‬‬ ‫شتی‌ نیگه‌رانكه‌رو دڵه‌ڕاوكێ‌ هێنه‌ره‌‬ ‫بۆ ئێمه‌‪ ،‬ئه‌زموونی‌ خۆش‌و ناخۆشی‌‬ ‫راب���ردوو ـ چ س���ه‌ركه‌وتووانه‌و چ‬ ‫شكس���تخواردوو ـ تێگه‌یش���تنمان‬ ‫له‌چۆنێتی‌ كاره‌كانمان له‌بارودۆخی‌‬ ‫جیاوازدا‪ ،‬ئامانج‌و ئاره‌زووه‌كانمان‌و‬ ‫هه‌روه‌ها پێكهاته‌ی‌ رواڵه‌تیمان‪.‬‬ ‫به‌دڵنیایی���ه‌وه‌ هه‌م���وو ئه‌زموون‌و‬ ‫ره‌فت���ارو ئایتم���ی‌ تایبه‌تمه‌ن���دی‌‬ ‫كه‌سایه‌تیمان به‌و شێوازی‌ سروشتی‌‬ ‫كاریگه‌ری‌ له‌س���ه‌ر ئ���ه‌و وێنایه‌ی‌‬ ‫خۆماندا دابین كردووه‌‪ ،‬داده‌نێت‪.‬‬ ‫ئه‌و وێنا گشتییه‌ی‌ كه‌ كه‌سایه‌تییه‌كی‌‬ ‫تایبه‌ت به‌خۆمان دروس���ت ده‌كات‪،‬‬ ‫هۆشیارییمانه‌‪ .‬هۆشیاری‌ وێنایه‌كی‌‬ ‫پ���ڕ له‌نهێنی‌‌و ئاڵۆزه‌ هه‌ڵده‌س���تین‬ ‫به‌هه‌ڵس���ه‌نگاندنی‌ ه���ه‌ر ی���ه‌ك‬ ‫له‌به‌ش���ه‌ جیاجیاكانی‌ ئ���ه‌و بواره‌‪.‬‬ ‫له‌رێگ���ه‌ی‌ هه‌م���ان هۆش‌ویارییه‌وه‌‬ ‫ده‌توانی���ن هه‌س���ی‌ پۆزه‌تی���ڤ یا‬ ‫نێگه‌تیڤ له‌باره‌ی‌ شێوازی‌ روانگه‌ی‌‬ ‫خۆمانه‌وه‌ بۆ ده‌وروبه‌رو كه‌سانیتر‌و‬ ‫شێوه‌ی‌ روبه‌رووبوونه‌وه‌مان له‌گه‌ڵ‬ ‫مه‌سه‌كان‌و رۆڵمان له‌شوێنی‌ كار‪ ،‬یا‬ ‫خوێندن���گا ـ چ به‌گوێره‌ی‌ ئامانج و‬ ‫ئاره‌زووه‌كانمان بێ‌ یان نا‪ ،‬هه‌ندێ‌‬ ‫شتی‌ وامان هه‌بووبێت‪.‬‬ ‫زۆربه‌مان حه‌ز ده‌كه‌ین به‌به‌رده‌وامی‌‬ ‫خۆمان له‌گه‌ڵ پێوانه‌ دڵخوازه‌كانماندا‬ ‫هه‌ڵبسه‌نگێنین‪ .‬به‌س���ه‌رنجدان بۆ‬ ‫ش���ێوازی‌ هه‌ڵس���ه‌نگاندنی‌ الیه‌نی‌‬ ‫تایبه‌ت له‌بوونم���ان ره‌نگه‌ بتوانین‬ ‫خاڵێكی‌ نێگه‌تیڤ ی���ان پۆزه‌تیڤ‬ ‫له‌هه‌ری���ه‌ك ل���ه‌و پارچ���ه‌ وێن���ا‬ ‫تێكه‌اڵوان���ه‌ی‌ هۆش���یاریمان په‌یدا‬ ‫بكه‌ین‪ .‬له‌مباره‌یه‌وه‌ ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵه‌ی‌‬ ‫ئ���ه‌و هێما پۆزه‌تی���ڤ‌و نێگه‌تیڤانه‌‬ ‫به‌ره‌و الی‌ راست بڕوات پیشانده‌ری‌‬ ‫ئه‌وه‌ی���ه‌ هه‌م���وو هۆش���یاریمان‬ ‫هۆش���یارییه‌كی‌ پۆزه‌تیڤانه‌ی���ه‌و‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ش���ه‌وه‌ ئه‌گ���ه‌ر نوك���ی‌‬ ‫تی���ری‌ ئ���ه‌و هاوس���ه‌نگییه‌ به‌ره‌و‬ ‫الی‌ نیگه‌تیڤ بڕوات پیش���انده‌ری‌‬ ‫هۆشیاری‌ نێگه‌تیڤانه‌یه‌‪.‬‬ ‫تێبینی‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌ره‌و‌ه كتێبێكی‌ نوسه‌ر ‌‬ ‫ئه‌مه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌نجلسه‌‪،‬‬ ‫به‌ناوبانگ باربارا د ‌‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ نم نم هه‌ر جاره‌و‬ ‫ی لێ باڵوده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌شێك ‌‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫کاوڕ‬

‫كه‌س����ایه‌تێك ‌ی دڵناسكیت‌و‬ ‫ی‬ ‫زۆر زیات����ر له‌ئاس����ت ‌ی خۆ ‌‬ ‫چاوه‌ڕوان ‌ی له‌كه‌س ‌ی به‌رامبه‌رت‌و‬ ‫خیزانه‌ك����ه‌ت ده‌كه‌یت‪ ،‬هه‌وڵ بد‌ه ئیش���� ‌ه‬ ‫تایبه‌تیه‌كانت زیاتر خۆت ئه‌نجام ‌ی بده‌یت‪.‬‬ ‫ی هه‌فت ‌ه بۆتۆ پێنجشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬ ‫باشترین رۆژ ‌‬

‫گا‬

‫ت‬ ‫له‌م هه‌فته‌دا ته‌ندروس���تی ‌‬ ‫تووش��� ‌ی كێش��� ‌ه ده‌بی���ت‪،‬‬ ‫باشتروای ‌ه زیاتر گرنگ ‌ی به‌خۆت‬ ‫بده‌یت‌و تاراده‌یه‌ك ‌ی زیاتر وه‌رزش بكه‌یت‪،‬‬ ‫ی هه‌ی ‌ه بۆ ته‌ندروستی‌‪.‬‬ ‫چونك ‌ه گرنگ ‌ی زۆر ‌‬ ‫ی هه‌فت ‌ه بۆتۆ دووشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬ ‫باشترین رۆژ ‌‬

‫دوانه‌‬

‫ل���ه‌م هه‌فته‌ی���ه‌دا هه‌لێك ‌ی‬ ‫باش���ت ب���ۆ ده‌ره‌خس���ێت‬ ‫ی‬ ‫ی كاركردن���داو له‌روو ‌‬ ‫له‌ب���وار ‌‬ ‫س���ۆزدارییه‌و‌ه په‌یوندییه‌كان���ت ب���ه‌ره‌و‬ ‫ی هه‌فت ‌ه‬ ‫باشتربوون ده‌چێت‪ ،‬باشترین رۆژ ‌‬ ‫بۆ تۆ هه‌ینییه‌‪.‬‬

‫قرژاڵ‬

‫خۆت ب���ه‌دوور بگ���ر‌ه له‌و‬ ‫ی ك��� ‌ه پێتوای��� ‌ه‬ ‫كه‌س���ان ‌ه ‌‬ ‫زیان���ت پێده‌گه‌ینن‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ی ناخۆش بیزارت‬ ‫ئه‌وانه‌یان ك ‌ه به‌قس��� ‌ه ‌‬ ‫ی تۆ ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ی بیتاقه‌تكردن ‌‬ ‫ده‌كه‌ن‌و هه‌وڵ ‌‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ سێشه‌ممه‌‪.‬‬

‫شێر‬

‫ی‬ ‫ئ���ه‌م هه‌فته‌ی��� ‌ه كاتێك��� ‌‬ ‫گۆنجاو نیی ‌ه بۆ قسه‌كردن‬ ‫له‌س���ه‌ر كارو پرۆژه‌كان���ت‪،‬‬ ‫زیاتر هه‌وڵ بد‌ه تواناكانت له‌سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫یه‌ك الیه‌ن چڕ بكه‌یته‌وه‌‪ .‬باشترین رۆژ ‌‬ ‫هه‌فته‌ بۆتۆ دووشه‌ممه‌یه‌‬

‫فه‌ریک‬

‫‌رووداوێك به‌م زوان ‌ه له‌ژیانتدا‬ ‫ی ژیانت‬ ‫رووده‌دات ك ‌ه ره‌وت ‌‬ ‫ده‌گۆرێت‪ ،‬هه‌ر ل���ه‌م ماوه‌یه‌دا‬ ‫كه‌سێك ده‌ناس���یت ك ‌ه ده‌توانێت هاوكارو‬ ‫ی‬ ‫ی كاره‌كانت بێت‪ .‬باشترین رۆژ ‌‬ ‫پاڵپش���ت ‌‬ ‫هه‌فت ‌ه بۆتۆ پێنجشه‌ممه‌‪.‬‬

‫ته‌رازوو‬

‫ی زۆر هه‌ندێجار‬ ‫بیركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی هه‌ڵه‌ت ده‌كات‪‌ ،‬‬ ‫تووش��� ‌‬ ‫ی بكه‌‌و‌ه نه‌ك‬ ‫زیاتر بیر له‌راست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه تۆ تێیداده‌ژیت‪ ،‬له‌روو ‌‬ ‫ئه‌و خه‌یااڵنه‌ ‌‬ ‫داراییه‌و‌ه گۆڕانێ���ك به‌خۆته‌و‌ه ده‌بینیت‪.‬‬ ‫ی هه‌فت ‌ه بۆتۆ شه‌ممه‌یه‌‬ ‫باشترین رۆژ ‌‬

‫دووپشک‬

‫ی كارێكی‌ به‌سوود‬ ‫ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا وات‬ ‫له‌ماوه‌ ‌‬ ‫ی به‌كات‬ ‫لێ���ده‌كات زیاتر گرنگ ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی باشتر پالنڕێژ ‌‬ ‫بده‌یت‌و به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆت بكه‌یت‪ .‬باش���ترین رۆژ ‌‬ ‫داهاتوو ‌‬ ‫هه‌فت ‌ه بۆتۆ چوارشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫ی ناكاو وات‬ ‫خۆشه‌ویستییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گرفتیك ‌‬ ‫لێده‌كات تووش��� ‌‬ ‫ی ببیت‪ ،‬به‌اڵم باش‬ ‫ته‌ندروست ‌‬ ‫بیربكه‌ره‌وه‌و خۆت س���ه‌رقاڵ بكه به‌كارێك‬ ‫ی هه‌فت ‌ه‬ ‫ی هه‌بێت‪ .‬باش���ترین رۆژ ‌‬ ‫ك ‌ه گرنگ ‌‬ ‫بۆ تۆ دووشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫گیسک‬

