Page 1

‫ئه‌و «نازدار»‌ه ‌ی‬ ‫كه‌س نه‌چوو به‌«هاوار»ییه‌و‌ه‬

‫‪18‬‬

‫سیت ‌ی سینه‌ما‬ ‫بینه‌ران ‌ی فیل ‌م ئاشت ده‌كاته‌وه‬

‫سه‌رنوسه‌ر‪ :‬شوان ئاده‌م ئه‌یڤه‌س‬

‫‪13‬‬

‫وه‌زیری ته‌ندروستی هه‌ریم‪:‬‬ ‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫سیستمی ته‌ندروستی‬ ‫ب ‌ه من ناگۆڕیت‪،‬‬ ‫به‌اڵم تا ‪10‬ساڵی تریش‬ ‫پێویستمان به‌دامه‌زراندنی دكتۆر‬ ‫ده‌بێت‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌ ئێوارانى پێنجشه‌ممان باڵوده‌كرێته‌وه‌‬

‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪ 3‬پێنجشه‌ممه‌ ‪2009/12/10‬‬

‫له‌ده‌ستدانی‬ ‫په‌رده‌ی کچێنی‬ ‫ژیانی کچان‬

‫ده‌خات ‌ه مه‌ترسییه‌و ‌ه‬

‫نرخ‪:‬‬

‫‪1000‬‬

‫دينار‬

‫په‌رده‌ی کچێنی‬

‫هه‌ڕه‌ش ‌ه له‌ژیانی‬ ‫کچان ده‌کات‬ ‫پ���ه‌رد‌ه ‌ی كچێن ‌ی له‌كورده‌وارییدا‬ ‫به‌شه‌ره‌فی كچ‌و ناسنام ‌ه ‌ی كه‌سێت ‌ی‬ ‫خێزان ناوده‌برێت‪ ،‬نه‌بوون‌و دڕاندنی‬ ‫ئ�ه‌و پ�ه‌رده‌ی� ‌ه ب��ه‌دوور له‌پرۆس ‌ه ‌ی‬ ‫هاوسه‌ریی كێشه‌و گرفت ‌ی گه‌ور‌ه‬ ‫به‌دوا ‌ی خۆیدا ده‌هێنێت‪.‬‬ ‫له‌چه‌ند ساڵ ‌ی راب��ردوودا به‌پاساو ‌ی‬ ‫له‌ده‌ستدان ‌ی پ �ه‌رد‌ه ‌ی كچێنییه‌وه‌‪،‬‬ ‫چه‌ندین خاتوون له‌سنور ‌ی هه‌رێم ‌ی‬ ‫كوردستاندا له‌الیه‌ن خێزانه‌كانیانه‌و‌ه‬ ‫بێسه‌روشوێن ك��ران‌و له‌ناوبراون‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی ‌ه هه‌ندێ له‌و كچان ‌ه ‌ی شویان‬ ‫نه‌كردوو‌ه‌و په‌رد‌ه ‌ی كچێنیان له‌ده‌ست‬ ‫داوه‌‪ ،‬بۆرێگرتن له‌دووگیان بوونیان‌و‬ ‫ده‌ربازبوونیان له‌په‌المار ‌ی خێزان‌و‬ ‫توانج‌و پالر ‌ی كه‌سوكاریان‪ ،‬هانا بۆ‬ ‫هه‌ندێ له‌و مامان‌و دكتۆران ‌ه ده‌به‌ن‬ ‫ك ‌ه به‌نهێن ‌ی كار بۆ به‌رته‌سككردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫چوارده‌وه‌ر ‌ی زێی كچان ده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫پێشتر به‌هۆ ‌ی جوتبوونیان له‌گه‌ڵ‬ ‫نێرینه‌یه‌ك یان به‌هه‌ر هۆیه‌ك ‌ی دیك ‌ه‬ ‫له‌ده‌ستیان داوه‌‪.‬‬

‫‪15‬‬

‫هه‌رێمی کوردستان‬

‫زیاتر ل ‌ه هه‌زار قوتابی‬ ‫واز ل ‌ه خوێندن دینن‬ ‫له‌هه‌رێمی ك��وردس��ت��ان��دا سااڵن ‌ه‬ ‫چه‌ندین قوتابی‌و خوێندكار پۆله‌كانی‬ ‫خوێندنیان به‌جێده‌هێڵن‌و بۆكاركردن‬ ‫روو له‌بازاڕه‌كان ده‌ك �ه‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫له‌كاتێكدای ‌ه ك ‌ه وه‌زاره‌ت ‌ی په‌روه‌رد‌ه‬ ‫هه‌ڵمه‌ت ‌ی به‌زۆر خوێندنی له‌ساڵ ‌ی‬ ‫پێشنیازكردووه‌‪،‬‬ ‫راب������ردووه‌و‌ه‬ ‫به‌اڵم دوركه‌وتنه‌وه‌ی خوێندكاران‬ ‫له‌خوێندن رووله‌زیادبون ‌ه‌و له‌ماو‌ه ‌ی‬ ‫ته‌نها ساڵێكدا‪ ،‬زیاتر له‌هه‌زار منداڵ‬ ‫وازیان له‌خوێندن هێناوه‌‪.‬‬

‫‪4‬‬

‫پیتاندنی ده‌ستکرد‬

‫هیوا ب ‌ه هاوسه‌ر‌ه‬ ‫نه‌زۆکه‌کان ده‌به‌خشێت‬

‫کچێک‪ :‬بۆدورینه‌وه‌ی‌ په‌رده‌ ‌ی كچێنیم ‪1400‬دۆالرم دا به‌مامانێك‬

‫ئه‌و ژن‌و پیاوانه‌ی منداڵیان نابێت‪،‬‬ ‫تا ئه‌و ڕۆژه‌ی له‌ژیاندان به‌رده‌وام‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕێ��ن ب���ه‌دوا ‌ی فریادڕه‌سێك‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌ی نه‌زۆكیان بكات‌و ببن ‌ه‬ ‫خاوه‌نی منداڵێك‪ ،‬پسپۆڕانی بواری‬ ‫ته‌ندروستیش جه‌خت له‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه به‌هۆی پیتاندنی ده‌ستكرده‌وه‌‪،‬‬ ‫زۆرینه‌ی نه‌زۆكه‌كان ده‌بن ‌ه خاوه‌نی‬ ‫منداڵ‪.‬‬

‫‪7‬‬


‫‪2‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫ی كێ ده‌دات؟‬ ‫كێ فریو ‌‬

‫«كچ هه‌ی ‌ه ده‌یه‌وێت به‌ناوی جل كڕینه‌وه‌‪ ،‬خۆی نزیك بكاته‌و‌ه بۆپه‌یوه‌ندی سێكسی»‬ ‫ ژه‌نیار شاخه‌وان‬

‫له‌كاتی كڕینی جل‌و به‌رگ‌و ئارایشتی‬ ‫ژنان����دا‪ ،‬هه‌ن����دێ ك����چ س����ه‌رنجی‬ ‫دوكان����داره‌كان ب����ه‌الی خۆیان����دا‬ ‫راده‌كێش����ن‌و فریوی����ان ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریش����دا هه‌ن����دێ دوكاندار‬ ‫به‌دانانی كامێ����رای نهێنی له‌ژوری‬ ‫خۆگۆڕێ����ن‪ ،‬كچان چ����ه‌ك ده‌كه‌ن‌و‬ ‫وێنه‌كانیان باڵو ده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫كچان له‌كامێرای ژووری‬ ‫خۆگۆڕین ده‌ترسن‬ ‫چاوان مه‌حمود‪ ،‬كچێكی بااڵبه‌رزی‬ ‫قژ ره‌شی سپی پێسته‌و ته‌مه‌ن ‪21‬‬ ‫ساڵه‌‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه له‌كاتی‬ ‫ی جل‌و به‌رگدا تا ته‌واو دڵنیا‬ ‫كڕین���� ‌‬ ‫نه‌بێت له‌ژووری خۆگۆڕین‪ ،‬جله‌كان‬ ‫تاق����ی ناكات����ه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه ترس����ی‬ ‫ئه‌وه‌ی هه‌ی���� ‌ه وێنه‌ی بگیرێت‪« ،‬ل ‌ه‬ ‫زۆر كه‌س����م بیس����تو‌ه ك ‌ه وتویانه‌‪،‬‬ ‫ل����ه‌ژوری خۆگۆڕین����ی دوكانه‌كانی‬ ‫جل����ی ئافره‌تاندا كامێ����رای نهێنی‬ ‫دانراوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه له‌و ش����وێنانه‌دا زۆر‬ ‫وری����ام‌و چاودێ����ری ته‌واوده‌كه‌م»‪،‬‬ ‫ی لێده‌كات‬ ‫ه����ه‌ر ئه‌و ترسه‌ش���� ‌ه وا ‌‬ ‫له‌چه‌ند دوكانێكی دیاریكراودا‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫متمانه‌یان پێده‌كات‪ ،‬جله‌كانی تاقی‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫دوكانداره‌كان����ی فرۆش����تنی جل‌و‬ ‫به‌رگ����ی ئافره‌ت����ان‪ ،‬ئه‌و قس����ان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ڕه‌ت ده‌كه‌ن����ه‌وه‌‌و پێچه‌وانه‌ك����ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌س����ه‌لێمنن‪ ،‬كام����ه‌ران ئه‌حمه‌د ‌‬ ‫ته‌م����ه‌ن ‪32‬س����اڵ‪ ،‬ج����ل‌و به‌رگی‬ ‫ئافره‌تان ده‌فرۆش����ێت ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك ‌ه ئه‌و دوو ژوری خۆگۆڕینی‬ ‫دان����اوه‌و س����ه‌قفی ژوره‌كانیش����ی‬ ‫گرت����ووه‌‪« ،‬هه‌ركه‌س����ێك بچێت���� ‌ه‬ ‫ژوری خۆگۆڕین����ی دوكانه‌كه‌م����ان‪،‬‬ ‫گومانی هیچ شتێك ناكات‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫له‌هه‌م����وو الیه‌كه‌و‌ه ئ����ه‌و ژوره‌مان‬ ‫كه‌پس كردووه»‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ش����ی‬ ‫نه‌شارده‌و‌ه كه‌ ئه‌ویش بیستویه‌تی‬ ‫هه‌ندێ دوكان����دار كامێرا داده‌نێن‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه به‌پێویستی زانی كچان‌و ژنان‬ ‫ژوره‌ك ‌ه بپش����كنن‌و وریابن له‌كاتی‬ ‫خۆگۆڕیندا‪.‬‬ ‫دوكانداره‌كانیش كچان فریو ده‌ده‌ن‬ ‫ه����ه‌ژار س����ه‌باح‪ ،‬دوكاندارێك����ی‬ ‫فرۆشتنی ئارایشتی ژنانه‌و ته‌مه‌نی‌‬ ‫‪36‬س����اڵه‌و ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه‬ ‫زۆر جار كچان ده‌یانه‌وێت به‌قس����ه‌و‬ ‫ده‌س����تبازی‪ ،‬نرخ����ی ش����ته‌كانیان‬

‫فۆتۆ‪ :‬شاخه‌وان مه‌حمود‬

‫شلێر چۆن دوكانداره‌كان‬ ‫فریوده‌دات؟‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪28‬ساڵ‪ ،‬یه‌كێك ‌ه‬ ‫شلێر كه‌مال ‌‬ ‫له‌و كچانه‌ی ب����ه‌رده‌وام جل‌وبه‌رگی‬ ‫تاز‌ه ده‌كڕێت‌و ب����ه‌و هۆیه‌و‌ه چه‌ند‬ ‫دوكاندارێك بونه‌ت ‌ه هاوڕێی‪« ،‬ئه‌و‬ ‫دوكانانه‌ی جل‌و به‌رگیان لێده‌كڕم‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌ده‌میانه‌و‌ه پێده‌كه‌نم‬ ‫واده‌زان����ن ح����ه‌زم لێان����ه‌‪ ،‬زۆرجار‬ ‫شته‌كان به‌نرخێكی كه‌م ده‌كڕم»‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی ‌ه ئه‌و ڕۆژانه‌ی ده‌چێت بۆالی‬ ‫مه‌عمیله‌كانی بۆكڕینی پێداویستی‪،‬‬ ‫جلێك����ی تاڕاده‌ی����ه‌ك رووت له‌به‌ر‬ ‫ده‌كات‪ ،‬چونك ‌ه پێیوای ‌ه به‌وشێوه‌ی ‌ه‬ ‫دوكانداره‌كانی هاوڕێی فریو ده‌دات‪،‬‬ ‫«هه‌رچه‌ن����د‌ه خۆم ح����ه‌زم له‌جلی‬ ‫ته‌سك‌و رووته‌‪ ،‬به‌اڵم دوكانداره‌كان‬ ‫واتێده‌گ����ه‌ن‪ ،‬ئ����ه‌و جالن����ه‌م له‌به‌ر‬ ‫خاتری ئه‌وان له‌به‌رك����ردووه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫زیاتر گرنگیم پێده‌ده‌ن»‪.‬‬ ‫ی هه‌ندێ له‌كچان دوكانداره‌كان‬ ‫به‌بڕوا ‌‬ ‫ی زۆرباش����ن ب����ۆ هه‌رزان‬ ‫نێچێرێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و پێداویستیانه‌ ‌‬ ‫ده‌س����تكه‌وتن ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌یانه‌وێت‪ ،‬ئه‌وه‌تا س����ه‌میره‌ی‬ ‫ته‌مه‌ن ‪19‬ساڵ‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ك���� ‌ه به‌قس����ه‌ی خ����ۆش‌و پێكه‌نین‬ ‫هه‌موو ش����تێكی هه‌رزانی ده‌س����ت‬ ‫ده‌كه‌وێ����ت‪« ،‬هه‌م����وو كاتێك ك ‌ه‬ ‫ده‌ڕۆم ‌ه الی دوكانداره‌كه‌ی هاوڕێم‪،‬‬ ‫نوكته‌یه‌ك����ی بۆده‌ك����ه‌م‌و پێیده‌ڵیم‬ ‫جل����ی تاز‌ه چیم����ان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫كۆمه‌ڵك شتی تازه‌م بۆده‌هێنێ»‪،‬‬ ‫كاتێكیش پ����اره‌ی جله‌كان ده‌دات‪،‬‬ ‫چه‌ن����د جارێك قژی له‌س����ه‌ر چاوی‬ ‫ال ده‌ب����ات‌و دوكانداره‌ك����ه‌ش به‌و‌ه‬

‫ی سه‌میره‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫فریو ده‌دات‌و به‌وته‌ ‌‬ ‫ی تێدایه‌و به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫قژالدان ‌ه خێ����ر ‌‬ ‫پاره‌یه‌كی كه‌می لێوه‌ر ده‌گیرێت‪.‬‬

‫کچا ‌ن ‪ ...‬به‌ترسه‌وه‌ له‌دوکانه‌کان جلوبه‌رگ تاقیده‌که‌نه‌وه‌‬ ‫بۆبێنن���� ‌ه خواره‌و‌ه ی����ان به‌خۆڕایی‬ ‫بیانده‌نێ‪« ،‬كچ هه‌بوو‌ه یه‌كس����ه‌ر‬ ‫داوای ژم����ار‌ه ته‌له‌فۆنی لێكردووم‌و‬ ‫وتویه‌تی شه‌و ته‌له‌فۆنت بۆده‌كه‌م»‪،‬‬ ‫ی له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫ی خ����ۆ ‌‬ ‫ب����ه‌اڵم به‌وته‌ ‌‬ ‫خێزانی هه‌یه‌و خاوه‌نی دوو منداڵه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و ك����چ‌و ژنانه‌دا زۆر كۆك‬ ‫نییه‌‪ ،‬زۆرجار شت‌و مه‌كه‌كانیشیان‬ ‫به‌گرانتر پێده‌فرۆشێت‪« ،‬كچ هه‌یه‌‬ ‫ده‌یه‌وێ����ت به‌ناوی ج����ل كڕینه‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆی نزیك بكات����ه‌و‌ه بۆپه‌یوه‌ندی‬ ‫سێكسی»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌و‌ه سه‌ربه‌ست ڕه‌ئوف ‌‬ ‫‪25‬ساڵ‪ ،‬دوكاندارێكی تره‌‌و جه‌خت‬ ‫ل����ه‌و‌ه ده‌كات����ه‌و‌ه ك���� ‌ه زۆرین����ه‌ی‬ ‫كچ����ان فری����و ده‌دات‌و به‌نرخ����ی‬

‫خۆیش����ی كااڵكانیان پێده‌فرۆشێت‪،‬‬ ‫«كچ هه‌ی���� ‌ه بۆئ����ه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی‬ ‫له‌گه‌ڵ����دا ببه‌س����تم‪ ،‬زۆر مامه‌ڵه‌ی‬ ‫كاالكان ده‌كات‌و ماوه‌یه‌ك����ی زۆر‬ ‫له‌دوكانه‌كه‌مدا ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬منیش‬ ‫ژم����اره‌ی ته‌له‌فۆنه‌كه‌می ده‌ده‌مێ‌و‬ ‫ش����تی خۆش����م به‌نرخ����ی خ����ۆم‬ ‫ده‌فرۆشم»‪.‬‬ ‫قس����ه‌ی‬ ‫به‌پێچه‌وان����ه‌ی‬ ‫دوكانداره‌كانه‌وه‌‪ ،‬س����ۆما غه‌ریب‪،‬‬ ‫ته‌م����ه‌ن ‪27‬س����اڵ‪ ،‬ئام����اژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك ‌ه زۆرب����ه‌ی دوكانداره‌كانی‬ ‫جل‌وبه‌رگی ئافره‌تان‪ ،‬هه‌وڵ ده‌ده‌ن‬ ‫له‌كچان نزیك ببنه‌وه‌‪« ،‬زۆرجار ك ‌ه‬ ‫جلی ژێره‌و‌ه ده‌كڕین‪ ،‬دوكانداره‌ك ‌ه‬ ‫لێمان نزی����ك ده‌بێته‌وه‌و ده‌یانه‌وێت‬

‫تاقیمان بكه‌ن����ه‌وه‌‪ ،‬بزانین رێگه‌یان‬ ‫ده‌ده‌ین ته‌دخولی ئه‌وشتان ‌ه بكه‌ن»‪.‬‬ ‫س����ۆما‪ ،‬جه‌ختی له‌و‌ه كرده‌و‌ه كه‌‬ ‫هه‌ندێ دوكاندار كارتی ناونیش����ان‌و‬ ‫ته‌له‌فۆنه‌ك����ه‌ی ده‌دات���� ‌ه كچ����ان‌و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬ته‌له‌فۆنم بۆبكه‌ن ك ‌ه جلی‬ ‫جوانمان بۆهات‪ ،‬پێتده‌ڵێم‪.‬‬ ‫ئافره‌تان توشی كێش ‌ه ده‌بن‬ ‫س����تار جه‌ب����ار وه‌ك توێژه‌رێك����ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت����ی ل����ه‌و‌ه ده‌دوێ ك���� ‌ه‬ ‫هه‌ندێ����ك ئاف����ره‌ت به‌ه����ۆی جل‌و‬ ‫ب����ه‌گ‌و ڕه‌فتاریان����ه‌وه‌‪ ،‬پی����اوان‬ ‫سه‌رسام ده‌كه‌ن به‌خۆیان‌و هه‌ندێك‬ ‫پیاوی����ش خ����ۆی پێناگیرێت‌و حه‌ز‬ ‫به‌نزیكبونه‌وه‌ی����ان ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌وه‌ش‬

‫هه‌ندێ له‌ئافره‌ت����ان فریو ده‌درێن‪،‬‬ ‫یان ئافره‌تان پیاوان فریوده‌ده‌ن ك ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌یان كه‌متره‌‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و توێ����ژه‌ر‌ه جه‌خت ل����ه‌وه‌ش‬ ‫ی ژنان‌و كچان‬ ‫ده‌كات����ه‌و‌ه ك ‌ه زۆربه‌ ‌‬ ‫نایانه‌وێت كاری خراپ بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب����ه‌و هۆیه‌و‌ه توش����ی الدان ده‌بن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌بێت ‌ه هۆی دروس����تبوون ‌‬ ‫كێش���� ‌ه بۆ خێزانه‌كه‌یان‪« ،‬زۆرجار‬ ‫ئافره‌ت جل‌و به‌رگ‌و هه‌ڵسوكه‌وتی‬ ‫ی جۆرێكی تره‌‪،‬‬ ‫به‌جۆرێكه‌‌و ناخیش ‌‬ ‫بۆی���� ‌ه جل‌و ب����ه‌رگ ناكرێت ‌ه قیاس‪،‬‬ ‫پێویس����ت ‌ه ئافره‌ت����ان ل����ه‌و رێگان ‌ه‬ ‫خۆی����ان دوربخه‌نه‌وه‌‪ ،‬ك���� ‌ه ده‌بێت ‌ه‬ ‫هۆی دروستبوونی كێش ‌ه بۆخۆیان‌و‬ ‫خێزانه‌كه‌یان»‪.‬‬

‫ێ ن‌‬ ‫ه‬ ‫ێ روودان به‌ره‌ڤ كێمبوون ‌‬ ‫دهۆك ‌‬ ‫د ئیسال د‌ه ‪ 75‬وه‌التیان ب ترومبێل ‌ێ گیان ‌ێ خۆ ژ ده‌ست داییه‌‬ ‫یب‬ ‫د ئیسال د‌ه ‪ 75‬وه‌الت ‌‬ ‫ێ ژیانا‬ ‫روودانێن هاتن‌و چوون ‌‬ ‫خوه‌ ژده‌ست دانه‌و ساال‬ ‫ی ‪ 140‬كه‌سان ژیانا خو‌ه‬ ‫بوور ‌‬ ‫ب هه‌مان ئه‌گه‌رێ‌ ژده‌ست‬ ‫دابوو‪ .‬دیسان د شه‌ش هه‌یڤێن‬ ‫بووری‌ دا ئێشا شه‌كرێ‌ هاتی ‌ه‬ ‫‪ 2795‬كوڕو ‪ 4103‬ژنان‪58 .‬‬ ‫كوڕو ‪ 85‬ژن تووشی‌ نه‌خۆشیا‬ ‫تاالسیمیایێ‌ بووینه‌‪ 10 ،‬كوڕو‬ ‫ێ‬ ‫‪ 20‬ژن تووشی‌ شیزۆفرینیای ‌‬ ‫ێ‬ ‫ێ س‌‬ ‫ێ حه‌فتی ‌‬ ‫بوونه‌و هه‌تا ڤ ‌‬ ‫وه‌التی‌ تووشی‌ ئه‌نفالوه‌نزا‬ ‫ێ‬ ‫به‌رازان بووینه‌و ژ نه‌خۆشی ‌‬ ‫هاتین ‌ه چاره‌سه‌ركرن‪.‬‬

‫ تایبه‌ت ب ‌ه نم نم‪:‬‬ ‫ێ هاتن‌و چوونا پارێزگه‌ها‬ ‫رێڤه‌به‌ر ‌‬ ‫ێ راگه‌هان���د‪ :‬كو روودانێن‬ ‫دهۆك ‌‬ ‫ێ‬ ‫ێ به‌ره‌ڤ كێمبوون ‌‬ ‫هاتن‌و چوون ‌‬ ‫ی ‪140‬‬ ‫ی ل س���اال بوور ‌‬ ‫نه‌‪ ،‬چونك ‌‬

‫ێ‬ ‫وه‌التی ب روودانێن هاتن‌و چوون ‌‬ ‫ێد‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌ست دابوو‪ ،‬ل ‌‬ ‫گیان ‌‬ ‫ێ ‪ 75‬وه‌التیان‬ ‫ئیس���ال د‌ه ب تن ‌‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌ست دایه‌‪.‬‬ ‫گیان ‌‬ ‫ێ‬ ‫عه‌مید ت���ارق ئه‌حمه‌د‪ ،‬رێڤه‌به‌ر ‌‬ ‫ێ تایبه‌ت بۆ نم نم‬ ‫هاتن‌و چوون��� ‌‬ ‫دیار كر‪ ,‬كو د چوار رۆژێن جه‌ژنا‬ ‫ئه‌ڤ سال ‌ه دا نۆ روودانێن هاتن‌و‬ ‫ێ ل دهۆك���ێ‌‌و ده‌وروبه‌ران‬ ‫چوون ‌‬ ‫روودان‌و د وان روودانان دا چوار‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌س���ت‬ ‫وه‌التی���ان گیان ‌‬ ‫دان‌و ‪ 15‬ژی‌ برنیداربوونه‌‪.‬‬ ‫عه‌می���د ت���ارق داخویاكرن‪ ,‬كو‬ ‫ێ به‌رامبه‌ر‬ ‫روودانێن هاتن‌و چوون ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی به‌ره‌ڤ كێمبوون ‌‬ ‫س���الێن بوور ‌‬ ‫ن ‌ه‌و ئه‌و شیاین ‌ه كۆنترۆله‌كا مه‌زن‬ ‫ی‬ ‫ل س���ه‌ر روودانان بكه‌ن‪»،‬ژبل ‌‬ ‫ی پارسال‬ ‫ێ ژ‌‬ ‫كوشتن‌و برینداركرن ‌‬ ‫ژ ئ���ه‌ڤ س���ال ‌ه كێمت���ر روودان‬ ‫چێبووینه‌«‪.‬‬ ‫ی‬ ‫دیسان راگه‌هاند‪ :‬ل ساال بوور ‌‬ ‫‪ 925‬روودان په‌یداببوون‪ ،‬تێدا ‪215‬‬ ‫ێ خۆ ژده‌س���ت دا‬ ‫وه‌التیان گیان ‌‬ ‫ی بریندار ببوون‪,‬‬ ‫بوو و ‪ 3458‬ژ ‌‬

‫ێ ‪75‬‬ ‫ێ د ئه‌ڤ س���ال ‌ه دا بتن ‌‬ ‫به‌ل ‌‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌س���ت‬ ‫وه‌التی���ان گیان ‌‬ ‫دای���ه‌و ‪ 1325‬برینداربووینه‌‪»،‬كو‬ ‫د ئیسال د‌ه ‪ 87881‬سه‌رپێچیێن‬ ‫ێ هاتین ‌ه تۆماكرن‌و‬ ‫هات���ن‌و چوون ‌‬ ‫ێ ڤان سه‌رپێچییان نیڤه‌ك‬ ‫داهات ‌‬ ‫بۆ وه‌زاره‌تا نافخۆ دچیت‌و نیڤه‌ك‬ ‫بۆ وه‌زاره‌تا دارایی‌»‪.‬‬ ‫ی ڤ���ه‌‪ ،‬د ئام���ارا‬ ‫ێ د‌‬ ‫ژالیه‌ك��� ‌‬ ‫ێ دا‬ ‫سه‌رۆكاتیا ساخله‌میا دهۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫هاتی ‌ه كو د شه‌ش هه‌یڤێن بوور ‌‬ ‫ێ هاتی ‌ه ‪2795‬‬ ‫دا‪ ،‬ئێشا ش���ه‌كر ‌‬ ‫كوڕان‌و ‪ 4103‬ژنان‪ ،‬هه‌روه‌س���ان‬ ‫دوو ك���وڕو ‪ 5‬كچ ب نه‌خۆش���یا‬ ‫ێ مرینه‌‪ ،‬ژ وان نه‌خۆشێن‬ ‫شه‌كر ‌‬ ‫ێ ‪ 1542‬كه‌س ب شرنقا‬ ‫ش���ه‌كر ‌‬ ‫ئه‌نسولین كو رۆژان ‌ه دهێت ‌ه دانان‬ ‫ێ‬ ‫ێ ئێش��� ‌‬ ‫ی خۆ ژ و ‌‬ ‫بۆ نه‌خۆش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫قورتال دكه‌ن‌و نه‌خۆش���ێن مای ‌‬ ‫ی حه‌ب���ان دخۆن‪ 7553 ،‬كوڕو‬ ‫ژ‌‬ ‫ی بلندبوون���ا‬ ‫‪ 10361‬ژن تووش��� ‌‬ ‫ێ بووین���ه‌‪361 ،‬‬ ‫فش���ارا خوین��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئێشا دل ‌‬ ‫كوڕو ‪ 393‬ژن تووش ‌‬ ‫بووین���ه‌‌و ‪ 37‬ك���وڕو ‪ 40‬ژنان ب‬

‫رۆژان ‌ه چه‌ندین که‌س به‌ رووداوی‬ ‫ێ خۆ ژده‌ست‬ ‫ی گیان ‌‬ ‫نه‌خۆشیا دل ‌‬ ‫داینه‌‪.‬‬ ‫ێ دا ژ ساال‬ ‫د شه‌ش هه‌یڤێن ئێك ‌‬ ‫‪2009‬ێ‌‪ 16,868 ،‬زارۆ د وان‬ ‫ش���ه‌ش هه‌یڤان دا هاتین ‌ه س���ه‌ر‬ ‫ی ‪8720‬‬ ‫ی سه‌رجه‌م ‌‬ ‫دونیایێ‌‪ ،‬ژ ڤ ‌‬ ‫كورو ‪ 8148‬كچ بوون‪ ،‬دیس���ان‬ ‫‪ 319‬زارۆ ل ده‌ما ژدایك بوون ‌ه د‬

‫ئۆتۆمبیل گیان له‌ ده‌ستده‌ده‌ن‬ ‫ی ژدایك‬ ‫ی بوونه‌و ‪ 178‬زارۆ ژ ‌‬ ‫مر ‌‬ ‫بوونه‌ پشترا مرینه‌‪.‬‬ ‫ێ دا هاتی���ه‌‪2679 ،‬‬ ‫د ئام���ار ‌‬ ‫ی‬ ‫نابین���او ‪ 13282‬ژن تووش��� ‌‬ ‫ێ بووینه‌‪ ،‬هه‌روه‌س���ان‬ ‫زكچوون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 8818‬كۆرو ‪ 18289‬ژن تووش ‌‬ ‫ێ بووینه‌‪58 ،‬‬ ‫كێمبوون���ا خوین��� ‌‬ ‫ی نه‌خۆشیا‬ ‫كوڕو ‪ 85‬ژن تووش��� ‌‬

‫ێ بووین���ه‌‪ 10 ،‬كوڕو‬ ‫تاالس���یمیای ‌‬ ‫ی ش���یزۆفرینیا‬ ‫‪ 20‬ژن تووش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تووش��� ‌‬ ‫بووینه‌و ‪ 24‬كه‌س ژ ‌‬ ‫ی بووینه‌‪306 ،‬‬ ‫تێكچوونێن عه‌قل ‌‬ ‫ی نه‌خۆشیێن‬ ‫كوڕو ‪ 439‬ژن تووش ‌‬ ‫ی بووینه‌و ‪ 117‬كوڕو ‪142‬‬ ‫ده‌روون ‌‬ ‫ی نه‌خۆش���یا (الصرع)‬ ‫ژن تووش ‌‬ ‫بووینه‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫ی كێ ده‌دات؟‬ ‫كێ فریو ‌‬

‫«كچ هه‌ی ‌ه ده‌یه‌وێت به‌ناوی جل كڕینه‌وه‌‪ ،‬خۆی نزیك بكاته‌و‌ه بۆپه‌یوه‌ندی سێكسی»‬ ‫ ژه‌نیار شاخه‌وان‬

‫له‌كاتی كڕینی جل‌و به‌رگ‌و ئارایشتی‬ ‫ژنان����دا‪ ،‬هه‌ن����دێ ك����چ س����ه‌رنجی‬ ‫دوكان����داره‌كان ب����ه‌الی خۆیان����دا‬ ‫راده‌كێش����ن‌و فریوی����ان ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریش����دا هه‌ن����دێ دوكاندار‬ ‫به‌دانانی كامێ����رای نهێنی له‌ژوری‬ ‫خۆگۆڕێ����ن‪ ،‬كچان چ����ه‌ك ده‌كه‌ن‌و‬ ‫وێنه‌كانیان باڵو ده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫كچان له‌كامێرای ژووری‬ ‫خۆگۆڕین ده‌ترسن‬ ‫چاوان مه‌حمود‪ ،‬كچێكی بااڵبه‌رزی‬ ‫قژ ره‌شی سپی پێسته‌و ته‌مه‌ن ‪21‬‬ ‫ساڵه‌‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه له‌كاتی‬ ‫ی جل‌و به‌رگدا تا ته‌واو دڵنیا‬ ‫كڕین���� ‌‬ ‫نه‌بێت له‌ژووری خۆگۆڕین‪ ،‬جله‌كان‬ ‫تاق����ی ناكات����ه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه ترس����ی‬ ‫ئه‌وه‌ی هه‌ی���� ‌ه وێنه‌ی بگیرێت‪« ،‬ل ‌ه‬ ‫زۆر كه‌س����م بیس����تو‌ه ك ‌ه وتویانه‌‪،‬‬ ‫ل����ه‌ژوری خۆگۆڕین����ی دوكانه‌كانی‬ ‫جل����ی ئافره‌تاندا كامێ����رای نهێنی‬ ‫دانراوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه له‌و ش����وێنانه‌دا زۆر‬ ‫وری����ام‌و چاودێ����ری ته‌واوده‌كه‌م»‪،‬‬ ‫ی لێده‌كات‬ ‫ه����ه‌ر ئه‌و ترسه‌ش���� ‌ه وا ‌‬ ‫له‌چه‌ند دوكانێكی دیاریكراودا‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫متمانه‌یان پێده‌كات‪ ،‬جله‌كانی تاقی‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫دوكانداره‌كان����ی فرۆش����تنی جل‌و‬ ‫به‌رگ����ی ئافره‌ت����ان‪ ،‬ئه‌و قس����ان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ڕه‌ت ده‌كه‌ن����ه‌وه‌‌و پێچه‌وانه‌ك����ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌س����ه‌لێمنن‪ ،‬كام����ه‌ران ئه‌حمه‌د ‌‬ ‫ته‌م����ه‌ن ‪32‬س����اڵ‪ ،‬ج����ل‌و به‌رگی‬ ‫ئافره‌تان ده‌فرۆش����ێت ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك ‌ه ئه‌و دوو ژوری خۆگۆڕینی‬ ‫دان����اوه‌و س����ه‌قفی ژوره‌كانیش����ی‬ ‫گرت����ووه‌‪« ،‬هه‌ركه‌س����ێك بچێت���� ‌ه‬ ‫ژوری خۆگۆڕین����ی دوكانه‌كه‌م����ان‪،‬‬ ‫گومانی هیچ شتێك ناكات‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫له‌هه‌م����وو الیه‌كه‌و‌ه ئ����ه‌و ژوره‌مان‬ ‫كه‌پس كردووه»‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ش����ی‬ ‫نه‌شارده‌و‌ه كه‌ ئه‌ویش بیستویه‌تی‬ ‫هه‌ندێ دوكان����دار كامێرا داده‌نێن‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه به‌پێویستی زانی كچان‌و ژنان‬ ‫ژوره‌ك ‌ه بپش����كنن‌و وریابن له‌كاتی‬ ‫خۆگۆڕیندا‪.‬‬ ‫دوكانداره‌كانیش كچان فریو ده‌ده‌ن‬ ‫ه����ه‌ژار س����ه‌باح‪ ،‬دوكاندارێك����ی‬ ‫فرۆشتنی ئارایشتی ژنانه‌و ته‌مه‌نی‌‬ ‫‪36‬س����اڵه‌و ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه‬ ‫زۆر جار كچان ده‌یانه‌وێت به‌قس����ه‌و‬ ‫ده‌س����تبازی‪ ،‬نرخ����ی ش����ته‌كانیان‬

‫فۆتۆ‪ :‬شاخه‌وان مه‌حمود‬

‫شلێر چۆن دوكانداره‌كان‬ ‫فریوده‌دات؟‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪28‬ساڵ‪ ،‬یه‌كێك ‌ه‬ ‫شلێر كه‌مال ‌‬ ‫له‌و كچانه‌ی ب����ه‌رده‌وام جل‌وبه‌رگی‬ ‫تاز‌ه ده‌كڕێت‌و ب����ه‌و هۆیه‌و‌ه چه‌ند‬ ‫دوكاندارێك بونه‌ت ‌ه هاوڕێی‪« ،‬ئه‌و‬ ‫دوكانانه‌ی جل‌و به‌رگیان لێده‌كڕم‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌ده‌میانه‌و‌ه پێده‌كه‌نم‬ ‫واده‌زان����ن ح����ه‌زم لێان����ه‌‪ ،‬زۆرجار‬ ‫شته‌كان به‌نرخێكی كه‌م ده‌كڕم»‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی ‌ه ئه‌و ڕۆژانه‌ی ده‌چێت بۆالی‬ ‫مه‌عمیله‌كانی بۆكڕینی پێداویستی‪،‬‬ ‫جلێك����ی تاڕاده‌ی����ه‌ك رووت له‌به‌ر‬ ‫ده‌كات‪ ،‬چونك ‌ه پێیوای ‌ه به‌وشێوه‌ی ‌ه‬ ‫دوكانداره‌كانی هاوڕێی فریو ده‌دات‪،‬‬ ‫«هه‌رچه‌ن����د‌ه خۆم ح����ه‌زم له‌جلی‬ ‫ته‌سك‌و رووته‌‪ ،‬به‌اڵم دوكانداره‌كان‬ ‫واتێده‌گ����ه‌ن‪ ،‬ئ����ه‌و جالن����ه‌م له‌به‌ر‬ ‫خاتری ئه‌وان له‌به‌رك����ردووه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫زیاتر گرنگیم پێده‌ده‌ن»‪.‬‬ ‫ی هه‌ندێ له‌كچان دوكانداره‌كان‬ ‫به‌بڕوا ‌‬ ‫ی زۆرباش����ن ب����ۆ هه‌رزان‬ ‫نێچێرێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و پێداویستیانه‌ ‌‬ ‫ده‌س����تكه‌وتن ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌یانه‌وێت‪ ،‬ئه‌وه‌تا س����ه‌میره‌ی‬ ‫ته‌مه‌ن ‪19‬ساڵ‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ك���� ‌ه به‌قس����ه‌ی خ����ۆش‌و پێكه‌نین‬ ‫هه‌موو ش����تێكی هه‌رزانی ده‌س����ت‬ ‫ده‌كه‌وێ����ت‪« ،‬هه‌م����وو كاتێك ك ‌ه‬ ‫ده‌ڕۆم ‌ه الی دوكانداره‌كه‌ی هاوڕێم‪،‬‬ ‫نوكته‌یه‌ك����ی بۆده‌ك����ه‌م‌و پێیده‌ڵیم‬ ‫جل����ی تاز‌ه چیم����ان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫كۆمه‌ڵك شتی تازه‌م بۆده‌هێنێ»‪،‬‬ ‫كاتێكیش پ����اره‌ی جله‌كان ده‌دات‪،‬‬ ‫چه‌ن����د جارێك قژی له‌س����ه‌ر چاوی‬ ‫ال ده‌ب����ات‌و دوكانداره‌ك����ه‌ش به‌و‌ه‬

‫ی سه‌میره‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫فریو ده‌دات‌و به‌وته‌ ‌‬ ‫ی تێدایه‌و به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫قژالدان ‌ه خێ����ر ‌‬ ‫پاره‌یه‌كی كه‌می لێوه‌ر ده‌گیرێت‪.‬‬

‫کچا ‌ن ‪ ...‬به‌ترسه‌وه‌ له‌دوکانه‌کان جلوبه‌رگ تاقیده‌که‌نه‌وه‌‬ ‫بۆبێنن���� ‌ه خواره‌و‌ه ی����ان به‌خۆڕایی‬ ‫بیانده‌نێ‪« ،‬كچ هه‌بوو‌ه یه‌كس����ه‌ر‬ ‫داوای ژم����ار‌ه ته‌له‌فۆنی لێكردووم‌و‬ ‫وتویه‌تی شه‌و ته‌له‌فۆنت بۆده‌كه‌م»‪،‬‬ ‫ی له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫ی خ����ۆ ‌‬ ‫ب����ه‌اڵم به‌وته‌ ‌‬ ‫خێزانی هه‌یه‌و خاوه‌نی دوو منداڵه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و ك����چ‌و ژنانه‌دا زۆر كۆك‬ ‫نییه‌‪ ،‬زۆرجار شت‌و مه‌كه‌كانیشیان‬ ‫به‌گرانتر پێده‌فرۆشێت‪« ،‬كچ هه‌یه‌‬ ‫ده‌یه‌وێ����ت به‌ناوی ج����ل كڕینه‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆی نزیك بكات����ه‌و‌ه بۆپه‌یوه‌ندی‬ ‫سێكسی»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌و‌ه سه‌ربه‌ست ڕه‌ئوف ‌‬ ‫‪25‬ساڵ‪ ،‬دوكاندارێكی تره‌‌و جه‌خت‬ ‫ل����ه‌و‌ه ده‌كات����ه‌و‌ه ك���� ‌ه زۆرین����ه‌ی‬ ‫كچ����ان فری����و ده‌دات‌و به‌نرخ����ی‬

‫خۆیش����ی كااڵكانیان پێده‌فرۆشێت‪،‬‬ ‫«كچ هه‌ی���� ‌ه بۆئ����ه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی‬ ‫له‌گه‌ڵ����دا ببه‌س����تم‪ ،‬زۆر مامه‌ڵه‌ی‬ ‫كاالكان ده‌كات‌و ماوه‌یه‌ك����ی زۆر‬ ‫له‌دوكانه‌كه‌مدا ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬منیش‬ ‫ژم����اره‌ی ته‌له‌فۆنه‌كه‌می ده‌ده‌مێ‌و‬ ‫ش����تی خۆش����م به‌نرخ����ی خ����ۆم‬ ‫ده‌فرۆشم»‪.‬‬ ‫قس����ه‌ی‬ ‫به‌پێچه‌وان����ه‌ی‬ ‫دوكانداره‌كانه‌وه‌‪ ،‬س����ۆما غه‌ریب‪،‬‬ ‫ته‌م����ه‌ن ‪27‬س����اڵ‪ ،‬ئام����اژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك ‌ه زۆرب����ه‌ی دوكانداره‌كانی‬ ‫جل‌وبه‌رگی ئافره‌تان‪ ،‬هه‌وڵ ده‌ده‌ن‬ ‫له‌كچان نزیك ببنه‌وه‌‪« ،‬زۆرجار ك ‌ه‬ ‫جلی ژێره‌و‌ه ده‌كڕین‪ ،‬دوكانداره‌ك ‌ه‬ ‫لێمان نزی����ك ده‌بێته‌وه‌و ده‌یانه‌وێت‬

‫تاقیمان بكه‌ن����ه‌وه‌‪ ،‬بزانین رێگه‌یان‬ ‫ده‌ده‌ین ته‌دخولی ئه‌وشتان ‌ه بكه‌ن»‪.‬‬ ‫س����ۆما‪ ،‬جه‌ختی له‌و‌ه كرده‌و‌ه كه‌‬ ‫هه‌ندێ دوكاندار كارتی ناونیش����ان‌و‬ ‫ته‌له‌فۆنه‌ك����ه‌ی ده‌دات���� ‌ه كچ����ان‌و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬ته‌له‌فۆنم بۆبكه‌ن ك ‌ه جلی‬ ‫جوانمان بۆهات‪ ،‬پێتده‌ڵێم‪.‬‬ ‫ئافره‌تان توشی كێش ‌ه ده‌بن‬ ‫س����تار جه‌ب����ار وه‌ك توێژه‌رێك����ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت����ی ل����ه‌و‌ه ده‌دوێ ك���� ‌ه‬ ‫هه‌ندێ����ك ئاف����ره‌ت به‌ه����ۆی جل‌و‬ ‫ب����ه‌گ‌و ڕه‌فتاریان����ه‌وه‌‪ ،‬پی����اوان‬ ‫سه‌رسام ده‌كه‌ن به‌خۆیان‌و هه‌ندێك‬ ‫پیاوی����ش خ����ۆی پێناگیرێت‌و حه‌ز‬ ‫به‌نزیكبونه‌وه‌ی����ان ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌وه‌ش‬

‫هه‌ندێ له‌ئافره‌ت����ان فریو ده‌درێن‪،‬‬ ‫یان ئافره‌تان پیاوان فریوده‌ده‌ن ك ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌یان كه‌متره‌‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و توێ����ژه‌ر‌ه جه‌خت ل����ه‌وه‌ش‬ ‫ی ژنان‌و كچان‬ ‫ده‌كات����ه‌و‌ه ك ‌ه زۆربه‌ ‌‬ ‫نایانه‌وێت كاری خراپ بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب����ه‌و هۆیه‌و‌ه توش����ی الدان ده‌بن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌بێت ‌ه هۆی دروس����تبوون ‌‬ ‫كێش���� ‌ه بۆ خێزانه‌كه‌یان‪« ،‬زۆرجار‬ ‫ئافره‌ت جل‌و به‌رگ‌و هه‌ڵسوكه‌وتی‬ ‫ی جۆرێكی تره‌‪،‬‬ ‫به‌جۆرێكه‌‌و ناخیش ‌‬ ‫بۆی���� ‌ه جل‌و ب����ه‌رگ ناكرێت ‌ه قیاس‪،‬‬ ‫پێویس����ت ‌ه ئافره‌ت����ان ل����ه‌و رێگان ‌ه‬ ‫خۆی����ان دوربخه‌نه‌وه‌‪ ،‬ك���� ‌ه ده‌بێت ‌ه‬ ‫هۆی دروستبوونی كێش ‌ه بۆخۆیان‌و‬ ‫خێزانه‌كه‌یان»‪.‬‬

‫ێ ن‌‬ ‫ه‬ ‫ێ روودان به‌ره‌ڤ كێمبوون ‌‬ ‫دهۆك ‌‬ ‫د ئیسال د‌ه ‪ 75‬وه‌التیان ب ترومبێل ‌ێ گیان ‌ێ خۆ ژ ده‌ست داییه‌‬ ‫یب‬ ‫د ئیسال د‌ه ‪ 75‬وه‌الت ‌‬ ‫ێ ژیانا‬ ‫روودانێن هاتن‌و چوون ‌‬ ‫خوه‌ ژده‌ست دانه‌و ساال‬ ‫ی ‪ 140‬كه‌سان ژیانا خو‌ه‬ ‫بوور ‌‬ ‫ب هه‌مان ئه‌گه‌رێ‌ ژده‌ست‬ ‫دابوو‪ .‬دیسان د شه‌ش هه‌یڤێن‬ ‫بووری‌ دا ئێشا شه‌كرێ‌ هاتی ‌ه‬ ‫‪ 2795‬كوڕو ‪ 4103‬ژنان‪58 .‬‬ ‫كوڕو ‪ 85‬ژن تووشی‌ نه‌خۆشیا‬ ‫تاالسیمیایێ‌ بووینه‌‪ 10 ،‬كوڕو‬ ‫ێ‬ ‫‪ 20‬ژن تووشی‌ شیزۆفرینیای ‌‬ ‫ێ‬ ‫ێ س‌‬ ‫ێ حه‌فتی ‌‬ ‫بوونه‌و هه‌تا ڤ ‌‬ ‫وه‌التی‌ تووشی‌ ئه‌نفالوه‌نزا‬ ‫ێ‬ ‫به‌رازان بووینه‌و ژ نه‌خۆشی ‌‬ ‫هاتین ‌ه چاره‌سه‌ركرن‪.‬‬

‫ تایبه‌ت ب ‌ه نم نم‪:‬‬ ‫ێ هاتن‌و چوونا پارێزگه‌ها‬ ‫رێڤه‌به‌ر ‌‬ ‫ێ راگه‌هان���د‪ :‬كو روودانێن‬ ‫دهۆك ‌‬ ‫ێ‬ ‫ێ به‌ره‌ڤ كێمبوون ‌‬ ‫هاتن‌و چوون ‌‬ ‫ی ‪140‬‬ ‫ی ل س���اال بوور ‌‬ ‫نه‌‪ ،‬چونك ‌‬

‫ێ‬ ‫وه‌التی ب روودانێن هاتن‌و چوون ‌‬ ‫ێد‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌ست دابوو‪ ،‬ل ‌‬ ‫گیان ‌‬ ‫ێ ‪ 75‬وه‌التیان‬ ‫ئیس���ال د‌ه ب تن ‌‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌ست دایه‌‪.‬‬ ‫گیان ‌‬ ‫ێ‬ ‫عه‌مید ت���ارق ئه‌حمه‌د‪ ،‬رێڤه‌به‌ر ‌‬ ‫ێ تایبه‌ت بۆ نم نم‬ ‫هاتن‌و چوون��� ‌‬ ‫دیار كر‪ ,‬كو د چوار رۆژێن جه‌ژنا‬ ‫ئه‌ڤ سال ‌ه دا نۆ روودانێن هاتن‌و‬ ‫ێ ل دهۆك���ێ‌‌و ده‌وروبه‌ران‬ ‫چوون ‌‬ ‫روودان‌و د وان روودانان دا چوار‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌س���ت‬ ‫وه‌التی���ان گیان ‌‬ ‫دان‌و ‪ 15‬ژی‌ برنیداربوونه‌‪.‬‬ ‫عه‌می���د ت���ارق داخویاكرن‪ ,‬كو‬ ‫ێ به‌رامبه‌ر‬ ‫روودانێن هاتن‌و چوون ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی به‌ره‌ڤ كێمبوون ‌‬ ‫س���الێن بوور ‌‬ ‫ن ‌ه‌و ئه‌و شیاین ‌ه كۆنترۆله‌كا مه‌زن‬ ‫ی‬ ‫ل س���ه‌ر روودانان بكه‌ن‪»،‬ژبل ‌‬ ‫ی پارسال‬ ‫ێ ژ‌‬ ‫كوشتن‌و برینداركرن ‌‬ ‫ژ ئ���ه‌ڤ س���ال ‌ه كێمت���ر روودان‬ ‫چێبووینه‌«‪.‬‬ ‫ی‬ ‫دیسان راگه‌هاند‪ :‬ل ساال بوور ‌‬ ‫‪ 925‬روودان په‌یداببوون‪ ،‬تێدا ‪215‬‬ ‫ێ خۆ ژده‌س���ت دا‬ ‫وه‌التیان گیان ‌‬ ‫ی بریندار ببوون‪,‬‬ ‫بوو و ‪ 3458‬ژ ‌‬

‫ێ ‪75‬‬ ‫ێ د ئه‌ڤ س���ال ‌ه دا بتن ‌‬ ‫به‌ل ‌‬ ‫ێ خۆ ژ ده‌س���ت‬ ‫وه‌التی���ان گیان ‌‬ ‫دای���ه‌و ‪ 1325‬برینداربووینه‌‪»،‬كو‬ ‫د ئیسال د‌ه ‪ 87881‬سه‌رپێچیێن‬ ‫ێ هاتین ‌ه تۆماكرن‌و‬ ‫هات���ن‌و چوون ‌‬ ‫ێ ڤان سه‌رپێچییان نیڤه‌ك‬ ‫داهات ‌‬ ‫بۆ وه‌زاره‌تا نافخۆ دچیت‌و نیڤه‌ك‬ ‫بۆ وه‌زاره‌تا دارایی‌»‪.‬‬ ‫ی ڤ���ه‌‪ ،‬د ئام���ارا‬ ‫ێ د‌‬ ‫ژالیه‌ك��� ‌‬ ‫ێ دا‬ ‫سه‌رۆكاتیا ساخله‌میا دهۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫هاتی ‌ه كو د شه‌ش هه‌یڤێن بوور ‌‬ ‫ێ هاتی ‌ه ‪2795‬‬ ‫دا‪ ،‬ئێشا ش���ه‌كر ‌‬ ‫كوڕان‌و ‪ 4103‬ژنان‪ ،‬هه‌روه‌س���ان‬ ‫دوو ك���وڕو ‪ 5‬كچ ب نه‌خۆش���یا‬ ‫ێ مرینه‌‪ ،‬ژ وان نه‌خۆشێن‬ ‫شه‌كر ‌‬ ‫ێ ‪ 1542‬كه‌س ب شرنقا‬ ‫ش���ه‌كر ‌‬ ‫ئه‌نسولین كو رۆژان ‌ه دهێت ‌ه دانان‬ ‫ێ‬ ‫ێ ئێش��� ‌‬ ‫ی خۆ ژ و ‌‬ ‫بۆ نه‌خۆش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫قورتال دكه‌ن‌و نه‌خۆش���ێن مای ‌‬ ‫ی حه‌ب���ان دخۆن‪ 7553 ،‬كوڕو‬ ‫ژ‌‬ ‫ی بلندبوون���ا‬ ‫‪ 10361‬ژن تووش��� ‌‬ ‫ێ بووین���ه‌‪361 ،‬‬ ‫فش���ارا خوین��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئێشا دل ‌‬ ‫كوڕو ‪ 393‬ژن تووش ‌‬ ‫بووین���ه‌‌و ‪ 37‬ك���وڕو ‪ 40‬ژنان ب‬

‫رۆژان ‌ه چه‌ندین که‌س به‌ رووداوی‬ ‫ێ خۆ ژده‌ست‬ ‫ی گیان ‌‬ ‫نه‌خۆشیا دل ‌‬ ‫داینه‌‪.‬‬ ‫ێ دا ژ ساال‬ ‫د شه‌ش هه‌یڤێن ئێك ‌‬ ‫‪2009‬ێ‌‪ 16,868 ،‬زارۆ د وان‬ ‫ش���ه‌ش هه‌یڤان دا هاتین ‌ه س���ه‌ر‬ ‫ی ‪8720‬‬ ‫ی سه‌رجه‌م ‌‬ ‫دونیایێ‌‪ ،‬ژ ڤ ‌‬ ‫كورو ‪ 8148‬كچ بوون‪ ،‬دیس���ان‬ ‫‪ 319‬زارۆ ل ده‌ما ژدایك بوون ‌ه د‬

‫ئۆتۆمبیل گیان له‌ ده‌ستده‌ده‌ن‬ ‫ی ژدایك‬ ‫ی بوونه‌و ‪ 178‬زارۆ ژ ‌‬ ‫مر ‌‬ ‫بوونه‌ پشترا مرینه‌‪.‬‬ ‫ێ دا هاتی���ه‌‪2679 ،‬‬ ‫د ئام���ار ‌‬ ‫ی‬ ‫نابین���او ‪ 13282‬ژن تووش��� ‌‬ ‫ێ بووینه‌‪ ،‬هه‌روه‌س���ان‬ ‫زكچوون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 8818‬كۆرو ‪ 18289‬ژن تووش ‌‬ ‫ێ بووینه‌‪58 ،‬‬ ‫كێمبوون���ا خوین��� ‌‬ ‫ی نه‌خۆشیا‬ ‫كوڕو ‪ 85‬ژن تووش��� ‌‬

‫ێ بووین���ه‌‪ 10 ،‬كوڕو‬ ‫تاالس���یمیای ‌‬ ‫ی ش���یزۆفرینیا‬ ‫‪ 20‬ژن تووش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تووش��� ‌‬ ‫بووینه‌و ‪ 24‬كه‌س ژ ‌‬ ‫ی بووینه‌‪306 ،‬‬ ‫تێكچوونێن عه‌قل ‌‬ ‫ی نه‌خۆشیێن‬ ‫كوڕو ‪ 439‬ژن تووش ‌‬ ‫ی بووینه‌و ‪ 117‬كوڕو ‪142‬‬ ‫ده‌روون ‌‬ ‫ی نه‌خۆش���یا (الصرع)‬ ‫ژن تووش ‌‬ ‫بووینه‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫‪5‬‬

‫له‌نێوان رابه‌ر‌و به‌ڕێوه‌به‌رو كاریزمادا‬ ‫سه‌ركه‌وتووان ‌ه له‌قه‌یرانه‌كاندا‪.‬‬ ‫گریمان تاڕاده‌یه‌كی به‌رچاو بتوانرێت‬ ‫مرۆڤ فێربكرێت‌و هۆشیار بكرێته‌وه‌‬ ‫ده‌رباره‌ی ش����ێوازه‌كانی رابه‌رایه‌تی‬ ‫له‌ب����وار‌ه جیاجیاكانی ژیاندا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌كرێت بڵێین ئه‌و‌ه مه‌حاڵه‌ له‌كای ‌ه‬ ‫سیاس����ی‌و بزاڤ ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كاندا‪،‬‬ ‫چونك ‌ه پێویستیان به‌بوونی جه‌ماوه‌ر‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬رابه‌رایه‌تی س����ه‌ركه‌وتووش‬ ‫پێویس����تی به‌جه‌ماوه‌رێكی ئه‌كتیڤ‬ ‫هه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌گه‌ڵ رای گشتیدا به‌رێگای‬ ‫دایلۆگ‌و دیالێكتیك گه‌ش ‌ه به‌بزاڤی‬ ‫خۆی ده‌دات‪ .‬رابه‌رایه‌تی بۆئه‌وه‌ی‬ ‫چاالك‌و س����ه‌ركه‌وتوو بێت‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫جه‌ماوه‌رێك����ی چاالكی له‌پش����ته‌و‌ه‬ ‫بێ����ت‪ .‬له‌پ����اڵ جه‌ماوه‌ریش����دا‪،‬‬ ‫بوون����ی كه‌س����ێتی كاریزمایی رابه‌ر‬ ‫پێویس����تییه‌كی ه����ه‌ر‌ه گرنگ���� ‌ه بۆ‬ ‫رابه‌رایه‌تییكردنی جه‌ماوه‌ر‪.‬‬

‫ د‪ .‬سه‌اڵحی گه‌رمیان‬ ‫دكتۆرا ده‌روونناسی‪ ،‬ئوسترالیا‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتی جه‌ماوه‌ر و‬ ‫رۆڵی رابه‌ر‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتی جه‌ماوه‌ر تایبه‌تمه‌ندی‬ ‫خ����ۆی هه‌یه‌و گرنگ ‌ه هه‌ڵوێس����ته‌ی‬ ‫له‌سه‌ر بكه‌ین‪.‬‬ ‫زانایان����ی ب����واری ده‌روونناس����ی‌و‬ ‫كۆمه‌ڵناس����ی ئه‌وه‌یان ده‌رخستوو‌ه‬ ‫ك���� ‌ه كاتێ����ك خه‌ڵ����ك كۆم����ه‌ڵ‬ ‫ئه‌به‌س����تێت حه‌شاماتێك پێكدێنن‪،‬‬ ‫هه‌ڵس����وكه‌وته‌كان به‌شێوه‌یه‌كی تر‬ ‫ده‌رده‌ك����ه‌ون‌و جی����اوازو به‌هه‌ندتر‬ ‫ده‌بن‪ ،‬له‌كۆی هه‌ڵسوكه‌وتی تاكه‌كانی‬ ‫ی ك ‌ه كۆمه‌ڵێك‬ ‫ناو ئه‌و حه‌ش����اماته‌ ‌‬ ‫ره‌هه‌ندی سایكۆلۆژی دێنن ‌ه كایه‌وه‌‌و‬ ‫ئاراس����ته‌كانی تاكه‌كه‌س ‌له‌ناو ئه‌و‬ ‫حه‌شاماته‌دا ده‌توێته‌وه‌و گۆرانێكی‬ ‫به‌رچاو به‌سه‌ر هزرو هه‌ستیاندا دێت‬ ‫كه‌پێشتر بۆ تاكه‌كه‌س نه‌لواوه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵس����وكه‌وتی حه‌ش����امات وه‌ك‬ ‫حاڵه‌تێكی هیس����تیریای به‌كۆمه‌ڵ‬ ‫وایه‌‪ ،‬له‌تاكه‌كه‌سێك یان گروپێكه‌و‌ه‬ ‫ده‌ستپێده‌كات‌و ته‌ش����ه‌ن ‌ه ده‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌م����ه‌ش دیار‌ه له‌س����ه‌ر بنه‌مایه‌ك‬ ‫س����ه‌رهه‌ڵده‌دات‪ ،‬وه‌ك ئ����ه‌وه‌ی‬ ‫به‌دیده‌كرێت له‌ناو الیه‌نگرانی تیمی‬ ‫فوتب����ۆڵ له‌ناو یاریگادا یان له‌كاتی‬ ‫رووبه‌رووبون����ه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ر له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌و رژێمێكی سیاسییدا‪.‬‬ ‫ده‌س����ه‌اڵت به‌به‌رده‌وامی چاودێری‬ ‫جوڵه‌و خرۆش����اندنی ناو جه‌ماوه‌ر‬ ‫ده‌كات ب����ۆ رێگرت����ن له‌ته‌قینه‌وه‌ی‬ ‫توره‌یی جه‌م����اوه‌رو كۆنترۆڵكردنی‬ ‫له‌كات����ی راب����وون‌و هه‌ڵچوونی����دا‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ده‌سه‌اڵت به‌ئاگای ‌ه له‌راستیی ‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی ئ����ه‌و بارودۆخانه‌ ‌‬ ‫ده‌رئه‌نجام ‌‬ ‫جه‌ماوه‌ر حه‌شاماتێك دروستده‌كات‪،‬‬ ‫له‌وب����اره‌و‌ه زان����ای كۆمه‌ڵناس����ی‬ ‫فه‌ره‌نسی گۆستاڤ لۆبۆن ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫جه‌ماوه‌ر له‌و حاڵه‌ته‌دا دوور ده‌بێت‬ ‫له‌بیركردنه‌وه‌ی لۆژیكانه‌و عه‌قاڵنی‪،‬‬ ‫تاكه‌ك����ه‌س له‌ژێ����ر كاردان����ه‌وه‌ی‬ ‫هاندان����ی جه‌م����اوه‌ردا وه‌ك ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌ژێر خه‌وێنه‌ری موگناتیسیدا بێت‬ ‫وایه‌‪.‬‬ ‫جه‌ماوه‌ر چ����او ده‌بڕێت���� ‌ه هاندان‌و‬ ‫ئاڕاسته‌كردنی رابه‌ری باوه‌رپێكراو‪،‬‬ ‫گوێرایه‌ڵ����ی خۆی ده‌نوێنێت بۆ ئه‌و‬ ‫ی ئیراده‌ی خ����ۆی ده‌خات ‌ه‬ ‫راب����ه‌ره‌ ‌‬ ‫كار بۆ كارتێكردن‌و پێشڕه‌ویكردنی‬ ‫جه‌م����اوه‌ر‪ .‬له‌بارودۆخێكی وه‌هادا‪،‬‬ ‫سه‌ره‌ڕای حاڵه‌تی ترس‌و دڵه‌ڕاوكێ‬ ‫له‌داهاتووییه‌كی نادیار‪ ،‬هه‌ر تاكێكی‬

‫دیکتاتۆره‌کان به‌رهه‌می ستایش‌و پیاهه‌ڵدانی میلله‌ته‌کانیانن ‬

‫ناو جه‌ماوه‌ر خۆبه‌خش����ان ‌ه به‌كاری‬ ‫هه‌ستیارو به‌رچاو هه‌ڵده‌ستێت ك ‌ه‬ ‫به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئاماده‌یی له‌خۆیدا‬ ‫نه‌ده‌بین����ی ب����ه‌و كار‌ه هه‌س����تێت‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ی جه‌ماوه‌ردا‪.‬‬ ‫دیار‌ه ئه‌و هه‌ڵسوكه‌وته‌ی جه‌ماوه‌ر‬ ‫نیش����انه‌ی ته‌قین����ه‌وه‌ی هه‌س����ت‌و‬ ‫خواستی كپكراوی تاكه‌كان ‌ه ك ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ستكردن به‌متمان ‌ه له‌نێوان هێزی‬ ‫جه‌ماوه‌رو بانگه‌شه‌كردنی دروشمی‬ ‫به‌كۆم����ه‌ڵ‌و حه‌ماس����ه‌ت خوڵقێنه‌ر‬ ‫له‌گه‌ڵ بوونی ئه‌و سه‌ركرده‌یه‌ی ك ‌ه‬ ‫به‌وردی ئاگای له‌هه‌س����ت‌و هۆشی‬ ‫جه‌ماوه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬رێگا خۆش����ده‌كات‬ ‫تا ئه‌و هه‌س����ت ‌ه په‌نگخوراوه‌ی الی‬ ‫جه‌ماوه‌ر هه‌ی���� ‌ه ده‌رچێت ‌ه ده‌ره‌وه‌و‬ ‫به‌ره‌و ئاڕاسته‌یه‌كی دیاریكراو بیبات‬ ‫بۆبه‌دیهێنانی خواس����تی جه‌ماوه‌رو‬ ‫به‌پشتیوانی جه‌ماوه‌ر‪ .‬‬ ‫جیاوازی نێوان رابه‌رو به‌رێوه‌به‌ر‬ ‫به‌بۆچوون����ی هه‌ندێ����ك له‌توێژه‌رو‬ ‫لێكۆڵ����ه‌ره‌وان‪ ،‬راب����ه‌‌ر ئ����ه‌و‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییان����ه‌ی تێدای���� ‌ه ك���� ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ هاتن���� ‌ه ژیانه‌وه‌یدا له‌گه‌ڵیدا‬ ‫دێت‪ ،‬بۆی���� ‌ه بوونی رابه‌‌ر ده‌گمه‌نه‌و‬ ‫ده‌گه‌ڕێت����ه‌و‌ه ب����ۆ سروش����ت‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ن����د‌ه بیروبۆچوونی جیاوازی‬ ‫تر هه‌ن به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌و‌ه باس‬ ‫له‌سه‌رهه‌ڵدانی رابه‌ر ده‌كه‌ن‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ده‌وترێت شۆڕش����ه‌كان دروستكه‌ری‬ ‫رابه‌ره‌كان����ی خۆیان����ن‪ ،‬ئ����ه‌وه‌ش‬ ‫هۆكار‌ه له‌‌وه‌ی زۆرجار شۆڕشه‌كان‬

