Page 1

‫دڵگه‌ش كه‌ركوكی‪:‬‬ ‫كچان ‌ی كورد له‌ئه‌وروپاش روبه‌ڕوو ‌ی توندوتیژ ‌ی ده‌بنه‌وه‬

‫‪4‬‬

‫گاریس باری‬ ‫به‌شدار ‌ی مۆندیال ناكات‬ ‫‪6‬‬

‫سه‌رنووسه‌ر‪ :‬شوان ئاده‌م ئه‌یڤه‌س‬

‫‪7‬‬

‫‪www.Nnmnm.com 24‬‬

‫‪7‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌كى كولتوریى گشتییه‌‬

‫نرخ‪750 :‬دینار‬

‫‪7‬‬ ‫بو خه‌لک‬ ‫له خه‌لکه‌و ‌ه‬

‫مه‌ساژ ‌ی له‌ش چییه‌و بۆچ ‌ی باشه‌؟‬

‫‪16‬‬ ‫یه‌کشه‌ممه‌‬

‫هه‌ندێ له‌به‌رپرسان ‌ی كورد بازرگان ‌ی به‌جه‌ست ‌ه ‌ی كچان‌و ژنانه‌و‌ه ده‌كه‌ن‬

‫‪2010/5/16‬‬

‫سه‌رۆك باندێك‪ :‬به‌رپرس هه‌ی ‌ه به‌ته‌له‌فۆنێك دوو له‌شفرۆشی بۆ ده‌نێرم‬ ‫سه‌رۆك باندێكی له‌شفرۆشی كورد ك‌ه‬ ‫دانیشتوی شارێكی هه‌رێمی كوردستانه‌‪،‬‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه نزیكه‌ی ‪ 20‬كچ‌و‬ ‫ژنی له‌شفرۆش������ی عه‌ر‌هب‌و كوردی‬ ‫له‌الیه‌و رۆژان‌ه به‌كرێ ده‌یاندات‌ه چه‌ند‬ ‫كه‌سێكی به‌رپرس‌و ده‌وڵه‌مه‌ندو هه‌ندێ‬

‫كه‌سی باوه‌ڕپێكراوی خۆی‪.‬‬ ‫شاژن‪ ،‬ناو ‌ی خوازراو ‌ی ژنێكی ته‌مه‌ن‬ ‫‪27‬س������اڵی بااڵبه‌رز‌ه ناسك‌و نازدار‌ه‬ ‫ك������‌ه له‌ش������ارێك ‌ی گ������ه‌ور‌ه ‌ی هه‌رێم ‌ی‬ ‫كوردستان‌و به‌پشتگیر ‌ی به‌رپرسێك ‌ی‬ ‫بااڵ ‌ی حیزبیی‪ ،‬سه‌رۆكایه‌ت ‌ی باندێكی‬

‫گه‌وره‌ی له‌شفرۆشی ده‌كات‪.‬‬ ‫دوا ‌ی هه‌وڵدانێك������ ‌ی زۆر نم نم توان ‌ی‬ ‫له‌میان ‌ی دیمانه‌یه‌كدا له‌گه‌ڵ ش������اژن‪،‬‬ ‫هه‌ندێ نهێن ‌ی له‌ب������ار‌ه ‌ی ئه‌و بانده‌و‬ ‫چۆنیه‌ت ‌ی دروستبوون‌و گه‌وره‌بوونیان‬ ‫له‌و ش������ار‌ه ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردس������تان‬

‫به‌ده‌ست بخات‌و پاش شه‌نوكه‌وكردن ‌ی‬ ‫زانیاریی������ه‌كان‌و به‌له‌به‌رچاوگرتن������ ‌ی‬ ‫ئیتیك ‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی‪ ،‬پوخته‌یه‌ك ‌ی لێ‬ ‫باڵوده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ش������اژن‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌ی زۆر به‌حه‌زه‌ره‌و‌ه‬ ‫ده‌دوا‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌ی نه‌ش������ارده‌و‌ه ك‌ه بۆ‬

‫خۆی ب‌ه درێژایی ماوه‌ی پێنج س������اڵ‬ ‫کاری له‌شفرۆشی کردووه‌و نزیکه‌ی‬ ‫سێ ساڵیش������‌ه له‌ماڵ‌ه گه‌وره‌كه‌ی خۆی‬ ‫ك‌هش‌وهه‌وایه‌ك������ ‌ی له‌بار ‌ی بۆ ئه‌و كچ‌و‬ ‫ژنان‌ه ره‌خساندوو‌ه ك‌ه له‌به‌رامبه‌ر بڕێك‬ ‫پاره‌و ئیمتیازاتدا ئاماده‌ن جه‌س������ت‌ه ‌ی‬

‫خۆیان بفرۆشن‌و له‌گه‌ڵ نێرینه‌یه‌ك ك‌ه‬ ‫داواكارییه‌كانیان به‌دیبهێنن رابوێرن‪،‬‬ ‫«زۆرێك له‌به‌رپرس‌و ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان‬ ‫له‌رێگه‌ی منه‌و‌ه ئافره‌تی له‌شفرۆشیان‬ ‫ده‌ستده‌كه‌وێت»‪.‬‬

‫نم نم ورده‌کاریی سودمه‌ندبوونی گه‌نجان له‌سندوقی نیشته‌جێبوون باڵوده‌کاته‌و‌ه‬ ‫فه‌رمانبه‌رو خوێندكاران‬ ‫داوا ده‌كه‌ن په‌له‌بكرێ‬ ‫له‌دروستكردن ‌ی هێڵ ‌ی‬ ‫ترام ‌ی هه‌ولێر‌و سلێمان ‌ی‬

‫شیالن به‌منداڵی ‌ی ون ده‌بێ‌و به‌دوو منداڵه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌وه‬

‫‪3‬‬

‫ به‌رزان عه‌لی حه‌م‌ه له‌هه‌ولێر‬ ‫وا بڕیار‌ه له‌پڕۆژه‌كان ‌ی ئه‌مساڵ ‌ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێمدا پڕۆژ‌ه ‌ی هێڵ ‌ی ترام له‌نێوان هه‌ولێرو‬ ‫سلێمان ‌ی جێبه‌جێبكرێت‪ ،‬به‌اڵم تائێستا ئه‌و‬ ‫پڕۆژه‌ی‌ه وه‌س������تاوه‌و ئه‌نجومه‌ن ‌ی پارێزگای‌‬ ‫س������لێمانیش بێئاگای ‌ی خۆ ‌ی له‌و پڕۆژه‌یه‌‬ ‫ڕاده‌گه‌یه‌نێ������ت‪ ،‬وه‌زاره‌ت ‌ی گواس������تنه‌وه‌ش‬ ‫ڕایده‌گه‌یه‌نێت ك������‌ه وه‌زاره‌ته‌كه‌یان توانا ‌ی‬ ‫دیزاینكردن ‌ی ئه‌و پڕۆژه‌ی‌ه ‌ی نییه‌‪.‬‬ ‫ئاسۆ عوسمان به‌ڕێوبه‌ری قوتابخانه‌یه‌كی‬ ‫گه‌ڕه‌كی ئازادی ش������اری سلێمانییه‌و باس‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه هه‌میش������‌ه به‌هۆی خراپی‬ ‫ڕێگاوبانه‌كان‌و وه‌س������تانی ئێجگار زۆری‬ ‫له‌ترافیكه‌كاندا‪ ،‬له‌ده‌وامه‌كه‌ی دوواده‌كه‌وێت‌و‬ ‫له‌كاتی خۆی������دا ناگات������‌ه قوتابخانه‌كه‌ی‪،‬‬ ‫«قس������ه‌یه‌كی وا له‌ئارادای‌ه كۆمپانیایه‌كی‬ ‫ئه‌ڵمانی هێڵ������ی ترام ڕابكێش������ێت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫شتێكی گونجاو‌ه ئه‌گه‌ر ئه‌و پڕۆژه‌ی‌ه سه‌ر‬ ‫بگرێت‪ ،‬به‌اڵم به‌ده‌ره‌جه‌ی یه‌كه‌م من ڕه‌خنه‌م‬ ‫له‌خاووخلیچكی پڕۆژه‌كانه‌‪ ،‬هاوواڵتییه‌ك‬ ‫له‌ماڵه‌كه‌ی خۆیدا به‌دووس������ه‌عات چاڵێك‬ ‫هه‌ڵده‌كه‌نێت‪ ،‬ب������ه‌اڵم ئه‌گه‌ر ئه‌و‌ه حكومه‌ت‬ ‫بیكات به‌سێ مانگ ده‌یكات»‪.‬‬ ‫كاو‌ه عه‌ب������دواڵ‪ ،‬س������ه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارێ������زگای س������لێمانی بێئاگایی خۆی‬ ‫له‌پڕۆژه‌ی هێڵی ترام له‌ش������اری سلێمانی‬ ‫ده‌رب������ڕی‌و ڕه‌خن������ه‌ی ئ������ه‌وه‌ی گرت ك‌ه‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ی له‌هی������چ پڕۆژه‌یه‌ك ئاگادار‬ ‫ناكرێت������ه‌وه‌‪« ،‬مه‌فروز‌ه هه‌موو ش������تێك‌و‬ ‫هه‌موو پڕۆژه‌ی������ه‌ك ئێمه‌ی لێ ئاگاداربین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێم‌ه بێئاگاین»‪.‬‬ ‫نه‌وزاد هادی پارێ������زگاری هه‌ولێر ئاماژ‌ه‬ ‫ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه ئه‌و هێڵی ترام‌ه جه‌نجاڵی‬ ‫ش������اره‌كان كه‌م ده‌كاته‌وه‌و ئه‌وان داوایان‬ ‫له‌وه‌زاره‌تی گواس������تنه‌و‌ه كردوو‌ه ك‌ه ئه‌و‬ ‫پڕۆژه‌ی‌ه بخه‌ن‌ه به‌رنامه‌ی كاره‌وه‌‪« ،‬له‌قۆناغی‬ ‫یه‌كه‌مدا له‌شه‌ست مه‌تری‌و هێڵی زانكۆ ك‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ڕێی كه‌ركوك‌ه‌و جه‌نجاڵییه‌كی زۆری‬ ‫له‌سه‌ر‌ه له‌به‌ر قوتابیان‪ ،‬جێبه‌جێ بكرێت‪،‬‬ ‫دواتریش ناوچه‌كانی تریش ده‌گرێته‌وه»‪.‬‬

‫‪3‬‬

‫‪2‬‬

‫سه‌اڵحه‌دین حه‌سه‌ن‌‪:‬‬ ‫پێویست ‌ه خوێندکاران‬ ‫له‌پێش‌و کاتی‬ ‫تاقیکردنه‌وه‌کاندا‬ ‫شیرینی بخۆن‌‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ نزیكبوون������ه‌و‌ه ‌ی وه‌رز ‌ی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كان ‌ی دوانز‌ه ‌ی ئاماده‌یی‪،‬‬ ‫به‌شێك ‌ی زۆر له‌خوێندكاران دوچار ‌ی‬ ‫ترس‌و دڵه‌ڕاوكێ ده‌بن������ه‌وه‌و ئه‌وه‌ش‬ ‫هه‌ندێجار كار ده‌كات‌ه سه‌ر ساته‌كان ‌ی‬ ‫كۆششكردن‌و چۆنیه‌ت ‌ی وه‌اڵمدانه‌وه‌یان‬ ‫له‌هۆڵ ‌ی تاقیكردنه‌وه‌كان‪.‬‬ ‫سه‌اڵح حه‌س������ه‌ن وه‌ك چاره‌سازێك ‌ی‬ ‫ده‌روونی‌‪ ،‬نیش������انه‌و هۆكاره‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫ترس‌ه ‌ی خوێندكاران روون ده‌كاته‌وه‌و‬ ‫رێگه‌چار‌ه ‌ی پێویستیش ده‌خاته‌ڕوو تا‬ ‫به‌دوور له‌گوشار ‌ی زه‌ین ‌ی‌و جه‌سته‌یی‌و‬ ‫به‌رۆحیه‌تیێك ‌ی ئاس������وده‌و‌ه به‌شدار ‌ی‬ ‫تاقیكردن������ه‌وه‌كان بك������‌هن‌و نمر‌ه ‌ی‬ ‫دڵخواز ‌ی خۆیان به‌ده‌ست بهێنن‪.‬‬

‫د‪.‬جه‌میل عه‌لی‪:‬‬

‫توانا ‌ی بیستن بۆ ‪ 60‬منداڵ ده‌گه‌ڕێنرێته‌وه‌‬ ‫بێستون فه‌تاح له‌سلێمانی‌‬ ‫به‌پێی گریبه‌ستێك ‌ی نێوان كۆمپانیا ‌ی‬ ‫‪‌ MST‬ی ك������ۆر ‌ی‌و فه‌رمانگ������‌ه ‌ی‬ ‫ته‌ندروست ‌ی س������لێمانی‌‪ ،‬بۆیه‌كه‌مجار‬ ‫له‌هه‌رێم ‌ی كوردستان‪ ،‬توانا ‌ی بیستن‬ ‫بۆنابیستان ده‌گه‌ڕێنرێته‌و‌ه‌و له‌قۆناغ ‌ی‬ ‫یه‌كه‌م ‌ی گرێبه‌سته‌كه‌شدا به‌هاوكار ‌ی‬ ‫رێكخراو ‌ی منداڵپارێز ‌ی كوردستان‪،‬‬ ‫چاره‌سه‌ر بۆ ‪60‬مندال ده‌كرێت‪.‬‬ ‫رێكخراو ‌ی منداڵپارێز ‌ی كوردستان‪،‬‬

‫له‌ئێستادا ناو ‌ی ‪80‬منداڵیان به‌مه‌به‌ست ‌ی‬ ‫چاره‌سه‌ركردن تۆماركردووه‌‪.‬‬ ‫جایم تۆن������گ به‌رێوه‌به‌ر ‌ی كۆمپانیا ‌ی‬ ‫‪‌ MST‬ی ك������ۆر ‌ی له‌بار‌ه ‌ی ش������ێواز ‌ی‬ ‫كاركردنیانه‌و‌ه ئه‌و‌ه ‌ی ئاش������كراكرد‬ ‫ك‌ه كۆمپانیاكه‌یان له‌س������اڵ ‌ی ‪1996‬ه‌و‌ه‬ ‫ده‌ست ‌ی به‌و كار‌ه كردوه‌و چاره‌سه‌ر ‌ی‬ ‫بیستن ‌ی بۆ مندااڵن ‌ی ‪20‬واڵت ‌ی جیهانی‬ ‫كردوو‌ه‌و ئه‌و پێداویستیی‌ه پزیشكان‌ه ‌ی‬ ‫ی‪IES‬‬ ‫له‌گوێ ‌ی منداڵه‌كه‌دا ده‌یچێنن ناو ‌‬ ‫ه‌‪ ،‬وات������‌ه خۆش������گوزه‌ران ‌ی بیس������تن‪،‬‬

‫وه‌زاره‌ت مه‌لزه‌م ‌ه قه‌ده‌غه‌ده‌كات‌و خوێندكاران به‌كاری ده‌هێنن‬

‫‪15‬‬

‫بۆئه‌و مه‌به‌سته‌ش پزیشكێك ‌ی پسپۆڕ‬ ‫له‌واڵت������ ‌ی كۆریاو‌ه دێنن‌ه س������لێمان ‌ی‌و‬ ‫به‌هاوكار ‌ی پزیش������كان‌و كارمه‌ندان ‌ی‬ ‫ئه‌و شار‌ه نه‌ش������ته‌رگه‌ر ‌ی بۆگوێی ئه‌و‬ ‫مندااڵن‌ه ده‌كریت ك‌ه ئه‌و ئامێرانه‌یان‬ ‫بۆده‌چێنرێت‪« ،‬ئاست ‌ی سه‌ركه‌وتن له‌و‬ ‫مندااڵنه‌دا زۆرتر‌ه وه‌ك له‌گه‌وره‌كان‪،‬‬ ‫چونك‌ه هێشتا ده‌ماره‌كان ‌ی بیستنیان‬ ‫گۆڕان������ ‌ی به‌س������ه‌ردا نه‌هات������و‌ه یان‬ ‫كزنه‌بووه‌»‪.‬‬ ‫د‪.‬رێكه‌وت حه‌مه‌ره‌ش������ید به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی‬

‫گش������ت ‌ی ته‌ندروس������ت ‌ی س������لێمان ‌ی‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ نم نم ئاشكرایكرد ك‌ه‬ ‫به‌پێیرێككه‌وتن ‌یبه‌ڕێوبه‌رایه‌تییه‌كه‌یان‌و‬ ‫كۆمپانیا ‌ی ‪‌ MST‬ی كۆری‌‪ ،‬له‌سه‌ره‌تادا‬ ‫به‌هاوكار ‌ی رێكخ������راو ‌ی منداڵپارێز‬ ‫‪60‬من������داڵ به‌ب������ڕ ‌ی ‪300000‬دۆالر‬ ‫ئ������ه‌و چاره‌س������ه‌ره‌یان بۆده‌كرێ������ت‪،‬‬ ‫«له‌قۆناغ ‌ی دووه‌م سه‌نته‌رێك بۆ ئه‌و‬ ‫چاره‌سه‌ركردن‌ه داده‌نرێت‌و پزیشكان ‌ی‬ ‫شار ‌ی سلێمان ‌ی راده‌هێنرێن له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫جۆر‌ه چاره‌سه‌ركردن‌ه بۆمندااڵن ‌ی تر»‪.‬‬