‫پێویس���ت ‌ه زیاتر پابه‌ندبیت‬ ‫ی ك ‌ه ده‌یده‌یت‬ ‫به‌و به‌ڵینانه‌ ‌‬ ‫به‌خێزانه‌ك���ه‌ت‌و منداڵه‌كانت‪،‬‬ ‫ی باش���ت‬ ‫ی داراییه‌و‌ه ده‌س���تكه‌وت ‌‬ ‫له‌روو ‌‬ ‫ی هه‌فت��� ‌ه بۆتۆ‬ ‫ده‌بێ���ت‪ .‬باش���تریت رۆژ ‌‬ ‫چوارشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫سه‌تڵ‬

‫ی‬ ‫ل���ه‌م هه‌فته‌یه‌دا تووش��� ‌‬ ‫ی ده‌بیت���ه‌و‌ه‬ ‫ی دارا ‌‬ ‫كێش���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گوێنه‌دانت به‌چۆنیه‌ت ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی پاره‌كانت‪ ،‬هه‌وڵ بد‌ه بۆهه‌موو‬ ‫خه‌رجكردن ‌‬ ‫ی بكه‌یت‪ .‬باشتریت‬ ‫ی ژیانت پالنڕێژ ‌‬ ‫بوارێك ‌‬ ‫ی هه‌فت ‌ه بۆتۆ یه‌كشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬ ‫رۆژ ‌‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫له‌م هه‌فته‌یه‌دا س���ه‌فه‌ریك‬ ‫ی‬ ‫ده‌كه‌ی���ت ك��� ‌ه س���وود ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ی��� ‌ه ب���ۆت ل���ه‌روو ‌‬ ‫زۆر ‌‬ ‫كاره‌كانت���ه‌وه‌‪ ،‬هه‌وڵ بد‌ه خ���ۆت به‌دوور‬ ‫ی له‌خۆبایین‪ .‬باشتریت‬ ‫بگریت له‌و كه‌سانه‌ ‌‬ ‫ی هه‌فت ‌ه بۆتۆ چوارشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬ ‫رۆژ ‌‬

‫رۆژنام ‌ه ‌ی نم نم پێویستی‌ به‌كارمه‌نده‌‬ ‫‪ .1‬وه‌رگێڕ‪:‬‬

‫ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ی ال ‌‬ ‫به‌م مه‌رجان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌رگێڕان ‌‬ ‫ی به‌نووس���ین‌و خوێندنه‌و‌ه بزانێت‌و توانا ‌‬ ‫ی عه‌ره‌بی یان ئینگلیز ‌‬ ‫• زمان ‌‬ ‫له‌بواری‌ جیاوازدا هه‌بێت‪.‬‬ ‫• ئه‌زموونی‌ كاركردنی‌ پێشتری‌ هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماده‌یی‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫ی س���ه‌روو زانكۆو په‌یمانگا یان الینكه‌م ده‌رچ���وو ‌‬ ‫• ده‌رچوو ‌‬ ‫رۆشنبیرییه‌كی‌ به‌رفراوان بێت‪.‬‬ ‫ی زۆردا‪.‬‬ ‫• توانای‌ كاركردنی‌ هه‌بێت له‌ژێر گوشار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌وت كاژتمێر ده‌وام بكات له‌ئۆفیس ‌‬ ‫• شه‌ش رۆژ له‌هه‌فته‌یه‌كدا‌و رۆژان ‌ه بۆماو‌ه ‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌ له‌سلێمانی‌‪.‬‬

‫‪SMS‬‬

‫‪ .2‬ژمێریار‪:‬‬

‫ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ی ال ‌‬ ‫به‌م مه‌رجان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماده‌ی���ی‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫ی زانك���ۆو په‌یمان���گا ی���ان الینكه‌م ده‌رچ���وو ‌‬ ‫• ده‌رچ���وو ‌‬ ‫رۆشنبیرییه‌كی‌ به‌رفراوان بێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌وت كاتژمێر ده‌وام بكات له‌ئۆفیس ‌‬ ‫• شه‌ش رۆژ له‌هه‌فته‌یه‌كدا‌و رۆژان ‌ه بۆماو‌ه ‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌ له‌سلێمانی‌‪.‬‬ ‫• ئه‌زموونی‌ كاركردنی‌ پێشتری‌ هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی زۆردا‪.‬‬ ‫• توانای‌ كاركردنی‌ هه‌بێت له‌ژێر گوشار ‌‬

‫كۆمپانیای ئه‌رز يونفيرتی كوردستان‬ ‫پێویستی به‌ كارمه‌نده‌‬

‫ئاسیا سێڵ‬ ‫پێویستی به‌كارمه‌ند‌ه‬

‫كۆمپانیای ئه‌رز یونفیرت كوردس���تان پێویستی ب ‌ه چوار ئه‌ندازیاری‬ ‫كش���توكاڵی هه‌یه‌‪ ،‬بۆ پارێزگاكان���ی (گه‌رمیان‪ ،‬س���لێمانی‪ ،‬دهۆك‪،‬‬ ‫هه‌ولێر)‬ ‫مه‌رجه‌كان‪:‬‬ ‫‪ -1‬ل ‌ه ره‌گه‌زی نێر بێت‬ ‫‪ -2‬شاره‌زایی له‌زمانی عه‌ره‌بی هه‌بێت‬ ‫‪ -3‬ته‌مه‌نی ل ‌ه سی ساڵ زیاتر نه‌بێت‬ ‫‪ -4‬مۆڵه‌تی لێخوڕینی سه‌یاره‌ی هه‌بێت‬ ‫ئه‌وانه‌ی خوازیارن ‪c.v‬یه‌كانیان بنێرن بۆ ئه‌م ئیمیله‌‪:‬‬ ‫‪ardarbil@yahoo.com‬‬

‫بۆ زانیاری زیاتر په‌یوه‌ندیبكه‌ن به‌م ژماره‌ مۆبایله‌وه‌‪:‬‬ ‫‪07504557956‬‬

‫كۆمپانیای ئاسیا سێل پێویس���تی ب ‌ه به‌رێوه‌به‌رێكی دارایی ئۆفیس ‌ه‬ ‫له‌سلێمانی به‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬ ‫ـ‬

‫‪6‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫‪19‬‬

‫بروانامه‌ی دبلۆم یاخود زانكۆی هه‌بێت‬ ‫دوو ساڵ ئه‌زمونی هه‌بێت له‌هه‌مان بواردا‬ ‫به‌باشی بتوانێت كۆمپیوته‌ر به‌كاربهێنێت‬ ‫ئاگاداری كاره‌كه‌ی بێت‌و به‌ته‌وای شاره‌زای رێكخستن بێت‬ ‫به‌باشی بتوانێت به‌ئینگلیزی‌و كوردی‌و عه‌ره‌بی بنوسێت‬ ‫توانای باشی هه‌بێت له‌گفتوگۆكردندا‬ ‫خاوه‌ن كه‌سایه‌تیه‌كی به‌هێزبێت‬ ‫زانیاری هه‌بێت ل ‌ه ژمێریاری‌و دارایی‬

‫ئه‌و كه‌سان ‌هی‌ خوازیارن ده‌توانن ‪ c.v‬خۆیان بنێرن ئه‌م ناونیشانه‌‪:‬‬ ‫‪jobs@asicell.com‬‬

‫ی په‌روه‌رده‌یی‬ ‫ی كورد پرۆگرامێك ‌‬ ‫پاشماوه‌‪ ..‬تاك ‌‬

‫ی ئازیزی‌ نم نم‪،‬‬ ‫خوێنه‌ران ‌‬ ‫ئه‌م رۆژنامه‌ی ‌ه له‌خۆتانه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫بۆخۆتانه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ده‌رچوون ‌‬ ‫هه‌ر ژماره‌یه‌كیدا سه‌رنج‌و‬ ‫ی خۆتانمان‬ ‫پیشنیازه‌كان ‌‬ ‫بۆبنێرن تاوه‌كو به‌هه‌ردووال‬ ‫بتوانین له‌ئاست خواست‌و‬ ‫ی به‌رێزدا بین‪.‬‬ ‫ی ئێوه‌ ‌‬ ‫ویست ‌‬ ‫ی سه‌رنج‌و‬ ‫بۆناردن ‌‬ ‫پێشنیازه‌كانتان ده‌توانن‬ ‫ی به‌ژمار‌ه‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌له‌فۆن‌و ناونیشانه‌كان ‌‬ ‫رۆژنامه‌كه‌مانه‌و‌ه بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی پێش���ووتان زۆر زۆر جوان‬ ‫ژمار‌ه ‌‬ ‫ی الپه‌ڕ‌ه‬ ‫بوو‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌و وێنه‌ی ‌ه ‌‬ ‫یه‌ك ك ‌ه به‌گه‌وره‌یی داتان به‌زاندبوو‬ ‫ی تایبه‌تتان‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و الپه‌ڕه‌ی��� ‌ه ‌‬ ‫كردبوو به‌ئوتومبێل‪.‬‬ ‫سامان محه‌مه‌د ـ شۆڕش‬ ‫ی زیاترت���ان ده‌دا‬ ‫خۆزگ��� ‌ه گرنگ��� ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌كردن‌و‬ ‫به‌مندااڵن‌و شێواز ‌‬ ‫ی‬ ‫راهێنانی���ان له‌س���ه‌ر مامه‌ڵه‌یه‌ك ‌‬ ‫ته‌ندروس���ت له‌گ���ه‌ڵ دایك‌و باوك‌و‬ ‫ده‌وروبه‌ری���ان‪ ،‬جگه‌ل���ه‌وه‌ش ئێو‌ه‬ ‫یه‌ك���ه‌م رۆژنام���ه‌ن ك��� ‌ه كاتێ���ك‬ ‫ی‬ ‫ده‌یبه‌مه‌و‌�� ماڵ منداڵه‌كانم خۆیان ‌‬ ‫ی‬ ‫تیاده‌بینن���ه‌وه‌‪ ،‬خۆزگ��� ‌ه گرنگ��� ‌‬ ‫زیاترتان پێده‌دان‪.‬‬ ‫ی منداڵێك‬ ‫باوك ‌‬