‫له‌رێ����ره‌وی راس����ته‌قینه‌ی خۆیان‬ ‫الده‌ده‌ن‪ ،‬چونك ‌ه كه‌سانی زۆر هه‌ن‬ ‫سواری شه‌پۆله‌ك ‌ه ده‌بن‌و له‌هه‌وڵی‬ ‫ئ����ه‌وه‌دا ده‌بن رێڕه‌وه‌ك����ه‌ی به‌پێی‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیی���� ‌ه تایبه‌تییه‌كانی����ان‬ ‫ب����ه‌رن‪ ،‬ك ‌ه هه‌ر ئه‌وه‌ش���� ‌ه هۆكاری‬ ‫س����ه‌رهه‌ڵدانی ملمالنێ‌و پێكدادان‬ ‫له‌نێوان الیه‌ن ‌ه س����ه‌ره‌كییه‌كانی ناو‬ ‫رابه‌ری شۆرشه‌كان‪.‬‬ ‫زۆرێ����ك له‌س����ه‌رۆكی حیزب���� ‌ه‬ ‫سیاس����ییه‌كان‌و ده‌س����ه‌اڵتداران‪،‬‬ ‫ن����اوی راب����ه‌ر هه‌ڵده‌گ����رن چ‬ ‫له‌الی����ه‌ن الیه‌نگ����ران‌و كه‌س����انی‬ ‫س����وودمه‌ند له‌ده‌س����ه‌اڵته‌كانیان‌و‬ ‫چ له‌رێ����گای ده‌زگای میدی����ای‬ ‫حیزب����ی‌و حكومییه‌و‌ه به‌به‌رده‌وامی‬ ‫وه‌ك راب����ه‌ر ده‌خرێن����ه‌روو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌راس����تییدا زۆرب����ه‌ی هه‌ره‌زۆریان‬ ‫ته‌نی����ا كاری به‌رێوه‌به‌رایه‌ت����ی‬ ‫حی����زب و سیس����تمی سیاس����ی‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬زۆرجاریش به‌رێوه‌به‌رێكی‬ ‫س����ه‌ركه‌وتووش نین نه‌ك رابه‌رێكی‬ ‫كارامه‌‪ ،‬ئ����ه‌و‌ه له‌كاتێكدا كه‌س����ی‬ ‫به‌رێوه‌به‌ر زیاتر بایه‌خ به‌ئه‌نجامدانی‬ ‫كار‌ه هه‌نوكه‌ییه‌كان����ی ده‌دات و‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی بیرۆكراتییان ‌ه له‌هه‌وڵی‬ ‫به‌جێهێنانی ئه‌و یاساو رێسایانه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌كه‌ی پته‌وتر ده‌كات‪ ،‬زیاتر‬ ‫بایه‌خ به‌ده‌رئه‌نجام���� ‌ه كاتییه‌كان‬ ‫ده‌دات ن����ه‌ك ئ����ه‌و ئامانجانه‌ی ك ‌ه‬ ‫پێویس����تن كاریان له‌پێناودا بكرێت‬ ‫بۆداهاتوویه‌كی گه‌شتر‪.‬‬ ‫الی هه‌مووم����ان ئاش����كرای ‌ه‬

‫كارگێڕیی وه‌ك زانس����تێك له‌زانكۆو‬ ‫په‌یمانگاكان����دا ده‌خوێندرێ����ت‌و‬ ‫له‌زۆربه‌ی زانكۆكانی جیهاندا كۆلێژو‬ ‫به‌ش����ی تایبه‌ت����ی هه‌ی����ه‌‪ ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫پسپۆڕانه‌و‌ه سه‌دان كۆرسی تایبه‌ت‬ ‫به‌په‌ره‌پێدان����ی ئه‌و ب����وار‌ه به‌رێوه‌‬ ‫ده‌چێ����ت بۆئاماده‌كردنی كه‌س����ی‬ ‫شیاو بۆ راپه‌راندنی كاری كارگێڕیی‬ ‫له‌دام‌وده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت‌و دونیای‬ ‫بازرگانی‌‪.‬‬ ‫ی رابه‌ڕایه‌ت����ی هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫ئه‌گه‌رچ���� ‌‬ ‫الیه‌ن ‌ه جیاجیاكان����ی‌و تایبه‌تمه‌ندی‬ ‫كه‌س����ێتی راب����ه‌رو تی����ۆر‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندداره‌كان����ی وه‌ك بوارێك����ی‬ ‫زانس����تی له‌كۆلیژو زانس����تگاكاندا‬ ‫به‌وان ‌ه ده‌وترێنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ش����ێك‬ ‫یان كۆلیژێ����ك نییه‌ بۆ پێگه‌یاندن‌و‬ ‫دروس����تكردنی كه‌س����ێتی رابه‌ر بۆ‬ ‫راپه‌راندن����ی ئه‌رك����ی رابه‌رایه‌تی‪ ،‬‬ ‫چونك���� ‌ه رابه‌رایه‌ت����ی په‌یوه‌ن����دی‬ ‫به‌كه‌س����ێتی و راده‌ی س����ه‌لیقه‌و‬ ‫حیكمه‌ت‌و ژیریی‌و راده‌ی زیره‌كی‌و‬ ‫هۆش����یاری تاكه‌كه‌سه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫تایبه‌تمه‌ندیانه‌ش به‌رێگای فێربوون‌و‬ ‫خوێندنه‌و‌ه به‌ده‌ست نایه‌ن‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫خۆڕس����كن‌و له‌ئه‌نجامی ئه‌زموونی‬ ‫ژیانی تاكه‌و‌ه به‌ده‌ست دێن‪.‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه چه‌ن����د تایبه‌تمه‌ندییه‌كی‬ ‫هاوبه‌ش هه‌بن له‌نێ����وان كارگێڕیی‬ ‫و رابه‌رایه‌تی����دا وه‌ك كارامه‌ی����ی‬ ‫له‌گرێدان����ی په‌یوه‌ندی‌و ش����ێوازی‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌و گرفته‌كان‌و‬ ‫به‌ره‌نگاربوون����ه‌وه‌و په‌ڕین����ه‌وه‌ی‬

‫كاریزما چییه‌؟‬ ‫ب����ۆ پێناس����ه‌كردنی كاریزم����ا‬ ‫‪ ،Charisma‬پێویست به‌زانینی‬ ‫سه‌رچاوه‌ی وشه‌ك ‌ه ده‌كات‌‪ .‬كاریزما‬ ‫له‌بنه‌ره‌ت����دا وش����ه‌یه‌كی یۆنانی���� ‌ه‬ ‫به‌واتای دیاری خودایی دێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ش����ێوه‌یه‌كی گش����تی ئاماژ‌ه بۆ‬ ‫سیحری كه‌سێتی‌و توانای راكێشانی‬ ‫س����ه‌رنجی ده‌وروب����ه‌رو كارتێكردن‬ ‫له‌سه‌ر كه‌سانی ناو كۆمه‌ ‌ڵ ده‌كات‪.‬‬ ‫كه‌سێتی كاریزمایی چ خۆشه‌ویست‬ ‫بێ����ت ی����ان جێ����گای رق‌و توڕه‌یی‬ ‫بێ����ت‪ ،‬له‌بی����ره‌وه‌ری خه‌ڵك����دا‬ ‫خ����ۆی جێگی����ر ده‌كات‌و هه‌س����ت‌و‬ ‫س����ۆزیان داگیر ده‌كات‪ .‬كه‌س����ێتی‬ ‫كاریزمایی تواناو هێزێكی نائاسایی‬ ‫مه‌عن����ه‌وی هه‌یه‌‪ ،‬وه‌ك كه‌س����ێكی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی له‌ن����او جه‌ماوه‌ره‌كه‌یدا‬ ‫ده‌ناس����رێت‌و جێ����گای باوه‌ڕی����ان‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬به‌رده‌وام‌و بێس����ڵكردنه‌و‌ه‬ ‫روبه‌ڕووی ئاسته‌نگه‌كان ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫كاتێ����ك ده‌زانێ����ت له‌به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫جه‌ماوه‌ره‌كه‌یدا ته‌واو ده‌بێت‪.‬‬ ‫‌رابه‌ری كاریزمای����ی كاتێك له‌پێناو‬ ‫جه‌م����اوه‌ردا رابه‌رایه‌ت����ی ده‌كات‪،‬‬ ‫دیدێك����ی تایبه‌تی هه‌ی ‌ه بۆ داهاتوو‬ ‫جه‌م����اوه‌ر‪ ،‬ب����ه‌رده‌وام له‌ه����ه‌وڵ‌و‬ ‫ته‌قه‌الدای ‌ه بۆ داهێنان‌و كۆكردنه‌وه‌و‬ ‫ئاڕاسته‌كردنی تواناكان بۆبه‌دیهێنانی‬ ‫گۆڕان����كاری له‌هه‌م����وو كایه‌كان����ی‬ ‫ژیان����دا‪ ،‬چونك ‌ه ده‌رك به‌و‌ه ده‌كات‬ ‫ك ‌ه گۆڕانكاری له‌سروشتی ژیاندایه‌و‬ ‫نیشانه‌ی گه‌شه‌كردن‌و پێشكه‌وتنه‌‪،‬‬ ‫به‌واتای هه‌س����تكردن به‌زیندوویی‌و‬ ‫نوێبوونه‌وه‌و چێژ وه‌رگرتن ‌ه له‌ژیان‌‪.‬‬

‫رۆشنبیریی ده‌روونی‬ ‫ د‪ .‬سامان شێخ ئه‌نوه‌ر‬ ‫دكتۆرا له‌نه‌خۆشیی ‌ه ده‌روونییه‌كان‬ ‫مه‌به‌س���ت له‌م ده‌س���ته‌واژه‌ی ‌ه زۆر‬ ‫فراوانه‌و ده‌تونی���ن بڵێین زۆربه‌ی‬ ‫بواره‌كان���ی ژی���ان ده‌گرێت���ه‌و‌ه‬ ‫له‌منداڵیی���ه‌و‌ه تا پی���ری‌و مردن‪,‬‬ ‫ئه‌وه‌ی لێره‌دا زیاتر مه‌به‌س���تمانه‌‬ ‫رۆش���نبیریی ده‌روونیی ‌ه الی تاكی‬ ‫كوردو ئه‌و زانیاریانه‌ی ك ‌ه تاكه‌كه‌س‬ ‫ده‌یزانێت س���ه‌باره‌ت به‌میكانیزمی‬ ‫بیركردن���ه‌وه‌‪ ،‬ه���زر‪ ،‬وه‌رگرت���ن‪،‬‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت‌و چۆنێتی دروستبوونی‬ ‫نه‌خۆشیی ‌ه ده‌روونییه‌كان‌و‪....‬تد‪.‬‬ ‫بێگوم���ان ده‌روون مه‌ودایه‌ك���ی‬ ‫هێج���گار ف���راوان‌و به‌رینه‌‪ ،‬ته‌ریب‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ مرۆڤدا دروس���ت ده‌بێت‪،‬‬ ‫كاریگ���ه‌ر ده‌بێ���ت به‌ڕووداوه‌كانی‬ ‫ژی���ان‌و هاوش���ێوه‌ی جه‌س���ته‌ش‬ ‫دووچ���اری جۆره‌ه���ا نه‌خۆش���ی‌و‬ ‫كێش���ه‌و تێكچوون ده‌بێت���ه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫هه‌ندێ���ك له‌مان��� ‌ه درێژخای���ه‌ن‌و‬ ‫هه‌ندێكیش���یان كاتیی���ه‌و له‌وانه‌ی ‌ه‬

‫ته‌نها چه‌ند ڕۆژێك بخایه‌نێت‪.‬‬ ‫ئه‌و پرس���یاره‌ی ده‌بێت خوێنه‌رو‬ ‫ش���اره‌زایانی ب���واری ده‌روون���ی‌و‬ ‫رۆش���نبیران زین���دووی بكه‌ن���ه‌و‌ه‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ :‬ئایا تاك���ی كورد تاچه‌ند‬ ‫ئاشنای ‌ه به‌م زانست ‌ه زیندووه‌؟‬ ‫بۆ وه‌اڵمدانه‌وه‌ی هه‌ر پرس���یارێكی‬ ‫گش���تگیر له‌م ج���ۆر‌ه واباش���تر‌ه‬ ‫پشت ببه‌ستین به‌داتاو توێژینه‌وه‌‬ ‫ئامارییه‌كان ك ‌ه له‌م بواره‌دا ئه‌نجام‬ ‫درابێت ك��� ‌ه به‌داخه‌و‌ه تائێس���تا‬ ‫له‌كوردس���تاندا به‌ش���ێوه‌یه‌كی‬ ‫زانستیانه‌و فراوان ئه‌نجام نه‌دراوه‌‬ ‫تابتوانین به‌ژمار‌ه وه‌اڵمی بده‌ینه‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه له‌م كاتانه‌دا باشتروای ‌ه به‌لۆژیك‬ ‫وه‌اڵم بده‌ین���ه‌وه‌و ته‌ماش���ایه‌كی‬ ‫سه‌رچاوه‌كانی ڕۆش���نبیری بكه‌ین‬ ‫له‌ژیانی تاكی كورددا‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌كی گرنگ و به‌رده‌ستی‬ ‫ڕۆش���نبیریی‪ ،‬بریتیی��� ‌ه له‌خوێندن‬ ‫و خوێندن���گاكان به‌تایبه‌ت���ی‬ ‫س���ه‌ره‌تایی‌و‬ ‫له‌قۆناغه‌كان���ی‬ ‫ناوه‌ندی���دا‪ ،‬ئه‌گه‌ر كه‌مێك به‌وردی‬ ‫ته‌ماش���ایه‌كی بابه‌ته‌كان���ی ئ���ه‌م‬

‫ێ‬ ‫قۆناغان ‌ه بكه‌ین ده‌بینین له‌هه‌ند ‌‬ ‫وانه‌دا ب���اس له‌جه‌س���ته‌ی مرۆڤ‬ ‫ده‌كرێت‌و خوێندكار ئاش���نا ده‌بێت‬ ‫به‌س���ه‌ره‌تاكانی توێكاری له‌ش و‬ ‫كاركردنی هه‌ندێ‌ له‌كۆئه‌ندامه‌كان‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر كۆئه‌ندام���ه‌ش چه‌ن���د‬ ‫نه‌خۆشییه‌كی باڵوی باس ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ئه‌م ‌ه بنه‌مایه‌كی زانستی سه‌ره‌تایی‬ ‫ده‌به‌خشێت ‌ه خوێندكارو فه‌رهه‌نگ ‌ه‬ ‫زانستییه‌كه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ند تر ده‌كات‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ی ك ‌ه هه‌رگیز باسی لێو‌ه‬ ‫نه‌كراوه‌و له‌هیچ بابه‌تێكدا تیشكی‬ ‫نه‌خراوه‌ت ‌ه س���ه‌ر الیه‌نی ده‌روونی‬ ‫مرۆڤه‌و ش���ێوازی دروس���تبوونی‬ ‫نه‌خۆشیی ‌ه ده‌روونییه‌كانه‌‪.‬‬ ‫له‌هی���چ قۆناغێك���ی خوێندن���دا‬ ‫ب���اس نه‌كراوه‌‪ ،‬عه‌ق���ڵ و ده‌روون‬ ‫دووچاری نه‌خۆش���ی ده‌بن‪ ،‬یاخود‬ ‫كورته‌یه‌ك ده‌رباره‌ی نه‌خۆش���ییه‌‬ ‫ده‌روونییه‌كان‌و شێوازی چاره‌سه‌ری‬ ‫زانس���تی ئه‌م نه‌خۆش���ییان ‌ه باسی‬ ‫لێو‌ه نه‌كراو‌ه تا خوێندكار بتوانێت‬ ‫ئه‌و بیروڕا هه‌اڵن ‌ه الی خۆی راست‬ ‫بكات���ه‌وه‌‪ ،‬كه‌وات��� ‌ه س���ه‌رچاوه‌ی‬

‫یه‌كه‌می ڕۆش���نبیریی زۆر هه‌ژار‌ه‬ ‫له‌م ب���واره‌داو له‌وانه‌ی ‌ه هۆكارێكی‬ ‫چه‌واش���ه‌كردنیش بێ���ت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫من���داڵ ل���ه‌م قۆناغه‌دا ش���ێوازی‬ ‫بیركردن���ه‌وه‌ی تایب���ه‌ت‌و جیاواز‌ه‬ ‫ئ���ه‌و‌ه ده‌چه‌س���پێت له‌مێش���كیدا‬ ‫ك���ه‌وا نه‌خۆش���ییه‌ ده‌روونییه‌كان‬ ‫بنه‌مایه‌كی زانستییان نییه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌یان ‌ه ئه‌ی بۆ له‌كتێبی زانس���تدا‬ ‫باس���ی لێو‌ه نه‌ك���راوه‌‪ ،‬به‌اڵم باس‬ ‫له‌نه‌خۆش���ی كۆئه‌ندامه‌كان���ی تر‬ ‫كراوه‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌كی دیكه‌ی ڕۆشنبیریی‬ ‫بریتیی��� ‌ه له‌هۆكاره‌كانی ڕاگه‌یاندن‬ ‫به‌گش���ت ش���ێوازه‌كانی‪ :‬ین���راو‪،‬‬ ‫خوێنراو‪....،‬ت���د‪.‬‬ ‫بیس���تراو‪،‬‬ ‫پێویس���ت ناكات لێ���ره‌دا ژماره‌ی‬ ‫كه‌ناڵ‌و ڕۆژنام���ه‌كان بخه‌ین ‌ه ڕوو‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ئ���ه‌وه‌ی گرنگ��� ‌ه بزانین تا‬ ‫چه‌ند بایه‌خیان ب���ه‌م بوار‌ه داوه‌و‬ ‫توانیویان ‌ه هۆكاریكی به‌س���وودبن‬ ‫له‌م بواره‌دا‪.‬‬ ‫له‌راس���تیدا خوێن���ه‌ر‪ ،‬بڕیارده‌ری‬ ‫یه‌كه‌م ‌ه ل���ه‌م هه‌ڵس���ه‌نگاندنه‌داو‬

‫ده‌توانێ���ت جیاكاری بكات له‌نێوان‬ ‫كه‌ناڵه‌كان���دا‪ ،‬هه‌ندێ���ك كه‌ن���اڵ‌و‬ ‫ڕۆژنام ‌ه بایه‌خێك���ی زیاتریان داو‌ه‬ ‫به‌ڕۆش���نبیركردنی تاكه‌ك���ه‌س‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش جێگه‌ی ده‌ستخۆش���ییه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌به‌راورد به‌و ژمار‌ه هێجگار‬ ‫زۆر‌ه ئه‌مان ته‌نها فه‌زایه‌كی بچوك‬ ‫پڕده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌كی تری ڕۆشنبیریی‬ ‫بریتیی ‌ه له‌خێزان‌و هاوڕێ‌و كه‌سانی‬ ‫ده‌وروبه‌ر‪ ،‬ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدا ئه‌مان‬ ‫ئاس���تێكی دیاریكراویان هه‌ی ‌ه له‌م‬ ‫بواره‌دا ئیتر چۆن ده‌بن ‌ه سه‌رچاو‌ه‬ ‫بۆ كه‌سێكی تر‪ ،‬كوردوته‌نی‌‪ :‬ماسی‬ ‫ب ‌ه ت���ه‌ڕی ده‌مێنێت���ه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫له‌ئاودا ده‌ژی‪.‬‬ ‫ڕێگه‌یه‌ك���ی ت���ری لۆژیك���ی ب���ۆ‬ ‫پێوانه‌كردنی ئاس���تی ڕۆشنبیریی‬ ‫ده‌روونی تاكی كورد ئه‌وه‌ی ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌راوردێك بكه‌ین له‌نێوان ژماره‌ی‬ ‫ئه‌و نه‌خۆشانه‌ی سه‌ردانی كه‌سانی‬ ‫ناپس���پۆڕی ده‌روون���ی ده‌ك���ه‌ن‪،‬‬ ‫به‌مه‌به‌س���تی چاره‌س���ه‌ركردنی‬ ‫نه‌خۆشی ده‌روونی له‌گه‌ڵ ژماره‌ی‬

‫تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی رابه‌ری‬ ‫كاریزمایی جه‌ماوه‌ر‬ ‫پێویس����ت ‌ه راب����ه‌ری راس����ته‌قین ‌ه‬ ‫ته‌ركی����ز بخات ‌ه س����ه‌ر په‌یوه‌ندیی ‌ه‬ ‫مرۆییه‌كان‌و زیات����ر بایه‌خ به‌دیدو‬ ‫ئاڕاس����ت ‌ه س����تراتیژییه‌كان‌و پرس ‌ه‬ ‫هه‌ستیاره‌كانی خه‌ڵك‌و داهاتوویان‬ ‫ی مرۆڤی شیاوو‬ ‫بدات‪ ،‬رۆڵی نموونه‌ی ‌‬ ‫به‌ئاگا بنوێنێت‪.‬‬ ‫بوون����ی كه‌س����ێتی كاریزمای����ی‬ ‫راب����ه‌ر رۆڵێكی هه‌س����تیاری هه‌ی ‌ه‬ ‫جه‌م����اوه‌رو‬ ‫له‌كۆكردن����ه‌وه‌ی‬ ‫رێكخس����تنیان‌و ئاراس����ته‌كردنیان‌و‬ ‫راپه‌راندنی ئه‌رك���� ‌ه هه‌نوكه‌ییه‌كان‬ ‫له‌پێن����او گه‌یش����تن به‌ئامانج���� ‌ه‬ ‫گرنگه‌كان‌و به‌دیهێنانی خواس����ت‌و‬ ‫ئاواته‌كانیان‪ .‬رابه‌رایه‌تی دیارده‌یه‌كی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیی����ه‌و وه‌ك چه‌مكی����ش‬ ‫واتای پرۆس����ه‌ی كارتێكردن له‌سه‌ر‬ ‫جه‌م����اوه‌ر ده‌گه‌یه‌نێ����ت‪ ،‬راب����ه‌ری‬ ‫خ����اوه‌ن كاریزماش رۆڵێكی به‌رچاو‬ ‫ده‌بینێت له‌و پرۆسه‌یه‌دا ك ‌ه كرۆكی‬ ‫دینامیكی رابه‌رایه‌تییه‌‪.‬‬ ‫رابه‌ر‪ ،‬ن ‌ه وه‌س����تایه‌و نه‌به‌رێوه‌به‌ر‪،‬‬ ‫به‌ڵكو رۆڵ����ی راب����ه‌ر زۆر جیاوازه‌‬ ‫له‌رۆڵی هه‌ردووكیان‪ ،‬رێنمایكردن‌و‬ ‫چۆنییه‌ت����ی ئه‌نجامدان����ی ه����ه‌ر‬ ‫كارێ����ك ئه‌ركی وه‌س����تایه‌‪ .‬ئه‌ركی‬ ‫به‌رێوه‌به‌ری����ش ئه‌وه‌ی���� ‌ه دڵنیابێت‬ ‫له‌وه‌ی هه‌ر كارێك پێویست ‌ه بكرێت‬ ‫به‌ش����ێوه‌یه‌كی باش ئه‌نجام بدرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌ركی راب����ه‌ر له‌وه‌دای ‌ه چۆن‬ ‫خه‌ڵك هان ب����دات‌و بیانهێنێت ‌ه ئه‌و‬ ‫ئاس����ته‌ی تیایدا به‌باشترین شێو‌ه‬ ‫رۆڵ ببینن‌و ئه‌و كاره‌ی پێهه‌ڵده‌ستن‬ ‫گۆڕانكاری بێنێت ‌ه ئاراوه‌‪.‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی رابه‌ری كاریزمایی جێگای‬ ‫متمانه‌و باوه‌ڕی جه‌ماوه‌ر بێت‪ .‬زۆر‬ ‫گرنگ ‌ه ئه‌و راستیی ‌ه له‌به‌رچاو بگرێت‬ ‫ك���� ‌ه گۆڕان����كاری‪ ،‬هاوكێش����ه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫پێویس����تی به‌راگرتن����ی بااڵنس����ی‬ ‫نێوان رابه‌رایه‌تی‌و جه‌ماوه‌ر هه‌یه‌‪.‬‬ ‫الیه‌نێك����ی تر هه‌ی ‌ه ك ‌ه پێویس����ت ‌ه‬ ‫راب����ه‌ری كاریزمای����ی جه‌م����اوه‌ر‬ ‫به‌ئاگابێ����ت لێی‪ ،‬ئه‌وی����ش فۆبیای‬ ‫گـــــــــۆڕان����ه‌‪ ،‬ك���� ‌ه دیارده‌یه‌ك���� ‌ه‬ ‫ده‌بێت���� ‌ه ه����ۆی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‬ ‫هه‌ر گۆڕانكارییه‌ك‪ ،‬چونك ‌ه زۆرجار‬ ‫ی ئه‌وه‌ی����ان‬ ‫خه‌ڵ����ك ئاماده‌بوون���� ‌‬ ‫ی ش����تێك‬ ‫تێدانیی ‌ه پێش����ـــــــــواز ‌‬ ‫ی نییه‌‪،‬‬ ‫ب����كات ك ‌ه هێش����تا بوون���� ‌‬ ‫هه‌ربۆی ‌ه‌گرنگ����ه‌ رابه‌ری كاریزمایی‬ ‫خ����اوه‌ن ئه‌و توانای���� ‌ه بێت‌و ترس‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوك����ێ ل����ه‌الی ئه‌و كه‌س����ان ‌ه‬ ‫بڕه‌وێنێته‌و‌ه ك ‌ه له‌داهاتوو ده‌ترسن‌و‬ ‫ملكه‌چی ئه‌مری واقیع ده‌بن‌و به‌ره‌و‬ ‫گۆرانكاری هه‌نگاو نانێن‪ .‬‬

‫ی سه‌ردانی پسۆر ده‌كه‌ن له‌و‬ ‫ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫بواره‌دا ئه‌وا بۆم���ان ده‌رده‌كه‌وێت‬ ‫ك ‌ه هێشتا بیروباوه‌ڕی هه‌ڵ ‌ه چه‌ند‌ه‬ ‫زۆره‌و كه‌سانی ساویلك ‌ه چۆن ڕۆژان ‌ه‬ ‫یاری به‌ده‌روونیان ده‌كرێت له‌الیه‌ن‬ ‫چه‌ند كه‌سێكی نه‌شاره‌زاوه‌‪.‬‬ ‫به‌م چه‌ن���د توێژینه‌و‌ه س���ه‌رپێی ‌ه‬ ‫ده‌توانی���ن به‌ڕوون���ی بڵێی���ن‪،‬‬ ‫ڕۆش���نبیریی ده‌روونی له‌ئاستێكی‬ ‫نزمدای���ه‌‌و هه‌ر ئه‌م���ه‌ش وایكردو‌ه‬ ‫ئه‌م بوار‌ه تائێستا له‌كوردســـــتان‬ ‫شان به‌شانی بواره‌كانی تر گه‌شه‌ی‬ ‫نه‌ك���ردووه‌‪ ،‬كه‌وات��� ‌ه كات���ی ئه‌و‌ه‬ ‫هات���وو‌ه الیه‌ن��� ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌كان‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی ف���راوان پــــــه‌یڕه‌و‬ ‫به‌مه‌به‌س���ــــتی‬ ‫بك���ه‌ن‬ ‫به‌رزكردن���ه‌وه‌ی ئاس���تی زانیاری‬ ‫تاكه‌ك���ه‌س‌و ڕاس���تكردنه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫بیرورا ناڕاس���تانه‌ی ل���ه‌م كاته‌داو‬ ‫له‌م دنیا پیش���كه‌وتووه‌دا هێش���تا‬ ‫میلله‌تــــــــه‌كه‌م���ان گیرۆده‌ی��� ‌ه‬ ‫پێ���وه‌ی و ڕۆژان��� ‌ه چه‌ندین كه‌س‬ ‫ده‌بن��� ‌ه قوربان���ی دواكه‌وتوویی و‬ ‫نه‌زانین‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫هه‌رێم ‌ی كوردستان ‪ ...‬خراپ ‌ی باری ئابوریی قوتابیان له‌خوێندن بێبه‌ش ده‌كات‬

‫له‌ماوه‌ی ساڵێكدا زیاتر له‌هه‌زار قوتابی وازیان هێناوه‌‬ ‫ به‌رزان عه‌لی حه‌مه‌‬

‫بۆ كاركردن واز له‌خوێندن دێنن‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪17‬ساڵ‪،‬‬ ‫سیروان س���االر ‌‬ ‫دانیش���توی گه‌ڕه‌ك���ی زه‌رگه‌ته‌ی‬ ‫ی هه‌ژاریی‬ ‫شاری سلێمانیه‌‪ ،‬له‌به‌ر ‌‬ ‫ی ماوه‌ی دووساڵ ‌ه وازی‬ ‫خێزانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی كردووه‌ت ‌ه‬ ‫له‌خوێند هێناوه‌‌و روو ‌‬ ‫بازاڕه‌كان بۆ فرۆش���تنی سه‌وزه‌و‬ ‫میوه‌‪»،‬ئه‌گ���ه‌ر بمخوێندایه‌‪ ،‬دوای‬ ‫حه‌وت س���اڵی ت���ر خوێندنم ته‌واو‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬ك��� ‌ه دڵنیام دانه‌ده‌مه‌زرام‪،‬‬ ‫ده‌بوای ‌ه ئه‌و چه‌ند ساڵه‌ش ماڵه‌و‌ه‬ ‫خه‌رجی���ان بۆبكردمای���ه‌‪ ،‬ك ‌ه زۆر‬ ‫قورس ده‌بوو بۆباوكم»‪.‬‬ ‫باوك���ی س���یروان كرێ���كاری‬ ‫ش���اره‌وانییه‌و رۆژان��� ‌ه ت���ا ئێوار‌ه‬ ‫ب���ه‌دوای ئۆتۆمبێل���ی خۆڵه‌كه‌دا‬ ‫ڕاده‌كات‌و خۆڵ كۆده‌كاته‌وه‌‪ ،‬كوڕ‌ه‬ ‫گه‌وره‌كه‌ش���ی له‌پێناو زۆر ماندوو‬ ‫ی باوك���ی‌‪ ،‬وازی له‌خوێندن‬ ‫نه‌بوون ‌‬ ‫هێن���اوه‌و ئێواران له‌ب���ری ئه‌وه‌ی‬ ‫باوكی له‌بازاڕ س���ه‌وز‌ه بفرۆشێت‪،‬‬ ‫خۆی ئه‌و كار‌ه ده‌كات‪« ،‬من خۆم‬ ‫ك���رد‌ه قوربانی بۆئ���ه‌وه‌ی باوكم‬

‫فۆتۆ‪ :‬شاخه‌وان مه‌حمود‬

‫له‌هه‌رێمی كوردستاندا سااڵن ‌ه‬ ‫چه‌ندین قوتابی‌و خوێندكار‬ ‫پۆله‌كانی خوێندنیان‬ ‫به‌جێده‌هێڵن‌و بۆكاركردن روو‬ ‫له‌بازاڕه‌كان ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫ی‬ ‫له‌كاتێكدایه‌ كه‌ وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ هه‌ڵمه‌تی‌ به‌زۆر‬ ‫خوێندنی له‌ساڵی‌ رابردووه‌و‌ه‬ ‫پێشنیازكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دوركه‌وتنه‌وه‌ی خوێندكاران‬ ‫له‌خوێندن رووله‌زیادبونه‌‌و‬ ‫له‌ماو‌هی‌ ته‌نها ساڵێكدا‪،‬‬ ‫زیاتر له‌هه‌زار منداڵ وازیان‬ ‫له‌خوێندن هێناوه‌‪.‬‬

‫زیاتر له‌هه‌زار قوتابی هه‌رێمی کوردستان له‌خوێندن بێبه‌شده‌کرێن‌و حکومه‌ت‌و په‌رله‌مانیش هیج به‌دیلێکیان به‌ده‌سته‌وه‌ نییه‌‬ ‫ماندونه‌بێت‌و خوشك‌و براكه‌ی ترم‬ ‫بخوێنن‪ ،‬چونك��� ‌ه خوێندن گرنگ ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌سته‌اڵت هه‌بێت»‪.‬‬ ‫چنارو له‌نیاو محه‌م���ه‌د‪ ،‬دوو براو‬ ‫خوشكێكن‌و ماوه‌ی ساڵێك ‌ه له‌به‌ر‬ ‫هه‌ژاری���ی ناخوێنن‌و ئومێدیان وای ‌ه‬ ‫باوكیان له‌جێگه‌دا چاك ببێته‌و‌ه تا‬ ‫بگه‌ڕێنه‌و‌ه بۆ خوێندن‪ .‬چنار ئاماژ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ب���ه‌و‌ه ده‌دات كاتێ���ك هاوڕێكان ‌‬ ‫به‌جل���ی قوتابخان���ه‌و‌ه ده‌بینێ���ت‬ ‫ده‌س���ت ده‌كات به‌گریان‪»،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫چارنییه‌‪ ،‬باوكم جه‌ڵد‌ه لێی داوه‌و‬ ‫ناتوانین بخوێنین»‪.‬‬ ‫قوتابیان ماڵئاوایی‬ ‫له‌قوتابخانه‌كان ده‌كه‌ن‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌س���ت پێكردن���ی وه‌رز ‌‬ ‫خوێندنی ئه‌مساڵدا‪ ،‬له‌قوتابخانه‌ی‬ ‫ڕه‌فیق حیلمی بنه‌ڕه‌تی دوو قوتابی‬ ‫وازده‌هێنن‪.‬‬

‫ته‌ها عه‌ولكه‌ری���م به‌ڕێوه‌به‌ری ئه‌و‬ ‫خوێندنگه‌ی ‌ه ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه‬ ‫باوك���ی دوو قوتابییه‌ك ‌ه هاتونه‌ت ‌ه‬ ‫الی‌‌و پێیوت���وون‪« :‬به‌حه‌ماڵ���ی‬ ‫ناتوانم منداڵ���ه‌كان به‌خێو بكه‌م‌و‬ ‫وه‌ك���و هه‌م���وو خوێندكارێ���ك‬ ‫پێداویس���تیان ب���ۆ بك���ڕم‌و بیان‬ ‫نێرمه‌ب���ه‌ر خوێن���دن»‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫ی نوێی‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌س���پێكی س���اڵ ‌‬ ‫ی وازیان‬ ‫خوێندن���دا دوو منداڵه‌ك ‌ه ‌‬ ‫له‌خوێندن هێنا‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ن���د‌ه هێش���تا ئ���ه‌و دوو‬ ‫قوتابیی ‌ه به‌پێی یاس���ا له‌خوێندن‬ ‫ده‌رنه‌رك���راون‪ ،‬ب���ه‌اڵم مامۆس���تا‬ ‫ته‌ها جه‌خت ل���ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫حه‌زده‌كات بگه‌ڕێنه‌و‌ه بۆخوێندن‪،‬‬ ‫چونك ‌ه زۆر زیره‌كن‪.‬‬ ‫س���ه‌روه‌ر كه‌ریم وه‌ك توێژه‌رێكی‬ ‫ی‬ ‫ده‌روون���ی له‌قوتابخان���ه‌ی یانز‌ه ‌‬ ‫ئ���ازاری بنه‌ڕه‌ت���ی‪ ،‬ب���اس له‌و‌ه‬

‫ده‌كات ك��� ‌ه س���اڵی پ���ار س���ێ‬ ‫قوتابی‌و ئه‌مس���اڵیش دوو قوتابی‬ ‫دیك ‌ه وازیان له‌خوێن���دن هێناوه‌‪،‬‬ ‫«وازهێنان���ی ئ���ه‌و قوتابیان��� ‌ه‬ ‫هه‌ندێكی���ان ه���ۆكاری كه‌وتن���ه‌و‬ ‫زۆرینه‌شیان ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆخراپی‬ ‫ب���اری ئابوری���ی خێزانه‌كه‌ی���ان‪،‬‬ ‫یان كێش���ه‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت���ی له‌ناو‬ ‫خێزانه‌كه‌یاندا‪ ،‬ك��� ‌ه ده‌بێت ‌ه هۆی‬ ‫بیزاربونی خوێندكار له‌خوێندن»‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی ڕووپێوێك���ی ڕێكخ���راوی‬ ‫منداڵپارێزی كوردستان‪ ،‬ك ‌ه له‌ساڵی‬ ‫‪ 2007‬ـ ‪ 2008‬ئه‌نجامدراوه‌‪ ،‬له‌كۆی‬ ‫‪ 117534‬قوتاب���ی‌و خوێن���دكاری‬ ‫شاری سلێمانی‪1451 ،‬قوتابی وازیان‬ ‫له‌خوێن���دن هێناوه‌‪ ،‬ك��� ‌ه ته‌مه‌نی‬ ‫زۆربه‌یان له‌خوار ‪15‬س���اڵییه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و ته‌مه‌نه‌ش ده‌چێت��� ‌ه خانه‌ی‬ ‫خوێندنی به‌زۆره‌وه‌‪ ،‬هاوكات به‌پێی‬ ‫روپێوێكی ت���ری ئه‌و رێكخراو‌ه ك ‌ه‬

‫له‌س���اڵی ‪ 2007‬ئه‌نجام���دراوه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردس���تاندا‪14878 ،‬‬ ‫منداڵی ئێش���كه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬ك ‌ه ‪3264‬‬ ‫منداڵی���ان ناخوێن���ن‌و به‌درێژایی‬ ‫س���اڵ كار ده‌كه‌ن‪1619 ،‬ش���یان‬ ‫ئ���اره‌زوی گه‌ڕان���ه‌و‌ه بۆخوێن���دن‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی خراپی باری‬ ‫ئابوریی خێزانه‌كانیانه‌وه‌‪ ،‬ده‌رگای‬ ‫خوێندنگه‌یان به‌سه‌ردا داخراوه‌‪.‬‬ ‫ی حكومه‌ت‌و په‌رله‌مان چییه‌؟‬ ‫پالن ‌‬ ‫به‌ڕێوبه‌ری په‌روه‌رده‌ی س���لێمانی‬ ‫كه‌م���ال ن���وری‪ ،‬ئام���اژ‌ه ب���ه‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك ‌ه پێویس���ت ‌ه به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫قوتابخان���ه‌كان به‌ڕێوه‌به‌رێت���ی‬ ‫په‌روه‌رده‌كانی خۆیان له‌وازهێنانی‬ ‫قوتابیان ئاگادار بكه‌نه‌وه‌‪« ،‬ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ره‌كان كه‌مته‌رخ���ه‌م‬ ‫بووب���ن‌و وه‌ك���و پێویس���ت به‌پیر‬ ‫ئه‌و مه‌س���ه‌له‌یه‌و‌ه نه‌چوبن‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫تائێس���تا ئه‌و ئامار‌ه نه‌گه‌شتوو‌ه‬

‫به‌ده‌ستمان كه‌بزانین چه‌ند قوتابی‬ ‫وازی له‌خوێندن هێناوه‌»‪.‬‬ ‫مامۆس���تا كه‌م���ال ن���وری باس‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه ئه‌مس���اڵ لیژنه‌ی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه به‌دواداچوون له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫كێش���ه‌ی ‌ه ده‌كه‌ن‌و دانیشتن له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌م���وو به‌ڕێوب���ه‌ری قوتابخانه‌و‬ ‫خویندنگه‌كان���دا ده‌كه‌ن‌و ده‌س���ت‬ ‫به‌لێپرس���نه‌و‌ه ده‌كه‌ن‪« ،‬له‌ڕێگه‌ی‬ ‫ئه‌م ڕۆژنامه‌ی���ه‌وه‌‪ ،‬داوا له‌هه‌موو‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ره‌كان ده‌ك���ه‌م‪ ،‬ئاماری‬ ‫وازهێنانی خوێندكارانمان بۆ ئاماد‌ه‬ ‫بكه‌ن‌و بۆمان بنێرن»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی تره‌وه‌‪ ،‬د‪.‬سه‌باح محه‌مه‌د‬ ‫بڕی���ارده‌ر له‌لیژنه‌ی پ���ه‌روه‌رده‌‌و‬ ‫خوێندن���ی ب���ااڵ‪ ،‬له‌په‌رله‌مان���ی‬ ‫كوردس���تان‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ك ‌ه ئه‌وان بیریان له‌و‌ه كردوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ك ‌ه چ���ۆن ژێرخان���ی په‌روه‌رده‌یی‬ ‫هه‌رێمی كوردس���تان چاك بكه‌ن‌و‬ ‫كاربك���ه‌ن له‌س���ه‌ر وازهێنان���ی‬ ‫قوتابیان‌و خوێندكاران له‌خوێندن‪،‬‬ ‫«قسه‌كردن له‌س���ه‌ر هۆكاره‌كان‪،‬‬ ‫پێویستی به‌دیراس���ه‌كردن هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ی���ه‌ك هۆ‌و دوو هۆی نییه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌رقوتابییه‌ك بپرسیت بۆ وازت‬ ‫له‌خوێندن هێن���اوه‌؟ یه‌ك زنجیر‌ه‬ ‫هۆكارت بۆ ڕیز ده‌كات»‪.‬‬ ‫ی په‌روه‌رده‌و‬ ‫ی لیژن ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و بڕیارده‌ر‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ااڵ له‌په‌رله‌مان��� ‌‬ ‫خوێندن��� ‌‬ ‫كوردستان جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ت ‌ه له‌گه‌ڵ وه‌زیری‬ ‫په‌روه‌رده‌و خوێندنی بااڵدا كۆبونه‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن‪« ،‬پێویست ‌ه سه‌ره‌تا ده‌رد‌و‬ ‫نه‌خۆشییه‌كان دیاری بكه‌ین‪ ،‬ئینجا‬ ‫ب���اس له‌چاره‌س���ه‌ره‌كان بكه‌ین‪،‬‬ ‫به‌دواداچوون���ی له‌س���ه‌ر ده‌كه‌ین‌و‬ ‫له‌په‌رله‌م���ان گفتوگ���ۆی له‌س���ه‌ر‬ ‫ده‌كه‌ی���ن‪ ،‬كاركردن���ی ئێو‌ه وه‌كو‬ ‫میدیا پاڵنه‌رێكی به‌هێز‌ه بۆئه‌وه‌ی‬ ‫ئێم ‌ه كاری له‌سه‌ر بكه‌ین»‪.‬‬

‫چۆن توانا سه‌ره‌كییه‌كانی منداڵه‌كانمان بدۆزینه‌وه‌و به‌هێزیان بكه‌ین؟‬ ‫دایك و باوكی به‌ڕێز‬ ‫ ناسر فه‌تحی‬ ‫راهێنه‌ری خۆشه‌ویست‬ ‫دوای ئ���ه‌م پێش���ه‌كیی ‌ه و دوای‬ ‫پێشه‌كی‪:‬‬ ‫ئه‌م زنجیر‌ه وتاره‌ی ك ‌ه له‌مه‌به‌دوا باسێكی گشتی و چڕ له‌سه‌ر ڕۆڵی‬ ‫لێ���ره‌دا باڵوده‌بێت���ه‌وه‌‪ ،‬ب���ۆ ئه‌و دایك و باوك وه‌ك راهێنه‌ر‪ ،‬دوای‬ ‫دای���ك و باوكان ‌ه ده‌نووس���رێ ك ‌ه پێناسه‌یه‌كی كورت له‌مه‌ڕ چۆنێتی‬ ‫ده‌زان���ن ده‌ك���رێ له‌س���ه‌ر الیه‌ن ‌ه تێگه‌یش���تن له‌قۆناغه‌كانی گه‌شه‌‪،‬‬ ‫گه‌ش���ه‌ی دوای ئاماژه‌ك���ردن به‌پالنه‌كان���ی‬ ‫جۆراوجۆره‌كان���ی‬ ‫منداڵه‌كانیان كاریگه‌رییان هه‌بێ و گه‌شه‌‪ ،‬ئێم ‌ه له‌به‌شه‌كانی داهاتوودا‬ ‫تێرو ته‌س���ه‌لتر ده‌چین ‌ه ناو به‌شی‬ ‫ده‌شزانن كه‌ ده‌بێ بیانبێ‪.‬‬ ‫گه‌ش���ه‌ی من���دااڵن ل��� ‌ه یه‌ك���ه‌م سه‌ره‌كیی كۆمه‌ڵ ‌ه وتاره‌كه‌مانه‌و‌ه‬ ‫قۆناغه‌كان و له‌ده‌سپێكی ته‌مه‌نیان و هه‌ربه‌ش���ه‌ی داب���ه‌ش ده‌كه‌ین‬ ‫دا به‌حه‌وت به‌شی سه‌ره‌كی دابه‌ش به‌سه‌ر سێ ستوون بۆ سێ قۆناغی‬ ‫ده‌ك���رێ ك ‌ه بریتین له‌‪ :‬گه‌ش���ه‌ی ته‌مه‌نیی جیاواز و ئێوه‌ش ده‌توانن‬ ‫زه‌ینی‪ ،‬گه‌شه‌ی جووڵه‌یی‪ ،‬گه‌شه‌ی به‌پێی ئ���ه‌و قۆناغ��� ‌ه ته‌مه‌نییه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬گه‌شه‌ی كه‌سایه‌تی‪ ،‬منداڵه‌كه‌تان تێیدای ‌ه و ئه‌و به‌شانه‌ی‬ ‫گه‌ش���ه‌ی زمانی و گه‌ش ‌ه له‌رێگای ب��� ‌ه پێویس���تی ده‌زان���ن و له‌گه‌ڵ‬ ‫ته‌مه‌نی منداڵه‌كه‌تان هاوئاهه‌نگی‬ ‫كۆنتڕۆڵی میزو پیسایی‪.‬‬ ‫ئه‌م كۆمه‌ڵ ‌ه وت���ار‌ه له‌مه‌ڕ قۆناغ ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬به‌ش���ه‌كان بخوێنه‌و‌ه و واز‬ ‫ته‌مه‌نیی ‌ه جیاجیاكان���ی مندااڵن‪ ،‬ل ‌ه به‌شه‌كانی دیك ‌ه بێنن ك ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫له‌یه‌كه‌م رۆژی له‌دایكبوونیانه‌و‌ه تا ته‌مه‌نی منداڵه‌كه‌تان یه‌كناگرنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ته‌مه‌نی پێنج ساڵیان ده‌نووسرێ‪ ،‬ب���ۆ وێن��� ‌ه ئه‌گ���ه‌ر منداڵه‌كه‌تان‬ ‫هه‌وڵده‌درێ پ���ه‌روه‌رده‌ی مندااڵن له‌ته‌مه‌نی ‪32‬هه‌فته‌یی دابوو‪ ،‬ئێو‌ه‬ ‫به‌پێی ئه‌و حه‌وت به‌ش ‌ه سه‌ره‌كیی ‌ه ده‌توانن ته‌نها له‌و به‌ش���ه‌ی ـ ئه‌و‬ ‫تاوتوێ بكرێ و ئه‌و كارانه‌ی دایكان‌و ستوونه‌ی ـ بۆ ته‌مه‌نی ‪32‬هه‌فته‌یی‬ ‫باوكان ده‌بێ ب���ۆ منداڵه‌كانیان و مندااڵن نووسراو‌ه كه‌ڵك وه‌ربگرن و‬ ‫بۆ گه‌ش���ه‌ی منداڵه‌كانیان بیكه‌ن‪ ،‬بیخوێننه‌وه‌‪ .‬هه‌ركام له‌م به‌شانه‌ش‬ ‫له‌س���ێ س���توونی س���ه‌ربه‌خۆدا‪،‬‬ ‫ده‌ستنیشان بكات‪.‬‬ ‫ئه‌م ش���یوازگه‌ل ‌ه په‌روه‌رده‌ییانه‌ی به‌نۆبه‌‪ ،‬باس���ی گه‌ش���ه‌ی زه‌ینی‪،‬‬ ‫ل���ه‌م زنجی���ر‌ه وتاره‌دا پێش���نیاز جووڵه‌یی‪ ،‬توانا جه‌س���ته‌ییه‌كان و‬ ‫ده‌ك���رێ‪ ،‬ش���ێواز گه‌لێك���ی هتدی���ان تێدا ده‌ك���رێ‪ .‬وات ‌ه ئێو‌ه‬ ‫ئــــاس���ـــان و ئــه‌زمونكـــراون‪ ،‬ته‌نها ئامۆژگارییه‌كانی پێوه‌ندیدار‬ ‫لـــه‌هـــــه‌مــــانكـــاتیش���دا زۆر به‌ته‌مه‌نی ‪32‬هه‌فته‌یی منداڵه‌كه‌تان‬ ‫ده‌خوێنن���ه‌وه‌و ره‌چاویان ده‌كه‌ن‬ ‫كـــاریگـــه‌رو وردبینـــانه‌ن‪.‬‬

‫و له‌گ���ه‌ڵ ته‌مه‌ن���ی منداڵه‌كه‌تان‬ ‫هاوئاهه‌نگ���ی هه‌یه‌‪ ،‬بیخوێننه‌و‌ه و‬ ‫واز ل ‌ه به‌شه‌كانی دیك ‌ه بێنن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دا ئێم ‌ه پێش���نیاز‬ ‫ده‌كه‌ین ك ‌ه ئێو‌ه هه‌موو به‌شه‌كان‬ ‫و هه‌موو س���توونه‌كانی پێوه‌ندی‬ ‫دار و ناپێوه‌ندی داری ئه‌م وتاران ‌ه‬ ‫بخوێننه‌وه‌‪.‬‬

‫ت���ا ئه‌وه‌ی منداڵه‌كه‌ت���ان بۆ وێن ‌ه‬ ‫ده‌گات��� ‌ه ته‌مه‌ن���ی ‪ 40‬هه‌فته‌یی‪،‬‬ ‫ئه‌وكات ده‌توانن ئامۆژگارییه‌كانی‬ ‫پێوه‌ندیدار به‌ته‌مه‌نی ‪ 40‬هه‌فته‌یی‬ ‫منداڵه‌كانتان بخوێننه‌و‌ه و كه‌ڵكیان‬ ‫لێ وه‌ربگرن‪.‬‬ ‫ئه‌م كۆمه‌ڵ ‌ه وتار‌ه جگه‌له‌و رێنوێنی‬ ‫و ئامۆژگارییان���ه‌ی بۆ گه‌ش���ه‌ی‬ ‫مندااڵن���ی ب���اس ده‌كات‪ ،‬هه‌ڵگری‬ ‫ئه‌م پێشنیازه‌شمان بۆ چه‌ند‬ ‫هه‌ندێك زانیاری به‌جێ و پێویست ‌ه‬ ‫هۆكار ده‌گه‌ڕێنینه‌وه‌‪:‬‬ ‫ك ‌ه به‌گش���تی زۆرب���ه‌ی دایكان و‬ ‫ب���اوكان به‌دوای���دا ده‌گه‌ڕێ���ن‪ ،‬بۆ یه‌كه‌م‪ :‬ئه‌وه‌ی ك ‌ه ل ‌ه واڵتی ئێمه‌دا‬ ‫وێن ‌ه له‌م زنجیر‌ه وتاره‌دا شێوازی كه‌مترین زانیاری گش���تی له‌س���ه‌ر‬ ‫زانستیی هه‌ڵس���ه‌نگاندنی ئاستی چۆنێت���ی په‌روه‌رده‌كردنی مندااڵن‬ ‫تێگه‌یشتنی منداڵه‌كانیان‪ ،‬شێوازی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵس���ه‌نگاندنی هێزی بیس���تن و دووه���ه‌م‪ :‬ئه‌وه‌ی ك ‌ه م���ه‌رج نیی ‌ه‬ ‫توانای���ی گوێ���ی منداڵه‌كانیان و ئێم ‌ه ته‌نه���ا غه‌می په‌روه‌رده‌كردن‬ ‫شێوازی هه‌ڵس���ه‌نگاندنی توانایی و چۆنێت���ی مامه‌ڵه‌ك���ردن له‌گه‌ڵ‬ ‫بینین���ی منداڵه‌كانی���ان پ���ێ فێر منداڵه‌كانی خۆمان بخۆین‪ ،‬به‌ڵكوو‬ ‫ده‌ك���رێ‪ ،‬هه‌روه‌ها ئ���ه‌م زنجیر‌ه مندااڵنی خزم و كه‌س و دۆس���تان‬ ‫وتار‌ه هه‌ڵگ���ری كۆمه‌ڵێك زانیاری و هاوڕێیانیشمان ك ‌ه هه‌ریه‌كه‌و ل ‌ه‬ ‫دیك���ه‌ی وه‌ك‪ :‬پێ���وه‌رو چۆنێتی قۆناغێك���ی ته‌مه‌نی���ی جیاوازدان‪،‬‬ ‫هه‌ڵبژاردن���ی بووكه‌ڵ���ه‌ی تایبه‌ت پێویس���ت ‌ه ئاوڕیان لێ بده‌ینه‌و‌ه و‬ ‫به‌مندااڵن‪ ،‬پێوه‌ره‌كانی هه‌ڵبژاردنی بزانین ك ‌ه چۆنیان له‌گه‌ڵ ده‌دوێین‌و‬ ‫باغچه‌ی ساوایانی شیاو‪ ،‬فێركاریی چۆنیان مامه‌ڵ ‌ه له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫چۆنێت���ی به‌كارهێنانی ته‌له‌ڤزیۆن س���ێیه‌م‪ :‬هه‌ندێ���ك ل��� ‌ه دایك و‬ ‫و كۆمپیوت���ه‌رو ڤیدۆو زۆر زانیاری باوك���ه‌كان له‌به‌ر ئ���ه‌وه‌ی هۆگری‬ ‫خوێندنه‌و‌ه نین و هه‌ندێكیش���یان‬ ‫دیكه‌‪ ،‬ده‌بێ‪.‬‬ ‫ده‌رفه‌ت���ی خوێندنه‌وه‌ی���ان نییه‌‪،‬‬ ‫خوێنه‌ری به‌ڕێز ‪ ...‬دایک‌و بابی له‌په‌روه‌رده‌كردن���ی منداڵه‌كانیان‬ ‫خۆشه‌ویست ‪ ...‬راهێنه‌ری دڵسۆز به‌ش���ێوه‌یه‌كی زانس���تی دوور‬ ‫سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئێم ‌ه ل ‌ه سه‌ره‌تای ده‌كه‌ونه‌وه‌و پێویستییان به‌یارمه‌تی‬ ‫ئه‌م پێش���ه‌كییه‌دا گوتم���ان‪ :‬ئه‌و خه‌ڵكانی ده‌ورووبه‌ری خۆیان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌ش���انه‌ی ب ‌ه پێویس���تی ده‌زانن جا بۆی ‌ه ئێو‌ه ده‌توانن له‌وكاتانه‌ی‬

‫دا ك ‌ه له‌گه‌ڵ ی���ه‌ك كۆبوونه‌ته‌وه‌و س���ێه‌م‪ :‬پاراس���تنی ئه‌م ئه‌رشیف ‌ه‬ ‫ده‌رفه‌تت���ان ب���ۆ هه‌ڵكه‌وت���وو‌ه واده‌كات ئه‌گ���ه‌ر رۆژێك منداڵێكی‬ ‫و بابه‌تێك���ی دیاریكراوت���ان ب���ۆ دیكه‌ت���ان بوو بتوان���ن بگه‌ڕێنه‌و‌ه‬ ‫قسه‌له‌س���ه‌ركردن پێ نییه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه س���ه‌ری و جارێكی دیك ‌ه چاوێكی‬ ‫ده‌توانن ئ���ه‌م زانیاریی ‌ه زیادانه‌تان پێدا بخش���ێننه‌و‌ه و وه‌بیر خۆتانی‬ ‫بكه‌ن ب��� ‌ه باب���ه‌ت‪ ،‬له‌الیه‌ك هه‌م بهێنن���ه‌و‌ه ك ‌ه ده‌ب���ێ چی بكه‌ن و‬ ‫كه‌ش���ی بێده‌نگی���ی نێوانتان���ی ورده‌كارییه‌كان���ی په‌روه‌رده‌كردنی‬ ‫پێده‌ش���كێنن و ه���ه‌م زانیاریی��� ‌ه منداڵه‌كانتان له‌م كۆمه‌ڵ ‌ه وتاره‌دا‬ ‫گشتی و په‌روه‌رده‌ییه‌كانی خۆتان چی بوون و چۆن بوون؟!‬ ‫گواس���تۆته‌و‌ه ب���ۆ ئ���ه‌و دایك و چ���واره‌م‪ :‬ئه‌گه‌ر كه‌س���ێك داوای‬ ‫باوكانه‌ی س���ه‌رقاڵ‪ ،‬نه‌خوێنده‌وار‪ ،‬لێكردن ك��� ‌ه زانیاریی س���ه‌باره‌ت‬ ‫كه‌مته‌رخه‌م یان گوێنه‌ده‌رو ‪...‬هتد ب��� ‌ه په‌روه‌رده‌كردن���ی منداڵه‌كه‌ی‬ ‫پێبده‌ن‪ ،‬ئ���ه‌و‌ه ئێ���وه‌ش بتوانن‬ ‫بوون‪.‬‬ ‫پێش���نیازێكی دیكه‌ش ك��� ‌ه ئێم ‌ه ئه‌م زانیاریی ‌ه ئه‌رشیف كراوانه‌تان‬ ‫به‌ئێ���وه‌ی ده‌كه‌ین ئه‌وه‌یه‌‪ :‬هه‌موو به‌ئه‌مانه‌ت ب���ده‌ن پێی و ئه‌ویش‬ ‫ئ���ه‌و به‌ش���انه‌ی لێ���ره‌دا باڵویان كه‌ڵكی لێ وه‌ربگرێ‪.‬‬ ‫ده‌كه‌ین���ه‌و‌ه ئه‌ڕش���یفیان بكه‌ن و له‌كۆتایی ئه‌م پێش���ه‌كیی ‌ه دوورو‬ ‫درێژ و ماندووكه‌ره‌دا ب ‌ه پێویستی‬ ‫هه‌ڵیانگرن‪.‬‬ ‫ده‌زانین پێتان بڵێین‪:‬‬ ‫له‌بیرت���ان نه‌چێ ئه‌گ���ه‌ر ته‌نانه‌ت‬ ‫ئه‌م پێشنیازه‌شمان‬ ‫یه‌ك رۆژیش زووت���ر منداڵه‌كانتان‬ ‫چه‌ند هۆكاریکی هه‌یه‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئ���ه‌م بابه‌تان ‌ه ب ‌ه پالن و به‌رنام ‌ه په‌روه‌رد‌ه بكه‌ن‬ ‫رێكه‌وت���ی به‌س���ه‌رچوون ـ تاریخ و ی���ه‌ك رۆژیش زووت���ر له‌ره‌وتی‬ ‫مه‌س���ره‌ف ـ یان نیی ‌ه و هه‌میش ‌ه گه‌شه‌ی ئاس���ایی خۆیان پێشیان‬ ‫و هه‌م���ووكات ت���از‌ه ده‌مێنن���ه‌و‌ه بده‌ن و وازبێنن له‌پشتگوێخستنیان‬ ‫ب���ۆ خوێندن���ه‌و‌ه و دووب���ار‌ه و هه‌ڕه‌مه‌ك���ی په‌روه‌رده‌بوونیان‪،‬‬ ‫له‌راس���تی دا بوونه‌ت ‌ه هۆكارێك بۆ‬ ‫به‌كارهێنانه‌وه‌یان‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬له‌وانه‌ی��� ‌ه كاتێ���ك ئ���ه‌م ئه‌وه‌ی منداڵه‌كانتان چه‌ندین مانگ‬ ‫به‌ش���ان ‌ه باڵوده‌بنه‌و‌ه یان هێشتا زووتر ل��� ‌ه منداڵه‌كانی هاوته‌مه‌نی‬ ‫منداڵه‌كه‌ت���ان له‌دای���ك نه‌بووبێ‪ ،‬خۆیان گه‌ش ‌ه بكه‌ن و پێشبكه‌ون‪.‬‬ ‫ی���ان له‌دای���ك بووبێت و هێش���تا‬ ‫نه‌گه‌یش���تبێت ‌ه ئ���ه‌و ته‌مه‌نه‌ی ك ‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوانی‬ ‫ئێم ‌ه ئێس���تا ئه‌و ئامۆژگارییانه‌ی‬ ‫به‌شی دووه‌م بن‬ ‫تێدا باڵو ده‌كه‌ینه‌وه‌‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫‪7‬‬

‫پیتاندن ‌ی ده‌ستكرد هیوا به‌هاوسه‌ره‌ نه‌زۆكه‌كان ده‌به‌خشێته‌و‌ه‬

‫ه ئه‌و سه‌روه‌ته‌ی پێتداوم‪ ،‬بیبه‌ره‌وه‌و منداڵیكم پێببه‌خشه‌"‬ ‫"خوای ‌‬ ‫شه‌نگه‌ ره‌حیم‬ ‫دونیا محه‌مه‌د‬

‫له‌هی���چ واڵتێك���دا ‪ %100‬نیی���ه‌‌و‬ ‫ی نه‌خۆش���ی نه‌خۆشه‌كه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫«ئه‌وانه‌ی‌ گه‌نجن چاره‌س���ه‌ریان‬ ‫زیاتره‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌وانه‌ی ته‌مه‌نیان‬ ‫ی‬ ‫له‌سه‌رو ‪45‬س���اڵییه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫س���ه‌رنه‌گرتنی‌ پیتاندنه‌كه‌ی���ان‬ ‫زۆرتره‌»‪.‬‬

‫ئه‌و ژن‌و پیاوانه‌ی منداڵیان‬ ‫نابێت‪ ،‬تا ئه‌و ڕۆژه‌ی‬ ‫له‌ژیاندان به‌رده‌وام ده‌گه‌ڕێن‬ ‫به‌دوای‌ فریادڕه‌سێك‬ ‫چاره‌سه‌ری‌ نه‌زۆكیان بكات‌و‬ ‫ببن ‌ه خاوه‌نی منداڵێك‪،‬‬ ‫پسپۆڕانی بواری ته‌ندروستیش‬ ‫جه‌خت له‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫به‌هۆی پیتاندنی ده‌ستكرده‌وه‌‪،‬‬ ‫زۆرینه‌ی نه‌زۆكه‌كان ده‌بن ‌ه‬ ‫خاوه‌نی منداڵ‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئاکام شێخ هادی‬

‫ژنان حه‌ز ده‌كه‌ن ببنه‌ دایك‬ ‫س���ۆزان عه‌لی‌‪42 ،‬س���اڵ‪ ،‬ماوه‌ی‬ ‫زیاتر له‌ ‪20‬س���اڵه‌ شوی كردووه‌و‬ ‫سه‌ردانی چه‌ندین دكتۆری ده‌كات‬ ‫بۆئه‌وه‌ی منداڵێك���ی ببێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫تائێس���تا هیچ دكتۆرێ���ك هیوا ‌‬ ‫پێنه‌به‌خشیو‌ه كه‌ببێته‌ دایك‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫له‌ته‌نیشت دره‌گای ژوری تاقیگه‌ی‬ ‫سه‌نته‌ری س���اوا‪ ،‬به‌ده‌م‌و چاوێكی‬ ‫گ���رژه‌وه‌ دانیش���تبوو‪ ،‬چاوه‌ڕێی‬ ‫وه‌اڵمی پش���كنینه‌كه‌ی ب���وو‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫م���ژده‌ی ئه‌وه‌ی بده‌ن���ێ به‌ڕێگه‌ی‬ ‫ده‌ستكرد ببێت ‌ه خاوه‌نی منداڵێك‪،‬‬ ‫چونك ‌ه به‌ش���ێوه‌ی سروشتی هیچ‬ ‫ئومێدێكی‌ به‌منداڵب���وون نه‌ماوه‌‪،‬‬ ‫«گرنگ نییه‌ چه‌ند خه‌رج ده‌كه‌م‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و‌ه گرنگه‌ كه‌ چۆن ببمه‌ دایك‌و‬ ‫منداڵه‌كه‌م له‌باوه‌ش بگرم»‪.‬‬ ‫ئیبراهی���م ئیس���ماعیل‪ ،‬ته‌م���ه‌ن‬ ‫ی ته‌مه‌ن‬ ‫‪30‬س���اڵ‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئاس���یا ‌‬ ‫‪27‬س���اڵی خێزانی‪ ،‬له‌سه‌نته‌رێكی‬ ‫پیتاندنی ده‌ستكرددا‪ ،‬دانیشتبون‌و‬ ‫ده‌س���ت به‌دوع���ا ده‌پاڕان���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫«خوای ‌ه ئه‌و سه‌روه‌ته‌ی پێتداوم‪،‬‬ ‫بیبه‌ره‌وه‌‌و منداڵیكم پێببه‌خشه‌«‪.‬‬ ‫ئیس���ماعیل‪ ،‬له‌گ���ه‌ڵ هه‌م���وو‬ ‫س���ه‌یریكی‬ ‫پاڕانه‌وه‌یه‌ك���دا‬ ‫كاتژمێره‌ك���ه‌ی ده‌س���تی ده‌كردو‬ ‫چ���اوڕێ بوو بچێت���ه‌ الی دكتۆر‪،‬‬ ‫ئاسیای خێزانیشی كه‌ تاڕاده‌یه‌ك‬ ‫ی‬ ‫دڵخۆش���ی له‌ڕوخس���اریدا ب���ه‌د ‌‬ ‫ده‌ك���را‪ ،‬باس���ی له‌وه‌ ده‌ك���رد ك ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌كوردس���تان چاره‌س���ه‌ی‬

‫ژن‌و مێرده‌ نه‌زۆکه‌کان خه‌ون به‌منداڵه‌وه‌ ده‌بینن‬

‫نه‌زۆكییه‌كی بكرێ���ت‪ ،‬ئه‌وا ناچن ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی واڵت‪« ،‬هاوس���ه‌ره‌كه‌م‬ ‫گوێ ن���ادات به‌وه‌ی چه‌ن���د پار‌ه‬ ‫خ���ه‌رج ده‌كات‪ ،‬ته‌نها ئه‌وه‌ی له‌ال‬ ‫گرنگه‌ ك ‌ه ببێت ‌ه خاوه‌نی منداڵێك‪،‬‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر لێ���ره‌ ببمه‌ دای���ك‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ركێكی‌ قورسی‌ مادی‌ له‌سه‌رشان ‌‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌م الده‌به‌م»‪.‬‬ ‫‪10‬هه‌زار دۆالری خه‌رجكردوه‌و‬ ‫بێ منداڵه‌‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪38‬س���اڵ‪،‬‬ ‫هێ���رۆ ق���ادر ‌‬ ‫ی حكومیه‌و‬ ‫كارمه‌ندی‌ فه‌رمانگه‌یه‌ك ‌‬ ‫دانیشتوی شاری سلێمانیه‌‪ ،‬باس‬ ‫ی‬ ‫له‌وه‌ ده‌كات كه‌ به‌س���ولفه‌و پاره‌ ‌‬ ‫ی مانگانه‌ی خۆی‌‪10 ،‬هه‌زار‬ ‫موچه‌ ‌‬ ‫ی كۆكردوه‌ته‌وه‌و س���ه‌ردانی‬ ‫دۆالر ‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌یه‌كی كردووه‌‪ ،‬له‌واڵتی‬ ‫س���وریا بۆئه‌وه‌ی ببێت��� ‌ه خاوه‌نی‬ ‫ته‌نها یه‌ك من���داڵ‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو‬ ‫هه‌وڵه‌كه‌ی بێئاكام بوه‌و به‌دڵێكی‬ ‫ش���كاوه‌و‌ه له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌یدا‬

‫گه‌ڕاونه‌ت���ه‌وه‌‪« ،‬ئاواتم ئه‌وه‌ بوو‪،‬‬ ‫ئه‌و پاره‌ی ‌ه بكه‌م ‌ه ‪10‬هه‌زار دۆالرو‬ ‫س���ه‌ردانی ده‌ره‌وه‌ی واڵت���ی پێ‬ ‫بكه‌م‪ ،‬ئه‌و ئاواته‌م هاته‌ دی‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خودا منداڵی نه‌دامێ»‪.‬‬ ‫كه‌مالی‌ مێردی هێرۆ‪ ،‬هه‌میش��� ‌ه‬ ‫دڵ���ی خێزانه‌كه‌ی ده‌داته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هیچ ش���تێك هێرۆ ناكاته‌و‌ه هێرۆ‬ ‫ده‌م به‌پێكه‌نین‌و قسه‌خۆش���ه‌كه‌ی‬ ‫ج���اران‪ ،‬ته‌نه���ا ده‌نگ���ی گریانی‬ ‫له‌دایكبوون���ی منداڵه‌ك���ه‌ی خۆی‬ ‫ی‬ ‫نه‌بێت‪ .‬ئه‌وه‌ی ك ‌ه كه‌مێك هیوا ‌‬ ‫به‌هێ���رۆ به‌خش���یوه‌‪ ،‬كردنه‌وه‌ی‬ ‫س���ه‌نته‌ری پیتاندنی ده‌س���تكرد‌ه‬ ‫له‌س���لێمانی‪« ،‬له‌ئێس���تادا زۆر‬ ‫دڵخۆش���م به‌كردن���ه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌م‬ ‫سه‌نته‌ره‌‪ ،‬به‌و هیوایه‌ی دڵخۆشترم‬ ‫بكات»‪.‬‬ ‫ئاستی‌ لێوه‌شاوه‌یی‌و پسپۆڕی‌ ئه‌و‬ ‫ی له‌و جۆر‌ه سه‌نته‌رانه‌دا‬ ‫پزیشكانه‌ ‌‬ ‫كارده‌ك���ه‌ن پێش���مه‌رجی‌ ئ���ه‌و‬ ‫هاوس���ه‌رانه‌یه‌ ك��� ‌ه ده‌یانه‌وێ���ت‬