‫‪14‬‬

‫‪ %90‬به‌ره‌و ژوری‬ ‫خه‌ڵك كلۆری‬ ‫ددانی هه‌یه‌‬

‫د‪.‬جه‌می������ل عه‌لی به‌ڕێوبه‌ری گش������تی‬ ‫دیوانی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی‪ ،‬له‌میان ‌ی‬ ‫دیمانه‌یه‌كیدا بۆ نم نم‪ ،‬رووناك ‌ی ده‌خاته‌‬ ‫س������ه‌ر ژیان ‌ی به‌كارهێنه‌ران������ ‌ی مادد‌ه‬ ‫س������ڕكه‌ره‌كان‌و جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ك‌ه ده‌بێ ل������ه‌ده‌رو‌ه ‌ی گرتوخانه‌كاندا‬ ‫چاودێ������ری بكرێ������ن‌و وه‌ك نه‌خۆش‬ ‫ته‌ماشا بكرێن نه‌ك تاوانبار‪ ،‬هاوكات‬ ‫ئاماژ‌ه ب������ه‌وه‌ش ده‌دات ك‌ه ‪ %90‬به‌ره‌و‬ ‫ژوور ‌ی هاوواڵتیان به‌ده‌ست كلۆربوون ‌ی‬ ‫ددانه‌كانیانه‌و‌ه ده‌ناڵێنن‪.‬‬

‫ی شێرپه‌نج ‌ه كه‌مده‌كاته‌وه‌‬ ‫ی زه‌یتوون مه‌ترسییه‌كان ‌‬ ‫ڕۆن ‌‬

‫‪17‬‬

‫‪17‬‬


‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫‪3‬‬

‫هه‌ندێ له‌به‌رپرسان ‌ی كورد بازرگان ‌ی به‌جه‌ست ‌ه ‌ی كچان‌و ژنانه‌و‌ه ده‌كه‌ن‬

‫سه‌رۆك باندێك‪ :‬به‌رپرس هه‌ی ‌ه به‌ته‌له‌فۆنێك دوو له‌شفرۆشی بۆ ده‌نێرم‬ ‫سه‌رۆك باندێكی له‌شفرۆشی‬ ‫كورد ك ‌ه دانیشتوی شارێكی‬ ‫هه‌رێمی كوردستانه‌‪ ،‬باس‬ ‫له‌وه‌ ده‌كات كه‌ نزیكه‌ی‬ ‫‪ 20‬كچ‌و ژنی له‌شفرۆشی‬ ‫عه‌ره‌ب‌و كوردی له‌الیه‌و‬ ‫رۆژانه‌ به‌كرێ ده‌یاندات ‌ه‬ ‫چه‌ند كه‌سێكی به‌رپرس‌و‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندو هه‌ندێ كه‌سی‬ ‫باوه‌ڕپێكراوی خۆی‪.‬‬ ‫تایبه‌ت‬ ‫به‌نم‌نم‬

‫شاژن‪ ،‬ناو ‌ی خوازراو ‌ی ژنێكی ته‌مه‌ن‬ ‫‪27‬س������اڵی بااڵبه‌رز‌ه ناسك‌و نازدار‌ه‬ ‫ك‌ه له‌ش������ارێك ‌ی گ������ه‌ور‌ه ‌ی هه‌رێم ‌ی‬ ‫كوردستان‌و به‌پشتگیر ‌ی به‌رپرسێك ‌ی‬ ‫بااڵ ‌ی حیزبیی‪ ،‬سه‌رۆكایه‌ت ‌ی باندێكی‬ ‫گه‌وره‌ی له‌شفرۆشی ده‌كات‪.‬‬ ‫دوا ‌ی هه‌وڵدانێك������ ‌ی زۆر نم نم توان ‌ی‬ ‫له‌میان ‌ی دیمانه‌یه‌كدا له‌گه‌ڵ ش������اژن‪،‬‬ ‫هه‌ندێ نهێن ‌ی له‌ب������ار‌ه ‌ی ئه‌و بانده‌و‬ ‫چۆنیه‌ت ‌ی دروستبوون‌و گه‌وره‌بوونیان‬ ‫له‌و ش������ار‌ه ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردس������تان‬ ‫به‌ده‌ست بخات‌و پاش شه‌نوكه‌وكردن ‌ی‬ ‫زانیاریی������ه‌كان‌و به‌له‌به‌رچاوگرتن������ ‌ی‬

‫نم نم‪ :‬چۆن ده‌ستت گه‌شت به‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی ك‌ه ئێستا له‌التن؟‬ ‫ش������اژن‪ :‬كۆمه‌ڵك������ی زۆر خه‌ڵك ئه‌و‬ ‫كار‌ه ده‌كه‌ن‪ ،‬منی������ش له‌گه‌ڵ ئه‌واندا‬ ‫ده‌ستم تێكه‌ڵ كردوو چه‌ند كه‌سێكیان‬ ‫پێناساندم‪ ،‬له‌شاره‌كانی عێراق‌و هه‌رێم‪،‬‬ ‫ئیتر س������اڵ به‌س������اڵ خه‌ڵكی زیاترم‬ ‫ناسی‌و ئێستا ده‌توانم له‌شفرۆشێكی‬ ‫زۆر كۆبكه‌مه‌وه‌‪ ،‬ب������ه‌اڵم تاڕاده‌یه‌كی‬ ‫كه‌م ترس������ی ئه‌وه‌م هه‌ی‌ه ناوه‌كه‌م زۆر‬ ‫باڵوبێته‌وه‌‪.‬‬

‫ئیتیك ‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی‪ ،‬پوخته‌یه‌ك ‌ی لێ‬ ‫باڵوده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ش������اژن‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌ی زۆر به‌حه‌زه‌ره‌و‌ه‬ ‫ده‌دوا‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌ی نه‌شارده‌و‌ه ك‌ه بۆ‬ ‫خۆی ب‌ه درێژایی ماوه‌ی پێنج س������اڵ‬ ‫کاری له‌شفرۆشی کردووه‌و نزیکه‌ی‬ ‫سێ ساڵیش‌ه له‌ماڵ‌ه گه‌وره‌كه‌ی خۆی‬ ‫ك‌هش‌وهه‌وایه‌ك ‌ی له‌بار ‌ی بۆ ئه‌و كچ‌و‬ ‫ژنان‌ه ره‌خساندوو‌ه ك‌ه له‌به‌رامبه‌ر بڕێك‬ ‫پاره‌و ئیمتیازاتدا ئاماده‌ن جه‌س������ت‌ه ‌ی‬ ‫خۆیان بفرۆشن‌و له‌گه‌ڵ نێرینه‌یه‌ك ك‌ه‬ ‫داواكارییه‌كانیان به‌دیبهێنن رابوێرن‪،‬‬ ‫"زۆرێك له‌به‌رپرس‌و ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان نم نم‪ :‬ئه‌م خانوو‌ه گه‌وره‌ی ئه‌و‬ ‫له‌رێگه‌ی منه‌و‌ه ئافره‌تی له‌شفرۆشیان خه‌ڵكان‌ه ‌ی تیا كۆده‌كه‌یته‌و‌ه هی خۆت‌ه‬ ‫یان ه ‌ی مه‌سئوله‌كه‌؟‬ ‫ده‌ستده‌كه‌وێت"‪.‬‬ ‫شاژن‪ :‬هی خۆم‌ه به‌ته‌نها‪.‬‬ ‫نم نم‪ :‬چۆن بوو ده‌ستت به‌و كار‌ه‬ ‫نم نم‪ :‬تائێستا ده‌ستگیر نه‌كراویت؟‬ ‫كرد؟‬ ‫شاژن‪ :‬سه‌ره‌تا خۆم به‌هۆی كارێكه‌و‌ه شاژن‪ :‬ئه‌توانم بڵێم جارێك بۆماوه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ مه‌سئولێكدا ـ ناو ‌ی ئه‌و به‌رپرس‌ه ‪40‬خوله‌ك له‌گه‌ڵ دوو پاسه‌وانه‌كه‌مدا‬ ‫ك‌ه له‌ئێستادا به‌رپرسیارێت ‌ی گه‌ور‌ه ‌ی ده‌ستبه‌س������ه‌ر كرام‪ ،‬به‌اڵم دوای ئه‌و‌ه‬ ‫حیزبی������ی هه‌ی‌ه ال ‌ی نم نم پارێزراوه‌ ـ هه‌رگیز كه‌س لێی نه‌پرسیومه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستمكرد به‌كاری له‌شفرۆشی‌و دوای‬ ‫سێ ساڵ ئه‌و مه‌سئول‌ه چوو بۆده‌ره‌وه‌ی نم نم‪ :‬ئێستاش هه‌ر پشتت به‌و‬ ‫واڵت ك������‌ه گه‌ڕایه‌و‌ه بیرۆكه‌ی دانانی مه‌سئول‌ه به‌ستوو‌ه ك‌ه یه‌كه‌مجار‬ ‫ش������وێنێكی بۆ له‌شفرۆش������ان خست‌ه بیرۆكه‌كه‌یت جێبه‌جێ كرد یان‬ ‫به‌رده‌س������تم‌و وتی‪ :‬هه‌موو ش������تێك كه‌سی تر هه‌ی‌ه پشت‌و په‌نات بێت؟‬ ‫له‌س������ه‌ر من‪ ،‬تۆ خه‌ڵ������ك په‌یدا بكه‌و شاژن‪ :‬ئه‌و مه‌سئول‌ه ئێستا زۆر كۆك‬ ‫نیی������‌ه له‌گه‌ڵمدا‪ ،‬به‌اڵم كێشه‌ش������م بۆ‬ ‫سه‌رپه‌رشتیان بكه‌‪.‬‬

‫دروست ناكات‪ ،‬ئه‌توانم بڵێم كه‌سی تر‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه پشتی پێببه‌ستم‪.‬‬ ‫نم نم‪ :‬ئه‌ی تێكه‌اڵوییت له‌گه‌ڵ مه‌سئول‌و‬ ‫به‌رپرسان ‌ی هه‌رێم چۆنه‌؟‬ ‫ش������اژن‪ :‬له‌گه‌ڵ هه‌ندێ������ك به‌رپرس‌و‬ ‫مه‌سئولدا زۆرباش������م‪ ،‬تا ئه‌و راده‌یه‌ی‬ ‫به‌رپ������رس هه‌ی������‌ه به‌ته‌له‌فۆنێك دوو‬ ‫له‌شفرۆشی بۆ ده‌نێرم‪.‬‬ ‫نم نم‪ :‬ئه‌و مه‌سئول‌و هاوواڵتیان‌ه ‌ی تۆ‬ ‫كاریان بۆده‌كه‌یت له‌چ ئاستێكدان؟‬ ‫شاژن‪ :‬ئه‌و پرسیار‌ه وه‌اڵم ناده‌مه‌وه‌‪.‬‬ ‫نم نم‪ :‬ئه‌و كچ‌و ژنان‌ه ‌ی له‌گه‌ڵ تۆدان‬ ‫له‌چ ته‌مه‌نێكدان‌و خه‌ڵكی كوێن؟‬ ‫شاژن‪ :‬ته‌مه‌نیان ل‌ه ‪17‬ساڵه‌و‌ه بۆ ‪32‬ساڵ‌و‬ ‫زۆربه‌ی������ان عه‌ره‌بن‌و هه‌ندێكیش������یان‬ ‫كوردن‪.‬‬

‫نم نم‪ :‬له‌ده‌ستگیركردن یاخود له‌خواو‬ ‫خێزانه‌كه‌ت یان له‌و كاره‌ی ك‌ه‬ ‫ده‌یكه‌یت؟‬ ‫ش������اژن‪ :‬وه‌ك������و وت������م تائێس������تا‬ ‫ده‌س������تگیرنه‌كراوم‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێجار‬ ‫له‌شفرۆش������ه‌كانم ده‌س������تگیركراون‌و‬ ‫دوات������ر به‌كه‌فاله‌ت ئازادك������راون یان‬ ‫چه‌ن������د مانگێك له‌زیندان������دا بوون‪.‬‬ ‫چه‌ند جارێك بی������رم له‌ئایین‌و خوا‬ ‫كردووه‌ته‌و‌ه‌و په‌ش������یمان ب������ووم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫جارێ بڕیاری هیچ ش������تێكم نه‌داوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گ������ه‌ری زۆر هه‌ی������‌ه به‌ته‌واوه‌تی واز‬ ‫له‌و كار‌ه بهێنم‌و بگه‌ڕێمه‌وه‌‪ ،‬دیس������ان‬ ‫ئه‌وه‌ش نازانم كه‌ی ده‌بێت‪ .‬خێزانه‌كه‌م‬ ‫دووكه‌س������ن دایكم‌و باوكم له‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫واڵتن‌و س������ااڵن‌ه س������ه‌ریان لێ������ده‌ده‌م‪،‬‬ ‫كاره‌كانیشم هێند‌ه نهێنین ك‌ه هه‌موو‬ ‫كه‌س به‌ئاسانی ناتوانن پێم بگه‌ن‪.‬‬

‫نم نم‪ :‬ئاماده‌ی كاتێك وازت له‌و كار‌ه‬ ‫نم نم‪ :‬نرخی كڕین‌و فرۆشی هه‌موویان هێنا له‌رێگه‌ی ئه‌م رۆژنامه‌یه‌و‌ه باڵوی‬ ‫بكه‌یته‌وه‌؟‬ ‫وه‌ك یه‌كه‌؟‬ ‫ش������اژن‪ :‬نه‌خێر‪ ،‬ل‌ه ‪500‬دۆالره‌و‌ه هه‌ی‌ه شاژن‪ :‬ناتوانم ناوی خۆم بێنم‌و نازانم‬ ‫ب������ۆ ‪2500‬دۆالر‪ ،‬به‌پێ������ی كه‌س������ه‌كه‌و چۆنی������ش ئێو‌ه ده‌بینمه‌و‌ه یان نا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر لێر‌ه مامه‌و‌ه به‌دڵنیاییه‌و‌ه له‌رێگه‌ی‬ ‫مواسه‌فاته‌كانیه‌تی‪.‬‬ ‫ئێوه‌و‌ه ده‌یكه‌م‌ه ه������ه‌واڵ‪ ،‬به‌مه‌رجێك‬ ‫هه‌روه‌كو ئێستا هه‌موو شتێك به‌نهێنی‬ ‫نم نم‪ :‬تۆ هێشتا گه‌نجی‪ ،‬چۆن هیچ‬ ‫ترسێكت له‌و كار‌ه نیی‌ه ك‌ه ده‌یكه‌یت؟ بێت‪ ،‬چونك‌ه ئه‌و كات‌ه منیش‌و ئێوه‌ش‬ ‫توشی كێش‌ه ده‌بین‪.‬‬ ‫شاژن‪ :‬ترس له‌كێ‪...‬‬

‫"سه‌ره‌تا خۆم‬ ‫به‌هۆی كارێكه‌وه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ مه‌سئولێكدا‬ ‫ده‌ستمكرد به‌كاری‬ ‫له‌شفرۆشی‌و دوای سێ‬ ‫ساڵ ئه‌و مه‌سئوله‌‬ ‫چوو بۆده‌ره‌وه‌ی واڵت‬ ‫ك ‌ه گه‌ڕایه‌و‌ه بیرۆكه‌ی‬ ‫دانانی شوێنێكی بۆ‬ ‫له‌شفرۆشان خسته‌‬ ‫به‌رده‌ستم‌و وتی‪:‬‬ ‫هه‌موو شتێك له‌سه‌ر‬ ‫من تۆ‪ ،‬خه‌ڵك په‌یدا‬ ‫بكه‌و سه‌رپه‌رشتیان‬ ‫بكه‌"‬

‫ی ‪19‬ساڵ دابڕان شیالن سه‌رله‌نوێ ده‌ژێته‌وه‬ ‫دوا ‌‬

‫چیرۆك ‌ی ئه‌و كچ ‌ه كورد‌ه ‌ی به‌منداڵی ‌ی ون ده‌بێ‌و به‌دوو منداڵه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه باوه‌ش ‌ی خێزانه‌ك ‌هی‌‬ ‫ی ‪19‬ساڵ دابڕان‬ ‫دوا ‌‬ ‫له‌خاك‌و خزمانی‌‪ ،‬شیالن‬ ‫ی‬ ‫گه‌ڕایه‌وه‌ باوه‌ش ‌‬ ‫خێزانه‌ك ‌هی‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫عه‌لی‌ هه‌ڵه‌بجه‌یی پێشواز ‌‬ ‫لێنه‌كرا‪.‬‬