‫ی كوردس���تان‌و‬ ‫ئه‌م���ڕۆ هه‌رێم��� ‌‬ ‫ی به‌م قۆناغه‌دا تێپه‌ڕ‬ ‫خه‌ڵكه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬تاڕاده‌یه‌ك ئ���ه‌و بار‌ه‬ ‫زاڵ ‌ه به‌س���ه‌ر په‌روه‌رده‌كه‌ماندا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌ش ‌ه ك ‌ه تاكه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌له‌كه‌مان‪ ،‬به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ئه‌مڕۆ ‌‬ ‫ی زمانه‌و‌ه‬ ‫ی نوێ ته‌نها به‌هۆ ‌‬ ‫نه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كترین‌و له‌هۆكاره‌كان ‌‬ ‫پابه‌ند ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و‌ه تا‬ ‫ی پابه‌ند ‌‬ ‫تر ‌‬ ‫ڕاده‌یه‌ك دوورن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی خێزانێ���ك‌و خێزانێك ‌‬ ‫منداڵ��� ‌‬ ‫ی هه‌ڵس���وكه‌وته‌و‌ه زۆر‬ ‫تر له‌ڕوو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جی���اوازن‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫له‌یه‌كتر ‌‬ ‫ه���ه‌ردوو خێزانه‌ك���ه‌ش له‌یه‌ك‬ ‫ی‬ ‫بنه‌ماڵ��� ‌ه بن‪ ،‬نه‌ك ه���ه‌ر تاك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌الن ‌‬ ‫ك���ورد‪ ،‬به‌ڵكو زۆرب��� ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وبار‌ه‬ ‫خۆره���ه‌اڵت دوچ���ار ‌‬

‫ی‬ ‫هاتوون‌و نه‌یان توانیو‌ه ده‌قێك ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ی���ی گونجاو بۆ خۆیان‬ ‫فه‌راه���ه‌م بهێن���ن‌و به‌هۆی���ه‌و‌ه‬ ‫ی خۆیان‬ ‫ی ره‌س���ه‌نایه‌ت ‌‬ ‫كولتور ‌‬ ‫ی پێب���ده‌ن‪،‬‬ ‫بپارێ���زن‌و پ���ه‌ر‌ه ‌‬ ‫له‌به‌رئ���ه‌و‌ه زۆربه‌ی���ان بونه‌ت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ریت‌و كولتور ‌‬ ‫شوێنكه‌وت ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بیانی‌‌و ده‌رهاویش���ت ‌ه ‌‬ ‫گه‌الن ‌‬ ‫جیهانگی���ری‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌رده‌م ‌‬ ‫هه‌ربۆی ‌ه ده‌بێت ده‌س���ه‌اڵتدار‌ه‬ ‫سیاس���ییه‌كانمان‪ ،‬پارله‌م���ان‌و‬ ‫ی‬ ‫له‌خه‌م��� ‌‬ ‫رووناكبیرانم���ان‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌داب���ن ك��� ‌ه به‌رنامه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫په‌رورده‌ی���ی نای���اب دابڕێژن بۆ‬ ‫ی راس���ت‌و‬ ‫په‌روه‌رده‌كردنێك��� ‌‬ ‫دروستی‌ كوردانه‌ له‌رووی‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬پ���ه‌روه‌رده‌ی زانس���تی‌‪،‬‬

‫هونه‌ریی‌‌و ئه‌ده‌بییه‌وه‌‪.‬‬ ‫پ���ه‌ر و ه‌ر د ه‌ی‌‬ ‫‪ .2‬‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌‪ ،‬ژینگه‌پارێ���زی‌‪،‬‬ ‫نیش���تیما نپه‌ر و ه‌ر یی‌‌و‬ ‫یاساناسییه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬رووناكبیری‌‪ ،‬ره‌فتارگه‌رایی‌و‬ ‫هزرییه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌بێ���ت ئ���ه‌و پرۆگرام��� ‌ه وه‌ك‬ ‫ی په‌روه‌رده‌ی���ی‬ ‫ده‌س���تورێك ‌‬ ‫ی ش���اره‌زاو‌ه‬ ‫له‌الی���ه‌ن كه‌س���ان ‌‬ ‫دابڕێژرێت‌و ساغ بكرێته‌وه‌‪ ،‬دواتر‬ ‫ی واڵت كار بكات‬ ‫ی بااڵ ‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ پراكتیزه‌كردن‌و به‌دواداچوون ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌كارهێنان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌رێگ��� ‌ه ‌‬ ‫هه‌م���وو وه‌زاره‌ت���ه‌كان‪ ،‬دام‌و‬ ‫ده‌زگاو رێكخ���راو‌ه خۆماڵ���ی‌‌و‬ ‫بیانییه‌كان���ه‌وه‌‪ ،‬چونك��� ‌ه ته‌نها‬

‫پ���ه‌روه‌رد‌ه ده‌توانێ���ت م���رۆڤ‬ ‫ب���ۆ ئایین���د‌ه ئام���اد‌ه بكات‪،‬‬ ‫ی‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ش به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫په‌سه‌ندو سه‌رتاس���ه‌ر ‌‬ ‫ی یاسایی نووسراو‪،‬‬ ‫ی ده‌ق ‌‬ ‫بنه‌ما ‌‬ ‫ئێستا باشتر‌ه له‌سبه‌ینێ‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی رابردوو ورد‌ه ورد‌ه نامێنێ‪،‬‬ ‫نه‌و‌ه ‌‬ ‫كولت���ورو نه‌ریت‌و زم���ان‌و به‌ها‬ ‫په‌روه‌رده‌یی��� ‌ه كورده‌وارییه‌كان‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌بات ‌ه ژێر گڵه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی داهاتووش سه‌رگه‌ردان‌و‬ ‫نه‌و‌ه ‌‬ ‫سه‌رسام راده‌وه‌س���تێ‌و نازانێ‬ ‫له‌سه‌ر چی‌ بڕوات؟‬ ‫ی‬ ‫ك���ێ؟ چ���ۆن؟ له‌ك���وێ؟ بۆ ‌‬ ‫به‌جێهێشتووه‌؟‬

‫ی ئێ���وه‌دا ك ‌ه زۆرتر‬ ‫له‌رۆژنامه‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬كه‌متر‬ ‫ی گه‌نجان ‌ه ‌‬ ‫مۆركێك��� ‌‬ ‫ده‌بینم كار له‌سه‌ر گه‌نجان‌و كێشه‌و‬ ‫گرفته‌كانی���ان‌و به‌ش���دارییكردنیان‬ ‫ی سیاس���یدا بك���ه‌ن‪،‬‬ ‫له‌پرۆس��� ‌ه ‌‬ ‫خۆزگ ‌ه ئه‌و الیه‌نه‌ش���تان فه‌رامۆش‬ ‫نه‌ده‌كرد‪.‬‬ ‫گه‌نجێك‬ ‫پیرۆزیایی له‌رۆژنامه‌كه‌تان ده‌كه‌م‪،‬‬ ‫له‌راس���تیدا من له‌س���ه‌ر ئینته‌رنێت‬ ‫ده‌یبینم‪ ،‬به‌اڵم وابزانم سایته‌كه‌تان‬ ‫ی ماو‌ه تیایدا بكرێت‪ ،‬هه‌ر‬ ‫زۆر كار ‌‬ ‫سه‌ركه‌وتوو به‌رده‌وام بن‪.‬‬ ‫كه‌ژاڵ ئیسماعیل حه‌م ‌ه‬ ‫هۆڵه‌ندا‬

‫‪ Alany1965@yahoo.com‬‬

‫پاشماوه‌‪ ..‬شێوازی مامه‌ڵه‌ی باوك‌و دایك‌و كاریگه‌ری له‌سه‌ر‪...‬‬ ‫به‌كارهێنانی س���زای جه‌سته‌یی‌و‬ ‫ده‌روون���ی هه‌س���تێك الی منداڵ‬ ‫دروس���ت ده‌كات ك ‌ه خۆشه‌ویست‬ ‫نیی��� ‌ه الی ده‌وروب���ه‌رو توان���ای‬ ‫خۆگونجاندنی نابێت له‌گه‌ڵ خۆی‌و‬ ‫كه‌س���انی چ���وارده‌وری‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌بێت ‌ه هۆی فێربوونی درۆكردن‌و‬ ‫ورده‌ ورده‌ به‌ره‌و الدان ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫‪ .2‬مامه‌ڵه‌كردن له‌گ���ه‌ڵ منداڵدا‬ ‫له‌س���ه‌ر بناغه‌ی خۆشه‌ویس���تی‌و‬ ‫س���ۆزو رێزگرتن���ی هه‌س���ت‌و‬ ‫یارمه‌تیدان���ی بۆبه‌دیهێنانی خودو‬ ‫پێدان���ی سه‌ربه‌س���تی به‌من���داڵ‬ ‫له‌قس���ه‌كردن‌و ده‌ربڕینی بیروراو‬ ‫حه‌زو ئاره‌زوه‌كانی‪ ،‬به‌شداریكردن‬ ‫له‌یاریكردن���ی من���داڵ‪ ،‬وات��� ‌ه‬ ‫به‌سه‌ربردنی به‌ش���ێك له‌كاته‌كان‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ منداڵ���دا به‌یاریك���ردن‌و‬ ‫پێكه‌نین‌و قسه‌و گفتوگۆ‪ ،‬ده‌ره‌نجام‬ ‫منداڵ خاوه‌ن كه‌سێتیه‌كی به‌هێزو‬ ‫ته‌ندروستی ده‌روونی لێده‌رده‌چێت‪،‬‬ ‫هه‌س���ت ده‌كات خۆشه‌ویس���ت ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ‌ی ئیمتیاز‪:‬‬ ‫كۆمپانیای‌ رووداو‬ ‫راوێژكار ‌ی یاسایی‪:‬‬ ‫هه‌وار جه‌الل‬

‫الی ده‌ورووب���ه‌ر‪ ،‬ئه‌مه‌ش ده‌بێت ‌ه‬ ‫هۆی بڕوابه‌خۆبوون‌و به‌كه‌س���انی‬ ‫تر‌و س���ه‌ربه‌خۆ ده‌بێ���ت له‌رووی‬ ‫س���ۆزدارییه‌وه‌‪ ،‬كه‌س���ێكی بوێرو‬ ‫توانای گفتوگۆو ده‌ربڕینی بیرورای‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫‪ .3‬پشتگوێخس���تنی من���داڵ‬ ‫له‌الی���ه‌ن ب���اوك‌و دای���ك وه‌ك‬ ‫گوێنه‌دان به‌پاك‌و خاوێنی منداڵ‬ ‫‪ ،‬هیچ پاداش���ت نه‌كردنی منداڵ‬ ‫له‌كات���ی ئه‌نجامدان���ی كاری باش‬ ‫ی���ان س���ه‌ركه‌وتن له‌قوتابخانه‌دا‪،‬‬ ‫لێنه‌پرس���ینه‌و‌ه له‌هی���چ كارێك‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڕه‌ش��� ‌ه ‌‬ ‫به‌كارهێنان���ی‬ ‫به‌رده‌وام‪ ،‬هه‌م���وو ئه‌مان ‌ه ده‌بن ‌ه‬ ‫ی له‌ده‌س���تدانی هه‌س���تكردن‬ ‫هۆ ‌‬ ‫به‌خۆشه‌ویستی‌و ئاسایش‌و گیانی‬ ‫شه‌ڕه‌نگێزی‌و رق لێبوونه‌وه‌و حه‌ز‬ ‫به‌تۆڵه‌سه‌ندنه‌و‌ه گه‌شه‌ده‌كات الی‬ ‫منداڵ‪.‬‬ ‫‪ .4‬جێگیرنه‌ب���وون له‌س���ه‌ر‬ ‫شێوازێك له‌نێوان سه‌ربه‌ستییه‌كی‬