‫س���ه‌ردانیان بك���ه‌ن‌و له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫دۆزین���ه‌وه‌ی‌ چاره‌س���ه‌ردا ب���ڕ‌ه‬ ‫پاره‌یه‌كی‌ زۆر بده‌ن‪.‬‬ ‫د‪.‬ئه‌حم���ه‌د حه‌م���ه‌ عه‌ب���دواڵ ـ‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌نته‌ر ‌‬ ‫ی ئاماده‌كار ‌‬ ‫لێپرسراو ‌‬ ‫س���اوا‪ ،‬جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ی ئه‌وجۆره‌ پیتاندن‌و‬ ‫ئه‌و پزیشكانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫چاره‌س���ه‌ركردنه‌ ده‌كه‌ن پزیشك ‌‬ ‫ی واڵته‌و‌ه‬ ‫تایبه‌تی���ن‌و ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫هاتونه‌ت ‌ه هه‌رێمی‌ كوردستان‪.‬‬ ‫ی نه‌زۆكی‬ ‫هۆ ‌‬ ‫ی ژنانه‌‬ ‫‪%30‬ی‌ پیاوانه‌و ‪%30‬یش ‌‬ ‫به‌بڕوای‌ پزیش���كانی‌ پسپۆڕ‪ ،‬له‌م‬ ‫ی نه‌زۆكی‌‌و‬ ‫س���ااڵنه‌ی‌ دواییدا گرفت ‌‬ ‫دواكه‌وتن���ی‌ منداڵب���وون ك��� ‌ه‬ ‫وابه‌سه‌ته‌ی‌ غه‌ریزه‌ی‌ جووتبوون‌و‬ ‫هاوسه‌رگیرییه‌‌و ڕووی‌ له‌زیادبوون‬ ‫ی‬ ‫ی ‪‌ ./.30‬‬ ‫كردووه‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ش��� ‌‬ ‫بۆپی���اوان ده‌گه‌ڕێت���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫به‌ه���ۆی‌ كه‌م���ی‌ ب���ڕی‌ س���پێرم‌و‬ ‫ی‬ ‫‪./.30‬یش���ی‌ بۆژن���ان‪ ،‬به‌ه���ۆ ‌‬

‫ی‬ ‫كیسكردنی‌ هێلكه‌دان‌و باڵوبونه‌وه‌ ‌‬ ‫ڕووپۆشی‌ ناوه‌وه‌ی‌ منداڵدان هاوكات‬ ‫ی نه‌زۆكیش بۆهه‌ردووالیان‬ ‫‪‌ ./.20‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‌و ‪./.20‬ی‌ دیكه‌ش��� ‌‬ ‫تائێستا هۆكاره‌كه‌ی‌ نه‌زانراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی‌ زیاد له‌چه‌ند س���اڵێك ‌ه‬ ‫ی هاوسه‌ره‌ نه‌زۆكه‌كان‬ ‫چاره‌س���ه‌ر ‌‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم له‌ساڵی‌ رابردووه‌و‬ ‫له‌شاری س���لێمانی دوو سه‌نته‌ری‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌ت به‌چاره‌سه‌ركردنی‌ نه‌زۆرك ‌‬ ‫ژنان‌و پی���اوان كراونه‌ته‌وه‌‪ ،‬ڕۆژانه‌‬ ‫خه‌ڵكێكی زۆر سه‌ردانی ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬ژی���ان ئه‌حم���ه‌د به‌رپرس��� ‌‬ ‫سه‌نته‌ری‌ ساوا بۆ نه‌زۆكی‌‪ ،‬ئاماژ‌ه‬ ‫ب���ه‌و‌ه ده‌دات كه‌ م���ه‌رج نییه‌ ئه‌و‬ ‫نه‌خۆشانه‌ی‌ س���ه‌ردانیان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رنامه‌ی‌ پیتاندن ‌‬ ‫یه‌كسه‌ر داغڵ ‌‬ ‫بك���ه‌ن‪ ،‬به‌ڵكو هه‌ن���دێ‌ نه‌خۆش‬ ‫ی‬ ‫پێش ئه‌وه‌ی‌ داغڵ���ی‌ به‌رنامه‌كه‌ ‌‬ ‫بك���ه‌ن‪ ،‬پێویس���ت ب���ه‌وه‌ ده‌كات‬ ‫كه‌ چاره‌س���ه‌ری‌ دیك���ه‌ی‌ بده‌نێ‪،‬‬ ‫چونك���ه‌ س���ه‌ركه‌وتنی‌ پیتان���دن‬

‫چۆن به‌پیتاندن منداڵ‬ ‫دروست ده‌بێت؟‬ ‫به‌پێی قس���ه‌ی د‪.‬ژیان‪ ،‬ئه‌و ژن‌و‬ ‫ی‬ ‫مێ���رده‌ی به‌ڕێگ���ه‌ی‌ سروش���تی ‌‬ ‫ی‬ ‫منداڵی���ان نابێ���ت‪ ،‬ب���ه‌ورد ‌‬ ‫شیێوازی‌ چاره‌سه‌ره‌كه‌یان بۆ رون‬ ‫ده‌كرێت���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر هۆكاره‌كه‌ی‬ ‫له‌ه���ه‌ر كامێكیان���دا بێ���ت‪ ،‬ژن‌و‬ ‫ی پیتاندن‬ ‫مێرده‌ك ‌ه داغڵی‌ به‌رنامه‌ ‌‬ ‫ده‌كرێن‪ .‬له‌هه‌نگاوی‌ یه‌كه‌مدا ژنه‌ك ‌ه‬ ‫له‌دووه‌م ڕۆژی‌ س���وڕی‌ مانگانه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫داخڵی‌ به‌رنامه‌ك��� ‌ه ده‌بێت‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ئه‌وه‌ بۆماوه‌ی‌ پێنج ڕۆژ چاره‌سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫وه‌رده‌گرێت‌و به‌پێ���ی‌ حاڵه‌ته‌كه‌ ‌‬ ‫ی ژنه‌كه‌‪،‬‬ ‫ی هێلكه‌دان ‌‬ ‫خۆی‌‌و ج���ۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫«پێویست ‌ه به‌به‌رده‌وامی‌ سه‌ردان ‌‬ ‫سه‌نته‌ره‌ك ‌ه بكه‌ن‪ ،‬بۆسۆنه‌ركردن‬ ‫ی ئاماده‌بێ���ت بۆمنداڵ‬ ‫ت���ا هێلكه‌ ‌‬ ‫دروستكردن»‪.‬‬ ‫پ���اش ‪36‬س���ه‌عات هێلكه‌ك��� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌به‌نج���ی‌ گش���تی‌‌و له‌ڕێگ���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تایبه‌ته‌و‌ه ل ‌ه له‌ش��� ‌‬ ‫ئامێرێك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ژنه‌كه‌ ده‌رده‌هێنرێت‪ ،‬پاشان تۆو ‌‬ ‫ی‬ ‫پیاوه‌كه‌ وه‌رده‌گیرێت‌و له‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ش���ی‌ ئافره‌ته‌ك���ه‌‌و له‌رێگ���ه‌ ‌‬ ‫مایكرۆس���كۆپێكی‌ زۆر ورده‌و‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ده‌پیتنرێ���ن‪ ،‬دوای‌ دوو تا س��� ‌‬ ‫ڕۆژ ك���ه‌ زانرا هێلكه‌كه‌ پیتێنراوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هێلكه‌ك���ه‌ له‌ڕێگ���ه‌ی‌ دكتۆرێك ‌‬ ‫زۆر تایبه‌تمه‌ن���ده‌وه‌‪ ،‬به‌ب���ێ‌ به‌نج‬ ‫ی‬ ‫جارێكی تر ده‌خرێته‌و‌ه ناو له‌ش ‌‬ ‫ی هیچ‬ ‫ئافره‌ته‌ك���ه‌وه‌‪ ،‬بێ‌ ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ئازارو مه‌ترس���ییه‌كی‌ بۆ دروست‬ ‫ببێت‪.‬‬ ‫ی دوو هه‌فت ‌ه‬ ‫پ���اش تێپه‌ڕبوون��� ‌‬ ‫به‌س���ه‌ر ئه‌و پرۆسه‌یه‌دا‪ ،‬پشكنین‬ ‫بۆ ژنه‌كه‌ ده‌كرێت���ه‌وه‌ تا بزانرێت‬ ‫س���كه‌كه‌ دروس���ت ب���ووه‌ ی���ان‬ ‫دروست نه‌بووه‌‪ ،‬ئیدی‌ به‌وشێوه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫چاودێری���ی ده‌كرێت تا ئه‌و كاته‌ ‌‬ ‫ی لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌نجامێك ‌‬

‫كورته‌یه‌كی مێژوویی ده‌رباره‌ی فێ‬ ‫سامان سیوه‌یلی‬ ‫توێژه‌ری ده‌روونی‬ ‫له‌وه‌ته‌ی زانس���ته‌ پزیش���كییه‌كان‬ ‫ناس���راون نه‌خۆش���ی ( ف���ێ )‬ ‫ش ناس���راوه‌‪ ،‬له‌و ده‌م���ه‌و‌ه هه‌تا‬ ‫ئێستا ئه‌م نه‌خۆشییه‌ بۆته‌ مایه‌ی‬ ‫مش���تومڕو كێشمه‌كێش���ی نێوان‬ ‫زانست‌و جادووگه‌ری‪.‬‬ ‫له‌چاخ ‌ه كۆنه‌كاندا فێ به‌گه‌لێك ناو‬ ‫ناوزه‌د ك���راوه‌‪ ،‬بۆنموون ‌ه ناوبراو‌ه‬ ‫به‌نه‌خۆش���ییه‌ پیرۆزه‌كه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌و باوه‌ڕه‌وه‌ س���ه‌رچاوه‌ی گرتبوو‬ ‫ك ‌ه نۆره‌ی فێ له‌ئه‌نجامی ئه‌وه‌و‌ه‬ ‫دێت كه‌ فریشته‌یه‌كی پیرۆز ده‌چێت ‌ه‬ ‫ناو جه‌سته‌ی نه‌خۆشه‌كه‌وه‌‪ ،‬پاشان‬ ‫له‌سه‌رده‌مێكی تردا ئه‌م نه‌خۆشیی ‌ه‬ ‫ناوده‌برا به‌نه‌خۆش���ی ش���ه‌یتان‌و‬ ‫دێوه‌زم���ه‌كان ب���ه‌و ب���اوه‌ڕه‌ی ك ‌ه‬ ‫شه‌یتان یان دێوه‌زمه‌یه‌ك ده‌چێت ‌ه‬ ‫ن���او جه‌س���ته‌ی نه‌خۆش���ه‌كه‌و‌ه‬ ‫هه‌ربۆی��� ‌ه په‌نای���ان بۆچاره‌س���ه‌ر‬ ‫به‌لێ���دان ی���ان داخك���ردن به‌ئاگر‬ ‫یان ه���ه‌ر ئامڕازێكی ئازارده‌ری تر‬ ‫بردووه‌ تا شه‌یتانه‌ك ‌ه ناچار بكه‌ن‬ ‫ل ‌ه جه‌سته‌كه‌ ده‌ربچێت‪.‬‬ ‫له‌سالێ ‪ 400‬پ‪.‬ز‪ ،‬ئیبۆكرات به‌گژ‬ ‫ئه‌م ن���اوو بیروباوه‌ڕانه‌دا چوه‌وه‌و‬

‫بۆ یه‌که‌مجار چارڵس لۆکۆک ده‌رمانێکی دژ‌ه‬ ‫فێی دۆزییه‌وه‌و توانی زاڵ بێت به‌سه‌‌ر ئه‌و‬ ‫شێوازه‌ جادوگه‌رانانه‌ی له‌چارسه‌رکردنی ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشییه‌دا‌ به‌کار ده‌هێنران‬ ‫ڕایگه‌یان���د‪ :‬ف���ێ نه‌خۆش���ییه‌ك ‌ه‬ ‫وه‌ك هه‌موو نه‌خۆش���ییه‌كانی تر‪،‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌ی ئه‌م نه‌خۆش���ییه‌ش‬ ‫ده‌ماخه‌‪ ،‬ش���ه‌یتان‌و دێوه‌زمه‌كان‬ ‫هیچ په‌یوه‌ندییه‌كیان پێوه‌ی نییه‌‪،‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ ده‌بێت به‌داو ده‌رمان یان‬ ‫ده‌ستنیش���انكردنی خواردنێك���ی‬ ‫دیاریكراو چاره‌سه‌ر بكرێت ‪.‬‬ ‫له‌پ���اش ئه‌م��� ‌ه س���ه‌رده‌مێكی تر‬ ‫هات ‌ه پێش���ه‌و‌ه ك ‌ه خه‌ڵكی بڕوایان‬ ‫واب���وو ف���ێ به‌ه���ۆی میكرۆبه‌و‌ه‬ ‫دروس���ت ده‌بێت‌و ڕووده‌دات‌و ئه‌م‬ ‫میكرۆبان���ه‌ش توانای ته‌نینه‌وه‌یان‬ ‫هه‌ی ‌ه له‌كه‌س���ێكی تووش���بووه‌و‌ه‬ ‫بۆ كه‌سێكی س���اغ به‌هۆی ده‌ست‬ ‫به‌ركه‌وتنه‌وه‌‪ ،‬به‌م هۆیه‌و‌ه نه‌خۆشی‬ ‫تووش���بوو به‌فێ له‌و س���ه‌رده‌مه‌دا‬ ‫ده‌ینااڵند له‌ده‌ست بێزلێكردنه‌وه‌‌و‬

‫مامه‌ڵه‌نه‌ك���ردن‌و دووره‌په‌رێ���زی‬ ‫خه‌ڵكی له‌ترسی تووشبوونیان‪.‬‬ ‫پاشان س���ه‌رده‌مێكی تر هات ك ‌ه‬ ‫ف���ێ به‌جۆرێك له‌ش���ێتی دائه‌نرا‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ نه‌خۆشه‌كه‌ كۆت‌و به‌ند‬ ‫ده‌ك���راو له‌زیندانی دوور له‌ش���ارو‬ ‫ئاوه‌دانی داده‌نرا هه‌روه‌كو به‌هه‌مان‬ ‫ش���ێو‌ه مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ نه‌خۆش ‌ه‬ ‫ژیرییه‌كاندا كردووه‌‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ چوونه‌ ناو سه‌ده‌ی نۆزده‌و‌ه‬ ‫تێڕوانینه‌كان به‌رامبه‌ر فێ گۆڕانی‬ ‫به‌س���ه‌ردا ه���ات ئ���ه‌وه‌ش پاش‬ ‫ده‌ركه‌وتنی چه‌ند ڕاستییه‌كی گرنگ‬ ‫ده‌رباره‌ی فێ‪ ،‬له‌س���اڵی ‪1857‬ز‬ ‫زان���ا چارلس لۆك���ۆك ده‌رمانێكی‬ ‫دژه‌فێ���ی دۆزییه‌وه‌ ك���ه‌ پرۆمیدی‬ ‫پۆتاسیۆم بوو‪ ،‬به‌مه‌ش ئه‌م زانای ‌ه‬ ‫توانی زاڵ بێت به‌سه‌ر ئه‌و شێواز‌ه‬

‫جادووگه‌رانانه‌ی له‌چاس���ه‌ركردنی ڕووده‌دات‪ ،‬ئ���ه‌م خاڵیبوونه‌وه‌ی��� ‌ه‬ ‫فێ���دا به‌كارده‌هێنران‪ .‬له‌س���اڵی هه‌ندێج���ار به‌ش���ێوه‌یه‌كی كتوپڕو‬ ‫‪ 1860‬ز‪ ،‬زانا س���كوایه‌ر ڕایگه‌یاند خێرا ڕووده‌دات‪.‬‬ ‫ك���ه‌ فێ ش���ێتی نیه‌و ڕایس���پارد زان���ا كاور له‌س���اڵی ‪ 1881‬ز‪،‬‬ ‫به‌جیاكردن���ه‌وه‌ی تووش���بووانی په‌رتووكێكی له‌س���ه‌ر فێ نووسی‬ ‫فێ ل���ه‌و كه‌س���انه‌ی نه‌خۆش���ی ك��� ‌ه تیای���دا باس���ی له‌تیۆره‌كانی‬ ‫ژیریی���ان هه‌ی���ه‌‪ ،‬ده‌بێ���ت ئازاد جاكس���ۆن ك���ردووه‌و تیایدا فێی‬ ‫بكرێن له‌زیندانه‌كان���داو مامه‌ڵه‌ی له‌هه‌ندێ حاڵه‌تی هاوشێوه‌ی خۆی‬ ‫هاوش���ێوه‌ی هه‌ر نه‌خۆش���ێكی تر جیاكردۆته‌وه‌ وه‌ك هیستیریا‪.‬‬ ‫له‌ساڵی ‪1929‬یشدا زانای ئه‌ڵمانی‬ ‫بكرێن‪.‬‬ ‫له‌س���اڵی ‪1874‬دا‪ ،‬زانا جاكسۆن بێرگه‌ر هێڵكاری ده‌ماخی دۆزییه‌وه‌و‬ ‫ناوبانگ���ی ده‌رك���رد به‌ه���ۆی ئه‌و وه‌س���فێكی وردی بۆكرد‪ .‬بێرگه‌ر‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یان���ه‌ی ده‌رباره‌ی فێ ل���ه‌ڕووی پراكتیكییه‌وه‌ تیۆره‌كانی‬ ‫ئه‌نجامیدا‪ .‬جاكسۆن یه‌كه‌م كه‌س جاكسۆنی سه‌لماند فێی له‌حاڵه‌ت ‌ه‬ ‫بوو كه‌ پێناسه‌یه‌كی زانستییانه‌ی هاوش���ێوه‌كانی جیاكرده‌و‌ه به‌هۆی‬ ‫ب���ۆ فێ ك���رد كه‌ هه‌تا ئێس���تاش هێڵ���كاری ده‌ماخ���ه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫كاریگه‌ری���ی به‌رده‌وامی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م به‌ه���ۆی هێڵكارییه‌ك���ه‌وه‌ توانی‬ ‫زانایه‌ پێناس���ه‌ی فێی كرد به‌وه‌ی جۆره‌كانی فێ‌و پێگه‌ی سه‌رچاوه‌ی‬ ‫له‌ده‌ماخ���دا‬ ‫بریتییه‌ل��� ‌ه خاڵیبوونه‌وه‌یه‌ك���ی نه‌خۆش���ییه‌ك ‌ه‬ ‫كاره‌باییان��� ‌ه له‌توێكڵ���ی ده‌ماخدا بدۆزێته‌وه‌‪.‬‬

‫له‌م دیرۆك���ه‌و‌ه بایه‌خدانی زۆرێك‬ ‫له‌زانایان به‌م نه‌خۆشییه‌ به‌رده‌وام‬ ‫بوو‌ه ك ‌ه هه‌وڵیانداو‌ه په‌ی به‌زۆرێك‬ ‫ل���ه‌و نهێنییانه‌ ب���ه‌رن ك ‌ه هه‌تاكو‬ ‫ئێس���تاش به‌نه‌زانراوی ماونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌و گرنگ���ی‌و بای���ه‌خ پێدانانه‌ش‬ ‫به‌ستنی كۆنگره‌ی زانستییه‌ ماو‌ه‬ ‫ماو‌ه له‌یه‌كێك له‌شار‌ه گه‌وره‌كانی‬ ‫جیهاندا ك��� ‌ه تیای���دا ژماره‌یه‌كی‬ ‫زۆر له‌زانایان كۆده‌بنه‌وه‌و بیروڕاو‬ ‫زانیاری‌و شاره‌زایی خۆیان ئاڵوگۆڕ‬ ‫ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ یه‌كتردا‪.‬‬ ‫وێڕای هه‌موو ئه‌و گرنگی پێدانانه‌ش‬ ‫هه‌تا ئێستاش زۆر ته‌مومژ له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌م نه‌خۆشییه‌ هه‌ی ‌ه ك ‌ه پێویستی‬ ‫به‌كۆشش���ی ب���ه‌رده‌وام هه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫ڕه‌واندن���ه‌وه‌ی ئ���ه‌م ته‌مومژان���ه‌و‬ ‫په‌یب���ردن به‌الیه‌ن��� ‌ه نادی���ارو‬ ‫شاره‌وه‌كانی ئه‌م نه‌خۆشییه‌‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫له‌نێوان منداڵی‬ ‫بیركۆڵ‌و منداڵی‬ ‫ئۆتیزمدا‬ ‫توێژه‌ر له‌نه‌خۆشخانه‌ی سۆزی ده‌روونی‬ ‫‪ .1‬منداڵ���ی بیركۆڵ ب���ه‌و‌ه جیاده‌كرێته‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه ئ���اره‌زووی نزیكبون���ه‌وه‌و تێكه‌ڵبوون‌و‬ ‫خۆگونجاندن���ی هه‌ی ‌ه له‌گه‌ڵ دایك‌و باوكی‌و‬ ‫گ���ه‌وره‌كان‌و منداڵ���ی هاوته‌مه‌نی خۆیان‪,‬‬ ‫ك ‌ه ئه‌م‌خه‌س���ڵه‌ت ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌ش نادیار‌ه‬ ‫له‌منداڵی ته‌نها خودی ـ ئۆتیزم ـس دا‪.‬‬ ‫‪ .2‬منداڵی بیركۆڵ له‌وانه‌ی ‌ه ده‌ستكه‌وتێكی‬ ‫زمانه‌وان���ی بۆخ���ۆی بنیادبنێت‌و گه‌ش��� ‌ه‬ ‫به‌زمانی ب���دات هه‌رچه‌ن���د‌ه تائه‌ندازه‌یه‌ك‬ ‫دواده‌كه‌وێ���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم ه���ه‌ر هه‌ندێك له‌و‬ ‫قسان ‌ه له‌په‌یوه‌ندیكردن له‌گه‌ڵ خێزانه‌ك ‌هی‌و‬ ‫كه‌س���انی ت���ردا به‌كارده‌هێنێ���ت‪ .‬منداڵی‬ ‫ته‌نهاخودی زۆرجار گه‌شه‌ی زمانی وه‌ستاو‌ه‬ ‫یان س���نوردار‌ه هه‌تا ئه‌گه‌ر ده‌ستكه‌وتێكی‬ ‫كه‌میشی هه‌بێت له‌وش ‌ه زۆر به‌كه‌می به‌كاری‬ ‫ده‌هێنێت له‌په‌یوه‌ندی كردندا‪ ،‬ئه‌گه‌ر هاتوو‬ ‫قسه‌ش بكات ئه‌وا قس���ه‌كانی كه‌موكورتی‬ ‫ی چۆنێتی گوزارشتی زمانه‌وانی‬ ‫ده‌بێت له‌روو ‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی ناته‌واو ده‌ریده‌بڕێت‌و به‌تاڵ ‌ه‬ ‫له‌ئاوازی ده‌نگ ‌ه گوزارش���تییه‌كان ك ‌ه واتای‬ ‫شته‌كان زیاد ده‌كات‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌ی منداڵی‬ ‫بیركۆڵه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬منداڵی بیركۆڵ كه‌موكورتی نیی ‌ه له‌به‌كار‬ ‫هێنان���ی ڕاناوه‌كان ه���ه‌روه‌ك چۆن منداڵی‬ ‫ته‌نه���ا خودی تێكه‌ڵییه‌ك دروس���تده‌كات‪،‬‬ ‫بۆنمون��� ‌ه له‌نێ���وان ڕاناوی (م���ن)و (تۆ)‬ ‫دا هه‌ریه‌كه‌یان له‌جێ���ی ئه‌ویتر داده‌نێت‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها بۆ ڕاناوه‌كانی تریش هه‌روایه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬منداڵی بیركۆڵ شه‌ڕه‌نگێزترن له‌منداڵی‬ ‫ته‌نهاخودی‪.‬‬ ‫‪ .5‬منداڵ���ی بیرك���ۆڵ زیات���ر ش���ێواوی‬ ‫جه‌س���ته‌ییان الده‌رده‌كه‌وێت وه‌ك گه‌وره‌یی‬ ‫قه‌باره‌ی هه‌ردوو گوێ‌یاخود كورتی هه‌ردوو‬ ‫شان‌و قاچه‌كان‪ ،‬به‌اڵم منداڵی ته‌نهاخودی‬ ‫ش���ێوه‌ی جه‌س���ته‌ییان زۆر سروش���تییه‌و‬ ‫ناتوانرێت ده‌ستنیشانی هیچ كه‌موكورتییه‌ك‬ ‫بكرێت له‌ڕوخساری ده‌ره‌كی‌منداڵه‌كه‌دا‌‪.‬‬ ‫‪ .6‬منداڵی ته‌نهاخ���ودی چه‌ند ڕه‌فتارێكی‬ ‫جۆری‌و دووباره‌یان هه‌ی��� ‌ه وه‌ك جواڵندنی‬ ‫ده‌ست‌و باڵ له‌به‌رده‌م چاویانداو جوڵه‌جوڵی‬ ‫زۆر‌له‌بیركۆڵدا نییه‌‪.‬‬ ‫‪ .7‬منداڵی ته‌نهاخودی كتوپڕ ده‌ست ده‌كات‬ ‫به‌پێكه‌نین ی���ان گریان ی���ان هاواركردن‌و‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بێ���ت بۆماوه‌یه‌كی دوورودرێژ‪،‬‬ ‫به‌بێ‌هی���چ هۆكارێك ك ‌ه ئ���ه‌و‌ه الی منداڵی‬ ‫بیركۆڵ نییه‌‪.‬‬ ‫‪ .8‬منداڵی ته‌نهاخ���ودی دوورده‌كه‌وێته‌و‌ه‬ ‫له‌په‌یوه‌ندیك���ردن به‌چاو له‌نێ���وان خۆی‌و‬ ‫كه‌س���انی تردا ك ‌ه قس���ه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم‌ئ���ه‌م س���یفه‌ت ‌ه زۆر كه‌م��� ‌ه له‌منداڵی‬ ‫بیركۆڵدا‪.‬‬ ‫‪ .9‬منداڵی بیركۆڵ به‌ش���ێوه‌یه‌كی ئاسانتر‬ ‫ده‌توانرێ���ت مامه‌ڵ���ه‌ی له‌گ���ه‌ڵ بكرێت‌و‬ ‫ڕابهێنرێت له‌كاتی چاره‌سه‌ركردندا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫منداڵی ته‌نهاخودی پێویس���تی به‌ئه‌رك‌و‬ ‫ماندووب���وون‌و خۆڕاگ���ری‌و كۆڵنه‌دانێكی‬ ‫زۆر هه‌ی ‌ه له‌مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵی‌و مه‌ش���ق‬ ‫پێكردنیان‪.‬‬ ‫‪ .10‬منداڵی ته‌نهاخودی زۆرجار پێویستی‬ ‫ب��� ‌ه به‌خێوكردن���ی هه‌تاهه‌تای���ی هه‌ی���ه‌‬ ‫له‌ژیانیدا‪ ,‬به‌اڵم منداڵی بیركۆڵ ـ ش���ێو‌ه‬ ‫ئاس���انه‌كه‌ی ـ س���ه‌ربه‌خۆییه‌كی خودی‬ ‫به‌ده‌س���ت ده‌هێنن له‌ڕێگای یارمه‌تیدانی‪،‬‬ ‫پشت به‌خۆی ده‌به‌ستێت‌‪.‬‬ ‫‪ .11‬له‌هه‌ندێ‌كات���ی كه‌م���دا ده‌توانرێ���ت‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌ی ژیری���ی بكرێت بۆ منداڵی‬ ‫ته‌نهاخودی‪ ،‬بۆی��� ‌ه ده‌بینین جیاوازییه‌كی‬ ‫زۆر هه‌ی��� ‌ه له‌نێ���وان ئاس���تی ژیری���ی‬ ‫ده‌ربڕاو‌به‌زمان���ی ئاخاوت���ن ـ كه‌زۆر كه‌م ‌ه‬ ‫ـو ئاس���تی ژیریی ده‌رنه‌ب���ڕاو به‌ئاخاوتن‬ ‫ـ ك��� ‌ه زۆرج���ار زۆره‌ ـ به‌تایبــــــه‌ت���ی‬ ‫پێزانی���ن به‌جوڵه‌و بینیـــــ���ن‌و لێهاتوویی‬ ‫مامه‌ڵه‌كردن‪ ،‬به‌اڵم ئاستی ژیریی ده‌ربڕاو‬ ‫و ده‌رنه‌بڕاو به‌زمانی ئاخاوتن الی منداڵی‬ ‫بیركۆڵ هاوسه‌نگه‌‪.‬‬ ‫‪ .12‬منداڵی ته‌نهاخودی سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت‬ ‫له‌یه‌كێك له‌م الیه‌نانه‌‪ :‬بیركاری یان هونه‌ر‬ ‫وه‌ك مۆسیقاو وێنه‌كێشان یاخود هۆنراو‌ه‬ ‫یان چاالكی وه‌رزشی‪.‬‬

‫ی ته‌ندروستی بگۆڕین‬ ‫ناتوانین سیستم ‌‬ ‫ سازدانی‪ :‬شاخه‌وان مه‌حمود‬ ‫د‪.‬تاهیر عه‌بدواڵ حسێن هه‌ورامی‬ ‫(‪54‬ساڵ)‪ ،‬دكتۆرای‌ له‌نه‌شته‌رگه‌ریی‬ ‫گشتیدا هه‌یه‌و ل ‌ه ‪2008‬دا‪ ،‬دبلۆمی‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ریی نیوده‌ڵه‌تی وه‌رگرتووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ندامی‌ كۆمه‌ڵ ‌هی‌ هه‌ناوبینی‌‌و‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ریی‌ ئه‌مریكی‌و جیهانییه‌‪.‬‬ ‫دوای‌ ده‌ستبه‌كاربوونی‌‌و له‌یه‌كه‌م‬ ‫چاوپێكه‌وتنیدا له‌گه‌ڵ نم نم‪ ،‬وه‌زیری‬ ‫ته‌ندروستی هه‌رێمی كوردستان د‪.‬تاهیر‬ ‫ی‬ ‫هه‌ورامی‪ ،‬باس له‌كێشه‌كانی سیستم ‌‬ ‫ته‌ندروستی هه‌رێمی كوردستان‌و كۆنیی‬ ‫ئه‌و سیستمه‌ ده‌كات‌و جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ كه‌ پێویستی‌ به‌گۆڕینه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی ته‌ندروستی هه‌رێم ‌‬ ‫شاخه‌وان‪ :‬سیستم ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستان كۆنه‌‪ ،‬پێتوانیی ‌ه كات ‌‬ ‫گۆڕینی‌ هاتبێت؟‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬ڕاس���ت ‌ه زۆر كۆن���ه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆ‬ ‫چاككردن���ی پێویس���ت ‌ه رێ���ژه‌ی بنك��� ‌ه‬ ‫ته‌ندروس���تییه‌كان‌و نه‌خۆشخان ‌ه گشتی‌و‬ ‫تایبه‌تیی���ه‌كان زی���اد بكرێت تا به‌ش���ی‬ ‫هه‌موو خه‌ڵك ب���كات‪ ،‬له‌گه‌ڵ زۆر بوونی‬ ‫ژماره‌ی دكتۆركان‪ ،‬ك ‌ه كۆمه‌ڵێك دكتۆری‬ ‫تایبه‌تمه‌ند هه‌یه‌‪ ،‬له‌هه‌ر س���ێ پارێزگای‬ ‫س���لێمانی‌و هه‌ولێر دهۆكدا یان هه‌ر نیی ‌ه‬ ‫یان زۆر كه‌من‪ ،‬تاقیگه‌كانمان له‌ئاستێكی‬ ‫زۆر نزمدای���ه‌‪ ،‬ئ���ه‌و نه‌خۆش���خانانه‌ی‬ ‫له‌كوردس���تاندا كارده‌كه‌ن ته‌نها به‌ش���ی‬ ‫كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك ده‌كات‪ .‬ئاسته‌نگێكی تر‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ئێم ‌ه به‌ته‌نها ناتوانین سیس���تم ‌‬ ‫ته‌ندروس���تی بگۆڕین‪ ،‬ئێم ‌ه به‌ش���ێكین‬ ‫له‌عێ���راق‪ ،‬میزانییه‌مان له‌عێراقه‌و‌ه دێت‪،‬‬ ‫پێویس���ت ‌ه له‌ئاستی هه‌موو عێراقدا هه‌وڵ‬ ‫بدرێت ئه‌و سیستم ‌ه بگۆڕدرێت‪.‬‬ ‫شاخه‌وان‪ :‬ئێو‌ه وه‌كو هه‌رێم هه‌ر چاوه‌ڕێی‬ ‫به‌غدا ده‌كه‌ن‌و ناتوانن هیچ گۆڕانكارییه‌ك‬ ‫بكه‌ن؟‬ ‫د‪.‬تاهیر‪ :‬له‌س���ه‌رده‌می دكتۆر زریانه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌وڵ���دراو‌ه كۆمه‌ڵێك ش���وێن له‌هه‌ولێرو‬ ‫ده���ۆك‌و س���لێمانی‪ ،‬بكرێ���ت به‌بنكه‌ی‬ ‫ته‌ندروس���تی خێزانی‪ ،‬بۆنمون��� ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫بنكه‌ی ته‌ندروستی س���ه‌رچنار دابنرێت‪،‬‬ ‫ئه‌وا هه‌موو خه‌ڵكی سه‌رچنار له‌رێگه‌ی ئه‌و‬ ‫بنكه‌و‌ه دۆسێیان بۆده‌كرێته‌وه‌و سه‌ره‌یان‬ ‫بۆ داده‌نرێ���ت بۆهه‌موو پش���كنینه‌كان‪،‬‬ ‫تیش���ك گرتن‌و س���ه‌ردانی دكتۆر‪ .‬له‌ناو‬ ‫دۆسیه‌كه‌ش���یاندا له‌هه‌م���وو ڕوییه‌ك���ی‬ ‫ته‌ندروستییه‌و‌ه پرده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬ئیتر ئه‌وكات‬ ‫نه‌خۆش یه‌كه‌مجار سه‌ردانی ئه‌و بنكه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌كات‌و له‌وێ���و‌ه ئه‌گه‌ر پێویس���ت بكات‬ ‫ده‌نێررێت بۆ شوێنی تایبه‌ت‪ .‬ئه‌و بنكان ‌ه‬ ‫نزیكی دووهه‌زار خێزان له‌خۆ ده‌گرن‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ئه‌م ‌ه به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتوو له‌دهۆك‬ ‫جێبه‌جێ كراوه‌‪ ،‬له‌هه‌ولێریش تاڕاده‌یه‌ك‬ ‫ك���راوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌س���لێمانی خه‌ریك ‌ه یه‌ك‬ ‫دوو بنكه‌ی له‌و ش���ێوه‌ی داده‌مه‌زرێنین‪،‬‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر ئه‌م سیس���تم ‌ه دابنرێت له‌هه‌موو‬ ‫ڕوویه‌ك���ه‌و‌ه قازانجی ده‌بێت‪ ،‬بۆ خه‌ڵك‌و‬ ‫بۆ حكومه‌تیش‪.‬‬ ‫شاخه‌وان‪ :‬نه‌خۆش هه‌ی ‌ه بۆ نه‌خۆشییه‌ك‬ ‫س���ه‌ردانی چ���وار دكت���ۆر ده‌كات‪ ،‬ئه‌م‬ ‫بێمتمانه‌یی ‌ه به‌دكتۆر بۆچی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬له‌ئێس���تادا به‌ه���ۆی خراپی‬ ‫سیستمه‌كه‌و‌ه نه‌خۆش وه‌كو سه‌رلێشێواو‬ ‫وای���ه‌‪ .‬به‌یانی ده‌چێت بۆنه‌خۆش���خانه‌‪،‬‬ ‫ئێ���وار‌ه ده‌چێ���ت ب���ۆ عی���اده‌‪ ،‬ڕۆژێك‬ ‫دوای ئ���ه‌و‌ه ده‌چێت��� ‌ه عیاده‌یه‌ك���ی تر‪،‬‬ ‫ده‌رمانی هه‌رس���ێ دكتۆره‌كه‌ش ده‌خات ‌ه‬ ‫س���ه‌الجه‌كه‌وه‌و دوایی به‌س���ه‌ر ده‌چێت‌و‬ ‫فیێ���ی ده‌دات‪ .‬نه‌خ���ۆش هه‌ی ‌ه ‪24‬حه‌بی‬ ‫بۆ ده‌نوسرێت‪ ،‬ده‌نكێك حه‌ب ده‌خوات‌و‬

‫هه‌س���ت ده‌كات چاك نه‌بووه‌‪ ،‬سه‌ردانی‬ ‫دكتۆێكی تر ده‌كات‪ ،‬نه‌خۆشه‌ك ‌ه ده‌رمانی‬ ‫دكتۆری یه‌كه‌م ته‌واوناكات‌و سه‌ر له‌خۆی‬ ‫ده‌ش���ێوێنێت‪ .‬هه‌ڵه‌ی حكومه‌ت له‌وه‌دای ‌ه‬ ‫ك ‌ه خۆی هه‌موو پاره‌كان ده‌دات‪ ،‬له‌هه‌موو‬ ‫جیهاندا شتێكی وانیی ‌ه ك ‌ه خزمه‌تگوزاری‬ ‫ته‌ندروس���تی حكومه‌ت خ���ۆی هه‌مووی‬ ‫ی بیمه‌ی‬ ‫بدات‪ ،‬به‌ڵكو باشتروای ‌ه سیستم ‌‬ ‫ته‌ندروس���تی بخرێته‌گ���ه‌ڕ‪ ،‬حكوم���ه‌ت‬ ‫له‌موچه‌ی خه‌ڵك پ���ار‌ه ببڕێت‌و له‌كاتی‬ ‫سه‌ردانی نه‌خۆش���خانه‌كاندا‪ ،‬به‌نرخێكی‬ ‫كه‌م ئیشه‌كانیان به‌ڕێ بكات‪.‬‬ ‫ی ئه‌وكاته‌ هه‌ژاره‌كان چی‬ ‫شاخه‌وان‪ :‬ئه‌ ‌‬ ‫بكه‌ن؟‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬ئه‌وانی���ش ڕێكخراوێ���ك یان‬ ‫حكوم���ه‌ت خ���ۆی له‌كاتی پێویس���تیان‬ ‫به‌خزمه‌تگ���وزاری ته‌ندروس���تی پاره‌یان‬ ‫بۆ ب���دات‪ .‬ئه‌وانه‌ش���ی بیمه‌ی���ان نییه‌و‬ ‫خۆی���ان پاره‌ی���ان هه‌ی���ه‌‪ ،‬پێویس���ت ‌ه‬ ‫پاره‌یان لێبس���ه‌نرێت هه‌تا له‌نه‌خۆشخان ‌ه‬ ‫حكومییه‌كانیش���دا‪ ،‬چونك��� ‌ه زۆرج���ار‬ ‫نه‌خۆشخان ‌ه هه‌ی ‌ه چۆڵه‌‌و نه‌خۆشخانه‌ش‬ ‫هه‌ی ‌ه ئه‌وه‌ند‌ه قه‌ره‌باڵخ ‌ه دكتۆرێك زیاتر‬ ‫‪ 300‬نه‌خ���ۆش ده‌بینێ���ت‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر كاتی‬ ‫دكتۆره‌ك ‌ه دابه‌ش بكه‌ی���ت‪ ،‬هه‌ریه‌كه‌یان‬ ‫ده‌قه‌یه‌ك���ی به‌رناكه‌وێ���ت‌و دكتۆره‌كه‌ش‬ ‫له‌و م���او‌ه كه‌م���ه‌دا ناتوانێ���ت‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ڕێنماییه‌كان���ی بگه‌ێنێت ‌ه نه‌خۆش���ه‌كان‌و‬ ‫پێی���ان بڵێت ئه‌و خواردن��� ‌ه بخۆن‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫مه‌خ���ۆن یان ئ���ه‌و ده‌رمانان��� ‌ه بۆماوه‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه رۆژ به‌كار بهێنه‌‪.‬‬ ‫ش���اخه‌وان‪ :‬هه‌ندێجار ده‌بینرێت نه‌خۆش‬ ‫ده‌رمان���ی هه‌ڵ���ه‌ی بۆده‌نوس���رێت یان‬ ‫له‌نه‌ش���ته‌رگه‌رییدا شت به‌جێ ده‌مێنێت‪،‬‬ ‫ئایا ئه‌مان��� ‌ه وایان نه‌ك���ردوو‌ه نه‌خۆش‬ ‫ی به‌دكتۆر نه‌مێنێت؟‬ ‫متمانه‌ ‌‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬ئ���ه‌و ش���تان ‌ه زۆر ده‌گمه‌نن‪،‬‬ ‫به‌دڵنیایی���ه‌و‌ه له‌هه‌زار نه‌ش���ته‌رگه‌ییدا‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌ك هه‌ر ده‌كرێت‪ ،‬بۆ ده‌رمان نوسینی‬ ‫هه‌ڵ ‌ه ئه‌ی دكتۆری ده‌رمانخان ‌ه ك ‌ه ماوه‌ی‬ ‫پێنج س���اڵ كۆلێژی ده‌رمانی خوێندووه‌‪،‬‬ ‫چۆن ده‌بێت به‌س���ه‌ریدا تێبپه‌ڕێت‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ك��� ‌ه دكت���ۆر ده‌رمان ده‌نوس���ێت ده‌بێت‬ ‫ی بگرێت‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌ده‌رمانخان ‌ه وه‌ر ‌‬ ‫دكتۆره‌ك ‌ه هه‌ڵه‌یه‌كی كردبوو له‌نوس���ینی‬ ‫ده‌رمانه‌كان���دا‪ ،‬نابێت به‌س���ه‌ر دكتۆری‬ ‫ده‌رمانخانه‌ك���ه‌دا تێپه‌ڕ ببێ���ت‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫ئه‌وانه‌ش���ی په‌یمان���گای ته‌ندروس���تیان‬ ‫ته‌واوكردووه‌‪ ،‬ده‌زانن ده‌رمانه‌كان چییه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌م���وو جیهاندا ئه‌و ش���تان ‌ه دووجار‬ ‫ده‌پشكنرێن‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬شاخه‌وان مه‌حمود‬

‫ ‬ ‫ هاوار حه‌م ‌ه ساڵح قادر‬

‫وه‌زیری ته‌ندروستی حکومه‌تی هه‌رێم‪:‬‬

‫ دکتۆر تاهیر عه‌بدواڵ هه‌ورامی‬ ‫به‌ئیشه‌كانیانه‌‪ ،‬به‌اڵم رێنمایی تایبه‌تمان‬ ‫هه‌ی ‌ه له‌سه‌ر ئیشه‌كانیان‪ ،‬ئه‌وه‌ی ئیشی‬ ‫باش بكات فرسه‌تی باشی به‌رده‌كه‌وێت‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش���ی ئیش���ی خراپ بكات فرسه‌تی‬ ‫ی به‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫خراپتر ‌‬

‫ئه‌گه‌ر كه‌سێكی هه‌ژار‬ ‫پێویستی به‌ قه‌سته‌ره‌‌و‬

‫ش���اخه‌وان‪ :‬جیاوازییه‌ك���ی زۆر هه‌ی��� ‌ه‬ ‫تیشك ته‌نوریی بێت‬ ‫له‌نێ���وان نه‌خۆش���خان ‌ه حكومییه‌كان‌و‬ ‫ه‬ ‫ئه‌هلیی���ه‌كان‪ ،‬هه‌ن���دێ له‌نه‌خۆش���خان ‌‬ ‫ب ‌ه من چاره‌سه‌ر ناكرێت‪،‬‬ ‫ئه‌هلیی���ه‌كان خزمه‌تێكی ك���ه‌م ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫‌و‬ ‫ب���ه‌اڵم پاره‌یه‌ك���ی زۆر وه‌رده‌گرن‪ ،‬له به‌ڵکو ئیشی حكومه‌ت ‌ه چاره‌ی‬ ‫جیاوازیان ‌ه بكۆڵنه‌وه‌؟‬ ‫‌كانیش‬ ‫ه‬ ‫‌ت‬ ‫ه‬ ‫تایب‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌خۆش���خان‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬نه‬ ‫بۆ بدۆزێته‌وه‌‬ ‫هه‌ر په‌یوه‌ندی به‌سه‌ندیكای پزیشكانه‌و‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئێم ‌ه وه‌كو مۆنیته‌ر شتێكامان هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵیاندا‪ ،‬ك ‌ه لێپرسینه‌و‌ه له‌هه‌ندێ شت‬ ‫ی د‪.‬تاهیر‪ :‬تائێس���تا چاره‌سه‌ری ئه‌وه‌مان‬ ‫بكه‌ین به‌هاوكاری سه‌ندیكا‪ ،‬ئێم ‌ه هان ‌‬ ‫بازاڕی ئازاد ده‌ده‌ین‪ ،‬به‌اڵم به‌شێوه‌یه‌كی نییه‌‌و ئه‌وه‌ش به‌من چاره‌سه‌ر ناكرێت‪.‬‬ ‫مه‌نتقی‪.‬‬ ‫ی ئیشی كێی ‌ه ئه‌گه‌ر ئیشی‬ ‫شاخه‌وان‪ :‬ئه‌ ‌‬ ‫ی گله‌ی���ی زۆری‌ هه‌ی ‌ه وه‌زیری ته‌ندوستی نه‌بێت؟‬ ‫ش���اخه‌وان‪ :‬خه‌ڵك ‌‬ ‫ی نرخی بلی���ت‌و ده‌رمانی كلینك ‌ه د‪.‬تاهی���ر‪ :‬ئ���ه‌و‌ه ئیش���ی حكومه‌ت ‌ه ك ‌ه‬ ‫له‌گران ‌‬ ‫دیراس���ه‌یه‌كی تری دارایی‌و میزانه‌یه‌كه‌ی‬ ‫راوێژكارییه‌كانی ئێواران؟‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬ئ���ه‌و كه‌س���انه‌ی گله‌یی���ان بكات‪.‬‬ ‫له‌گرانی نرخی ئه‌و ئیستش���اریانه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی ته‌ندروستیی‬ ‫له‌هه‌مووكاتێكدا نه‌خۆشخان ‌ه به‌الشه‌كه‌ی شاخه‌وان‪ :‬تاچه‌ند له‌ره‌وش ‌‬ ‫ی كوردستان رازیت؟‬ ‫حكومه‌ت هه‌یه‌‪ ،‬ده‌توانن س���ه‌ردانی ئه‌و هه‌رێم ‌‬ ‫ی ئه‌و كلینكیان ‌ه د‪.‬تاهیر‪ :‬ئه‌گه‌ر به‌راوردی بكه‌یت به‌چه‌ند‬ ‫نه‌خۆشخانان ‌ه بكه‌ن‪ .‬دانان ‌‬ ‫بۆئه‌وه‌ی��� ‌ه ئه‌گه‌ر نه‌خۆش بیه‌وێت هه‌موو ساڵێك پێش ئێستا‪ ،‬زۆر باشه‌‪ .‬له‌سااڵنی‬ ‫جارێك بچێته‌ی الی دكتۆرێك‪ ،‬ده‌توانێت دوای ڕاپه‌ڕی���ن ته‌نه���ا نه‌ش���ته‌رگه‌ری‬ ‫له‌و كلینكیان ‌ه هه‌ر ئ���ه‌و دكتۆره‌ ببینێ‌و گش���تی‌و ش���كاویی ده‌كرا‪ ،‬به‌اڵم ئێس���تا‬ ‫ده‌رمان‌و بینینی دكتۆرو پشكنینه‌كانیشی نه‌شته‌رگه‌ریی گش���تی‪ ،‬شكاوی‪ ،‬مه‌جاری‬ ‫به‌نرخێكی ره‌مزییه‌‪ ،‬له‌چ���او عیاده‌كانی ده‌ولی به‌نازۆره‌كانیشیه‌وه‌‪ ،‬به‌ردی شكاوی‬ ‫ئێواران���دا‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌نه‌خۆش���خانه‌كانی به‌مه‌كینه‌كانی���ه‌وه‌‪ ،‬س���نگ‌و جوانكاری‪،‬‬ ‫به‌یانیان دكتۆره‌كان به‌پێی خشت ‌ه ده‌وام نه‌ش���ته‌رگه‌ری دڵیش ك ‌ه له‌سه‌ری ساڵدا‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‌و هه‌رج���اره‌و دكتۆرێك���ی لێیه‌‪ .‬له‌سلێمانی ده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬باڵۆن‌و قه‌سته‌ره‌‌و‬ ‫دكتۆری تایبه‌تمه‌ند ڕۆژێك له‌زانكۆ ده‌رس به‌ش���ی جیهازی هه‌رس‌و چه‌نده‌ها ئامێری‬ ‫ده‌ڵێت���ه‌وه‌‪ ،‬رۆژێك له‌نه‌خۆش���خانه‌كاندا پێش���كه‌وتومان هه‌یه‌‪ ،‬ئێس���تا سه‌نته‌ری‬ ‫ده‌رس���ی عه‌مه‌ل���ی ده‌ڵیت���ه‌وه‌‪ ،‬رۆژێك جیه���ازی ه���ه‌رس له‌س���لێمانی‪ ،‬یه‌كێك ‌ه‬ ‫خه‌ف���ه‌ره‌‪ ،‬رۆژێك نه‌ش���ته‌رگه‌ریی هه‌یه‌‪ ،‬له‌س���ه‌نته‌ر‌ه هه‌ره‌باش���ه‌كانی خۆرهه‌اڵتی‬ ‫رۆژێ���ك لیژن���ه‌ی ته‌ندروس���تی هه‌ی���ه‌‪ ،‬ناوه‌ڕاست‪.‬‬ ‫رۆژێكیش ئیستیشاری هه‌یه‌‪.‬‬ ‫شاخه‌وان‪ :‬وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی چاودێری‬ ‫له‌سه‌ر بازار چۆنه‌؟‬ ‫د‪.‬تاهیر‪ :‬تیم���ی تایبه‌تم���ان هه‌ی ‌ه له‌ناو‬ ‫«تا ‪10‬ساڵی‬ ‫بازاڕدا‪ ،‬ڕۆژان ‌ه ده‌ستده‌گرێت به‌سه‌ر شت‌و‬ ‫مه‌ك‌و خوادن‌و خواردنه‌وه‌ی به‌س���ه‌رچوو‪،‬‬ ‫به‌اڵم ته‌نها هۆش���یاری خه‌ڵك ئه‌و شتان ‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌كات ك ‌ه هه‌موو كه‌سێك خۆی‬ ‫تریش پێویستمان‬ ‫دابنێ ئاسایش بێت‌و چاودێری بكات‪.‬‬

‫شاخه‌وان‪ :‬باس له‌و‌ه ده‌كرێت ك ‌ه زۆرجار‬ ‫دكت���ۆری نه‌خۆش���خانه‌كانی به‌یانی���ان‪،‬‬ ‫به‌ساردی وه‌اڵمی نه‌خۆشه‌كان ده‌ده‌نه‌وه‌‌و‬ ‫گرنگیان پێن���اده‌ن‪ ،‬كه‌چی له‌عیاده‌كانی‬ ‫ئێ���واران‪ ،‬گرنگییه‌ك���ی زۆر ده‌درێ���ت‬ ‫به‌نه‌خۆش‪ ،‬ئه‌ ‌ی هۆكاری ئه‌مه‌ چییه‌؟ به‌دامه‌زراندنی دكتۆر‬ ‫ی به‌یانی���ان ‪300‬‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬دكتۆره‌ك���ه‌ ‌‬ ‫نه‌خ���ۆش ده‌بینێت‪ ،‬ب���ه‌اڵم نێوان ‪ 20‬بۆ‬ ‫‪ 30‬نه‌خۆش ده‌بینێ���ت ئه‌م ‌ه هۆكارێكه‌‪ ،‬ده‌بێت»‬ ‫بینینی ئه‌و هه‌موو نه‌خۆشه‌ش له‌به‌یانیاندا‬ ‫هه‌ڵه‌ی سیس���تمه‌كه‌یه‌‪ ،‬چونك ‌ه له‌ئه‌ورپا‬ ‫نه‌خۆش هه‌ی ‌ه به‌س���ێ س���اڵ س���ه‌ره‌ی‬ ‫دكتۆری تایبه‌تمه‌ندی به‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫لێر‌ه نه‌خۆش ده‌یه‌وێت كات بۆ دكتۆره‌ك ‌ه‬ ‫دیاری بكات‪ ،‬ده‌شیانه‌وێت هه‌موو ڕۆژێك شاخه‌وان‪ :‬خه‌ڵك گله‌یی له‌نه‌خۆشخانه‌كانی‬ ‫ك ‌ه چون بۆ نه‌خۆش���خان ‌ه ئ���ه‌و دكتۆر‌ه قه‌س���ته‌ره‌و تیش���كی ته‌نوری هه‌یه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌وێ بێت‪.‬‬ ‫به‌پاره‌یه‌كی زۆر بۆی ده‌كرێت؟‬ ‫د‪.‬تاهیر‪ :‬ئه‌و قه‌س���ته‌ره‌ی لێر‌ه ده‌كرێت‬ ‫ش���اخه‌وان‪ :‬ده‌وت���رێ ئ���ه‌و دكتۆرانه‌ی ‪ 600‬دۆالری تێده‌چێ���ت‪ ،‬به‌اڵم له‌واڵتانی‬ ‫كۆلێژی پزیشكی ته‌واو ده‌كه‌ن‪ ،‬له‌مه‌ودوا دراوسێدا د‌ه ئه‌وه‌نده‌ی تێده‌چێت‪.‬‬ ‫به‌گرێبه‌ست كاریان پێده‌كرێت؟‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫كۆلێژ‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬ه���ه‌ر دكتۆرێك ئ���‬ ‫ی ئه‌گه‌ر كه‌سێك پێویستی‬ ‫شاخه‌وان‪ :‬ئه‌ ‌‬ ‫تریش‬ ‫‌ساڵی‬ ‫ته‌واو بكات له‌ئێستا‌و‌ه تا ده‬ ‫به‌و قه‌سته‌ره‌‌و تیش���ك ‌ه ته‌نوریی ‌ه هه‌بوو‬ ‫پێویس���تمان‬ ‫داده‌مه‌زرێت‪ ،‬چونك ‌ه ئێم ‌ه‬ ‫پاره‌ی نه‌بوو؟‬

‫ی ده‌رمان بۆ‬ ‫ی هاتن ‌‬ ‫ش���اخه‌وان‪ :‬سه‌رچاو‌ه ‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان كوێیه‌؟‬ ‫ی ده‌رمانه‌كانما له‌به‌غداده‌و‌ه‬ ‫د‪ .‬تاهیر‪‌ %80 :‬‬ ‫له‌سه‌ر بودجه‌ی ‪ %17‬دێت‪%20 ،‬ی تریشی‬ ‫ده‌كڕین‪.‬‬ ‫ش���اخه‌وان‪ :‬زۆر جار نه‌خۆش گله‌یی ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن ك��� ‌ه دكتۆره‌كان‪ ،‬به‌ش���ێوه‌یه‌كی‬ ‫ناته‌ندروس���ت هه‌ڵس���وكه‌وتیان له‌گ���ه‌ڵ‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬تائه‌و راده‌یه‌ی قس��� ‌ه به‌نه‌خۆش‬ ‫ده‌ڵێ���ن‪ ،‬به‌تایب���ه‌ت له‌نه‌خۆش���خانه‌كان‬ ‫منداڵبوندا‪ ،‬رێنماییتان چییه‌؟‬ ‫د‪.‬تاهی���ر‪ :‬دكت���ۆر ده‌بێ���ت خزمه‌تكاری‬ ‫نه‌خۆش بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌س���ه‌ر هه‌ر ش���تێك‬ ‫به‌ش���ه‌فه‌وی نابێت‪ ،‬پێویس���ت ‌ه شاهیدت‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وكات ده‌توانی سكااڵ له‌و دكتۆر‌ه‬ ‫بكات له‌الی به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه‌ی یان سه‌روتر‪،‬‬ ‫ده‌ش���توانێت بچێت ‌ه دادگا‪ ،‬سزاش بۆ ئه‌و‬ ‫دكتۆران ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌نه‌خۆش���خانه‌كاندا‬ ‫كارگوزاره‌كانیش به‌دكتۆر داده‌نرێن‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫قه‌شه‌ ‌ی كه‌نیسه‌ی‌ ماریوسف له‌سلێمانی‌‪:‬‬

‫ئه‌مساڵ ناتوانرێت خزمه‌تگوزاریی‬

‫ه پێش ‪50‬ساڵ‬ ‫ه بپارێزین ك ‌‬ ‫ی برایه‌تیی ‌‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ین ئه‌و گیان ‌‬

‫ی ئه‌م شاره‌دا هه‌بوو‬ ‫له‌نێوان ئیسالمی‌‌و مه‌سیحییه‌كان ‌‬ ‫شیروان موحه‌مه‌د ئه‌مین‬

‫قه‌شه‌ سڵێوه‌ عه‌زیز‬ ‫ڕه‌سام(‪60‬ساڵ)‪ ،‬په‌یمانگای‌‬ ‫ی‬ ‫مار یوحه‌نا حه‌بیبی‌ شار ‌‬ ‫موسڵمی‌ ته‌واوكردووه‌‪،‬‬ ‫ی شه‌ش مانگه‌ بۆت ‌ه‬ ‫ماوه‌ ‌‬ ‫قه‌شه‌ی‌ كه‌نیسه‌ی‌ ماریوسف‬ ‫له‌سلێمانی‌‪ .‬له‌یه‌كه‌م‬ ‫دیمانه‌یه‌دا له‌گه‌ڵ نم نم‪،‬‬ ‫ی‬ ‫باس له‌پێكه‌وه‌ژیانی‌ ئایین ‌‬ ‫دانیشتوانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‬ ‫ده‌كات هاوكات ئه‌وه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ناشارێته‌وه‌ ك ‌ه حه‌ز به‌سه‌ردان ‌‬ ‫ی‬ ‫مسوڵمانان ده‌كات‌و شاناز ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌باشترین ئاستی‌ ڕۆشنبیری ‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ كوردستان به‌گشتی‌‌و‬ ‫سلێمانی به‌تایبه‌تی‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫شیروان‪ :‬پله‌و شێوازی‌ پیاوان ‌‬ ‫ی مه‌سیحییه‌كان چۆنه‌؟‬ ‫ڕێكخراوه‌ی ‌‬ ‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌‪ :‬یه‌كه‌م سوڵت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫كاردیناڵ عه‌ما نوئێل په‌تره‌ك ‌‬ ‫جیهانی‌ كلدانییه‌كانه‌‪ ،‬پاشان‬ ‫مه‌تران به‌پله‌ی دووه‌م دێت ك ‌ه هه‌ر‬ ‫ی شوێن‌و جوگرافیا‬ ‫مه‌تارانێك به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌ند قه‌شه‌یه‌ك ‌‬ ‫سه‌رپه‌رشت ‌‬ ‫هه‌موو‬ ‫ده‌كات‪،‬‬ ‫كه‌نیسه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ی له‌و مه‌ترانه‌ ‌‬ ‫قه‌شه‌كان ڕێنمای ‌‬ ‫بۆنمون ‌ه‬ ‫وه‌رده‌گرن‪،‬‬ ‫خۆیان‬ ‫ئه‌بره‌شه‌ی دهۆك‌و زاخۆ یه‌ك‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬هه‌موو مه‌ترانه‌كان‬ ‫مه‌تران ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كه‌ونه‌ ژێر ڕكێفی‌ ڕێنماییه‌كان ‌‬ ‫په‌تره‌ك‪ ،‬په‌تره‌كیش واتا كه‌نیسه‌ی‬ ‫ی‬ ‫كلدان په‌یوه‌ندی‌ هه‌ی ‌ه به‌كه‌نیسه‌ ‌‬ ‫ی ڕۆماوه‌‪.‬‬ ‫واڵت ‌‬ ‫ی ناو كه‌نیسه‌تان‬ ‫شیروان‪ :‬په‌رستش ‌‬ ‫چۆنه‌؟‬ ‫قه‌شه‌ سڵێوه‌‪ :‬هه‌موو ڕۆژێك سه‌عات‬ ‫ی‬ ‫چوار تا پێنجی‌ ئێوار‌ه نوێژ ‌‬ ‫به‌كۆمه‌ڵ ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌اڵم فه‌رز‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ر باوه‌ڕدارێك له‌ڕۆژ ‌‬ ‫ی یه‌كشه‌مم ‌ه ئاماده‌بێت‪،‬‬ ‫پیرۆز ‌‬ ‫ی ده‌خوێنینه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی ئاین ‌‬ ‫قه‌ش ‌ه وتار ‌‬ ‫هه‌ر یه‌كشه‌ممه‌یه‌و به‌جۆرێك‬ ‫ی‬ ‫نوێژ ده‌كه‌ین‪ ،‬بۆنمونه‌ نوێژ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌شاره‌ت‌و میالدو قیامه‌ت‪ ،‬له‌كات ‌‬ ‫نوێژدا قه‌شه‌و شه‌ماس‌و جه‌وقا‬ ‫ده‌وری‌ خۆیان ده‌بینن‪ .‬له‌هه‌ندێك‬ ‫خو ێند نه‌و ه‌ی‌‬ ‫نو ێژ د ا‬ ‫هه‌مو و‬

‫یه‌كێكیان زۆر نه‌خۆشیش بێت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێت بۆ خۆشی‌‌و ناخۆش ‌‬ ‫پێكه‌وه‌بن‌و به‌رگه‌ی‌ یه‌كتر بگرن‪.‬‬

‫ی ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئاماده‌بووان به‌شدار ‌‬ ‫هه‌ندێك نوێژ تایبه‌ته‌‪ ،‬بۆی ‌ه قه‌ش ‌ه‬ ‫ئه‌دائی‌ ده‌كات‌و ده‌پاڕێته‌وه‌‪ ،‬له‌و‬ ‫كاته‌دا هه‌ندێجار شه‌ماس‌و هه‌ندێجار‬ ‫ی ده‌داته‌وه‌‪.‬‬ ‫جه‌وق ‌ه وه‌اڵم ‌‬ ‫شیروان‪ :‬مه‌به‌ست ل ‌ه شه‌ماس‌و‬ ‫جه‌وقا چییه‌؟‬ ‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌‪ :‬دوو پله‌ی‌ ئاییننی‬ ‫ناو كه‌نیسه‌ن‪ .‬شه‌ماس له‌دوای‬ ‫قه‌ش ‌ه دێت ك ‌ه ئینجیل‌و ته‌ورات‬ ‫ی‬ ‫ده‌خوێنێته‌وه‌‪ ،‬جه‌وق ‌ه ئه‌رك ‌‬ ‫ی سرودی‌ ئاینییه‌‪.‬‬ ‫خوێندنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كشه‌مم ‌ه ال ‌‬ ‫شیروان ‪ :‬بۆچ ‌‬ ‫ی مه‌سیحی‌ پیرۆزه‌؟‬ ‫ئایین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕۆژ ‌‬ ‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌‪ :‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ینی‌‪ ،‬مه‌سیح مردو له‌ڕۆژ ‌‬ ‫یه‌كشه‌ممه‌دا زیندوو بوویه‌وه‌‪ .‬له‌و‬ ‫ڕۆژه‌دا پێویست ‌ه ئینسان كار نه‌كات‌و‬ ‫ی خوا بكات‪ ،‬له‌ته‌وراتدا‬ ‫عیباده‌ت ‌‬ ‫هاتووه‌ له‌دوای شه‌ش ڕۆژ خوا‬ ‫ی‬ ‫جیهانی‌ دروستكرد‪ ،‬پاشان له‌ڕۆژ ‌‬ ‫حه‌وته‌مدا داوای پشووی‌ لێكرد‪.‬‬ ‫شیروان‪ :‬ئه‌گه‌ر له‌و ڕۆژه‌دا‬ ‫ی‬ ‫ی سوڕ ‌‬ ‫ی مه‌سیح ‌‬ ‫ئافره‌تێك ‌‬ ‫ی هه‌بوو دروست ‌ه بێت ‌ه‬ ‫مانگان ‌ه ‌‬ ‫كه‌نیسه‌؟‬ ‫ی‬ ‫قه‌شه‌ سڵێوه‌‪ :‬ئینجیل ڕێگه‌ ‌‬ ‫پێده‌دات كه‌ نه‌یه‌ت‪ .‬نوێژ الی ئێم ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ڕۆحه‌وه‌یه‌ نه‌ك شۆردن ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ست‌و قاچ‪ ،‬ئه‌گه‌ر ناوه‌ڕۆك ‌‬ ‫جه‌ست ‌ه پاك بوو ده‌ره‌و‌هی‌ جه‌ست ‌ه‬ ‫گرنگ نییه‌‪.‬‬ ‫شیروان‪ :‬ئێو‌ه عیسای مه‌سیح‬ ‫به‌ خوا ده‌زانن؟‬ ‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌‪ :‬له‌قورئانی‌ موسڵماناندا‬ ‫هاتوو‌ه عیسا ڕۆحی‌ خوایه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫ی خوایه‌‪.‬‬ ‫واده‌ڵێن‪ ،‬عیسا كه‌لیمه‌ ‌‬ ‫ی ئینجیلی‌ یوحه‌نا ك ‌ه‬ ‫سه‌ره‌تا ‌‬ ‫لێكدانه‌وه‌ بۆ مه‌سیح ده‌كات‪ ،‬به‌و‬ ‫جۆر‌ه باسیكردووه‌‪ .‬بۆیه‌ الی ئێم ‌ه‬ ‫ی‬ ‫مه‌سیح خوایه‌‪ ،‬چونك ‌ه ته‌بیعه‌ت ‌‬ ‫ئیالهی‌ هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم كاتێك هاته‌سه‌ر‬ ‫ی وه‌رگرت‪،‬‬ ‫ی ته‌بیعه‌تی‌ ئینسان ‌‬ ‫زه‌و ‌‬ ‫ی مرۆیی‌و‬ ‫بۆی ‌ه عیسا هه‌ردوو ته‌بیعه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تێدا كۆبۆته‌وه‌‪ ،‬به‌ته‌بیعه‌ت ‌‬ ‫خوای ‌‬ ‫ی موعجیزه‌ ئه‌نجام‬ ‫ی توان ‌‬ ‫ئیاله ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شه‌ر ‌‬ ‫بدات‪ ،‬به‌اڵم به‌ته‌بیعه‌ت ‌‬ ‫ی هه‌یبوون‬ ‫هه‌موو ئه‌و هه‌ڵسوكه‌وته‌ ‌‬ ‫ی تردا هه‌یه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫كه‌ له‌مرۆڤه‌كان ‌‬ ‫ی خوا‬ ‫مه‌سیح له‌جه‌وهه‌ر ‌‬ ‫ده‌رچوو‪.‬‬

‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌ عه‌زیز ڕه‌سام‬ ‫ی‬ ‫شیروان‪ :‬له‌شارێكی‌ وه‌ك سلێمان ‌‬ ‫چه‌ند كه‌نیسه‌تان هه‌یه‌؟‬ ‫ی‬ ‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌‪ :‬دووان‪ .‬كه‌نیسه‌ ‌‬ ‫مه‌ریه‌م عه‌زرا له‌گه‌ڕه‌كی‌ سابونكه‌ران‬ ‫ی ‪ 1962‬دروستكراوه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫كه‌ ساڵ ‌‬ ‫ی مه‌سیحییه‌كان‬ ‫هه‌موو ته‌وائیف ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ كه‌نیس ‌هی‌ ماریوسف كلدان‬ ‫ی سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌ندازیاران ‌‬ ‫له‌گرد ‌‬ ‫ی ‪ 2003‬به‌هاوكاری‌ مام جه‌الل‬ ‫ساڵ ‌‬ ‫دروستكراوه‌‪ ،‬ئه‌م كه‌نیسه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌سه‌ره‌تادا راسته‌وخۆ په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی به‌غداوه‌ هه‌بوو‪،‬‬ ‫به‌كه‌نیسه‌ی‌ كلدان ‌‬ ‫به‌اڵم ئێستا سه‌ر به‌ئه‌بره‌شه‌ی‬ ‫كه‌ركوكه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫شیروان ‪ :‬مه‌رجه‌ پیاوان ‌‬ ‫ئێو‌ه شاره‌زاییان له‌فه‌سله‌فه‌و‬ ‫الهوت هه‌بێت؟‬ ‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌‪ :‬فه‌لسه‌فه‌ لێكدانه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌روناس ‌‬ ‫له‌سه‌ر وجودو زانست ‌‬ ‫ی ئیالهیات ‌ه‬ ‫ده‌كات‪ ،‬الهوت زانست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫ك ‌ه نه‌بینراوه‌و لێكدانه‌و‌ه ‌‬ ‫خوایه‌ له‌سه‌ر مه‌سیح‌و مه‌الئیكه‌و‬ ‫به‌هه‌شت‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه قه‌شه‌ ده‌بێت‬ ‫ئه‌و دوو زانسته‌ بخوێنێت‪.‬‬ ‫شیروان‪ :‬ژن‌و ژنخوازی‌ له‌نێوان‬ ‫كه‌نیس ‌ه مه‌سیحییه‌كاندا چۆنه‌؟‬ ‫قه‌شه‌ سڵێوه‌‪ :‬پێشتر ناكۆك‬ ‫بووین له‌سه‌ر ژنهێنان له‌نێوان‬ ‫ی ‪1965‬‬ ‫كه‌نیسه‌كاندا‪ ،‬به‌اڵم ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌م‪ ،‬گۆڕان ‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی ڤاتیكان ‌‬ ‫ی كه‌نیس ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ندێك بۆچوون ‌‬ ‫ی ‪1980‬‬ ‫كرد‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌سااڵن ‌‬ ‫له‌عێراق جێبه‌جێ كران‪ .‬ئێستا‬ ‫له‌مه‌سیحیه‌تدا ڕێگه‌دراوه‌‌و‬ ‫پیاو ده‌توانێت ته‌نها یه‌ك‬ ‫ژن بهێنێت‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫له‌ئینجیلدا هاتوو‌ه‬ ‫ئه‌م دوانه‌ ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بوونه‌ هاوسه‌ر ‌‬ ‫یه‌كتر تا مردن‬ ‫كه‌سیان بۆیان‬ ‫ی‬ ‫ی هاوسه‌ر ‌‬ ‫نییه‌ ژیان ‌‬ ‫پێكبهێنن‪ ،‬پیاو نابێت دوو‬ ‫ێ‬ ‫ژن بهێنێت‪ ،‬ناب ‌‬ ‫‪ ،‬ئه‌گه‌ر چی‌‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫‪9‬‬

‫ی‬ ‫شیروان‪ :‬ده‌وترێ زۆر له‌كچان ‌‬ ‫مه‌سیحی‌ شوناكه‌ن‌و خۆیان بۆ‬ ‫عیسا هه‌ڵگرتووه‌‪ ،‬تاچه‌ند ئه‌و‌ه‬ ‫راسته‌؟‬ ‫ی‬ ‫قه‌شه‌ سڵێوه‌‪ :‬ئه‌و كچانه‌ی‌ له‌ئاین ‌‬ ‫مه‌سیحدا شوناكه‌ن‪ ،‬ڕاهیبه‌ن‬ ‫ی خواو ته‌قدیس‪.‬‬ ‫بۆخۆشه‌ویست ‌‬ ‫له‌قیامه‌تدا زه‌واج نییه‌‪ ،‬له‌ئینجیلدا‬ ‫هاتوو‌ه چه‌ند كه‌سێك سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ژنێك كه‌ پێنج مێردی‌ هه‌بوو‬ ‫پرسیاریان له‌مه‌سح كرد‪ ،‬ئه‌و ژن ‌ه‬ ‫له‌قیامه‌تدا بۆ كێ‌ ده‌بێت؟ مه‌سیح‬ ‫ێ‬ ‫وتی بۆ كه‌سیان نابێت‪ ،‬چونكه‌ له‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مرۆڤایه‌ت ‌‬ ‫زه‌واج نییه‌‪ ،‬جه‌سته‌ ‌‬ ‫ێ ده‌گۆڕێت‌و موحتاجی‌ خۆراك‌و‬ ‫ئه‌و ‌‬ ‫ی وه‌ك‬ ‫ئاره‌زووه‌كان نابێت‪ ،‬هه‌موو ‌‬ ‫ی پیرۆز ده‌مێننه‌وه‌‪ .‬پله‌ی‬ ‫ڕۆح ‌‬ ‫ی‬ ‫ئینسان به‌رزده‌بێته‌وه‌ بۆ ئاست ‌‬ ‫مه‌الئیكه‌ت‪.‬‬ ‫ی مه‌سیحییدا ڕێگ ‌ه‬ ‫شیروان‪ :‬له‌ئایین ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌كچان ده‌درێت شو به‌كوڕان ‌‬ ‫ی تر بكه‌ن؟‬ ‫ئایینه‌كان ‌‬ ‫ی ده‌ق ‌ه‬ ‫قه‌شه‌ سڵێوه‌‪ :‬به‌پێ ‌‬ ‫ی ئه‌م ئاینه‌ی‌ ئێم ‌ه‬ ‫پیرۆزه‌كان ‌‬ ‫دروست نییه‌‪ ،‬هه‌ر كچێك ئه‌و‌ه بكات‬ ‫ی مه‌سیح ده‌چێته‌ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ئاین ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌اڵم ئازاده‌و هیچ هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك ‌‬ ‫كوشتنی‌ له‌سه‌ر ناكرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫شیروان‪ :‬ئه‌گه‌ر ئافره‌تێك ‌‬ ‫ی خۆكوژی‌ كرد‬ ‫ی كار ‌‬ ‫مه‌سیح ‌‬ ‫ی ئایین چ سزاییه‌كی‌ ده‌درێت؟‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫قه‌شه‌ سڵێوه‌‪ :‬له‌مه‌سیحییه‌تدا‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌وڵ ‌‬ ‫ی حه‌رامه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫خۆكوژ ‌‬ ‫ی داو پێش مردن‬ ‫خۆكوشتن ‌‬ ‫په‌شیمان نه‌بوویه‌وه‌ ده‌چێت ‌ه‬ ‫دۆزه‌خه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر كه‌س ئه‌و‌ه بكات‬ ‫نابێت له‌گۆڕستانی‌ مه‌سیحییه‌كان‬ ‫ی‬ ‫بنێژرێت‪ ،‬له‌كه‌نیسه‌ش مه‌راسیم ‌‬ ‫ئایینی‌ له‌سه‌ر ناكه‌ین‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫پرسه‌ی‌ بۆ دانه‌نرێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك‬ ‫خێزان وه‌ك عادات پرسه‌ ده‌گێڕن‪.‬‬ ‫شیروان‪ :‬په‌یوه‌ندیتان چۆنه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و ڕێكخروان ‌هی‌ كوردستان ك ‌ه‬ ‫دروشمی‌ ئایینیان به‌رزكردۆته‌وه‌؟‬ ‫قه‌ش ‌ه سڵێوه‌‪ :‬زۆر حه‌ز ده‌كه‌م‬ ‫بكه‌م‬ ‫مسوڵمانان‬ ‫سه‌ردانی‌‬ ‫ی‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌بۆن ‌ه تایبه‌تییه‌كان ‌‬ ‫خۆیاندا‪ .‬من له‌و ڕۆژه‌وه‌ هاتووم بۆ‬ ‫ی‬ ‫سلێمانی‌ هه‌ست ده‌كه‌م بۆ الیه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕێزو خۆشه‌ویستی‌‌و دروستبوون ‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌‌و یه‌كتر قبوڵكردن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئاست ‌‬ ‫به‌باشترین‬ ‫شانازی‌‬ ‫ی كوردستان‌و‬ ‫ی خه‌ڵك ‌‬ ‫ڕۆشنبیری ‌‬ ‫ی سلێمانییه‌وه‌ ده‌كه‌م‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫شار ‌‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ین چۆن پێش په‌نجا‬ ‫ی‬ ‫ساڵ ده‌رگای مسوڵمان‌و مه‌سیح ‌‬ ‫بۆیه‌كتر كراو‌ه بوو‪ ،‬ئه‌و په‌یوه‌ندیی ‌ه‬ ‫برایانه‌مان درێژه‌ی‌ پێبده‌ین‪.‬‬

‫بۆشوێن ‌ه ئایینییه‌كان دابین بكرێت‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه نم نم‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی خۆی‌ له‌بودجه‌‌ ‌‬ ‫ی نیگه‌‌ران ‌‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ی ئاینی‌ پارێزگا ‌‬ ‫ی لیژنه‌‌ ‌‬ ‫سه‌‌رۆك ‌‬ ‫پێیوایه ئه‌‌مساڵ به‌‌هۆیی‌ كه‌‌می‌ بودجه‌‌وه‌‌ ناتوانن‬ ‫‌‌‬ ‫ساڵی‌ نوێی ده‌‌ربڕی‌و‌‬ ‫‌‌شوێنه ئاینییه‌‌كانی‌ پارێزگا بكه‌‌ن‪.‬‬ ‫خزمه‌‌ت به ‌‌‬ ‫ی ئایینی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ رایگه‌‌یاند‪:‬‬ ‫ی سه‌‌رۆكی‌ لیژنه‌‌ ‌‬ ‫ئه‌‌نوه‌‌ر سه‌نگاو ‌‬ ‫سااڵنه پێویستیان به‌دوو تا‬ ‫‌‌‬ ‫شوێنه ئاینییه‌‌كان‬ ‫‌‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ نۆژه‌‌نكردنه‌‌وه‌‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌‌م ‌‬ ‫سێ‌ ملیار دینار هه‌‌یه‌‌‪ ،‬به‌‌اڵم له‌بودجه‌‌ی‌ ئه‌‌مساڵدا رێژه‌‌یه‌‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫بوجه‌یان به‌‌رده‌‌كه‌‌وێت‌و به‌‌شی‌ پرۆژه‌كانیان ناكات‪ ،‬چونكه‌‌ خه‌رج ‌‬ ‫بچوكترین پرۆژه‌‌ی ساڵی‌ رابردوویان بیست ملیۆن دینار بووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫دووساڵه كه‌‌م‬ ‫‌‌‬ ‫ی په‌‌ره‌‌پێدانی‌ هه‌‌رێمه‌‌كان‬ ‫دوپاتیشیكرده‌وه‌ ك ‌ه بودجه‌‌ ‌‬ ‫‌وه‬ ‫‌‌وه كه‌‌مكراوه‌ته ‌‌‬ ‫ده‌‌كرێته‌‌وه‌‪ ،‬بۆنمونه‌‌ ساڵی‌ رابردوو له‌دووسه‌‌د ملیاره ‌‌‬ ‫‌‌یشتووه‬ ‫‌‌‬ ‫ی په‌‌نجا ملیار به‌ئێمه‌‌ گه‬ ‫بۆسه‌‌دوسی‌ ملیار‪« ،‬ئه‌‌مساڵیش نزیكه‌‌ ‌‬ ‫كه ‪%5‬ی‌ پێداویستی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ دابین ناكات‪ ،‬داوا له‌حكومه‌‌تی‬ ‫‌‌‌‬ ‫هه‌‌رێم‌و وه‌‌زاره‌‌تی‌ پالندانان ده‌‌كه‌‌ین‪ ،‬چاو به‌‌و بودجه‌‌یه‌‌دا بخشێننه‌‌وه‌«‪.‬‬

‫هه‌نار ‪...‬‬ ‫ئایین ‌ه جیاوازه‌كان كۆده‌كاته‌وه‌‬ ‫نامیق ره‌سوڵ‬ ‫ی كه‌میان‬ ‫له‌نێو سه‌دان میوه‌دا ك ‌ه مرۆڤ له‌ژیانیدا ده‌یانخوات‪ ،‬ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ناویان له‌ئایته‌كانی‌ قورئاندا هاتووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش ئاماژه‌یه‌كه‌ بۆئه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫ی تایبه‌تیان بۆ ژیانی‌ مرۆڤ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫جۆره‌ میوان ‌ه گرنگییه‌ك ‌‬ ‫ی چه‌ندجارێك له‌قورئاندا ناوی‌ هاتووه‌و وه‌ك‬ ‫هه‌نار‪ ،‬یه‌كێكه‌ له‌و میوانه‌ ‌‬ ‫ی گه‌وره‌ بۆ مرۆڤی‌ فه‌راهام كردوو‌ه‬ ‫نیعمه‌تێك له‌و نیعمه‌تانه‌ی‌ خوا ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌سفكراوه‌‪ ،‬نمونه‌ش ئه‌م ئایه‌ته‌ی ‌ه ك ‌ه له‌قورئاندا هاتووه‌‪« :‬وهو الذ ‌‬ ‫أنزل من السما‌و ما‌و فأخرجنا به‌ نابت‪ ،‬كل شی‌‌و فاخرجنا منه خضرا نخرج‬ ‫من حبا متراكبا ومن النخل من طلعها قنوان ‪ ......‬دانیه‌ و جنات من‬ ‫اعناب والزیتون والرمان مشتبها وغیر متشابه انضروا الی‌ ثمره اذا أثمر‬ ‫وینعه أن فی ذلك الیات لقوم یومنون»‪ ،‬سوره‌ األنعام‪ ،‬االی ‌ه ‪.99‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئایین ‌ه ئاسمانییه‌كان ‌‬ ‫هه‌نار‪ ،‬نه‌ك ته‌نها له‌ئایینی‌ ئیسالمدا به‌ڵكو له‌زۆربه‌ ‌‬ ‫ی پێدراوه‌و به‌پیرۆزو سه‌یركراوه‌‪.‬‬ ‫دیكه‌شدا گرنگ ‌‬ ‫له‌ئایننی‌ جوله‌كه‌دا هه‌نار وه‌ك یه‌كێك ل ‌ه ‪ 613‬ئامۆژگارییه‌كه‌ی‌ ته‌ورات‬ ‫دانراوه‌‪ ،‬نیشانه‌یه‌ك بوو‌ه بۆ پیرۆزیی‌‌و به‌پیتی‌‪ ،‬هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌ش بوو‌ه‬ ‫ی‬ ‫پایه‌كانی‌ په‌یكه‌ری‌ سوله‌یمانی‌ پێڕازێنراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها پۆشاكی‌ پاشا ‌‬ ‫جوله‌كه‌و گه‌وره‌و حاخامه‌كانیان پێڕازاندۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌سحییدا هه‌نار‪ ،‬نیشانه‌یه‌ك بووه‌ بۆ زیندووبونه‌وه‌و ژیان ‌‬ ‫له‌ئایینن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و ئاییینه‌دا بوون ‌‬ ‫هه‌تاهه‌تایی‌‪ ،‬له‌سه‌رجه‌م سروته‌ پیرۆزه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها داری‌ هه‌نار ئه‌و داره‌یه‌ كه‌ ئاژه‌ڵه‌ یه‌ك شاخه‌كه‌ ‌‬ ‫ی مه‌سیحدا‪.‬‬ ‫پێبه‌ستراوه‌ته‌وه‌ له‌ئه‌فسانه‌ی‌ به‌رجه‌سته‌بوون ‌‬ ‫ی ئه‌و ئایین ‌ه‬ ‫له‌ئایینی‌ بوزیشدا هه‌نار‪ ،‬یه‌كێكه‌ له‌و سێ‌ میوه‌ پیرۆزه‌ ‌‬ ‫ی هاریتی‌ دا ك ‌ه دڕه‌نده‌یه‌ك ‌ه منداڵ ده‌خوات‪،‬‬ ‫باسی‌ كردووه‌‪ .‬له‌ئه‌فسانه‌ ‌‬ ‫ی تێدا نامێنێت‪.‬‬ ‫ی شه‌ڕه‌نگێز ‌‬ ‫كاتێك بوزا هه‌نارێكی‌ ده‌رخوارد ده‌دات گیان ‌‬ ‫ی ده‌زانن‌و ژنه‌ نه‌زۆكه‌كان‬ ‫كه‌سایه‌تی‌ هاریتی‌ ژاپۆنییه‌كان به‌پیرۆز ‌‬ ‫سه‌ردانی‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی بنه‌ڕه‌تی‌ هه‌نار داده‌نێت‪،‬‬ ‫ی زه‌رده‌شتیشدا ك ‌ه واڵتی‌ فارس به‌نیشتمان ‌‬ ‫له‌ئاین ‌‬ ‫ی سروت‌و مه‌راسیمه‌ ئایینه‌یاكاندا هه‌نار به‌كارهێنراوه‌‪.‬‬ ‫له‌زۆربه‌ ‌‬ ‫ی زه‌وی‌‪ ،‬سه‌رجه‌م شارستانییه‌ت ‌ه كۆنه‌كانیش‬ ‫ی سه‌ر گۆ ‌‬ ‫جگه‌له‌ئایینه‌كان ‌‬ ‫ی ته‌ندروستییدا كۆكن‌و‬ ‫ی له‌بوار ‌‬ ‫ی هه‌نارو سوده‌كان ‌‬ ‫له‌سه‌ر بایه‌خ‌و گرنگ ‌‬ ‫ی پڕ بایه‌خه‌وه‌ لێی‌ ده‌ڕوانن‪.‬‬ ‫به‌چاوێك ‌‬ ‫ی یۆنانی‌ كۆندا هه‌نار نیشانه‌یه‌ك‬ ‫له‌شارستانێن ‌‬ ‫بووه‌ بۆ ژیان‌و زۆربوون‌و هاوسه‌رگیری‌‪،‬‬ ‫ی له‌زۆبه‌ی‌ ئه‌فسانه‌و‬ ‫چیرۆك‌و به‌سه‌رهاته‌كان ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی یۆناندا بوون ‌‬ ‫داستانه‌ كۆنه‌كان ‌‬ ‫هه‌روه‌ك چۆن به‌میوه‌ی‌ مه‌رگ ناسراو‬ ‫ی ئه‌وانه‌ی‌ ده‌مرن‬ ‫ی زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫له‌سه‌ره‌مه‌رگدا داوای‌ هه‌ناریان‬ ‫كردووه‌‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫توڕه‌بن‬ ‫به‌اڵم گوناه مه‌که‌ن‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫ه ئاسمانیه‌كاندا‬ ‫ه ئایین ‌‬ ‫ی ل‌‬ ‫فره‌ژن ‌‬

‫به‌ر له‌هاتنی‌ ته‌ورات‌و ئینجیل‪ ،‬فره‌ژنی‌ له‌نێو پێغه‌مبه‌رانیشدا هه‌بووه‬

‫ و‪ :‬سه‌رتیپ سه‌عید‬

‫ قه‌ش ‌ه زاگرۆس سه‌عید عه‌ل ‌ی‬

‫ێ له‌ڕۆژان بیرت كرده‌و‌ه‬ ‫ئایا ڕۆژ ‌‬ ‫ی تووڕه‌بوون له‌كوێو‌ه‬ ‫له‌و‌ه ‌‬ ‫ی گرتووه‌و بۆیه‌كه‌مجار‬ ‫سه‌رچاو‌ه ‌‬ ‫ێ توڕه‌بوو‪،‬‬ ‫ی مرۆڤایه‌تییدا ك ‌‬ ‫له‌مێژوو ‌‬ ‫چ ئه‌نجامێكی‌ لێكه‌وته‌وه‌؟‬ ‫ی زۆرین ‌ه نه‌خێر‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه وه‌اڵم ‌‬ ‫بێت! لۆمه‌ت ناكه‌م‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی له‌كێشه‌و‬ ‫له‌جیهانێكدا ده‌ژین پڕیه‌ت ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌مان نیی ‌ه‬ ‫گرفت‪ ،‬ده‌رفه‌ت ‌‬ ‫ی وورده‌كارییه‌كانی‬ ‫بگه‌ڕێین به‌دوا ‌‬ ‫ی بزانین‬ ‫توڕه‌بووندا‪ ،‬جا بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫توڕه‌بوون له‌كوێو‌ه هاتوو‌ه له‌پێشدا‬ ‫ی‬ ‫پێویست ‌ه بزانین خودا مرۆڤ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫دروستكرد له‌سه‌ر شێو‌ه ‌‬ ‫ێ‬ ‫به‌نه‌مری‌‌و پاك‌و پیرۆزی‌‪ ،‬ب ‌‬ ‫كه‌موكوڕی‌‌و نه‌خۆشی‌‌و توڕه‌بوون‪،‬‬ ‫بێگوناه‌و كوشتن‌و ڕق لێبوونه‌وه‌‪...‬‬ ‫ی‬ ‫ی پیرۆز ـ ته‌ورات به‌ش ‌‬ ‫تد‪( .‬كتێب ‌‬ ‫په‌یدابوون ‪.)1:26‬‬ ‫ی‬ ‫ی دیك ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه مرۆڤ مێژوویه‌ك ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫تۆماركرد‌و له‌گوناهه‌و‌ه تێوه‌گال‪،‬‬ ‫ئه‌ویش هه‌ر له‌ته‌وراتدا خوداوه‌ند‬ ‫ئاشكراكردووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چیرۆكه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫لێره‌دا ته‌نها پوخته‌یه‌ك له‌بار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫تووڕه‌بوون ده‌خه‌ین ‌ه به‌رچاوو تۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌وشه‌كان ‌‬ ‫به‌ڕێزیش ده‌توان ‌‬ ‫خوداوه‌ند كه‌ڵك وه‌ربگریت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫پاش ئه‌و مێژوو‌ه ك ‌ه مرۆڤ گوناه ‌‬ ‫ی مردن‪ ،‬نه‌خۆشی‌‪ ،‬ڕق‪،‬‬ ‫كرد‪ ،‬ئید ‌‬ ‫ی‬ ‫توڕه‌بوون‪ ،‬كوشتن‪ ،‬تاوان‌و برسێت ‌‬ ‫‪....‬تد‪ ،‬هات ‌ه ناخییه‌وه‌‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫ی مرۆڤ گه‌نده‌ڵ بوو به‌گوناه‪،‬‬ ‫خود ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ئاكارو بیرو هه‌ڵسوكه‌وتان ‌ه ‌‬ ‫له‌گوناهه‌و‌ه سه‌رچاو‌ه ده‌گرن‪.‬‬ ‫ی عه‌ره‌ب‬ ‫ئه‌وه‌بوو قایین‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ێ قابیل ـ تووڕه‌بوو‪،‬‬ ‫پێیده‌ڵ ‌‬ ‫ی گوناه‬ ‫ی توڕه‌بوونه‌كه‌ش ‌‬ ‫پاڵنه‌ر ‌‬ ‫ئه‌وه‌بوو‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجامه‌ك ‌ه ‌‬ ‫بوو‪،‬‬ ‫ی كوشت‪ .‬جا پێویست ‌ه‬ ‫ی برا ‌‬ ‫هابیل ‌‬ ‫ی‬ ‫بزانین توڕه‌بوون ئه‌گه‌ر تۆب ‌ه ‌‬ ‫به‌دوادا نه‌یه‌ت مردن‌و كوشتن‬ ‫ی‬ ‫ده‌هێنێته‌كایه‌وه‌‪ .‬بۆی ‌ه عیسا ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌سیح ده‌فه‌رمووێ‌‪ :‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ بێمێشك شایان ‌‬ ‫ی ده‌ڵ ‌‬ ‫به‌براك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پیرۆز ـ ئینجیل ‌‬ ‫دۆزه‌خه‌‪( .‬كتێب ‌‬ ‫مه‌تا ‪.)22 :5‬‬ ‫ی‬ ‫لێره‌دا خوداوه‌ند مه‌به‌ستیه‌ت ‌‬ ‫ببڕێ‌‪،‬‬ ‫گوناه‬ ‫ی‬ ‫ڕه‌گوڕیش ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوشتن‌و توندوتیژ ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌مباره‌یه‌و‌ه‬ ‫ده‌هێنێته‌كایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ببێت‬ ‫مرۆڤ زۆر هه‌وڵیداو‌ه ڕزگار ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌توڕه‌بوون‪ ،‬هه‌موو ئه‌و خراپان ‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه گوناه هێناویه‌تی ‌ه ناخییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌اڵم نه‌یتوانیوه‌‪ ،‬چونك ‌ه پشت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ستوه‌و پالن ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫به‌توانا ‌‬ ‫خوداوه‌ندی‌ فه‌رامۆش كردووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر توڕه‌بوون شه‌ن‌و با بكه‌ین‪،‬‬ ‫ی تووڕه‌بوون ده‌بینینه‌وه‌‪.‬‬ ‫دوو تۆو ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كه‌میان ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه پاڵنه‌ره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫باش‌و پیرۆز‌ه ئه‌ویش ئه‌نجام ‌‬ ‫ی لێده‌كه‌وێته‌وه‌و مرۆڤه‌ك ‌ه‬ ‫باش ‌‬ ‫كۆنترۆڵ ناكات‪ ،‬به‌ڵكو مرۆڤه‌ك ‌ه‬ ‫تووڕه‌بوونه‌كه‌ كۆنترۆڵ ده‌كات‪.‬‬ ‫ك ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫دووه‌میشیان‬ ‫ی گوناه‌و خراپه‌ی ‌ه‬ ‫پاڵنه‌ره‌ك ‌ه ‌‬ ‫بۆی ‌ه مرۆڤه‌ك ‌ه كۆنترۆڵ ده‌كات‪،‬‬ ‫ی كوشتن‌و ڕق‌و‬ ‫ئه‌نجامه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫توندوتیژ ‌‬ ‫ی مه‌سیح ده‌فه‌رمووێ‌‪:‬‬ ‫عیسا ‌‬ ‫توڕه‌بن‪ ،‬به‌اڵم گوناه مه‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی مه‌مێننه‌و‌ه تا ڕۆژئاوا‪،‬‬ ‫به‌توڕه‌ی ‌‬ ‫ێ ده‌رفه‌ت به‌شه‌یتان نه‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ده‌ب ‌‬ ‫ی پیرۆز ئه‌فه‌سۆس ‪:4‬‬ ‫(ئینجیل ‌‬ ‫ی سه‌ره‌و‌ه ته‌نها‬ ‫‪ .)27 - 26‬ئه‌م ‌ه ‌‬ ‫پوخته‌یه‌ك بوو‪ .‬له‌كۆتاییدا ئه‌م‬ ‫دوو پرسیاره‌ له‌خۆت بكه‌‪:‬‬ ‫ئایا ڕزگارت بوو‌ه له‌گوناه ك ‌ه‬ ‫تووڕه‌بوون دروستیده‌كات؟‬ ‫ی تووڕه‌بوونه‌كه‌ت‬ ‫ئایا پاڵنه‌ر ‌‬ ‫چییه‌و كامه‌تان ئه‌ویتر كۆنترۆڵ‬ ‫ده‌كات؟‬

‫فره‌ژنی‌‪ :‬به‌و‌ه پێناس ‌ه ده‌كرێت‬ ‫ی چه‌ند‬ ‫ك ‌ه پیاو له‌یه‌ك كاتدا خاوه‌ن ‌‬ ‫ی ئایینه‌كاندا‬ ‫ژنێك بێت‪ ،‬له‌زۆربه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئایین ‌‬ ‫وه‌ك‬ ‫ڕێگه‌پێدراو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫ئیسالم‌و چه‌ند ئایینزاێك ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌سیحی‌‌و یه‌هودی‪ .‬له‌یاسا ‌‬ ‫هه‌ندێك ل ده‌وڵه‌تانیشدا فره‌ژنی‌‬ ‫ی‬ ‫ی یاساییه‌و له‌هه‌ندێك واڵت ‌‬ ‫كارێك ‌‬ ‫دیكه‌شدا كارێكی‌ ڕێگ ‌ه پێنه‌دراوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌گات ‌ه سزا ‌‬ ‫ته‌نانه‌ت سزاكه‌ش ‌‬ ‫به‌ندكردن‪.‬‬ ‫ی رێگه‌پێدراوه‌‌و‬ ‫ی ئه‌و ژنانه‌ ‌‬ ‫ژماره‌ ‌‬ ‫پیاو ده‌توانێت له‌یه‌ك كاتدا‬ ‫ی‬ ‫هه‌یبێت له‌ئایینێكه‌و‌ه بۆ ئایینێك ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫تر جیاواز ‌‬ ‫ی ئیسالم ته‌نها ڕێگ ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ئایین ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌دات پیاو له‌یه‌ك كاتدا چوار ژن ‌‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬هه‌ندێك له‌ئایینه‌كان هیچ‬ ‫ی‬ ‫ی ڕێگه‌پێدراویان بۆفره‌ژن ‌‬ ‫ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌یه‌ك كاتدا دانه‌ناوه‌‪ ،‬وه‌ك ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی مۆرمۆنیدا* هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه ئایینزا ‌‬ ‫ی له‌واڵتێكه‌و‌ه‬ ‫ی فره‌ژن ‌‬ ‫دیارده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاست ‌‬ ‫ی تر‌و به‌پێ ‌‬ ‫بۆ واڵتێك ‌‬ ‫ی گشتی‌ جیاوازه‌‪ ،‬بۆنمون ‌ه‬ ‫ڕۆشنبیر ‌‬ ‫ی عه‌ره‌بیدا‬ ‫ی نیمچه‌ دورگه‌ ‌‬ ‫له‌واڵتان ‌‬ ‫ئه‌و دیارده‌ی ‌ه زۆر به‌رباڵوه‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌فریقا‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌واڵتانی‌ باكور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه یاسا فره‌ژن ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫سه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫ی‬ ‫قه‌ده‌غ ‌ه نه‌كردووه‌و دیارده‌یه‌ك ‌‬ ‫ڕێگه‌پێدراوه‌‪ ،‬دیارده‌یه‌ك ‌ه نه‌كراوه‌ت ‌ه‬ ‫ی پێڕه‌و‬ ‫خوو ‌و زۆر به‌كه‌م ‌‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی ئیسالمدا‬ ‫ی له‌ئایین ‌‬ ‫فره‌ژن ‌‬ ‫ی ئیسالم‪،‬‬ ‫به‌ر له‌هاتنی‌ ئایین ‌‬ ‫ی ته‌ورات‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت به‌ر له‌هاتن ‌‬ ‫ی نه‌ك له‌ناو‬ ‫ئینجیل‪ ،‬دیارده‌ی‌ فره‌ژن ‌‬ ‫ی ئاساییدا‪ ،‬به‌ڵكو له‌نێو‬ ‫كه‌سان ‌‬ ‫ی هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫پێغه‌مبه‌رانیشدا بوون ‌‬ ‫بۆنمون ‌ه یه‌عقوب‪ ،‬داود‪ ،‬سوله‌یمان‪،‬‬ ‫ك ‌ه هه‌ریه‌كێكیان النیكه‌م زیاتر‬ ‫له‌ژنێكیان هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌فره‌ژن ‌‬ ‫ی ئیسالم ڕێگا ‌‬ ‫ئایین ‌‬ ‫داوه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌چه‌ند مه‌رجێك‬ ‫ی‬ ‫ی دادپه‌روه‌ری ‌‬ ‫له‌وانه‌‪ :‬به‌كارهێنان ‌‬

‫ی خۆش بێت‬ ‫ی بوێ‌‌و پێ ‌‬ ‫چه‌ند ژن ‌‬ ‫بیهێنێت‪.‬‬

‫ی ژن‌و‬ ‫له‌نێوانیاندا‪ ،‬جێنه‌هێشتن ‌‬ ‫ی دیكه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫چه‌ند مه‌رجێك ‌‬ ‫ی خودا‬ ‫ی ئه‌و ئایه‌ت ‌ه پیرۆزه‌ ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌فه‌رموێت‪:‬‬ ‫ی‬ ‫«وإن خفتم أال تقسطوا فی الیتام ‌‬ ‫فانكحوا ما طاب لكم من النسا‌و‬ ‫ی وثالث ورباع فإن خفتم أال‬ ‫مثن ‌‬ ‫تعدلوا فواحده‌ أو ما ملكت أیمانكم‬ ‫ضلك أدنی‌ أاڵ تعولوا‪ .‬سور‌ه النسا‌ء‬ ‫ـ‪»3‬‬ ‫ڕێگ ‌ه به‌پیاوان دراو‌ه له‌یه‌ك‬ ‫كاتدا تا چوار ژن بهێنن‪ ،‬نابێت‬ ‫هیچ پیاوێك له‌و ژماره‌ی ‌ه زیاتر‬ ‫ـ به‌مه‌رجێك ژنه‌كان له‌ژیاندا‬ ‫ی دیكه‌ بهێنێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫مابن ـ ژن ‌‬ ‫ی هه‌بوو‪،‬‬ ‫هه‌ر موسوڵمانێك ترس ‌‬ ‫ی ناتوانێت وه‌ك یه‌ك‬ ‫دڵنیابوو له‌وه‌ ‌‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت له‌نێوان ژنه‌كانییدا‬ ‫بكات‌و دادپه‌روه‌ربێت له‌نێوانیاندا ـ‬ ‫ی سێكس‬ ‫ی ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ته‌نانه‌ت له‌ڕوو ‌‬ ‫له‌گه‌ڵیاندا ـ ئه‌وا نابێت له‌یه‌ك ژن‬ ‫زیاتر بهێنێت‪ ،‬ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدای ‌ه‬ ‫ی هه‌ندێك له‌واڵتان‬ ‫ك ‌ه یاسا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دانیشتوانه‌كه‌ش ‌‬ ‫ك ‌ه زۆرینه‌ ‌‬

‫موسوڵمانن ڕێگه‌نادات پیاو له‌ژنێك‬ ‫ی تونس‪.‬‬ ‫ی هه‌بێت‪ ،‬وه‌ك واڵت ‌‬ ‫زیاتر ‌‬ ‫ی یه‌هودییدا‬ ‫ی ل ‌ه ئایین ‌‬ ‫فر‌ه ژن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناوه‌ڕاست دیارده‌ ‌‬ ‫تا چاخه‌كان ‌‬ ‫ی بێسنور له‌ناو یه‌هودییه‌كاندا‬ ‫فره‌ژن ‌‬ ‫ی حاخام‬ ‫باو بوو‪ ،‬تا ئه‌و كاته‌ ‌‬ ‫غه‌رشوم ئه‌شكینازی‌‪ 960‬ـ‪1040‬ز‪،‬‬ ‫ی یازده‌یه‌مدا‬ ‫ی سه‌ده‌ ‌‬ ‫له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی حه‌رام كرد‪.‬‬ ‫ی فره‌ژن ‌‬ ‫دیارده‌ ‌‬ ‫حه‌رامكردنه‌كه‌ش له‌چوارچێوه‌ی‌‬ ‫چه‌ند چاكسازییه‌كدا هات ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وكاته‌ ‌‬ ‫غه‌رشوم له‌یاساكان ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌هوددا ئه‌نجامی‌ دان‌و زۆرینه‌ ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا یه‌هودییه‌كان په‌سه‌ندیان‬ ‫كرد‪ ،‬له‌نێویشیاندا ئه‌و ئایینزایان ‌ه‬ ‫هه‌بوون ك ‌ه پێیانده‌وترێت سه‌فاردی‌‪،‬‬ ‫وات ‌ه ئه‌و هاواڵتیی ‌ه یه‌هودیانه‌ی ك ‌ه‬ ‫ی ئیسالمیدا ژیاون‪ ،‬جگه‌ل ‌ه‬ ‫له‌واڵتان ‌‬ ‫ی یه‌مه‌ن‪.‬‬ ‫ی واڵت ‌‬ ‫یه‌هودییه‌كان ‌‬ ‫ی حاخام‬ ‫ی ڕێنماییه‌كان ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫غه‌رشوم‪ ،‬ڕێگ ‌ه به‌پیاو ده‌درێت‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌م بهێنێت‪ ،‬به‌و مه‌رجه‌ ‌‬ ‫ژن ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫‪100‬حاخام بڕیار بده‌ن گوزه‌ران ‌‬

‫ی دیك ‌ه‬ ‫كه‌س ‌ه وا ده‌خوازێت ژنێك ‌‬ ‫ێ هیچ‬ ‫بهێنێت‪ ،‬بۆنمونه‌‪ :‬ژن به‌ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پیاوه‌كه‌ ‌‬ ‫ی گونجاو ته‌اڵق ‌‬ ‫هۆیه‌ك ‌‬ ‫ی لێوه‌رنه‌گرێت‪،‬‬ ‫ڕه‌تبكاته‌وه‌و ته‌اڵق ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی ژن بۆ ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫دیارنه‌مان ‌‬ ‫ی به‌نه‌خۆشییه‌ك‬ ‫یان تووشبوون ‌‬ ‫ی پێنه‌دات یان نه‌توانێت‬ ‫ك ‌ه ڕێگه‌ ‌‬ ‫ی بێت‪ .‬له‌و واڵتانه‌شدا‬ ‫به‌ته‌اڵق ڕاز ‌‬ ‫ی قه‌ده‌غه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫ی فره‌ژن ‌‬ ‫ك ‌ه یاساكان ‌‬ ‫ی یه‌هود ڕێز له‌یاسا‬ ‫حاخامه‌كان ‌‬ ‫ناوخۆییه‌كانیان ده‌گرن‌و ڕێگه‌ناده‌ن‬ ‫ی دووه‌م بهێنێت‪.‬‬ ‫پیاو ژن ‌‬ ‫ی مه‌سیحیدا‬ ‫ی ل ‌ه ئایین ‌‬ ‫فر‌ه ژن ‌‬ ‫ی وه‌ك‬ ‫هه‌ریه‌ك له‌ئایینزا گه‌وره‌كان ‌‬ ‫كاسۆلیك‪ ،‬ئه‌رسۆدۆكس‪ ،‬پرۆتستانت‬ ‫ی فره‌ژنیان قه‌ده‌غه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫دیارده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و ئایینزایانه‌‪ ،‬پیاو بۆ ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫نیی ‌ه له‌یه‌ك كاتدا له‌ژنێك زیاتری‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئایینزا ‌‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ئه‌مریكا‪ ،‬ڕێگ ‌ه به‌فره‌ژن ‌‬ ‫مۆرمون ‌‬ ‫دراو‌ه نه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو هیچ‬ ‫ی بۆ ئه‌و مه‌به‌ست ‌ه‬ ‫سنورو ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه‬ ‫ی نه‌كردووه‌‪ ،‬پیاو بۆ ‌‬ ‫دیار ‌‬

‫ی ل ‌ه ده‌رونناسیدا‬ ‫فره‌ژن ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌نێك له‌زانا ئه‌وروپییه‌كان ‌‬ ‫ی ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ی ده‌رونناس ‌‬ ‫بوار ‌‬ ‫ی زیاتر‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬حه‌زكردن له‌بووون ‌‬ ‫ی زگماكه‌‌و‬ ‫ی پیاو حه‌زێك ‌‬ ‫له‌ژنێك ال ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌دا‬ ‫ی پیاو زیاتر به‌ال ‌‬ ‫پێكهاته‌ ‌‬ ‫ی هه‌بێت‌و‬ ‫ده‌ڕوات له‌ئافره‌تێك زیاتر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌نها ژن له‌گه‌ڵ سروشت ‌‬ ‫سیستم ‌‬ ‫ی پیاودا یه‌كناگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫پێكهاته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و زانایان ‌ه به‌درێژای ‌‬ ‫به‌وته‌ ‌‬ ‫مێژوو پیاو خیانه‌تكار بووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ته‌نانه‌ت له‌نێوه‌ند‌ه زانستیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مریكادا مشتومڕو گفتوگۆیه‌ك ‌‬ ‫چڕوپڕ له‌سه‌ر ئه‌و‌ه هاتۆت ‌ه ئاراو‌ه‬ ‫ك ‌ه ئایا غیره‌كردن‌و خۆشه‌ویستی‌‌و‬ ‫ی له‌ناوه‌ڕۆكدا‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫حه‌ز ‌‬ ‫ی مرۆڤدا بوونیان هه‌ی ‌ه یان‬ ‫له‌مۆخ ‌‬ ‫ی ئه‌و په‌روه‌رده‌و‬ ‫ده‌رئه‌نجام‌و زاده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫فێركردنه‌ن ك ‌ه له‌منداڵیدا مرۆڤ ‌‬ ‫ێ گۆشكراوه‌‪.‬‬ ‫پ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ســــــــــــه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫زانایان هیچ نكوڵییه‌كیان له‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی گرنگ ‌‬ ‫نیی ‌ه ك ‌ه پێشكه‌وتن ڕۆڵێك ‌‬ ‫ی مرۆییدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی ڕه‌وشت ‌‬ ‫له‌پێكهاته‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه هه‌ر له‌ئارادای ‌ه ك ‌ه‬ ‫بیرۆكه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌یوه‌ند ‌‬ ‫حه‌زكردن له‌ئه‌نجامــــدان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جۆراوجۆر له‌پێكهاته‌ ‌‬ ‫سێكس ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫ی مرۆڤدا بوون ‌‬ ‫مێشك ‌‬ ‫ی زۆركرا‬ ‫بیرۆكه‌ی ‌ه به‌ربه‌ره‌كان ‌‬ ‫ی باوه‌ڕیان‬ ‫له‌الیه‌ن ئه‌و زانایانه‌ ‌‬ ‫ی گۆشكردن‌و‬ ‫به‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬چۆنێت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مرۆڤ كارگه‌ر ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌كردن ‌‬ ‫ی مرۆڤ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی له‌سه‌ر ئاكار ‌‬ ‫زۆر ‌‬ ‫هاوكات ئاماژ‌ه به‌وه‌ش ده‌ده‌ن‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه خیانه‌تبازی‌‌و خیانه‌تكردن ال ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دروست ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫پیاو ژینگه‌ ‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬نه‌ك سروشت‪.‬‬ ‫* مۆرمۆن‪ :‬ئایینزایه‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌سیح ‌‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫له‌ئایینزاكان ‌‬ ‫ی ‪1830‬دا‪ ،‬له‌سه‌ر ده‌ستی‌‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫جۆزێف سمیس دامه‌زراوه‌‪ ،‬زیاتر‬ ‫ل ‌ه ‪13‬ملیۆن شوێنكه‌وتوویی‬ ‫له‌جیهاندا هه‌یه‌‪ ،‬كاسۆلیك‌و‬ ‫ئه‌رسۆدۆكس‌و پرۆتستانته‌كان‪،‬‬ ‫ی نازانن‪.‬‬ ‫مۆرمۆنه‌كان به‌مه‌سیح ‌‬

‫مۆسیقاو ئارامبونه‌وه‌ی رۆح‬ ‫ هاوبیر کامه‌ران‬ ‫ی‬ ‫نامه‌وێت لێره‌دا به‌ڵگ ‌ه له‌سه‌ر گرنگ ‌‬ ‫مۆسیقا بێنمه‌وه‌‪ ،‬ته‌نها ده‌مه‌وێت‬ ‫ئه‌و‌ه بڵێم ك ‌ه مۆسیڤا له‌رینه‌وه‌یه‌و‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬كاریگه‌ریه‌كه‌ش‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی هه‌ست پێكراو‌ه هه‌رچه‌ند‬ ‫شتێك ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ڕوكار‌ه ناسكتره‌كاندا زۆر هه‌ست ‌‬ ‫پێناكرێت و ته‌نها وه‌كو بایه‌ك وای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌اڵ ‌‬ ‫ی له‌رینه‌و‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫دره‌خته‌كانه‌وه‌ هه‌ستی‌ پێده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی خۆیان‬ ‫یۆنانیه‌كان به‌خوداكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی موزیك ‌‬ ‫ده‌وت موز‪ .‬دواتر وش ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫لێو‌ه دروست بوو ك ‌ه مانا ‌‬ ‫مۆسیقا ده‌دات‪ .‬مۆسیقا ده‌توانێت‬ ‫ی هه‌بێت‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫ی قووڵ ‌‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫و مرۆڤ ئارام بكاته‌و‌ه به‌مه‌رجێك‬ ‫ی ك ‌ه گوێی لێده‌گرێ‬ ‫ئه‌و مۆسیقای ‌ه ‌‬ ‫ده‌بیت له‌ده‌نگ ‌ه گڕه‌كانه‌و‌ه به‌ره‌و‬ ‫ی بڕۆن‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫ده‌نگ ‌ه ناسكه‌كان ‌‬ ‫ی زۆر قورس و‬ ‫سه‌ره‌تا به‌ده‌نگ ‌‬ ‫ی‬ ‫گڕ داخڵ ببن و پاشان به‌ده‌نگ ‌‬ ‫ناسك و تیوار كۆتاییان پێ بێت‬ ‫ی‬ ‫له‌هه‌مانكاتیشدا ده‌بێت خاوه‌ن ‌‬ ‫ی زۆربن‪.‬‬ ‫هارمۆنیه‌تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی من مۆسیقا ‌‬ ‫ی ئه‌زمون ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هیندی‌ باشترین جۆر ‌‬ ‫كالسیك ‌‬

‫ی هیند ك ‌ه‬ ‫مۆسیقایه‌‪ .‬پاش مۆسیقا ‌‬ ‫ئه‌ویش ڕاگا (میلۆدی‌) نه‌گونجاو و‬ ‫ی‬ ‫ی ئێران ‌‬ ‫ی تێدای ‌ه مۆسیقا ‌‬ ‫نه‌شاز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئێران ‌‬ ‫دێت‪ .‬له‌پاش مۆسیقا ‌‬ ‫ی هیندیی ‌ه سوره‌كان‬ ‫مۆسیقا ‌‬ ‫ی زۆر هه‌یه‌‪ ،‬پاشان‬ ‫كاریگه‌ریه‌ك ‌‬ ‫ی دێت ك ‌ه بودیزم‬ ‫ی چین ‌‬ ‫مۆسیقا ‌‬ ‫ی هه‌بو‌ه له‌سه‌ری‌‪.‬‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی باخ و مۆزارت له‌و‬ ‫مۆسیقا ‌‬ ‫ی‬ ‫مۆسیقایانه‌ن ك ‌ه ده‌توانن بۆ ئارام ‌‬ ‫ده‌روونی‌ به‌سودبن‪.‬‬ ‫‪330‬مه‌تر‌ه‬ ‫ده‌نگ‬ ‫ی‬ ‫خێرای ‌‬ ‫له‌چركه‌یه‌كدا ك ‌ه به‌گه‌رما ئه‌م‬ ‫خێرایی ‌ه زیاد ده‌كات‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی هاوسه‌نگ ‌‬ ‫زۆر گرنگ ‌ه له‌شوێنێك ‌‬ ‫ی گه‌رمیدا گوێ له‌مۆسیقا‬ ‫پل ‌ه ‌‬ ‫ی زیندوو‬ ‫بگریت و باشتر‌ه له‌ئامێر ‌‬ ‫سود وه‌ربگریت‪ .‬زۆر گرنگ ‌ه ئه‌و‬ ‫ی لێده‌گریت‬ ‫ی گوێ ‌‬ ‫مۆسیقای ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕیتم و هارمۆنیه‌تێك ‌‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫زۆر باش بێت‪ ،‬ئه‌گه‌رنا مۆسیقا‬ ‫ده‌توانێت چه‌ند‌ه سودبه‌خش‬ ‫بێت ئه‌وه‌نده‌ش زیانبه‌خش بێت‪.‬‬ ‫ی گوێگرتن له‌مۆسیقا‬ ‫باشتر‌ه له‌كات ‌‬ ‫چاوه‌كانت دابخه‌یت و به‌ده‌ست‬ ‫ی مۆسیقاك ‌ه‬ ‫و چاو له‌گه‌ڵ ڕیتم ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌شداربیت و ڕێنه‌گریت له‌جوڵ ‌ه ‌‬

‫جه‌سته‌یی‌‪ ،‬ده‌بێت بزانیت ئه‌و‬ ‫پارچ ‌ه مۆسیقای ‌ه ك ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫كه‌سێكه‌و‌ه نوسراوه‌‪ ،‬ئه‌و كه‌س ‌ه‬ ‫ی ده‌روونییدا بوو‌ه ك ‌ه‬ ‫له‌چ بارێك ‌‬ ‫ی نوسیوه‌‪ .‬مۆسیقا‬ ‫ئه‌و پارچه‌ی ‌ه ‌‬ ‫ده‌توانێ ئه‌و هه‌ست ‌ه ده‌روونیی ‌ه بۆ‬ ‫ی‬ ‫تۆ بگوێزێته‌و‌ه ك ‌ه نوسه‌ره‌ك ‌ه تیا ‌‬ ‫ژیاوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی چاكراكان ‌‬ ‫ی شاره‌زا ‌‬ ‫ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی مرۆڤ هه‌ن باشتر‌ه بزانن‬ ‫له‌ش ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م (مێ)یه‌‪،‬‬ ‫ی چاكرا ‌‬ ‫ك ‌ه نۆت ‌ه ‌‬ ‫ی سوادهیستانا وات ‌ه‬ ‫ی چاكرا ‌‬ ‫نۆت ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌م (رێ) یه‌‪ ،‬چاكرا ‌‬ ‫چاكرا ‌‬ ‫ی چواره‌م‬ ‫سێیه‌م (دۆ)‪ ،‬چاكرا ‌‬ ‫ی پێنجه‌م (سی‌)‪،‬‬ ‫(فا)‪ ،‬چاكرا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌شه‌م (سۆڵ)و چاكرا ‌‬ ‫چاكرا ‌‬ ‫حه‌وته‌م (ال)ی ‌ه ك ‌ه حه‌وته‌م نۆت ‌ه‬ ‫ی بۆ‬ ‫بۆ حه‌وته‌م چاكرایه‌‪ .‬ده‌توان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قه‌له‌ق ‌‬ ‫ی له‌ش و نه‌مان ‌‬ ‫به‌هێزبوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ژمار‌ه ‪‌ 39‬‬ ‫گوێ له‌سه‌مفۆن ‌‬ ‫ی مۆزارت بگریت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ماژوور ‌‬ ‫ی ژمار‌ه‬ ‫ده‌توانیت گوێ له‌كۆنسێرت ‌‬ ‫‪5‬ی‌ بتهۆڤن بگریت‪.‬‬ ‫ی هه‌ستكردن به‌تاوان‬ ‫بۆنه‌هێشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌توان ‌‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫و ئارام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی (ڤیڤۆنسڵ) ‌‬ ‫گوێ له‌كۆنسێرت ‌‬ ‫ی ‪ 1678-1743‬بگریت‪،‬‬ ‫ڤیڤاڵد ‌‬

‫ی ژمار‌ه‬ ‫ی كۆڕاڵ ‌‬ ‫هه‌روه‌ها كۆنسێرت ‌‬ ‫نۆی‌ بتهۆڤن‪.‬‬ ‫ی ترس ك ‌ه كاریگه‌ر‬ ‫بۆ نه‌هێشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئارام ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر تێكچون ‌‬ ‫زۆر ‌‬ ‫ی مرۆڤ هه‌یه‌‪ ،‬گوێ‬ ‫ده‌روون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ژمار‌ه ‪3‬و ژمار‌ه ‪‌ 5‬‬ ‫له‌كۆنسێرت ‌‬ ‫بتهۆڤن بگره‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌خشین ‌‬ ‫ی توانا ‌‬ ‫بۆ زیادبوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دڵناسك ‌‬ ‫ی و زیادبوون ‌‬ ‫خه‌ڵك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌هارو سه‌مفۆنیا ‌‬ ‫گوێ له‌سۆناتا ‌‬ ‫ی بتهۆڤن‬ ‫ی ژمار‌ه ‪‌ 6‬‬ ‫پاستۆڕاڵ ‌‬ ‫بگره‌‪.‬‬ ‫ی ئازادی‌‌و‬ ‫ی هه‌ست ‌‬ ‫بۆ وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستكه‌وتن ‌‬ ‫ناپه‌یوه‌ستی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر گوێ له‌سه‌مفۆن ‌‬ ‫ئارامییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بتهۆڤن‌و كۆنسێرت ‌‬ ‫ژمار‌ه ‪‌ 7‬‬ ‫ڤیۆلۆنی‌ باخ ل ‌ه المینور بگره‌‪ .‬‬ ‫ی كه‌م جواڵن‬ ‫ی به‌هۆ ‌‬ ‫ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫و خه‌مۆكییه‌و‌ه نائارامن و ناتوانن‬ ‫ی بخه‌نه‌و‌ه ژیانیان ده‌توانن‬ ‫چاالك ‌‬ ‫ی (پارسیڤال)‬ ‫گوێ ل ‌ه ئۆپێرا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سۆفییه‌كان ‌‬ ‫ی ڤاگنه‌رو زیكر ‌‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌ر به‌ته‌سه‌وف ‌‬ ‫ی قادر ‌‬ ‫ته‌ریق ‌ه ‌‬ ‫ی بگرن‪.‬‬ ‫ئیسالم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌زره‌ت ‌‬ ‫هه‌ندێ له‌مۆسیقاكان ‌‬ ‫عینایه‌ت خان ـ یه‌كێك ‌ه له‌موسڵمان ‌ه‬ ‫هه‌ر‌ه پرۆفیشنه‌ڵ ‌ه هیندییه‌كان‬

‫ی‬ ‫ساراسڤاتی‌ فریشت ‌ه ‌‬ ‫مۆسیقاو هونه‌ر‬ ‫له‌مۆسیقادا ـ زۆر گرنگن بۆ‬ ‫ی‬ ‫هاوسه‌نگ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ده‌ستهێنانه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌ده‌ستچوو‪ ،‬هه‌روه‌ها گوێگرتن ل ‌ه‬ ‫شمشاڵ و ئامێر‌ه هه‌واییه‌كان زۆر‬ ‫ی‬ ‫ی ئارام ‌‬ ‫به‌سود‌ه بۆ یارمه‌تیدان ‌‬ ‫ی مێشك‪.‬‬ ‫ی و حه‌وانه‌و‌ه ‌‬ ‫فكر ‌‬ ‫هه‌موو ڕۆژێك به‌ته‌نها دابنیشه‌و‬ ‫گوێ له‌مۆسیقایه‌ك بگر‌ه ك ‌ه‬ ‫ی پێده‌كات‬ ‫دڵت ده‌یه‌وێت و حه‌ز ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ نه‌بێت‪،‬‬ ‫به‌مه‌رجێك وش ‌ه ‌‬ ‫ڕێ بد‌ه مۆسیقاك ‌ه بچێت ‌ه هه‌موو‬ ‫گیانته‌وه‌و ته‌واو ئارامت بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی قه‌ره‌باڵغ و ده‌نگ ‌‬ ‫له‌مۆسیقا ‌‬ ‫به‌رزو تێكه‌ڵ دوور بكه‌وه‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی پێیده‌وترێت مۆسیقا ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ڕاپ و ڕۆك له‌ڕاستیدا جۆرێك‬ ‫ی هێواش ‌ه ك ‌ه گوێگر‬ ‫له‌خۆكوشتن ‌‬ ‫به‌كاری‌ دێنێت‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫‪11‬‬

‫ی‬ ‫نهێنی‌‌و تایبه‌تمه‌ندی ‌‬ ‫ی ئه‌مریكا‬ ‫سه‌رۆكه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫* ج���ۆرج واش���نتۆن‪ ،‬هیوایه‌ت ‌‬ ‫زیگار فاروق‬ ‫خواردن���ی‌ ئای���س كری���م بووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ویالیه‌ت��� ‌ه له‌وه‌ش س���ه‌یرتر تائێستا خاوه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌دروس���تبوون ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كگرتووه‌كان���ی‌ ئه‌مری���كاوه‌‪ ،‬كورتترین وتار‌ه له‌كاتی‌ وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی یه‌كدا پۆستی‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكادا ك ‌ه‬ ‫چه‌ندین س���ه‌رۆك ب���ه‌دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌و واڵته‌ی���ان كردووه‌و پێشكه‌ش���ی‌ كردبێ���ت‪ .‬وتاره‌كه‌ ‌‬ ‫حوكم ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵێك واشنتۆن ل ‌ه ‪135‬وشه‌ پێكهاتبوو!‬ ‫هه‌ریه‌كه‌ش���یان خاوه‌ن ‌‬ ‫خه‌س���ڵه‌ت‌و خولیاو نهێنی‌ تایبه‌ت * له‌ب���اره‌ی‌ س���ه‌رۆك جیراڵ���د‬ ‫ی فۆردیش���ه‌وه‌ ده‌وترێ���ت له‌گ���ه‌ڵ‬ ‫به‌خۆیان ب���وون‪ .‬یه‌كێكیان حه‌ز ‌‬ ‫ی رۆژنامه‌وانییدا‬ ‫له‌مه‌له‌ بووه‌ به‌رووتی‌‪ ،‬یه‌كێكی‌ تر سازكردنی‌ كۆنگره‌ ‌‬ ‫حه‌زی‌ له‌قاپ شۆردن‪ ،‬سه‌رۆكیش مه‌له‌وانیی‌ كردووه‌‪.‬‬ ‫هه‌ب���ووه‌ هیوایه‌ت���ی‌ ئه‌وه‌ب���وو‌ه * س���ه‌رۆك رۆناڵ���د ری���گان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی سپی‌ گۆشت هه‌م���وو به‌یانیی���ه‌ك رۆژنامه‌كان ‌‬ ‫ی كۆشك ‌‬ ‫له‌س���ه‌ربان ‌‬ ‫ده‌خوێن���ده‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌وێن��� ‌ه‬ ‫ببرژێنێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫* بی���ل كلینتۆن به‌وه‌ ناس���راو‌ه كاریكاتێرییه‌كان���ه‌وه‌ ده‌س���ت ‌‬ ‫ی پێده‌كرد‪.‬‬ ‫ی خواردن ‌‬ ‫حه‌زی‌ له‌ئاماده‌كردن��� ‌‬ ‫ی * ج���ۆن‪ ،‬كوڕی‌ س���ه‌رۆك جۆن‬ ‫ئێواره‌ ب���ووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌جه‌ژن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌منداڵی���دا ح���ه‌ز ‌‬ ‫ی هه‌م���وو س���اڵێكدا كنێ���د ‌‬ ‫سوپاس��� ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆفه‌رمانبه‌رانی‌‪ ،‬هه‌روه‌ها زۆریش له‌وه‌ب���وو‌ه له‌خوار ئۆفیس���ه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫حه‌زی له‌قاپ ش���ۆردن بووه‌و به‌و باوكییه‌وه‌ بمێنێته‌وه‌ ك ‌ه ئۆفیس ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌مریكایه‌‪.‬‬ ‫ره‌سم ‌‬ ‫كاره‌ش زۆر دڵخۆش بووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی «ماڵه‌كه‌م» ‌‬ ‫* س���ه‌رۆك جۆن كویسی‌ ئادامز‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ش ناو ‌‬ ‫هه‌میش��� ‌ه دووس���ه‌عات پێ���ش له‌ئۆفیسه‌ك ‌هی‌ باوكی‌ نابوو‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی گۆشتیش له‌سه‌ربان ‌‬ ‫خۆرهه‌ڵهات���ن له‌خه‌و هه‌س���تاو‌ه * برژاندن ‌‬ ‫ی یه‌كێ���ك ب���وو‌ه‬ ‫ی كۆش���كی‌ س���پ ‌‬ ‫ی له‌ناو رووبار ‌‬ ‫بۆمه‌له‌كردن به‌ڕووت ‌‬ ‫ی‬ ‫بووماك‪ ،‬رۆژانه‌ پێش ئه‌و‌هی‌ بچێت ‌ه له‌دیارده‌ به‌رچ���اوه‌كان له‌مێژوو ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ ئایزنهاوه‌ردا‪.‬‬ ‫سه‌ر كاره‌كه‌ی‌‪.‬‬

‫ی سه‌رۆك ده‌پرسنه‌وه‌‬ ‫ی جێگر ‌‬ ‫ه گه‌نده‌ڵییه‌كان ‌‬ ‫ل‌‬

‫ی سۆسیلیۆ بامبانگ‬ ‫بۆحكومه‌ته‌كه‌ ‌‬ ‫رۆژگار مسته‌فا‬ ‫ی‬ ‫یۆدین���ۆ له‌ماوه‌ی‌ ئه‌و دوو مانگه‌ ‌‬ ‫ب���ۆ لێپرس���ینه‌وه‌ له‌ژماره‌ی���ه‌ك ته‌مه‌نیدا كه‌ ماوێتی‌‪.‬‬ ‫ی تۆمه‌تباره‌كانی‌ دۆس���ییه‌ك ‌ه زۆرن‪،‬‬ ‫به‌رپرس‌و له‌نێویش���یاندا جێگر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌سه‌رووی‌ هه‌مویشیانه‌و‌ه جێگر ‌‬ ‫سه‌رۆك‌و وه‌زیری‌ دارایی‪ ،‬په‌رله‌مان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئیندۆنیزی���ا ره‌زامه‌ندیی‌ نیش���اندا س���ه‌رۆك یۆدیۆن���ۆ ك���ه‌ حاكم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ووه‌و وه‌زیر ‌‬ ‫ی ناوه‌ند ‌‬ ‫ی بانك��� ‌‬ ‫ی لیژنه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫له‌س���ه‌ر پێكهێنان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫دارایی ك ‌ه هه‌ردووكی���ان له‌بانك ‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌و لێپرسینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ئه‌ندۆنیزیا پێشتر نێوده‌وڵه‌تیی���ه‌و‌ه نزیكن‌و به‌وه‌ش‬ ‫جێگری‌ سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌سیاسیه‌ت ‌‬ ‫ی بووه‌و ناسراون ك ‌ه پشتیوان ‌‬ ‫ی ناوه‌ن���د ‌‬ ‫ی بانك ‌‬ ‫حاكم��� ‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ك���ه‌ش تایبه‌ت ده‌بێت ئابووری‌ لیبراڵ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌وت���ه‌ی‌ ئه‌نی���س مه‌ت���ا جێگر ‌‬ ‫ی ورده‌كارییه‌كان��� ‌‬ ‫به‌دۆزین���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی حكومه‌ت پێش ساڵێك س���ه‌رۆكی‌ په‌رله‌مانی‌ ئیندۆنیزیا‪،‬‬ ‫ره‌زامه‌ندی ‌‬ ‫ی به‌مزووان ‌ه ئه‌نجامی‌ لێكۆڵینه‌وه‌كان‬ ‫ی بانك ‌‬ ‫له‌سه‌ر به‌رنامه‌ی‌ قوتاركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫پرۆس���ه‌ ‌‬ ‫بازرگان���ی‌ له‌داته‌پی���ن‪ ،‬هه‌روه‌ها ئاش���كراده‌كرێن‌و‬ ‫ی‬ ‫له‌ڕێ��� ‌‬ ‫ی لێپرس���ینه‌وه‌كه‌ش‬ ‫ی ئ���ه‌و پاره‌وپوله‌ ‌‬ ‫چاره‌نووس��� ‌‬ ‫ته‌له‌ڤزیۆنه‌كان���ه‌و‌ه راس���ته‌وخۆ‬ ‫له‌بانكه‌و‌ه بۆی‌ ده‌رده‌هێنرا‪.‬‬ ‫ی چاودێران ئه‌م دۆس���یه‌ی ‌ه په‌خ���ش ده‌كرێ���ت‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش‬ ‫به‌وته‌ ‌‬ ‫ی لێپرسینه‌و‌ه‬ ‫دیكه‌ی��� ‌ه شه‌شه‌مین پرۆس���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌یه‌ك��� ‌‬

‫ی سه‌رۆك‬ ‫نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ه ‪ 3.2‬ملیار دۆالر‬ ‫ب‌‬ ‫شه‌نكار ئارام‬ ‫نامه‌یه‌كی‌ جۆرج واشنتۆنی‌ یه‌كه‌م‬ ‫ی ئه‌مریكا ك ‌ه له‌چوار الپه‌ڕ‌ه‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی ‪ 1787‬ب���ۆ‬ ‫پێكهات���ووه‌و س���اڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناردووه‌و ئیمزا ‌‬ ‫برازایه‌كی‌ خ���ۆ ‌‬ ‫ی ‪ 3.2‬ملیۆن‬ ‫ی له‌سه‌ره‌‪ ،‬به‌بڕ ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫دۆالر فرۆشرا‪.‬‬ ‫ل���ه‌و نامه‌ی���ه‌دا جۆرج واش���نتۆن‬ ‫ی‬ ‫پش���تیوانیی‌ ت���ه‌واوی‌ خ���ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌رده‌بڕێت له‌پێناو چه‌س���پاندن ‌‬

‫ده‌س���توری‌ والیه‌ت ‌ه یه‌کگرتوه‌کانی‬ ‫ئه‌مریكیدا‪.‬‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی ئه‌و هۆڵه‌ ‌‬ ‫كریستی‌‪ ،‬خاوه‌ن ‌‬ ‫ی زیادكردنی‌ ئاش���كرای‌ بۆ‬ ‫ئه‌رك��� ‌‬ ‫فرۆشتنی‌ نامه‌كه‌ گرتبوو‌ه ئه‌ستۆ‪،‬‬ ‫وتی‌‪ :‬ئه‌و نامه‌ی��� ‌ه ده‌خه‌مڵێنرێت‬ ‫به‌بڕێك پ���اره‌ ك ‌ه له‌نێ���وان ‪1.5‬‬ ‫ی‬ ‫و‪ 2.5‬ملیون دۆالر‌و ئه‌وه‌ش دوا ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆك‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی‌ دیكه‌ ‌‬ ‫ی ‪2002‬دا‬ ‫واشنتۆن دێت ك ‌ه له‌ساڵ ‌‬ ‫به‌‪834500‬دۆالر فرۆشرا‪.‬‬