‫ نه‌وزاد مه‌حمود له‌هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫له‌نێو مۆنۆمێنته‌ك������‌ه ‌ی هه‌ڵه‌بجه‌دا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫جی������اواز ل������ه‌و ئاپ������ۆڕا گه‌رم‌ه ‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌كان‌و رۆژنامه‌نووس������ان‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌ل ‌‬ ‫ی وێنه‌یه‌ك ‌‬ ‫ك‌ه هه‌ڵپ‌ه ‌ی گرتن ‌‬ ‫ی‬ ‫یان بوو له‌دوا ‌ی ‪23‬س������اڵ دابڕان ‌‬ ‫له‌دایكی‌‪ ،‬گه‌ڕایه‌و‌ه نێو بنه‌ماڵه‌ك‌هی‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ش������یالن به‌ته‌نی������ا چاوه‌ڕوان������ ‌‬ ‫ی كه‌سوكاره‌ك‌ه ‌ی بوو ‪.‬‬ ‫ده‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ئ������ه‌و كات‌ه ‌ی ش������یالن حه‌مه‌ئه‌مین‪،‬‬ ‫ی‬ ‫‪27‬س������اڵ‪ ،‬له‌كۆڕه‌و‌ه ملیۆنییه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس������تان‪ ،‬له‌مانگ ‌‬ ‫خه‌ڵك������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 1991‬له‌خێزانه‌ك‌ه ‌‬ ‫ئازار ‌ی ساڵ ‌‬ ‫ی ته‌نیا حه‌وت س������ااڵن‬ ‫دابڕا‪ ،‬ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی دوو كوڕ‌ه‬ ‫بوو‪ ،‬به‌اڵم ئێستا دایك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌الم‌و فه‌الح‪ .‬به‌درێژای ‌‬ ‫به‌نێوه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ‪19‬س������اڵ‌ه ‌ی له‌بنه‌ماڵه‌ك‌ه ‌ی خۆ ‌‬ ‫دووربوو‌ه‌و له‌شار ‌ی بۆكان ژیاوه‌و‬ ‫هه‌ر له‌وێش به‌مێرد دراوه‌‪.‬‬ ‫ی خ������ۆی‌‪ ،‬له‌نێو ئه‌و‬ ‫له‌بار‌ه ‌ی ژیان ‌‬ ‫خێزان‌ه ‌ی بۆ یه‌كه‌مجار ویس������تیان‬ ‫به‌خێو ‌ی بكه‌ن‪ ،‬شیالن وتی‌‪" :‬زۆر‬ ‫باش ش������ته‌كانم له‌بیر نه‌ماوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌زانم كاتێ������ك له‌دایكم ون بووم‬ ‫ی‬ ‫‪ ،‬له‌س������نور ‌ی ئێران پیاوێك من ‌‬ ‫ی خۆیان بۆ بۆكان"‪.‬‬ ‫برده‌و‌ه بۆماڵ ‌‬ ‫ره‌حمان‪ ،‬ئه‌و پیاو‌ه بۆكانیی‌ه بوو‌ه ك‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی خۆی‪ ،‬كه‌چ ‌‬ ‫شیالن ده‌باته‌و‌ه بۆماڵ ‌‬ ‫ی خۆ ‌ی له‌و ماڵ‌ه زۆر‬ ‫ی قسه‌كان ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ئازار دراو‌ه‌و له‌بار‌ه ‌ی هه‌ڵسوكه‌وت‌و‬

‫شیالن‪ ،‬ئه‌و کچه‌ی دوایی ‪ 19‬ساڵ دابڕان ب‌ه دوو منداڵه‌و‌ه گه‌ڕایه‌وه ‬ ‫ی ئه‌و خێزان‌ه ئێرانیی‌ه‬ ‫مامه‌ڵ‌ه ‌ی ره‌حمان له‌گه‌ڵی‌‪ ،‬ش������یالن جێهێش������تن ‌‬ ‫ی ره‌حمان زۆر خراپبوون بوو ك‌ه ‪23‬س������اڵ جێگ‌ه ‌ی دایك‌و‬ ‫وتی‌‪" :‬ماڵ ‌‬ ‫ی راس������ته‌قینه‌یان بۆگرتبۆوه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵم‪ ،‬نه‌یان ئه‌هێشت بچم‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬باوك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆجێهێشتن ‌‬ ‫ی عه‌ل ‌‬ ‫هه‌ر به‌ڕاست ‌‬ ‫وتم بابخوێنم‪ ،‬به‌اڵم نه‌یانهێشت"‪.‬‬ ‫ی ش������یالن‪،‬‬ ‫ی شیالن له‌ڕابردوودا‪ ،‬ئه‌وانیش ده‌گریا‪ ،‬كه‌چ ‌‬ ‫مه‌ینه‌تییه‌كان ‌‬ ‫ی خۆش ش������ك نابات‬ ‫له‌ڕوخس������ارییدا هیچ رۆژێك ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌باش������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌نگیداوه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌جۆرێك كاتێك له‌گه‌ڵ خێزانه‌ك‌ه ‌ی ره‌حمان تا بۆ ‌‬ ‫ی ماڵه‌ك‌ه ناو ‌ی نه‌هین‬ ‫ی بگ������ری‌‪" ،‬ژن ‌‬ ‫ی واده‌زان ‌‬ ‫له‌گ������ه‌ڵ ئه‌و داده‌نیش������ ‌‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪35‬ساڵیدا ب������وو‪ ،‬زۆر توڕه‌ب������وو له‌گه‌ڵم‪ ،‬یه‌ك‬ ‫له‌به‌رده‌م ژنێك ‌‬ ‫ی تریان هه‌بوو‪ ،‬كچه‌ك‌ه ‌ی خۆیان‬ ‫ی هیچ كچ ‌‬ ‫دانیش������تویت‪" ،‬به‌منداڵ������ ‌‬ ‫هاوڕێیه‌كم نه‌بوو‪ ،‬چونك‌ه ڕێگه‌یان به‌ئ������اره‌زو ‌ی خۆ ‌ی ده‌چوو‌ه ده‌ره‌وه‌و‬ ‫پێنه‌ئه‌دام بچم‌ه ده‌ره‌وه‌و له‌ماڵه‌وه‌ش یار ‌ی ده‌كرد‪ ،‬منیش هه‌ر له‌ماڵه‌و‌ه‬ ‫بووم"‪.‬‬ ‫دائیم‌ه ئیشیان پێئه‌كردم"‪.‬‬ ‫ی حه‌وت ساڵ‬ ‫ی دوا ‌ی به‌س������ه‌ر بردن ‌‬ ‫به‌ر له‌چه‌ند مانگێك‌و له‌رووداوێك ‌‬ ‫ی شیالن پێده‌نێت‌ه‬ ‫ی له‌و ماڵه‌دا‪ ،‬ته‌مه‌ن ‌‬ ‫هاوش������ێوه‌دا زمناكۆ ئ������ه‌و كوڕ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و رۆژێك پرس������ ‌‬ ‫ی هه‌ڵه‌بجه‌یی خۆ ‌ی ناسانده‌و‌ه چوارده‌س������اڵ ‌‬ ‫به‌عه‌ل ‌‬ ‫ی شیالن دێته‌گۆڕێ‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی به‌شوودان ‌‬ ‫به‌كه‌س������وكاره‌كای‌‪ ،‬پێشوازییه‌ك ‌‬ ‫ی هه‌واڵ‌ه بۆ ئه‌و كچ‌ه بێكه‌س‌ه ده‌بێت‌ه‬ ‫ی بااڵ ‌‬ ‫ی له‌الیه‌ن به‌رپرس������ان ‌‬ ‫گه‌رم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دڵخۆشكه‌ره‌‪ ،‬به‌اڵم به‌وت‌ه ‌‬ ‫ی هه‌رێم������ه‌و‌ه لێك������راو هه‌واڵێك ‌‬ ‫حكومه‌ت������ ‌‬ ‫ی ده‌ده‌ن ك‌ه ‪40‬ساڵ‬ ‫ی خۆ ‌ی به‌پیاوێك ‌‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ك������‌ه ‌ی كرای������‌ه بۆنه‌یه‌ك ‌‬ ‫سیاس������ی تا له‌رێییه‌و‌ه س������وپاس‌و گه‌وره‌تر بوو‌ه لێی‪" ،‬ك‌ه بیس������تم‬ ‫ی‬ ‫ێ به‌كێم ب������ده‌ن‪ ،‬ناڕاز ‌‬ ‫ی پێبكه‌ن‪ .‬ده‌یان������ه‌و ‌‬ ‫ی ئێران ‌‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ستایش ‌‬ ‫ی بووم‌و زۆر گریام ت������ا به‌و پیاوه‌م‬ ‫ی مۆنۆمێنت ‌‬ ‫كاتێك عه‌لی‌‪ ،‬له‌نێو هۆڵ ‌‬ ‫ی ن������ه‌ده‌ن‪ ،‬چونك‌ه ئ������ه‌و زۆر له‌خۆم‬ ‫ی ئاشكراكردن ‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬چاوه‌ڕوان ‌‬ ‫ی گه‌وره‌تر بوو"‪.‬‬ ‫خانه‌واده‌ك‌ه ‌ی بوو‪ ،‬زیاتر په‌رۆش ‌‬

‫"زۆر باش شته‌كانم‬ ‫له‌بیر نه‌ماوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌زانم كاتێك‬ ‫له‌دایكم ون بووم‬ ‫ی ئێران‬ ‫‪ ،‬له‌سنور ‌‬ ‫ی برده‌و‌ه‬ ‫پیاوێك من ‌‬ ‫ی خۆیان بۆ‬ ‫بۆماڵ ‌‬ ‫بۆكان"‪.‬‬ ‫ی شیالن به‌هانایه‌و‌ه‬ ‫ناڕه‌زایی‌و گریان ‌‬ ‫نایێت‌و ناچار ده‌بێ شووه‌ك‌ه ‌ی قبوڵ‬ ‫بكات‪" ،‬ناچار شووم پێكردو ئێستا‬ ‫ی‬ ‫دوو منداڵم هه‌ی‌ه له‌و پیاو‌ه به‌ناو ‌‬ ‫سه‌الم‌و فه‌الح‪ ،‬ئه‌و پیاو‌ه باشتر بوو‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵم‪ ،‬به‌اڵم پیر بوو‪ ،‬ئیشوكار ‌‬ ‫ی هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێنه‌ئه‌كرا‪ ،‬پێشتر ژن ‌‬ ‫ژنه‌ك‌ه ‌ی مردبوو"‪.‬‬ ‫ی ش������یالن ئام������اد‌ه نه‌بوو‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫ناو ‌ی هاوس������ه‌ر‌ه پیره‌ك‌ه ‌ی بهێنێ‪،‬‬ ‫ی ل������ه‌و‌ه ده‌كرده‌و‌ه ك‌ه‬ ‫به‌اڵم جه‌خت ‌‬ ‫خراپ نه‌بوو‌ه له‌گه‌ڵی‌‪" ،‬كاتێك وتم‬ ‫ده‌مه‌وێت بڕۆم كه‌سوكارم بدۆزمه‌وه‌‪،‬‬ ‫رێگر ‌ی ل ‌ێ نه‌ك������ردم‪ ،‬به‌اڵم پێیوتم‬ ‫به‌بوون‌و نه‌بوون ئاگادارم بكه‌یته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئێستا ك‌ه شیالن كه‌سوكار ‌ی خۆ ‌‬ ‫دۆزیوه‌ت������ه‌وه‌‪ ،‬بڕیاریداو‌ه هه‌رگیز‬ ‫نه‌گه‌ڕێت������ه‌و‌ه بۆئێ������ران‌و له‌گ������ه‌ڵ‬ ‫كه‌سوكاره‌ك‌ه ‌ی بژی‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫به‌وت������‌ه ‌ی خ������ۆی‌‪ ،‬ش������یالن دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاوس������ه‌ر ‌‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫پێكهێنان������ ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی چل ساڵه‌‪ ،‬ده‌توان ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ پیاوێك ‌‬ ‫ی باشتر به‌ده‌ست بێنێت‌و‬ ‫ئازادییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫بچێت‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم چونه‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قوت ‌‬ ‫بۆ كاركردن‌و په‌یداكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و هاوس������ه‌ر‌ه پیره‌ك‌ه ‌‬ ‫منداڵه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫بووه‌‪" ،‬ده‌چوم‌ه كرێكاری‌‪ ،‬بژار ‌‬ ‫كێڵگه‌و س������ێوچنین‌و ه������ه‌ر جۆر‌ه‬ ‫ی تر هه‌بوای‌ه ده‌مكرد‪،‬‬ ‫كرێكارییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌موو ژیانم كوێره‌وه‌ر ‌ی‌و به‌دبه‌خت ‌‬ ‫بووه‌"‪.‬‬ ‫هه‌ردوو منداڵه‌ك‌ه ‌ی شیالن‪ ،‬سه‌الم‬ ‫حه‌وت ساڵ‌و فه‌الح ‪8‬هه‌شت ساڵ‪،‬‬ ‫ئێستا له‌گه‌ڵ دایكیان هاتوونه‌ته‌و‌ه‬ ‫بۆ هه‌ڵه‌بجه‌و پێناچ ‌ێ تاز‌ه بگه‌ڕێنه‌و‌ه‬ ‫ی ئێران‪.‬‬ ‫بۆكوردستان ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ڕێوه‌ب������ه‌ر ‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ش������ه‌هیدان‌و جێگر ‌ی س������ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و به‌رێوه‌به‌ر ‌ی مۆنۆمێنت ‌‬ ‫شاره‌وانی ‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬س������یان له‌و كه‌سانه‌ن ك‌ه‬ ‫ش������یالن نازان ‌ێ چۆن سوپاسیان‬ ‫ب������كات‪" ،‬بێئه‌ن������داز‌ه ئه‌زیه‌تیان‬ ‫ی زۆر‬ ‫له‌گه‌ڵ كێشام‪ ،‬ئه‌وان‌ه كه‌سان ‌‬ ‫گه‌وره‌ن"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س������ه‌عدون محه‌ممه‌د‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی هه‌ڵه‌بج‌ه‬ ‫ی شه‌هیدان ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫ده‌یگێڕێته‌و‌ه ك‌ه سه‌ره‌تا وایانزانیو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی دیك������‌ه ‌‬ ‫ش������یالن ونبوویه‌ك������ ‌‬ ‫كیمیاییبارانه‌‪ ،‬بۆی‌ه بردویانه‌ت‌ه سه‌ر‬ ‫ێ له‌هۆش‬ ‫ی شه‌هیدان‌و له‌و ‌‬ ‫مه‌زار ‌‬ ‫ی چووه‌‪" ،‬ت������ا دره‌نگانێك‬ ‫خ������ۆ ‌‬ ‫له‌نه‌خۆشخان‌ه به‌دیارییه‌و‌ه بووین‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی تێكچووه‌‪ ،‬شته‌كان ‌‬ ‫ی ده‌رون ‌‬ ‫بار ‌‬ ‫ی بیرنه‌م������اوه‌‪ ،‬جارجار‬ ‫به‌روون������ ‌‬ ‫ی ده‌چێت"‪.‬‬ ‫له‌هۆش خۆ ‌‬ ‫ی ‪2010/5/9‬‬ ‫س������ه‌ر له‌ئێ������وار‌ه ‌‬ ‫ی نزیك هه‌ڵه‌بجه‌‪،‬‬ ‫ی سیروان ‌‬ ‫له‌ناحی‌ه ‌‬ ‫ی دۆزییه‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ش������یالن ئه‌و ماڵ‌ه ‌‬ ‫‪19‬ساڵ له‌مه‌وبه‌ر لێیان ون ببوو‪.‬‬