‫زۆرو لێنه‌پرس���نه‌و‌ه یان توندی‌و‬ ‫لێپرس���ینه‌وه‌یه‌كی زۆر به‌رامبه‌ر‬ ‫یه‌ك جۆر له‌هه‌ڵس���وكه‌وت‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫ناجێگیری���ی له‌نێوان پاداش���ت‌و‬ ‫س���زا‪ ،‬پیاهه‌ڵ���دان‌و زه‌مك���ردن‬ ‫ك��� ‌ه ئه‌مه‌ش له‌هه‌م���وو جۆره‌كان‬ ‫ترس���ناكتره‌و كاریگ���ه‌ری خراپی‬ ‫ده‌بێت له‌س���ه‌ر كه‌س���ێتی‌و باری‬ ‫ده‌روونی منداڵ‪ ،‬وا ده‌كات منداڵ‬ ‫هه‌میش��� ‌ه له‌بارێك���ی نائ���ارام دا‬ ‫بێت‪ ،‬به‌رده‌وام دڵه‌راوكێی هه‌بێت‬ ‫ئه‌مه‌ش كاردانه‌وه‌ی ده‌بێت له‌سه‌ر‬ ‫گه‌ش���ه‌ی جه‌س���ته‌یی‌و حه‌زی بۆ‬ ‫خ���واردن نامێنێ���ت‪ ،‬ده‌ره‌نج���ام‬ ‫ده‌بێت��� ‌ه ه���ۆی الوازی‌و بێهێزی‬ ‫من���داڵ له‌رووی جه‌س���ته‌یییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ���ه‌م ش���ێواز‌ه من���داڵ ده‌بات��� ‌ه‬ ‫حاڵه‌تێك له‌ونبوون‌و له‌ده‌ستدانی‬ ‫توانای ئاڕاس���ته‌كردن ك ‌ه ده‌بێت‬ ‫چ ج���ۆر‌ه هه‌ڵس���وكه‌وتێك بكات‬ ‫به‌ج���ێ بێت‌و چۆن بێت باش���ه‌؟‬ ‫ی له‌س���ه‌ر‬ ‫ئه‌م���ه‌ش ره‌نگدانه‌و‌ه ‌‬

‫خێزانی نم نم‬ ‫چۆلی ئه‌سعه‌د‬ ‫شه‌نگ ‌ه ڕه‌حیم‬ ‫شاخه‌وان مه‌حمود‬

‫سامان سیوه‌یلی‬ ‫محه‌مه‌د ره‌سول‬ ‫ی حه‌مه‌‬ ‫به‌رزان عه‌ل ‌‬

‫ژیانی به‌گش���تی‌و ژیانی هاوسه‌ری‬ ‫به‌تایبه‌تی‪.‬‬ ‫‪ .5‬نازپێ���دان‌و پارێ���زگاری زۆر‪.‬‬ ‫ل���ه‌م ش���ێوازه‌دا نازێك���ی زۆر‬ ‫به‌منداڵ ده‌درێت هه‌رچی داواكرد‬ ‫ب���ۆی به‌ج���ێ ده‌هێنرێ���ت به‌بێ‬ ‫ره‌تكردنه‌وه‌‪ ،‬لێپرسنه‌وه‌ی نابێت‬ ‫به‌رامب���ه‌ر به‌هه‌ڵه‌كان���ی‪ ،‬فێ���ری‬ ‫به‌رپرس���یارێتی ناكرێت‌و زۆرجار‬ ‫ی‬ ‫ئه‌م زۆر نازپێدان ‌ه یان ده‌بێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫بڕوابه‌خۆبوونێكی زیاد له‌پێویست‬ ‫یان بڕوابه‌خۆنه‌بوون‌و هه‌ستكردن‬ ‫به‌الوازی‪ .‬له‌كاریگه‌ریس ‌ه خراپه‌كانی‬ ‫ئه‌م ش���ێواز‌ه له‌س���ه‌ر كه‌س���ێتی‬ ‫ی‬ ‫من���داڵ ئه‌وه‌ی ‌ه ك��� ‌ه ده‌بێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنان ‌ی كه‌سێتییه‌كی الواز ك ‌ه‬ ‫ناتوانێت بچوكترین به‌رپرسیارێتی‬ ‫هه‌ڵگرێت له‌كاروب���اری رۆژانه‌یدا‪،‬‬ ‫ده‌بێت ‌ه كه‌س���ێك ك ‌ه ب���ه‌رده‌وام‬ ‫پشت به‌كه‌س���انی تر ده‌به‌ستێت‬ ‫له‌بچوكترین شته‌و‌ه تا گه‌وره‌ترین‬ ‫كاروباری‪ ،‬ته‌نان���ه‌ت له‌كاروباری‬

‫قوتابخانه‌ش���دا ت���ه‌واو پش���ت‬ ‫به‌كه‌سانی ده‌وروبه‌ری ده‌به‌ستێت‪،‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ش كاردان���ه‌وه‌ی ده‌بێ���ت ‬ ‫له‌سه‌ر ژیانی هاوسه‌ری‪ ،‬وات ‌ه ئه‌و‬ ‫ش���ێوازی ژیانه‌ی ك ‌ه پێشتر بۆی‬ ‫ده‌سته‌به‌ر بوو‌ه له‌ژیانی هاوسه‌ری‬ ‫نایبینێته‌وه‌و ته‌واو جیاواز ده‌بێت‬ ‫له‌رووی به‌رپرس���یارێتی‌و ئه‌رك‌و‬ ‫ماندوبوونه‌وه‌‌و لێره‌ش���ه‌و‌ه كێشه‌و‬ ‫گرفته‌كان سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن‪ ،‬كه‌وات ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كی به‌هێز هه‌ی ‌ه له‌نێوان‬ ‫چۆنییه‌تی په‌روه‌رده‌كردنی منداڵ‌و‬ ‫كه‌سێتی له‌دوارۆژدا‪.‬‬ ‫بۆئ���ه‌وه‌ی خێ���زان بتوانێ���ت‬ ‫كه‌سێتیه‌كی به‌هێز بۆمنداڵه‌كانی‬ ‫دروس���ت ب���كات‪ ،‬ده‌بێ���ت‬ ‫كه‌ش���ێكی ده‌روونی بڕه‌خسێنێت‬ ‫له‌خۆشه‌ویس���تی‌و رێزگرتن دوور‬ ‫له‌ترس‌و دڵه‌ڕاوكێ‌و دروستكردنی‬ ‫ئیراده‌یه‌ك���ی به‌هێ���ز‪ ،‬كه‌وات��� ‌ه‬ ‫كه‌سێتی به‌هێز بوونی نیی ‌ه به‌بێ‬ ‫ئیراده‌یه‌كی به‌هێز‪.‬‬

‫ناونیشان‪:‬‬ ‫سلێمانى ـ شاڕێی سالم ـ ته‌الرى ئۆسكار ـ نهۆمى چواره‌م‬ ‫هه‌موو په‌یوه‌ندییه‌ك راسته‌وخۆ له‌رێی سه‌رنوسه‌ره‌وه‌ ده‌بێت‪:‬‬ ‫ی سه‌رنوسه‌ر‪shwan@journalist.com :‬‬ ‫ئیمه‌یڵ ‌‬ ‫ژمار‌هی‌ مۆبایل‪07710268004 :‬‬ ‫ته‌له‌فۆنی‌ نوسینگه‌‪07480151705 :‬‬


‫‪18‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪6‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009/12/31‬‬

‫ه پته‌و نیین»‌‬ ‫ی فكرییه‌و ‌‬ ‫ه له‌ڕوو ‌‬ ‫«ژنانی‌ ئێم ‌‬

‫سازدانی‌‪ :‬یوسف عه‌بدوڵاڵ‬ ‫ی‬ ‫یوسف‪ :‬كێ به‌رپرس ‌ه له‌و تاوانانه‌ ‌‬ ‫به‌رامبه‌ر ژنان ده‌كرێن؟‬ ‫ی‬ ‫هانا‪ :‬زۆر به‌داخه‌و‌ه له‌م س���ااڵنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گش���ت ‌‬ ‫دوای���دا جۆرێ���ك له‌فه‌زا ‌‬ ‫ی به‌رامبه‌ر‬ ‫ده‌بینی���ن‪ ،‬ك ‌ه ره‌گ���ه‌ز ‌‬

‫فۆتۆ‪ :‬میترۆگرافی‬

‫چاالكوانێكی‌ مافه‌كانی‌‬ ‫كچان‌و ژنان‪ ،‬جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ كه‌ هێشتا جیاكاریی‌‬ ‫ره‌گه‌زیی‌‌و توند‌وتیژی‌ دژی‌‬ ‫ژنان له‌كۆمه‌ڵگه‌ی‌ كوردییدا‬ ‫به‌رده‌وامه‌و له‌ئێستاشدا‬ ‫روبه‌ڕووی‌ زۆر كێشه‌ی‌‬ ‫ده‌روونی‌‌و جه‌سته‌یی‌ بونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستانیش‬ ‫به‌خه‌مسارد ده‌زانێت له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫كێشه‌كانی‌ ژنان‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫به‌هۆی‌ نه‌بوونی‌ یاسایه‌ك‬ ‫كه‌ له‌سودی‌ چاره‌سه‌ركردنی‌‬ ‫كێشه‌كانیاندا بێت‪.‬‬ ‫هانا شوانی‌ ته‌مه‌ن ‪31‬ساڵ‪،‬‬ ‫كه‌ چه‌ندین راپۆرتی‌ له‌سه‌ر‬ ‫كێشه‌كانی‌ ژنان ئاماده‌كردووه‌‌و‬ ‫هه‌ندێجاریش به‌هۆیانه‌وه‌ ژیانی‌‬ ‫كه‌وتوه‌ته‌ به‌ر مه‌ترسی‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫به‌رنامه‌ی‌ هه‌نوكه‌یی‌ تایبه‌ت‬ ‫به‌كوشتنی‌ ژنان‌و ماره‌بڕینی‌‬ ‫كچان له‌سه‌ر النكه‌و رۆژی‌‬ ‫جیهانی‌ ژن ئاماده‌كردووه‌‪،‬‬ ‫هاوكات به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫جێبه‌جێكاری‌ پڕۆژه‌ی‌ تایبه‌ت‬ ‫به‌ئاماركردنی‌ كچانی‌ ماره‌بڕ‬ ‫له‌سه‌ر بێشكه‌ بووه‌ كه‌ له‌ساڵی‌‬ ‫‪2004‬دا‪ ،‬به‌هاوكاری‌ سوپای‌‬ ‫ئه‌مریكا به‌ڕێوه‌چوو كه‌ ئێستا‬ ‫كێشه‌ی‌ ئه‌و كچانه‌ له‌په‌رله‌ماندا‬ ‫گفتوگۆی‌ له‌سه‌ر ده‌كرێ‌‪.‬‬ ‫له‌میانی‌ دیمانه‌یه‌كی‌ تایبه‌تیدا‬ ‫له‌گه‌ڵ نم نم‪ ،‬هانا شوان‬ ‫پرسی‌ جیاكاریی ره‌گه‌زیی‌و ئه‌و‬ ‫تۆمه‌تانه‌ی‌ روبه‌ڕووی‌ مێیینه‌‬ ‫ده‌كرێنه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو‪.‬‬