‫ی رابردوودا‬ ‫ی ‪50‬ساڵ ‌‬ ‫ده‌بێت له‌ماوه‌ ‌‬ ‫كه‌ دیارترینیان ئه‌و لێپرسینه‌وان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی روخان ‌‬ ‫بوون ك��� ‌ه بوونه‌ مای���ه‌ ‌‬ ‫ی پێش���وو‬ ‫حكومه‌ته‌ك ‌هی‌ س���ه‌رۆك ‌‬ ‫عه‌بدولره‌حمان وه‌حید‪ ،‬نۆ س���اڵ‬ ‫پێش ئیستا‪.‬‬ ‫ی س���ه‌رچاوه‌كانی‌ هه‌واڵ‪،‬‬ ‫به‌گوێره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن و ریفۆرمخوازه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌و واڵته‌ به‌نی���ازن پرۆس���ه‌ ‌‬ ‫به‌رفراوانت���ر‬ ‫لێپرس���ینه‌وه‌كه‌‬ ‫ی‬ ‫بكرێت و چه‌ند به‌رپرس���ێكی‌ تر ‌‬ ‫حكومه‌ته‌ك ‌هی‌ یۆدیۆنۆ بگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌اڵم حزبی‌ ده‌سه‌اڵتدار ل ‌ه هه‌وڵ ‌‬ ‫ئه‌وه‌دای ‌ه دۆس���یه‌ك ‌ه ل���ه‌ ڕێڕه‌و‌ه‬ ‫راس���ته‌قینه‌كه‌ی‌ خ���ۆی‌ البدات و‬ ‫بیكات و وای‌ نیش���ان ب���دات ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫مه‌رامه‌كه‌ مان���ۆڕ و پڕوپاگه‌نده‌ ‌‬ ‫ی هه‌ندێك‬ ‫سیاسییه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ‌‬ ‫الیه‌ن‪.‬‬

‫ی درایه‌پاڵ؟!‬ ‫ی ئه‌مه‌ش ‌‬ ‫بیرلسكۆن ‌‬

‫ی بووه‌‪»،‬پێم���وت‬ ‫ی بیرلس���كۆنی‌ له‌كه‌دار بیرلس���كۆن ‌‬ ‫ناوبانگ��� ‌‬ ‫پاسار شه‌یدا‬ ‫ی پێنجه‌‪،‬‬ ‫ی كه‌ناڵ ‌‬ ‫بكات‪ .‬به‌هۆی‌ هێرش���ه‌كانی‌ ئه‌و مه‌به‌ستت خاوه‌ن ‌‬ ‫ی وتی‌ به‌ڵێ‌»‪.‬‬ ‫ی ئه‌م هه‌فته‌ی ‌ه سیلڤیۆ ماوه‌یه‌و‌ه ‪10‬كه‌س كوژران‌و ده‌یان ‌‬ ‫س���ه‌ره‌تا ‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مان���ه‌دا وته‌بێژه‌ك ‌ه‬ ‫ی تریش برینداربوون‪.‬‬ ‫ی ت���ر ‌‬ ‫بیرلس���كۆنی‌ تۆمه‌تێك��� ‌‬ ‫بیرلس���كۆنییه‌و‌ه‬ ‫ی ش���ایه‌تحاڵێك له‌به‌رده‌م دادگادا به‌ن���اوی‌‬ ‫ی گوایه‌ مافیایه‌ك ‌‬ ‫درایه‌پاڵ‪ ،‬به‌وه‌ ‌‬ ‫ی دووپاتیكرده‌وه‌ كه‌ ئه‌و دۆسیه‌ی ‌ه‬ ‫ی ‪ 1994‬چاو ‌‬ ‫ئیتاڵی‌ په‌یوه‌ندیی‌ به‌وه‌وه‌ هه‌یه‌‪ .‬رایگه‌یاند ك ‌ه س���اڵ ‌‬ ‫ی به‌بیرلس���كۆنییه‌و‌ه‬ ‫ی تورین كه‌وت���وو‌ه به‌تۆمه‌تب���ار جۆزیپی په‌یوه‌ندی��� ‌‬ ‫له‌وباره‌و‌ه دادگای‌ ش���ار ‌‬ ‫ی مافیاكه‌‪ ،‬نییه‌و مافیاك���ه‌ش ده‌یه‌وێت تۆڵ ‌ه‬ ‫گوێی له‌كۆمه‌ڵێ���ك داواكار گرت گرافیان���ۆی‌ س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی له‌ئیداره‌ی‌ بیرلس���كۆنی‌ بكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی به‌هۆ ‌‬ ‫له‌س���ه‌ر یه‌كێ���ك له‌گه‌وره‌تری���ن پاش ئه‌وه‌ خۆی‌‌و برایه‌ك ‌‬ ‫ی داو‌ه‬ ‫ی واڵته‌ك ‌ه ته‌قینه‌وه‌كانی‌ رۆماو‌ه ئیدانه‌كران‪ ،‬چونك���ه‌ هه‌وڵێك���ی‌ زۆر ‌‬ ‫س���ه‌ركرده‌ی‌ مافیاكان ‌‬ ‫ی تاوان���ی‌ رێكخراو‬ ‫ی نیش���ان ده‌دا بۆله‌ناوبردن��� ‌‬ ‫ی «گرافیانۆ وا خۆ ‌‬ ‫ك ‌ه تۆمه‌تب���ار‌ه به‌ته‌قینه‌وه‌كان ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه له‌گه‌ڵ له‌واڵتدا‪.‬‬ ‫ی كه‌ په‌یوه‌ندیی‌ پته‌و ‌‬ ‫ی ‪ ،1990‬ك ‌ه «په‌یوه‌ندی ‌‬ ‫س���ااڵن ‌‬ ‫ی ئ���ه‌م تۆمه‌ت ‌ه نوێی��� ‌ه دوای‌ ئه‌و‌ه‬ ‫ی دی���اری‌ ئه‌وكات���ه‌ ‌‬ ‫ی سه‌رۆك جه‌مس���ه‌ر ‌‬ ‫به‌س���یلڤیۆ بیرلس���كۆن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دێت ك ‌ه پێش���تر چه‌ند تۆمه‌تێك ‌‬ ‫وه‌زیران���ه‌و‌ه هه‌ب���ووه»‪ .‬وته‌بێژ میدیای بیرلسكۆنی‌ ك ‌ه له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌ك به‌دڕه‌وشتی‌‌و گه‌نده‌ڵی ‌‬ ‫تر ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆك وه‌زیرانیش���ه‌و‌ه سیاسیی‌ خۆیدا بوو»‪.‬‬ ‫به‌ناو ‌‬ ‫ی دوو دارای���ی دراوه‌ته‌پ���اڵ س���یلڤیۆ‬ ‫ی ره‌تك���رده‌وه‌و روونیش���یكرده‌و‌ه ك ‌ه ن���او ‌‬ ‫ئ���ه‌و تۆمه‌تان���ه‌ ‌‬ ‫رایگه‌یان���د‪ :‬ئه‌و مافیایه‌ ده‌یه‌وێت كه‌س���ی‌ هێن���اوه‌ ك��� ‌ه یه‌كێكیان بیرلسكۆنی‌‪.‬‬

‫‌پێمه‌که‌نه با ددانت ده‌رنه‌که‌وێت‌‪...‬‬ ‫ی تێدا‬ ‫كابرای����ه‌ك دوكانێ����ك دائه‌‌نێ����ت‌و‌ته‌‌نه����ا س����تیانی ئافره‌تان ‌‬ ‫ده‌‌فرۆشێت‪ ....‬له‌‌وحه‌‌یه‌‌كی گه‌‌وره‌‌به‌‌دوكانه‌‌كه‌‌یه‌‌وه‌‌هه‌‌ڵئه‌‌واسێت و لێی‬ ‫ئه‌‌نوسێت‪ :‬مه‌‌مك ستی‪.‬‬ ‫ش����ه‌‌وی زاوایه‌‌تییه‌‌و بوك����ێ زۆر زۆر ش����ه‌‌رمنه‌‌‪ ..‬زاواش له‌‌و خراپتر‪.‬‬ ‫هه‌‌رچه‌‌ن����د ئه‌‌كات نازانێت چی بڵی����ت و چۆن مه‌‌وزوع دابمه‌‌زرێنێت‪..‬‬ ‫‌‌كاته بوكێ و ئه‌‌ڵێ‪ :‬ئه‌‌رێ ماڵی باوكت ئه‌‌زانن‬ ‫پاش ماوه‌‌یه‌‌كی زۆر روئه ‌‌‬ ‫كه‌‌تۆ لێره‌‌یت؟‬ ‫مه‌‌الیه‌‌ك له‌‌پاس����ێكی قه‌‌ره‌‌باڵغدا دانیش����تووه‌‌و ژنێكیش له‌‌به‌‌رده‌‌میدا‬ ‫‌‌كه‬ ‫‌‌پێوه وه‌‌س����تاوه‌‌‪ .‬پاس����ه‌‌كه‌‌ خۆی ئ����ه‌‌دات به‌‌ئوتومبیلێكدا و ژنه ‌‌‬ ‫به ‌‌‬ ‫ئه‌‌كه‌‌وێته‌‌كۆش����ی م����ه‌‌الوه‌‌‪ .‬مه‌‌ال زۆر كه‌‌یف����ی به‌‌وه‌‌زعه‌‌كه‌‌دێت و هاوار‬ ‫ئ����ه‌‌كات‪ :‬ره‌‌حمه‌‌تی خواتان لێ بێت ك����ه‌‌س له‌‌جێی خۆی نه‌‌جووڵێت‬ ‫هه‌‌تا كه‌‌شف دێت!‬


‫‪10‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫ئاوگۆشت‬

‫تۆ ده‌زانی ‪...‬‬

‫چی له‌به‌ر ده‌که‌یت؟‬

‫پێداویستی‌‪:‬‬ ‫گوشت یه‌ك كیلو‬ ‫نۆك دوو په‌رداخ‬ ‫دۆشاوی‌ ته‌ماته‌ چوار كه‌وچك‬ ‫ی‬ ‫ی وشك كراو سێ كه‌وچك ‌‬ ‫نه‌عنا ‌‬ ‫چێشت‬ ‫ی حه‌یوان به‌پێی پێویست‬ ‫دوگ ‌‬ ‫پیاز یه‌ك سه‌لك‬

‫ الزه‌ عومه‌ر‬

‫هه‌موو س����ه‌یریان ده‌ك����رد‪ ،‬قات‌و‬ ‫ی ت����ازه‌‌و جوانی‬ ‫بۆینباخێك���� ‌‬ ‫له‌به‌ركردب����وو‪ ،‬دوگمه‌كانی‬ ‫س����ه‌ر ده‌س����ته‌كانی‬ ‫به‌س����تبوو و پێ��ڵ�او‌ه‬ ‫ن����وك تێژكان����ی تا ئه‌و‬ ‫جێگه‌یه‌ی بریقه‌ی ده‌داو‌ه‬ ‫بۆی ‌ه كردبوو! ده‌نگی ورت ‌ه‬ ‫ورت باڵوب����ووه‌وه‌‪ ،‬پاڵه‌وان����ی‬ ‫چیرۆكه‌ك����ه‌ی ئێم ‌ه زۆر ناره‌حه‌ت بوو‪.‬‬ ‫گروپه‌ك ‌ه وه‌رێكه‌وتن‌و پاڵه‌وان په‌شیمان‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردن����ی ئ����ه‌و جل���� ‌ه له‌گه‌ڵی����ان‬ ‫له‌كێوه‌كه‌و‌ه س����ه‌ركه‌وت! ت����ۆش ئه‌گه‌ر‬ ‫نه‌توانی جلی ش����یاو بۆ ش����وێنی خۆی‬ ‫هه‌ڵبژێ����ری هه‌ر تووش����ی ئ����ه‌و حاڵه‌ت‬ ‫ده‌بی‪.‬‬ ‫* یه‌ك����ه‌م ش����ت ئه‌وه‌ی ‌ه خ����ۆت بۆئه‌و‌ه‬ ‫یه‌كالیی بكه‌یه‌و‌ه ك ‌ه ئه‌و ش����وێنه‌ی بۆی‬ ‫ده‌چ����ی كۆمه‌ڵێك كه‌س����ی زۆری لێیه‌‌و‬ ‫دواجار هه‌موویان ش����تێك له‌به‌ر ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫تۆ هه‌ر چه‌نده‌ش هه‌وڵ بده‌ی هه‌موویان‬ ‫تۆی����ان پ����ێ ج����وان نابێ����ت‪ ،‬كه‌وابوو‬ ‫دڵه‌ڕاوكێی «چی له‌به‌ركه‌م؟» وه‌ال بنێ‌و‬ ‫ی ئاسوده‌ی‌‪.‬‬ ‫جلێك هه‌ڵبژێرن ك ‌ه پێوه‌ ‌‬ ‫* ش����ونێی كار له‌گ����ه‌ ‌ڵ میوانی����ی‪،‬‬ ‫زۆر جی����اوازه‌‪ .‬ب����ۆ ش����وێنی كار جلی‬ ‫ته‌س����ك‌و س����ه‌رنجڕاكێش له‌به‌ر مه‌ك ‌ه تا‬

‫ی ئاماده‌كردنی‌‪:‬‬ ‫چۆنیه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫س����ه‌ره‌تا گۆش����ت‌و ن����ۆك‌و دوگ ‌‬ ‫ی‬ ‫حه‌یوانه‌ك����ه‌و پیازه‌ك ‌ه به‌س����اغ ‌‬ ‫له‌ن����او مه‌نجه‌ڵی����ك ده‌كوڵێنی����ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی كواڵندنی����ان پیازه‌كه‌و دوگ ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫حه‌یوانه‌ك���� ‌ه ده‌ره‌كه‌ی����ن‪ .‬له‌ن����او‬ ‫مه‌نجه‌لێكدا پێكه‌و‌ه ده‌یانكوتینه‌وه‌و‬ ‫ی زۆر ك����ه‌م رۆن‪،‬‬ ‫له‌ن����او هه‌ندێك ‌‬ ‫ی‬ ‫س����وریان ده‌كه‌ینه‌وه‌و دۆش����او ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تێك����ه‌ڵ ده‌كه‌ین‪ .‬دوا ‌‬ ‫ته‌مات����ه‌ ‌‬ ‫ی تێكه‌ڵ‬ ‫س����وربونه‌وه‌یان نه‌عناكه‌ ‌‬ ‫ی زۆر كه‌م‬ ‫ده‌كه‌ی����ن‪ ،‬بۆماوه‌یه‌ك���� ‌‬ ‫له‌س����ه‌ر ئاگر دایده‌نێینه‌وه‌و دواتر‬ ‫خواردنه‌ك ‌ه ئاماد‌ه ده‌بێت‪.‬‬ ‫ئ����ه‌م خوارن ‌ه یه‌كێك���� ‌ه له‌خواردن ‌ه‬ ‫ی ئی����ران‌و ده‌توانی����ت‬ ‫كۆنه‌كان���� ‌‬ ‫ی بكه‌یت‪،‬‬ ‫به‌دووشێو‌ه پێشكه‌ش���� ‌‬ ‫به‌جۆرێ����ك نۆكه‌ك���� ‌ه ده‌ربكه‌یت‌و‬ ‫له‌گ����ه‌ل هه‌ندێ����ك ئاوو گۆش����ت‬ ‫ی‬ ‫بیكوتیت����ه‌و‌ه له‌گ����ه‌ڵ ئ����او ‌‬ ‫ی بكه‌یت‬ ‫ئاوگۆش����ته‌ك ‌ه پێشكه‌ش ‌‬ ‫یاخود هه‌ر گۆش����ت‌و نۆكه‌ك ‌ه له‌ناو‬ ‫ی‬ ‫ئاوه‌ك ‌ه بیكوتیته‌وه‌و یێشكه‌ش���� ‌‬ ‫بكه‌یت‪.‬‬ ‫ئه‌م خواردن ‌ه له‌گه‌ڵ س����ه‌وز‌ه زۆر‬ ‫به‌تامه‌‪.‬‬

‫ی خۆت به‌رامبه‌ره‌كه‌ش����ت‬ ‫جگه‌له‌ئازاردان ‌‬ ‫تووش����ی ئه‌و ناره‌حه‌تیی ‌ه بكه‌ی ك ‌ه چۆن‬ ‫ی ده‌س����ت پێبكه‌یت‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندی����ت له‌گه‌ڵ ‌‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ن����ده‌ی ده‌توانی پ����اك‌و رێك‬ ‫وپێك به‌‪.‬‬ ‫* له‌سه‌فه‌ردا پێاڵوی راحه‌ت‌و جلی سوك‬ ‫له‌به‌ر بك����ه‌‪ .‬گواره‌ی ق����ورس‌و پانتۆڵی‬ ‫ته‌سك‌و بۆینباخ سه‌فه‌ره‌كه‌تان لێ ناخۆش‬ ‫ده‌كات‪ .‬ئه‌گه‌ر حه‌زیشتان له‌وه‌ی ‌ه وێنه‌ی‬ ‫جوانتان له‌سه‌رفه‌ره‌كه‌تاندا هه‌بێت‪ ،‬جلی‬ ‫شادو ره‌نگاوره‌نگ‌و دره‌وشاو‌ه هه‌ڵبژێرن‬ ‫تا یادگاری جوانترو سه‌رنجڕاكێش����ترتان‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫* بۆ میوانی چوونی عه‌سران‪ ،‬باشتروای ‌ه‬ ‫خانم����ه‌كان جل ‌ه ره‌نگاوره‌نگ‌و س����وك‌و‬ ‫گوڵ����داره‌كان‌و پیاوان كراس����ی راحه‌ت‌و‬ ‫ره‌نگی ك����راو‌ه له‌به‌ربك����ه‌ن‪ .‬له‌میوانیی ‌ه‬ ‫خێزانییه‌كان بۆنانخواردنیش ده‌توانن ئه‌و‬ ‫جۆر‌ه جالن ‌ه له‌به‌ربكه‌ن‪.‬‬ ‫* له‌به‌ركردنی پێ��ڵ�اوی به‌رزو نوك تیژ‬ ‫له‌سه‌فه‌رو شوێنی كار له‌بیربكه‌ن‪ ،‬بۆئه‌و‬ ‫جۆر‌ه شوێنان ‌ه پێالوی ته‌خت‌و په‌نجه‌پان‬ ‫زۆر شیاوتره‌‪.‬‬ ‫* ئه‌ندامان����ی خێزانه‌ك����ه‌ت ناچار نیین‬ ‫هه‌میش���� ‌ه تۆ له‌جلی كۆنه‌كان����دا ببینن‪.‬‬ ‫هه‌وڵ مه‌د‌ه ده‌س����تقوجاو ب����ی! هه‌ندێك‬ ‫له‌جل ‌ه راحه‌ته‌كان����ت تایبه‌ت بك ‌ه به‌جلی‬ ‫ماڵه‌وه‌‌و خێزانه‌كه‌ش����ت خۆشحاڵ‌و شاد‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬

‫دوو خاڵ‬ ‫سه‌باره‌ت‬ ‫‌به‌ئاوی میوه‬

‫* كاتێك ده‌ته‌وێت ئاوی میوه‌یه‌ك‬ ‫بگ���ری به‌پێ���ی ئ���ه‌و‌ه رێژه‌یه‌ی‬ ‫پێویس���ت ‌ه دروس���تی بكه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر زۆر بێت‌و بمێنێته‌و‌ه خراپ‬ ‫ده‌بێ���ت‪ ،‬بۆنمون��� ‌ه ئه‌گ���ه‌ر ئاوی‬ ‫گێ���زه‌ر بمێنێته‌و‌ه ت���ا ‌ڵ ده‌بێت‌و‬ ‫ئه‌گه‌ر ئاوی سێو بمێنێته‌و‌ه ره‌ش‬ ‫هه‌ڵده‌گه‌ڕێت‪.‬‬ ‫* ئاوی میوه‌ی به‌س���توو‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ده‌ته‌وێ���ت ئاوی میو‌ه بۆ وه‌رزێكی‬ ‫دیك��� ‌ه هه‌ڵبگ���ری‪ ،‬ده‌توان���ن له‌و‬ ‫وه‌رزه‌دا ك ‌ه میوه‌ك ‌ه هه‌ی ‌ه ئاوه‌كه‌ی‬ ‫بگ���ری‌و له‌قاپێك���دا بیخه‌یت ‌ه ناو‬ ‫موجه‌می���ده‌و‌ه ت���ا بیبه‌س���تێت‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وكات بیخ��� ‌ه ن���او نایلۆنێكی‬ ‫په‌نگوینه‌وه‌و له‌ناو موجه‌میده‌كه‌دا‬ ‫هه‌ڵیگره‌‪.‬‬

‫چۆن ناو ماڵه‌كه‌ت پاك ده‌كه‌یه‌وه‌؟‬

‫ی سێو‬ ‫كه‌مپوت ‌‬

‫ شنۆ ئیبراهیم‬

‫پێداویستی‌‪:‬‬ ‫سێو ‪ .......‬دوو كیلۆ‬ ‫ئاو ‪ ..........‬چه‌ند په‌رداخیك‬ ‫شه‌كر ‪ ........‬دوو په‌رداخ‬ ‫ی پیویست‬ ‫هێلكه‌ ‪ ........‬به‌پێ ‌‬ ‫ی به‌تاڵ‬ ‫چه‌ند شوشویه‌ك ‌‬ ‫ی ئاماده‌كردنی‌‪:‬‬ ‫چۆنییه‌ت ‌‬ ‫سه‌ره‌تا س����ێوه‌كان ده‌شۆرینه‌وه‌و‬ ‫لێده‌كه‌ین����ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫توێكڵه‌ك����ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌رده‌كه‌ین به‌گوێره‌ ‌‬ ‫ناوكه‌كان���� ‌‬ ‫پێویس����ت ن ‌ه زۆر گ����ه‌وره‌و ن ‌ه زۆر‬ ‫ی ده‌كه‌ی����ن پاش����ان‬ ‫بچ����وك‪ ،‬ورد ‌‬ ‫له‌ناو قاپێكدا سێو‌ه وردكراوه‌كان‌و‬ ‫ش����ه‌كرو هێلكه‌و چه‌ند په‌رداخێك‬ ‫ی خۆت‪ ،‬ئه‌گه‌ر حه‌زت‬ ‫ئاو به‌ئاره‌زو ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی كه‌مپوت هه‌ی ‌ه با ئاو ‌‬ ‫له‌ئاو ‌‬ ‫ی بكه‌‪،‬‬ ‫ی س����ێوه‌كه‌ ‌‬ ‫بێ����ت‌و تێكه‌ڵ ‌‬ ‫ی ده‌ده‌ی����ن تا هه‌ندێك‬ ‫دواتر تێك ‌‬ ‫له‌شه‌كره‌ك ‌ه تێكه‌ڵ به‌ئاوه‌ك ‌ه بێت‪.‬‬ ‫دواتر س����ێوو ئاوه‌ك ‌ه ده‌كه‌ین ‌ه ناو‬ ‫ی قه‌پات‬ ‫شوش���� ‌ه به‌تاڵه‌كان‌و سه‌ر ‌‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك هه‌وا نه‌چیت ‌ه‬ ‫ناو شوشه‌كان‪ ،‬پاشان مه‌نجه‌ڵێك‬ ‫پ����ڕ له‌ئاو ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌م شوش����ان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌ش����ێوه‌یه‌ك داده‌نێین ك ‌ه سه‌ر ‌‬ ‫ی مه‌نجه‌ڵه‌كه‌دابێت‌و‬ ‫شوشه‌كان له‌بن ‌‬ ‫ی شوش����ه‌كه‌ش بكه‌وێت ‌ه س����ه‌ر‬ ‫بن ‌‬ ‫ی مه‌نجه‌له‌كه‌‪ .‬ئ����ه‌م مه‌نجه‌ڵ ‌ه‬ ‫ئاو ‌‬ ‫ده‌بێت پڕ بێت له‌ئاو‪ ،‬شوش����ه‌كان‬ ‫ی له‌ناو ئاوه‌كه‌دا بن‪ ،‬دواتر‬ ‫به‌ته‌واو ‌‬ ‫ی نیوكاتژمێر ئه‌م مه‌نجه‌ڵ ‌ه‬ ‫بۆماوه‌ ‌‬ ‫ی مامناوه‌ن����د‬ ‫له‌س����ه‌ر ئاگرێك���� ‌‬ ‫داده‌نێی����ن‪ ،‬پاش����ان شوش����ه‌كان‬ ‫له‌شوێنێك داده‌نێین تا ساردبێته‌و‌ه‬ ‫دواتر ده‌یخه‌ینه‌ ناو س��ل�اجه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫ی دووهه‌فت ‌ه‬ ‫كه‌مپوت���� ‌ه ت����ا م����اوه‌ ‌‬ ‫ده‌بێت له‌سه‌الجه‌كه‌دا بمێنێته‌وه‌‌و‬ ‫پاشتر بیخۆیت‪.‬‬

‫چۆنییه‌تی له‌ناو بردنی‬ ‫بۆنی ناخۆشی ناو سه‌الجه‌کانتان‬ ‫ كاڵێ مسته‌فا‬ ‫بۆ له‌ناوبردنی بۆنی ناخۆش����ی ناو‬ ‫س����ه‌الجه‌‪ ،‬س����ه‌ره‌تا ده‌بێت چه‌ند‬ ‫خاڵێ����ك له‌به‌رچ����او بگ����رن‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی چێش����ته‌كان له‌قاپی س����ه‌ر‬ ‫كراوه‌دا له‌ناو س����ه‌الجه‌دا دامه‌نێن‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ندكات یه‌كجار س����ه‌الجه‌كه‌‬ ‫له‌كاره‌با ده‌ركێشن‌و پاكی بكه‌نه‌و‌ه‬ ‫تا س����ه‌الجه‌كه‌تان بۆن����ی ناخۆش‬ ‫به‌خۆی����ه‌و‌ه نه‌گرێت‪ ،‬ئ����ه‌وكات بۆ‬ ‫له‌ناوبردنی بۆنی ناخۆشی سه‌الج ‌ه‬ ‫ئ����ه‌م كاران����ه‌ی خ����واره‌و‌ه ئه‌نجام‬ ‫بده‌ن‪:‬‬ ‫* باش����ترین رێگ ‌ه بۆ ئه‌و مه‌س����ت ‌ه‬ ‫به‌كارهێنانی مه‌عجونی لیمۆتۆزی‌و‬ ‫ئ����اوی گه‌رم����ه‌ ـ دوو كه‌وچ����ك‬ ‫لیمۆت����ۆزی‌و یه‌ك لیت����ر ئاو ـ ئه‌و‬ ‫مه‌عجون���� ‌ه به‌هه‌ورێ����ك له‌هه‌م����وو‬ ‫به‌شه‌كانی س����ه‌الجه‌ك ‌ه بده‌ن‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌فریزه‌ره‌كه‌یه‌و‌ه تا كه‌ژی ده‌رگای‬ ‫س����ه‌الجه‌ك ‌ه ده‌بێت ب����ه‌و مه‌عجون ‌ه‬ ‫بش����ۆرێنه‌وه‌‪ ،‬ئ����ه‌وكات به‌تای����ت‬ ‫هه‌ورێكی پاك دووبار‌ه س����ه‌الجه‌كه‌‬

‫بش����ۆره‌وه‌و به‌خاولییه‌ك وش����كی‬ ‫بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫* رێگه‌یه‌ك����ی دیك ‌ه ب����ۆ البردنی‬ ‫بۆنی ناخۆش����ی س����ه‌الج ‌ه دانانی‬ ‫پۆدری خه‌ڵوز‌ه له‌ناو سه‌الجه‌كه‌دا‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی ئ����ه‌و خه‌ڵ����وز‌ه جارێكی‬ ‫دیكه‌ش ب����ه‌كار بهێننه‌وه‌‪ ،‬ده‌توانن‬ ‫بیخه‌ن ‌ه ناو مه‌نجه‌ڵێكه‌وه‌و له‌س����ه‌ر‬ ‫ئاگ����ر گه‌رمی بكه‌ن����ه‌و‌ه تا دووبار‌ه‬ ‫بتوانێ����ت بۆنه‌كان ب����ه‌الی خۆیدا‬ ‫رابكێشێت‪.‬‬ ‫* هه‌ندێك سركه‌ی گه‌رم بخه‌ن ‌ه ناو‬ ‫س����ه‌الجه‌كه‌و‌ه تا بۆن ‌ه ناخۆشه‌كان‬ ‫له‌ناو بب����ات‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت بۆ ئه‌و كاره‌‬ ‫پێویس����ت ‌ه س����ه‌ره‌تا س����ه‌الجه‌ك ‌ه‬ ‫بكۆژێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫* ده‌توانن س����وود ل����ه‌و بۆنگیران ‌ه‬ ‫وه‌ربگ����رن ك���� ‌ه ب����ۆ س����ه‌الج ‌ه‬ ‫درووس����تكراوه‌و له‌بازاڕدا ده‌س����ت‬ ‫ده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫* ئه‌گه‌ر هه‌ندێك ڤانیال ل ‌ه لۆكه‌یه‌ك‬ ‫بده‌ن‌و له‌ناو سه‌الجه‌كه‌دا دایبنێن‪،‬‬ ‫بۆنێكی خۆش له‌ناو سه‌الجه‌كه‌تان‬ ‫درووست ده‌بێت‪.‬‬

‫ـ ‪ 1‬ـ‬ ‫بێگومان هه‌ر كه‌سێك بۆ پاككردنی‬ ‫ماڵه‌كه‌ی خ����ۆی چه‌ن����د رێگه‌و‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫ك ‌ه ئه‌و ش����ێواز‌ه تاچه‌ند باشه‌و‬ ‫كێش���� ‌ه بۆ ته‌ندروستی درووست‬ ‫ناكات‌و ناو ماڵه‌ك ‌ه پاكده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫بابه‌تێك����ی زۆر گرن����گ‌و جێگه‌ی‬ ‫باس����ه‌‪ ،‬بۆنمون ‌ه ماده‌كانی وه‌ك‬ ‫ی ناوماڵ‬ ‫فاست ك ‌ه بۆپاككردنه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌كارده‌هێنرێ����ن‪ ،‬ت����ه‌پ‌و تۆزی‬ ‫سه‌ر قه‌نه‌فه‌‌و مێزو كورسییه‌كان‬ ‫ده‌توان����ن كاریگ����ه‌ری خراپیان‬ ‫له‌سه‌ر ته‌ندروستی خاتوونی ماڵ‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫ب����ۆ چاره‌س����ه‌ری ئه‌و كێش����ه‌ی ‌ه‬ ‫گۆڤ����اری ری����ده‌رز دایجس����ت‪،‬‬ ‫له‌بابه‌تێك����دا س����ێنز‌ه ش����ێوه‌ی‬ ‫ب����ۆ پاككردنه‌وه‌ی ته‌ندروس����ت‌و‬ ‫ئاس����انی ناوماڵ خس����تووه‌ته‌ڕوو‬ ‫كه‌هه‌واڵ ده‌ده‌م هه‌ر رۆژه‌ی چه‌ند‬ ‫دانه‌یه‌كیتان بۆ باس بكه‌م‪:‬‬ ‫ی‬ ‫‪ .1‬به‌رنامه‌رێژیی بۆ پاككردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ماڵه‌كانت����ان بكه‌ن‪ :‬ئ����ه‌و‌ه به‌و‬ ‫مانایه‌ی���� ‌ه ك���� ‌ه س����ه‌ره‌تا س����ه‌ر‬ ‫زه‌وییه‌ك ‌ه پاك مه‌كه‌نه‌وه‌و دواتر‬ ‫بچن���� ‌ه الی دی����واره‌كان‌و دوای‬ ‫ئ����ه‌و بنمیچه‌ك ‌ه پ����اك كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌رنامه‌رێژییه‌كی درووست ئه‌وه‌ی‬ ‫ك���� ‌ه پاككردنه‌وه‌ی ن����او ماڵه‌كه‌تان‬ ‫له‌به‌رزترین ش����وێنی ماڵه‌كه‌تانه‌و‌ه‬ ‫بۆنزمترین شوێن ده‌ست پێبكه‌ن‪.‬‬ ‫‪ .2‬پاككردنه‌وه‌ی ئه‌و كه‌ل‌و په‌النه‌ی‬ ‫هه‌رگیز بیری لێناكه‌نه‌وه‌‪ :‬بۆنمون ‌ه‬ ‫ته‌له‌ف����ون‪ ،‬دكتۆر گربێا پس����پۆری‬ ‫ب����واری خاوێنی له‌ئه‌مری����كا دوای‬ ‫لێكۆلینه‌وه‌ی زۆر بۆی ده‌ركه‌وتوو‌ه‬ ‫ی زۆر مه‌ترس����یدار‬ ‫ك���� ‌ه به‌كتری����ا ‌‬ ‫له‌ئامێری ته‌له‌فوندا درووست ده‌بن‬ ‫به‌هۆی په‌یوه‌ندی به‌رده‌وام له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫ئه‌و ئامێره‌‌و به‌ئاسانی ده‌چێت ‌ه ناو‬

‫ده‌مه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬س����ه‌له‌ی خ����ۆڵ‌‪ :‬ب���� ‌ه تایبه‌تی‬ ‫ئه‌وان����ه‌ی له‌مه‌تب����ه‌خ‌و حه‌مام����دا‬ ‫داده‌نرێ����ن‪ ،‬هه‌م����وو جارێك دوای‬ ‫خاڵیكردنیان به‌دڵنیاییه‌و‌ه پێویست ‌ه‬ ‫بیانشۆن‪.‬‬ ‫‪ .4‬پ����ه‌رده‌ی حه‌م����ام‪ :‬به‌گش����تی‬ ‫په‌رده‌ی حه‌مام هه‌میش ‌ه نمی هه‌یه‌و‬ ‫ش����وێنێكی باش���� ‌ه بۆ كۆبوونه‌وه‌ی‬ ‫به‌كتریاكان‪.‬‬ ‫‪ .5‬ئامێ����ری جلش����ۆر‪ :‬س����ه‌باره‌ت‬ ‫به‌ئامێ����ری جلش����ۆرینیش هه‌ر به‌و‬

‫ش����ێوه‌یه‌یه‌‪ .‬ت����ۆ دوای ش����ۆرینی‬ ‫جله‌كان ده‌ریان ده‌هێنی‌و ده‌رگاكه‌ی‬ ‫داده‌خه‌ی‪ ،‬به‌مش����ێوه‌ی ‌ه نمێك تێدا‬ ‫ده‌مێنیته‌و‌ه ك ‌ه شوێنێكی باش ‌ه بۆ‬ ‫گه‌شه‌و زیادبوونی به‌كتریاكان‪.‬‬ ‫‪ .6‬فان����ی هه‌واكێش‪ :‬ئ����ه‌و ئامێر‌ه‬ ‫به‌گش����تی بۆ بردنه‌ده‌رێ����ی ته‌پ‌و‬ ‫ت����ۆزو هه‌وای پیس له‌ناو ماڵه‌و‌ه بۆ‬ ‫ده‌رێ به‌كارده‌هێنرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫زوو زوو پاك����ی نه‌كه‌ن����ه‌و‌ه له‌بری‬ ‫یارمه‌تیدان ده‌بێت ‌ه مه‌ترس����ییه‌كی‬ ‫گه‌وره‌‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫له‌سێ پارێزگاكه‌ی‌ هه‌رێم ‌ی كوردستان كه‌مترین هۆڵی‌ سینه‌ما هه‌یه‌‬

‫ی سینه‌ما بینه‌رانی‬ ‫سیت ‌‬ ‫ه ‬ ‫فیلم‌و سینه‌ما ئاشت ده‌كاته‌و ‌‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫‪13‬‬

‫فیلمی هه‌فته‌‬

‫خوێنه‌ره‌ك ‌‬ ‫ه‬ ‫‪The Reader‬‬

‫سه‌ربه‌ست مه‌نمی‌‬

‫ی‬ ‫ی شاره‌كان ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ گه‌وره‌بوون ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان‌و بااڵكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫بینا بازرگانییه‌كان‪ ،‬هۆڵه‌كان ‌‬ ‫سینه‌ما روو له‌نه‌مان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌جۆرێك ژمار‌هی‌ هۆڵه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫سینه‌ما له‌ژمار‌هی‌ په‌نجه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ست تێناپه‌ڕن‪ ،‬له‌شارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌ك سلێمانییدا ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫له‌كۆی سێ سینه‌ما ته‌نها‬ ‫یه‌ك دانه‌یان كارده‌كات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی سینه‌ما له‌دوو‬ ‫به‌كردنه‌وه‌ی ست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رابردوودا جارێك ‌‬ ‫هه‌فت ‌ه ‌‬ ‫ی ئاشت‬ ‫دیكه‌ بینه‌رانی‌ سینه‌ما ‌‬ ‫كرده‌وه‌‌و هۆڵه‌كان سیخناخ‬ ‫بوونه‌وه‌ به‌ئاره‌زوومه‌ندانی‌ فیلم‪.‬‬ ‫چوار هه‌زار بینه‌ر‬ ‫بۆبینینی‌ ته‌نها سێ فیلم‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ندازی���ار كه‌ری���م ق���ادر خاوه‌ن ‌‬ ‫ی شار ـ ‬ ‫ی ش���ه‌وان ‌‬ ‫ی سه‌نته‌ر ‌‬ ‫پرۆژ‌ه ‌‬ ‫ستی س���ینه‌ما ئاماژه‌ی به‌و‌ه دا ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی سینه‌مایه‌ك ‌‬ ‫ی دروستكردن ‌‬ ‫بیرۆك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���یاو به‌خه‌ڵك��� ‌‬ ‫س���ه‌رده‌میان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردس���تان ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆس���اڵ ‌‬ ‫‪ ،2007‬چونك ‌ه سااڵنێك ‌ه سینه‌ماكان‬ ‫داخراوه‌ن‪« ،‬پێویس���ت بوو سینه‌ما‬ ‫ی هونه‌رو‬ ‫وه‌ك به‌ش���ێك له‌بنه‌ماكان ‌‬ ‫ی له‌كورس���تانیش‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫كولت���ور ‌‬ ‫گرنگی‌ پێبدرێت»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی گرنگ ‌‬ ‫ئ���ه‌و ئه‌ندازیار‌ه ده‌رب���ار‌ه ‌‬ ‫ی خه‌ڵ���ك‌و ئاره‌زومه‌ندان���ی‬ ‫پێدان��� ‌‬ ‫ی باسی‬ ‫ی س���لێمان ‌‬ ‫س���ینه‌ما له‌شار ‌‬ ‫ی چاوه‌ڕوانیان‬ ‫له‌وه‌كرد ك ‌ه زیاتر له‌و‌ه ‌‬ ‫ی لێكردون‪،‬‬ ‫كردووه‌‪ ،‬خه‌ڵك پێشواز ‌‬ ‫ی‬ ‫«سوپاسگوزارم ك ‌ه ته‌نها له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫‪10‬ڕۆژدا چوار هه‌زار كه‌س به‌شدار ‌‬ ‫ی س���ێ فیلمیان ك���ردووه‪،‬‬ ‫بینین��� ‌‬ ‫خاوه‌ن���ی س���ینه‌ماك ‌ه دڵخۆش بوو‬ ‫به‌وه‌ی خێزانێكی زۆر س���ه‌ردانیان‬ ‫ده‌كه‌ن بۆبینینی فلیمه‌كان‪.‬‬ ‫ی ب���ه‌وه‌دا ك ‌ه‬ ‫كه‌ریم ق���ادر ئاماژ‌ه ‌‬ ‫نرخی بینینی فلیمێك ته‌نها ‪10‬هه‌زار‬ ‫دین���اره‌و پێیواب���وو‪ ،‬ئ���ه‌و نرخ��� ‌ه‬ ‫گران نییه‌‪ ،‬چونك��� ‌ه خه‌ڵكێكی زۆر‬ ‫س���ه‌ردانی كردون‪« ،‬نرخی بلیتمان‬ ‫ی‬ ‫له‌هه‌موو واڵتك هه‌رزانتره‌‌و په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ڕاس���ته‌وخۆمان له‌گ���ه‌ڵ كۆمپانی���ا‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رهه‌مهێنان ‌‬ ‫ی ب���وار ‌‬ ‫گه‌وره‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫فلی���دا هه‌ی���ه‌‪ ،‬وه‌ك كۆمپانیاكان ‌‬ ‫‪Gulf film llc, Italia film,‬‬ ‫‪Prime pictures, Empire‬‬ ‫‪،Gulf, Shooting star‬‬ ‫ئه‌و فیلمان ‌ه پێش���كه‌ش ده‌كه‌ین ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ه���اوكات له‌پایته‌خت��� ‌ه گه‌وره‌كان ‌‬ ‫جیهان نمایش ده‌كرێن»‪.‬‬ ‫ی دیكه‌ش‬ ‫به‌مزوانه‌ دوو هۆڵ ‌‬ ‫ده‌كرێنه‌وه‌‬ ‫ی‬ ‫ی جه‌ژن ‌‬ ‫سیتی سینه‌ما له‌یه‌كه‌م رۆژ ‌‬ ‫قورب���ان یه‌كه‌م فلیمی نمایش���كرد‌و‬ ‫ی كرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ی س���ینه‌ما ‌‬ ‫ی سیت ‌‬ ‫پروژ‌ه ‌‬ ‫ی ‪15‬هه‌زار مه‌تر‬ ‫ك ‌ه له‌س���ه‌ر ڕووبه‌ر ‌‬ ‫ی س���ه‌رچنار‬ ‫دووجار له‌هاوینه‌هه‌وار ‌‬ ‫ی ش���ه‌ش‬ ‫دروس���تكراوه‌‪ ،‬به‌گوژم ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ملیۆن دۆالر‌و پێكدێت له‌جوار هۆڵ ‌‬ ‫ی چوار ئه‌ستێره‌و‬ ‫س���ینه‌ماو ئوتێل ‌‬ ‫فاس���ت فوت‌و ڕیس���تۆرانت‌و كافێ‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئیس���تادا دوو هۆڵ به‌ڕوو ‌‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫بینه‌راندا كراونه‌ته‌و‌ه ك ‌ه هه‌ریه‌كه‌یان‬ ‫ی له‌خۆ ده‌گرێت‌و ڕۆژان ‌ه‬ ‫‪ 95‬كورس��� ‌‬ ‫ی جی���اوازدا فیلم‬ ‫ل ‌ه ش���ه‌ش كات��� ‌‬ ‫ی به‌یانیه‌و‌ه‬ ‫پێشكه‌ش ده‌كات ل ‌ه ‪‌ 10‬‬ ‫ی شه‌و‪.‬‬ ‫تا‪‌ 11‬‬ ‫ی‬ ‫به‌پێی وته‌ی خاوه‌نه‌كه‌ی‪ ،‬ئاس���ت ‌‬

‫ئا‪ :‬بێساران فه‌یروز حه‌سه‌ن‬ ‫ده‌رهێنه‌ر‪ :‬ستیڤن داڵدر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بێرنهارد‬ ‫ی كتێب ‌‬ ‫س���ێناریۆ‪ :‬ده‌یڤید هێر له‌س���ه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫شڵینگ‬ ‫ئه‌كت���ه‌ره‌كان‪ :‬راف فاین���س‪ ،‬كیت ڤینس���لێت‪ ،‬ده‌یڤید‬ ‫كراس‪ ،‬ژینێت هاین‌و‪...‬‬ ‫ی ئه‌مریكا‪ ،‬ئه‌ڵمانیا ‪.2008‬‬ ‫ی واڵت ‌‬ ‫به‌رهه‌م ‌‬

‫پۆسته‌ری یه‌که‌م نمایشی فیلمه‌کانی سیتی سینه‌ما‬ ‫ی خواره‌وه‌دا نمایش ده‌كرێن‪.‬‬ ‫ی توركیاو لوبنان‪ ،‬سه‌ردان ‌‬ ‫ی سینه‌ما بۆ واڵتان ‌‬ ‫ی سینه‌ماكانی سست ‌‬ ‫كوالیت ‌‬ ‫ی ئه‌وێم ده‌كرد‪ ،‬ك ‌ه زۆر‬ ‫ی شاش���ه‌و س���ینه‌ماكان ‌‬ ‫ف���ول كوالیتی��� ‌ه له‌بوار ‌‬ ‫‪2010‬‬ ‫سیستم ‌ی ده‌نگ‌و پرۆجێكته‌ر‪ ،‬ساون پێش���كه‌وتو بوون‌و خه‌ڵ���ك گرنگ ‌ی فیلم‬ ‫ی ئه‌مریكییه‌‌و سینه‌ماك ‌ه زۆری���ان پێده‌دا‪ ،‬بۆی ‌ه س���وپاس بۆ‬ ‫سیستمه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م پرۆژه‌ی��� ‌ه ك ‌ه خه‌ون ‌‬ ‫ل ‌ه مه‌یام���دا ـ فلوریدا دیزاین كراوه‌‪ ،‬خاوه‌ن��� ‌‬ ‫«له‌ئاینده‌یه‌ك��� ‌ی نزیك���دا دووهوڵ ‌ی من‌و سه‌دان شانۆكارو سینه‌ماكار ‌ی کاتی منایش‬ ‫ی‬ ‫ت���ر ده‌كرێن���ه‌و‌ه ك��� ‌ه هه‌ریه‌كه‌یان هێنای��� ‌ه دی»‪ .‬ده‌وه‌ن‪ ،‬هی���وا ‌‬ ‫‪am 10:00‬‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ی خواست ك ‌ه له‌ئاینده‌یه‌ك‬ ‫ی ئه‌وه‌ش ‌‬ ‫ی له‌خۆده‌گرێ���ت‌و كۆ ‌‬ ‫‪185‬كورس��� ‌‬ ‫‪am 01:15‬‬ ‫نزیكدا فیلم ‌ه كوردییه‌كانیش له‌سه‌ر‬ ‫گشتی‌ هۆڵه‌كان ‪550‬كورسیه‌»‪.‬‬ ‫‪pm 04:30‬‬ ‫ئه‌و شاشه‌یه‌ نیشان بدرێن‪.‬‬ ‫ده‌ریا ن���ه‌وزاد ك ‌ه له‌گ���ه‌ڵ باوكی‌‌و‬ ‫كوالیتی‬ ‫‪pm 07:45‬‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫نمایش���‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ئام���اد‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫خوش���ك‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌كان‬ ‫ه‬ ‫‌ سینه‌ما ئه‌وروپیی‬ ‫‪Pm 11:00‬‬ ‫ی‬ ‫ی سیس���ت ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ن���د ن���ه‌وزاد مه‌جی���دو یه‌كێ���ك له‌فیلمه‌كان��� ‌‬ ‫ی له‌وه‌كرده‌و‌ه‬ ‫ی سینه‌ما بوون‪ ،‬جه‌خت ‌‬ ‫ی بینین��� ‌‬ ‫خێزانه‌ك���ه‌ی ئام���اد‌ه ‌‬ ‫یه‌كێ���ك له‌فلم���ه‌كان ب���وون‪ ،‬پاش ك ‌ه س���ااڵنێك ‌ه له‌واڵت ‌ی سوید ده‌ژی‌‌و فیلم ‪Surrogates‬‬ ‫هاتنه‌ده‌ره‌وه‌یان باس���یان له‌وه‌كرد ئیس���تا به‌س���ه‌ردان گه‌ڕاوه‌ت���ه‌وه‌ ‬ ‫ی كوردس���تان‪« ،‬به‬ ‫ك ‌ه به‌ش���ێوه‌یه‌كی باش‌و ڕێك‌و پێك هه‌رێم ‌‬ ‫‌ڕاس���ته ‌‌می کاتی منایش‬ ‫ی سه‌رس���ام بووم‪ ،‬كاتێك سینه‌ماك‬ ‫سینه‌ماك ‌ه دروستكراوه‌‪« ،‬كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی س���ینه‌ما‬ ‫ی ك ‌ه به‌هه‌مان كوالێت ‌‬ ‫ی بین ‌‬ ‫س���ه‌رده‌میان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫س���ینه‌مایه‌ك ‌‬ ‫نوێترین‬ ‫‌و‬ ‫ت‬ ‫‌كا‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫كار‬ ‫‌كان‬ ‫ه‬ ‫‌وروپی���‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌و‬ ‫ن‬ ‫‌ندا‬ ‫ه‬ ‫‌رم‬ ‫ه‬ ‫هون‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌ڕوان‬ ‫ه‬ ‫چاو‬ ‫به‌مجۆره‌‪،‬‬ ‫‪Am 10:15‬‬ ‫فیل���م پیش���ان ده‌دات‪ ،‬هی���وادارم‬ ‫ی شاره‌كه‌مان بوو»‪.‬‬ ‫هونه‌ردۆستان ‌‬ ‫‪Pm 12:45‬‬ ‫له‌الیه‌كی ت���ره‌و‌ه هونه‌رمه‌ند ده‌وه‌ن ب���ه‌رده‌وام بێ���ت»‪ .‬فیلم���ه‌كان ل ‌ه‬ ‫ی ده‌ینێرن‬ ‫نه‌وزاد ده‌ستخۆش���ی كردنه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌مری���كا ئه‌یكڕن و دوایی ‌‬ ‫‪Pm 03:15‬‬ ‫ژێرنووسی‬ ‫ی بۆ به‌یروت‌و دوبی‌‌و له‌وێ‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی كردو خۆشحاڵ ‌‬ ‫س���ینه‌مای ‌ه ‌‬ ‫‪Pm 05:45‬‬ ‫ی عه‌ره‌بی���ان بۆداده‌نرێ���ت‌و پاش���تر‬ ‫ی له‌ش���اره‌كه‌یدا سینه‌مایه‌ك ‌‬ ‫ده‌ربر ‌‬ ‫‪Pm 08:15‬‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس���تان‌و له‌هۆڵه‌كان ‌‬ ‫هاوچه‌رخ كراوه‌ته‌وه‌‌و تازه‌ترین فیلم له‌هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���ینه‌ما رۆژان ‌ه له‌م كاتان ‌ه ‌‬ ‫ی چوونم سیت ‌‬ ‫پێشكه‌ش ده‌كات‪« ،‬له‌كات ‌‬ ‫‪Pm 10:45‬‬

‫ی‬ ‫ی ‪( 1961‬دۆرس���ت) ‌‬ ‫ی له‌دایكب���وو ‌‬ ‫س���تیڤن داڵ���در ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���فیڵده‌‪ ،‬ڕابردوویه‌ك ‌‬ ‫ی زاكۆ ‌‬ ‫بریتانیای���ه‌‌و ده‌رچوو ‌‬ ‫ی لۆره‌نس‬ ‫ی ش���انۆدا هه‌یه‌‪ ،‬دووجار خه‌اڵت ‌‬ ‫ی له‌بوار ‌‬ ‫باش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆده‌رهێنان ‌‬ ‫ی (نۆنی‌) ‌‬ ‫ی وه‌رگرت���ووه‌‌و خه‌اڵت ‌‬ ‫ئۆلیڤه‌ر ‌‬ ‫نمایشنامه‌ ‌‬ ‫ی (‪ )An Inspector Calls‬به‌ده‌ستهێناوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی فیلم ‌‬ ‫ی فیلم��� ‌ه س���ینه‌ماییه‌كان به‌هۆ ‌‬ ‫ب���ه‌اڵم بینه‌ران ‌‬ ‫دووه‌میی���ه‌و‌ه (كاتژمێ���ره‌كان) به‌م ده‌رهێنه‌ر‌ه ئاش���نا‬ ‫بوون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ناوبانگ ‌‬ ‫ی كتێبێك ‌‬ ‫ی «خوێنه‌ره‌كه‌« له‌سه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫فیلم ‌‬ ‫ی مافناس‌و‬ ‫ی پڕۆفیسۆر ‌‬ ‫هه‌ر به‌م ناونیشانه‌و‌ه له‌نووسین ‌‬ ‫ی بێرنهارد ش���ڵینگ به‌رهه‌م هاتووه‌‪.‬‬ ‫ی به‌ناوبانگ ‌‬ ‫دادوه‌ر ‌‬ ‫ی ‪ 1995‬له‌ئه‌ڵمانیا باڵوكرایه‌وه‌‌و چه‌ند‬ ‫ئه‌م كتێب ‌ه س���اڵ ‌‬ ‫ی جه‌نگ‬ ‫ی دوا ‌‬ ‫ی س���ه‌باره‌ت به‌ئه‌ڵمانیا ‌‬ ‫ی جیاواز ‌‬ ‫بابه‌تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوو له‌مه‌س���ه‌له‌ ‌‬ ‫له‌خۆگرتب���وو ك ‌ه گرنگترینیان بریت ‌‬ ‫(هۆڵۆكۆست)‪...‬‬ ‫ی پاش‬ ‫«داڵ���دری‌» ل ‌ه فیلمه‌كه‌یدا به‌ئێم ‌ه ده‌ڵێت وه‌چه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆیان بۆده‌ربازبوون له‌ش���ه‌رم ‌‬ ‫جه‌ن���گ به‌ش به‌حاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌س���ێتی‌‌و مێژووییان چه‌ند هه‌وڵێكیان بۆ ڕزگاركردن ‌‬ ‫ی ده‌ڵێت ك ‌ه ده‌بێت‬ ‫ی به‌بینه‌ره‌كان ‌‬ ‫ویژدانیان داوه‌‪ .‬داڵدر ‌‬ ‫ی ك ‌ه دره‌نگ بكات‪ ،‬با زوو ده‌س���تبه‌كار ببین‪،‬‬ ‫به‌ر له‌وه‌ ‌‬ ‫ی خۆمان بدۆزینه‌وه‌‌و س���ود له‌و سامان ‌ه‬ ‫ی مه‌عنه‌و ‌‬ ‫میرات ‌‬ ‫ی (كتێب)دا بۆیان‬ ‫وه‌ربگرین ك ‌ه پێش���ینان له‌دووتوێ��� ‌‬ ‫به‌جێهێشتووین‪.‬‬ ‫خه‌اڵته‌كان‪:‬‬ ‫ی باشترین وێنه‌گرتن‪ ،‬باشترین‬ ‫ی ئۆسكار ‌‬ ‫پاڵێوراو بۆ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕۆڵ ‌‬ ‫ده‌رهێن���ان‪ ،‬باش���ترین فیلم‪ ،‬باش���ترین ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫ی وه‌رگیراو (ئه‌داپته‌یشن)‬ ‫سه‌ره‌كی‌‪ ،‬باشترین فیلمنامه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌واوكه‌ر له‌مه‌راسیم ‌‬ ‫ی ڕۆڵ ‌‬ ‫ی باشترین ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫ـ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی باشترین‬ ‫ی ڕاگه‌یاندنه‌كان ـ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی سینه‌مای ‌‬ ‫ڕه‌خنه‌گران ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی ته‌واوك���ه‌ر له‌مه‌راس���یم ‌‬ ‫ی ڕۆڵ ‌‬ ‫ئه‌كت���ه‌ر ‌‬ ‫ی گۆڵدن گڵه‌ب بۆ باشترین‬ ‫ی شیكاگۆ ـ خه‌اڵت ‌‬ ‫ڕه‌خنه‌گران ‌‬ ‫ی سیێرا بۆ گه‌نجان‬ ‫ی سه‌ره‌كی‌ ـ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی ڕۆڵ ‌‬ ‫ژن ‌ه ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫ی الس ڤیگاس‬ ‫ی ڕه‌خنه‌گران��� ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن��� ‌‬ ‫له‌مه‌راس���یم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باش���ترین وێنه‌گرتن له‌كۆمه‌ڵه‌ ‌‬ ‫ـ پاڵێ���وراو بۆ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی به‌فتا بۆ‬ ‫ی ئه‌مری���كا ـ پاڵێوراو بۆ خه‌اڵت��� ‌‬ ‫وێنه‌گران��� ‌‬ ‫باشترین وێنه‌گرتن‪ ،‬باشترین ده‌رهێنان‪ ،‬باشترین فیلم‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌رگیراو‪ ،‬باشترین ژن ‌ه ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫باش���ترین فیلمنامه‌ ‌‬ ‫ی باشترین ژن ‌ه ئه‌كته‌ر‬ ‫ی سه‌ره‌كی‌ ـ پاڵێوراو بۆ خه‌اڵت ‌‬ ‫ڕۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌كته‌ره‌كان ـ پاڵێوراو بۆ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵه‌ ‌‬ ‫له‌مه‌راسیم ‌‬ ‫ی ‪USC‬‬ ‫ی فیلمنامه‌نووسان ‌‬ ‫باشترین فیلمنام ‌ه له‌مه‌راسیم ‌‬ ‫ی ‪2008‬‬ ‫ی ساڵ ‌‬ ‫ی باشترین ژن ‌ه ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫ـ پاڵێوراو بۆ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی له‌نده‌ن ـ ‬ ‫ی فیلم ‌‬ ‫ی ڕه‌خنه‌گران ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫له‌مه‌راس���یم ‌‬ ‫ی سه‌ته‌الیت بۆ باشترین ژن ‌ه ئه‌كته‌ر‪،‬‬ ‫پاڵێوراو بۆ خه‌اڵت ‌‬ ‫باشترین ده‌رهێنه‌ر‪.‬‬


‫‪12‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫سه‌ده‌یه‌ك‬ ‫له‌سینه‌ما‬

‫بیژه‌ن ئه‌شته‌ری‌‬ ‫و‪ :‬کاوه‌‬

‫‪ ،1995‬ئ���ه‌و س���اڵ ‌ه ب���وو ك��� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫سه‌دس���اڵ به‌سه‌ر دروس���تبوون ‌‬ ‫سینه‌مادا تێده‌په‌ڕی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ش���ت ‌‬ ‫مێژووناس���ان رۆژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 1895‬به‌س���اڵ ‌‬ ‫دیس���ه‌مبه‌ر ‌‬ ‫ی سینه‌ما داده‌نێن‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫دروستبوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه دووبرا به‌ناوه‌كان ‌‬ ‫ئه‌و ڕۆژ‌ه ‌‬ ‫ی لۆمێر‪ ،‬یه‌كه‌مین‬ ‫ئۆگۆس���ت‌و لۆی ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���ینه‌ماییان له‌ش���ار ‌‬ ‫فیلم��� ‌‬ ‫ی فه‌ره‌نس���ا‬ ‫ی پایته‌خت��� ‌‬ ‫پاریس��� ‌‬ ‫بۆژماره‌ی���ه‌ك بینه‌ر نمایش���كرد‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی مێژوو ‌‬ ‫ی س���ه‌یر ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌ورد ‌‬ ‫ی س���ینه‌ما بكه‌ی���ن‬ ‫دروس���تبوون ‌‬ ‫ی س���ینه‌ما زۆر له‌و‬ ‫ڕه‌نگ ‌ه ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ساڵ ‌ه دوورتر بێت ك ‌ه مێژووناسان‬ ‫ده‌ستنیش���انیان كردووه‌‪ ،‬بۆنمون ‌ه‬ ‫ی زایین���دا‬ ‫ی یازده‌یه‌م��� ‌‬ ‫له‌س���ه‌د‌ه ‌‬ ‫ی به‌ناو‬ ‫زانای���ان توانی���ان رووناك ‌‬ ‫ی بچووك���دا تێپه‌ڕێنن‪،‬‬ ‫ده‌القه‌یه‌ك ‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌ك ك ‌ه بتوانرێت دیمه‌ن ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ناوه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌ره‌كیی���ه‌كان له‌دی���و ‌‬ ‫ئ���ه‌و ده‌القه‌ی��� ‌ه ببینرێ���ت‪ .‬پێنج‬ ‫س���ه‌د‌ه پاش ئ���ه‌وكار‌ه لیۆناردۆ‬ ‫ی‬ ‫ی شێوه‌كارو ئه‌ستێره‌ناس ‌‬ ‫داڤینش ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫ئیتاڵی‌‪ ،‬تیۆرێك ‌‬ ‫ی تاری���ك داهێن���ا ك ‌ه دواتر‬ ‫ژوور ‌‬ ‫ی ئه‌و تیۆر‌ه‬ ‫زانایان به‌ڕه‌چاوكردن ‌‬ ‫ی فۆتۆو ڤیدیۆ‬ ‫توانیی���ان كامێ���را ‌‬ ‫ی‬ ‫دروس���ت بك���ه‌ن‪ .‬له‌ناوه‌راس���ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و سه‌ده‌یه‌دا زانایه‌ك ‌‬ ‫ساڵه‌كان ‌‬ ‫ی جیامباتێس���تا‬ ‫ی به‌ن���او ‌‬ ‫ئیتاڵ��� ‌‬ ‫د ێال پۆ ر تا ‪ ،‬به‌س���و د و ه‌ر گر تن‬ ‫ی چه‌ند‬ ‫ی توان ‌‬ ‫ی داڤینش ‌‬ ‫له‌تیۆره‌ك ‌ه ‌‬ ‫وێنه‌یه‌كی‌ كه‌م دروست بكات‪.‬‬ ‫ی سه‌ده‌یه‌ك‬ ‫ی مێژوو ‌‬ ‫بۆهه‌ڵدانه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌سینه‌ما هه‌وڵده‌ده‌ین‪ ،‬هه‌ر جاره‌و‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی بخه‌ین ‌ه سه‌ر الیه‌نێك ‌‬ ‫رووناك ‌‬ ‫مێژووه‌‪.‬‬ ‫سینه‌ما ل ‌ه سااڵنی‬ ‫‌ ‪1910 1900‬‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ ،1900‬پێشه‌نگا ‌‬ ‫ی ساڵ ‌‬ ‫به‌هاتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی پاری���س ده‌رگا ‌‬ ‫‪‌ 1900‬‬ ‫ی بینه‌ره‌كانی���دا كرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌ڕوو ‌‬ ‫ئ���ه‌م پێش���ه‌نگای ‌ه ك��� ‌ه به‌یه‌كێك‬ ‫ی‬ ‫رووداوه‌كان��� ‌‬ ‫له‌گرنگتری���ن‬ ‫ی بیس���ته‌م ده‌ژمێردرێت‪،‬‬ ‫س���ه‌د‌ه ‌‬ ‫ی پێش���ه‌نگاك ‌ه تایب���ه‌ت‬ ‫به‌ش���ێك ‌‬ ‫ی پ���ه‌رد‌ه‬ ‫كراب���وو به‌نمایش���كردن ‌‬ ‫سینه‌ماییه‌ك ‌هی‌ لۆیی‌ لومێر‪.‬‬ ‫گرنگتری���ن ئ���ه‌و فیلم��� ‌ه‬ ‫س���ینه‌ماییانه‌ش ك ‌ه له‌م س���اڵه‌دا‬ ‫به‌رهه‌مهێن���راون بریتی���ن ل���ه‌‪:‬‬ ‫ی مه‌س���یحییه‌كان‬ ‫كۆمه‌ڵك���وژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چینییه‌كان له‌ده‌رهێنان ‌‬ ‫به‌ده‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫لیوبی���ن ـ ئه‌مری���كا‪ ،‬هۆلیگن��� ‌‬ ‫دڵخ���ۆش‌و زیته‌ڵ��� ‌ه له‌ئه‌مری���كا‬ ‫ی ڤیتاگرافه‌و‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن كۆمپانی���ا ‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنراوه‌‪ ،‬هێرشكردن ‌ه سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌سیح ‌‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫بانگه‌ش���ه‌كاران ‌‬ ‫له‌چی���ن له‌به‌ریتانیا له‌الیه‌ن جیمز‬ ‫ی‬ ‫وێلیامسۆن ده‌رهێنراوه‌‪ ،‬ته‌قینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گواس���تنه‌و‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ئامێره‌كان��� ‌‬ ‫ی سس���یل‬ ‫مه‌كین���ه‌‪ ،‬له‌ده‌رهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫هپ���ورت له‌به‌ریتانیا‪ ،‬چاوێلكه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ج‪.‬ئا‪.‬سمیس‪،‬‬ ‫داپیر‌ه له‌ده‌رهێنان ‌‬ ‫ی ‪108‬‬ ‫له‌به‌ریتانی���ا‪ ،‬یۆنیكال��� ‌‬ ‫ی فلێك���س ئۆلیڤه‌ر‬ ‫له‌ده‌رهێنان��� ‌‬ ‫ی كه‌له‌رمه‌كان‬ ‫له‌ئۆرۆگوای‌‪ ،‬پ���ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئالی���س گ��� ‌ه ‌‬ ‫له‌ده‌رهێنان��� ‌‬ ‫ی نوئل‬ ‫له‌فه‌ڕه‌نسا‪ ،‬ژاندارك‌و خه‌ون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یس‪ ،‬سه‌ربازان ‌‬ ‫ی مل ‌‬ ‫له‌ده‌رهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جۆزێف پیر ‌‬ ‫خ���اچ له‌ده‌رهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ئوس���ترالیا)‪ ،‬دوایین رۆژه‌كان ‌‬ ‫ی رۆبێرت‬ ‫ی له‌ده‌رهێنان ‌‬ ‫به‌مبه‌یی��� ‌‬ ‫وێلیام پال‪.‬‬ ‫دیارتری���ن ئ���ه‌و كه‌س���ایه‌تیی ‌ه‬ ‫ی ك ‌ه له‌م س���اڵه‌دا‬ ‫س���ینه‌ماییان ‌ه ‌‬ ‫له‌دایك ب���وون بریتین له‌‪ :‬لوییس‬ ‫بۆنوئل‪ ،‬ژان نگلس���كۆ‪ ،‬سپێنسر‬ ‫ترێس���ی‌‪ ،‬ئه‌له‌كس���اندرۆ بالزتی‌‪،‬‬ ‫نۆرماش���ێره‌ر‪ ،‬مروین لروی‌‪ ،‬مارك‬ ‫ئالگرێ‌‪.‬‬