‫ی شیالن‬ ‫ئه‌میر حه‌م‌ه ئه‌مین‪ ،‬برا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بینین ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م س������ات ‌‬ ‫له‌ب������ار‌ه ‌‬ ‫ی وتی‌‪" :‬له‌گه‌ڵ بینیم‬ ‫خوش������كه‌ك‌ه ‌‬ ‫یه‌كسه‌ر زانیم ك‌ه ئه‌و‌ه خوشكمه‌‪،‬‬ ‫چوم‌ه پێش‌و باوه‌شم پیاكرد‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ی ون ب������ووه‌‪ ،‬به‌رده‌وام‬ ‫له‌و كاته‌و‌ه ‌‬ ‫ی شیالن دا بوون‪" ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌سۆراخ ‌‬ ‫هه‌موو هه‌وڵه‌كانمان بێسوود بوون‪،‬‬ ‫ی سێیه‌ممانه‌و ده‌بێت‬ ‫ئه‌و خوش������ك ‌‬ ‫ی خۆمان بمێنێته‌وه‌و‬ ‫تاز‌ه هه‌ر ال ‌‬ ‫ی ناده‌ین بگه‌ڕێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫رێگ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌لی‌‪ ،‬خاڵۆزا ‌‬ ‫ی حاج ‌‬ ‫جه‌ب������ار ‌‬ ‫ش������یالنه‌و باس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه‬ ‫ی شوشمێی‬ ‫ش������یالن له‌ئۆردوگا ‌‬ ‫ی ئێران‬ ‫ی بنده‌س������ت ‌‬ ‫كوردس������تان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ون بووه‌‪" ،‬دایكیش������ ‌‬ ‫له‌دایك������ ‌‬ ‫چه‌ند مانگێك ونبوو‪ ،‬به‌اڵم دواتر‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی ونبوون ‌‬ ‫دۆزیمانه‌وه‌‪ ،‬له‌دوا ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی دایك‌و براكان ‌‬ ‫كچه‌وه‌‪ ،‬حاڵ ‌‬ ‫ی ك‌ه‬ ‫زۆر خراپ بووه‌‪ ،‬وامان ده‌زان ‌‬ ‫مردووه‌و له‌ژیان نه‌ماوه‌"‪ .‬‬ ‫جه‌ب������ار‪ ،‬ئه‌وه‌ش ناش������ارێته‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ی هه‌ڵه‌بجه‌و‌ه‬ ‫ی كیمیاباران������ ‌‬ ‫له‌دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫هاتوونه‌ت������‌ه س������یروان‌و س������اڵ ‌‬ ‫‪1990‬باوكیان مردووه‌‪ .‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی دایك ‌‬ ‫ش������یالن به‌رده‌وام باس������ ‌‬ ‫ده‌ك������رد‪ ،‬به‌اڵم كاتێ������ك گه‌ڕای‌ه‬ ‫ی له‌ماڵ نه‌بوو‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ماڵه‌و‌ه دایك ‌‬ ‫ی خزمێكیان‬ ‫به‌سه‌ردان چوبوو‌ه ماڵ ‌‬ ‫له‌سه‌ر سنور‪.‬‬ ‫له‌ئێستادا ش������یالن حه‌م‌ه ئه‌مین‪،‬‬ ‫له‌سفره‌و‌ه ده‌ست به‌ژیان ده‌كات‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫ی‌و به‌ب ‌‬ ‫به‌اڵم ژیانێ������ك به‌الوێت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی منداڵی‌‪ ،‬تا له‌سێبه‌ر ‌‬ ‫گه‌ڕانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫دیواره‌كان������دا له‌گ������ه‌ڵ مندااڵن ‌‬ ‫ی بكات‪.‬‬ ‫ێ یار ‌‬ ‫دراوس ‌‬ ‫ی شیالن‬ ‫س������ه‌الم‪ ،‬كوڕ‌ه بچوكه‌ك‌ه ‌‬ ‫كۆتایی ب������ه‌م راپۆرت‌ه هێناو وتی‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫"زۆرم پێخۆش‌ه هاتوینه‌ته‌و‌ه بۆماڵ ‌‬ ‫دای‌ه گه‌وره‌‪ ،‬ئێر‌ه زۆر خۆشه‌"‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫ی گه‌نجان خێراتر ده‌كات‬ ‫سندوقی نیشته‌جێبوون ژنهێنان ‌‬

‫"ئه‌و رۆژه‌ی گرێبه‌ستی خانووه‌كه‌م ئیمزا كرد‪ ،‬به‌دوای كچێكدا ده‌گه‌ڕێم ببێت ‌ه خێزانم"‬ ‫له‌سه‌ره‌تای مانگی حه‌وتی‬ ‫ئه‌مساڵه‌وه‌ له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردستان ده‌ستده‌كرێت‬ ‫به‌دروستكردنی حه‌وت هه‌زار‬ ‫خانوو به‌شێوه‌ی قیست‬ ‫ده‌درێت به‌هاوواڵتیان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫دڵخۆشی‌ ئه‌و گه‌نجان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه سه‌رگه‌رمی‌ پێكه‌وه‌نان ‌‬ ‫ژیانی‌ هاوسه‌ریین‪.‬‬ ‫ ژه‌نیار شاخه‌وان له‌سلێمانی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی گه‌نجان دڵخۆشن به‌بڕیاری‬ ‫دروستكردنی ئه‌و حه‌وت هه‌زار خانووه‌‪،‬‬ ‫هاوكات نیگه‌رانن له‌وه‌ی نه‌بێت‌ه نسیبیان‌و‬ ‫هه‌ر به‌كرێچێتی بمێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫كامه‌ران عه‌لی گه‌نجێكی ته‌مه‌ن ‪31‬ساڵه‌و‬ ‫خاوه‌نی ژنێك‌و دوو منداڵه‌‪ ،‬دڵخۆش������‌ه‬ ‫به‌و بڕیاره‌ی حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم‌و ئاماژ‌ه‬ ‫ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه پێنج س������اڵ‌ه خێزانی‬ ‫پێكه‌و‌ه ن������اوه‌و له‌خانووی كرێدا ژیان‬ ‫ده‌گوزه‌رێنێت‪" ،‬تائێس������تا له‌خانووی‬ ‫كرێدام‌و زۆرجار مردنی خۆمم به‌ئاوات‬ ‫خواستووه‌‪ ،‬چونك‌ه ماوه‌یه‌ك زۆر به‌دوای‬ ‫خانوودا گه‌ڕاوم‌و ده‌س������تم نه‌كه‌وتووه‌"‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه باوه‌ڕی به‌و‌ه نیی‌ه بچێت‌ه خانووی‬ ‫خۆی‌و له‌كرێچێێت������ ‌ی ده‌رباز ‌ی بێت‪،‬‬

‫"ترس������م هه‌ی‌ه ئه‌و خانوان������‌ه به‌ر ئێم‌ه‬ ‫نه‌كه‌وێت‌و هه‌ر وه‌كو خۆمان بمێنینه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك������‌ه خان������ووه‌كان كه‌من‌و خه‌ڵكی‬ ‫كرێچیش زۆره‌"‪.‬‬

‫گه‌نجان روو له‌ژنهێنان ده‌كه‌ن‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی س������ندوقی نیشته‌جێبوون‬ ‫رێنمای������ی دووه‌م������ی ده‌رك������رد‬ ‫بۆدروستكردنی یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون‪،‬‬ ‫گه‌نج������ان روو له‌ژنهێن������ان ده‌ك‌هن‌و‬ ‫به‌و ئومێد‌ه ‌ی دروس������تكردنی یه‌كه‌ی‬ ‫نیش������ته‌جێبوون بۆیان‪ ،‬هه‌نگاوه‌كان ‌ی‬ ‫پێكه‌وه‌نان ‌ی ژیان ‌ی هاوسه‌ریان خێراتر‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ه������اوار م������ه‌ال كاوه‌‪36 ،‬س������اڵ‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫نه‌بوون������ی ش������وێنی نیش������ته‌جێبوون‬ ‫تائێس������تا ژنی نه‌هێناوه‌‪ .‬ئه‌و‪ ،‬هه‌ش������ت‬ ‫س������اڵ‌ه زانكۆی سلێمانی ته‌واوكردووه‌و‬ ‫ئێس������تا به‌فه‌رمانبه‌ریی‌و بێژن ‌ی ژیان‬ ‫ده‌گوزه‌رێنێت‪" ،‬تائێستا چه‌ند كچێكم ‬ ‫له‌ده‌س������تچوو‌ه ك‌ه به‌نی������ازی هێنانیان‬ ‫ب������ووم‪ ،‬له‌به‌رئ������ه‌وه‌ی خان������ووم نه‌بوو‌ه‬ ‫نه‌چومه‌ت‌ه پێشه‌وه‌‪ ،‬چونك‌ه كێ به‌پاره‌ی‬ ‫فه‌رمانبه‌ریی ده‌توان������ی ژن بهێنێت‌و‬ ‫خانووش بكڕێت"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ده‌یه‌وێت‬ ‫له‌رێگه‌ی سندوقی نیش������ته‌جێبوونه‌و‌ه‬ ‫ببێت‌ه خاوه‌ن������ی خانووی‌هك‌و زووبه‌زوو‬ ‫ژن بهێنێت‪" ،‬ئه‌و رۆژه‌ی گرێبه‌ستی‬ ‫خانووه‌كه‌م ئیمزا كرد‪ ،‬به‌دوای كچێكدا‬ ‫ده‌گه‌ڕێم ببێت‌ه خێزانم"‪.‬‬

‫له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌وه‌‪ ،‬نه‌رمین س������االر ك‌ه‬ ‫كچێكی ته‌مه‌ن ‪27‬ساڵه‌و تائێستا نه‌چوه‌ت‌ه‬ ‫نێ������و ژیان ‌ی هاوس������ه‌ری‌‪ ،‬جه‌خت له‌و‌ه‬ ‫ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه زۆرینه‌ی كوڕان له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫خانووی������ان نیی‌ه ناتوان������ن ژن بهێنن‪،‬‬ ‫"چونك‌ه كوڕێك خان������ووی هه‌بێت‌و‬ ‫پاره‌یه‌كی كه‌میشی هه‌بێت ده‌توانێت ژن‬ ‫بهێنێت"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه پێداگر ‌ی له‌سه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌كات ك������‌ه ئه‌گه‌ر حكومه‌ت هه‌نگاوی‬ ‫باش بنێت بۆكردنه‌وه‌ی خانوو به‌شێوه‌ی‬ ‫قیست بۆ هاوواڵتیان به‌گشت ‌ی‌و گه‌نجان‬ ‫به‌تایبه‌تی‌‪ ،‬گه‌نجێكی زۆر ژن ده‌هێنێت‌و‬ ‫رووناكه‌ن‌ه ده‌ره‌وه‌ی واڵت‪" ،‬ئێس������تاش‬ ‫زۆرێ������ك له‌گه‌نجان له‌ب������ه‌ر نه‌بوونی‬ ‫دامه‌زران������دن‌و كارو نه‌بوونی خانوو‬ ‫روو ده‌كه‌ن‌ه ئه‌وروپاو ژن ناهێنن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫حكومه‌ت ده‌توانێت رێگ‌ه له‌و‌ه بگرێت"‪.‬‬

‫گه‌نجان سودێكی زۆر له‌سندوقی‬ ‫نیشته‌جێبوون وه‌رده‌گرن‬ ‫هێرش موحه‌ڕم س������ه‌رۆكی ده‌س������ته‌ی‬ ‫وه‌به‌رهێنان������ی هه‌رێمی كوردس������تان‬ ‫ئام������اژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك������‌ه بڕیاره‌ك‌ه‬ ‫هه‌موو دانیشتوانی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬ته‌نها ئه‌و كه‌س������ان‌ه نه‌بێت‬ ‫ك‌ه خانوویان به‌ناوه‌وه‌ی‌ه یان پێش������تر‬ ‫سودمه‌ند بوون له‌پێشینه‌ی خانوبه‌ره‌و‬ ‫سندوقی نیشته‌جێبوون‪ .‬ناوبراو باسی‬ ‫له‌وه‌ك������رد ك‌ه بۆئه‌مس������اڵ‪ ،‬حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردس������تان بڕی ‪170‬ملێۆن‬

‫دۆالری ب������ۆ دروس������تكردنی حه‌وت‬ ‫هه‌زار یه‌كه‌ی نیش������ته‌جێبوون ته‌رخان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬ك������‌ه ‪3500‬یه‌كه‌یان ش������وق‌ه‬ ‫ده‌بێ������ت‌و ‪ 3500‬یه‌كه‌ك������ه‌ی تر خانوو‬ ‫ده‌بێت‪3900 ،‬یه‌كه‌شیان له‌پارێزگاكانی‬ ‫هه‌ولێرو دهۆك دروست ده‌كرێن‌و ‪3100‬‬ ‫یه‌كه‌كه‌ی تر له‌پارێزگای س������لێمانی‌و‬ ‫ئیداره‌ی گه‌رمیان دروست ده‌كرێن‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی ده‌سته‌ی وه‌به‌رهێنان ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك‌ه نرخی ش������وقه‌كان ‪36‬هه‌زار‬ ‫دۆالر ده‌بێت‌و حكومه‌ت ‪‌ %50‬ی پاره‌ی‬ ‫شوقه‌كان بۆ دانیش������توانی شاره‌كان‬ ‫ده‌دات‌و ‪%15‬ش ده‌كات������‌ه دیاری‪ ،‬ته‌نها‬ ‫‪‌ %35‬ی ئه‌و پاره‌یان لێ وه‌رده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫قه‌زاو ناحیه‌كانیش به‌هه‌مان شێو‌ه ‪‌ %50‬ی‬ ‫پاره‌ك‌ه ده‌دات‌و ته‌نها ‪‌ %30‬ی پاره‌كه‌یان‬ ‫لێ وه‌رده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬نرخی خانووه‌كانیش‬ ‫‪44‬ه������ه‌زار دۆالره‌و بۆناو ش������اره‌كان‬ ‫سندوقی نیشته‌جێبوون ‪‌ %50‬ی پاره‌ك‌ه‬ ‫ده‌دات‌و ‪%10‬ی وه‌رده‌گیرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هێرش موح������ه‌ڕه‌م جه‌ختی له‌وه‌كرده‌و‌ه‬ ‫ك������‌ه ئ������ه‌و بڕیاره‌یان به‌پل������ه‌ی یه‌كه‌م‬ ‫س������ود به‌گه‌نجان ده‌گه‌ێنێ������ت‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫له‌رێنماییه‌كانی یه‌كه‌مدا گله‌یی هه‌بوو‬ ‫ك‌ه ئه‌و یه‌كان‌ه بۆچینی هه‌ژارو گه‌نجان‬ ‫نه‌ب������وو‪ ،‬هه‌رچه‌ن������د‌ه گه‌نجێكی زۆر‬ ‫به‌شداری كرد‪" ،‬به‌اڵم ئه‌مجار‌ه هه‌لێكی‬ ‫باش������‌ه بۆ گه‌نجا ك‌ه بتوانن به‌شداری‬ ‫بك‌هن‌و پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیری بكه‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌رپرس������‌ه ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك‌ه‬

‫پرۆژه‌كان دوو مانگی تر ده‌ستپێده‌كات‌و‬ ‫كۆمپانیاكانی وه‌به‌رهێنانی خانووبه‌ر‌ه‬ ‫پرۆژه‌كان جێبه‌ج������ێ ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌ركی‬ ‫دابینكردن������ی ‪‌ %50‬ی پاره‌ك������ه‌ی ت������ر‬ ‫ده‌گرنه‌ئه‌س������تۆ‌و به‌ش������ێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ‬ ‫كڕیاراندا رێكده‌كه‌ون ك‌ه به‌ش������ێوه‌ی‬ ‫قیست پاره‌ك‌ه بده‌نه‌و‌ه به‌كۆمپانیاكان‪.‬‬

‫پێویست‌ه چاودێری كوالێتی یه‌كه‌كان‬ ‫بكرێت‬ ‫یاسین مه‌حمود به‌ڕێوه‌به‌ری كۆمپانیا‬ ‫به‌رێ������ز ـ كۆمپانیایه‌كی وه‌به‌رهێنه‌ری‬ ‫خانووبه‌ره‌و پیشه‌سازییه‌ ـ ئاماژ‌ه به‌وه‌‬ ‫ده‌دات ك������‌ه له‌رێنماییه‌كانی دووه‌می‬ ‫سندوقی نیشته‌جێبووندا ئاسانكاریی‬ ‫زۆر كراو‌ه بۆ هاوواڵتیان‪ ،‬به‌تایبه‌تی بۆئه‌و‬ ‫گه‌نجانه‌ی ك‌ه هاوسه‌رگیریان كردووه‌و‬ ‫كرێچین یان ده‌یانه‌وێت هاوسه‌رگیری‬ ‫بكه‌ن‪" ،‬ئێس������تا جگه‌له‌وه‌ی حكومه‌ت‬ ‫‪‌ %50‬ی پاره‌ی یه‌كه‌كان ده‌دات‌و بڕێكی‬ ‫ده‌كات‌ه دیاری‪ ،‬كۆمپانیاكانیش بڕه‌كه‌ی‬ ‫تری دابین ده‌ك‌هن‌و به‌شێوه‌ی قیستی‬ ‫درێژ له‌هاوواڵتیانی وه‌رده‌گرنه‌وه‌‪ ،‬دوای‬ ‫چه‌سپانیرێنماییه‌كان"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه كه‌‬ ‫ده‌بێت له‌مه‌ودوا ئ������ه‌و وه‌به‌رهێنه‌رانه‌‬ ‫به‌ش������داری دروس������تكردنی یه‌كه‌كان‬ ‫بكه‌ن ك‌ه خۆیان خاوه‌نی سه‌رمایه‌یه‌كی‬ ‫زۆرن‪ ،‬چونك������‌ه ج������اران حكومه‌ت‬ ‫‪‌ %50‬ی پاره‌كه‌ی ده‌دا‌و هاوواڵتیانیش‬