‫تاز‌ه بكاته‌وه‌و به‌رده‌وامیش بێت‪.‬‬

‫هانا شوان‬ ‫ی قبوڵ‬ ‫ی به‌رب�ڵ�او پێ ‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی هه‌بێ���ت‬ ‫نیی��� ‌ه ژن وه‌ك خ���ۆ ‌‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگ���ه‌دا‪ ،‬به‌هه‌موو ش���ێوه‌و‬ ‫رێگای���ه‌ك كار بۆئ���ه‌و‌ه ده‌كات ژن‬ ‫له‌خ���وار ئه‌وه‌وه‌بێ���ت‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ش‬ ‫ێ بێت��� ‌ه پۆس���ت ‌ه‬ ‫ی لێده‌گ���ر ‌‬ ‫رێ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی توند‌وتیژ ‌‬ ‫ئیدارییه‌كان‪ ،‬رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی كوش���تن‌و‬ ‫ده‌كات���ه‌وه‌‪ ،‬رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬ده‌رون‌و‬ ‫چه‌وس���انه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ش���كێنێت‪ ،‬ناچار ‌‬ ‫كه‌رامه‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بس���وتێنێت‌و خۆ ‌‬ ‫ده‌كات خ���ۆ ‌‬ ‫بكوژێت‪ ،‬له‌ناوه‌ن���د‌ه كۆمه‌اڵیه‌تی‌و‬ ‫ێ بچێت ‌ه‬ ‫ی لێده‌گر ‌‬ ‫ئابوورییه‌كاندا رێ ‌‬ ‫ی‬ ‫پێشه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه هه‌موو ئه‌م تاوانانه‌ ‌‬ ‫ی كردوو‌ه‬ ‫ێ وا ‌‬ ‫ك ‌ه به‌رامبه‌ر ژنان ده‌كر ‌‬ ‫ی‬ ‫ژنان له‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌دا به‌هه‌میشه‌ی ‌‬ ‫ی هه‌ست ده‌كات‬ ‫بترسن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی دابین نه‌كراوه‌‪ ،‬بۆنمون ‌ه‬ ‫ئه‌منییه‌ت ‌‬ ‫ی سیاس���یدا‬ ‫ژن���ان له‌هه‌ر ناوه‌ندێك ‌‬ ‫ئیش ده‌كه‌ن پیاوه‌كان پێیان قبوڵ‬ ‫ی‬ ‫نیی ‌ه ئه‌وان به‌وش���ێوه‌ی ‌ه پێشڕه‌و ‌‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬بۆی��� ‌ه كارێك ده‌دۆزنه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ته‌واو بیانش���كێنن‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت ك ‌ه هه‌میش��� ‌ه كۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫زه‌مین��� ‌ه خ���ۆش ده‌كات بۆئ���ه‌و‬ ‫ی به‌رامب���ه‌ر ژنان ده‌كرێ‌‪،‬‬ ‫تاوانانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نوێدا خۆ ‌‬ ‫به‌جۆرێ���ك له‌ش���ێواز ‌‬

‫ی‬ ‫یوسف‪ :‬پێتوانیی ‌ه به‌خشینه‌وه‌ ‌‬ ‫ی تاقیكراوه‌ترین‬ ‫ی ئه‌خالق ‌‬ ‫تۆمه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌گه‌ز ‌‬ ‫رێگه‌بێت بۆخستن ‌‬ ‫مێینه‌؟‬ ‫ی‬ ‫هانا‪ :‬به‌ڵێ‪ .‬له‌زۆر رووه‌و‌ه جیاكاری ‌‬ ‫ی له‌س���ه‌ر‬ ‫ی زۆر دژوار ‌‬ ‫كاریگه‌رییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ژن���ان ده‌بێ���ت‪ ،‬ه���ه‌ر له‌پێكهاته‌ ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌‌و ده‌روونی‌‌و كه‌سایه‌تی‌‌و‬ ‫ی جه‌سته‌ییش���ه‌و‌ه‬ ‫ته‌نان���ه‌ت له‌روو ‌‬ ‫ژن���ان تێكده‌ش���كێنێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫ژنێك چۆن ده‌توانێت جورئه‌ت بكات‬ ‫ی‬ ‫ی كارێك ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌بینێ���ت هاوكاره‌كه‌ ‌‬ ‫ی به‌س���ه‌رهاتووه‌‌و ك���ه‌س نیی ‌ه‬ ‫وا ‌‬ ‫ی لێبكات یان كه‌س نیی ‌ه‬ ‫پش���تگیر ‌‬ ‫لێپێچین���ه‌و‌ه له‌تاوانبار بكات‪ ،‬ئیتر‬ ‫ئه‌و چۆن جورئه‌ت بكات پێشڕه‌وی‌‬ ‫بكات‌و بێته‌ ناوه‌ندێكه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر س���ه‌رنج بده‌ین پێنج س���ا ‌ڵ‬ ‫له‌مه‌وب���ه‌ر ژن���ان زۆر چاالكانه‌تر‌و‬ ‫ی زۆر كاری���ان ده‌كرد‬ ‫به‌رێژه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫به‌تایب���ه‌ت له‌ناوه‌ن���د‌ه حیزب���ی‌‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان���دا‪ ،‬به‌اڵم ئێس���تا‬ ‫ده‌بینین ژنان نه‌ك هه‌ر به‌ش���داری‌‬ ‫ناك���ه‌ن‪ ،‬به‌ڵك���و ده‌چن��� ‌ه دواوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫پێش���بینی ده‌ك���ه‌م له‌دووس���اڵ ‌‬ ‫ئاین���ده‌دا زیات���ر بچن��� ‌ه دواوه‌‪،‬‬ ‫ی ئێم ‌ه ك ‌ه هات ‌ه سه‌ر‬ ‫ی ژن ‌‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌خالق مه‌س���ه‌له‌یه‌ك ‌‬ ‫مه‌س���ه‌له‌ ‌‬ ‫چاره‌نوسساز‌ه به‌نیسبه‌ت ئه‌وه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌رامب���ه‌ر ئ���ه‌وه‌دا ره‌گ���ه‌ز ‌‬ ‫ی ده‌ش���كێنن‬ ‫به‌رامبه‌ریش ئه‌و باڵه‌ ‌‬ ‫ی لێبك���ه‌ن‪ ،‬نه‌ك هه‌ر‬ ‫ك ‌ه ئیت���ر وا ‌‬ ‫نه‌توانێت پێشڕه‌وی‌ بكات‪ ،‬بگر‌ه هه‌ر‬ ‫ی ئاشكرابكات‬ ‫ی خۆیش ‌‬ ‫ێ ناو ‌‬ ‫نه‌توان ‌‬ ‫ك ‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫یوسف‪ :‬به‌پێی دوایین راپرسی‬ ‫ی‬ ‫ی پۆینت له‌هه‌رێم ‌‬ ‫رێكخراو ‌‬ ‫ی مێیه‌ن ‌ه زۆرترین‬ ‫كوردستان ره‌گه‌ز ‌‬ ‫ی سێكسیان به‌رامه‌بر‬ ‫ته‌حه‌روش ‌‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه هۆكارێك نیی ‌ه‬ ‫بۆپاشه‌كشێی كچان‌و ژنان؟‬ ‫هانا‪ :‬ئه‌م��� ‌ه گه‌وره‌ترین ترس نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ترسێك ‌ه له‌ترسه‌كان‪ .‬مه‌گه‌ر‬

‫ئ���ه‌و‌ه ت���رس نیی��� ‌ه ك ‌ه كه‌س���ێك‬ ‫ی ش���وێنێك ‌ه ته‌حه‌ڕوش‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی خۆیه‌و‌ه ده‌كات‪،‬‬ ‫به‌فه‌رمانبه‌رێك��� ‌‬ ‫مه‌گه‌ر ئ���ه‌و‌ه ترس نیی��� ‌ه پیاوێك‬ ‫له‌ماڵه‌كه‌یدا ته‌حه‌روش به‌ژنه‌كه‌یه‌و‌ه‬ ‫ی ده‌كات ‌ه سه‌ر‬ ‫ده‌كات‌و ده‌س���تدرێژ ‌‬ ‫ی ده‌دات‌و ناچ���اری‌‬ ‫ژنه‌ك���ه‌ی‌‌و لێ��� ‌‬ ‫ی بس���وتێنێ‌‪ ،‬ئه‌مان ‌ه‬ ‫ده‌كات خ���ۆ ‌‬ ‫ی ترسن‪ ،‬بۆئه‌و‌ه واده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫هه‌موو ‌‬ ‫ی ئه‌و ژنان ‌ه نه‌وێرن‪،‬‬ ‫ی نه‌ك خود ‌‬ ‫ئید ‌‬ ‫ی ئه‌و‪،‬‬ ‫به‌ڵكو هاوكار‌و هاوپیش���ه‌كان ‌‬ ‫ی ده‌توانن وه‌ك‬ ‫ی���ان ئه‌وكه‌س���انه‌ ‌‬ ‫ئه‌وان ئیش بكه‌ن ئه‌وانیش جورئه‌ت‬ ‫نه‌كه‌ن بێن ‌ه پێشه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی به‌رزدای ‌ه‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫كابرا له‌پۆستێك ‌‬ ‫ی ده‌چه‌وسێنێته‌وه‌‪ ،‬بێگومان‬ ‫ژنه‌كه‌ ‌‬ ‫ده‌ڵێ���ت پێاڵوه‌كانم‌و یاس���ا وه‌كو‬ ‫ی‬ ‫یه‌كن‪ ،‬بۆی ‌ه واشده‌ڵێت له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌ودا كه‌سێك‬ ‫ده‌زانێت له‌حیزبه‌كه‌ ‌‬ ‫نیی ‌ه بڵێت ئه‌مه‌ت بۆكرد؟ له‌كاتێكدا‬ ‫ی حیزبی‬ ‫هه‌ر تاوانێك ك��� ‌ه كادرێك ‌‬ ‫بیكات ده‌بێت به‌دوو تاوان حس���اب‬ ‫ی حیزبییه‌و‌ه‬ ‫بێ���ت‪ ،‬یه‌كه‌م ل���ه‌روو ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ���دا‬ ‫ده‌بێ���ت لێپێچین���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی یاساییه‌وه‌‪،‬‬ ‫بكرێت‪ ،‬دووه‌م له‌روو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راده‌ست ‌‬ ‫ئه‌سڵه‌ن ده‌بێت حیزبه‌كه‌ ‌‬ ‫ی بكات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و ده‌زانێت‬ ‫یاس���ا ‌‬ ‫ی لێده‌كات‪،‬‬ ‫ی پش���تگیر ‌‬ ‫حیزبه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی نیگه‌رانی���ش‬ ‫ته‌نان���ه‌ت بۆئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬ماوه‌یه‌ك ده‌ینێرێت ‌ه ئه‌وروپا‬ ‫ئیسراحه‌تێك وه‌رده‌گرێت‌و دێته‌وه‌‪.‬‬ ‫یوسف‪ :‬له‌م نێوه‌نده‌دا‬ ‫ی داكۆكیكار له‌كچان‌و‬ ‫رێكخراوه‌كان ‌‬ ‫ژنان چ رۆڵێك ده‌بینن؟‬ ‫ێ رێكخراوه‌ك��� ‌ه بڕوات‬ ‫هانا‪ :‬ناك���ر ‌‬ ‫ده‌رگا ب���ه‌ده‌رگا بگه‌ڕێ���ت‌و بڵێ���ت‬ ‫ژنێكتان هه‌ی ‌ه ده‌چه‌وس���ێنرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫چه‌ندین ژن هه‌ن له‌وانه‌ی ‌ه نه‌زانێت ك ‌ه‬ ‫ی ژنان هه‌ی ‌ه‬ ‫هه‌ریه‌ك له‌و رێكخراوانه‌ ‌‬ ‫ئه‌و ده‌گرێته‌خ���ۆی‌‪ ،‬رێكخراوه‌كانی‌‬ ‫ی م���ن چاودێریم‬ ‫ژنانی���ش ئه‌وه‌نده‌ ‌‬ ‫ی خۆیانك���ردووه‌‪،‬‬ ‫ك���ردوو‌ه كار ‌‬ ‫ته‌نانه‌ت هه‌ندێك رێكخراو له‌س���ه‌ر‬ ‫ی خۆیان ئ���ه‌و كاران ‌ه ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌رك ‌‬ ‫بۆئه‌مه‌ش حكوم���ه‌ت كه‌مته‌رخه‌م ‌ه‬