‫‪2009/12/10‬‬

‫لیسته‌ ڕه‌شه‌كه‌ی‌ هۆڵیود‬ ‫زیندانیكردنی‌ هونه‌رمه‌ند ‌ه كۆمۆنیسته‌كان‌و تاریكترین سه‌رده‌می‌ ئازادیی ده‌ربڕینی‌ ئه‌مریكا‬ ‫و‪ :‬شوان عه‌باس به‌دری‌‬ ‫ی ژووه‌ن ‌‬ ‫ل���ه‌‪‌ 22‬‬ ‫ی ‪ ،1950‬پێڕس���تێك یاخود هه‌رگی���ز ئه‌ندام ‌‬ ‫ی ناڕاز ‌‬ ‫ی به‌رامبه‌ر ب ‌ه ‪ 17‬ده‌نگ ‌‬ ‫ی ئه‌و پارت ‌ه ڕاز ‌‬ ‫ی له‌هونه‌رمه‌ند‌ه زیندانییه‌كان كردبوو‪،‬‬ ‫به‌ن���او ‌‬ ‫ی كه‌ناڵ ‌ه س���وره‌كان ئاماد‌ه بوون؟‬ ‫ی ناو هۆلیۆد ‌‬ ‫ی ‪ 10‬پیاوه‌كه‌ ‌‬ ‫به‌فه‌رم ‌‬ ‫ی ‪84‬یان خرای ‌ه ناو ئه‌و لیس���ت ‌ه‬ ‫ی ناو ‌‬ ‫ی ‪ ،1947‬كۆمیت���ه‌ ‌‬ ‫ل��� ‌ه س���اڵ ‌‬ ‫ی ‪ 151‬هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫ی ده‌كرێ���ت‪ ،‬ن���او ‌‬ ‫ی له‌ڕاستیش���دا ئه‌ندامێت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ناو ئه‌و تۆمه‌تبار كرد به‌س���وكایه‌تی نواندن ڕه‌ش���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م كاره‌ش ناڕه‌زاییه‌ك ‌‬ ‫به‌دواداچوون��� ‌‬ ‫ی له‌ب���وار‌ه جیاجیاكان��� ‌‬ ‫ی چاالك���ی دژ‌ه له‌وان���ه‌ ‌‬ ‫ی پارت��� ‌ه له‌ئه‌مریكا هه‌رگی���ز قه‌ده‌غ ‌ه به‌رامبه‌ر كۆنگرێ���س‪ .‬ڕۆژێك دوا ‌‬ ‫ی لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫به‌مه‌به‌س���ت ‌‬ ‫ئه‌مریكی���ه‌كان‪،‬‬ ‫ی هونه‌ردا كاری���ان ده‌كرد گرتبوه‌خۆ‪ ،‬نه‌ب���ووه‌‪ ،‬س���ه‌رجه‌م ئه‌و كه‌س���ان ‌ه ده‌ركردن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ ،1951‬سه‌رجه‌م كارمه‌ندان ‌‬ ‫ی ئه‌و بڕیار‌ه جۆنس���تۆن له‌ساڵ ‌‬ ‫ی ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ ‌‬ ‫ده‌ستنیشانكردن ‌‬ ‫ی له‌و پێڕس���ته‌دا ناو ‌‬ ‫ی ئه‌و كه‌س���ان ‌ه ماوه‌ی���ه‌ك ئه‌ندام ‌‬ ‫ی نیۆی���ۆرك به‌یاننامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئه‌و پارت ‌ه بوون‪ ،‬له‌ش���ار ‌‬ ‫ی ناو كه‌ناڵی‌ ‪ cbc‬ناچاربوون سوێند‬ ‫ی كۆمۆنیس���ت ‌‬ ‫له‌هۆلی���ۆددا چاالك ‌‬ ‫ی به‌فاشیست ‌ه سوره‌كان‌و الیه‌نگره‌كانیان زۆربه‌شیان تا ئه‌و سه‌رده‌م ‌ه هێشتا خوێنده‌و‌ه ك ‌ه تێیدا بڕیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ركردنی‌ بخ���ۆن ك ‌ه س���ه‌ر به‌هی���چ پارتێك ‌‬ ‫ی به‌كاره‌كان ‌‬ ‫ئه‌نجام ده‌ده‌ن‪ ،‬ده‌ست ‌‬ ‫ی مابوون���ه‌وه‌‪ .‬له‌دوا ‌‬ ‫ی ده‌سنیش���ان كرابوو‪ ،‬پاش ماوه‌یه‌ك به‌ئه‌ندامێت��� ‌‬ ‫ی نین‪ .‬پاش ماوه‌یه‌ك ئه‌م‬ ‫ی ئه‌و ‪ 10‬كه‌س ‌ه درابوو ڕایگه‌یاند‪ :‬ئیتر كۆمۆنیست ‌‬ ‫كرد‪ ،‬له‌ئه‌نجامدا پێڕس���تێك ‌‬ ‫ی دوورو زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی‌ ناویان ئاماده‌نه‌بوون��� ‌‬ ‫ی سامناك‬ ‫ی ئه‌و ‪ 10‬هونه‌رمه‌ند‌ه ئه‌وان ‌ه هه‌رگی���ز مۆڵه‌تیان پێنادرێت لیست ‌ه ڕه‌ش ‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئ���ه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ ‌‬ ‫ی له‌ناو ‌‬ ‫دڕێژ ‌‬ ‫ی ل���ه‌و پێڕس���ته‌دا هاتب���وو له‌س���ه‌ر بۆشایه‌تیدان پاش ماوه‌یه‌ك به‌فه‌رم ‌‬ ‫ی هونه‌ری ‌‬ ‫ی كار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجام بده‌ن‪ ،‬مه‌گه‌ر درێژكرای���ه‌وه‌‪ ،‬به‌جۆرێك ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ك ‌ه گومانیان لێده‌كرا ئاماده‌كرد‪.‬‬ ‫كاره‌كانیان البران‪ .‬له‌س���اڵ ‌‬ ‫ی ‪ 1960‬تۆمه‌تبارك���ران به‌س���وكایه‌تیكردن ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و تۆمه‌ت ‌ه به‌سه‌ریاندا ساغ یه‌كج���ار زۆر له‌هونه‌رمه‌ندان ناویان‬ ‫ئه‌م لیس���ت ‌ه ك ‌ه به‌لیست ‌ه ڕه‌شه‌كه‌ ‌‬ ‫ی دالت���ۆن ترۆمبۆ ‌‬ ‫ی ك��� ‌ه یه‌كێك بوو كۆنگرێسو كار ‌‬ ‫ی لێكۆلێنه‌وه‌ش له‌سه‌ر نه‌بێته‌وه‌و س���وێند بخۆن ك ‌ه واز له‌و خرای ‌ه ناو ئه‌و لیسته‌و ژماره‌یه‌ك له‌و‬ ‫هۆلیۆد ناسراوه‌‪ ،‬دواتر ناو ‌‬ ‫ی ناو هۆلیۆد توان ‌‬ ‫ی چه‌ندین ل ‌ه ‪ 10‬پیاوه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی دۆس���ێ ‌‬ ‫ی ئه‌و هونه‌رمه‌ندان��� ‌ه خرای ‌ه بیروبۆچوون ‌ه سیاسییان ‌ه بهێنن‪.‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندانه‌ش ناویان له‌لیسته‌كه‌دا‬ ‫ی ت���ر ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ن���د ‌‬ ‫ی فیلمه‌كان ‌‬ ‫ی تێئاخێنرا ك ‌ه سیناریۆ ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی سپارتاكۆس‌و ئه‌ستۆ ‌‬ ‫ی نوێنه‌ران‪ .‬له‌م هه‌رچه‌ند‌ه ئ���ه‌و كۆمیته‌ی ‌ه نه‌یتوان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاوكاره‌كان ‌‬ ‫ی تۆماركراب���وو ل���ه‌دژ ‌‬ ‫ی س���ینه‌ما كار ‌‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی كۆچ ‌‬ ‫ی به‌كۆمه‌ڵ بنوسێت‌و تاڕاده‌یه‌ك ساته‌دا ك ‌ه هێشتا كار ‌‬ ‫ی ڵێكۆڵینه‌و‌ه به‌ڵگ���ه‌ ‌‬ ‫ی حاش���اهه‌ڵنه‌گر له‌س���ه‌ر خۆی���ان ش���ایه‌تیان دا‪ ،‬له‌نێویاندا‬ ‫هونه‌رییان ده‌كرد‪ ،‬به‌گشتی لیسته‌ك ‌ه بگه‌رێت���ه‌و‌ه بۆن���او جیهان ‌‬ ‫ی هونه‌ر‪ ،‬یه‌كالی��� ‌‬ ‫ی كۆمۆنیسته‌كان ‌‬ ‫ی نه‌كراب���وه‌وه‌‪ ،‬ژماره‌یه‌ك چاالك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناو هۆڵیۆد ده‌توان���رێ ئاماژ‌ه ب��� ‌ه ئیلیا كازان ‌‬ ‫له‌ناو ‌‬ ‫ی ئه‌و كه‌س���انه‌ ‌‬ ‫ی چه‌ندین سیناریست‪ ،‬ئه‌كته‌ر‪ ،‬به‌اڵم زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ناویان له‌كه‌س���ایه‌تی ‌ه چاالكه‌كان��� ‌‬ ‫ی سیناریست‬ ‫ی ن���او كۆبكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش���دا ده‌رهێنه‌رو بۆد شۆلبێرگ ‌‬ ‫ی ئه‌مریك ‌‬ ‫ی س���ینه‌ما ‌‬ ‫ده‌رهێن���ه‌ر‪ ،‬موزیك���زان‌و چه‌ن���دان له‌و پێڕستانه‌دا هاتبوو وه‌ك دالتۆن سینه‌ما‪ ،‬ده‌ستیان به‌هاوكاریكردنی‌ پیشه‌س���از ‌‬ ‫ی ش���ایه‌تییه‌كانیان‬ ‫ی بدرێت‪ ،‬ك ‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ی جیاواز ‌‬ ‫ی هونه‌ر ‌‬ ‫كه‌س���ایه‌ت ‌‬ ‫ی به‌خت یاوه‌ریان نه‌بوو‪ ،‬بۆماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئه‌و كۆمیته‌ی ‌ه كردو ئه‌و كه‌سانه‌یان له‌بناغ���ه‌و‌ه چه‌ندی���ن گۆڕان���كار ‌‬ ‫ی زۆریان بۆئه‌و كه‌سانه‌‬ ‫ی كێش���ه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی هونه‌ری��� ‌‬ ‫ئه‌مری���كا پێكده‌هات ك��� ‌ه له‌به‌ر ئه‌و دوورودرێ���ژ ل���ه‌كار ‌‬ ‫ی له‌خۆی���ان دوورده‌خس���ته‌و‌ه ك��� ‌ه به‌س���ه‌ردا هێنرا‪ .‬له‌ساڵ ‌‬ ‫ی ‪1948‬دا‪ ،‬دروس���تكرد ك��� ‌ه ش���ایه‌تیان له‌دژ‬ ‫بیروبۆچوون ‌ه سیاس���یانه‌ی‌ له‌گه‌ڵ دورخرانه‌وه‌‪.‬‬ ‫جێ��� ‌‬ ‫ی گومان ب���وون‪ ،‬به‌جۆرێك ك ‌ه ‪204‬كه‌س له‌كه‌سایه‌تی ‌ه ناسراوه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داب���وون‪ ،‬ئ���ه‌و دوان ‌ه به‌ه���اوكار ‌‬ ‫ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫ی كۆماری ‌‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی ئه‌مریكا كۆك نه‌بوون یاخود پاش س���ه‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ی به‌رێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی ئه‌ریك جۆنستۆن ‌‬ ‫ی به‌ش���ێوه‌یه‌ك بیروباوه‌ڕه‌‬ ‫ی ئه‌و ن���او هۆلی���ۆد نوس���راوێكیان نارد یه‌كت���ر ‌‬ ‫ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ ‌‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان��� ‌‬ ‫ی گومانیان لێده‌كرا ئه‌مری���كا‬ ‫ی سینه‌مای ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی س���ه‌رده‌مه‌ ‌‬ ‫ی بااڵ ‌‬ ‫ی بۆدیوان ‌‬ ‫ی هونه‌رمه‌نده‌كانیان‬ ‫ی واڵت‌و پش���تیوانیان سیاس���ییه‌كان ‌‬ ‫ی كۆمۆنیست ‌‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ئه‌ندام ‌‬ ‫ی ساڵی‌ ‪ ،1946‬به‌ته‌واو ‌‬ ‫ی ئه‌مریكا كۆنگرێس ‌‬ ‫ی ئه‌مری���كا ڕایگه‌یان���د‪ :‬هه‌رگیز ئه‌و ل��� ‌ه ‪ 10‬هونه‌رمه‌ن���د‌ه تۆمه‌تباره‌ك ‌ه شرۆڤ ‌ه ده‌كرد ك ‌ه له‌ئه‌نجامدا زۆربه‌ی‌ ‬ ‫ی‬ ‫ب���ن‪ ،‬ناویان خرابوو‌ه ئه‌و لیس���ته‌و ده‌س���ه‌اڵته‌كان ‌‬ ‫كۆنگرێ���س‌و كه‌س���ان ‌ه ل���ه‌م ش���وێنه‌دا جێی���ان كرد‪ ،‬به‌اڵم ئ���ه‌و دیوان ‌ه زۆر گرنگ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هونه‌رمه‌ن���د‌ه چاالك‌و ناس���راوانه‌ ‌‬ ‫ی به‌رگرتن له‌چاالك ‌‬ ‫دواتر به‌بیانوو ‌‬ ‫ی پیران ده‌خه‌ن ‌ه ژێر ڕكێف ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی نابێته‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌مجۆر‌ه كه‌س���ان ‌ه به‌و نوسراو‌ه نه‌دا‪ ،‬له‌ساڵ ‌‬ ‫ی ‪1950‬دا‪ ،‬ئه‌و س���ه‌رده‌م ‌ه ك��� ‌ه هاوڕێش���یان‬ ‫سیاس ‌‬ ‫ی ئه‌و كه‌س���ان ‌ه له‌كاره‌كانیان خۆیان‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش ده‌بێت ‌ه پاڵنه‌رێك كه‌سانێك ‌‬ ‫ی ئاژاوه‌گێڕن‌و من هه‌رگیز ئه‌م ‪ 10‬كه‌س��� ‌ه به‌س���اڵێك زیندان ‌‬ ‫ی ئه‌مریكا‬ ‫ی بوون‪ ،‬ناچارب���وون خاك ‌‬ ‫دوورخرانه‌وه‌‪ ،‬ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی تریش���یان بۆبانگهێش���تكردن ‌‬ ‫ی هونه‌ری ‌‬ ‫ی ژماره‌ی���ه‌ك قبوڵ ناكه‌م چاالك ‌‬ ‫ی ئه‌نجام به‌ندك���ران‪ ،‬به‌اڵم له‌س���ێپته‌مبه‌ر ‌‬ ‫ی مه‌كسیك‌و‬ ‫ی به‌جێبهێڵن‌و به‌ره‌و واڵت ‌‬ ‫ی نه‌كردن��� ‌‬ ‫ی ه���اوكار ‌‬ ‫به‌بیان���وو ‌‬ ‫ی هۆلی���ۆد له‌ئۆكتۆبه‌ر ‌‬ ‫ی هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫ی بده‌ن‪.‬‬ ‫هه‌مان س���اڵدا‪ ،‬ئێدوارد دیمیتریك ‌‬ ‫ی ئه‌وروپا كۆچ بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی واڵتان ‌‬ ‫ی رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی فیدراڵ ‌‬ ‫پۆلیس ‌‬ ‫ی هه‌مان ‪1947‬دا بۆ كۆمیته‌ ‌‬ ‫ی پێش���وو ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی به‌دواداچوونی‌ ڕۆناڵد ڕیگان ‌‬ ‫ی تره‌و‌ه كه‌م كه‌م ناوی‌ ئه‌و‬ ‫ی ده‌رهێن���ه‌ر ك ‌ه یه‌كێك ب���وو له‌و ‪ 10‬له‌الیه‌ك��� ‌‬ ‫چاره‌نووس بونه‌وه‌‪.‬‬ ‫چاالك���ی دژ‌ه ئه‌مریكی���ه‌كان ـ ئه‌م ئه‌مری���كا ك��� ‌ه ل���ه‌و س���ه‌رده‌مه‌دا كه‌س��� ‌ه زیندانیكراوه‌‪ ،‬ڕایگه‌یاند ك ‌ه هونه‌رمه‌ندانه‌ش ده‌خرای ‌ه لیسته‌كه‌و‌ه‬ ‫یه‌كه‌مین لیستی‌ سیستماتیك ‌‬ ‫ی هۆلیۆد كۆمیته‌ی ‌ه به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی پل���ه‌ دوو ‌‬ ‫ی سیخوڕییكردن‌و ئه‌كته‌رێك ‌‬ ‫ی به‌ڕێباز ‌‬ ‫ی ناو هۆلیۆدو س���ه‌رده‌مانێك ب���اوه‌ڕ ‌‬ ‫ی سیاسیان‬ ‫ی ك ‌ه هیچ جۆر‌ه پێشینه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی نۆڤه‌مب���ه‌ر ‌‬ ‫ل���ه‌‪‌ 25‬‬ ‫ی ‪ 1947‬ئاماد‌ه ده‌ستنیش���انكردن ‌‬ ‫ی گروپ��� ‌‬ ‫ی ئ���ه‌و كه‌س���ان ‌ه به‌رێوبه‌ر ‌‬ ‫ی ئه‌كته‌ران بوو‪ ،‬كۆمۆنیست ‌‬ ‫ی ئه‌و به‌ڵگانه‌ش ك ‌ه باس‬ ‫ی هه‌بوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌مه‌ودوا نه‌بوو‪ ،‬زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫كرا‪ ،‬هه‌روه‌ها ڕۆژێك دوا ‌‬ ‫ی پروپاگه‌نده‌ ‌‬ ‫ی ‪ 10‬دامه‌زرابوو ك ‌ه به‌نهێن ‌‬ ‫ی له‌كۆمیته‌ ‌‬ ‫ی له‌گ���ه‌ڵ واڵ���ت دیزن��� ‌‬ ‫ی ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌ه ل���ه‌دژ ‌‬ ‫ی ش���ه‌رمهێنه‌رو‬ ‫ی زه‌مانێك ده‌كران به‌ڵگه‌گه‌لێك ‌‬ ‫نوسه‌رو ده‌رهێنه‌ر ئاماده‌نه‌بوون كه‌ سیاس��� ‌‬ ‫ی دژ به‌ئه‌مریكای���ان به‌دواداچون���دا ش���ایه‌تیان داو ئه‌و كۆمۆنیست بوون شایه‌تی‌ بدات‪.‬‬ ‫بێبنه‌م���ا ب���وون‪ ،‬بۆنمون��� ‌ه یه‌كێك‬ ‫ی به‌دواداچوون ‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر كۆمیته‌ ‌‬ ‫ی له‌فیلمه‌كانیان���دا باڵوده‌ك���رده‌وه‌ ـ جۆر‌ه كه‌سانه‌شیان به‌مه‌ترسییه‌ك ‌‬ ‫ی كاربه‌ده‌ستان پاش ئه‌م ڕاگه‌یاندنه‌ ‌‬ ‫ی ده‌گێرایه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ی له‌شایه‌ته‌كان ئه‌وه‌ ‌‬ ‫چاالكی دژ‌ه ئه‌مریكییه‌كان شایه‌ت ‌‬ ‫ی پاش ماوه‌یه‌ك چه‌ند كه‌سایه‌تیه‌ك ‌‬ ‫ی ل ‌ه الیۆنێل ستنده‌ر‬ ‫ی ڕاس���ته‌قین ‌ه وه‌س���فكرد بۆس���ه‌ر دیمیتری���ك‪ ،‬یه‌كس���ه‌ر ناوبراوی���ان جارێكیان گوێ ‌‬ ‫ی وه‌ك ج���ۆن هۆس���تۆن ‌‬ ‫ب���ده‌ن‪ ،‬ڕاس���ته‌وخۆ تاوانباركران هۆلی���ۆد ‌‬ ‫ی پیشه‌ساز ‌‬ ‫ی ئاماده‌بوون ‌‬ ‫ی سینه‌ما‪ ،‬هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌دا له‌زیندان ئازادكردو دوا ‌‬ ‫ی ـ ئه‌م هونه‌رمه‌ند‌ه تا ئه‌وس���ه‌رده‌م ‌ه‬ ‫به‌سوكایه‌تیكردن به‌كۆنگرێس‪ ،‬پاش ده‌رهێن���ه‌رو هه‌مفر ‌‬ ‫ی ئ‌‬ ‫ی تر به‌ن���او ‌‬ ‫ی بۆگارت‌و لۆرن ئه‌كته‌رێك��� ‌‬ ‫ی دۆلف له‌به‌رامبه‌ر كۆمیته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌له‌ڤزیۆن ‌‬ ‫ی ل ‌ه ‪ 10‬زنجیره‌ ‌‬ ‫ی به‌دواداچوون‌و به‌شدار ‌‬ ‫ئه‌و ڕووداوه‌ش ژماره‌یه‌ك له‌بێژه‌ران ‌‬ ‫ی باكال��� ‌‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی ئه‌ندامان ‌‬ ‫ی له‌دژ ‌‬ ‫ی ئه‌كت���ه‌ر‪ ،‬كۆمیته‌یه‌كی���ان مینجۆ ڕایگه‌یاند‪ :‬ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سان ‌ه شایه‌تیدان ‌‬ ‫ی كردبوو ـ بوو‌ه ك ‌ه به‌فیك ‌ه س���رودی‌‬ ‫ناو ستۆدیۆ ك ‌ه له‌الیه‌ن ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی دامه‌زراندو به‌پشت به‌ستن به‌یاسا ‌‬ ‫ی جادووگه‌ر بن‪ ،‬ئه‌وا من ده‌بم ‌ه ڕاوچ ‌‬ ‫ی كۆمۆنیس���ت‪ ،‬جارێك ‌‬ ‫ی چڕیوه‌‪ .‬ستنده‌ر‬ ‫ی تر گه‌ڕایه‌و‌ه ئینته‌رناس���یۆناڵ ‌‬ ‫ی ئه‌مریكاو‌ه پاڵپش���ت ‌‬ ‫س���ینه‌مای ‌‬ ‫ی چاكسازی ‌‬ ‫ی چون ‌ه واشنتۆن‌و ڕه‌خنه‌یان جادووگ���ه‌ره‌كان‪ ،‬من س���ووره‌كان ـ بۆن���او جیهان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫ی س���ینه‌ما‪ ،‬ب���ه‌اڵم ك ‌ه هیچ جۆر‌ه پێشینه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ده‌ركردن ‌‬ ‫ده‌كران‪ ،‬بڕی���ار ‌‬ ‫ی ئه‌و ‪ 10‬له‌هێرش��� ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ی ده‌وڵ���ه‌ت گرت بۆس���ه‌ر كۆمۆنیس���ته‌كان ـ ده‌خه‌م ‌ه ناو داوو هاوڕێكان��� ‌‬ ‫ی ك��� ‌ه ئاماده‌نه‌بوون نه‌بوو له‌پاش ئه‌م شایه‌تیدانه‌‪ ،‬ئیتر‬ ‫كه‌س��� ‌ه ده‌ده‌ن‪ ،‬ك ‌ه دوات���ر ئه‌و ‪ 10‬س���ینه‌ما‌و هونه‌رمه‌ندان‪ .‬له‌كۆ ‌‬ ‫ی پێوه‌ ‌‬ ‫ی ‪ 43‬ده‌یاننێرمه‌و‌ه بۆئه‌و شوێنه‌ ‌‬ ‫ی بده‌ن‪ ،‬بۆماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی وه‌ك ئه‌و شایه‌ت ‌‬ ‫ی هونه‌ردا‬ ‫ی هه‌رگیز نه‌یتوان���ی‌ له‌بوار ‌‬ ‫كه‌س��� ‌ه ب ‌ه ‪ 10‬پیاوه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ناو هۆلیۆد هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫ی هونه‌ری ‌‬ ‫ی بانگهێش���تكراو‪19 ،‬یان په‌یوه‌س���تن ـ وات ‌ه ڕوسیا‪ .‬به‌وجۆره‌ زۆر له‌كار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجام بدات‪ ،‬هه‌روه‌ها گێر ‌‬ ‫ی دوورخرانه‌وه‌‪ .‬چاالك ‌‬ ‫ناسران‪.‬‬ ‫ڕاز ‌‬ ‫ی س���تۆدیۆ فیلمس���ازه‌كان ‌‬ ‫ی نه‌بوون بچن��� ‌ه ئه‌و كۆمیته‌یه‌و زۆربه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئادریان س���كۆتی‌‪ ،‬به‌رهه‌مهێنه‌ر ‌‬ ‫كۆپری���ش یه‌كێك‬ ‫شایه‌ت ‌‬ ‫ی بده‌ن‪ ،‬به‌اڵم پاش ماوه‌یه‌ك ئ���ه‌و س���ه‌رده‌م ‌ه جگه‌له‌س���تۆدیۆ ‌‬ ‫ی دیمیتری���ك‪ ،‬یه‌كێك‬ ‫ی چوار فیلم��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌دژ ‌‬ ‫بوو له‌وانه‌ ‌‬ ‫‪11‬كه‌س ل���ه‌و ‪19‬یه‌‪ ،‬بۆجار ‌‬ ‫ی ك��� ‌ه دیمیتری���ك‬ ‫ی دووه‌م یونیڤه‌رسال‌و ئینته‌رناشناڵ پیكچه‌رز ب���وو له‌وان���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫هاوكاره‌كان��� ‌‬ ‫بانگهێشت كرانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س���ت ده‌ك���ه‌ن به‌به‌رهه‌مهێنان ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی داو به‌ه���ۆ ‌‬ ‫ی ش���ایه‌ت ‌‬ ‫ی ل���ه‌دژ ‌‬ ‫شایه‌تی‌ دا‪.‬‬ ‫ل���ه‌و ‪11‬كه‌س��� ‌ه برتۆل���ت بڕش���ت ‌‬ ‫ی دژ‌ه كۆمۆنیست ‌‬ ‫ی فیلم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه هه‌ریه‌ك ‌ه ش���ایه‌تییه‌و‌ه ناوب���راو ت���ا س���اڵ ‌‬ ‫ی جیم مه‌ك لین ‌‬ ‫سیناریست‌و شاعیر ده‌ستنیشانكرا تا له‌فیلمه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هیچ جۆر‌ه كارێك ‌‬ ‫ی مه‌زن‌و ‪ ،1972‬نه‌یتوان ‌‬ ‫ی پرسیاره‌كان ‌‬ ‫وه‌اڵم ‌‬ ‫ی ئه‌و كۆمیته‌ی ‌ه خیانه‌ت���كار‌و هه‌ڕه‌ش���ه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌نجام ب���دات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی س���ور‪ ،‬هونه‌ری��� ‌‬ ‫بداته‌وه‌و ‪ 10‬كه‌س ‌ه بانگهێشتكراوه‌كه‌ ‌‬ ‫ی نمونه‌یه‌كن له‌و فیلمانه‌‪.‬‬ ‫ی پشتیوانیان‬ ‫له‌و ‪ 204‬كه‌س���ایه‌تیه‌ ‌‬ ‫تریش به‌پش���ت به‌س���تن به‌یاسا ‌‬ ‫ی ‪،1947‬‬ ‫ی نۆڤه‌مب���ه‌ر ‌‬ ‫ی له‌هه‌ڤ���ده‌ ‌‬ ‫ئاآزاد ‌‬ ‫ی ئه‌كت���ه‌ر‌ه ئه‌مریكییه‌كان‪،‬‬ ‫ی راده‌ربری���ن‌و كۆڕوكۆبونه‌و‌ه گروپ��� ‌‬ ‫خۆیان له‌و به‌شداریكردن ‌ه بوارد‪ .‬ئه‌و پ���اش ده‌نگ���دان بڕی���ار ده‌دات ك ‌ه‬ ‫ی سوێند بخۆن‬ ‫پرس���یاره‌ش ك ‌ه بریاربوو له‌و ژمار‌ه سه‌رجه‌م ئه‌ندامه‌كان ‌‬ ‫ی بوو له‌وه‌ ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ند‌ه بكرێت بریت ‌‬ ‫ی كۆمۆنیس���ت نین‌و‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی ئه‌ندام��� ‌‬ ‫ی كۆمۆنیستن‪،‬‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ئایا ئه‌ندام ‌‬ ‫ی هه‌فته‌یه‌كی���ش وات��� ‌ه له‌‪24‬‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫نۆڤه‌مب���ه‌ردا‪ ،‬ئه‌نجومه‌ن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫نوێن���ه‌ران ب ‌ه ‪346‬ده‌نگ ‌‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫په‌رده‌ی كچێنیان هه‌یه‌و خوێنیان نییه‌‬ ‫"بۆدورینه‌وه‌ی‌ په‌رده‌ ‌ی كچێنیم ‪1400‬دۆالرم دا به‌مامانێك"‬

‫تایبه‌ت ب ‌ه نم نم‬ ‫په‌رده‌ی‌ كچێنی‌ له‌كورده‌وارییدا‬ ‫ی‬ ‫به‌شه‌ره‌فی كچ‌و ناسنامه‌ ‌‬ ‫كه‌سێتی‌ خێزان ناوده‌برێت‪،‬‬ ‫نه‌بوون‌و دڕاندنی ئه‌و په‌رده‌ی ‌ه‬ ‫ی هاوسه‌ریی‬ ‫به‌دوور له‌پرۆسه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كێشه‌و گرفتی‌ گه‌وره‌ به‌دوا ‌‬ ‫خۆیدا ده‌هێنێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی رابردوودا به‌پاساو ‌‬ ‫له‌چه‌ند ساڵ ‌‬ ‫ی كچێنییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی په‌رده‌ ‌‬ ‫له‌ده‌ستدان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫چه‌ندین خاتوون له‌سنور ‌‬ ‫كوردستاندا له‌الیه‌ن خێزانه‌كانیانه‌و‌ه‬ ‫بێسه‌روش���وێن كران‌و له‌ناوبراون‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ربۆی��� ‌ه هه‌ن���دێ ل���ه‌و كچان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ش���ویان نه‌ك���ردووه‌‌و پ���ه‌رد‌ه ‌‬ ‫كچێنیان له‌ده‌ست داوه‌‪ ،‬بۆرێگرتن‬ ‫له‌دووگیان بوونیان‌و ده‌ربازبوونیان‬ ‫ی‬ ‫له‌په‌الماری‌ خێزان‌و توانج‌و پالر ‌‬ ‫كه‌س���وكاریان‪ ،‬هان���ا ب���ۆ هه‌ندێ‬ ‫له‌و مامان‌و دكتۆران���ه‌ ده‌به‌ن ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌نهێنی‌ كار بۆ به‌رته‌سككردنه‌و‌ه ‌‬ ‫چوارده‌وه‌ری‌ زێی كچان ده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫پێشتر به‌هۆی‌ جوتبوونیان له‌گه‌ڵ‬ ‫ی‬ ‫نێرینه‌ی���ه‌ك یان به‌ه���ه‌ر هۆیه‌ك ‌‬ ‫دیكه‌ له‌ده‌ستیان داوه‌‪.‬‬ ‫شه‌م‬ ‫چۆن كچێنی له‌ده‌ست ده‌دات؟‬ ‫له‌كاتێكدا دووان له‌كچ ‌ه په‌یامنێرانی‬ ‫نم نم‪ ،‬س���ه‌ردانی ماڵ���ی مامانێك‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬دوو كچ���ی گه‌نج به‌پڕتاو‬ ‫خۆی���ان ده‌كه‌ن به‌ماڵ���داو یه‌كێك‬ ‫له‌كچه‌كان ده‌گری‪.‬‬ ‫ش���ه‌م‪ ،‬ئه‌و كچه‌ بااڵ ب���ه‌رز‌ه چاو‬ ‫ش���ین ‌ه بوو‪ ،‬ك���ه‌ به‌خه‌مبارییه‌و‌ه‬ ‫چ���وه‌الی مامانه‌ك���ه‌وه‌و خانم���ی‬ ‫ی‬ ‫مامانیش هه‌ردوو كچ ‌ه گه‌نجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ب���رد‌ه ئ���ه‌و ژوره‌ تایبه‌تییه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫بۆئ���ه‌و كاران ‌ه ئام���اده‌ كرابوون‪.‬‬ ‫له‌كاتێك���دا مامانه‌ك��� ‌ه خه‌ریك���ی‬ ‫«دروس���تكردن»ه‌وه‌ی پ���ه‌رده‌ی‬ ‫ی‬ ‫كچێنی بوو‪ ،‬ش���ه‌م باسی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌كرد كه‌ به‌هۆی خۆشه‌ویس���تی‬ ‫بۆ كوڕێك���ی هاوڕێ���ی كه‌وتوه‌ت ‌ه‬ ‫ی ‪19‬‬ ‫ئ���ه‌و كێش���ه‌وه‌‪« ،‬له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫س���اڵییه‌و‌ه كه‌وتمه‌ خۆشه‌ویست ‌‬ ‫كوڕێك���ه‌وه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ نه‌مده‌زانی‬ ‫مانای خۆشه‌ویستیی چییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌س���تم ده‌كرد‪ ،‬خۆشه‌ویستییه‌ك‬ ‫له‌ناخمدا هه‌بوو به‌رامبه‌ر ئارام»‪.‬‬ ‫ش���ه‌م‌و ئارام‪ ،‬رۆژب���ه‌ڕۆژ له‌یه‌كتر‬ ‫نزیك ده‌بن���ه‌وه‌و چه‌ن���د جارێك‬ ‫ی یه‌كت���ر ده‌بین���ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫به‌نهێن��� ‌‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌یان ماوه‌ی پێنج س���اڵ‬ ‫ده‌خاێنێ���ت‪ ،‬ڕۆژێ���ك بۆبینین���ی‬ ‫خۆشه‌ویس���ته‌كه‌ی‪ ،‬شه‌م ده‌چێت ‌ه‬ ‫ماڵ���ی ئ���ارام‌و پ���ه‌رده‌ی كچێنی‬ ‫له‌ده‌س���ت ده‌دات‪« ،‬بی���رم له‌و‌ه‬ ‫نه‌كرده‌و‌ه كه‌ توش���ی گه‌وره‌ترین‬ ‫هه‌ڵ ‌ه ده‌بم‪ ،‬بۆیه‌ به‌نه‌فامی كچێنی‬ ‫خۆم���م به‌خش���ی ‌ه ئ���ارام‌و به‌و‌ه‬ ‫فریودرام كه‌ ده‌بێت ‌ه هاوسه‌رم»‪.‬‬ ‫ئارام خۆی ده‌شارێته‌وه‌‌و‬ ‫شه‌میش ‪ 1400‬دۆالر ده‌دات‬ ‫ی شه‌م په‌رده‌ی كچێنی‬ ‫دوای‌ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫له‌ده‌س���ت ده‌دات‪ ،‬داوا له‌ئارام���ی‬ ‫خۆشه‌ویس���تی ده‌كات‪ ،‬به‌زوترین‬ ‫كات بێته‌ داوای‪ ،‬به‌اڵم به‌پێچه‌وانه‌ی‬ ‫بۆچونه‌ك���ه‌ی ئه‌وه‌‪ ،‬ئ���ارام به‌هیچ‬ ‫ی‬ ‫ش���ێوه‌یه‌ك ئاماد‌ه نابێ���ت ژیان ‌‬ ‫هاوسه‌ریی له‌گه‌ڵ ئه‌و كچ ‌ه دروست‬ ‫بكات ك ‌ه كچێنیی خۆی پێشكه‌ش‬ ‫كردووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه شه‌م به‌بیستنی ئه‌و‬ ‫قسه‌ی ‌ه توشی شۆك ده‌بێت‪.‬‬ ‫چه‌ن���د جارێك���ی دیك��� ‌ه كچه‌ك ‌ه‬ ‫ه���ه‌وڵ له‌گه‌ڵ كوڕه‌ك���ه‌دا ده‌دات‌و‬ ‫ی رابردووی‬ ‫هه‌موو یادگارییه‌كان��� ‌‬ ‫بیرده‌خات���ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ���ارام‬

‫ماوه‌ی چه‌ن���د مانگێك له‌مه‌و به‌ر‬ ‫كچێك���ی به‌نگالدیش���ی ده‌هێنن ‌ه‬ ‫الی كه‌ له‌ماڵێكدا ئیش���ی كردووه‌و‬ ‫له‌الیه‌ن كه‌س���ێكی ئه‌و خێزانه‌و‌ه‬ ‫ده‌س���تدرێژی سێكس���ی كراوه‌ت ‌ه‬ ‫سه‌رو دووگیان بووه‌‪«،‬منداڵه‌كه‌م‬ ‫له‌كچ��� ‌ه دووگیانه‌ك��� ‌ه ده‌رهێن���او‬ ‫نه‌جاتمدا له‌و كێشه‌یه‌»‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ مامان���ه‌كان پاره‌یه‌كی‬ ‫زۆر ل���ه‌و كه‌س���ان ‌ه وه‌رده‌گ���رن‬ ‫ك���ه‌ كچێنی���ان ب���ۆ داده‌نێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم به‌پێ���ی به‌دواداچونێكی نم‬ ‫نم‪ ،‬م���اوه‌ی چه‌ند س���اڵێكه‌ ئه‌و‬ ‫دیارده‌ی��� ‌ه له‌هه‌رێمی‌ كوردس���تان‬ ‫زۆر بووه‌‌و‪ ،‬دروستكردنه‌وه‌ یاخود‬ ‫ی‬ ‫به‌رته‌س���ككردنه‌و‌هی‌ چوارده‌ور ‌‬ ‫زێ���ی كچان ته‌نها ب���ۆ ماوه‌ی دوو‬ ‫رۆژ پێش هاوسه‌رگیرییه‌‪ ،‬نه‌ك بۆ‬ ‫هه‌میشه‌یی‪.‬‬

‫به‌توڕه‌ی���ه‌و‌ه پێیده‌ڵێت‪ :‬ئیتر من‬ ‫مه‌ناس���ه‌‪ ،‬چونك ‌ه من‌و تۆ بۆیه‌ك‬ ‫نابین‪.‬‬ ‫كاتێك شه‌م‌و ئارام ده‌چنه‌ قۆناغی‬ ‫دووی زانك���ۆ‌و ئ���ارام ده‌بین���ێ‬ ‫په‌یوه‌ن���دی له‌گ���ه‌ڵ كچێكی تردا‬ ‫به‌س���تووه‌‪ ،‬ئیتر ئ���ه‌م به‌ته‌واوی‬ ‫هه‌ست به‌هه‌ڵه‌كه‌ی خۆی‌ ده‌كات‌و‬ ‫ژیان���ی ده‌كه‌وێته‌ مه‌ترس���ییه‌وه‌‌و‬ ‫رۆژ ب���ه‌ڕۆژ الواز ده‌بێ���ت‪ ،‬هاوڕی‬ ‫نزیكه‌كان���ی ش���ه‌م هه‌س���ت به‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن ك ‌ه هاوڕێكه‌یان كێشه‌یه‌كی‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬به‌اڵم ش���ه‌م دوای ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌هه‌موو ش���تێك بێئومێد ده‌بێت‪،‬‬ ‫ته‌نه���ا هاوڕێیه‌ك���ی له‌كێش���ه‌ك ‌ه‬ ‫تێده‌گه‌ێنێت‌و ئه‌ویش ده‌یگه‌ێنێت ‌ه‬ ‫ماڵ���ی «خانم»ی مام���ان‪ ،‬دواتر‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ مامانه‌ك���ه‌دا رێكده‌كه‌ون‬ ‫له‌س���ه‌ر ئه‌وه‌ی‌ به‌بڕی ‪1400‬دۆالر‬ ‫پ���ه‌رده‌ی كچێنیی بۆ «دروس���ت‬ ‫ی كچێنیی‬ ‫دوورینه‌وه‌ی‌ په‌رده‌ ‌‬ ‫بكات���ه‌وه‌« یاخ���ود راس���تر وای ‌ه‬ ‫فڕوفێڵه‌‬ ‫ی‬ ‫بۆی‌ ته‌س���كتر بكاته‌وه‌و هه‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬ژی���ان ئه‌حم���ه‌د پس���پۆر ‌‬ ‫پێنه‌كرێت كه‌ پێشتر دڕاوه‌‪.‬‬ ‫مامانه‌كان كچان ڕزگار ده‌كه‌ن یان نه‌خۆشییه‌كانی ژنان‌و منداڵبوون‪،‬‬ ‫جه‌خ���ت ل���ه‌وه‌ ده‌كات���ه‌وه‌ ك��� ‌ه‬ ‫پاره‌ ده‌كێشنه‌وه‌‬ ‫ی دورس���تكردنه‌وه‌‌و دورین���ه‌وه‌ی‬ ‫خان���م‪ ،‬ژنێكی پی���ره‌و مامانێك ‌‬ ‫ی په‌رده‌ی كچێنی فڕوفێڵه‌و راس���ت‬ ‫ره‌س���می ‌ه له‌یه‌كێك له‌ش���اره‌كان ‌‬ ‫ی نییه‌‪.‬‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان‪ ،‬به‌وته‌ی‌ خۆ ‌‬ ‫زیاتر ل ‌ه ‪20‬س���اڵ ‌ه س���ه‌رقاڵی ئه‌و ئ���ه‌و دكتۆر‌ه باس له‌وه‌ ده‌كات ك ‌ه‬ ‫ئه‌و كارانه‌ به‌ش���ێوه‌یه‌كی ئاشكرا‬ ‫كاره‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ن���د‌ه به‌پێی یاس���ا منداڵ ناكرێ���ن‌و مامان���ه‌كان به‌نهێن���ی‬ ‫ی ده‌یكه‌ن‪« ،‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئه‌و‌ه‬ ‫له‌باربردن‌و «دروستكردن»ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كچێنی ‌‬ ‫ی نییه‌‪ ،‬ك ‌ه په‌رده‌ ‌‬ ‫ی كچێنیی‌ ڕێگه‌پێنه‌دراوه‌‪ ،‬ئه‌سڵ ‌‬ ‫پ���ه‌رده‌ ‌‬ ‫ی ت���ر بتوانرێت دروس���ت‬ ‫به‌اڵم خان���م جگه‌له‌كاره‌كه‌ی خۆی جارێك��� ‌‬ ‫بكرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌وكارانه‌ش ده‌كات‪.‬‬ ‫ی د‪.‬ژیان‪ ،‬پێی وای ‌ه له‌ئێستادا زۆرێك‬ ‫ئه‌و مامان ‌ه ئاماژ‌ه به‌ئینسانییه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌كچان هه‌ڵده‌س���تن به‌دورینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ده‌كات‪ ،‬چونكه‌ به‌وته‌ ‌‬ ‫كاره‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫خ���ۆی توانیویه‌ت���ی ژیان���ی‌ زۆر په‌رده‌ی‌ كچێنی���ان الی‌ مامانێك ‌‬ ‫ی نه‌ش���اره‌زا‪ ،‬ئه‌وه‌ش���ی به‌جۆرێك‬ ‫ی هه‌رێم��� ‌‬ ‫ی ش���اره‌كان ‌‬ ‫له‌كچان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردس���تان له‌مه‌رگ رزگار بكات‪ .‬له‌فێ���ڵ دان���ا‪ ،‬چونك ‌ه «له‌ش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫خان���م‪ ،‬ب���اس ل���ه‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه ئافره‌ت به‌شێوه‌یه‌كه‌‪ ،‬دوای‌ ئه‌وه‌ ‌‬

‫ی له‌ده‌ست ده‌دات‪،‬‬ ‫ی كچێنی ‌‬ ‫په‌رد‌ه ‌‬ ‫جارێكی‌ تر دروس���ت نابێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆش���ییه‌كان ‌‬ ‫ئه‌و پس���پۆڕه‌ ‌‬ ‫ژنان ئاماژ‌ه به‌وه‌ ده‌دات كه‌ هه‌ندێ‬ ‫له‌كچان په‌رده‌ی���ان هه‌یه‌و له‌كاتی‬ ‫هاوسه‌رگیرییدا خوێنیان نییه‌‪.‬‬ ‫ی دوورینه‌و‌ه هاوسه‌ریی‬ ‫له‌بر ‌‬ ‫باشتره‌‬ ‫مه‌ال ئه‌حمه‌د قامیشی‌‪ ،‬پێشنوێژو‬ ‫ی تۆفیق به‌گ‪،‬‬ ‫ی مزگه‌وت ‌‬ ‫وتارخوێن ‌‬ ‫باس له‌وه‌ ده‌كات ك ‌ه نه‌مانی په‌رده‌ی‬ ‫كچێنیی له‌ڕێگه‌ی ناش���ه‌رعییه‌وه‌‌و‬ ‫ی به‌نه‌شته‌رگه‌ریی‬ ‫دروستكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫حه‌رام���ه‌و ڕێگه‌پێنه‌دراوه‌‪ ،‬هاوكات‬ ‫جه‌خت ل���ه‌وه‌ش ده‌كاته‌وه‌ كه‌ ئه‌و‬ ‫كه‌س���ه‌ی پاره‌ك���ه‌ش وه‌رده‌گرێت‬ ‫پاره‌كه‌ی حه‌رامه‌‪»،‬باشتره‌ كچان‬ ‫هه‌وڵ بده‌ن له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌س���ه‌دا‬ ‫ی هاوس���ه‌ری‌ پێك بهێنن ك ‌ه‬ ‫ژیان ‌‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كه‌ی���ان له‌گه‌ڵیدا بووه‌‪،‬‬ ‫یاخ���ود ڕاس���تییه‌كان بوترێ���ت‌و‬ ‫خیانه‌ت نه‌كرێت»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ر له‌وباره‌و‌ه ڤیان ئازاد شه‌وق ‌‬ ‫وه‌ك توێژه‌رێكی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌ له‌و‌ه‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ده‌دوێ ك ‌ه بۆ ڕووبه‌روبونه‌و‌ه ‌‬ ‫حاڵه‌ته‌و سنورداركردنی‌‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ی ته‌واو بدرێت به‌كچان‌و‬ ‫هۆش���یار ‌‬ ‫هه‌رزه‌كاران‪»،‬به‌شێوه‌یه‌ك هۆشیار‬ ‫بكرێنه‌وه‌ ك ‌ه ڕێز له‌له‌ش���ی‌ خۆیان‬ ‫بگ���رن‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌ی���ه‌ك دوو ڕۆژ‬ ‫ی‬ ‫ت���ه‌واو نابێت‪ ،‬به‌ڵكو پێویس���ت ‌‬ ‫ی هه‌ی���ه‌«‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫به‌به‌رده‌وام��� ‌‬ ‫جه‌ختیش���ی له‌وه‌كرده‌وه‌ ك ‌ه مه‌رج‬ ‫ی بوكێنییدا ك ‌ه خوێن‬ ‫نیی ‌ه له‌شه‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌له‌شی‌ كچه‌كه‌و‌ه نه‌هات‪ ،‬په‌رده‌ ‌‬ ‫كچێنیی‌ نه‌بێت‪.‬‬ ‫تێبینی‌‪:‬‬ ‫ناوی‌ هه‌ندێك له‌به‌شدارانی‌ ئه‌م‬ ‫راپۆرت ‌ه خوازراوه‌‪.‬‬

‫الدانه‬ ‫‌ سێكسییه‌كان‬ ‫دارا حه‌مه‌د‬

‫به‌كالۆریۆس له‌ ده‌روونناسی ـ هه‌ولێر‬

‫زۆرن ئ���ه‌و الدانه‌‌ سێكس���ییانه‌ی‬ ‫تووش���ی م���رۆڤ ده‌ب���ن ی���ان‬ ‫به‌واتایه‌كی ت���ر بڵێین ك ‌ه مرۆڤ‬ ‫خ���ۆی تووش ده‌كات به‌ده‌س���تی‬ ‫خۆی‪.‬‬ ‫هه‌ندێ���ك الدان هه‌ن ترس���ناكن‌و‬ ‫له‌وانه‌ی��� ‌ه به‌تێپه‌ڕبوون���ی كات‬ ‫ی‬ ‫ببنه‌ هۆی‌ نه‌خۆش���ی ترس���ناك ‌‬ ‫جه‌س���ته‌یی‪ ،‬هه‌روه‌ه���ا هه‌ندێك‬ ‫الدان هه‌ن زۆر ب���اون‪ ،‬بۆنموون ‌ه‬ ‫ده‌س���تپه‌ڕكردن به‌ش���ێوه‌یه‌كی‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ـ له‌وانه‌ی ‌ه ببێت ‌ه هۆی‬ ‫الوازی سێكس���ی ـ س���ه‌یركردنی‬ ‫فیلم���ی سێكس���یی ی���ان خ���ۆ‬ ‫ڕه‌حه‌تك���ردن به‌تایبه‌ت���ی الی‬ ‫ئاف���ره‌ت به‌هه‌ندێك ئامێری وه‌ك‬ ‫ئه‌ندامی نێرینه‌ی ده‌س���تكرد یان‬ ‫قوتوی ش���امپۆو كرێ���م یان هه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی دیك ‌ه ك ‌ه هاو‌ش���ێو‌ه ‌‬ ‫ش���تێك ‌‬ ‫چووكی نێرین ‌ه بێت‪.‬‬ ‫لێره‌دا هه‌ندێك له‌ترس���ناكترین‬ ‫الدانی سێكسی ده‌خه‌مه‌ به‌رده‌می‬ ‫خوێنه‌ر‪ ،‬تاهیچ نه‌بێ شاره‌زاییه‌كی‬ ‫كه‌میش بێ هه‌یبێ ده‌رباره‌ی ئه‌م‬ ‫الدانان���ه‌‌و لێیان دوور بكه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك���ه‌ ئ���ه‌م الدانان ‌ه ب���ۆ تاك‬ ‫ی ده‌روونی‌و جه‌س���ته‌یی‬ ‫كۆژانێك ‌‬ ‫گه‌وره‌یه‌‪ ،‬هه‌ركه‌س���ێك تووش���ی‬ ‫الدانانه بێت به‌نه‌خۆش‬ ‫‌‌‬ ‫ئه‌م جۆره‌‬ ‫ناوزه‌د ده‌كرێت‪.‬‬ ‫الدانانه له‌الی‬ ‫‌‌‬ ‫ه���ه‌ر چه‌نده‌ ئ���ه‌م‬ ‫ئێم��� ‌ه زۆركه‌مت���ر‌ه وه‌ك له‌وه‌ی‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگ���ه‌ی ئه‌وروپی���دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونك���ه‌ ل���ه‌ڕووی ئایینیی���ه‌و‌ه‬ ‫هه‌ندێك ل���ه‌م الدانان��� ‌ه به‌گوناه‬ ‫ده‌ژمێردرێن‪ ،‬وه‌ك‪ :‬سێكس���كردن‬ ‫له‌گه‌ڵ ئاژه‌ڵ یان هاوڕه‌گه‌زبازی‪،‬‬ ‫ش‬ ‫هه‌روه‌ك گرنگتری���ن الدانه‌كانی ‌‬ ‫ئه‌مانه‌ن‪:‬‬ ‫‪ .1‬ئێكس هیببیشیۆنیزم‬ ‫‪:Exhibitionism‬‬

‫ئ���ه‌م الدانه‌‌ له‌الی ڕه‌گ���ه‌زی نێر‬ ‫ئه‌وه‌ی��� ‌ه ك��� ‌ه كوڕ ح���ه‌ز ده‌كات‬ ‫به‌رامبه‌ره‌كه‌ی ـ ك���چ ـ به‌ڕووتی‬ ‫ببینێ یان ش���وێنێكی وروژێنه‌ری‬ ‫ببین���ێ تاچێ���ژی لێوه‌ربگرێ و‬ ‫حه‌زیش ناكات ده‌س���تی بۆببات‌و‬ ‫كاری سێكس���ی له‌گه‌ڵ���دا بكات‪،‬‬ ‫به‌اڵم ل���ه‌الی ڕه‌گ���ه‌زی به‌رامبه‌ر‬ ‫جودای ‌ه ئه‌م ح���ه‌ز ده‌كات‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫كچ ح���ه‌زده‌كات خ���ۆی به‌ڕووتی‬ ‫یان ئه‌ندامێكی به‌ڕووتی نیش���انی‬ ‫به‌رامب���ه‌ری ب���دات‌و بیوروژێنێ‪،‬‬ ‫ئه‌وی���ش چێ���ژو خۆش���ی ل���ێ‬ ‫وه‌ربگرێ‪.‬‬ ‫‪ .2‬پیدۆفیلیا یان منداڵبازی‬ ‫‪:Pedophilia‬‬

‫ئه‌م الدان ‌ه زۆر ترس���ناكه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫كه‌س���ی نه‌خ���ۆش ده‌س���تدرێژی‬ ‫ده‌كات ‌ه سه‌ر منداڵ‌و ده‌یترسێنێ‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه بیكوژێ‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫ببێت ‌ه ه���ۆی نانه‌وه‌ی كێش���ه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌و سزادانی الده‌ره‌كه‌‪.‬‬

‫زۆرجار کچان کوڕان تۆمه‌تبار ده‌که‌ن به‌له‌ده‌ستدانی په‌رده‌ی کچێنییان‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫‪15‬‬

‫‪ .3‬ڤۆیئوریزم‬ ‫‪: Voyeurism‬‬ ‫لێ���ره‌دا كه‌س���ه‌ك ‌ه ح���ه‌ز ده‌كات‬ ‫س���ه‌یری خه‌ڵكی دیك��� ‌ه بكات‪،‬‬ ‫ئه‌وان س���ێكس بك���ه‌ن‌و ئه‌میش‬ ‫سه‌یریان بكات‌و ده‌ستپه‌ڕ بكات‌و‬ ‫چێژ وه‌ربگرێ‪.‬‬

‫‪ -4‬ترانسڤیتیتیزم‬ ‫‪:Transvestitism‬‬ ‫له‌م جۆره‌دا كه‌سه‌كه‌ حه‌ز ده‌كات‬ ‫جلی ڕه‌گ���ه‌زی به‌رامبه‌ری له‌به‌ر‬ ‫بكات‪ ،‬وات ‌ه كچ جلی كوڕو كوڕ جلی‬ ‫كچ له‌به‌ر بكات به‌مه‌به‌ستی چێژ‬ ‫وه‌رگرتنی سێكسی‪ ،‬به‌تێپه‌ڕبوونی‬ ‫كات كاری نامۆت���ر ده‌كات‌و زیاتر‬ ‫تووشی الدان ده‌بێت‪.‬‬ ‫‪ .5‬فیتیشیزم‬ ‫‪:Fetishism‬‬ ‫كه‌سه‌ك ‌ه لێره‌دا حه‌ز ده‌كات په‌نا‬ ‫ببات ‌ه به‌ر ش���تومه‌ك‌و كه‌ره‌سته‌ی‬ ‫به‌رامبه‌ری‪ ،‬بۆنمون ‌ه حه‌ز ده‌كات‬ ‫ج���ل‌و كه‌ره‌س���ته‌ی به‌رامب���ه‌ری‬ ‫ببینێ‌و هه‌یبێت‪ ،‬هه‌تا ئه‌گه‌ر تاڵ ‌ه‬ ‫موویه‌كیش بێت ح���ه‌ز ده‌كا الی‬ ‫خۆی دایبنێ‌و هێزی سێكسی پێ‬ ‫بوروژێنێ‌و چێژی لێوه‌ربگرێ‪.‬‬ ‫‪ .6‬جێنده‌ر ئایدێنتیتی‬ ‫‪:Gender Identity‬‬ ‫له‌م حاڵه‌ته‌دا كه‌سی الده‌ر خۆی‬ ‫ده‌گۆڕێ بۆ ڕه‌گه‌زه‌كه‌ی تر‪ ،‬كوڕ‬ ‫خ���ۆی ده‌كاته‌ كچ‌و الس���ایی كچ‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬ده‌نگی خۆی ناس���ك‬ ‫ده‌كات‌و هه‌وڵ ده‌دات وه‌كو كچان‬ ‫قس ‌ه بكات‪.‬‬ ‫‪ .7‬زووفیلی یان ئاژه‌ڵبازی‬ ‫‪:Zoophiles‬‬ ‫ئ���ه‌م الدان��� ‌ه ترس���ناكه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی گواستنه‌وه‌ی هه‌ندێ‬ ‫نه‌خۆشی بۆ كه‌سی الده‌ر‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫كه‌سه‌كه‌ په‌نا ده‌بات ‌ه به‌ر ئاژ‌هڵ‌و‬ ‫هه‌ندێك گیانله‌ب���ه‌ر بۆتێركردنی‬ ‫ئاره‌زووی سێكسی خۆی‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌زۆری له‌و كه‌س���انه‌دا هه‌یه‌ ك ‌ه‬ ‫له‌منداڵیدا له‌گه‌ڵ ئاژه‌اڵندا ژیانیان‬ ‫به‌سه‌ر بردووه‌‌‪.‬‬ ‫‪ .8‬سادیزم‬ ‫‪:Sadism‬‬ ‫ل���ه‌م حاڵه‌ت���ه‌دا كه‌س���ه‌ك ‌ه حه‌ز‬ ‫ده‌كات له‌كات���ی جووتبوون���دا‬ ‫له‌كه‌س���ی به‌رامبه‌ر بدات‌و ئازاری‬ ‫پێبگه‌یه‌نێ���ت‪ ،‬هه‌ندێجار ده‌گات ‌ه‬ ‫ڕاده‌ی كوش���تن تا چێژو خۆشی‬ ‫لێوه‌ربگرێ‪.‬‬ ‫‪ .9‬ماسۆشیزم‬ ‫‪:Maschochism‬‬ ‫ئه‌م ناوه‌ له‌نوسینه‌كانی نوسه‌رێك‬ ‫وه‌رگی���راو‌ه ك ‌ه له‌نوس���ینه‌كانیدا‬ ‫به‌زۆری باسی ئه‌و ئافره‌تان ‌ه ده‌كات‬ ‫كه‌ پاره‌ش ده‌ده‌ ‌ن به‌رامبه‌ر ئازار‬ ‫وه‌رگرتن له‌كاتی سێكس���كردندا‪.‬‬ ‫ت‬ ‫له‌م حاڵه‌ت���ه‌دا الده‌ر حه‌ز ده‌كا ‌‬ ‫لێ���ی بدرێت تاچێ���ژ وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫خۆشترین چێژ وه‌رگرتنی سێكسی‬ ‫له‌نێوان دوو كه‌سی الده‌ردا ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫یه‌كێكیان سادی بێت‌و ئه‌ویتریان‬ ‫ماسۆش���ی‪ ،‬چونكه‌ ئه‌میان حه‌ز‬ ‫ده‌كات له‌به‌رامبه‌ره‌ك���ه‌ی بدات‌و‬ ‫ئه‌ویتریان حه‌ز ده‌كات لێی بدرێ‪،‬‬ ‫له‌و كاته‌دا هه‌ردووكیان خۆشترین‬ ‫چێژ وه‌رده‌گرن له‌یه‌كتری‪.‬‬ ‫‪ .10‬هۆمۆسێكسوالیتی‬ ‫یان هاوڕه‌گه‌زبازی‬ ‫‪:Homosexuality‬‬ ‫له‌م حاڵه‌ته‌دا كه‌سه‌ك ‌ه حه‌ز ده‌كات‬ ‫س���ێكس له‌گه‌ڵ ڕه‌گ���ه‌زی خۆی‬ ‫ئه‌نجام بدات‪ ،‬ك���وڕ له‌گه‌ڵ كوڕو‬ ‫ك���چ له‌گه‌ڵ كچ‪ ،‬ئ���ه‌م حاڵه‌ته‌ش‬ ‫ب���ه‌زۆری له‌و ش���وێنانه‌ زۆره‌ ك ‌ه‬ ‫تێكه‌اڵوی له‌نێوان كوڕو كچ كه‌متر‌ه‬ ‫به‌تایبه‌تی له‌به‌ندیخانه‌كان‌و به‌ش ‌ه‬ ‫ناوخۆییه‌كاندا‪.‬‬


‫‪14‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫به‌ره‌و په‌روه‌رده‌یه‌كی سێكسیی گونجاو‬ ‫ عه‌تا مه‌ال كه‌ریم‬ ‫بریتانیا ـ بریستڵ‬ ‫له‌ماڵپ���ه‌ڕو ڕۆژنامه‌و گۆڤار‌ه كوردییه‌كاندا‬ ‫گه‌لێ���ك ج���ار باس���ی ك���ورت‌و درێ���ژ‬ ‫ده‌رباره‌ی س���وود‌و زیان‪ ،‬حه‌رام‌و حه‌اڵڵ‪،‬‬ ‫خۆشی‌و ترش���ی‪ ،‬ش���ێواز‌ه خۆرهه‌اڵتی‌و‬ ‫خۆرئاواییه‌كانی س���ێكس ده‌بینین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫گومانم هه‌ی ‌ه كه‌س باس���ی هه‌ڵس���وكه‌وت ‌ه‬ ‫گونجاوه‌كان���ی كردبێت‌و له‌هه‌ڵس���وكه‌وت ‌ه‬ ‫نه‌گونجاوه‌كانی جیاكردبێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵس���وكه‌وتی سێكس���ی گونجاو چییه‌و‬ ‫نه‌گونجاو چییه‌؟ ئه‌م مه‌سه‌له‌ی ‌ه له‌خۆرهه‌اڵت‬ ‫چۆنه‌و له‌خۆرئاوا چۆنه‌؟ په‌یوه‌ندی به‌مافی‬ ‫مرۆڤ‪ ،‬مافی منداڵ‌و مافی ژنانه‌و‌ه چییه‌؟‬ ‫ئه‌م پرس���یارانه‌و ده‌یان پرس���یاری دیك ‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌هێنن بیانخه‌ین ‌ه به‌رده‌م خوێنه‌ری‬ ‫كوردو بزانین بی���رو بۆچوون ‌ه جیاوازه‌كان‬ ‫ده‌رباره‌ی سێكس‌و هه‌ڵسوكه‌و‌تی سێكسی‬ ‫گونجاو چییه‌‪.‬‬ ‫س���ێكس‪ ،‬ش���تێكی غه‌ریزیی���ه‌و له‌هه‌موو‬ ‫بونه‌وه‌رێك���ی زین���دوودا هه‌ی���ه‌و به‌ب���ێ‬ ‫ئه‌و‌ه زۆرب���وون نابێت‪ .‬ئ���اژه‌ڵ‌و مرۆڤ‌و‬ ‫جڕوجان���ه‌وه‌رو ڕووه‌ك پێویس���تییان‬ ‫به‌جوتبوون‌و پیتاندن وات ‌ه سێكس هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی نه‌وه‌ی ن���وێ بخه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫پێویس���تی به‌فێربوون‌و فێرك���ردن نییه‌‪،‬‬ ‫پێویس���تی به‌ئینته‌رنێت‌و سه‌ته‌الیت نییه‌‪،‬‬ ‫به‌رلێگرتنیش���ی ده‌بێت ‌ه هۆی ده‌ركه‌و‌تنی‬ ‫له‌هه‌ڵس���وكه‌وت‌و كردارو گوفت���ار خه‌وو‬ ‫خه‌یاڵی كه‌سه‌كاندا‪ .‬ئه‌وه‌ی له‌نێوان ڕووه‌ك‪،‬‬ ‫ئ���اژه‌ڵ‌و مرۆڤدا جیاوازه‌‪ ،‬هه‌ڵس���وكه‌وتی‬ ‫سێكس���ییه‌‪ .‬له‌الیه‌كه‌و‌ه له‌نێ���وان مرۆڤ‬ ‫له‌قۆناغ��� ‌ه مێژوویی��� ‌ه جیاوازه‌كان���دا یان‬ ‫له‌نێوان شارستانی‌و كۆمه‌ڵگ ‌ه جیاوازه‌كاندا‬ ‫له‌قۆناغێك���ی مێژووی���ی دیاریك���راودا‪ .‬‬ ‫لێ���ره‌دا نامه‌وێت باس له‌كرداری س���ێكس‬ ‫بك���ه‌م‪ ،‬چۆن به‌تامه‌و چۆن ته‌ندروس���ته‌‪،‬‬ ‫ته‌كنییكه‌كانی له‌كۆمه‌ڵ���گا جیاوازه‌كاندا‬ ‫چین‌و چ���ۆن باش���ترین چێژ ل���ه‌و كار‌ه‬ ‫وه‌رده‌گیرێت‪ .‬ئه‌وه‌ی له‌م بابه‌ته‌دا باس���ی‬ ‫ده‌كه‌م هه‌ڵس���وكه‌وتی سێكسی گونجاو‌ه‬ ‫بۆمرۆڤی سه‌ده‌ی بیست‌ویه‌كه‌م‪ ،‬هیوادارم‬ ‫بتوانم چه‌ند الیه‌نێكی ڕوون بكه‌مه‌و‌ه یان‬ ‫هه‌ر نه‌بێت بیری كه‌س���انێكی شاره‌زاتری‬ ‫بهێنم���ه‌و‌ه ك��� ‌ه ئێم��� ‌ه ئه‌م���ڕۆ چه‌ن���د‌ه‬ ‫پێویس���تییمان به‌ڕۆش���نبیری سێكسیی‌و‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتی سێكسیی گونجاو هه‌یه‌‪.‬‬ ‫زۆركه‌س به‌هه‌ڵ ‌ه له‌هه‌ڵسوكه‌وتی سێكسی‬ ‫خه‌ڵكی خۆرئ���اوا تێده‌گ���ه‌ن‪ .‬به‌داخه‌و‌ه‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش په‌یوه‌ن���دی ب���ه‌دوورو نزیك���ی‬ ‫جوگرافیی���ه‌و‌ه نییه‌‪ ،‬به‌ڵك���و په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌دوورو نزیكی ڕۆشنبیریی‌و كولتوورییه‌و‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬چه‌نده‌ه‌ا ك���ه‌س له‌وانه‌ی چه‌نده‌ها‬ ‫ساڵ ‌ه له‌خۆرئاوا‪ ،‬وات ‌ه له‌ئه‌وروپاو ئه‌مریكا‬ ‫ده‌ژین‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر ك��� ‌ه كچه‌كه‌یان ده‌گات ‌ه‬ ‫ته‌مه‌نی هه‌رزه‌كاری هه‌موو له‌ش���یان دێت ‌ه‬ ‫خوروو ده‌كه‌ون ‌ه ته‌نگه‌ژه‌ی «به‌خوا تا زوو‌ه‬ ‫بگه‌ڕێینه‌و‌ه بۆالی خۆمان باشتره‌!»‪ .‬من‬ ‫به‌رله‌وه‌ی ئه‌وروپا ببینم بۆچونێكم هه‌بو‌و‬ ‫ده‌مگوت‪ :‬ئه‌وه‌ی له‌ب���ن گوڵه‌به‌ڕۆژه‌كانی‬ ‫شاره‌زوورو داربه‌ڕووه‌كانی قه‌ره‌داخ‌و باخ ‌ه‬ ‫ڕه‌زه‌كانی ش���ارباژێڕو پش���ده‌رو ناو باخ ‌ه‬ ‫كودییه‌كانی ده‌ش���تی هه‌ولێ���ر ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ك ئه‌و‌ه وای ‌ه له‌پاری���س‌و له‌نده‌ن‌و‬ ‫نیوی���ۆرك‌و س���تۆكهۆڵم ده‌كرێ���ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ی جیاواز‌ه په‌یوه‌ندی به‌ئاش���كرایی‌و‬ ‫نائاش���كرایی‌و جی���اوازی بۆچوون���ی‬ ‫خه‌ڵكیی���ه‌وه‌ له‌كولت���وور‌ه جیاوازه‌كاندا‬ ‫بۆهه‌ڵس���وكه‌وته‌كان‪ ،‬به‌ش���ادومانییه‌و‌ه‬ ‫ئێس���تاش دوای حه‌وت س���اڵ له‌به‌ریتانیا‬ ‫هه‌ر هه‌مان بۆچوونم هه‌یه‌‪.‬‬ ‫‌مرۆڤ هه‌ر وه‌ك چۆن هه‌ناسه‌ده‌دات‌و نان‬ ‫ده‌خوات‌و ده‌خه‌وێت ه���ه‌ر ئاواش له‌كات‌و‬ ‫ساتی خۆیدا ئاره‌زووی سێكسی ده‌جووڵێت‪،‬‬ ‫ئیتر ئه‌و‌ه به‌گوێره‌ی ته‌مه‌ن‌و س���ه‌رقاڵی‌و‬ ‫دڵش���ادیی یان خه‌مۆكی ئه‌وكه‌س��� ‌ه یان‬ ‫هه‌بوونی بواری گونجاوو زانینی ته‌كنیك‌و‬ ‫هۆكاری جیاجیا له‌شوێنێكه‌و‌ه بۆشوێنێكی‬ ‫دیك ‌ه به‌رزوو نزم‪ ،‬كه‌م‌و زیاد ده‌كات‌و ئه‌و‬ ‫ش���ه‌پۆلدان ‌ه په‌یوه‌ندی به‌م باسه‌و‌ه نییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌م باسه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫چۆن منداڵه‌كه‌ت له‌سێكس تێده‌گه‌یه‌نیت‪،‬‬