‫گه‌نجانی هه‌ولێر نیگه‌رانن ل ‌ه بازاڕی نیشتیمان‬

‫‪‌ %50‬ی تری������ان ده‌دا‪ ،‬كۆمپانی������اكان‬ ‫ته‌نها جێبه‌جێیان ده‌ك������رد‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫"ده‌بێ������ت وه‌به‌رهێنه‌ری راس������ته‌قینه‌‬ ‫كاربكات بۆئه‌وه‌ی له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا‪،‬‬ ‫به‌كوالیتیێكی باش یه‌كه‌كانی دروست‬ ‫بكات‪ ،‬لیژنه‌یه‌كی ش������اره‌زاش هه‌بێت‬ ‫بۆ چاودێریكردن������ی كوالیتی هه‌موو‬ ‫یه‌كه‌كان"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌ب������ه‌ری كۆمپانی������ا به‌رێز‪ ،‬باس‬ ‫له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه له‌ئێستادا گرنگ‌ه كار‬ ‫له‌س������ه‌ر قه‌یرانی كرێنشینی بكرێت‪،‬‬ ‫نه‌ك قه‌یرانی نیشته‌جێبوون‪" ،‬پێویسته‌‬ ‫به‌هاوكاری رێكخراوه‌كانی كرێنشینی‪،‬‬ ‫ئه‌و هاوواڵتیان‌ه س������ودمه‌ندبن ك‌ه هیچ‬ ‫شوێنێك شك ناب‌هن‌و باری داراییان‬ ‫خراپه‌‪ ،‬نه‌ك ئه‌و كه‌س������انه‌ی خانویان‬ ‫هه‌یه‌و ده‌یانه‌وێت سودمه‌ندبن"‪.‬‬ ‫یاسین مه‌حمود له‌بار‌ه ‌ی ئه‌و ده‌نگۆی‌هی‌‬ ‫ك‌ه ب������اس له‌به‌ش������دار ‌ی پێنه‌كردنی‌‬ ‫كۆمپانیا كۆنه‌كان ده‌كرێت‪ ،‬ئاماژ‌هی‌‬ ‫به‌و‌ه دا ك‌ه پێویس������ت‌ه ئه‌و كۆمپانیایانه‌‬ ‫به‌شداری بكه‌ن ك‌ه كاره‌كانی پێشتریان‬ ‫به‌كوالتیێكی باش ئه‌نجام داوه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫شاره‌زاییان له‌و بواره‌دا هه‌یه‌‪ ،‬هاوكات‬ ‫جه‌ختی له‌وه‌ش كرده‌و‌ه ك‌ه ده‌س������ته‌ی‬ ‫وه‌به‌رهێنان‪ ،‬وه‌به‌رهێنه‌رانی سه‌رپشك‬ ‫كردوو‌ه له‌وه‌ی كێ پێش������نیازی باشی‬ ‫هه‌ی‌ه پێشكه‌ش������ی ب������كات‪" ،‬ئێمه‌ش‬ ‫كۆمه‌ڵك پێشنیازمان بۆبه‌ره‌وپێشچوونی‬ ‫رێنماییه‌كان كردووه‌"‪.‬‬

‫گه‌نجێك‪ :‬به‌هۆی ئه‌و بازاڕه‌و ‌ه دوو ملێۆن زه‌ره‌رم كردووه‌‬ ‫شۆفێری پاسه‌كانی ناوشاری هه‌ولێرو ته‌ڕه‌فرۆشانی ته‌نیشت‬ ‫بازاڕی نیشتیمان ك ‌ه زۆربه‌یان گه‌نجن‪ ،‬ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌ده‌ن‬ ‫كه‌ ئه‌و بازاڕه‌ بووه‌ت ‌ه هۆی ئه‌و‌هی‌ داهاتێكی كه‌میان هه‌بێت‬ ‫له‌چاو جاراندا‌و هه‌ندێكیشان تووشی زه‌ره‌ر ببن‪.‬‬ ‫ئاالن ساحێبقران له‌هه‌ولێر‬ ‫ئه‌و گه‌نجانه‌ی به‌بڕی������اری پارێزگار‌و‬ ‫شاره‌وانی هه‌ولێر نێردراونه‌ت‌ه بازاڕی‬ ‫نیشتیمان بۆ فرۆشتنی سه‌وزه‌و میوه‌‪،‬‬ ‫جه‌خت له‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه ك‌ه رۆژان‌ه زیان‬ ‫ده‌ك������ه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی خه‌ڵكێكی كه‌م بۆ‬ ‫كڕینی سه‌وزه‌و میو‌ه سه‌ردانیان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫نه‌وزاد سلێمان یه‌كێك‌ه له‌و گه‌نجانه‌ی‬

‫ك‌ه له‌ته‌نیش بازاڕی نیشتیمان‌و له‌سه‌ر‬ ‫مێزێك س������ه‌وزه‌و میو‌ه ده‌فرۆش������ێت‪،‬‬ ‫ئام������اژ‌ه ‌ی به‌و‌ه ده‌دا ك‌ه ل������ه‌و رۆژه‌وه‌ی‬ ‫له‌بازاڕی شێخه‌اڵو‌ه هاتووه‌ت‌ه ئه‌و بازاڕ‌ه‬ ‫فرۆشی رۆژان‌ه ‌ی كه‌میكردووه‌و به‌وه‌ش‬ ‫توش������ی زه‌ره‌رێكی زۆر ب������ووه‌‪" ،‬له‌و‬ ‫رۆژه‌وه‌ی ب������ه‌زۆر راپێچی ئێر‌ه كراوم‪،‬‬ ‫دوو ملی������ۆن زه‌ره‌رم كردووه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫له‌ناچاریدا سه‌وزه‌و میوه‌كانمان ده‌خه‌ین‌ه‬

‫سه‌ر عاره‌بانه‌وه‌و ده‌یبه‌ین بۆبازاڕه‌كانی‬ ‫تر ده‌یفرۆشین"‪.‬‬

‫گه‌نجان داوای چاره‌سه‌ر ده‌كه‌ن‬ ‫ئ������ه‌و هاوواڵتیانه‌ی به‌ه������ۆی بازاڕی‬ ‫نیش������تیمانه‌و‌ه بێ بازاڕ بوون‪ ،‬داوای‬ ‫چاره‌سه‌رێكی گونجاو له‌حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫دلێر سابیر گه‌نجێكی ته‌مه‌ن ‪30‬ساڵه‌و‬ ‫ب������اس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ك‌ه بێب������ازاڕی‬ ‫س������ه‌ری لێ تێك������داون‌و نازانن په‌نا‬ ‫بۆكوێ به‌رن‪" ،‬هیچ كه‌س������ێك نایه‌ت‬ ‫به‌المانه‌و‌ه‌و كێش������ه‌كه‌مان بۆ چاره‌سه‌ر‬ ‫بكات‪ ،‬به‌رپرسانی حكومه‌ت ده‌یانه‌وێت‬ ‫باش������ترین بازاڕ لێر‌ه پیدا بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئ������ه‌و‌ه خه‌ونه‌‪ ،‬چونك������‌ه خه‌ڵكێكی كه‌م‬

‫سه‌ردانی ئێر‌ه ده‌كه‌ن"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه پێیوای‌ه‬ ‫پارێ������زگار ‌ی هه‌ولێر ب������ه‌ده‌م ئه‌وانه‌و‌ه‬ ‫ناچێ‌و گوێیان پێنادات‪" ،‬ئه‌گه‌ر كارمان‬ ‫بۆ ده‌كه‌ن ب������ا مێزه‌كانمان بۆبه‌رن‌ه ناو‬ ‫بازاڕی شێخه‌اڵ‪ ،‬چونك‌ه ئه‌وێ قه‌ره‌باڵغه‌و‬ ‫بازاڕمان ده‌بێت"‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د سالم هاوواڵتیه‌كی دانیشتووی‬ ‫شاری هه‌ولێره‌و پێیوای‌ه خه‌ڵكێكی كه‌م ‬ ‫بۆكڕین ‌ی سه‌وزه‌و میو‌ه ده‌چێت‌ه الیان‪،‬‬ ‫"ئه‌و شوێنه‌ی س������ه‌وزه‌و میوه‌فرۆشانی‬ ‫لێیه‌‪ ،‬رێگایه‌كی بچوكی به‌سه‌ره‌وه‌یه‌‪ ،‬بۆی‌ه‬ ‫خه‌ڵكێكی كه‌م ده‌چێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت ژنان"‪،‬‬ ‫هه‌ربۆی‌ه جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه ئه‌و‬ ‫بازاڕ‌ه ته‌نها له‌پشته‌و‌ه رێگه‌ی سه‌ردانی‬ ‫خه‌ڵكی هه‌یه‌و له‌وێشه‌و‌ه خه‌ڵكێكی كه‌م‬ ‫هاتوچۆ ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫شۆفێری پاسه‌كان‌و دوكانداده‌كان‬ ‫به‌گله‌یین‬ ‫ش������ۆفێری پاس������ه‌كانی هه‌ولێر كه‌‬ ‫له‌گه‌راجی بازاڕی نیشتیمان له‌گه‌ڵ‬ ‫دوكانداره‌كانی ئ������ه‌و بازاڕ‌ه هه‌مان‬ ‫كێش������‌ه ‌ی سه‌وزه‌فرۆشه‌كانیان هه‌ی‌ه‌و‬ ‫خه‌ڵكێكی كه‌م سه‌ردانیان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫شوان س������ه‌مه‌د یه‌كێك‌ه له‌و شۆفێری‬ ‫پاسانه‌ی ك‌ه له‌و گه‌راجه‌دایه‌و ئاماژه‌‬ ‫به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه به‌هۆی دووری رێگای‬ ‫پاسه‌كان له‌هاوواڵتیانه‌وه‌‪ ،‬خه‌ڵكێكی‬ ‫زۆر به‌ته‌كس������ی‌و نه‌فه‌رات ده‌ڕۆنه‌وه‌‪،‬‬ ‫"پێش ئه‌وه‌ی بێن‌ه گه‌راجی بازاڕی‬ ‫نیش������تیمانه‌وه‌‪ ،‬رۆژان‌ه ‪70-60‬هه‌زار‬ ‫دینارمان ده‌ست ده‌كه‌وت‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫له‌به‌ر بێ نه‌ف������ه‌ری رۆژان‌ه نزیكه‌ی‬

‫‪30‬هه‌زار دینار ده‌كه‌وین"‪.‬‬ ‫ئه‌سعه‌د ش������ێركۆ خاوه‌نی دوكانێك‌ه‬ ‫له‌بازاڕی نیشتیمان باس له‌و‌ه ده‌كات‬ ‫ك‌ه له‌و بازاڕه‌دا ش������ت‌و مه‌كی كه‌م‬ ‫ده‌فرۆش������ن‪" ،‬به‌ه������ۆی بێبازاڕییه‌وه‌‬ ‫جاری واهه‌ی‌ه به‌دوو یان س������ێ رۆژ‬ ‫جارێ یه‌ك دوو پارچ‌ه ش������ت‌ومه‌ك‬ ‫ده‌فرۆشین"‪.‬‬ ‫س������ه‌باره‌ت به‌و كێشه‌ی‌ه نم نم‪ ،‬چه‌ند‬ ‫جارێك له‌رێگه‌ی ته‌له‌فۆنه‌و‌ه په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌نه‌وزاد هادی پارێزگاری هه‌ولێره‌وه‌‬ ‫كرد‪ ،‬به‌اڵم وه‌اڵم������ی په‌یوه‌ندیه‌كه‌ی‬ ‫نه‌دایه‌وه‌‪ ،‬له‌چه‌ند رێگه‌یه‌كی تریشه‌وه‌‬ ‫هه‌وڵیدا وته‌ی به‌رپرسێك له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫كێشه‌ی‌ه وه‌ربگرێت‪ ،‬به‌اڵم بێ ئه‌نجام‬ ‫بوو‪.‬‬

‫پشت ‌ی ئه‌م پێكهاتین په‌یوه‌ند ‌ی دناڤبه‌را‬ ‫وان هه‌ردو كان دا تێكچوون‪ ،‬ماوه‌ی ‌ێ‬ ‫هه‌یڤه‌ك������ ‌ێ بوو خازبین ‌ی هاتین‌و ئه‌م‬ ‫پێكهاتین ل ‌ێ زاڤای������ ‌ێ م‌ه نه‌هاتبوو‬ ‫م������ار‌ه بك������ه‌ت‪ ،‬ل رۆژا رویدان ‌ێ ل‬ ‫ێ‬ ‫‪‌ 2009/8/1‬ێ ل ده‌مژێر ‪ 11‬سپێد ‌‬ ‫خویشكا ڤ ‌ی تۆمه‌تبار ‌ی هات‌ه ماال مه‌و‬ ‫گۆت بال بیكا م‌ه بهێت‌ه ماال م‌ه سه‌برا‬ ‫م‌ه ناهێت‪ ،‬ت ‌ێ زانین ماال مه‌و یا وان‬ ‫ب ره‌خ ئێك ڤه‌ی‌ه‌و ئه‌و چه‌ندین سال‬ ‫بوو ئه‌م جیرانێن هه‌ڤ بووین‪ ،‬پشا ‌ی‬ ‫بوورینا ده‌مژمێره‌ك ‌ێ ل سه‌ر چوونا‬ ‫كچا م‌ه بۆ ماال وان‪ ،‬ده‌نگ ‌ێ گولله‌یه‌ك ‌ێ‬ ‫هات‌و ئێكسه‌ر م‌ه خۆ ل سه‌ر دیوار ‌ی‬ ‫را هاڤێت‌و تشت ‌ێ م‌ه دیت ‌ی كچا م‌ه د‬ ‫خوین ‌ێ وه‌رببوو و ره‌وشا و ‌ێ گه‌له‌ك‬ ‫ب ‌ێ سه‌روبه‌ر ببوو‪.‬‬ ‫پش������ت ‌ی و ‌ی ده‌م ‌ی م������‌ه كچا خۆ بر‌ه‬ ‫نه‌خۆشخانێ‌‪ ،‬به‌ل ‌ێ هه‌تا م‌ه گه‌هاندی‌ه‬ ‫دهۆك ‌ێ كچا م‌ه برێڤ‌ه گیان ‌ێ خۆ ژ‬ ‫ده‌ست دا‪ ،‬ده‌م ‌ێ ئه‌م برێڤ‌ه دچووین‌ه‬ ‫نه‌خۆشخان ‌ێ هێشتا ره‌ح د كچا من دا‬

‫مابوو من گۆت ‌ێ ك ‌ێ گولل‌ه ل ته‌دایه‌‪،‬‬ ‫به‌ل ‌ێ به‌رسڤا من نه‌دا چونكو د شیانێن‬ ‫و ‌ێ دا نه‌بوو به‌رسڤا من بده‌ت‪ ،‬هه‌ر‬ ‫چه‌ند‌ه ئاخفت‌و حه‌زدكر راستی ‌ێ بۆ‬ ‫من بێژیت به‌ل ‌ێ نه‌شیا‪.‬‬

‫س ‌ێ رۆژان ژ كوشتن ‌ێ كچا و ‌ێ دگه‌ل‬ ‫بكوژ ‌ی ك������و ده‌زگر ‌ێ و ‌ێ بوو چوو‬ ‫بوو خۆله‌كا خواندنا قوتابخان ‌ێ هه‌ر‬ ‫ل و ‌ێ ده‌ڤه‌رێ‌‪.‬‬

‫ێ كوشت‬ ‫ی ده‌زگرا خۆ ب گولله‌یه‌كا ب تن ‌‬ ‫گه‌نجه‌ك ‌‬

‫ی‬ ‫گه‌نجه‌كێ‌ قه‌زا ئاكرێ‌ به‌ر ‌‬ ‫چه‌ند رۆژه‌كان ژ داواتا خۆ‬ ‫ب گولله‌یه‌كا ب تنێ‌ ده‌زگرا‬ ‫خۆ كوشت‌و نه‌بوونه‌ بویك‌و‬ ‫زاڤا‪ ،‬پشتی‌ كێشه‌ گه‌هشتی ‌ه‬ ‫دادگه‌ها تاوانان‪ ،‬بكوژ‬ ‫ێب‬ ‫سه‌رباری‌ نه‌ دانپێدان ‌‬ ‫ێ ساالن تێ‌ زیندانكرن‪.‬‬ ‫س‌‬

‫ جه‌مال حسێن ل بادینان‬ ‫ژ فایلێن دادگه‌ها تاوانان ل دهۆك ‌ێ‬ ‫د ڤان رۆژان دا‪ ،‬هه‌رس������ ‌ێ دادوه‌رێن‬ ‫تاوانان دادگه‌ه ‌ێ گه‌نگه‌ش������‌ه ل سه‌ر‬ ‫كێش������ه‌یه‌كا عنتیك‌ه كر‪ ،‬چونكو د‬ ‫و ‌ێ كێش������ ‌ێ دا گه‌نجه‌ك ‌ێ ‪24‬سال ‌ی‬ ‫ب گولله‌یه‌ك������ ‌ێ د ماال خۆدا ده‌زگرا‬ ‫خ������ۆ یا ‪21‬س������ال ‌ی د كوژیت‪ ،‬گه‌نج‬ ‫د داگه‌ه������ ‌ێ ڤ������‌ه دانپێدان ‌ێ ناك‌هت‌و‬ ‫دبێژیت ب ‌ێ ده‌ست ‌ی گولل‌ه ژ ده‌ستێن‬