‫ی ژن���ان‌و‬ ‫به‌رامب���ه‌ر به‌مه‌س���ه‌له‌ ‌‬ ‫ی چاره‌س���ه‌ر بۆ‬ ‫ی چۆنیه‌ت ‌‬ ‫دۆزینه‌وه‌ ‌‬ ‫ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌‪.‬‬ ‫ی له‌وه‌ناكه‌ن ك ‌ه‬ ‫رێكخراوه‌كان نكوڵ ‌‬ ‫جۆرێ���ك له‌كه‌لێن له‌نێ���وان ئه‌وان‌و‬ ‫ی ژنان���دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی گش���ت ‌‬ ‫جه‌ماوه‌ر ‌‬ ‫ئه‌و كه‌لێنه‌ش له‌وه‌و‌ه دروس���تبوو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه كۆمه‌ڵێك كار كراو‌ه به‌گش���ت ‌‬ ‫ی ژنان���دا‬ ‫ی جه‌م���اوه‌ر ‌‬ ‫له‌خزمه‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ژنان ‌‬ ‫نه‌ب���ووه‌‪ ،‬له‌وانه‌ی ‌ه تاك تاك ‌‬ ‫ی كردبێت‪،‬‬ ‫رزگار كردبێ���ت‌و هاوكار ‌‬ ‫به‌اڵم ئێم ‌ه پێویستمان به‌كۆمه‌ڵێك‬ ‫خزمه‌تگوزاریی��� ‌ه ك��� ‌ه تایبه‌ت بێت‬ ‫ی‬ ‫به‌ژنان به‌گشتی‌‪ ،‬بۆنمون ‌ه له‌شكرێك ‌‬ ‫ی ژنمان هه‌ی ‌ه له‌ماڵه‌وه‌ن‪ ،‬ژنێك ‌ه‬ ‫زۆر ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه‬ ‫نه‌خوێن���ده‌واره‌‪ ،‬چوارمنداڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌گات ‌ه ال ‌‬ ‫كاتێك لێیده‌درێت به‌چ ‌‬ ‫من؟ ئه‌گه‌ر م���ن خزمه‌تگوزارییه‌كم‬ ‫ی راس���ته‌وخۆ‬ ‫نه‌بێت به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئه‌و‪.‬‬ ‫بگه‌مه‌ ناو ماڵه‌كه‌ ‌‬ ‫كۆمه‌ڵێ���ك ره‌وت���ی‌ موحاف���زكار‌و‬ ‫دواكه‌وت���وو ه���ه‌ن ك��� ‌ه پێیانوای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ژن گه‌وره‌كردن ‌‬ ‫ی كێشه‌ ‌‬ ‫باسكردن ‌‬ ‫كێشه‌كه‌یه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت زۆرجار ته‌یار‌ه‬ ‫ئیس�ل�امییه‌كان تاوانب���ار ده‌كرێن‬ ‫ی دواكه‌وتون‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێجار‬ ‫به‌وه‌ ‌‬ ‫ته‌یار‌ه موحاف���زكاره‌كان زۆر له‌وان‬ ‫خراپتر ئیش ده‌كه‌ن‪ ،‬نمونه‌ش���مان‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی پێش���وودا بین ‌‬ ‫له‌په‌رله‌مان��� ‌‬ ‫ی یاس���اییمان كرد‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵێك ش���ت ‌‬ ‫ته‌ی���ار‌ه موحاف���زكاره‌كان پێ���ش‬ ‫ته‌ی���ار‌ه ئیس�ل�امییه‌كان ره‌فزی���ان‬ ‫كرده‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه ئه‌و‌ه ده‌گه‌یه‌نێت ك ‌ه‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگه‌دا ئه‌م ته‌یار‌ه موحافزكار‌ه‬ ‫ئه‌م ته‌یار‌ه ترسنۆك ‌ه بێهه‌ڵوێسته‌‪،‬‬ ‫ی ك ‌ه كۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫وایكردوو‌ه جگه‌له‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بمێنێت���ه‌وه‌‪ ،‬زۆرینه‌ ‌‬ ‫وه‌ك خ���ۆ ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگ ‌ه پێكده‌هێنن‪ ،‬له‌هه‌ر هه‌موو‬ ‫حیزبه‌كاندا به‌عیلمانی‌‌و ئیس�ل�امی‌‌و‬ ‫چ���ه‌پ‌و هه‌م���وو جۆره‌كانیی���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی كۆمه‌ڵگه‌یان‬ ‫جۆرێك له‌كۆنترۆڵ��� ‌‬ ‫كردووه‌‪.‬‬ ‫یوسف‪ :‬ئه‌و كۆنترۆڵكردنه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی زۆری‌ بۆنه‌بوون ‌‬ ‫به‌شێك ‌‬ ‫ی كچان‌و‬ ‫ی یه‌كگرتوو ‌‬ ‫گوتارێك ‌‬

‫ژنان‌و ئافره‌تان‌و رێكخراوه‌كانیان‬ ‫بگه‌ڕێته‌وه‌؟‬ ‫هانا‪ :‬به‌ڵێ‪ .‬ئه‌گ���ه‌ر ئێمه‌ له‌رووی‌‬ ‫فكریی���ه‌و‌ه پته‌وبوینای��� ‌ه هه‌ندێك‬ ‫كه‌لێ���ن هه‌ی ‌ه له‌ئێس���تادا نه‌ده‌بوو‪،‬‬ ‫ده‌بێت دان ب���ه‌وه‌دا بنێین ك ‌ه ژنی‌‬ ‫ئێم ‌ه له‌رووی‌ فكرییه‌و‌ه پته‌و نییه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی بڕوانامه‌ ‌‬ ‫ژنم���ان زۆر‌ه ك ‌ه خاوه‌ن ‌‬ ‫ی په‌روه‌رده‌ییه‌و‌ه‬ ‫به‌رزن‪ ،‬به‌اڵم له‌روو ‌‬ ‫واپ���ه‌روه‌رد‌ه نه‌بوو‌ه ك��� ‌ه بتوانێت‬ ‫ی كۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫ی الیه‌ن ‌ه خراپه‌كان ‌‬ ‫روبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی ئێم���ه‌ش‬ ‫ببێت���ه‌وه‌‪ ،‬كۆمه‌ڵگ���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ئیراده‌یه‌ك ‌‬ ‫له‌ئێس���تادا پێویست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ترس هه‌یه‌‪ ،‬پێویس���ت ‌‬ ‫پت���ه‌و ‌‬ ‫به‌ش���ه‌ڕ‌و روبه‌ڕووبون���ه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی لێ الده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ی ژنان خۆیان ‌‬ ‫زۆربه‌ ‌‬ ‫چونك��� ‌ه كه‌لێنێك هه‌ی��� ‌ه له‌ناوه‌وه‌‬ ‫پڕی���ان نه‌كردووه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وی���ش‬ ‫ب���وار‌ه فك���ری‌‌و ڕۆش���نبیریه‌كه‌یه‌‌و‬ ‫دواج���ار ئ���ه‌م كه‌لێن���ه‌ش ئ���ه‌وان‬ ‫ی كێش ‌ه ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫ڕوبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی بۆنه‌كان پێویستن بۆ‬ ‫یادكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ژن���ان‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫زیاتر ئاش���ناكردن ‌‬ ‫هه‌موو س���ه‌عاتێك ته‌رخان بێت بۆ‬ ‫ی توند‌وتیژی‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫روبه‌ڕووبونه‌وه‌ ‌‬ ‫له‌ه���ه‌ر ش���ه‌ش س���ه‌عات جارێكدا‬ ‫ی ده‌درێ���ت‌و ژنێك ئیهان ‌ه‬ ‫ژنێك لێ ‌‬ ‫ی ده‌ش���كێنرێ‌‪،‬‬ ‫ده‌كرێت‌و كه‌رامه‌ت ‌‬ ‫بۆی ‌ه له‌سه‌ر رێكخراوه‌كان پێویست ‌ه‬ ‫هه‌م���وو س���ه‌عاتێك كاربك���ه‌ن‬ ‫ی توند‌وتیژی‌‪،‬‬ ‫بۆبه‌ره‌نگاربوون���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی خراپ‬ ‫ئ���ه‌و یادكردنه‌وان ‌ه ش���تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫نیی���ن‪ ،‬به‌ڵكو جۆرێك ‌ه له‌س���مبول ‌‬ ‫ئیش���كردن‪ ،‬له‌هه‌موو دونیاشدا ئه‌م‬ ‫مه‌سه‌له‌ی ‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ب���ۆ‬ ‫به‌رێوه‌به‌رایه‌تیی���ه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی دژ ‌‬ ‫ی توند‌وتیژ ‌‬ ‫رووبه‌ڕووبون���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ژنان گرنگ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌شدا پێویس���تمان به‌یاسایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گش���ت ‌‬ ‫تۆكم ‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌قازانج ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگ���ه‌و به‌تایب���ه‌ت ژناندا بێت‪،‬‬ ‫تاوه‌ك���و ئ���ه‌و به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ی یاس���ای ‌‬ ‫بتوانێ���ت به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫رێگه‌پێدراوبێ���ت بۆبه‌دواداچون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كێش���ه‌و گیروگرفته‌كان ‌‬ ‫ت���ه‌واو ‌‬ ‫ژنان‪.‬‬