‫هوشیاری سێکسی کچ‌و کوڕ هۆکاری مانه‌وه‌ی خێزانه‌‬

‫نه‌ك چۆن ب���ه‌دووری ده‌گریت له‌فێربوونی‬ ‫خ���ووی خراپ‪ ،‬وه‌ك به‌داخ���ه‌و‌ه هه‌ندێك‬ ‫كه‌س تێیگه‌یش���توون‪ ،‬ئه‌مه‌ش چه‌نده‌ها‬ ‫كێش���ه‌ی به‌دوادا دێت‌و به‌داخه‌و‌ه زۆربه‌ی‬ ‫ه���ه‌ره‌زۆری ب���ه‌ره‌و رووی ڕه‌گ���ه‌زی مێ‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كابرایه‌ك���ی مه‌غریب���ی به‌مجۆر‌ه باس���ی‬ ‫هاوڕێك���ه‌ی بۆك���ردم‪ :‬هاوڕێیه‌ك���م هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌به‌لجی���كا‪ ،‬كچێكی هه‌ی���ه‌‪ ،‬هه‌رئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫كچه‌كه‌ی گه‌یش���ت ‌ه ته‌مه‌نی ه���ه‌رزه‌كاری‬ ‫ده‌س���تیكرد به‌له‌به‌ركردن���ی ج���ۆر‌ه‬ ‫جلوبه‌رگێ���ك‌و خه‌ریك ب���وو ئه‌مالو ئه‌وال‬ ‫بكات‪ .‬ئه‌و زانی ك ‌ه دایكیش���ی ڕێگر نیی ‌ه‬ ‫له‌به‌رده‌می���دا هه‌ربۆی ‌ه به‌ناوی پش���وه‌و‌ه‬ ‫بردنیی���ه‌و‌ه بۆ مه‌غری���ب‌و له‌وێش بردنی‬ ‫ب���ۆ گوندێك ك��� ‌ه برایه‌كی ل���ه‌وێ ده‌ژی‪.‬‬ ‫پاس���پۆرته‌كانیانی دڕی‌و به‌براك���ه‌ی وت‪:‬‬ ‫سه‌گێكم بۆ بدۆزه‌ره‌و ئه‌م سه‌گه‌ی لێ مار‌ه‬ ‫بكه‌‪ ،‬هه‌ر س���ه‌گێك بێت ق���ه‌ی ناكات‪ ،‬با‬ ‫وه‌ك سه‌گ مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بكات‪ .‬دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی خۆی گه‌ڕایه‌و‌ه بۆ به‌لجیكا‪ ،‬ئێستا‬ ‫له‌وێ ده‌ژی‪ .‬پێده‌چێ���ت له‌و‌ه خراپتریش‬ ‫الی خۆم���ان ڕووی دابێ���ت‪ ،‬ك��� ‌ه ئه‌ویش‬ ‫كوشتنی ئه‌و ژنه‌ یان كچه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌مجۆر‌ه ئه‌وه‌ی جیاواز‌ه تێگه‌یشتنی مرۆڤ ‌ه‬ ‫بۆپه‌س���ه‌ندی‌و ناپه‌س���ه‌ندی ڕه‌فتاره‌كان‪.‬‬ ‫دیار‌ه خه‌ڵكانێكی زۆر چه‌پڵه‌ی ئافه‌رین بۆ‬ ‫هه‌ڵوێستی پیاوانه‌ی ئه‌و كابرا مه‌غریبیی ‌ه‬ ‫لێده‌ده‌ن له‌كاتێكدا ك��� ‌ه چه‌نده‌های دیك ‌ه‬ ‫وه‌ك زۆردارو نه‌زان‌و بێڕه‌وش���ت س���ه‌یری‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ .‬دیار‌ه كچه‌كه‌ی ئ���ه‌و له‌مه‌غریب‬ ‫به‌بێ ئاره‌زووی خۆی مار‌ه كراو‌ه له‌كه‌سێك‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌یه‌كه‌م شه‌وه‌و‌ه كابرا ده‌ستیكردوو‌ه‬ ‫به‌القه‌كردن���ی‌و ئه‌م ‌ه ب���ه‌رده‌وام ده‌بێت تا‬ ‫ئه‌وكاته‌ی كابرا چیدیك ‌ه توانای سێكس���ی‬ ‫نامێنێت‪ .‬پێده‌چێ���ت وه‌ك كاردانه‌وه‌یه‌ك‬ ‫ئه‌و كچ��� ‌ه چه‌نده‌ه���ا په‌یوه‌ن���دی نهێنی‬

‫دیك ‌ه دروست بكات‌و به‌پێچه‌وانه‌ی ئایین‌و‬ ‫كولتوورو كۆمه‌ڵگاو‌ه كاری سێكسی نهێنی‬ ‫ئه‌نجام بدات‪… ،‬تد‪ ،‬باوكیشی له‌به‌لجیكا‬ ‫ئه‌و‌ه ئاره‌زووی خۆیه‌تی چۆن هه‌ڵسوكه‌وت‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌خۆرئاوا بێجگ ‌ه له‌كولتورو ئایین یاس���او‬ ‫ڕێس���ای زۆر توندوت���ۆڵ‌و تۆكم ‌ه هه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫ڕێكخستنی ژیانی سێكس���ی‪ .‬دیار‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫به‌رهه‌می گه‌ش���ه‌ی شارس���تانی چه‌نده‌ها‬ ‫س���ه‌ده‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵگایانه‌ی���ه‌و به‌رده‌وام‬ ‫پێی���دا ده‌چن���ه‌وه‌و ده‌س���تكاری ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫بیروڕای بیرمه‌ندان‌و ش���اره‌زایان‌و خه‌ڵكی‬ ‫له‌سه‌ر وه‌رده‌گرن‪ ،‬ش���ێوازی په‌روه‌رده‌ی‬ ‫گونجاوی ل���ێ هه‌ڵده‌هێنج���ن بۆمندااڵن‪،‬‬ ‫سزای له‌سه‌ر داده‌نێن بۆ سه‌رپێچیكه‌ران‪.‬‬ ‫ئه‌وانه‌ی وا ده‌زانن ژنان له‌خۆرئاوا له‌الیه‌نی‬ ‫سێكس���ییه‌و‌ه به‌ره‌اڵن‌و هیچ جۆر‌ه كۆت‌و‬ ‫به‌ندێك نییه‌‪ ،‬باشتر‌ه سه‌یری هه‌ڵسوكه‌وتی‬ ‫سێكس���ی پیاوان���ی كۆمه‌ڵگاكانی خۆیان‬ ‫بكه‌ن‌و بزان���ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌ره‌اڵی���ی وابێت‪،‬‬ ‫پیاو له‌كۆمه‌ڵ���گا خۆرهه‌اڵتیه‌كاندا چه‌ند‌ه‬ ‫به‌ره‌اڵو بێ كۆت‌و به‌نده‌‪ .‬له‌ڕاس���تیدا ژنان‬ ‫له‌وێ به‌ره‌اڵ نی���ن‪ ،‬به‌ڵكو مرۆڤن‌و خۆیان‬ ‫بڕیار له‌سه‌ر هه‌ڵسوكه‌وتی خۆیان ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ئیت���ر چ ب���اش بكه‌ن‌و چ خ���راپ‪ ،‬خۆیان‬ ‫لێپرسراون‪.‬‬ ‫شارستانی خۆرئاوایی چه‌نده‌ها شتی له‌ناو‬ ‫یاسادا چه‌سپاندوو‌ه له‌سه‌ر هه‌ڵسوكه‌وتی‬ ‫گونج���اوی س���ێكس ك��� ‌ه گرنگه‌كانی���ان‬ ‫ئه‌مانه‌ن‪:‬‬ ‫‪ .1‬ك���ه‌س ب���ۆی نیی ‌ه له‌گ���ه‌ڵ منداڵ یان‬ ‫هه‌ركه‌س���ێكی خ���وار ته‌مه‌نی ‪16‬س���اڵ‬ ‫به‌گوێ���ره‌ی یاس���ای ئینگلت���ه‌ر‌ه بۆئ���ه‌و‬ ‫مه‌به‌سته‌‪ ،‬هه‌ڵس���وكه‌وتی سێكسی بكات‬ ‫وه‌ك‪:‬‬ ‫• ماچكردن‌و له‌باوه‌شگرتن به‌بێ هه‌بوونی‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كی نزیكی وه‌ها ك ‌ه هیچ جۆر‌ه‬

‫ته‌مومژێك دروست نه‌كات‪.‬‬ ‫• نیش���اندانی له‌ش���ی ڕووت‌و ئۆرگان��� ‌ه‬ ‫سێكسییه‌كان به‌منداڵ‪.‬‬ ‫• نیشاندانی وێنه‌ی ڕووت یان وێنه‌گرتنی‬ ‫من���داڵ به‌رووت���ی ی���ان رووتكردن���ه‌وه‌و‬ ‫سه‌یركردنی شوێنه‌ تایبه‌ته‌كانی‪.‬‬ ‫• ده‌ست بۆبردن‪ ،‬بز پێوه‌كردن‌و نقورچك‬ ‫گرتن یان ده‌س���ت بردن بۆ سنگ‌و مه‌مك‌و‬ ‫ئۆرگانه‌ سێكسییه‌كان چ كچ بێ چ كوڕ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫• گاڵته‌و قس���ه‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌سێكس ‌‬ ‫ئه‌وتۆ كه‌ له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نیدا نه‌گونجێت‪.‬‬ ‫• ناچاركردن���ی ب���ۆ س���ێكس له‌ه���ه‌ر‬ ‫ڕێگایه‌كه‌و‌ه بێت به‌ترس���اندن‌و تۆقاندنی‬ ‫یاخود هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن‌و قایل كردنی‪.‬‬ ‫• قبوڵكردنی ئه‌نجامدانی س���ێكس له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌‌و كه‌س��� ‌ه منداڵ ‌ه به‌بیانوی ئه‌وه‌ی خۆی‬ ‫داوای ك���ردووه‌‪ ،‬خۆی پێی خۆش��� ‌ه یان‬ ‫له‌ش���والری هه‌ڵیده‌گرێ���ت یان ه���ه‌ر بڕو‬ ‫بیانویه‌كی دیكه‌‪‌.‬‬ ‫‪ .2‬ه���ه‌ر ج���ۆر‌ه كارێك���ی سێكس���ی‬ ‫له‌نێ���وان دوو كه‌س���ی گ���ه‌وره‌دا‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫به‌ره‌زامه‌ندی ت���ه‌واوی هه‌ردووال بێت ئیتر‬ ‫ژن‌و مێ���رد بن یان بێگان��� ‌ه ئه‌نجام دانی‬ ‫ی ڕه‌زامه‌ندی ب ‌ه‬ ‫ئه‌و كار‌ه به‌ب���ێ وه‌رگرتن ‌‬ ‫القه‌كردن(اغتصاب) داده‌نرێت‪ ،‬له‌به‌ریتانیا‬ ‫له‌دوای مرۆڤكوش���تن به‌ئه‌نقه‌ست‪ ،‬دووه‌م‬ ‫گه‌وره‌تری���ن تاوان���ه‌و هه‌ندێجار س���زای‬ ‫زیندانیی هه‌تاهه‌تایی له‌سه‌ره‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬هه‌م���وو كه‌س���ێكی گ���ه‌ور‌ه ئ���ازاد‌ه‬ ‫له‌ڕێكخس���تنی ژیان���ی سێكس���ی خۆیداو‬ ‫خۆی لێپرسراو‌ه له‌هه‌ڵبژاردنی ئه‌و شێوازو‬ ‫په‌یوه‌ندیی���ه‌ی پێك���ی ده‌هێنێ���ت‪ ،‬ئیتر‬ ‫به‌گوێره‌ی ش���ه‌ریعه‌تی ئیس�ل�ام بێت یان‬ ‫جوله‌كه‌‪ ،‬كریس���تیان بێت یان هیند‪ ،‬یان‬ ‫ت‬ ‫ته‌نها به‌گوێ���ره‌ی تۆماری فه‌رمی ده‌وڵه‌ ‌‬ ‫یاخود ته‌نه���ا وه‌ك هاوڕێیه‌تییه‌كی كاتیی‬ ‫ی���ان درێژخای���ه‌ن بێت‪ ،‬ن ‌ه ك���ه‌س زۆری‬ ‫لێده‌كات‌و نه‌ كه‌س به‌ری لێده‌گرێت‪.‬‬ ‫‪ .4‬هه‌رجۆر‌ه ده‌ست بۆبردن‪ ،‬خۆتێهه‌ڵسون‪،‬‬ ‫یان كارێكی له‌وجۆر‌ه یان زۆرجار قس���ه‌و‬ ‫هه‌ڵس���وكه‌وتی وه‌ه���اش ك��� ‌ه به‌رانب���ه‌ر‬ ‫به‌برینداركه‌ر ی���ان په‌المارده‌رانه‌ی بزانێت‬ ‫له‌باره‌ی سێكس���یه‌و‌ه به‌ب���ێ ئه‌نجامدانی‬ ‫ته‌واوی جووتبوون‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش به‌په‌الماری‬ ‫سێكس���ی یان كاری نابه‌جێی سێكس���ی‬ ‫داده‌نرێت‌و سزای له‌سه‌ره‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬ئه‌و كه‌سه‌ی تاوانێكی سێكسی له‌سه‌ر‬ ‫ساغ ببێته‌و‌ه زۆر به‌زه‌حمه‌ت ناوی ل ‌ه لیستی‬ ‫گومانلێكراوانی سێكسی دێته‌ده‌ره‌وه‌‪ ،‬خۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌‌و كار‌ه له‌گه‌ڵ منداڵ بووبێت ئه‌وا‬ ‫به‌درێژای���ی ژیانی نابێ���ت له‌كارێكدا قبوڵ‬ ‫بكرێ���ت‌و دابمه‌زرێت ك ‌ه په‌یوه‌ندی هه‌بێت‬ ‫به‌منداڵ���ه‌و‌ه وه‌ك خوێندنگ���ه‌‪ ،‬باخچه‌ی‬ ‫س���اوایان‪ ،‬بنكه‌كانی گه‌نج���ان‪ ،‬پۆلیس‪،‬‬ ‫وه‌رگێڕان‪ ،‬شۆفێری تاكسی‌و ‪...‬تد‪.‬‬ ‫‪ .6‬هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی ك ‌ه كارێك ده‌كه‌ن‬ ‫په‌یوه‌ن���دی به‌منداڵ‪ ،‬گه‌نجان‪ ،‬كه‌س���انی‬ ‫گه‌وره‌ی كه‌مئه‌ندام‌و به‌تایبه‌تی كه‌مئه‌ندامی‬ ‫مێش���ك‌و ده‌روون‪ ،‬كاری متمان���ه‌دارو پڕ‬ ‫نهێنی وه‌ك پۆلیس‪ ،‬مامۆس���تا‪ ،‬وه‌رگێڕ‪،‬‬ ‫دوكتۆر‪ ،‬په‌رستیار‪ ،‬شۆفێری تاكسی‌و‪...‬‬ ‫تد‪ ،‬ده‌بێت به‌ڵگه‌نامه‌ی بێتاوانی پێشكه‌ش‬ ‫بكه‌ن‪ .‬ئه‌م به‌ڵگه‌نامه‌ی ‌ه له‌بریتانیا له‌الیه‌ن‬ ‫نوسینگه‌ی تۆماركردنی تاوان ‪CRB‬ه‌و‌ه‬ ‫ئاماد‌ه ده‌كرێت‪ ،‬یه‌كه‌م ش���وێن ك ‌ه بۆناوی‬ ‫ئه‌و كه‌س��� ‌ه ده‌گه‌ڕێن لیس���تی تاوانبارانی‬ ‫سێكس���یی ‌ه به‌رانبه‌ر به‌من���داڵ دوای ئه‌و‪،‬‬ ‫لیستی تاوانه‌ سێكسییه‌كانه‌ به‌گشتی‌‪.‬‬ ‫به‌س���ه‌رنجدانی ئ���ه‌و لیس���ت ‌ه بۆم���ان‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت ك ‌ه ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌ی ‌ه سێكسی‬ ‫ڕێكخستووه‌و ڕێبازێكی سێكسی گونجاوی‬ ‫داناو‌ه بۆئه‌وه‌ی كه‌ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵگه‌كه‌ی‬ ‫یان هه‌ركه‌س���ێكی دیك ‌ه ك��� ‌ه بۆماوه‌یه‌كی‬ ‫درێ���ژ یان كورت له‌ناو ئ���ه‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌دا‬ ‫ب���ژی په‌یڕه‌وی بكات‪ .‬دیار‌ه من ناڵێم ئه‌و‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ی ‌ه شامی شه‌ریفه‌و هیچ كێشه‌یه‌ك‬ ‫تێیدا ڕوونادات‪ .‬تاوان هه‌ر وه‌ك نه‌خۆشی‌و‬ ‫ڤای���رۆس‌و میكرۆب���ه‌و له‌هیچ ش���وێنێك‬ ‫بنبڕناكرێت‪ ،‬به‌اڵم له‌ش���وێنێك ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫كار‌ه ئاش���كرا ببێت سزای توندی یاسایی‬ ‫له‌سه‌ره‌‪.‬‬ ‫ بۆخوێندنه‌وه‌ی درێژه‌ی‬ ‫ ئه‌م بابه‌ته‌ بڕوانه‌ ‪19‬‬

‫توڕه‌بوون و‬ ‫مێشك‬ ‫ عه‌بدواڵ تۆفیق‬ ‫پسپۆری راهێنان ‌ه ده‌روونییه‌كان ـ سوید‬ ‫هه‌ریه‌كێك له‌ئێم ‌ه هه‌ندێجار تووڕ‌ه ده‌بێت‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی توڕه‌بوون هه‌ستێكی سروشتی ‌ه‬ ‫ی له‌و ش���تانه‌ی‬ ‫ب���ۆ ده‌ربڕین���ی ناڕه‌زای��� ‌‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ی ویس���ته‌كانی ئێمه‌و‌ه ده‌ڕوات‪،‬‬ ‫ئه‌م هه‌س���ته‌ش له‌به‌شێكی مێش���كمانه‌و‌ه‬ ‫س���ه‌رچاو‌ه ده‌گرێ���ت ك��� ‌ه ناوده‌برێ���ت ب ‌ه‬ ‫ئه‌میگ���ه‌دال‪ ،‬ل���ه‌م به‌ش���ه‌و‌ه ئام���اژه‌كان‬ ‫وه‌رده‌گیرێ���ن‌و ده‌نێردرێن بۆ زۆر به‌ش���ی‬ ‫تری مێش���ك‪ .‬ئه‌م به‌ش���ه‌ی مێشك به‌هۆی‬ ‫توڕه‌بوون���ه‌و‌ه كاریگه‌ری ده‌كه‌وێته‌‌س���ه‌ر‪،‬‬ ‫بۆنمون��� ‌ه له‌كاتێكدا كه‌س���ێك له‌ت���ۆ توڕ‌ه‬ ‫ده‌بێت ت���ۆش خێرا كاردان���ه‌وه‌ت ده‌بێت‌و‬ ‫توڕه‌ده‌بیته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش ئه‌میگه‌دال ‌ه واده‌كات‬ ‫له‌ڕوخساری كه‌سێكی تر تێبگه‌ین‪.‬‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر توڕه‌ب���وون س���نوردار نه‌بێ���ت‌و‬ ‫به‌خێرایی له‌وبار‌ه گرژیه‌ییدا ده‌رباز نه‌بین‪،‬‬ ‫كاردانه‌وه‌كان زۆرخراپ ده‌بن‪ .‬ئه‌و‌ه شتێكی‬ ‫باش��� ‌ه ئه‌گه‌ر تۆ بتوانی به‌شێوه‌یه‌كی باش‬ ‫هه‌س���تی خۆت بڵێی به‌رامبه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ی‬ ‫ك��� ‌ه خراپ���ه‌ت به‌رامب���ه‌ر ده‌كات‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫هه‌ندێجار ت���وڕ‌ه بوونه‌ك ‌ه ئه‌وه‌ند‌ه زۆر‌ه ك ‌ه‬ ‫نازانیت ئه‌و توڕه‌بوون ‌ه به‌ره‌و كوێ ده‌تبات‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی ‌ه له‌م باره‌دا مه‌ترسییه‌كان زۆرده‌بن‌و‬ ‫ئه‌گه‌ری كاردانه‌وه‌ی خراپی ده‌بێت له‌س���ه‌ر‬ ‫كه‌س ‌ه توڕه‌كه‌و ده‌وروبه‌ری‪.‬‬ ‫له‌و كاته‌دا ك��� ‌ه تۆ توڕه‌ده‌بیت وه‌ك یه‌كه‌م‬ ‫هه‌نگاو پێویس���ت ‌ه خۆت به‌ئاگا بیت له‌هۆی‬ ‫ت���وڕ‌ه بوونت‪ ،‬پاش���ان به‌ه���ه‌ر هۆیه‌كه‌و‌ه‬ ‫بێت تۆ به‌ئاگاب ‌ه له‌كاردانه‌و‌ه فس���یۆلۆژی‌و‬ ‫سایكۆلۆژییه‌كان ك ‌ه له‌جه‌سته‌دا ڕووده‌ده‌ن‌و‬ ‫هه‌س���ت به‌گۆڕانكاریه‌كانیان بكه‌و بزان ‌ه بۆ‬ ‫نمونه‌‪ :‬هه‌ناس���ه‌دانت چۆنه‌؟ ئایا به‌سنگت‌و‬ ‫ش���انت هه‌ناس���ه‌ده‌ده‌یت ی���ان به‌به‌ش���ی‬ ‫خواره‌وه‌ی سنگت ـ سكت؟ ئایا ده‌له‌رزیت؟‬ ‫عاره‌ق���ت كردۆ‌ته‌وه‌؟ ده‌نگ���ت به‌رز بووه‌؟‬ ‫كۆنترۆڵت ماو‌ه به‌سه‌ر ئه‌وه‌دا ك ‌ه ده‌یڵێیت‌و‬ ‫ده‌یكه‌ی���ت؟ ئای���ا ئ���ه‌و‌ه خ���ودی خۆته‌؟‬ ‫پێتخۆشه‌ به‌و شێوه‌ی ‌ه‌بیت؟‬ ‫هه‌ركاتێك ئ���ه‌م گۆڕانكارییانه‌ت هه‌س���ت‬ ‫پێكردو نه‌تویستن‪ ،‬ئه‌وا ده‌توانی به‌ئاگایان ‌ه‬ ‫كار بكه‌یت له‌گه‌ڵ خۆت���دا‪ ،‬ئه‌ویش كردنی‬ ‫ش���تێكی باش��� ‌ه به‌خوو بۆ خ���ۆت له‌باری‬ ‫توڕه‌بوونتدا‪ ،‬بۆنمون���ه‌‪ :‬زۆر كه‌س له‌كاتی‬ ‫توڕه‌بوونیاندا به‌چه‌ند هه‌ناس���ه‌یه‌كی قوڵ‌و‬ ‫هه‌ناس���ه‌گرتنیان‌و پاش���ان هه‌ناس���ه‌دان ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌یان كه‌چه‌ن���د جارێك ئه‌م ‌ه دووبار‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن���ه‌و‌ه هه‌ت���ا ده‌بێت��� ‌ه خویه‌كی باش‬ ‫بۆیان‪ ،‬ده‌توانن به‌م شێو‌ه ته‌كنیك ‌ه خۆیان‬ ‫خاوبكه‌نه‌و‌ه یان ده‌توانی ده‌ستی چه‌پت یان‬ ‫ڕاستت به‌توندی بنوقێنیت‌و هه‌ناسه‌یه‌كی قوڵ‬ ‫هه‌ڵمژیت‪ ،‬چه‌ند چركه‌یه‌ك‪‎‬بوه‌سته‌و پاشان‬ ‫ده‌ستت شل بكه‌ره‌و‌ه له‌گه‌ڵ هه‌مو له‌شتدا‪،‬‬ ‫ك��� ‌ه ئه‌م ‌ه ده‌كه‌یت ده‌بێت ئه‌و هه‌س���ت ‌ه بۆ‬ ‫خۆت دروست بكه‌یت‪ ،‬تۆ ئه‌و كار‌ه ده‌كه‌یت‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه خێرا خاو ببیته‌وه‌‪ .‬زۆر كه‌س‬ ‫له‌كاتی توڕه‌بوونیاندا ده‌توانن به‌خێرایی خاو‬ ‫ببنه‌وه‌‪ ،‬به‌هۆی ئ���ه‌وه‌ی ك ‌ه ئه‌وان ئه‌وه‌یان‬ ‫كردوو‌ه ب ‌ه خوو‪ ،‬هه‌ركاتێك هه‌ستییان كرد‬ ‫واخه‌ریك ‌ه توڕه‌ده‌بن ده‌ستبه‌جێ ل ‌ه ‪ 1‬بۆ ‪10‬‬ ‫ده‌ژمێرن ك ‌ه گه‌شتن ‌ه ژمار‌ه ‪ 10‬ئه‌وان ته‌واو‬ ‫خاوبونه‌ته‌و‌ه یاخود ئه‌و شوێن ‌ه به‌جێبهێڵه‌و‬ ‫پیاسه‌یه‌كی ده‌ره‌و‌ه‌بكه‌‪ ،‬بۆنمون ‌ه له‌پاركێكدا‬ ‫یان له‌ش���وێنێكی هێمندا‪ ،‬ئه‌وه‌ش كارێكی‬ ‫باش‌و كاریگه‌ر‌ه ئه‌گه‌ر بتوانن قس��� ‌ه‌بكه‌ن‪،‬‬ ‫له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئێو‌ه له‌سه‌رچی توڕه‌ده‌بن‌و‬ ‫له‌وكاته‌دا به‌رامبه‌ره‌كه‌ت چی بكات بۆئه‌وه‌ی‬ ‫زۆر نه‌خایه‌نێت‪.‬‬ ‫توڕه‌ب���وون زۆرج���ار ئاكام���ی خراپ���ی‬ ‫لێده‌كه‌وێت���ه‌‌وه‌و كاریگه‌ری ڕاس���ته‌وخۆی‬ ‫ت له‌سه‌ر شێوه‌ی ژیان‌و ته‌ندروستیمان‪.‬‬ ‫ده‌بێ ‌‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر كه‌مێ���ك به‌ئاگایان��� ‌ه له‌توڕه‌بوونی‬ ‫خۆم���ان بڕوانین‌و له‌ئاوێنه‌یه‌كه‌و‌ه س���ه‌یری‬ ‫خۆم���ان بكه‌ین له‌وانه‌ی ‌ه به‌ت���ه‌واوی واز ل ‌ه‬ ‫توڕه‌بوون بهێنین‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌و كاتانه‌دا ‬ ‫ته‌واو ڕوخسارت ده‌گۆڕێت‌و ئاره‌زووی بینینی‬ ‫خۆت ناكه‌یت‪ ،‬كه‌وابوو به‌رامبه‌ره‌كه‌ت چۆن‬ ‫تۆ ده‌بینێت؟ ئه‌ی كه‌سایه‌تیمان به‌ره‌و كوێ‬ ‫ده‌ڕوات؟ ڕاهێنانێ���ك بۆخ���ۆت بدۆزه‌ره‌وه‌و‬ ‫ی بكه‌و بیك ‌ه به‌به‌رنامه‌‪،‬‬ ‫ل���ه‌الی خۆت تۆمار ‌‬ ‫بۆئه‌وه‌ی زاڵ بیت به‌سه‌ر توڕه‌بوونتدا‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫پاسكیلێكی ئه‌لكترۆنی به‌بێ سوكان‬

‫‪ HTC‬بیست مودێلی‬ ‫ه بازاڕه‌وه‌‬ ‫نوێی هاند ده‌خات ‌‬

‫ل ‌ه راستیدا ئه‌و سیستم ‌ه ك ‌ه وه‌ك‬ ‫س���كه‌یت كارده‌كات‌و خێراییه‌كه‌ی‬ ‫زۆر له‌س���كه‌یت زیات���ره‌‪ ،‬زۆر‬ ‫هاوشێوه‌ی پاسكیله‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و پاس���كیل ‌ه پاترییه‌ك���ی‬ ‫ی‬ ‫ئه‌لكتریك���ی له‌س���ه‌ره‌‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫دوای خه‌زنكردنی كاره‌با‪ ،‬بتوانێت‬ ‫وزه‌ی پێویست بۆ رۆیشتن به‌رهه‌م‬ ‫بهێنێت‪.‬‬ ‫س���تۆپه‌كانی ئ���ه‌و پاس���یكل ‌ه‬ ‫ئه‌لكتیریكیی���ه‌‪ ،‬دیس���كیی ‌ه ت���ا‬ ‫بتوانێ���ت له‌كه‌متری���ن م���اوه‌دا‬

‫كۆمپانی���ای تایوان���ی‬ ‫ی نوێ���ی‬ ‫له‌هه‌واڵدای��� ‌ه ‪ 20‬مودێل��� ‌‬ ‫هاند ك��� ‌ه ئۆپه‌رتینگ سیس���تمی‬ ‫ئاندرۆیی���دی گووگڵیان له‌س���ه‌ر‌ه‬ ‫بخاته‌ به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی هه‌واڵێكی س���ایتی تاپتن‬ ‫ب��� ‌ه له‌به‌رچاوگرتنی ئ���ه‌وه‌ی ك ‌ه‬ ‫ن���اوی ژماره‌ی���ه‌ك هان���دی نوێی‬ ‫‪ HTC‬له‌ئینته‌رنێتدا باڵبووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫زۆر س���ه‌یر نیی ‌ه ك ‌ه ئه‌و كۆمپانیا‬ ‫تایوانیی��� ‌ه بتواێت ئ���ه‌و بڕیاره‌ی‬ ‫خۆی جێبه‌جێ بكات‪.‬‬ ‫هاندی ‪ HTC Sense‬یه‌كێك ‌ه له‌و‬ ‫ی كه‌بڕیار‌ه له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫هاندان ‌ه ‌‬ ‫ڤێرژنی ‪2.1‬ی ئاندرۆیید درووس���ت‬ ‫بكرێت‪ .‬وادیار‌ه ‪ HTC‬به‌هیوای ‌ه به‌و‬ ‫هاند‌ه هۆش���مه‌ند‌ه له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫پرۆسێسه‌رێكی یه‌ك گیگاهێرتزی‬ ‫‪1GHz Snapdragon‬ی كوله���ام‬ ‫به‌ن���اوی ‪ ROM‬دروس���ت بكات‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش له‌كاتێكدای ‌ه ك ‌ه هێش���تا‬ ‫زانیاری زیاتر سه‌باره‌ت به‌و هاند‌ه‬ ‫باڵونه‌كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاندرویید ئۆپه‌رتینگ‪ ،‬سیس���تمی‬ ‫مۆبایل‌و ئامێ���ر‌ه هه‌ڵگره‌كان ‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌مدواییان��� ‌ه له‌الی���ه‌ن گوگڵ���ه‌و‌ه‬ ‫دروس���تكراوه‌‌و تائێس���تا زۆرێك‬

‫ ژیر شاهۆ‬

‫رایبگرێ���ت‪ .‬ناوی ئه‌و پاس���یكل ‌ه‬ ‫‪Freestyle Dirtsurfer‬ه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫میمۆرییه‌كی مه‌جازی هه‌یه‌و دوای‬ ‫خه‌زنكردنی فایل��� ‌ه ده‌نگییه‌كان‪،‬‬ ‫له‌رێگه‌ی هیدفۆنێك���ی تایبه‌ته‌و‌ه‬ ‫بۆ به‌كارهێنه‌ره‌كه‌ی په‌خشده‌كات‪.‬‬ ‫ی باسی‬ ‫ی ك ‌ه داهێنه‌ران ‌‬ ‫به‌و شێوه‌ی ‌ه ‌‬ ‫لێوه‌ده‌كه‌ن تائێس���تا نمونه‌یه‌كی‬ ‫هاوشێوه‌ی ئه‌و پاسیكل ‌ه درووست‬ ‫نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫پاسیكلی ‪Freestyle Dirtsurfer‬‬ ‫ئێس���تا نرخ���ی ‪450‬دۆالره‌و‬ ‫له‌بــــــازاڕه‌كــان���ی ئه‌مری���كادا‬ ‫ده‌فرۆشرێت‪.‬‬

‫ ئارمه‌ند جه‌عفه‌ر‬

‫‪HTC‬‬

‫به‌كارهێنانی‌ مۆبایل ده‌بێته‌ هۆی تووشبوون به‌شێرپه‌نجه‌ی مێشك؟‬ ‫ به‌هار سنه‌یی‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی نوێ ك ‌ه له‌بواری‬ ‫به‌كارهێنانی مۆبایل ئه‌نجامدراوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌رده‌خات ك ‌ه به‌كارهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌و ئامێ���ر‌ه بۆماوه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ك���ورت‪ ،‬نابێت ‌ه هۆی تووش���بوون‬ ‫ی مێشك‪.‬‬ ‫به‌شێرپه‌نج ‌ه ‌‬ ‫به‌پێی هه‌واڵێكی س���ایتی كانسه‌ر‬ ‫ریسرچه‌ر‪ ،‬لێكۆله‌رانی دامه‌زراوه‌ی‬ ‫لێكۆڵنه‌وه‌ی‪ Institute of Cancer‬‬

‫‪17‬‬

‫‪ Epidemiology‬رایانگه‌یاندوو‌ه ك ‌ه‬ ‫ی تووش���بون به‌شێرپه‌نجه‌ی‬ ‫رێژ‌ه ‌‬ ‫مێش���ك‪ ،‬له‌واڵتان���ی دانیم���ارك‪،‬‬ ‫فینله‌ندا‌و نه‌رویج‌و س���وید سااڵن ‌ه‬ ‫‪%20‬ه‌‪ .‬ئ���ه‌و لێكۆڵه‌ران��� ‌ه بۆیان‬ ‫ده‌ركه‌وت���وو‌ه ك��� ‌ه ‪59‬ه���ه‌زارو‬ ‫‪984‬پی���اوو ژن له‌نێوان س���ااڵنی‬ ‫‪ 1974‬تا ‪ 2003‬تووشی شێرپه‌نجه‌ی‬ ‫مێشك بوون‪ .‬به‌كارهێنانی مۆبایل‬ ‫ی نه‌وه‌ده‌كاندا له‌هه‌ر یه‌ك‬ ‫له‌ده‌ی ‌ه ‌‬ ‫له‌و واڵتان ‌ه زیادیكرد‪ ،‬به‌اڵم رێژه‌ی‬

‫تووشبوون به‌شێرپه‌نجه‌ی مێشك‬ ‫له‌نێوان س���ااڵنی ‪1998‬و ‪2003‬دا‬ ‫گه‌ش���ه‌ی نه‌ك���ردووه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫ی‬ ‫چاوه‌ڕوان ده‌كرێ���ت به‌كارهێنان ‌‬ ‫مۆبایل له‌ماوه‌ی ‪ 5‬تا ‪ 10‬س���اڵدا‬ ‫ببێت ‌ه هۆی زیادبوونی تووشبوون‬ ‫به‌شێرپه‌نجه‌‪ .‬ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌‌و‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌كان���ی دیك���ه‌ی ئ���ه‌و‬ ‫ب���واره‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ئاش���كرا ده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫ی مۆبایل له‌كورتماوه‌دا‬ ‫به‌كارهێنان ‌‬ ‫نابێته‌ هۆی شێرپه‌نجه‌ی مێشك‪.‬‬

‫به‌ناوبانگه‌كان���ی‬ ‫له‌كۆمپانی���ا‬ ‫به‌رهه‌مهێن���ه‌ری مۆبای���ل ه���ه‌و ‌ڵ‬ ‫ده‌ده‌ن ئه‌و ئۆپه‌ریتینگ سیستم ‌ه‬ ‫له‌به‌رهه‌مه‌كان���ی خۆیان���دا بخه‌ن ‌ه‬ ‫به‌رده‌ست‪.‬‬

‫بلوتوس ‪ ...‬جیهانی په‌یوه‌ندی بێ كێبڵ‌‬ ‫ محه‌مه‌د ره‌سوڵ‌ كه‌ریم‬ ‫به‌شی دووه‌م‌و كۆتایی‬ ‫پیكۆنێت یان تۆڕی وایه‌رلێس‬ ‫كاتێك ئامێرێك بلوتوس���ی هه‌یه‌و‬ ‫ده‌چێت ‌ه سنوری ئامێرێكی دیكه‌وه‌‪،‬‬ ‫یه‌كه‌می���ن كارێ���ك ك��� ‌ه ئه‌نجامی‬ ‫ده‌دات ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئایا زانیارییه‌كی‬ ‫بۆ به‌ئیشتراك دانان یان فه‌رمانی‬ ‫بۆناردن هه‌ی ‌ه یاخود ناو ئه‌و ره‌وت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ب���ێ هیچ جۆر‌ه ده‌س���توه‌ردانێك ‌‬ ‫به‌كارهێنه‌ر ئه‌نجام ده‌درێت‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ئامێرانه‌ی ك ‌ه بلوتوس���یان‬ ‫له‌س���ه‌ر‌ه پێكه‌و‌ه له‌یه‌ك سنوردا‬ ‫په‌یوه‌ندی ده‌به‌ستن یه‌ك پیكۆنێت‬ ‫یان تۆڕی وایه‌رلێس���ی كه‌س���ێتی‬ ‫پێكده‌هێن���ن ك ‌ه تێ���دا ئامێره‌كان‬ ‫فرێكیۆنسه‌كانیان یه‌ك پارچ ‌ه ده‌كه‌ن‬ ‫ت���ا پێكه‌و‌ه په‌یوه‌ندی ببه‌س���تن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫به‌س���وووه‌رگرتن له‌و ناونیشانان ‌ه ‌‬ ‫ئامێره‌كان���ی بلوتوس���یان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫درووستكردنی چه‌ندین پیكۆنێتی‬ ‫جی���اواز له‌س���نورێكی دیاریكراودا‬ ‫ش���تێكی ئاس���اییه‌‪ .‬له‌ئاكام���دا‬ ‫ئه‌گ���ه‌ری ته‌داخول���ی ئامێره‌كان‬ ‫له‌یه‌ك شوێندا نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه تۆڕی‬ ‫بلوت���وس ه���ه‌ر ج���ۆر‌ه داتایه‌كی‬ ‫نێردراو له‌ئامێره‌كان���ی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫سنوره‌كه‌ی وازلێ ده‌هێنێت‪.‬‬ ‫ناونیش���انه‌كانی ئ���ه‌و ئامێران���ه‌‌و‬ ‫به‌رنامه‌كان���ی ك��� ‌ه فه‌رم���ان به‌و‬ ‫ئامێران��� ‌ه ده‌دات ت���ا له‌س���نوری‬ ‫خۆیان���دا كاربك���ه‌ن‪ ،‬ده‌توانرێت‬ ‫به‌ده‌س���تی پرۆگرام نووسه‌كانه‌و‌ه‬ ‫زیاتر بكرێت‌و توانای گواستنه‌وه‌ی‬ ‫دات���ا له‌ئامێره‌كان���ی بلوتوس���یدا‬ ‫باشتربكات‪.‬‬

‫یه‌كێك له‌و رێگایه‌نه‌ی ك ‌ه بلوتوسی‬ ‫‪ 3.0‬خێرایی گواستنه‌وه‌ی فایله‌كان‬ ‫زیاد ده‌كات‪ ،‬به‌كارهێنانی په‌یوه‌ندی‬ ‫وایه‌رلێس���ی وای ـ فای ‌ه له‌رێگه‌ی‬ ‫پرۆتۆكۆل���ی ‪Adaption 802.11‬‬ ‫‪ ،Layer‬وات��� ‌ه به‌س���وودوه‌رگرتن‬ ‫له‌ئامێرێك���ی بلوتوس���ی ‪3.0‬‬ ‫ده‌توانرێت له‌گه‌ ‌ڵ ئامێرێكی دیك ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ن���دی ببه‌س���ترێت‪ ،‬ئه‌وكات‬ ‫ی‬ ‫ل���ه‌وای ـ ف���ای بۆ گواس���تنه‌و‌ه ‌‬ ‫فایله‌كان‌و داتاكان به‌سوود ده‌بێت‪،‬‬ ‫خۆئه‌گ���ه‌ر وای فای نه‌بوو ئه‌وكات‬ ‫ده‌توانرێت بلوتوس به‌كاربهێنرێت‪.‬‬ ‫ڤێرژنی نوێ���ی بلوتوس كۆمه‌ڵێك‬ ‫تایبه‌تمه‌ندی هه‌ی ‌ه ك ‌ه رێگ ‌ه ده‌گرێت‬ ‫له‌پچڕانی په‌یوه‌ندییه‌كان‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫له‌ڤێرژنی نوێی بلوتوس���دا ئه‌گه‌ر‬ ‫ئامێره‌كه‌شت بخه‌یت ‌ه گیرفانته‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌وه‌ی نوێ‬ ‫ڤێرژن���ی ‪3.0‬ی بلوت���وس په‌یوه‌ندییه‌كه‌ ناپچڕێت‪.‬‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی به‌رچاو خێراییه‌كی‬ ‫بلوتوس له‌به‌رامبه‌ر ئینفرارێد‬ ‫زیات���ری هه‌ی ‌ه بۆ گواس���تنه‌وه‌ی‬ ‫وێنه‌‪ ،‬ڤیدی���ۆ‪ ،‬موزیك‌و فایله‌كانی خاڵ���ی باش���تربوونی بلوت���وس‬ ‫دیك ‌ه له‌م���اوه‌ی چه‌ند چركه‌یه‌كدا له‌چ���او ته‌كنۆلۆژیاكان���ی دیكه‌ی‬ ‫په‌یوه‌ندی برتیی ‌ه ل ‌ه هه‌رزانبوون‪،‬‬ ‫ده‌دۆزێته‌وه‌‪.‬‬

‫وایه‌رلێ���س ب���وون‌و ئۆتۆماتی���ك‬ ‫بوون‪ .‬ته‌كنۆلۆژیایه‌كی گواستنه‌ی‬ ‫دات���ا ك ‌ه بكرێت له‌گ���ه‌ ‌ڵ بلوتوس‬ ‫بیخه‌یت��� ‌ه تای ت���ه‌رازوه‌و‌ه ‪IrDA‬‬ ‫یان ئینفرارێده‌‪ ،‬به‌اڵم كێش���ه‌یه‌كی‬ ‫گ���ه‌ور‌ه له‌ئینفرارێدا ئ���ه‌وه‌ی ك ‌ه‬ ‫ده‌بێ���ت ئامێ���ره‌كان له‌به‌رامب���ه‌ر‬ ‫یه‌كتر دابنێی تا داتا بگوازرێته‌وه‌‌و‬ ‫ئامێره‌كان���ی ك��� ‌ه ئینفرارێدی���ان‬ ‫له‌سه‌ر‌ه ته‌نیا ده‌توانرێت به‌ریمۆت‬ ‫كۆنترۆڵ بس���وڕێنن‌و رووی بكه‌ن ‌ه‬ ‫یه‌كتر ی���ان پۆرته‌كانی ئینفرارێدی‬ ‫ه���ه‌ردوو ئامێره‌ك��� ‌ه به‌جۆرێ���ك‬ ‫دابنێن ك ‌ه رووی���ان له‌یه‌كتر بێت‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش له‌كاتێك���دا ك��� ‌ه ئامێر‌ه‬ ‫بلوتوس���ییه‌كان ته‌نان���ه‌ت ئه‌گه‌ر‬ ‫ل���ه‌دوو ژووری جیاوازیش���دابن‪،‬‬ ‫ده‌توان���ن پێك���ه‌وه‌ی په‌یوه‌ن���دی‬ ‫ببه‌ستن‌و داتا بگوازنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ته‌كنۆلۆژیای ئینفرارێد‪ ،‬په‌یوه‌ندی‬ ‫له‌گه‌ ‌ڵ ته‌نیا یه‌ك ئامێر ده‌به‌ستێت‌و‬ ‫به‌مش���ێوه‌ی ‌ه ریم���ۆت كۆنترۆڵی‬ ‫ئینفرارێ���د له‌ی���ه‌ك كات���دا ته‌نیا‬ ‫ده‌توانێت یه‌ك ئامێری ئه‌لكترۆنیكی‬

‫ئاسایش‬ ‫درووس���تكراوه‌‪،‬‬ ‫كۆنترۆ ‌ڵ بكات‪ ،‬ئ���ه‌و‌ه له‌كاتێكدا س���ۆنییه‌و‌ه‬ ‫ئامێ���ر‌ه بلوتوس���ییه‌كان له‌ه���ه‌ر له‌شه‌پۆله‌كانی كه‌مهێزو باندی زۆر له‌ئێستادا ته‌واوی ته‌كنۆلۆژیاكانی‬ ‫كاتێكدا ده‌توانن به‌چه‌ندین ئامێری پان���ی ‪ UWB‬بۆناردنی داتا ‪ 375‬په‌یوه‌ندی له‌گه‌ ‌ڵ كێشه‌ی هه‌رێمی‬ ‫جۆراوج���ۆر په‌یوه‌ندی���ان هه‌بێت‪ .‬مێگابای���ت له‌چركه‌یه‌كدا له‌مه‌ودای كه‌سێتی‌و دزینی داتا رووبه‌ڕوون‌و‬ ‫به‌وحاڵه‌ش���ه‌و‌ه هه‌موو ئه‌و ئامێر‌ه نزیك���ه‌ی س���ێ س���انتی مه‌تره‌و‌ه بلوتوس���یش له‌و كێشه‌ی ‌ه بێبه‌ری‬ ‫ئینفرارێدیی���ه‌كان كه‌متر له‌ئامێر‌ه س���ودوه‌رده‌گرێت‌و له‌الیه‌ن گه‌ور‌ه نییه‌‌و وه‌ك ه���ه‌ر ته‌كنۆلۆژیایه‌كی‬ ‫ی ته‌داخولیان كۆمپانیاكانی ب���واری ته‌كنۆلۆژیا په‌یوه‌ن���دی دیك���ه‌‪ ،‬پێویس���تی‬ ‫بلوتوسییه‌كان ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫هه‌ی���ه‌‌و ده‌توانن دڵنیابن‌و بێ هیچ وه‌ك سامس���ۆنگ‪ ،‬توش���یبا‪ ،‬به‌پێش���گیری ئاسایش���ی هه‌ی���ه‌‪.‬‬ ‫كێش���ه‌یه‌ك دات���اكان ده‌گه‌یه‌ن��� ‌ه پاناس���ۆنیك‪ ،‬ك���ۆداك‌و هیتاچی ه���ه‌ر چه‌ن���د‌ه هه‌واڵ���ی ناخۆش‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌ئاسایش���ی بلوتوس‬ ‫ئامێره‌كه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت به‌باشتربوونی پشتیوانی لێده‌كرێت‪.‬‬ ‫ته‌كنۆلۆژیای بلوت���وس‪ ،‬ئه‌گه‌ری ئه‌و س���تاندارد‌ه وایه‌رله‌س ‌ه به‌ڵێن ده‌بیسرێت‪ ،‬به‌اڵم به‌سوودوه‌رگرتن‬ ‫ی گه‌یه‌نراوه‌ت ‌ه كه‌مترین ده‌دات ره‌وت���ی پ���ڕ زه‌حه‌مت���ی له‌تایبه‌تمه‌ندییه‌كان���ی ك��� ‌ه ب���ۆ‬ ‫ده‌ستوه‌ردان ‌‬ ‫ئاس���ایش‬ ‫په‌یوه‌ندیكردنی ئامێره‌كان له‌گه‌ ‌ڵ س���وودوه‌رگرتنی‬ ‫ئاستی خۆی‪.‬‬ ‫ته‌كنۆلۆژیایه‌ك���ی نوێ بگۆڕێت ك ‌ه له‌بلوتوس خراوه‌ته‌ڕوو‪ ،‬ده‌توانرێت‬ ‫تێدا به‌كارهێنه‌ران ته‌نیا پێویست ‌ه له‌كێشه‌كانی ك ‌ه ڕه‌نگ ‌ه بێن ‌ه پێشه‌و‌ه‬ ‫ركابه‌ری نوێ‬ ‫ترانس���فرجت ك��� ‌ه پێویس���تی ب ‌ه دوو ئامێره‌ك ‌ه له‌پا ‌ڵ یه‌كتر دابنێن‌و پێشگیری بكرێت‪ .‬بۆ دزه‌كردن ‌ه ناو‬ ‫كۆد نییه‌و س���ه‌د به‌رامبه‌ر خێراتر دیاری بكه‌ن ك��� ‌ه كام داتا ده‌بێت ئامێرێكی بلوتوس���ی‌‪ ،‬هاكه‌ره‌كان‬ ‫ناچ���اران بچن ‌ه ناو س���نوری ئه‌و‬ ‫له‌بلوت���وس كارده‌كات‪ ،‬وه‌ك بگوازرێته‌وه‌؟‬ ‫س���تانداردی نوێ���ی په‌یوه‌ن���دی به‌ه���ۆی ئ���ه‌وه‌ی ترانس���فۆرجێت ئامێران���ه‌وه‌و س���وود له‌كۆمه‌ڵێك‬ ‫وایه‌رلێ���س ك ‌ه كێش���ه‌ی كه‌متری له‌په‌یوه‌ن���دی مه‌یدان���ی نزیك یان ئامێری زۆر تایب���ه‌ت وه‌ربگرن ك ‌ه‬ ‫ی نرخه‌و‌ه گرانن‪ .‬پێش���نیاز‬ ‫هه‌ی���ه‌‌و جێگ���ه‌ی دڵنیایی���ه‌‪ NFC ،‬سوودوه‌رده‌گرێت‪ ،‬پێویست ‌ه له‌روو ‌‬ ‫به‌ركاب���ه‌ری نــوێـــ���ی بلــوتوس دوو ئامێره‌ك ‌ه پێكه‌و‌ه بنوس���ێن تا ب���ۆ به‌كارهێن���ه‌ران بۆدژواركردنی‬ ‫تایبه‌تمه‌ندی دزین���ی داتا له‌رێگ ‌ه ئ���ه‌وكاره‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی ‌ه ك��� ‌ه پێنكۆدی‬ ‫دێتـه‌ ئــه‌ژمـار‪.‬‬ ‫هه‌شت ژماره‌یی به‌كاربهێنن‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ته‌كنۆلۆژیای��� ‌ه ك��� ‌ه له‌الیه‌ن دووره‌و‌ه زۆر سه‌خت بكرێت‪.‬‬


‫‪16‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫ه‬ ‫فه‌یس بوك‌و یاهو په‌ر ‌‬ ‫به‌خزمه‌تگوزارییه‌كانیان ده‌ده‌ن‬ ‫ده‌ڤه‌ر هاشم‬

‫ی یه‌كه‌مین ده‌ستی بیونییك‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ه وه‌رده‌گرێت‬ ‫ه فه‌رمان له‌مێشكه‌و ‌‬ ‫ك‌‬ ‫هه‌ناسه‌ شێرزاد‬ ‫لێكۆڵه‌ر‌ه ئیتالییه‌كان ده‌س���تێكی‬ ‫بیونكی���ان بۆ گه‌نجێك���ی ئیتالی‬ ‫ـ برازیل���ی دروس���تكردوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ك���ه‌ ده‌توانێت له‌گه‌ڵ‌ مێش���كییدا‬ ‫په‌یوه‌ندی ببه‌س���تێت‌و هه‌سته‌كان‬ ‫درك پێبكات‪.‬‬ ‫نزیك���ه‌ی دوو مان���گ له‌مه‌وب���ه‌ر‬ ‫لێكۆڵه‌ره‌ ئه‌وروپییه‌كان یه‌كه‌مین‬ ‫ده‌س���تی بیونكی���ان ـ توان���ای‬ ‫له‌مس���كردن‌و گرتنی ش���ته‌كانی‬ ‫هه‌بوو ـ له‌سه‌ر گه‌نجێكی سویدی‬ ‫به‌س���ه‌ركه‌وتوویی تاقیكرده‌وه‌ ك ‌ه‬

‫ده‌ستی خۆی به‌هۆی شێرپه‌نجه‌و‌ه‬ ‫له‌ده‌س���تدابوو‪ .‬ئه‌و ده‌سته‌ به‌بێ‬ ‫ناش���تنی ئه‌لكترۆد له‌سیس���تمی‬ ‫ئه‌عس���اب‌و په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ مێشك كاری ده‌كرد‪.‬‬ ‫ئێس���تا لیكۆڵه‌رانی زانس���تگه‌ی‬ ‫بااڵی س���ه‌نت ئانا له‌ناوچه‌ی‌ پیز‪،‬‬ ‫ده‌ستێكی بیونیكی پێشكه‌وتوویان‬ ‫له‌و گه‌نج���ه‌ ئیتاڵ���ی ـ برازیلیی ‌ه‬ ‫دروس���تكردووه‌‌و له‌ئێس���تادا ئه‌و‬ ‫گه‌نج���ه‌ ده‌توانێت ئ���ه‌و ئه‌ندام ‌ه‬ ‫ده‌ستكرده‌ی له‌ش���ی‪ ،‬به‌مێشكی‬ ‫خۆی كۆنترۆڵ بكات‪.‬‬ ‫ئه‌و ده‌ست ‌ه بیونییكه‌ پێنج په‌نجه‌ی‬

‫س���ه‌ربه‌خۆی هه‌ی���ه‌‌و به‌یارمه‌تی‬ ‫چ���وار ئێلكت���رۆد ك��� ‌ه به‌نه‌ب���زو‬ ‫باسكییه‌و‌ه به‌س���تراوه‌‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ‌ مێش���كیدا په‌یوه‌ن���دی‬ ‫ببه‌س���تێت‪ .‬به‌وجۆر‌ه ئه‌و كه‌سه‌‬ ‫ن���ه‌ك به‌ته‌نی���ا ده‌توانێت جوڵه‌ی‬ ‫ده‌س���ت ‌ه بیونییكه‌ك���ه‌ی كۆنترۆ ‌ڵ‬ ‫بكات‪ ،‬به‌ڵكو ده‌توانێت هه‌ستیشی‬ ‫پێبكات‪.‬‬ ‫ئه‌و ده‌س���ت ‌ه بیونییك ‌ه ده‌ره‌نجامی‬ ‫پرۆژه‌یه‌ك���ی گ���ه‌وره‌ی ئه‌ورپیی ‌ه‬ ‫به‌ناوی الی���ف هه‌ند‪ ،‬ك ‌ه بۆماوه‌ی‬ ‫پێنج ساڵ‌و به‌بوجه‌یه‌كی دووملیۆن‬ ‫یۆرۆیی‪ ،‬جێبه‌جێ ده‌كرێت‪.‬‬

‫به‌ پێی راپۆرت���ی الرپۆبلیكا ئه‌و‬ ‫ده‌سته‌ نزیكه‌ی دووكیلۆگرام كێشی‬ ‫هه‌یه‌‌و په‌نجه‌كانی له‌ئه‌لۆمینیۆمه‌‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و میكانیزمانه‌ی ك��� ‌ه جوڵه‌ی‬ ‫ئه‌و ده‌س���ت ‌ه جێبه‌جێ ده‌كات ل ‌ه‬ ‫پۆاڵیه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدا كه‌ له‌پی‬ ‫ده‌سته‌كه‌‌و پێسته‌كه‌ی له‌فایبه‌ری‬ ‫كاربۆنی درووستكراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و گه‌نج���ه‌ ته‌مه‌ن ‪26‬س���اڵه‌یه‌‬ ‫كه‌ به‌ه���ۆی رووداوی ئوتومبێله‌وه‌‬ ‫ده‌س���تی خ���ۆی له‌ده‌س���تدابوو‪،‬‬ ‫ل��� ‌ه ‪ 20‬نۆڤه‌مب���ه‌ری پ���اره‌و‌ه‬ ‫ی له‌س���ه‌ر‬ ‫ئ���ه‌و نه‌ش���ته‌رگه‌رییه‌ ‌‬ ‫ئه‌نجامدراوه‌‪.‬‬

‫ی یاهو‪ ،‬رێگه‌ ب ‌ه‬ ‫ی ئه‌لكترۆن ‌‬ ‫پێگه‌ ‌‬ ‫به‌كارهێنه‌رانی خزمه‌تگوزارییه‌كان‬ ‫ئیمه‌یل ده‌دات‪ ،‬به‌ئیش���تراكدانانی‬ ‫وێنه‌‌و خزمه‌تگوزارییه‌كانی دیكه‌ی‪،‬‬ ‫توان���ای ئ���ه‌وه‌ی ده‌به‌خش���ێت‬ ‫ت���ا ناوه‌ڕۆك���ی چاالكییه‌كانی���ان‬ ‫راسته‌وخۆ بۆ فه‌یسبوك لینك بكه‌ن‪.‬‬ ‫پش���تیوانی یاهو له‌خزمه‌تگوزاری‬ ‫‪ Face book Connect‬كه‌ به‌پێی‬ ‫راگه‌یاندیاندن���ه‌كان پێده‌چێ���ت‬ ‫له‌نیوه‌ی یه‌كه‌می ساڵی داهاتووه‌و‌ه‬ ‫ده‌ست پێبكات‪ ،‬هه‌نگاوێكی گرنگ ‌ه‬ ‫له‌هه‌وڵه‌كانی یاهو بۆ سودوه‌رگرتن‬ ‫له‌خۆشه‌ویستی تۆڕی كۆمه‌اڵیه‌تی‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدای��� ‌ه ك ‌ه پێگه‌ ‌‬ ‫ی فه‌یس���بوك له‌ئێستادا‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫‪ 350‬ملی���ۆن به‌كارهێن���ه‌ری ل��� ‌ه‬ ‫سه‌رانسه‌ری جیهاندا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌مانگه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی ئه‌مساڵدا‪،‬‬ ‫یاه���و له‌به‌ش���ێك له‌چاكس���ازی‬ ‫الپه‌ره‌ی س���ه‌ره‌كی خۆیدا توانای‬ ‫بینینی راسته‌وخۆی په‌یامه‌كانی ك ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن هاورێكانه‌وه‌ له‌فه‌یسبوكدا‬ ‫نێردراوه‌‪ ،‬له‌الپه‌ڕه‌كه‌یدا خس���ت ‌ه‬ ‫به‌رده‌ست به‌كارهێنه‌رانی‌‪.‬‬ ‫یاهو‪ ،‬پێش���بینی ئه‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه‬ ‫ئه‌و باب ‌هت‌و وێنانه‌ی به‌كارهێنه‌ران‬ ‫ل���ه‌ فه‌یس���بوكدا به‌ئیش���تراك‬ ‫دایده‌نێ���ن‪ ،‬میوان���ی‌ زیاتر بۆئه‌و‬ ‫سایته‌ راده‌كێشتێت‪.‬‬ ‫خزمه‌تگ���وزاری ‪Face book‬‬ ‫‪ Connect‬ك���ه‌ س���اڵی راب���ردوو‬ ‫نمایش���كرا‪ ،‬رێگه‌ به‌ به‌كارهێنه‌ران‬ ‫ده‌دات بچنه‌ ناو ئه‌و وێب سایتانه‌و‌ه‬ ‫كه‌ ل���ه‌و خزمه‌تگوزارییه‌دا له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫فه‌ی���س ب���وك هاوب���ه‌ش بوون‌و‬ ‫چاالكییه‌كانی���ان له‌س���ایته‌كانی‬ ‫هاوڕێكانیاندا باڵوبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫په‌یوه‌ندی ئه‌لكترۆنی باشتره ئامێرێك به‌هه‌شت زمان‬ ‫شانۆگه‌ریی نمایش ده‌كات‬ ‫یان بینینی رووبه‌ڕو؟‬ ‫ئای ‌ه محه‌مه‌د‬

‫ژیال سامی‌‬ ‫لێكۆڵین���ه‌وه‌ی‬ ‫س���ه‌نته‌ری‬ ‫له‌راپۆرتێك���دا‬ ‫‪eMarketer‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌دواهه‌مین لێكۆڵینه‌وه‌ی‬ ‫خۆی رایگه‌یان���دووه‌ كه‌ نه‌بوونی‬ ‫رێگ���ر له‌جیهانی ئۆنالیندا بووه‌ت ‌ه‬ ‫هۆی ئه‌وه‌ی تائێستا به‌كارهێنه‌ران‬ ‫هه‌ڵس���وكه‌وتی جیاوازی���ان له‌و‬ ‫جیهان���ه‌دا به‌نیس���به‌ت جیهانی‬ ‫ئۆفالین هه‌بێت‪.‬‬ ‫راپۆرتێك���ی س���ایتی س���ی‬ ‫نێ���ت‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ی‌ ئاش���كراكرد ك ‌ه‬ ‫به‌پێ���ی لیكۆڵین���ه‌وه‌كان ‪%43‬ی‬ ‫به‌كارهێنه‌ره‌ ئۆنالینه‌كانی ئه‌مریكا‬ ‫له‌و بڕوایه‌دان له‌جیهانی ئۆنالیندا‬ ‫بۆ یه‌كتربینین رێگری كه‌متر هه‌یه‌و‬

‫له‌و نێوه‌ن���ده‌دا جیهانی ئۆنالیه‌ن‬ ‫له‌س���ه‌ر ئ���ه‌و به‌كارهێنه‌ران���ه‌ی‬ ‫ته‌مه‌نیان له‌نێوان ‪ 25‬تا ‪54‬ساڵدای ‌ه‬ ‫كاریگ���ه‌ری زیات���ر داده‌نێ���ت‬ ‫هاوكات ش���اره‌زایان ئه‌وه‌ش���یان‬ ‫نه‌ش���اردوه‌ته‌وه‌ كه‌ نه‌بوونی رێگر‬ ‫له‌جیهانی ئینته‌رنێتیدا ده‌توانێت‬ ‫له‌یه‌ك كاتدا كاریگه‌ری پۆزه‌تیڤ‌و‬ ‫نێگه‌تیڤی هه‌بێت‪.‬‬ ‫ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ نیشانی‌ ده‌دات‬ ‫ك���ه‌ ‪%55.6‬ی پیاوان‌و ‪%51.4‬ی‬ ‫ژن���ان له‌وبڕوای���ه‌دان جیهان���ی‬ ‫ئینته‌رنتێت هه‌لی بینین‌و ناسینی‬ ‫كه‌س���انی نوێی���ان ب���ۆ ده‌خات ‌ه‬ ‫به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاماژه‌یان به‌وه‌ش���داوه‌‬ ‫ك���ه‌ به‌كارهێن���ه‌ران‪ ،‬ئینته‌رنێت‬

‫به‌كارده‌هێن���ن بۆبه‌هێزكردن���ی‬ ‫خۆیان‌و ئه‌نجامدانی ئه‌و كارانه‌ی‬ ‫حــه‌زیان لێـیــه‌تی‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر به‌پێی ئ���ه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫‪%33.9‬ی ئ���ه‌و پیاوان���ه‌ی ل���ه‌و‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی���ه‌دا به‌ش���دارییان‬ ‫كردب���وو‪ ،‬له‌گ���ه‌ڵ‌ ‪%29.2‬ی‬ ‫ژن���ه‌كان‪ ،‬پێیانوایه‌ ئ���ه‌و كاران ‌ه‬ ‫له‌ئینته‌رنێت���دا ئه‌نجامی���ده‌ده‌ن‬ ‫له‌جیهان���ی ئۆفالیه‌ن���دا ناتوانن‬ ‫ئه‌نجامی بده‌ن‪ ،‬هاوكات ‪%48.7‬ی‬ ‫كه‌سانێك كه‌ له‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌دا‬ ‫به‌ش���داریان كردوو‌ه له‌وبڕوایه‌دان‬ ‫په‌یوه‌ندی ئه‌لكترۆنیك باش���تر‌ه‬ ‫له‌په‌یوه‌ندی رووب���ه‌ڕوو‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫جێگه‌ی دڵنیاییه‌و زیاتر یارمه‌تیان‬ ‫ده‌دات‪.‬‬

‫كۆمپانیایه‌كی به‌ریتانی به‌مدواییان ‌ه‬ ‫ئامێرێكی هه‌شت زمانی خستووه‌ت ‌ه‬ ‫ب���ازاڕه‌و‌ه كه‌ پێش���بینی‌ ده‌كرێت‬ ‫ی ش���انۆو‌ه‬ ‫له‌الی���ه‌ن هه‌واداران��� ‌‬ ‫پێشوازی گه‌رمی لێبكرێت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئه‌و وه‌رگێڕ‌ه ده‌توانێت دیالۆگه‌كانی‬ ‫ناو ش���انۆگه‌رییه‌كه‌ له‌یه‌ك كاتدا‬ ‫به‌هه‌شت زمان وه‌رگێڕێت‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی راپۆرت���ی بی بی س���ی‪،‬‬ ‫ش���انۆگه‌ری ‪ Hairspray‬یه‌كێك ‌ه‬ ‫له‌ش���انۆگه‌رییه‌ موزیكال���ه‌كان ك ‌ه‬ ‫بۆماوه‌ی س���ێ س���اڵ ل ‌ه له‌نده‌ن‬ ‫نمایشكراوه‌‌و یه‌كه‌مین شانۆگه‌ریی ‌ه‬

‫ك���ه‌ ئ���ه‌و ئامێ���ره‌ی‌ به‌كارهێناو‬ ‫خستییه‌ به‌رده‌س���ت بینه‌ره‌كانی‬ ‫خۆی‪.‬‬ ‫ئه‌و ئامێره‌‪ ،‬دیالۆگه‌ وه‌رگێڕدراوه‌كان‬ ‫له‌س���ه‌ر ش���انۆییه‌كه‌ یان له‌سه‌ر‬ ‫شاش���ه‌كه‌ی خۆی نمایش ده‌كات‌و‬ ‫به‌مش���ێوه‌یه‌ بینه‌ره‌كانی دیكه‌ش‬ ‫بێزار ناكات‪.‬‬ ‫شاش���ه‌ ره‌ش���ه‌كه‌ی ئ���ه‌و ئامێر‌ه‬ ‫دیالۆگه‌كان به‌زمانه‌كانی فه‌رانسی‌‪،‬‬ ‫ئه‌ڵمان���ی‪ ،‬ئیتاڵ���ی‪ ،‬ئیس���پانی‪،‬‬ ‫رووسی‪ ،‬ژاپۆنی‪ ،‬چینی‌و ئینگلیزی‬ ‫نمایش ده‌كات‪.‬‬ ‫هۆكاری ره‌ش بوونی شاشه‌كه‌شی‬ ‫بۆئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه كه‌ تیش���كی‬