‫ێ‬ ‫من ده‌ركه‌فتیه‌‪ ،‬سه‌ربار ‌ی ڤ ‌ێ چه‌ند ‌‬ ‫پش������كنینان ئه‌شكرا كریه‌‪ ،‬به‌ر ‌ی ئه‌و‬ ‫كچ‌ه گیان ‌ێ خۆ ژ ده‌س������ت بده‌ت ب‬ ‫چه‌ن������د رۆژه‌كان ژ كچێنی ‌ێ هاتی‌ه‬ ‫ئێخستن‪.‬‬

‫هه‌یڤه‌كێ‌‪ ،‬رۆژه‌ك ‌ێ كچا من هات‌ه مال‌و‬ ‫گه‌ل������ه‌ك دكر‌ه گری‌‪ ،‬من زان ‌ی دگه‌ل‬ ‫ده‌زگر ‌ێ خۆ چوو بوو گه‌ریانه‌ك ‌ێ ل ‌ێ‬ ‫من نه‌زان������ ‌ی كا چ د ناڤبه‌را وان دا‬ ‫چێبوویه‌‪ ،‬چونكو ئه‌و ئێكه‌م جار بوو‬ ‫من ب و ‌ی شێو‌ه ‌ی دیت ‌ی‌و ئه‌ڤینا وان‬ ‫گه‌له‌ك یا ب هێز بوو‪.‬‬ ‫پش������ت ‌ی چه‌ند رۆژه‌كا ئ������ه‌و گه‌نج‌ه‬ ‫دچیت‌ه خازبینیێن ده‌زگرا خۆو پاش ‌ی‬ ‫خێزانا كچ ‌ێ راز ‌ی دبن كو شو ‌ی پ ‌ێ‬ ‫بك‌هن‌و مه‌رج ژ ‌ی بۆ هاتن‌ه دانان كو‬ ‫ب كوژم ‌ێ ده‌فت������ه‌ر‌هك‌و ‪ 20‬وه‌ره‌قێن‬ ‫دوالر ‌ی بۆ و ‌ێ زیچران بكڕت‪ ،‬كۆر ‌ی‬ ‫نه‌رازیبوونا خۆ دیاركربوو كو نه‌شێت‬ ‫ب و ‌ی پار‌ه ‌ی زێرا بكڕت‌و ره‌وشا و ‌ی‬ ‫یا ماد ‌ی گه‌له‌ك یا باش نه‌بوویه‌‪ ،‬به‌ل ‌ێ‬ ‫ماال كچ ‌ێ ل س������ه‌ر و ‌ی كوژم‌ه ‌ی د‬ ‫رژد بوون‪ ،‬هه‌ر چه‌وا بیت راز ‌ی بوون‬ ‫چێبوو و پێكهات بوون‪.‬‬

‫ئه‌ڤیندار بوون‬ ‫د ڤه‌گێرانا چیرۆكا كوشتنا وان دا‪،‬‬ ‫ده‌یكا كچ ‌ێ ب ناڤ ‌ێ (س) ل دادگه‌ه ‌ێ‬ ‫ئاماده‌بوو و ئێكه‌م كه‌س بوو ئه‌هده‌یا‬ ‫خۆ ل سه‌ر ڤ ‌ێ كێش ‌ێ دای‌‪ ،‬ناڤهاتی ‌ێ‬ ‫گۆت‌ه سه‌رۆك ‌ێ دادگه‌ها تاوانان‪ :‬ئه‌ڤ‬ ‫ماو ‌ێ س ‌ێ س������االن بوو ڤ ‌ی گه‌نج ‌ێ‬ ‫نه������ا تۆمه‌تبار د قه‌فه‌س������ا تاوان ‌ێ دا‬ ‫حه‌ژ كچا من دكرو چه‌ندین جاران‬ ‫كچا م‌ه دگه‌ل ده‌ركه‌فتی‌ه ب ‌ێ كو ئه‌م‬ ‫ئاگه‌هداربی������ن‌و ئه‌ڤ چه‌ند‌ه ب دل ‌ێ‬ ‫كه‌س ژ م‌ه نه‌بوو‪ ،‬ل ‌ێ ئه‌م نه‌ش������یاین‬ ‫ئه‌ڤین������ا وان ببڕین‌و وان ژێك دویر‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬چونكو گه‌ل������ه‌ك حه‌ژ هه‌ڤ‬ ‫كچا م‌ه مار‌ه ن‌ه دكر‬ ‫دكر‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها دبێژه‌‪ :‬به‌ر ‌ی بهێت كوشتن ب باب������ ‌ێ كچ ‌ێ ل دادگه‌ه������ ‌ێ دبێژیت‪:‬‬

‫ده‌فته‌ره‌كا دۆالر ‌ی دا باب ‌ێ وێ‌‬ ‫باب ‌ێ كچ ‌ێ پش������ت ‌ی چیرۆكا كوشتنا‬ ‫كچا خۆ بۆ دادگه‌ه ‌ێ ڤه‌گوهاس������تی‌‪،‬‬ ‫گۆت‌ه دادوه‌ر ‌ی ئه‌ز ته‌نازول ‌ێ ژ سكاالیا‬ ‫خۆ دكه‌م چونكو م������ن وه‌كو حه‌ق ‌ێ‬ ‫خوین ‌ێ ده‌فته‌ره‌كا دوالر ‌ی وه‌رگرت‬ ‫ی‌ه‌و من نه‌ڤێت چ د ‌ی وه‌ربگرم‪.‬‬ ‫د پرسه‌كا دادوه‌ر ‌ی دا كو ل دویڤ‬ ‫راپۆرتا پزیشك ‌ی كچ به‌ر ‌ی حه‌فتیه‌ك ‌ێ‬ ‫ژ كوشتن ‌ێ ژ كچینی ‌ێ كه‌فت بوو كا‬ ‫ئه‌و چ مه‌سه‌ل بوو‪ ،‬ده‌یكا كچ ‌ێ گۆت‪:‬‬ ‫كه‌س ژ م‌ه ئاگه‌ه ژ ڤ ‌ی تشت ‌ی نه‌بوو‪.‬‬ ‫دایكا و ‌ێ كچ ‌ێ ب������ۆ دادگه‌ه ‌ێ دیار‬ ‫كر كو ئه‌و چ ژ كوش������تنا كچا خۆ‬ ‫نوزانیت‌و چ ب چاڤێن خۆ نه‌دیته‌‪ .‬ل ‌ێ‬ ‫دیار كر كو تشت ‌ێ ئه‌و دزانیت به‌ر ‌ی‬

‫كوشتن ب ‌ێ ده‌ست ‌ی بوو‬ ‫تۆمه‌تبار ‌ی هه‌م ‌ی گۆتن ره‌تكرن كو‬ ‫و ‌ی ده‌زگرا خۆ ژ قه‌ستا كوشت بیت‪،‬‬ ‫به‌لكو خۆیاكر كو ل رۆژا رویدان ‌ێ‬ ‫ئه‌م ل ماال خۆ بوو د كالشینكوفا خۆ‬ ‫د خه‌بت ‌ی‌و پاقژ دكر‪ ،‬ژ نیشكه‌كێڤ‌ه‬ ‫گووله‌یه‌ك ژ ‌ێ په‌ش ‌ی‌و ب ده‌زگرا و ‌ی‬ ‫كه‌فت‌و گیان ‌ێ خۆ ل ده‌ست دا‪ .‬ئه‌و‬ ‫ئێك‌ه ژ ‌ی ره‌تكر كو و ‌ی به‌ر ‌ی كوشتن ‌ێ‬ ‫حۆ ژالی ‌ێ سێكس ‌ی ڤ‌ه نێزیك ‌ی ده‌زگرا‬ ‫خۆ كربیت‪.‬‬ ‫دادگه‌ه ‌ێ پش������ت ‌ی گوه������ ‌ێ خۆ دای‌ه‬ ‫گه‌نگه‌شا ڤ ‌ێ خێزانێ‌‪ ،‬قه‌ناعه‌ت ئینا كو‬ ‫و ‌ی ده‌زگرا خۆ كوشتی‌ه ل ‌ێ چ به‌لگ‌ه‬ ‫نه‌بوون ب سه‌لمینن كو ب ئه‌نقه‌ست‬ ‫ده‌زگرا خۆ كوشت ‌ی یه‌‪ ،‬له‌وما ب تن ‌ێ‬ ‫ب س ‌ێ ساالن هات‌ه زیندانكرن‪.‬‬


‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫ی بڕیارا به‌ردانا هه‌ڤژینا خۆ بده‌ت په‌شیمان بوو‬ ‫به‌ر ‌‬ ‫ لڤین نێروه‌ی ‌ی ل بادینان‬ ‫پش������ت ‌ی دو ساالن دگه‌ل هه‌ڤژینا خۆ‬ ‫ب ش������ه‌ره‌ده‌ڤ چ������ووی‌‪ ،‬ژ ئه‌گه‌ر ‌ێ‬ ‫تێكنه‌گه‌هش������تن ‌ێ دناڤب������ه‌را وان دا‪،‬‬ ‫زه‌الم ‌ی ل دووماهیك ‌ێ هزر د به‌ردانا‬ ‫هه‌ڤژینا خۆ دا كر‪ ،‬به‌ل ‌ێ به‌ر ‌ی بڕیار ‌ێ‬ ‫بده‌ت رێڤه‌به‌ریا نه‌هێالنا توندوتیژیا‬ ‫دهۆك ‌ێ مایتێك������رن تێدا كرو ئه‌و ژ‬ ‫بڕیار ‌ی پاشگه‌ز كر‪.‬‬ ‫جدعان فازل به‌رپرس������ ‌ێ سه‌نته‌ر ‌ێ‬ ‫گوهداریكرن ‌ێ ل رێڤه‌به‌ریا دویڤچوونا‬ ‫توندوتیژی ‌ێ ل دهۆك ‌ێ دیاركر‪ ،‬د ڤ ‌ێ‬ ‫حه‌فتی ‌ێ دا ئه‌م شیاین خێزانه‌ك ‌ێ پێك‬ ‫بینین كو ئه‌ڤ‌ه ماوه‌ی ‌ێ دوو ساالن بوو‬ ‫شه‌ر دناڤبه‌را وان دا په‌یدا دبوو و ل‬

‫دووماهیك ‌ێ بوو ئه‌گه‌ر ‌ێ و ‌ێ چه‌ند ‌ێ‬ ‫كو ژێك دووربكه‌ڤن‪.‬‬ ‫ژن‌و زه‌الم ب ناڤێ������ن هه‌رمان‌و وارین‬ ‫پشت ‌ی پێكئینان ‌ێ بۆ نم نم چیرۆكا خۆ‬ ‫ڤه‌دگوهێزن‪ ،‬هه‌رمان دبێژیت‪" :‬ل ساال‬ ‫‪‌ 2008‬ێ من وارین خواست‪ ،‬هه‌ر چه‌ند‌ه‬ ‫ئه‌م هه‌ردو ن‌ه د خوانده‌ڤان بووین‪ ،‬ل ‌ێ‬ ‫م‌ه هه‌ردوكان باوه‌رناما سی ‌ێ بنه‌ره‌ت ‌ی‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬به‌ل ‌ێ دویر ژ ڤ ‌ێ چه‌ند ‌ێ هه‌ر ژ‬ ‫هه‌یڤا ئێك ‌ێ ئاریشێن م‌ه یێن خێزان ‌ی‬ ‫ده‌ستپێكرن‌و ئه‌م دئێك ن‌ه گه‌هشتین‪،‬‬ ‫د سه‌ر ڤ ‌ێ چه‌ند ‌ێ خێزانا مام ‌ێ من‬ ‫مایتێكرن د نافخۆیا ماال م‌ه دا كرو‬ ‫گه‌له‌ك ئاریش‌ه بۆ م‌ه په‌یداكرن"‪.‬‬ ‫هه‌رمان ڤێ������دا دچی������ت‌و دبێژیت‪:‬‬ ‫"ئاریش������ێن م‌ه بۆ ماو ‌ێ دو ساالن ل‬

‫دویڤ ئێك د ب������ه‌رده‌وام بوون‪ ،‬هه‌ر‬ ‫چه‌ن������د رۆژان جاره‌ك ‌ێ ئاریش������ه‌ك‬ ‫دناڤبه‌را م������‌ه دا په‌یدا دب������وو و م‌ه‬ ‫هه‌ردوكان ژ ‌ی ئاریش������‌ه مه‌زنتر ل ‌ێ‬ ‫دكرن‪ ،‬خۆ د ‌ێ بێژی ‌ی كه‌سه‌ك ‌ی ب م‌ه‬ ‫ڤ‌ه خواندن بوو كو هه‌ما هه‌ر ئاریشه‌و‬ ‫نه‌خش������ ‌ی د ناڤبه‌را م‌ه دا چێببن‪ .‬من‬ ‫گه‌له‌ك جاران ئ������ه‌و هزر‌ه د كر كو‬ ‫وارین ‌ێ به‌رده‌م‪ ،‬ل ‌ێ من هه‌ر دگۆت ئه‌ز‬ ‫ترسم ژیانا من نه‌خۆشتر ل ‌ێ بهێت‌و‬ ‫كه‌س شو ‌ی ب من نه‌ك‌هت‌و بمینن‌ه ب ‌ێ‬ ‫ژن"‪.‬‬ ‫وارین������ ‌ێ به‌رده‌وام������ ‌ی دا ئاخفتنێن‬ ‫هه‌رمان ‌ێ هه‌ڤژین ‌ێ خۆو بۆ نم نم گۆت‪:‬‬ ‫من ژ ‌ی گه‌ل������ه‌ك جارا هزرا به‌ردان ‌ێ‬ ‫دكر‪ ،‬ل ‌ێ من پشت به‌ستن ل سه‌ر و ‌ێ‬

‫گۆتنا مه‌زنا كر یا دبێژیت بال دگه‌ل‬ ‫زه‌المه‌ك ‌ێ خراب ب ‌ی ن‌ه ل كۆالناو ل‬ ‫سه‌ر جادان بژ ‌ی له‌وما من نه‌شیا خۆ‬ ‫بده‌م‌ه به‌ردان‪" ،‬پشت ‌ی من زان ‌ی ئاریشا‬ ‫م‌ه گه‌له‌ك درێژ بوو هه‌ڤژین ‌ێ من رژد‬ ‫بوو ل س������ه‌ر به‌ردانا من‪ ،‬ئه‌ز رابووم‬ ‫من په‌یوه‌ند ‌ی ب رێڤه‌به‌ریا دویڤچوونا‬ ‫توندوتیژی ‌ێ كر‪ ،‬دا بهێن ئاریشا م‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ربك‌هن‌و نه‌هێلن ئه‌م ژێك دویر‬ ‫بكه‌ڤین"‪.‬‬ ‫هه‌رمان دبێژیت‪ :‬رۆژه‌ك ‌ێ رێڤه‌به‌ریا‬ ‫ناڤب������ر ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی ب من كرو گۆت‬ ‫دڤێت هوین هه‌ردو ل ده‌ڤ م‌ه ئاماده‌بن‬ ‫بۆ كاره‌ك ‌ێ فه‌ر‪ .‬ئه‌م چووین و نێزیك ‌ی‬ ‫پێنج ده‌مژمێران بۆ م‌ه ئاخفتن‌و پاش ‌ی‬ ‫قه‌ناعه‌ت بۆ م‌ه چێكر كو باشتر‌ه ژێك‬

‫ڤ‌ه نه‌بین‪.‬‬ ‫ئه‌فس������ه‌ر جدعان بۆ نم نم خۆیاكر‪،‬‬ ‫ش������ه‌ر دناڤبه‌را وان دا په‌یداببوو‪ ،‬ژن‬ ‫چوو بوو ماال خۆو گه‌هشتبوو حاله‌ت ‌ێ‬ ‫به‌ردانێ‌‪ ،‬ب تایبه‌ت زه‌الم گه‌له‌ك ی ‌ێ‬ ‫رژد بوو ل سه‌ر به‌ردانا هه‌ڤژینا خۆو‬ ‫گۆت‪" :‬م������‌ه زه‌الم‌و ژن پێكڤ‌ه ئینان‌ه‬ ‫ڤێره‌و راز ‌ی ك������رن كر ژێك دوور‬ ‫نه‌بن"‪.‬‬ ‫جدعان ئه‌شكه‌را كر‪ ،‬ئه‌و گه‌له‌ك پێڤ‌ه‬ ‫ماند ‌ی بوون هه‌تا شیاین هه‌ردوویان‬ ‫پێك بینن‌و ب كه‌یف و خۆش������ ‌ی ل‬ ‫هه‌ڤ بزڤرن‌و گۆت ژی‌‪" :‬پشت ‌ی پێك‬ ‫هاتین م‌ه س������ه‌ره‌دانا وان كر‪ ،‬گۆت‌ه‬ ‫م‌ه خۆز ‌ی ئ������ه‌م زووتر هاتباین‌ه ده‌ڤ‬ ‫هه‌وه‌"‪.‬‬