‫ئه‌و ژنه‌ی له‌به‌ر ئاڵتون كوشتیان‪ ،‬خاوه‌نی یه‌ك زنجیر بوو‬ ‫به‌گومانی‌ هه‌بوونی‌ ئاڵتونێكی‬ ‫زۆر‪ ،‬له‌الیه‌ن چه‌ند كه‌سێكه‌و‌ه‬ ‫نه‌هله‌ له‌ماڵه‌كه‌ی خۆیدا‬ ‫ده‌كوژرێت‪ ،‬به‌اڵم دوای كوشتی‬ ‫بۆ كه‌سه‌كان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌‬ ‫ئه‌و ژنه‌ ته‌نها خاوه‌نی یه‌ك‬ ‫زنجیری ئاڵتونه‌ بووه‌‪.‬‬ ‫له‌یاد قه‌ره‌داخی‌ له‌كه‌ركوك‬ ‫ ‬ ‫نه‌هله‌ حوس���ێنی‌ ته‌مه‌ن ‪36‬س���اڵ‪،‬‬ ‫له‌هه‌ژده‌ی‌ ئه‌م مانگه‌دا به‌سه‌ر یه‌كێك‬ ‫له‌قه‌ره‌وێڵه‌كانی‌ نه‌خۆش���خانه‌یه‌كی‬ ‫شاری كه‌ركوكه‌وه‌ گیانی‌ له‌ده‌ستدا‪.‬‬ ‫كوشتنی نه‌هله‌ دوای ئه‌و هه‌ڕه‌شانه‌‬ ‫ه���ات كه‌ چه‌ند جارێ���ك به‌ته‌له‌فۆن‬ ‫لێی ده‌كرا‪ .‬ئه‌و‪ ،‬به‌ش���تێكی‌ ئاسایی‬ ‫له‌و هه‌ڕه‌ش���ان ‌هی‌ ده‌ڕوان���ی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دوات���ر ئه‌و خاتون ‌هی‌ كه‌ به‌رپرس���ی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی‌ ئافره‌تانی‌ حیزبی شیوعی‌‬ ‫بووه‌ له‌كه‌ركوك‪ ،‬له‌ب���زه‌و خه‌نده‌ی‌‬ ‫بێمنه‌تی���ان خس���ت‌و به‌یه‌كج���اری‌‬ ‫ساردیان كرده‌وه‌‪.‬‬ ‫‪14‬ساڵ له‌مه‌وبه‌ر‌و دوای‌ ته‌واوكردنی‌‬ ‫قۆناغی‌ شه‌ش���ی‌ ئاماده‌ی���ی‌‪ ،‬نه‌هله‌‬ ‫زه‌ماوه‌ندی‌ هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ به‌كر‬ ‫ده‌كات‌و به‌شێوه‌یه‌كی ساده‌و ژیانێكی‬ ‫دوور له‌گرفت ده‌ژیان‪ ،‬هاوسه‌ره‌كه‌ی‌‬ ‫رۆژانه‌ سه‌رقاڵی‌ كاری‌ كاشی دانانی‬ ‫بینای مااڵن ب���وو‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی بتوانێ‬ ‫ژیانێكی‌ خۆش‌و ئاس���وده‌ بۆ خۆی‌و‬

‫ژنه‌كه‌ی‌و دوو منداڵه‌كه‌ی ده‌سته‌به‌ر‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫دوو كوڕه‌كه‌ی‌ نه‌هل���ه‌ له‌و رۆژه‌وه‌ی‬ ‫دیمه‌ن���ی‌ خوێن���اوی‌ مه‌رگی‌ دایكیان‬ ‫بینی بوو‪ ،‬برینێكی‌ گه‌وره‌ له‌دڵیاندا‬ ‫به‌جێمابوو كه‌ هه‌رگیز سارێژ نابێت‪،‬‬ ‫له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی رۆژان���ه‌ له‌گه‌ڵ داكیان‬ ‫بوون‪.‬‬

‫نه‌هله‌ بۆ ئاڵتون كوژراوه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و‬ ‫دڵنیای ‌ه كه‌ تائێستا كچه‌كه‌ی كێشه‌ی‬ ‫بۆهیچ كه‌س���ێك دروست نه‌كردووه‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ كه‌سیشدا به‌شه‌ڕ نه‌هاتووه‌‪.‬‬

‫كوشتنی نه‌هله‌ له‌ده‌می بكوژه‌كه‌وه‌‬ ‫بكوژه‌كه‌ی‌ نه‌هله‌ ئێستا الی‌ پۆلیس‬ ‫ده‌ستگیركراوه‌‌و له‌كاتی لێكۆڵنه‌وه‌دا‬ ‫دان���ی ن���اوه‌ ب���ه‌و كاره‌ی ئه‌نجامی‬ ‫داوه‌‪ .‬م���اوه‌ی دوومان���گ چاودێریی‬ ‫دوای كوشتنی نه‌هله‌ خێزانه‌كان‬ ‫ئه‌و ژنه‌یان ك���ردوه‌ تا ده‌رفه‌تێكیان‬ ‫چیده‌ڵێن؟‬ ‫ئامینه‌ عه‌بدولره‌حمانی‌ دایكی‌ نه‌هله‌ ده‌س���ت بكه‌وێ���ت‪ ،‬ئ���ه‌و رۆژه‌ی‬ ‫ب���اس ل���ه‌وه‌ ده‌كات ك���ه‌ ماوه‌یه‌ك ویس���تویانه‌ نه‌هله‌ بكوژن‪ ،‬چاوه‌ڕیان‬ ‫پێش ئه‌وه‌ی‌ كچه‌ك���ه‌ی‌ جوانه‌مه‌رگ كردووه‌‪« ،‬پیاوه‌ك���ه‌ی‌ كاتژمێر نۆی‌‬ ‫بێت‪ ،‬به‌دایك���ی وتوه‌ كه‌ به‌ته‌له‌فۆن به‌یانی‌ رۆیشته‌ سه‌ركار‪ ،‬دیاری‌ كوڕه‌‬ ‫هه‌ڕه‌ش���ه‌ی‌ لێده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم خۆی‌ گه‌وره‌شی‌ چوو بۆ قوتابخانه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫پێكه‌نین���ی‌ ب���ه‌و جۆره‌ هه‌ره‌ش���انه‌ ژیاری‌ ك���وڕی‌ كه‌ ته‌مه‌نی‌ ‪12‬س���اڵ‬ ‫هاتووه‌و هه‌رگیز ب���اوه‌ڕی نه‌كردووه‌ له‌ماڵ���ه‌وه‌ مایه‌وه‌‌و ئه‌وی���ش چووه‌‬ ‫ببێت به‌راس���ت‪ .‬ئامینه‌ دوای‌ مه‌رگی‌ ده‌ره‌وه»‪.‬‬ ‫كچه‌كه‌ی ب���ه‌رده‌وام خه‌یاڵی الیه‌تی‌و س���یروان به‌بیان���وی‌ هه‌ڵفڕاندن���ی‌‬ ‫باس له‌نه‌ترس���یی كچه‌كه‌ی‌ ده‌كات‪ ،‬كۆتره‌كان���ی‌ داوای یارمه‌تی له‌نه‌هله‌‬ ‫«هه‌رچ���ی‌ هه‌بووای���ه‌ راس���ته‌وخۆ ده‌كات تابچێته‌ سه‌ربانه‌كه‌یان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌به‌رامبه‌ره‌ك��� ‌هی‌ ده‌وت‌و هه‌گی���ز وه‌ك خۆی‌ باسیكرد مه‌به‌ستیان بووه‌‬ ‫نه‌ده‌ترسا»‪.‬‬ ‫ده‌رگاری‌ س���ه‌ربانه‌كه‌یان بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬نه‌هله‌ حوسێن‬ ‫ئه‌و كات���ه‌ی دایكی ئ���ه‌و ژنه‌ ده‌دوا بۆئ���ه‌وه‌ی دوای‌ كوش���تنی‌ نه‌هل���ه‌‬ ‫ل���ه‌دوكان؟»‪ ،‬ئه‌وی���ش پێیوتوه‌ كه‌‬ ‫فرمێسكه‌كانی چاوی هێشتا ده‌هاتنه‌ له‌وێوه‌ هه‌ڵبێن‪.‬‬ ‫خواره‌وه‌و جارجار ده‌ستێكی بۆ چاوی ژیار‪ ،‬ل���ه‌و كاته‌دا ته‌نها كه‌س بووه‌‪ ،‬دره‌ن���گ ده‌گه‌ڕێت���ه‌وه‌‪ ،‬كاتێك ژیار‬ ‫ده‌بردوو ده‌ی���وت‪ :‬ئه‌و خه‌مه‌م له‌دڵ كه‌ ئاگاداری‌ رووداوه‌كه‌ ده‌بێت‪ ،‬بۆیه‌ به‌ره‌و ماڵ���ه‌وه‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌ هاواری‬ ‫ده‌رناچێت ك���ه‌ بكوژه‌كانی كچه‌كه‌م ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ دوای ئه‌وه‌ی دایكی‌ ده‌كات‌و هی���چ كه‌س وه‌اڵمی‬ ‫وایانده‌زانی‌‪ ،‬ئ���ه‌و زۆر ده‌وڵه‌مه‌نده‌‪ ،‬دایك���ی پ���اره‌ی داوه‌تی ب���ڕوات بۆ نادات���ه‌وه‌‪ ،‬كه‌ ده‌چێت���ه‌ ژوره‌كه‌وه‌‬ ‫بۆیه‌ كوش���تیان‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر به‌ش���ی له‌فه‌كڕین‪ ،‬له‌به‌ر ده‌رگاكه‌ی خۆیاندا دایك���ی ده‌بینێت له‌ن���او ژووره‌كه‌دا‬ ‫س���یروان‌و دوو پیاوی تری بینیوه‌‪ ،‬كه‌وتووه‌‌و هه‌موو الش���ه‌ی خه‌ڵتانی‌‬ ‫بژێوی خۆیانیان هه‌بوو‪.‬‬ ‫دایكی نه‌هله‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ «س���یروان‪ ،‬پێوتم زوو ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ خوێنه‌‪.‬‬