‫شاش���ه‌كه‌ ك���ه‌م بێت‌و كه‌س���انی‬ ‫ده‌وروبه‌ر بێزار نه‌كات‪.‬‬ ‫یه‌كێك���ی دیك��� ‌ه له‌ئامانجه‌كان���ی‬ ‫داهێنان���ی ئ���ه‌و وه‌رگێ���ڕه‌ ب���ۆ‬ ‫كه‌س���انێكه‌ ك ‌ه كێشه‌ی‌ بیستنیان‬ ‫هه‌بێ‌و توانای بیس���تن یان باش‬ ‫بیس���تنی دیالۆگه‌كانی ش���انۆیان‬ ‫نه‌بێت‪.‬‬ ‫وه‌رگێ���ری ‪ AirScript‬له‌الی���ه‌ن‬ ‫كۆمپانیای���ه‌ك به‌ناوی ‪CCB‬یه‌و‌ه‬ ‫داهێنراوه‌و ته‌كنۆلۆژیای وایه‌رلێسی‬ ‫له‌سه‌ره‌‪ .‬سوودوه‌رگرتن له‌و ئامێر‌ه‬ ‫ب���ۆ بینه‌ره‌كانی ش���انۆگه‌رییه‌ك ‌ه‬ ‫نزیكه‌ی ‪ 10‬دۆالری تێده‌چێت‪.‬‬


‫ ژماره‌‪:‬‬

‫کاوڕ‬

‫ل��� ‌ه روی‌ س���ۆزدارییه‌و‌ه‬ ‫ی ب���اش له‌ژیانتدا‬ ‫گۆڕانكار ‌‬ ‫رووده‌دات‪ ،‬ب���ه‌اڵم هه‌ندی���ك‬ ‫به‌ئاگاب��� ‌ه له‌چۆنیه‌تی‌ ئ���ه‌و په‌یوه‌ندییه‌‪،‬‬ ‫پێویسته‌ هه‌ندێك جدیتربیت له‌كاره‌كانتدا‪.‬‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ سێشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫گا‬

‫له‌م هه‌فته‌یه‌دا پار‌هی‌ زۆر‬ ‫ی‌‬ ‫خه‌رج ده‌كه‌یت‪ ،‬ئاگادار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كیشه‌ ‌‬ ‫ئه‌وه‌‌ب ‌ه ک ‌ه تووش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆداهاتوو ‌‬ ‫دارایی‌ نه‌بی���ت‪ ،‬پالنڕێ���ژ ‌‬ ‫ی پاره‌‪.‬‬ ‫خۆت بك ‌ه له‌چۆتیه‌تی‌ خه‌رجكردن ‌‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆ تۆ هه‌ینییه‌‪.‬‬

‫دوانه‌‬

‫ی‬ ‫ئ���ه‌م هه‌فته‌ی���ه‌ كاتیك��� ‌‬ ‫گونجاو نیی ‌ه بۆقس���ه‌كردن‬ ‫له‌س���ه‌ر كارو پرۆژه‌كان���ت‪،‬‬ ‫پێویس���ت ‌ه هه‌ندێك دیبلۆماسی بیت له‌و‬ ‫ی كه‌ ده‌ته‌وێت ئه‌نجامیان بده‌یت‪،‬‬ ‫كارانه‌ ‌‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ یه‌كشه‌ممه‌یه‌‬

‫قرژاڵ‬

‫سه‌فه‌ریكی‌ كورت ده‌بێت ‌ه‬ ‫هۆی‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ تاڕاده‌یه‌ك‬ ‫ی هه‌بیت‬ ‫كارتێكردن���ی‌ باش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌س���ه‌ر ده‌رونت‪ ،‬هه‌وڵ بده‌ زیاتر گرنگ ‌‬ ‫ی ته‌ندروستی‌ خۆت‪ ،‬باشترین‬ ‫بده‌یت به‌الیه‌ن ‌‬ ‫ی هه‌فته‌ بۆتۆ چوارشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬ ‫رۆژ ‌‬

‫شێر‬

‫ی‬ ‫ی له‌دایكبوو ‌‬ ‫ئه‌و ژنان��� ‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌م مانگه‌ن دڵناس���كن و‬ ‫زۆر زوو ده‌ڕنجێن‪ ،‬ئه‌م ماوه‌ی ‌ه‬ ‫ی هاوسه‌ریی‌‪،‬‬ ‫ی پرۆسه‌ ‌‬ ‫له‌بار‌ه بۆئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی ئه‌م مانگه‌ن‪.‬‬ ‫ی له‌دایكبوو ‌‬ ‫بۆ ئه‌و كچانه‌ ‌‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ دووشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫فه‌ریک‬

‫ئ���ه‌م هه‌فته‌ی��� ‌ه گونجاو‌ه‬ ‫ب���ۆ ئه‌نجامدان���ی‌ ئه‌و كارو‬ ‫ی‬ ‫چاالكیان ‌هی‌ به‌نیازی‌ ئه‌نجام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داراییه‌وه‌ ده‌ستكه‌وتێك ‌‬ ‫بده‌یت‪ ،‬له‌ رو ‌‬ ‫ی‬ ‫چاوه‌ڕوان نه‌كراوت ده‌بێت‪ ،‬باشترین رۆژ ‌‬ ‫هه‌فته‌ بۆتۆ پێنچشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫ته‌رازوو‬

‫له‌وانه‌ی ‌ه له‌شوێنی‌ كاركردنت‬ ‫تووش���ی‌ گرفتیك ببیت ك ‌ه‬ ‫زۆر ب ‌ه ئاس���انی‌ چاره‌س���ه‌ر‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم پیویست ده‌كات هه‌ندیك‬ ‫ی‬ ‫ی مامه‌ڵ ‌ه بكه‌یت‌‪ ،‬باش���ترین رۆژ ‌‬ ‫به‌هێمن ‌‬ ‫هه‌فته‌ بۆتۆ شه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫دووپشک‬

‫ی چاوه‌ڕوان���ی‌ زیاد‬ ‫به‌ه���ۆ ‌‬ ‫له‌ژی���ان‌و‬ ‫له‌پێویس���ت‬ ‫له‌به‌رامبه‌ره‌كان���ت‪ ،‬هه‌س���ت‬ ‫به‌بێزاری‌ ده‌كه‌یت‪ ،‬باشتروای ‌ه راستییه‌كان‬ ‫ببین���ت‌و خۆت به‌دوور بگریت له‌كێش���ه‌‪.‬‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ هه‌ینییه‌‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫ل���ه‌روی‌ س���ۆزدارییه‌و‌ه‬ ‫په‌یوندیه‌كان���ت ب���ه‌ره‌و‬ ‫ی باشت‬ ‫باشتر ده‌چن‌و هه‌لێك ‌‬ ‫بۆده‌ڕخس���ێت‪ ،‬باش���تروای ‌ه كه‌ڵكی‌ ته‌واو‬ ‫ی دێته‌سه‌ر رێت وه‌ربگریت‪.‬‬ ‫له‌و ده‌رفه‌تان ‌ه ‌‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ سێشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫پاشماوه‌ی‪....‬‬ ‫ی بوونی‌ خۆم‪،‬‬ ‫‪ ....‬ك ‌ه به‌بێ‌ راز ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌الم���اری‌ دابێتم‌و ده‌س���تدرێژ ‌‬ ‫كردبێت��� ‌ه س���ه‌رم‪ ،‬راس���ت ‌ه ‪...‬‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كه‌مان نه‌گه‌یشت ‌ه ئه‌وه‌ ‌‬ ‫كچێنیم له‌ده‌س���ت ب���ده‌م‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌دواو‌ه له‌گه‌ڵمدا جووت بوو بوار ‌‬ ‫ئه‌وه‌م نه‌دا له‌پێش���ه‌وه‌ له‌گه‌ڵمدا‬ ‫ی جه‌ستیه‌و‌ه‬ ‫بخه‌وێت‪ ،‬به‌اڵم له‌ڕوو ‌‬ ‫ی دام‪ ،‬به‌ش���ێوه‌یه‌ك ئه‌و‬ ‫زۆر ئازار ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ده‌كردم ك ‌ه هه‌س���تم‬ ‫كار‌ه ‌‬ ‫به‌ئ���ازاری زۆر ده‌كرد له‌له‌ش���مدا‪،‬‬ ‫بۆدڵنیابوونه‌وه‌شم له‌و‌هی‌ كچێنییم‬ ‫ماوه‌‪ ،‬سه‌ردانی‌ دكتۆرم كرد‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌واو ‌‬ ‫دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ هاوار نكۆڵ ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ مندا‬ ‫ی ئه‌و كاره‌ ‌‬ ‫كرد له‌وه‌ ‌‬ ‫كردبێت‪ ،‬له‌الی���ه‌ن ڕێكخراوه‌كه‌و‌ه‬ ‫ی ئه‌و ده‌كرا‌و له‌وێش من‬ ‫پش���تگیر ‌‬ ‫تاوانبار ده‌رچووم!!‬ ‫دوو جار هه‌وڵی‌ خۆكوشتنم دا‬ ‫ماڵ���ه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫به‌كێش���ه‌كه‌یان زانیم له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫خوش���كه‌مه‌و‌ه ك ‌ه چوم ‌ه ماڵه‌كه‌ ‌‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ه���اوار‪ ،‬باوك���م‌و هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫ی خێزانه‌ك���ه‌م ئاگادار ‌‬ ‫ئه‌ندامان��� ‌‬ ‫كێشه‌كه‌م بوون‌و به‌رده‌وام له‌الیه‌ن‬ ‫كه‌سوكارمه‌و‌ه قس���ه‌م پێده‌وترا‌و‬ ‫ئیهانه‌ ده‌كرام‪ ،‬باوكم دووجار زۆر‬ ‫به‌سه‌ختی‌ لێیدام‪ ،‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫ێ قب���وڵ نه‌ده‌ك���را ك ‌ه‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ پ ‌‬ ‫نازه‌ی‌ كچی‌ به‌و ش���ێوه‌یه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫كه‌س���وكارییه‌و‌ه ب���اس بكرێ���ت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چونك ‌ه هه‌موو كه‌س���ێك ئاگادار ‌‬ ‫ی‬ ‫كێشه‌كه‌م بوو‪ ،‬تا گه‌یشت ‌ه ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كاتێك داواكارێكم هاتبوو پرسیار ‌‬ ‫ی خزمێكمان‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر من كردبوو ال ‌‬ ‫ی په‌یوه‌ندییه‌كی‌ من‌و‬ ‫یه‌كسه‌ر باس ‌‬ ‫هاواری‌ بۆكردبوون‪ ،‬ئیتر ئه‌وانیش‬ ‫زۆر به‌زووی���ی‌ له‌داواكردنه‌ك���ه‌م‬

‫سه‌تڵ‬

‫ی‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ه���ۆ ‌‬ ‫ی به‌هێ���زت‬ ‫كه‌س���ایه‌تییه‌ك ‌‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬زۆرجار بڕیاردان بۆتۆ‬ ‫ی ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه‬ ‫قوسه‌‪ ‌.‬ته‌نها بیر له‌سوود ‌‬ ‫ی ده‌وروبه‌ره‌كه‌ت‪.‬‬ ‫بكه‌یته‌وه‌‪ ،‬نه‌ك قس���ه‌ ‌‬ ‫باشترین رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ دووشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫وه‌ربگ���ر‌ه‬ ‫س���وود‬ ‫له‌ئه‌زمونه‌كانی‌‪ ،‬باشتروای ‌ه‬ ‫زیات���ر ه���ه‌وڵ بده‌ی���ت‬ ‫ی‬ ‫بۆبه‌ڕێوه‌چوونی‌ كاره‌كان���ت‪ ،‬چاوه‌ڕوان ‌‬ ‫شتی‌ زیاده‌ مه‌كه‌ له‌به‌رامبه‌ره‌كه‌ت‪ .‬باشترین‬ ‫رۆژی‌ هه‌فته‌ بۆتۆ پێنجشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫ڕێكخراوه‌كانی‌ ژنان‬ ‫وه‌ك یه‌ك نین‬ ‫ی دوو هه‌فت��� ‌ه مان���ه‌وه‌م له‌و‬ ‫دوا ‌‬ ‫ڕێكخراوه‌‪ ،‬بڕیارمدا له‌و ش���ه‌ڵته‌ر‌ه‬ ‫نه‌مێنم���ه‌وه‌‪ .‬لێ���ره‌دا نامه‌وێ���ت‬ ‫ی‬ ‫به‌خ���راپ ب���اس له‌ڕێكخراوه‌كان ‌‬ ‫ژنان بكه‌م‪ ،‬چونك ‌ه ناتوانین حوكم‬ ‫به‌س���ه‌ر هه‌م���وو ڕێكخراوه‌كان���دا‬ ‫بده‌ین‌و به‌خراپ باس���یان بكه‌ین‪،‬‬ ‫به‌ڵگ���ه‌م ب���ۆ قس���ه‌كه‌م ئه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی به‌جێهێشتنی‌ ئه‌و ڕێكخراوه‌‪،‬‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ت���ره‌و‌ه ڕێكخراوێك ‌‬ ‫له‌ڕێگه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫یاسایی‌ ژنانم ناسی‌‪ ،‬كه‌ له‌ڕێگه‌ ‌‬ ‫پارێزه‌ره‌كه‌یان���ه‌و‌ه زۆر ه���اوكارم‬ ‫بوون‌و كێش���ه‌كه‌ی‌ منی���ان وه‌ك‬ ‫كێش ‌هی‌ خۆیان سه‌یر ده‌كرد‪.‬‬ ‫تائێستا كێش���ه‌كه‌م له‌دادگایه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی مافی‌ خۆم ده‌كه‌م‪ ،‬بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫داوا ‌‬ ‫بتوان���م هه‌ق���ی‌ خۆم له‌و كه‌س��� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی شكاندن ‌‬ ‫بسێنمه‌و‌ه كه‌ بووه‌ مای ‌ه ‌‬ ‫كه‌س���ایه‌تیم له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌و له‌و‬ ‫ی تێیدا ده‌ژیم‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫چوارده‌وره‌ ‌‬ ‫ی یاساو پارێزه‌ری‌ تایبه‌ته‌و‬ ‫له‌ڕێگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫چاره‌س���ه‌ر ده‌كه‌م‪ ،‬به‌و هیوایه‌ ‌‬ ‫ی خ���ۆم وه‌ربگرمه‌وه‌‌و‬ ‫بتوان���م ماف ‌‬ ‫وه‌ك كه‌س���ێكی‌ ئاس���ایی‌ بتوانم‬ ‫ی نوێ‌ دروس���ت بكه‌مه‌وه‌‌و‬ ‫ژیانێك ‌‬ ‫به‌رده‌وامی‌ به‌ژیانم بده‌م‪.‬‬ ‫ی من‬ ‫دوا په‌یام ‌‬ ‫مه‌به‌س���تم له‌گێڕان���ه‌و‌هی‌ ئ���ه‌م‬ ‫به‌س���ه‌رهاته‌م ئه‌و‌ه نییه‌‪ ،‬ماندوو‬ ‫دڵته‌نگتان بكه‌م‪ ،‬به‌ڵكو مه‌به‌ستم ‌ه‬ ‫پێتان بڵێ���م‪ ،‬ئازیزانم من كه‌وتم ‌ه‬ ‫ئه‌و هه‌ڵ��� ‌ه گه‌وره‌ی��� ‌هی‌ ژیانه‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆشه‌ویس���تی‌‌و ك���ه‌م ئه‌زمونیم‬ ‫هۆكار ب���وون ب���ۆ روبه‌ڕوبونه‌وه‌م‬ ‫ب���ه‌و رووداو‌ه گه‌وره‌یه‌ی‌ خه‌ریك ‌ه‬ ‫هه‌م���وو ژیانم تێك ب���دات‪ ،‬به‌اڵم‬

‫سه‌نته‌ری ‪ACE‬بۆ ڕاهێنان‌و به‌كارخستن‬

‫ی له‌ال تاڵ‬ ‫دڵنیا ب���ن ئه‌مه‌ ژیان��� ‌‬ ‫ی نه‌بردووم‪،‬‬ ‫نه‌كردووم‌و به‌ره‌و الدان ‌‬ ‫ی به‌هێز بۆ‬ ‫به‌ڵكو بووه‌ پاڵنه‌ریچك ‌‬ ‫ی ژیان‪،‬‬ ‫تێگه‌یشتنم له‌هه‌ڵبه‌زو دابه‌ز ‌‬ ‫له‌چوارده‌ورو كه‌س ‌ه نزیكه‌كانم‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی روبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی له‌وكات���ه‌ ‌‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫ئه‌و كێشه‌یه‌ بوومه‌وه‌‪ ،‬چه‌ند جارێك‬ ‫ێ‬ ‫ی خۆكوش���تنم دا ـ پێده‌چ ‌‬ ‫هه‌وڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕۆژێ���ك له‌ڕۆژان ئ���ه‌و‌ه به‌خه‌یاڵ ‌‬ ‫هه‌ریه‌كێكمان���دا اتبێ���ت‪ ،‬ب���ه‌س‬ ‫نه‌مانتوانیبێ���ت خۆمان بكوژین ـ‪،‬‬ ‫من سێ جار ئه‌وه‌م كردو‌ه تا خۆم‬ ‫ی ژیان‌و قسه‌ی‌ خه‌ڵك ڕزگار‬ ‫له‌تاڵ ‌‬ ‫بك���ه‌م‪ ،‬به‌اڵم دڵنیابن له‌ئێس���تادا‬ ‫ی‬ ‫به‌راده‌یه‌كی‌ زۆر په‌شیمانم له‌وه‌ ‌‬ ‫ئ���ه‌و كاره‌م ك���ردووه‌‪ ،‬ب���ه‌رده‌وام‬ ‫سوپاس���ی‌ خواده‌كه‌م ك ‌ه له‌ژیاندا‬ ‫ی لێكردووم‬ ‫ی ژیان وا ‌‬ ‫ماوم‌و ح���ه‌ز ‌‬ ‫ی به‌خوێندنه‌كه‌م بده‌م‪.‬‬ ‫به‌رده‌وام ‌‬ ‫ی گ���ه‌وره‌م ئه‌وه‌ی��� ‌ه‬ ‫خه‌ون��� ‌‬ ‫له‌داهاتومدا بتوانم س���ه‌فه‌ر بكه‌م‬ ‫بۆهه‌م���وو ئ���ه‌و واڵت‌و ش���وێن ‌ه‬ ‫ی له‌خه‌یاڵه‌كانمدا هه‌ن‪،‬‬ ‫خۆش���ان ‌ه ‌‬ ‫ی خۆم بگه‌مه‌ ئه‌و‬ ‫ده‌مه‌وێت به‌توانا ‌‬ ‫ی له‌ئێستادا به‌رنامه‌رێژیم‬ ‫خواستان ‌ه ‌‬ ‫بۆك���ردوون‪ ،‬چونك���ه‌ له‌كۆتاییدا‬ ‫ی‬ ‫له‌و‌ه گه‌یشتم ك ‌ه مرۆڤ پێویست ‌‬ ‫به‌وه‌ نییه‌ بیر له‌وش���تان ‌ه بكاته‌و‌ه‬ ‫كه‌ له‌ده‌س���ت ده‌رچ���وون‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ی به‌وه‌ی ‌ه بیر له‌و شتان ‌ه‬ ‫پێویس���ت ‌‬ ‫بكاته‌وه‌ ك ‌ه ده‌توانێت بیانگۆڕێت‪.‬‬ ‫تێبینی‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫خوێنه‌ری‌ به‌ڕێز ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندته‌و‌ه ڕووداوێك ‌‬ ‫ڕاسته‌قینه‌ی نێو یه‌كێك‬ ‫له‌شاره‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستانه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫نازه‌‌و هاواریش دوو ناو ‌‬ ‫خواستراون له‌م گێڕانه‌وه‌یه‌دا‪.‬‬

‫كۆمپانیای (‪ )K&B‬پێویستی به‌كارمه‌نده‌‬

‫پێویستی به‌ كارمه‌نده‌‬ ‫س���ه‌نته‌ری ‪ACE‬بۆ ڕاهێنان‌و به‌كارخستن پێوستی ب ‌ه ڕاهێنه‌رێك‬ ‫هه‌یه‌ له‌بواری گه‌شه‌پێدانی مرۆیی‪.‬‬ ‫مه‌رجه‌كان‪:‬‬ ‫‪ -1‬سێ سااڵ ئه‌زمونی هه‌بێت له‌م بواره‌‪.‬‬ ‫‪ -2‬زمانه‌كانی كوردی‌و عه‌ره‌بی‌و ئینگلیزی باش بزانێت‪.‬‬ ‫‪ -3‬به‌رنامه‌كانی كۆمپیوته‌ری ‪ office‬بزانێت‪.‬‬ ‫‪ -4‬ده‌چووی زانكو بێت ‪.‬‬

‫كۆمپانیای (‪ )K&B‬پێویس���تی به‌چه‌ند كارمه‌ندێك ‌ه له‌ش���اره‌كانی‬ ‫هه‌ولێر‌و سلێمانی‌و دهۆك‌و كه‌ركوك به‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫‪1‬ـ داواكار ده‌رچ���ووی كۆلی���ژ ی���ان په‌یمانگابێ���ت به‌س���ه‌رجه‌م‬ ‫به‌شه‌كانیه‌وه‌‬ ‫‪2‬ـ ده‌ێت شاره‌زاییان هه‌بێت له‌زمانی ئینگلیزی یان توركی‬ ‫ـ توانای به‌كارهێنانی كۆمپیوته‌ریان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ـ توانای كاركردنیان هه‌بێت له‌ناو تیمدا‬

‫ئه‌واانه‌ی خوازیارن ‪ CV‬خۆیان بنێرن بۆ‪:‬‬

‫خوازیار ده‌توانێت تاوه‌كو به‌رواری ‪2009/12/25‬‬ ‫سیڤی خۆی ره‌وان ‌ه بكات به‌م ناونیشانه‌‪:‬‬

‫‪info@ace-iraq.org‬‬

‫بۆ په‌یوه‌ندی‪:‬‬ ‫‪07507060974‬‬

‫گیسک‬

‫گۆڕانكارییه‌ك���ی‌ ب���اش‬ ‫روده‌دات له‌ژیانتد‪،‬ا به‌اڵم تا‬ ‫ی‬ ‫راده‌یه‌ك ئاگادارب ‌ه له‌چۆنیه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫خه‌رجكردنی‌ پاره‌كانت‪ ،‬به‌بینینی‌ كه‌سێك ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆشه‌ویستت شاد ده‌بیت‪ .‬باشترین رۆژ ‌‬ ‫هه‌فته‌ بۆتۆ یه‌كشه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫‪SMS‬‬

‫ئه‌و «نازدار»ه‌ی‪..‬‬

‫ی‬ ‫كش���انه‌وه‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ به‌بیس���تن ‌‬ ‫ئ���ه‌و هه‌واڵ��� ‌ه زۆر روخ���ام‪ ،‬وام‬ ‫بیرده‌ك���رده‌و‌ه ك ‌ه ئه‌و كێش���ه‌یه‌م‬ ‫هه‌موو ژیانی‌ لێس���ه‌ندوم‪ ،‬هه‌موو‬ ‫شه‌ره‌ف‌و ئه‌خالقی‌ لێسه‌ندوم له‌ناو‬ ‫كۆمه‌ڵ‌و كه‌س���وكاردا باش سه‌یر‬ ‫نه‌ده‌كرام‪ ،‬وه‌اڵمدانه‌و‌هی‌ هاواریش‬ ‫ی‬ ‫ب���ه‌و ش���ێوه‌یه‌‌و چه‌نده‌ها ش���ت ‌‬ ‫بێزاركه‌ر كه‌ به‌س���ه‌رمدا هات بون ‌ه‬ ‫ی‬ ‫هۆكارێك ب���ۆ بیركردنه‌وه‌م له‌و‌ه ‌‬ ‫خۆم بكوژم‪.‬‬ ‫ی خۆكوشتنم‬ ‫چه‌ند جارێك هه‌وڵ ‌‬ ‫دا‪ .‬ج���اری‌ یه‌كه‌م ل��� ‌ه ژوره‌كه‌مدا‬ ‫دوو ده‌سته‌ حه‌بم هێناو به‌جارێك‌و‬ ‫به‌گریان���ه‌وه‌ هه‌موو دووده‌س���ت ‌ه‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه‬ ‫حه‌به‌ك���ه‌م خ���وارد‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫هه‌س���تم به‌سك ئێش���ه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی به‌پێوه‌ بوه‌س���تم‪،‬‬ ‫كردو نه‌متوان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌بوو دایك���م پێیزانیم‌و پاكه‌ت ‌‬ ‫ی بین���ی‌‪ ،‬به‌په‌ل ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫حه‌به‌كان ‌‬ ‫ی دكتۆر‌و‬ ‫خوشكه‌كه‌مدا بردیانم ‌ه ال ‌‬ ‫مه‌عیده‌یان بۆ شتمه‌وه‌‪ ،‬شوكور بۆ‬ ‫خوا ڕزگارم بوو نه‌مردم‪.‬‬ ‫ی سه‌ردانم كردبوون‬ ‫ئه‌و ڕێكخراوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كێشه‌كه‌م بۆماوه‌ ‌‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫دوو هه‌فت��� ‌ه مامه‌وه‌ ل���ه‌وێ‪ ،‬له‌و‬ ‫ی تێیدا بووم ك ‌ه بۆ من وه‌ك‬ ‫ژوره‌ ‌‬ ‫زین���دان وابوو‪ ،‬ل���ه‌و كات ‌هی‌ ته‌واو‬ ‫بێهیوا بووم‌و هه‌ستم به‌و‌ه كرد هیچ‬ ‫كه‌س���ێك نیی ‌ه به‌رگریم لێ بكات‪،‬‬ ‫ی دووه‌م هه‌وڵی‌ خۆكوشتنم‬ ‫بۆجار ‌‬ ‫داو چه‌قۆیه‌كم له‌مه‌تبه‌خه‌ك ‌ه هێناو‬ ‫ی له‌س���ه‌ر ملم ‌ه بڕیم‪،‬‬ ‫ئه‌و ده‌ماره‌ ‌‬ ‫ی لێهات‌و خوێنه‌ك ‌ه‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫خوێنێك��� ‌‬ ‫به‌هه‌موو ملمدا باڵوبۆوه‌و هۆش���م‬ ‫الی‌ خ���ۆم نه‌ما‪ ،‬ب���ه‌اڵم ك ‌ه چاوم‬ ‫ی ژوره‌كه‌م‬ ‫كرده‌وه‌ زانیم هاوڕێكان ‌‬ ‫ی بڕیبوم‬ ‫پێیان زانیوه‌و ئه‌و شوێنه‌ ‌‬ ‫به‌هه‌شت ته‌قه‌ڵ بۆیان دورییمه‌وه‌‪.‬‬

‫‪3‬‬

‫پێنجشه‌ممه‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫‪19‬‬

‫ی نم نم‪،‬‬ ‫ی ئازیز ‌‬ ‫خوێنه‌ران ‌‬ ‫ئه‌م رۆژنامه‌یه‌ له‌خۆتانه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫بۆخۆتانه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ده‌رچوون ‌‬ ‫هه‌ر ژماره‌یه‌كیدا سه‌رنج‌و‬ ‫پیشنیازه‌كانی‌ خۆتانمان‬ ‫بۆبنێرن تاوه‌كو به‌هه‌ردووال‬ ‫بتوانین له‌ئاست خواست‌و‬ ‫ویستی‌ ئێو‌هی‌ به‌رێزدا بین‪.‬‬ ‫ی سه‌رنج‌و‬ ‫بۆناردن ‌‬ ‫پێشنیازه‌كانتان ده‌توانن‬ ‫ی به‌ژماره‌ ته‌له‌فۆن‌و‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی رۆژنامه‌كه‌مانه‌و‌ه‬ ‫ناونیشانه‌كان ‌‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫خۆزگ ‌ه رۆژان���ی‌ باڵوبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫رۆژنام ‌ه جوانه‌كه‌تان ده‌خس���ت ‌ه‬ ‫ی ش���ه‌ممه‌وه‌‪ ،‬چونك��� ‌ه‬ ‫رۆژان��� ‌‬ ‫پێنجش���ه‌ممان ب���ازاڕو دوكان‬ ‫نامێنێ‌و دره‌نگ پێمان ده‌گات‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌فرۆشێك ـ هه‌ولێر‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ پاشكۆ ‌‬ ‫ی ده‌ستخۆش ‌‬ ‫وێڕا ‌‬ ‫برایل‪ ،‬هی���وادارم گرنگی‌ زیاتر‬ ‫ب���ده‌ن به‌ب���واره‌ هونه‌ری���ی‌و‬ ‫كولتورییه‌كان‌و ته‌وه‌ری‌ تایبه‌ت‬ ‫ی‬ ‫له‌سه‌ر قه‌یرانه‌ جۆربه‌جۆره‌كان ‌‬ ‫شانۆو سینه‌ما بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫شانۆكارێك ـ سلێمانی‌‬ ‫یه‌كه‌مجاره‌ ده‌بینم رۆژنامه‌یه‌ك‬ ‫گرنگی‌ به‌هۆش���یاریی‌و سێكسی‬ ‫ی‬ ‫ب���دات هی���وادارم ئاس���ت ‌‬ ‫بابه‌ته‌كانتان دانه‌به‌زێته‌ س���ه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی الوه‌كی‌‌و زۆرت���ر گرنگ ‌‬ ‫ش���ت ‌‬ ‫ی هاوواڵتیان‬ ‫به‌وش���یاركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫بده‌ن له‌و دوو بواره‌دا‪.‬‬ ‫سه‌روه‌ر ساڵح ـ هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫ی رۆژنامه‌كه‌ت���ان‬ ‫دابه‌ش���كردن ‌‬ ‫زۆر خراپه‌‪ ،‬ئێوه‌ پێنجش���ه‌مان‬ ‫ده‌رده‌چن‪ ،‬دیه‌كشه‌مان له‌بازاڕدا‬ ‫ده‌یبینم‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د ـ سۆران‬ ‫م���ن منداڵه‌ك���ه‌م نابینایه‌‌و زۆر‬ ‫خۆش���حاڵه‌ به‌و پاشكۆیه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫تایبه‌ت به‌نابینایان ده‌ریده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫خۆزگ��� ‌ه بابه‌ته‌كانت���ان كورتر‬ ‫بونایه‌‪.‬‬

‫‪kjobs2010@gmail.com‬‬

‫باوكی‌ نابینایه‌ك ـ هه‌ولێر‬

‫كۆمپانیای ئاالی نه‌ورۆز تیلیكۆم پێویستی به‌كارمه‌نده‌‬ ‫كۆمپانیای ئاالی نه‌ورۆز تیلیكۆم له‌هه‌ولێر پێویستی به‌كارمه‌ند‌ه بۆ ئه‌م بوارانه‌ی‬ ‫خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫‪1‬ـ دوو ژمێریار بۆ هه‌ردوو ره‌گه‌ز به‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ـ ده‌بێت كاركردنی له‌بواری ژمێریاری له‌ ‪ 2‬تا ‪ 3‬ساڵ كه‌متر نه‌بێت‬ ‫ـ ده‌بێت بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت له‌به‌شی ژمێریاری(باشتروایه‌ ده‌رچووی به‌رێوه‌بردن‌و‬ ‫ئابوری بێت)‬ ‫ـ ده‌بێت زمانی كوردی‌و عه‌ره‌بی‌و ئینگلیزی بزانێت به‌‌واخاوتن‌و نوسین‬ ‫ـ ده‌بێت شاره‌زایی هه‌بێت له‌بواری كۆمپیوته‌ر‬

‫خاوه‌ن ‌ی ئیمتیاز‪:‬‬ ‫كۆمپانیای‌ رووداو‬ ‫راوێژكار ‌ی یاسایی‪:‬‬ ‫هه‌وار جه‌الل‬

‫خێزانی نم نم‬ ‫چۆلی ئه‌سعه‌د‬ ‫شه‌نگ ‌ه ڕه‌حیم‬ ‫شاخه‌وان مه‌حمود‬

‫سامان سیوه‌یلی‬ ‫محه‌مه‌د ره‌سول‬ ‫ی حه‌مه‌‬ ‫به‌رزان عه‌ل ‌‬

‫ێ به‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫‪2‬ـ دوو سكرتێره‌ ته‌نها بۆ ره‌گه‌زی م ‌‬ ‫ـ ده‌بێت زانیاری هه‌بێت له‌بواری كاروباری سكرتاریه‌ت‬ ‫ـ ده‌بێت زمانی كوردی‌و ئینگلیزی‌و عه‌ره‌بی بزانێت به‌ئاخاوتن‌و نوسین‬ ‫ـ ده‌بێت شاره‌زایی هه‌بێت له‌ بواری كۆمپیوته‌ر‬ ‫ێ بازانیاری خۆی (‪ )c.v‬بۆ ئه‌م ناونیشانه‌ بنێرێت‪:‬‬ ‫جاهه‌ركه‌سێك له‌خۆی راده‌بین ‌‬ ‫‪hr@newroztelecom.com‬‬

‫دواكات بۆ وه‌رگرتنی سیڤییه‌كان‬ ‫‪ 2009/12/20‬ی ‌ه‬ ‫ناونیشان‪:‬‬ ‫سلێمانى ـ شاڕێی سالم ـ ته‌الرى ئۆسكار ـ نهۆمى چواره‌م‬ ‫هه‌موو په‌یوه‌ندییه‌ك راسته‌وخۆ له‌رێی سه‌رنوسه‌ره‌و‌ه ده‌بێت‪:‬‬ ‫ی سه‌رنوسه‌ر‪shwan@journalist.com :‬‬ ‫ئیمه‌یڵ ‌‬ ‫ی مۆبایل‪07710268004 :‬‬ ‫ژمار‌ه ‌‬ ‫ته‌له‌فۆنی‌ نوسینگه‌‪07480151705 :‬‬


‫‪18‬‬

‫ژماره‌‪:‬‬

‫‪3‬‬

‫ه‬ ‫پێنجشه‌مم ‌‬

‫‪2009 /12/10‬‬

‫مرۆڤ ‌ه گه‌وره‌كان ئه‌وان ‌ه نین ك ‌ه هه‌رگیز شكست ناهێنن‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌وانه‌ن ك ‌ه له‌هه‌وڵدان‌و سه‌رله‌نوێ هه‌ستانه‌و‌ه كۆڵ ناده‌ن‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه رۆژنامه‌ى نم نم ئه‌م الپه‌ڕه‌ی ‌ه ته‌رخان ده‌كات بۆئێوه‌ى به‌ڕێز تا سه‌ربرده‌ى شكست‌و هه‌وڵه‌كانتان بۆسه‌رله‌نوێ‬ ‫ده‌ستپێكردنه‌وه‌ى ژیان باڵوبكه‌نه‌وه‌و به‌و ئومێده‌ى به‌سوودبێت بۆهه‌مووان‌و ده‌رده‌دڵییه‌كانى یه‌كترى هه‌ستى هاوده‌ردى‌و هاوخه‌میمان له‌ال زیندوو بكاته‌وه‌‌و دڵڕه‌قى خۆمان‌و رۆژگار نه‌مانهاڕێت‌و خۆشه‌ویستییمان بۆ ژیان له‌ال نه‌تۆرێنێت‪.‬‬

‫ی كه‌س نه‌چوو به‌«هاوار»ییه‌وه‌‬ ‫ئه‌و «نازدار»ه‌ ‌‬

‫له‌گرتوخانه‌كانی‌ هه‌رێم ‌ی كوردستانه‌وه‌‬

‫بۆده‌ربازبوونی‬

‫شه‌نگ ‌ه ره‌حیم‬ ‫ناوم ن���ازداره‌‪ ،‬زۆرج���ار به‌ناز‌ه‬ ‫بانگم ده‌كه‌ن‪ ،‬له‌ئێس���تادا ته‌مه‌نم‬ ‫ێ كێشه‌و‌ه‬ ‫‪23‬ساڵه‌‪ .‬به‌هۆی‌ هه‌ند ‌‬ ‫ی خوێندن���م ته‌واوبكه‌م‪،‬‬ ‫نه‌متوان��� ‌‬ ‫ت���ا دووی‌ ناوه‌ندیی���م خوێندووه‌‪،‬‬ ‫ی ئ���ه‌وه‌ وازم له‌خوێندن هێنا‪.‬‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌هۆی‌ هاوڕێیه‌كم���ه‌وه‌‌و له‌ڕێگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫مۆبایله‌و‌ه كوڕێكم ناس���ی‌ به‌ناو ‌‬ ‫ی خۆم‬ ‫هاوار‪ .‬ئه‌م كوڕ‌ه هاوته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫بوو‪ ،‬له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ واڵت ده‌ژیا‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ سه‌ره‌تا به‌مۆبایل یه‌كترمان‬ ‫ی وام‬ ‫ناسی‌‌و قسه‌مان كرد‪ ،‬شتێك ‌‬ ‫له‌ال دروس���ت بوو ك ‌ه هه‌س���تێكم‬ ‫هه‌ی ‌ه بۆی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ێ الیه‌ن���ی‌ ژیاندا كچێك ‌‬ ‫له‌هه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌م ئه‌زم���ون ب���ووم‪ .‬به‌حوكم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌مدا بڕیار ‌‬ ‫ی له‌ته‌مه‌نێك ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫خۆشه‌ویس���تیم دا‪ ،‬ل���ه‌م ش���ار‌ه‬ ‫بچوكه‌دا ون بووم‌و ئێستا له‌وه‌دام‬ ‫ی دیك ‌ه خ���ۆم بدۆزمه‌وه‌و‬ ‫جارێك��� ‌‬ ‫ی ته‌مه‌نم‬ ‫ی سه‌ره‌تا ‌‬ ‫وه‌ك ساته‌كان ‌‬ ‫چێژ له‌خۆش���ییه‌كانی‌ ژیان ببینم‪،‬‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫بۆی���ه‌ پێمخۆش��� ‌ه له‌ڕێگ��� ‌ه ‌‬ ‫ی خ���ۆم‬ ‫ڕۆژنامه‌ی���ه‌وه‌‪ ،‬چیرۆك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێنه‌ر حوكم ‌‬ ‫بگێڕمه‌و‌ه تا تۆ ‌‬ ‫ئه‌و‌ه بده‌یت كچان خۆیان هۆكارن‬ ‫ی‬ ‫ب���ۆ روبه‌روبون���ه‌وه‌ی‌ هه‌ڵه‌كان��� ‌‬ ‫ژیانیان یاخود نا؟‬

‫ی‬ ‫ی زیندان ‌‬ ‫‌ له‌مێرده‌ پیره‌كه‌ ‌‬ ‫ی هه‌میشه‌یی‬ ‫ه ماڵ ‌‬ ‫كرد ‌‬

‫هێشو به‌كر‬

‫نه‌س���رین كچێك���ی ك���ورده‌و‬ ‫له‌خێزانێكی ه���ه‌ژار له‌دایك بووه‌‪،‬‬ ‫دوای مردن���ی دایكی ژیانی ئاڵۆزتر‬ ‫ده‌بێت‌و ده‌كه‌وێت ‌ه ژێر ده‌ستی ژنی‬ ‫دوومی باوكی‪ ،‬هه‌ر به‌الوێتی ده‌درێت‬ ‫به‌پیاوێك‌و چه‌ندس���اڵك له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ده‌ژی‪ ،‬به‌ه���ۆی كێش���ه‌یه‌كه‌و‌ه‬ ‫زیندانی ده‌كرێت‌و ماوه‌ی ‪13‬س���اڵ ‌ه‬ ‫جیهان ب���ۆ ئه‌و‪ ،‬بوه‌ت��� ‌ه ژورێكی‬ ‫بچوك‌و ب���ۆ هه‌تاهه‌تایه‌ له‌وێ ژیان‬ ‫به‌ڕێ ده‌كات‪.‬‬

‫«خۆشه‌ویسته‌كه‌م‬ ‫به‌بێ‌ ڕازامه‌ند ‌ی من‬ ‫په‌المار ‌ی دام‌و كار ‌ی‬ ‫كردم»‬ ‫زۆرجار له‌کۆمه‌ڵگه‌ی پیاوساالریدا مێینه‌کان ده‌کرێن ‌ه قۆربانی‬

‫وێنه‌كه‌م ناچاری‌ كردم‬ ‫ی ماوه‌ی���ه‌ك قس���ه‌كردنمان‬ ‫دوا ‌‬ ‫له‌ڕێگ ‌هی‌ ته‌له‌فۆن‌و یه‌كترناسینمان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ك���رد له‌ڕێگ���ه‌ ‌‬ ‫ی ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆم��� ‌‬ ‫ئینته‌رنێت���ه‌و‌ه وێن���ه‌ ‌‬ ‫بۆبنێ���رم‪ ،‬بۆی���ه‌ وێن���ه‌ی خۆمان‬ ‫ی‬ ‫بۆیه‌كت���ر ن���ارد‌و په‌یوه‌ندییه‌ك ‌‬ ‫ی له‌نێوانماندا دروست‬ ‫خۆشه‌‌ویست ‌‬ ‫ی لێهات هاوار‪ ،‬بڕیاریدا‬ ‫بوو ت���ا وا ‌‬ ‫ی‬ ‫بێت���ه‌‌وه‌ بۆكوردس���تان بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫له‌نزیكه‌و‌ه زیاتر یه‌كتربناسین‪.‬‬ ‫پاش ماوه‌یه‌كی‌ كورت به‌ژماره‌یه‌كی‌‬ ‫نه‌ناس���راو ته‌له‌فۆنێك���م بۆ هات‪،‬‬ ‫كاتێك وه‌اڵمی‌ ته‌له‌فۆنه‌كه‌م دایه‌و‌ه‬ ‫زانیم ك ‌ه هاوار له‌كوردستانه‌‪ ،‬پاش‬ ‫چه‌ندجارێك قس���ه‌كردن له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ی خوشكه‌كه‌م‌و‬ ‫چوونم بۆ ماڵ ‌‬ ‫ی لێكردم پێكه‌وه‌ بچینه‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫داوا ‌‬ ‫ده‌ستپێكی‌ كێشه‌كه‌م‬ ‫ب���ۆ یه‌كتر بینین‪ ،‬به‌اڵم من ره‌فز ‌‬ ‫ی كاتێ���ك له‌الی���ه‌ن ه���اواره‌و‌ه‬ ‫ئ���ه‌وه‌م كرده‌وه‌و س���یقه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌م ناچاركرام له‌گه‌ڵیدا بڕۆمه‌ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫پێنه‌كرد له‌گه‌ڵی���دا بچمه‌ده‌ره‌وه‌‪ ،‬ب���ۆ پارێزگاریكردن له‌ش���ه‌ره‌فم‪،‬‬ ‫چه‌ندجارێك هه‌وڵم���دا نه‌چمه‌ده‌ر به‌یانیی���ه‌ك؟ خوش���كه‌كه‌م هات ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ماڵه‌كه‌ ‌‬ ‫له‌گه‌ڵی‌‪ ،‬به‌اڵم خۆشه‌ویستی‌ زۆرم ماڵم���ان‌و هه‌وڵمدا كلیل ‌‬ ‫ی ده‌ربهێن���م تا له‌گه‌ڵ‬ ‫بۆ هاوار‌وس���اده‌و ساكارییم وه‌ك له‌جانتاك ‌ه ‌‬ ‫كچێك ‌‬ ‫ی ك���ه‌م ئه‌زم���ون‌و دڵپاك‌و ه���اوار بچمه‌ ماڵی‌ خوش���كه‌كه‌م‌و‬ ‫ێ‬ ‫ڕاستگۆ له‌خۆشه‌ویستیدا هۆكارێك ل���ه‌وێ‌ بیبین���م‪ ،‬ئه‌وه‌ب���و ل���ه‌و ‌‬ ‫بوون بۆنزیكبون���ه‌وه‌م له‌و كوره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوون ‌‬ ‫ی یه‌كترمان بینی‌‌و به‌بێ‌ ڕاز ‌‬ ‫هه‌م���وو ژیان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داگیركردب���ووم‪ ،‬من په‌الم���اری‌ دام‌و له‌دواو‌ه كار ‌‬ ‫هه‌م���وو ئه‌وان���ه‌ وایك���رد رازیبم سێكس���ی‌ له‌گه‌ڵدا ك���ردم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌چوونه‌ده‌ره‌و‌ه له‌گه‌ڵیدا بۆیه‌كێك ئه‌م ‌ه دواج���ار نه‌ب���ووو له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ی شار‪.‬‬ ‫له‌ڕیستۆرانته‌كان ‌‬ ‫ب���م‪ ،‬به‌ڵك���و چه‌ن���د جارێكی‌ تر‬ ‫دوات���ر ئه‌وه‌م ب���ۆ ده‌ركه‌وت ك ‌ه یه‌كترم���ان بین���ی‌‪ ،‬دوای‌ چه‌ن���د‬ ‫هاوار‪ ،‬به‌ته‌نه���ا چونه‌ده‌ره‌وه‌یه‌ك جارێ���ك یه‌كتربینینمان به‌نهێنی‌‪،‬‬ ‫راز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زانی���ن‌و له‌ال ‌‬ ‫ی نابێت‌و داوای‌ ئه‌و‌هی‌ لێكردم خوش���كێكم پێ��� ‌‬ ‫ك���ه‌ بچینه‌ ش���وێنێك به‌ویس���ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی من ‌‬ ‫ی ئه‌و په‌یوه‌ندی ‌ه ‌‬ ‫ی باوكم باس ‌‬ ‫ئه‌و بێت‪ ،‬چونكه‌ مه‌به‌س���تی‌ بوو‬ ‫ماوه‌یه‌كی‌ زۆر له‌گه‌ڵیدا بمێنمه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئ���ه‌وه‌م هیچ پێ‌ قبوڵ نه‌كرا‬ ‫ی له‌گه‌ڵیدا‬ ‫تاوام لێهات به‌ناچ���ار ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫بچمه‌ده‌ره‌وه‌و ب���ه‌و مه‌رجه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌بوو‬ ‫ی بم‪ ،‬مه‌رجه‌كه‌ش��� ‌‬ ‫راز ‌‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر له‌گه‌ڵی‌ نه‌چم��� ‌ه ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌هه‌موو شێوه‌و شێوازێك وێنه‌كه‌م‬ ‫ی‬ ‫باڵوده‌كات���ه‌وه‌‪ ،‬تا ببێت���ه‌ مایه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫سوكایه‌تی‌ پێكردنم‌و له‌كه‌داركردن ‌‬ ‫ی له‌س���ه‌ر‬ ‫ش���ه‌ره‌فم‌و كاریگ���ه‌ر ‌‬ ‫ی خۆم‌و خێزانه‌كه‌م دروست‬ ‫شه‌ره‌ف ‌‬ ‫بكات‪.‬‬

‫ی‬ ‫كرد‪ ،‬باوكیشم وه‌ك هه‌ر باوكێك ‌‬ ‫ێ هه‌زم‬ ‫ی پ‌‬ ‫ئ���ه‌م كۆمه‌ڵگه‌ی ‌ه ئه‌و‌ه ‌‬ ‫نه‌ك���راو‪ ،‬زۆر بێره‌حمان��� ‌ه لێیدام‌و‬ ‫ی دام‪ ،‬ته‌ نها‬ ‫ی ئازار ‌‬ ‫زۆر به‌قورس��� ‌‬ ‫ئه‌م ‌ه ب���ه‌س نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵكو له‌الیه‌ن‬ ‫خێزانه‌كه‌مه‌و‌ه به‌چاوێكی‌ تر سه‌یر‬ ‫ده‌ك���رام‪ .‬كێش���ه‌كه‌م واباڵوبوه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌سوكاره‌كانمان ئاگادار ‌‬ ‫زۆربه‌ ‌‬ ‫بوو‪ ،‬دوات���ر داوام له‌هاوار كرد تا‬ ‫ژیانی‌ هاوس���ه‌ری‌ دروست بكه‌ین‌و‬ ‫رزگارم بێ���ت ل���ه‌و ژیان���ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌داخه‌و‌ه هاوڕێیان ئه‌و‌هی‌ من بیرم‬ ‫لێده‌كرده‌وه‌ به‌و ش���ێوه‌یه‌ نه‌بوو‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دڵپاكی‌‌و ڕاستگۆیم وا ‌‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫ی پێبكه‌م‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫لێكردم متمان��� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوار به‌هه‌موو ش���ێوه‌یه‌ك درۆ ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ كردم‪ ،‬ته‌نها مه‌به‌ستی‌ ئه‌و‌ه‬ ‫بوو سوكایه‌تیم پێبكات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌و هه‌س���ت ‌ه پاك���ه‌ی‌ من��� ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬وه‌ك من له‌خۆشه‌ویس���ت ‌‬ ‫نه‌گه‌یش���تبوو‪ ،‬وای‌ لێه���ات ڕۆژ‬ ‫به‌ڕۆژ كێش���ه‌كه‌م قوڵت���ر ده‌بوو‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌الی���ه‌ن خێزانه‌كه‌مه‌وه‌ قس���ه‌ ‌‬ ‫ناشرینم پێده‌وترا‌و ئه‌وه‌ش وایكرد‬ ‫هه‌س���ت به‌كه‌می‌ خۆم بكه‌م‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هه‌سته‌م الدروس���ت ده‌بوو ك ‌ه من‬ ‫چه‌ن���د كچێكی‌ س���اویلكه‌م‪ ،‬چۆن‬ ‫وا به‌ئاس���انی‌ كه‌س���ێك بتوانێت‬ ‫كه‌س���ایه‌تیم خ���راپ ب���كات‪ .‬له‌م‬ ‫ی نزیكم‬ ‫بارودۆخه‌دادا هیچ كه‌سێك ‌‬ ‫نه‌ب���وو هاوكاریم ب���كات‌و به‌ته‌نها‬ ‫وشه‌یه‌ك كه‌مێك له‌غه‌مه‌كانم كه‌م‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬فه‌رزین حه‌سه‌ن‬

‫سێكسی‌ له‌گه‌ڵدا‬

‫ی‬ ‫بۆداڵده‌دانم چووم ‌ه باره‌گا ‌‬ ‫ڕێكخراوێكی‌ ژنان‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌و هه‌م���وو س���وكایه‌تییه‌ ‌‬ ‫ماڵ���ه‌ ب���اوان‌و خ���زم‌و نزیكانم‬ ‫به‌پ�ل�ارو توانجه‌كانی���ان پێیان‬ ‫ی‬ ‫ك���ردم‪ ،‬رۆژبه‌رۆژ زیات���ر ئازار ‌‬ ‫ده‌دام‌و ده‌ڕووخ���ام‪ ،‬ئیتر ناچار‬ ‫ب���ووم بیر له‌و‌ه بكه‌م���ه‌و‌ه بچم ‌ه‬ ‫ی تایبه‌تن‬ ‫یه‌كێ له‌و س���ه‌نته‌رانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئافره‌تان‪ .‬سه‌ردان ‌‬ ‫به‌داڵده‌دان ‌‬ ‫ێ له‌ڕێكخراوه‌كان���م ك���رد‌و‬ ‫یه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫داوای‌ هاوكاریم لێكردن‪ ،‬به‌ورد ‌‬ ‫ی كێش���ه‌كه‌م بۆكردن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫باس��� ‌‬ ‫رێكخراو‌ه ش���ه‌ڵته‌رێكیان هه‌بوو‬ ‫ی‬ ‫بۆ پارێزگاریكردن له‌و ئافره‌تانه‌ ‌‬ ‫بێالن���ه‌ن یاخ���ود له‌الی���ه‌ن‬ ‫كه‌س���وكاریانه‌و‌ه توندوتیژی���ان‬ ‫به‌رامبه‌ر ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ چاره‌س���ه‌ركردن ‌‬ ‫ی دوو هه‌فت ‌ه‬ ‫كێش���ه‌كه‌م‪ ،‬م���او‌ه ‌‬ ‫له‌و ش���ه‌ڵته‌ره‌دا مام���ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫هی���چ كاتێ���ك له‌الیه‌ن س���تاف ‌‬ ‫ڕێكخراوه‌ك���ه‌و‌ه گوێم بۆ نه‌گیرا‌و‬ ‫له‌ڕێی‌ یاس���اییه‌و‌ه هیچ كارێكیان‬ ‫بۆنه‌كردم‪ ،‬چونكه‌ من مه‌به‌س���تم‬ ‫ب���وو ڕووب���ه‌ڕوو له‌گ���ه‌ڵ هاوار‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ماف ‌‬ ‫دابنیش���م تا پارێزگار ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆم بك���ه‌م‌و هه‌موو قس���ه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و به‌درۆ بخه‌مه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫هاوار نكۆڵی‌ له‌وه‌ ده‌كرد‪..‬‬ ‫بۆخوێندنه‌وه‌ی درێژه‌ی‬ ‫ئه‌م بابه‌ته‌ بڕوانه ‪19‬‬

‫نه‌سرین له‌‪17‬ساڵییدا‬ ‫ده‌درێت به‌پیره‌مێردێك‬ ‫هه‌ر چه‌ند مانگێك به‌س���ه‌ر مردنی‬ ‫دایكی نه‌سریندا تێده‌په‌رێت‪ ،‬باوكی‬ ‫ژن ده‌هێنێت���ه‌وه‌و ژیانی كچه‌كه‌یان‬ ‫گرانت���ر ده‌بێ���ت‪« ،‬ك���ه‌ باوكم ژنی‬ ‫هێنای���ه‌وه‌‪ ،‬بووم���ه‌ كاره‌ك���ه‌ری‬ ‫به‌رده‌ستی باوه‌ژن‌و به‌رده‌وام ئازارم‬ ‫ده‌چه‌شت»‪.‬‬ ‫نه‌س���رین‪ ،‬به‌هۆی بێزاری له‌ماڵی‬ ‫باوك���ی‪ ،‬هه‌موو ش���ه‌وێك به‌ئاواتی‬ ‫ئه‌وه‌وه‌ ڕۆژی كردوه‌ته‌وه‌‪ ،‬كه‌ ڕۆژێك‬ ‫زوتر له‌ماڵ���ی باوكی دوربكه‌وێته‌وه‌و‬ ‫بچێته‌ ماڵی خۆیه‌وه‌‪« ،‬به‌دبه‌ختی»‬ ‫نه‌س���رینی ته‌مه‌ن ‪17‬س���اڵ له‌وه‌دا‬ ‫ده‌بێ���ت‪ ،‬ك���ه‌ ب���ۆ رزگاربوونی له‌و‬ ‫ژیان���ه‌‪ ،‬هی���چ كوڕێك���ی هاوته‌مه‌نی‬ ‫خ���ۆی‌ خوازبێن���ی ن���اكات‪ ،‬ته‌نها‬ ‫قادری پیره‌مێرد نه‌بێت‪ ،‬ك ‌ه ده‌چێت ‌ه‬ ‫خوازبێن���ی‌و ده‌یه‌وێ���ت بیخوازێت‪،‬‬ ‫«به‌هی���چ جۆرێ���ك ح���ه‌زم نه‌كرد‬ ‫ش���وبكه‌م به‌و پیاوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم باوكم‬ ‫زۆری لێك���ردم‌و نه‌متوان���ی به‌رگری‬ ‫له‌خۆم بكه‌م‪ ،‬هه‌س���تم ك���رد ژیانم‬ ‫خۆش���تر ده‌بێت‪ ،‬كه‌چی كه‌وتمه‌ ناو‬ ‫جه‌هه‌نمێكی‌ تره‌وه»‪.‬‬ ‫به‌دوو منداڵه‌وه‌ هه‌وڵی ڕاكردن‬ ‫ده‌دات‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی نه‌س���رین ده‌بێته‌ ژنی‬ ‫پیاوه‌ پیره‌كه‌‪ ،‬ه���ه‌وڵ ده‌دات خۆی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ���ه‌و ژیان���ه‌دا بگونجێنێت‪،‬‬ ‫«ڕۆژب���ه‌رۆژ زیات���ر مێرده‌ك���ه‌م‬ ‫ده‌یچه‌وس���اندمه‌وه‌‌و ژیانم ناخۆشتر‬ ‫ده‌ب���وو»‪ ،‬جگه‌له‌خراپیه‌ك���ه‌ی قادر‬ ‫ڕه‌زیله‌یه‌كه‌شی ئه‌وه‌نده‌ی تر نه‌سرین‬ ‫بێزار ده‌كات‌و هه‌میش��� ‌ه ئاواتی ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌خوازێت كه‌ بڕێك پار‌ه له‌گیرفانیدا‬ ‫بێت‪« ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی قادر ده‌وڵه‌مه‌ند‬ ‫ب���وو‪ ،‬به‌درێژایی‌ ژیانم���ان یه‌ك جار‬ ‫پاره‌ی‌ پێداوم‌و ب���ه‌رده‌وام چاوه‌ڕێی‬ ‫ده‌ستی ئه‌و بووم»‪.‬‬ ‫نه‌س���رین چه‌ند س���اڵێك ژیان به‌و‬ ‫ش���ێوه‌یه‌ ب���ه‌ڕێ ده‌كات‌و ده‌بێت��� ‌ه‬ ‫خاوه‌ن���ی دوومنداڵ‪ ،‬گوش���اره‌كانی‬ ‫قادر زۆر دێن���ن بۆژنه‌كه‌ی‌و ئه‌ویش‬ ‫هه‌وڵ ده‌دات ماڵی باوكی كێشه‌كه‌ی‬ ‫ب���ۆ چاره‌س���ه‌ربكه‌ن‪« ،‬باوه‌ژنه‌كه‌م‬ ‫پێیوتم خۆم���ان بۆبه‌خێوناكرێت‪ ،‬تا‬ ‫ت���ۆ به‌دوومنداڵه‌وه‌ به‌خێو بكه‌ین»‪،‬‬ ‫ئیتر نه‌سرین بیر له‌وه‌ ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌خۆی‌و دوو منداڵه‌كه‌یه‌وه‌ ڕابكات‪،‬‬ ‫«ویس���تم رابك���ه‌م‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌دوو‬ ‫منداڵه‌وه‌ بۆكوێ بڕۆشتمایه‌؟»‪.‬‬

‫بۆئه‌وه‌ی بیكوژێت‬ ‫حه‌بی خه‌وی ده‌داتێ‬ ‫نه‌سرین‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ بیر ده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌یه‌وێت ڕێگه‌چاره‌یه‌ك بدۆزێته‌و‌ه‬

‫بۆئ���ه‌وه‌ی رزگاری ببێت‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫كوشتنی مێرده‌كه‌ی به‌ته‌نها رێگه‌ی‬ ‫ده‌ربازبوونی‌ ده‌زانێت‪.‬‬ ‫له‌ش���ه‌وێكی ساردی زس���تاندا‪،‬‬ ‫نه‌س���رین ژماره‌یه‌ك حه‌بی خه‌وتن‬ ‫له‌و حه‌بان ‌هی‌ قادری‌ مێردی‌ شه‌وان‬ ‫بۆپشوودان ده‌یخواردن ده‌كاته‌ ناو‬ ‫په‌رداخێك شه‌ربه‌ته‌وه‌‌و ده‌رخواردی‬ ‫ده‌دات‪ ،‬دوای س���ه‌عاتێك ق���ادر‬ ‫بێه���ۆش ده‌بێت‪ ،‬ئینجا نه‌س���رین‬ ‫ی‬ ‫ی پالنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ده‌س���ت به‌ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات‪« ،‬له‌ن���او حه‌وش���ه‌كه‌ ‌‬ ‫خۆمان���دا چاڵێكم ب���ۆ مێرده‌كه‌م‬ ‫هه‌ڵكه‌ن���دو به‌جله‌كان���ی خۆیه‌و‌ه‬ ‫ناشتم‪ ،‬ئیتر نازانم به‌حه‌به‌كان مرد‬ ‫یان ب ‌ه ناشتنه‌كه‌؟»‪.‬‬ ‫پاش ماوه‌یه‌ك له‌ڕێگه‌ی كه‌سێكی‬ ‫نزیك���ی نه‌س���رینه‌وه‌ پۆلی���س‬ ‫له‌كێش���ه‌كه‌ ئ���اگادار ده‌كرێنه‌وه‌و‬ ‫ی ئاشكرا‬ ‫نه‌س���رین خۆی‌ كاره‌كه‌ ‌‬ ‫ده‌كات‌و دواتر ده‌ستگیر ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ی چه‌ندجارێك لێكۆڵینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫دوا ‌‬ ‫ژنه‌ دان به‌«تاوان»ه‌كه‌یدا ده‌نێت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫«ئێس���تاش ده‌ڵێم گ���ه‌ر جارێك ‌‬ ‫تری���ش زیندوو بێت���ه‌وه‌‪ ،‬ئاماده‌م‬ ‫بیكوژمه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫په‌یداكردنی‌ بژێو ‌‬ ‫له‌زیندانه‌و‌ه بۆ منداڵه‌كانی‬ ‫نه‌س���رین م���اوه‌ی ‪ 13‬س���اڵ ‌ه‬ ‫له‌زیندان���ه‌‪ ،‬ته‌نه���ا ش���تێك ك��� ‌ه‬ ‫خه‌مب���اری ك���ردووه‌‪ ،‬نه‌هاتن���ی‬ ‫باوكیه‌ت���ی ب���ۆ الی‪« ،‬له‌ژیانمدا‬ ‫دووج���ار باوك���م قس���ه‌ی‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫كردوم‪ ،‬ئه‌و رۆژه‌ی‌ شوم كرد‌و ئه‌و‬ ‫ڕۆژه‌شی زیندانی كرام‪ ،‬هات بۆالم‬ ‫له‌چاكسازی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی»‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ژنه‌ ویس���تی به‌كوش���تنی‬ ‫مێرده‌ك���ه‌ی كۆتای���ی ب���ه‌و ژیان ‌ه‬ ‫ناخۆش���ه‌ی بهێنێ���ت‌و ژیان���ی‬ ‫تازه‌ت���رو خۆش���تر بۆخ���ۆی‌و‬ ‫منداڵه‌كان���ی فه‌راهــــــــــ���ه‌م‬ ‫ب���كات‪ ،‬ب���ه‌اڵم نه‌یتوان���ی‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ل���ه‌و ڕۆژه‌وه‌ی زیندان���ی ك���راوه‌‪،‬‬ ‫له‌خه‌مــــــــ���ی منداڵه‌كانیایه‌تی‪،‬‬ ‫«وازم له‌هه‌م���وو بیركردنه‌وه‌ی ‌هك‌و‬ ‫خه‌مخواردنێ���ك هێناوه‌‪ ،‬له‌پێناوی‬ ‫دوو منداڵه‌كه‌م���دا‪ ،‬له‌زین���دان‬ ‫به‌رده‌وام خه‌ریكــــــــی كاركردنم‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی منداڵه‌كانم ژیانیان خۆش‬ ‫بێت»‪ .‬نه‌س���ــــــــــرین به‌هه‌موو‬ ‫ئازارو خــــــ���ه‌م‌و ماندوبونێكه‌و‌ه‬ ‫قۆڵ���ی لێهه‌ڵماڵی���وه‌و وه‌كو پیاو‬ ‫خه‌ریك���ی كاركردنه‌‪ ،‬به‌و پاره‌یه‌ی‬ ‫په‌ی���دای ك���ردووه‌ دوكانێك���ی بۆ‬ ‫ك���وڕ‌ه گه‌وره‌كــــــــ���ه‌ی كڕیوه‌و‬ ‫ده‌یه‌وێت به‌و هه‌واڵنه‌ی ئه‌و ڕۆژان ‌ه‬ ‫له‌بی���ر منداڵه‌كانی ببات���ه‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌بێكه‌سیدا ماڵه‌و ماڵیان كردووه‌و‬ ‫ك���ه‌س نه‌ب���وو‌ه ن���ازی دایكییان‬ ‫بكێشێ‪.‬‬ ‫نه‌س���رین‪ ،‬هه‌م���وو ڕۆژێك���ی‬ ‫س���ه‌ردان زوو له‌خه‌و هه‌ڵده‌سێت‌و‬ ‫چاوه‌ڕوان���ی بینین���ی منداڵه‌كانی‬ ‫ده‌كات‪« ،‬چوارش���ه‌مان س���ه‌یری‬ ‫ئه‌و كه‌س���انه‌ ده‌كه‌م ك���ه‌ دێن بۆ‬ ‫س���ه‌ردان بۆئه‌وه‌ی دوو مناڵه‌كه‌م‬ ‫ببینم»‪ ،‬به‌جۆرێك هێند‌ه ئاش���نا‬ ‫بوو‌ه له‌گ���ه‌ڵ زین���دان‌و زیندانی‌و‬ ‫كارمه‌ندان���ی زین���دان‪« ،‬ئه‌گ���ه‌ر‬ ‫لێبوردنێك ش���مولم ب���كات‌و ئازاد‬ ‫بكرێم‪ ،‬پێ له‌زیندان نابڕم‌و هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫ڕۆژێكی س���ه‌ردان‪ ،‬دێم هاوڕێیان ‌‬ ‫زیندانم به‌سه‌رده‌كه‌مه‌وه‌»‪.‬‬


‫ریکالم‬

‫هه‌ل ‌ی كاركردن له‌كۆمپانیا ‌ی نالیا‬

‫‪www.Nnmnm.com‬‬

‫كۆمپانیای‌ نالیا پێویستی‌ ب ‌ه كارمه‌ندێك ‌ه‬ ‫ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ی ال ‌‬ ‫ی كارگێڕی‌ به‌م مه‌رجانه‌ ‌‬ ‫بۆ پۆستی‌ به‌رێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ـ بڕوانامه‌ی‌ به‌كالۆریۆسی‌ له‌بواری‌ كارگێریدا هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی خۆیدا كاری‌ كردبێت‪.‬‬ ‫ـ خزمه‌تی‌ له‌پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێت و پێشتر له‌كۆمپانیا له‌و بواره‌ ‌‬ ‫ی زمانی عه‌ره‌بی‌ یان ئینگلیزی‌ بزانێت‪.‬‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ـ النی‌ كه‌م جگه‌ له‌زمان ‌‬ ‫تێبینی‌‪ :‬پۆسته‌كه‌ بۆ هه‌ردوو ره‌گه‌ز جیاوازی‌ نییه‌‪.‬‬ ‫موچه‌كه‌ی‌ هه‌زار دۆالر ده‌بێت‪.‬‬ ‫كۆمپانیای‌ نالیا ـ ناو گوندی‌ ئه‌ڵمانی‌ ـ سلێمانی‌‬ ‫‪ 07701574880‬ـ ‪07501574880‬‬

‫کوڕم‪ ..‬بیخه‌ر ‌ه سه‌ر‬ ‫که‌ناڵه‌که‌ی خۆمان‬

‫رۆڵ ‌ه‬ ‫به‌گوێی باوکت بکه‌‬

‫ریک‬ ‫الم‬

nmnm 3  

rozhnamay nmnm

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you