‫تۆ متمانه‌ت به‌خۆت هه‌یه‌؟‬ ‫ ئا‪ :‬سه‌وسه‌ن جه‌الل‬ ‫ئایا تۆله‌و ئافره‌تانه‌ی ک‌ه متمانه‌یان‬ ‫به‌خۆیان هه‌یه‌و هه‌میش‌ه رێناده‌ن هیچ‬ ‫شتێک رێگه‌یان بگرێت یان هه‌میش‌ه‬ ‫راراو دودڵی������ت و ترس������ت هه‌ی‌ه‬ ‫له‌کاردانه‌وه‌ی که‌سانی تربه‌رامبه‌رت؟‬ ‫ئه‌گه‌ر پێتخۆش������‌ه وه‌اڵم������ی ئه‌مه‌ت‬ ‫ده‌ست بکه‌ویت ئه‌واهه‌ندیک کات‬ ‫وه‌ربگره‌و وه‌اڵمی ئه‌م پرس������یاران‌ه‬ ‫بده‌ره‌وه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬ئه‌گه‌ر تێبینیت کرد هه‌فته‌که‌ت‬ ‫ناخۆش‌ه چی به‌خۆت ئه‌ڵییت؟‬ ‫أ‌) چی بکه‌م بۆئه‌وه‌ی ئه‌م‌ه بگۆڕم؟‬ ‫ب‌) رۆژ‌ه ناخۆشه‌کان دێن و ده‌ڕۆن‪،‬‬ ‫هه‌فته‌ی داهاتوو باشتر ئه‌بم‪.‬‬ ‫ت‌) ئاس������اییه‌‪ ،‬من هیچ کات شتی‬ ‫چاکم به‌نسیب نابێت‪.‬‬ ‫‪ .2‬کام له‌م رستانه‌ی خواره‌و‌ه وه‌سفی‬ ‫دۆخی تۆده‌کات له‌کاته‌کانتدا؟‬ ‫أ‌) چاالکم‪ ،‬پ������ڕ وزه‌م‪ ،‬مه‌عنه‌ویاتم‬ ‫به‌رزه‌‪.‬‬ ‫ب‌) دڵخۆش‪ ،‬پۆزه‌تیڤ‪ ،‬کراو‌ه له‌گه‌ل‬ ‫ئه‌وانی تردا‪.‬‬ ‫ت‌) دودڵی‪ ،‬ترس‪ ،‬توڕه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬هاوڕێیه‌ک������ی نزیکت هه‌ندێک‬ ‫تانه‌ت لێئ������ه‌دات و تێبینت ئه‌داتیێ‬ ‫له‌سه‌ر که‌سێتیت‪:‬‬

‫أ‌) موناقه‌ش‌ه ئه‌که‌ن له‌سه‌ر بابه‌ته‌که‌‪.‬‬ ‫ب‌) به‌هێمنی پییده‌ڵییت‌تانه‌کانی‬ ‫بێزارت ئه‌که‌ن و داوای لێده‌که‌یت‬ ‫واز له‌و‌ه بهێنیت‪.‬‬ ‫ت‌) ئه‌پرس������یت ک‌ه ئایا ئه‌و له‌سه‌ر‬ ‫حه‌ق‌ه یان نا‪ ،‬پێوه‌ی سه‌رقاڵ ده‌بیت‪.‬‬ ‫‪ .4‬کاتێک بۆیه‌ک������ه‌م جار چاوت‬ ‫به‌که‌سێکی تاز‌ه ده‌که‌وێت‪:‬‬ ‫أ‌) زه‌رده‌خه‌ن‌ه ده‌که‌یت‪ ،‬س������ه‌یری‬ ‫چاوی ده‌که‌یت و ده‌س������تده‌که‌یت‬ ‫به‌باسکردنی خۆت‪.‬‬ ‫ب‌) زه‌رده‌خه‌ن‌ه ده‌که‌یت‪ ،‬س������ه‌یری‬ ‫چاوی ده‌که‌یت و پرسیار ده‌که‌یت‬ ‫ده‌رباره‌ی ئه‌و‪.‬‬ ‫ت‌) هه‌ست ده‌که‌یت ئاستی تۆ له‌و‬ ‫نزمتر‌ه و خۆت بچوک ده‌که‌یته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬کراس������ێکت کڕیوه‌و ئه‌ته‌ویت‬ ‫بیگۆڕیته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم فرۆش������یاره‌ک‌ه‬ ‫هاوکاریت ناکات وعیناده‌‪:‬‬ ‫أ‌) ده‌نگ به‌رز ده‌که‌یته‌وه‌و بابه‌ته‌ک‌ه‬ ‫گه‌ور‌ه ده‌که‌ی������ت و داوای بینینی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری فرۆشگاک‌ه ده‌که‌یت‪.‬‬ ‫ب‌) بابه‌ته‌ک������‌ه جارێک������ی ت������ر‬ ‫ش������یده‌که‌یته‌وه‌و له‌سه‌ر رای خۆت‬ ‫سوریت هه‌تا قه‌ناعه‌تی پێده‌که‌یت‪.‬‬ ‫ت‌) داوای لێب������وردن ده‌که‌ی������ت و‬ ‫پاشه‌کش‌ه ده‌که‌یت و ئه‌چیت‌ه ده‌ره‌و‌ه‬ ‫به‌بی ئه‌وه‌ی بیگۆڕیته‌وه‌‪.‬‬

‫‪ .6‬هیچ ج������ۆر‌ه ئاره‌زوویه‌کت‬ ‫هه‌یه‌؟‬ ‫أ‌) مه‌ل‌ه ئه‌که‌م‪ ،‬یاری تۆپی ده‌ست‪،‬‬ ‫شانۆ‪ ،‬حه‌ز له‌یاری وه‌ره‌ق‌ه ئه‌که‌م‪.‬‬ ‫ب‌) که‌کات������م هه‌بیت حه‌زه‌که‌م‬ ‫شتی تاز‌ه فێر ببم‪.‬‬ ‫ت‌) حه‌زه‌که‌م زیاتر بچم‌ه ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ترس������م هه‌ی‌ه له‌ناس������ین و‬ ‫چاوپێکه‌وتنی که‌سانی نوێ‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫نام ‌ه ‌ی گه‌نجێك‬

‫بۆ‬ ‫هون‌هرم‌هند‬

‫‌هر ‌ی خالقی‬

‫م ‌هزه‬

‫خوێنه‌ران ‌ی ئازیز‬ ‫ده‌توانن هه‌ر كه‌سایه‌تییه‌ك ـ جا‬ ‫له‌هه‌ر بوارو كایه‌كدا بێت ـ ك‌ه ئێو‌ه‬ ‫پێی سه‌رسامن‌و ده‌تانه‌وێ له‌نزیكه‌وه‌‬ ‫گفتوگۆ ‌ی له‌گه‌ڵ بكه‌ن‪ ،‬له‌رێی‬ ‫نامه‌و‌ه خواست‌و ویست ‌ی خۆتانی‌‬ ‫بۆده‌ربڕن‌و داواكارییه‌كان ‌ی خۆتانی‌‬ ‫بۆبنووسن‌و ل‌ه نم نم باڵو ‌ی بكه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌و ئومێد‌ه ‌ی كه‌سایه‌تییه‌كان وه‌اڵمی‌‬ ‫نامه‌و داواكارییه‌كان ‌ی ئێو‌ه بده‌نه‌وه‌و‬ ‫ئه‌مه‌ش ده‌روازه‌یه‌ك بێت بۆ لێك‬ ‫نزیك كردنه‌و‌ه ‌ی ئێو‌ه ‌ی خوێنه‌رو‬ ‫جه‌ماوه‌ر ‌ی ئازیز له‌و كه‌سایه‌تییه‌‬ ‫جۆربه‌جۆران‌ه ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان‌و‬ ‫خستنه‌ڕوو ‌ی ده‌رده‌دڵ‌و خواست‌و‬ ‫پرسیارو وه‌اڵمه‌كان ‌ی یه‌كتری‌‪ .‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندی گه‌وره‌ی كورد مامۆستا‬ ‫مه‌زهه‌ری خالقی‪ ،‬ئیحتراماتم‬ ‫قبوڵ بفه‌رموو‪ ،‬له‌كه‌ركوكی شاری‬ ‫كوردانه‌و‌ه تاكو شاری سلێمانی‬ ‫پایته‌ختی ڕۆشنبیری كوردستان‬ ‫ساڵوت لێ بێت‪.‬‬

‫ئه‌نجامه‌کان‪:‬‬ ‫ئه‌گ������ه‌ر زۆربه‌ی وه‌اڵمه‌کانت (أ)‬ ‫بوو‪:‬‬ ‫تۆ ئافره‌تیک������ی متمانه‌ی زۆرت‬ ‫به‌خۆت هه‌یه‌‪ ،‬دڵنیای له‌تواناکانت‪،‬‬ ‫حه‌زده‌که‌یت سه‌رنجی که‌سانی‬ ‫تر بۆخۆت رابکێش������یت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫وریاب‌ه سنوری متمان‌ه به‌خۆبوون‬ ‫نه‌به‌زێنیت با توش������ی لوتبه‌رزی‬ ‫‌نه‌بیت‪،‬بیرتبیتک‌هله‌نیشانه‌کانی‬ ‫متمانه به‌خۆبوون ئه‌وه‌ی‌ه که‌هۆی‬ ‫ئارامی که‌سانی چوارده‌ورت بیت‬ ‫نه‌ک به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪.‬‬

‫هه‌ی‌ه له‌باره‌قورس������ه‌کاندا به‌بێ‬ ‫ئ������ه‌وه‌ی توندوتیژبیت‪ ،‬ئه‌توانی‬ ‫متمانه‌به‌خۆبون������ت چاک بکه‌یت‬ ‫به‌هۆی ناس������ینی که‌سانی نوێ‌و‬ ‫موماره‌س‌ه کردنی هیوایه‌ته‌کانیت‪.‬‬

‫ئه‌گه‌ر زۆربه‌ی وه‌اڵمه‌کانت (ب) بوو‪:‬‬ ‫له‌راس������تیا تۆ متمانه‌ت به‌خۆت‬ ‫هه‌ی������ه‌‪ ،‬ب������ه‌اڵم ئه‌م������‌ه نابینیت‬ ‫له‌خۆتدا‪ ،‬توان������ای چونه‌ده‌ره‌وه‌ت‬

‫ئه‌گه‌ر زۆربه‌ی وه‌اڵمه‌کانت (ج)‪:‬‬ ‫ژیان له‌ده‌ستت ئه‌ڕوات به‌بێئه‌وه‌ی‬ ‫س������ودی لیببینیت‪ ،‬هه‌میش������‌ه‬ ‫دوودڵیت و ترست هه‌ی‌ه ئه‌مه‌ش‬

‫خۆناسین ده‌سپێکی خه‌ڵکناسی‌و خواناسینه‌‬

‫وای لیکردویت پیشکه‌وتنت نه‌بیت‬ ‫و له‌جیگه‌ی خۆتدا به‌وه‌س������تاوی‬ ‫بمینیت������ه‌وه‌‪ ،‬بۆرزگاربوون له‌م‬ ‫دۆخ‌ه ئامۆژگاری پس������پۆڕیکی‬ ‫ده‌روونی وه‌ربگ������ر‌ه که‌ئه‌ڵیت‪:‬‬ ‫کاتیک چاوت به‌خه‌ڵکانیکی نوی‬ ‫ده‌که‌ویت ته‌نها زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌کیان‬ ‫بۆبکه‌و که‌میک گرنگیان پیبد‌ه‬ ‫ی داوای بینینت‬ ‫ئ������ه‌وان دوای������ ‌‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬

‫چۆن نینۆکه‌کانت‬ ‫به‌هێزو جوان‬ ‫ده‌‌که‌یت؟‬

‫بۆئه‌وه‌ی نینۆکه‌کانت هه‌میش‌ه‬ ‫ج������وان و به‌هێزبن په‌یره‌وی ئه‌م‬ ‫ئامۆژگارییانه‌ی خواره‌و‌ه بکه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬به‌بێ ده‌ستکێش هیچ کارێکی‬ ‫شتن ئه‌نجام مه‌د‌ه بانینۆکه‌کانت‬ ‫دووچاری شکاندن نه‌بێت‪.‬‬ ‫‪ .2‬ج������ار ج������ار نینۆکه‌کانت‬ ‫به‌زه‌یتی زه‌یتونی س������ارد بشۆ‬ ‫بۆبه‌هێزکردنی ئ������ه‌و ماده‌یه‌ی‬ ‫نینۆکی لێ پێکهاتووه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬پاش به‌کارهێنانی ئه‌سیتۆن‬ ‫راس������ته‌وخۆ نینۆکه‌کانت به‌ئاو‬

‫بشۆ‪.‬‬ ‫‪ .4‬پاش حه‌مام کردن هه‌رگیز‬ ‫نینۆکه‌کانت مه‌که‌‪ ،‬چونک‌ه به‌هۆی‬ ‫شێداریییانه‌وه خوارئه‌بن‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬رۆژان������‌ه ‪ 12-8‬ک������وپ ئاو‬ ‫بخ������ۆره‌و‌ه چونک������‌ه که‌می ئاو‬ ‫له‌له‌شدا ئه‌بێت‌ه هۆی الوازبوون و‬ ‫شکانی نینۆکه‌کان‪.‬‬ ‫‪ .6‬پ������اش لێکردن������ه‌وه‌ی بۆی‌ه‬ ‫له‌نینۆکه‌کانت راسته‌وخۆ بۆیه‌ی‬ ‫تری لێمه‌ده با توشی وشکبونه‌وه‌ی‬ ‫نه‌کات‪.‬‬

‫به‌رێز خالقی‬ ‫من یه‌كێكم له‌شه‌یدایانی ده‌نگی‬ ‫تۆ‪ ،‬گۆرانییه‌كانت زۆرجار ئارامی‬ ‫پێبه‌خشیوم‪ ،‬زۆرجار گریاندومی‪،‬‬ ‫الی من گۆرانییه‌كانی تۆ زیاد‬ ‫له‌گرنگی‌و ئه‌ركێكی هه‌یه‌‪ ،‬بڕوا‬ ‫بفه‌رموون زۆرجار له‌كاتی ماندوبوون‬ ‫یان توڕه‌بوون یان هه‌ندێ نه‌خۆشی‬ ‫سوك‪ ،‬گۆرانییه‌كانی تۆ خه‌مڕه‌وێن‌و‬ ‫ئازارشكێن بوون‪.‬‬ ‫ته‌قیمی من بۆ گۆرانیه‌كانی تۆ وه‌ك‬ ‫ته‌قیمی كوێرێك‌ه بۆ ڕوناكی یان‬ ‫كه‌ڕێك بۆ ئاوه‌زو موسیقا‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫نامه‌وێت زیاتر له‌سه‌ر ئه‌وكارانه‌ت بڵێم‬ ‫كه‌تۆ بۆهه‌تای‌ه به‌زیندوی ده‌هێڵنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی مایه‌ی نیگه‌رانی‌ه بێده‌نگی ئێوه‌یه‌‬ ‫له‌م سه‌رده‌می ناشیرینكردنی هونه‌ری‬ ‫گۆرانی كوردییه‌دا‪ .‬بێده‌نگی تۆ ئێمه‌‬ ‫ئازار ده‌دات‪ .‬چه‌ند ساڵ‌ه چاوه‌ڕێی‬ ‫به‌رهه‌می ناوه‌زه‌ی جه‌نابتین‪ .‬چاوه‌ڕێی‬ ‫ئاوازێكی ڕه‌سه‌نی كوردین‪ ،‬چونكه‌‬ ‫گۆران وته‌نی‪ :‬مه‌زاجی كورده‌واریمان‬ ‫تێكچووه‌‪ ،‬بۆی‌ه له‌بێده‌نگی هونه‌ری‬ ‫ڕه‌سه‌نی كوردی‪ ،‬هونه‌ری بێگانه‌‬ ‫ده‌رخواردی گه‌نجه‌كانمان ده‌درێت‪.‬‬ ‫به‌ڕێزم‬ ‫من وه‌ك شه‌یدایه‌كی ده‌نگ‌و‬ ‫به‌رهه‌مه‌كانی به‌ڕێزتان حه‌زده‌كه‌م‬ ‫له‌ڕێگای به‌رنامه‌یه‌كی ته‌له‌ڤزیۆنی‬ ‫یان له‌رۆژنامه‌و گۆڤاره‌كاندا زیاتر‬ ‫ده‌رباره‌ی ژیانی تایبه‌تی به‌ڕێزتان‬ ‫بزانم‪ ،‬بۆنمون‌ه من تائێستا نازانم‬ ‫زاوای مام جه‌اللی یان زاوای مامۆستا‬ ‫ئیبرایم ئه‌حمه‌د‪ ،‬من نازانم جگه‌له‌كاری‬ ‫ئنیستیتۆی كورد چ كارێكی تر‬ ‫ده‌كه‌ن؟ بۆ به‌رێزتان كۆنسێرت‬ ‫ناگێڕن بۆ چاالكی هونه‌ریت نیی‌ه بۆ‬ ‫عاشقانی ده‌نگی خۆت له‌كه‌ركوكی‬ ‫شاری عه‌لی مه‌ردان؟‬ ‫بۆ په‌یمانگایه‌ك به‌پێگه‌یاندن‌و‬ ‫دروستكردنی الوی كورد دانامه‌زرێنن‪،‬‬ ‫تكای‌ه بۆبێده‌نگی؟ بێده‌نگیت بێزاری‬ ‫كردوین‪.‬‬ ‫به‌هیوام وه‌اڵمی ئه‌م پرسیارانه‌م‬ ‫به‌ده‌ست بگات‪.‬‬ ‫مه‌ریوان باقر‬ ‫كه‌ركوك‪ -‬ئیمام قاسم‬