‫سیروان‪ ،‬باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ سه‌ره‌تا‬ ‫دوو مسكه‌ ده‌مانچه‌ی له‌سه‌ری‌ نه‌هل ‌ه‬ ‫داوه‌و كه‌وتووه‌‪« ،‬دواتر سێ‌ چه‌قۆم‬ ‫لێداو وتم كوا ئاڵتونه‌كانت بۆم بهێنه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ته‌نها زنجیرێكی‌ له‌ملدا بوو‪،‬‬ ‫له‌ملی‌ كرده‌وه‌و پێیدام»‪.‬‬ ‫دوای ئ���ه‌و‌هی‌ نه‌هله‌ ‪ 100‬دۆالرییه‌كی‬ ‫پێده‌بێ���ت ده‌ی���دات به‌س���یروان‌و‬ ‫هاوڕێكانی‌و پێیانده‌ڵێت‪ :‬هه‌ر ئه‌وانه‌م‬ ‫هه‌یه‌ بیبه‌ن‪ ،‬به‌اڵم مه‌مكوژن‪.‬‬ ‫پاش ئه‌وه‌ی‌ س���یروان ده‌ستده‌كات‬ ‫به‌پش���كنینی‌ ماڵه‌ چۆڵ��‌كه‌ی‌ نه‌هله‌‌و‬ ‫به‌دوای‌ ئاڵتون‌و پ���اره‌دا ده‌گه‌ڕێت‪،‬‬ ‫ته‌واو شپرزه‌ ده‌بێت‌و هیچ نادۆزێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وكات سیروان ده‌زانێت كه‌ به‌ناهه‌ق‬ ‫نه‌هل���ه‌ی چه‌قۆرێ���ژ ك���ردووه‌و ئه‌و‬ ‫ئاڵتونی نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫نه‌هله‌ ئه‌وه‌نده‌ نه‌ت���رس بووه‌ چه‌ند‬ ‫چه‌قۆیه‌ك���ی لێدراوه‌‪ ،‬به‌اڵم هێش���تا‬ ‫به‌رگری له‌خۆی كردووه‌‪« ،‬ئه‌وه‌نده‌‬ ‫ئ���ازاو زیره‌ك بوو‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر چه‌قۆی‌‬ ‫دیكه‌م په‌ی���دا نه‌كردایه‌ به‌برینداریش‬ ‫ده‌یكوش���تم‪ ،‬چونكه‌ پاڵی‌ پێوه‌نام‌و‬ ‫چه‌قۆكه‌ی‌ له‌ده‌ستمدا شكاند»‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌ڵگانه‌ی بكوژه‌كه‌ی دۆزییه‌وه‌‬ ‫س���ه‌فینی‌ خوش���كی نه‌هل���ه‌ باس‬ ‫ل���ه‌وه‌ده‌كات ك���ه‌ ماوه‌ی���ه‌ك ب���ه‌ر‬ ‫له‌كوش���تنی خوش���كه‌كه‌ی‪ ،‬نه‌هل���ه‌‬ ‫س���ه‌رقاڵی‌ فێربوون���ی‌ لێخوڕین���ی‌‬ ‫ئۆتۆمبیل بووه‌و ه���ه‌ر ئه‌وه‌ش وای‌‬ ‫له‌بكوژه‌كان كردووه‌‪ ،‬وابزان ئه‌و زۆر‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نده‌ بووه‌‪.‬‬

‫بكوژه‌كان���ی‌‬ ‫بۆئاش���كرابوونی‌‬ ‫خوشكه‌كه‌ی‪ ،‬پشتیان به‌دوو به‌ڵگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫گرنگ به‌س���تووه‌‪ ،‬یه‌كه‌میان جێگه‌ی‬ ‫ده‌سته‌ خوێناوییه‌كانی‌ سیروان بووه‌‪،‬‬ ‫به‌س���ه‌ر ده‌رگاو دی���واری‌ ماڵه‌كه‌ی‬ ‫نه‌هل���ه‌وه‌‪ ،‬دووه‌م بینینی س���یروان‬ ‫بووه‌ له‌الیه‌ن ژیاره‌وه‌‌و ئه‌و قس���انه‌ی‬ ‫كه‌ له‌گه‌ڵیدا كردوونی‌‪ ،‬پێش ئه‌وه‌ی‬ ‫نه‌هله‌ بكوژرێت‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی ئه‌و به‌ڵگان���ه‌ دوای‌ دوو رۆژ‬ ‫تێپه‌ڕین به‌س���ه‌ر مه‌رگ���ی‌ نه‌هله‌دا‪،‬‬ ‫بكوژه‌كان دۆزرانه‌وه‌و ده‌ستگیركران‌و‬ ‫دوای‌ چه‌ند رۆژێكیش كاردۆ‌و ئه‌مجه‌د‪،‬‬ ‫كه‌ هاوڕێ‌و هاوكارو نه‌خشه‌دارێژه‌ری‌‬ ‫سیروان بوون ئازادكراون‪.‬‬ ‫س���ه‌فین حوس���ێنی‌ ب���رای نه‌هل���ه‌‬ ‫ره‌خنه‌ی‌ تون���د له‌حكومه‌ت ده‌گرێت‬ ‫كه‌ ئه‌و كه‌س���انه‌یان ئ���ازاد كردووه‌و‬ ‫ده‌ڵێ���ت‪ :‬له‌هه‌رێم���ی‌ كوردس���تاندا‬ ‫پاره‌ یاس���ایه‌‪ ،‬له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی‌ ئه‌وان‬ ‫پارێزه‌ریان گرت���ووه‌و پاره‌ی‌ زۆریان‬ ‫پێداوه‌‪« ،‬ئ���ه‌و دووانه‌ ب���ه‌ردراون‌و‬ ‫سزای‌ له‌س���ێداره‌دانی‌ سیروانیشیان‬ ‫دواخستووه»‪.‬‬ ‫هاوس���ه‌ره‌كه‌ی نه‌هله‌ ل���ه‌و رۆژه‌وه‌‬ ‫ژنه‌كه‌ی به‌و شێوه‌یه‌ دیوه‌ له‌سه‌رخۆ‬ ‫نه‌م���اوه‌و ل���ه‌ڕوی ده‌روونی���ه‌وه‌‬ ‫تێكچووه‌‪.‬‬ ‫تێبینی‌‪:‬‬ ‫ناوی‌ راسته‌قین ‌هی‌ هه‌ندێ‬ ‫له‌به‌شدارانی‌ ئه‌م راپۆرته‌‬ ‫نه‌نوسراوه‌‪.‬‬


‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫ی سپێرز‬ ‫بریتن ‌‬ ‫باکی به‌ قسه‌و قسه‌ڵۆک نییه‌‬

‫ی‬ ‫جارێكی‌ تر بریتنی‌ سپێرز كه‌وته‌وه‌ نێو گێژاوی‌ كۆمه‌ڵێك قسه‌و قسه‌ڵۆك ‌‬ ‫ی ‪ 75‬چیرۆكیی بێمانا ك ‌ه‬ ‫ی لیستێك ‌‬ ‫تره‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش دوای‌ باڵوبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫زۆربه‌یان بوونه‌ مایه‌ی‌ تووڕه‌بوونی‌‪ ،‬یه‌كێك له‌وانه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گوای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫خانه‌واده‌كه‌ی‌ بریتنی‌ رۆژانێك هێنده‌ ده‌ستكورت‌و هه‌ژاربوون كه‌ گۆشت ‌‬ ‫سمۆره‌یان خواردووه‌!‬

‫‪11‬‬

‫»»‬

‫نه‌هل ‌ه بۆ زنجیرێک‬ ‫خه‌ڵتانی خوێن کرا!‬

‫هه‌رێمی کوردستان باوه‌ش بۆ ئه‌رمه‌نی‌و‬ ‫ئاواره‌‌ مه‌‌سیحییه‌‌كان ده‌کاته‌وه‌‬

‫كه په‌‌له‌‌قاژێی‬ ‫پیاوێكی مه‌‌سیحیی عێراقی كه‌‌ جلێكی كه‌‌شخه‌‌ی پۆشیبوو له‌‌به‌‌رده‌‌م دوكانه‌‌ نوێیه‌‌كه‌‌ی وه‌‌ستابوو‪ ،‬دوو قاچی كه‌ڵه‌‌شێرێكی گرتبوو ‌‌‬ ‫ده‌‌كرد‪.‬‬ ‫كه ته‌‌مه‌‌نی ‪٢٨‬س���اڵه‌‌‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه س���ێ س���اڵ له‌‌مه‌‌وبه‌‌ر به‌‌ره‌‌و‬ ‫عومه‌‌ر فاروق جه‌‌رجیس به‌‌دوای ژیانێكی ئارامدا هاتۆته‌‌ عه‌‌نكاوه‌‌‪ .‬ئه‌‌و‪‌‌ ،‬‬ ‫‌‌ته یه‌‌كگرتووه‌‌كانی ئه‌‌مریكا كاری ده‌‌كرد‪.‬‬ ‫عه‌‌نكاوه‌‌ رایكرد‪ ،‬چونكه‌‌ یاخیبووان به‌‌رده‌‌وام هه‌‌وڵیان ده‌‌دا بیكوژن‪ ،‬له‌‌به‌‌ر ئه‌‌وه‌‌ی له‌‌گه‌ڵ س���وپای ویالیه ‌‌‬ ‫ی جه‌رجیس‪.‬‬ ‫ی ئارایشتگایه‌‌كی جوانكاریی‪ ،‬یه‌كێك ده‌بێ له‌پرۆژه‌‌ نوێكان ‌‬ ‫كردنه‌وه‌ ‌‬

‫‪9‬‬

‫»»‬

‫نه‌هله‌ حوسێنی‌ ته‌مه‌ن ‪36‬س���اڵ‪ ،‬له‌هه‌ژده‌ی‌ ئه‌م مانگه‌دا به‌سه‌ر یه‌كێك‬ ‫له‌قه‌ره‌وێڵه‌كانی‌ نه‌خۆشخانه‌یه‌كی شاری كه‌ركوكه‌وه‌ گیانی‌ له‌ده‌ستدا‪.‬‬ ‫كوش���تنی نه‌هله‌ دوای ئه‌و هه‌ڕه‌ش���انه‌ هات كه‌ چه‌ند جارێك به‌ته‌له‌فۆن‬ ‫لێی ده‌كرا‪ .‬ئه‌و‪ ،‬به‌ش���تێكی‌ ئاسایی له‌و هه‌ڕه‌شانه‌ی‌ ده‌ڕوانی‌‪ ،‬به‌اڵم دواتر‬ ‫ئ���ه‌و خاتونه‌ی‌ كه‌ به‌رپرس���ی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ ئافره‌تانی‌ حیزبی ش���یوعی‌ بوو‌‬ ‫له‌كه‌ركوك‪ ،‬له‌بزه‌و خه‌نده‌یان خست‌و به‌یه‌كجاری‌ ساردیان كرده‌وه‌‪.‬‬

‫‪18‬‬

‫»»‬


nmnm 6