‫گه‌نجان خاوه‌نی زۆرترین وره‌و وزه‌ن بۆی‌ه چاوه‌ڕوانی زۆرتریان لێده‌کرێت‬


‫‪4‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫گه‌نجێتی‌و‬ ‫ئه‌وانیدی‬ ‫چۆمان عه‌لی له‌هه‌ولێر‬ ‫قۆناغ������ی گه‌نجێت������ی له‌گرنگرترین‬ ‫قۆناغه‌كان������ی ژیانی مرۆڤ������ه‌‪ ،‬تێدا‬ ‫گه‌نج ه������زرو جه‌س������ته‌ی پێده‌گات‪،‬‬ ‫ده‌بێت������‌ه كۆڵگه‌ی ژیان������ی داهاتووی‪،‬‬ ‫لێره‌و‌ه ئاسۆی ژیانی به‌ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی گه‌نجه‌ك‌ه رۆڵی خۆی ببینێت‬ ‫ده‌یه‌وێت به‌ڕوی كۆمه‌ڵگا بكرێته‌وه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كانی به‌رفراوان بكات‪.‬‬ ‫الو‪ ،‬گه‌وره‌تری������ن توان������ای هه‌ی‌ه بۆ‬ ‫تێكه‌ڵبوون له‌گه‌ڵ كه‌سانی سیمبوڵی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كان‌و كه‌سیاتی‌ه دیاره‌كانی‬ ‫نێ������و كۆمه‌ڵگا‪ .‬لێره‌ش������ه‌و‌ه ده‌یه‌وێت‬ ‫له‌چوارچێ������وه‌ی خێ������زان بێته‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫تاس������ه‌ربه‌خۆیی خۆی بس������ه‌لمێنێت‪،‬‬ ‫به‌رده‌وام كارده‌كات بۆ فراوانكردنی‬ ‫په‌یوه‌ندیی‌هكۆمه‌اڵیه‌تیه‌كانی‪.‬‬ ‫یه‌كێكی تر له‌س������یماكانی ئه‌م قۆناغ‌ه‬ ‫هه‌وڵدان‌ه بۆده‌رچون له‌ژێر كۆنترۆڵی‬ ‫دای������ك‌و ب������اوك‌و دوركه‌وتن������ه‌و‌ه‬ ‫لێی������ان‪ ،‬ئه‌م������ه‌ش یارمه‌تیده‌رێك������ی‬ ‫باش‌ه بۆس������ه‌ربه‌خۆیی‌و درووستبونی‬ ‫كه‌سایه‌تی گه‌نجه‌ك‌ه له‌ڕووی ده‌روونی‌و‬ ‫بیركردنه‌وه‌و هه‌ڵس‌و كه‌وت‌و هه‌ست‌و‬ ‫سۆزه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌بێ������ت بزانرێت گه‌ن������ج دیه‌وێت‬ ‫به‌ته‌واوی سه‌ربه‌خۆ بێت‌و جیاوازبێت‬ ‫له‌خێزان‌و چ������وارده‌وری خۆی‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫هه‌موو هه‌وڵێك ده‌خات‌ه گه‌ڕ بۆئه‌وه‌ی‬ ‫بیروبۆچون‌و خواسته‌كانی دیوارێكی‬ ‫به‌ده‌وردا بكێشێت‌و نه‌هێڵێت به‌ئاسانی‬ ‫هیچ كه‌سێك بچێت‌ه ژووره‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌رامبه‌ر ئه‌م‌ه هه‌ڵسوكه‌وتان‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫دایك‌و باوك نیگه‌رانی درووس������ت‬ ‫ده‌بێت‌و ده‌یانه‌وێت وه‌ك س������ه‌رده‌می‬ ‫مناڵ������ی ئ������اگاداری هه‌م������وو كارو‬ ‫كرده‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌و بچوكی بن‪ ،‬وه‌ك‬ ‫جاران له‌ژێر كۆنترۆڵی ئه‌ماندا هه‌موو‬ ‫هه‌نگاوێك هه‌ڵبێنێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش سه‌ره‌تای‬ ‫ئه‌و كه‌لێنه‌ی‌ه ك‌ه ده‌كه‌وێت‌ه نێوان دایك‌و‬ ‫باوك‌و رۆڵه‌كه‌یان‪ .‬بۆپڕكردنه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫بۆشایی‌ه ئه‌و گه‌نج‌ه ده‌یه‌وێت په‌یوه‌ندی‬ ‫له‌گه‌ڵ هاوته‌مه‌نه‌كانیدا ببه‌س������تێت‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم ئه‌گه‌ر هاوڕێكانی كه‌س������انی‬ ‫به‌ئه‌زمونترو دامه‌زراوه‌تربن‌و خاوه‌ن‬ ‫رۆش������نبیری‌و هه‌ڵسوكه‌وتی باش بن‬ ‫ئه‌و‌ه ئه‌وگه‌نج‌ه به‌ئاڕاسته‌یه‌كی باشدا‬ ‫هه‌نگاو ده‌نێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر هاوڕێكانی‬ ‫باش نه‌بوون ئه‌و‌ه پاشه‌ڕۆژی ئه‌میش‬ ‫ڕوناك نابێت‪ ،‬بۆی‌ه پێویس������ت‌ه له‌سه‌ر‬ ‫دایك‌و باوك ئاگاداری ئه‌و‌ه بن به‌یه‌ك‬ ‫جاری په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ منداڵه‌كه‌یاندا‬ ‫نه‌بچڕێنن‌و نه‌یانده‌ن‌ه ده‌ست قه‌ده‌ر‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی به‌نیسبه‌ت گه‌نجانیشه‌و‌ه گرنگ‌ه‬ ‫هه‌وڵدان‌ه له‌پێناو به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی‬ ‫ڕۆش������نبیری‌و زانیاری‌و شاره‌زایی‬ ‫خود‪ ،‬تا ئاگات‌ه ئه‌و ئاسته‌ی به‌ئاسانی‬ ‫له‌ده‌وروبه‌ری تێ������ده‌گات‌و ده‌زانێت‬ ‫كۆمه‌ڵگاكه‌ی چی له‌و ده‌وێت‌و ئه‌م چی‬ ‫پێده‌كرێت‪.‬‬ ‫باشترینئاماژیپێگه‌یشتن‌وكامڵبوونی‬ ‫گه‌نج ئه‌وه‌ی‌ه ئه‌ركه‌كانی خۆی بزانێت‬ ‫مافه‌كان������ی خۆی ده‌س������ته‌به‌ربكات‌و‬ ‫س������ه‌ربه‌خۆی بپارێزێت پاشان ڕێز‬ ‫بگرێت له‌بارودۆخ������ی خێزان‌و ئه‌و‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌ی تێدا ده‌ژی‪ .‬ده‌بێت گه‌نج‬ ‫هه‌میش‌ه ئه‌و‌ه بزانێت‪ ،‬خێزان‌و كۆمه‌ڵگا‬ ‫ئامێزی ڕێزو خۆشه‌ویس������تی بۆ ئه‌و‬ ‫گه‌نجان‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه ك‌ه خوێندن ته‌واو‬ ‫ده‌ك‌هن‌و پاشان ده‌یانه‌وێت سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫گیرفانی خۆیان به‌ده‌ست بێنن‌و كار‬ ‫بۆ دروس������تكردنی ژیانی هاوسه‌ری‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم بیرتان نه‌چێت ئه‌وكاته‌ی‬ ‫ك‌ه ئێ������وه‌ش ده‌بن‌ه خ������اوه‌ن منداڵ‌و‬ ‫پێده‌گه‌ن ئێ������وه‌ش ڕووبه‌ڕوی هه‌ندێ‬ ‫گیروگرفت ده‌بنه‌و‌ه له‌گه‌ڵیاندا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وانه‌ی‌ه له‌م گیروگرفته‌ی ئێو‌ه جیاواز‬ ‫بێت‪.‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫دڵگه‌ش كه‌ركوكی‪:‬‬

‫ی ده‌بنه‌وه‌‬ ‫ی توندوتیژ ‌‬ ‫ی كورد له‌ئه‌وروپاش روبه‌ڕوو ‌‬ ‫كچان ‌‬

‫دڵگه‌ش كه‌ركوكی یه‌كێك ل‌ه كورد‌ه‬ ‫هه‌ڵس������وڕاوه‌كانی ئۆس������لۆ‪ ،‬به‌رده‌وام‬ ‫له‌كۆڕوكۆبونه‌و‌ه سیاس������ی‌و ئه‌ده‌بی‌و‬ ‫هون������ه‌ری‌و كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كانی كوردانی‬ ‫تاراوگ‌ه ئاماده‌بوون������ی هه‌یه‌‪ ،‬له‌وه‌اڵمی‬ ‫چه‌ند كورت������‌ه پرس������یارێكی نم نم‪،‬‬ ‫رووناك ‌ی ده‌خاته‌سه‌ر ژیانی كوڕوكچی‬ ‫كورد له‌ئه‌وروپا‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌تێكه‌ڵبوونی گه‌نجی كورد‬ ‫به‌كۆمه‌ڵگای ئه‌وروپی دڵگه‌ش پێیوایه‌‪،‬‬ ‫گه‌نج������ه‌كان ك‌ه دێن‌ه ئ������ه‌و واڵتانه‌و‌ه‬ ‫بێبه‌رنامه‌ن‪ ،‬بۆی������‌ه زۆرجار ون ده‌بن‪،‬‬ ‫"نازان������ن بۆچی هات������وون یان بڵێین‬ ‫ئه‌وان بۆئه‌و وێن‌ه خه‌یاڵی‌ه هاتوون ك‌ه‬ ‫له‌مێشكیانداكێشاویانه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌كات ك‌ه گه‌نجی‬ ‫كورد زۆرجار كاتێ������ك ڕووبه‌ڕووی‬ ‫واقیعی ژیانی ئه‌وروپی ده‌بێته‌و‌ه هه‌تا‬ ‫ماوه‌یه‌ك ده‌حه‌په‌سێت‌و نازانێت به‌چی‬ ‫ئاڕاس������ته‌یه‌كدا بڕوات‪" ،‬كێشه‌ك‌ه ئه‌و‬ ‫گه‌نجانه‌ن ك‌ه نه‌خوێنده‌وارن‪ ،‬له‌سه‌ره‌تاو‌ه‬

‫به‌ئاسانی توانای ئیستیعابكردنی ژیانی‬ ‫ئێر‌ه ناكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم پاش چه‌ند ساڵێك‬ ‫ك‌ه چاویان ده‌كرێته‌وه‌‌و ده‌بن‌ه خاوه‌ن‬ ‫ئیش‌و دووپار‌ه له‌گ������ه‌ڵ ژیانی ئێره‌دا‬ ‫ڕادێن"‪.‬‬ ‫دڵگه‌ش كه‌ركوكی‪ ،‬ئه‌و ژمار‌ه زۆره‌ی‬ ‫گه‌نجی كورد له‌ئه‌وروپا به‌سه‌رمایه‌یه‌كی‬ ‫باش بۆكوردستان ده‌زانێت‌و پێیوای‌ه‬ ‫ئه‌و س������ه‌رمای‌ه ئه‌گه‌ر كاربه‌ده‌س������تانی‬ ‫هه‌رێمی كوردس������تان به‌باشی به‌كاری‬ ‫بێنن‪ ،‬هه‌م له‌ئه‌وروپاو هه‌م له‌كوردستان‬ ‫ده‌توانن سوودی لێ ببین‪" ،‬له‌ئه‌وروپا‬ ‫وه‌ك لۆب������ی‌و له‌كوردس������تانیش وه‌ك‬ ‫خه‌ڵكانی خاوه‌ن شه‌هاده‌و ته‌جروبه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و خاتوون‌ه ك������ورد‌ه له‌بار‌ه ‌ی كچان ‌ی‬ ‫كورد له‌ئه‌وروپ������ا ده‌دوێ‌و ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌دات ك‌ه زۆرجار كچان ڕووبه‌ڕووی‬ ‫توندوتیژی ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬چونك‌ه خێزانه‌كان‬ ‫ڕێیان ن������اده‌ن وه‌ك هه‌ركچێكی ئه‌و‬ ‫واڵتان‌ه هه‌ڵس������وكه‌وت بك������ه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫"به‌گشتی كچانیش توانیویان‌ه له‌زۆر‬ ‫بواردا بێن‌ه پێش‌و فرسه‌ت له‌به‌رده‌میانه‌دا‬ ‫زۆره‌و ئیشه‌كانیان مایه‌ی دڵخۆشییه‌"‪.‬‬

‫بۆچ ‌ی وازهێنان له‌جگه‌ره‌كێشان ال ‌ی هه‌رزه‌كاران سه‌خته‌؟‬ ‫له‌ئینگلیزیه‌وه‌‪ :‬دیار ئه‌كره‌م‬ ‫ی زۆر بۆهه‌ر كه‌س������ێك‬ ‫تاڕاده‌یه‌ك ‌‬ ‫سه‌خت‌ه هه‌وڵ بدات ك‌ه واز له‌جگه‌ر‌ه‬ ‫كێشان بێنێت‪ ،‬به‌اڵم بۆ هه‌رزه‌كاران‬ ‫ی‬ ‫س������ه‌ختتره‌‪ .‬جگه‌ره‌كێش������ان ‌‬ ‫ی سه‌ره‌كیی‌ه‬ ‫هه‌رزه‌كاران كێشه‌یه‌ك ‌‬ ‫ئه‌م������ڕۆ له‌كۆمه‌ڵ������گادا ده‌بینرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی جیاواز به‌د ‌‬ ‫چه‌ندین ه������ۆكار ‌‬ ‫ی ئاماژ‌ه‬ ‫ی خه‌ڵك ‌‬ ‫ده‌كرێت‪ .‬زۆرب‌ه ‌‬ ‫ده‌ده‌ن به‌خێزان یاخود هاوڕێیان‬ ‫ك‌ه ڕه‌نگ‌ه كاربكه‌ن‌ه سه‌ر ڕه‌فتاریان‪.‬‬ ‫ی هاوته‌مه‌نه‌كان‬ ‫ی گه‌نجان فشار ‌‬ ‫له‌ال ‌‬ ‫ی خواره‌و‌ه‬ ‫ی ت������ره‌‪ .‬ئه‌م‌ه ‌‬ ‫هۆكارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫لیس������تێك‌ه له‌و هۆكار‌ه شیاوان‌ه ‌‬ ‫ی هه‌رزه‌كاران ده‌ست به‌جگه‌ر‌ه‬ ‫بۆچ ‌‬ ‫كێشان ده‌كه‌ن‪:‬‬ ‫ دایك وباوك‪ :‬مندااڵن له‌دایك‌و‬‫باوكه‌و‌ه فێرده‌بن‪ .‬تۆ مه‌ب‌ه به‌یه‌كێك‬ ‫ی‬ ‫ی ك‌ه دروشم ‌‬ ‫له‌و دایك‌و باوكان‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫"ئه‌و‌ه بك‌ه من ده‌یڵێم نه‌ك ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ده‌ده‌م" پیاد‌ه ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌نجام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاوته‌مه‌نه‌كان‪ :‬سااڵن ‌‬ ‫ فشار ‌‬‫ی‬ ‫ی س������ه‌ختترین كات ‌‬ ‫هه‌رزه‌كار ‌‬ ‫ی كات‬ ‫ی هه‌ر كه‌سێكه‌‪ .‬زۆرب‌ه ‌‬ ‫ژیان ‌‬ ‫مندااڵن ته‌نها ده‌یانه‌وێت بگونجێن‌و‬ ‫په‌سه‌ند بكرێن‪ .‬ئه‌م فشار‌ه ڕه‌نگ‌ه‬ ‫ی خراپ‬ ‫ێ بكات خ������وو ‌‬ ‫وای������ان ل ‌‬ ‫ی جگه‌ره‌كێشان هه‌ڵبژێرن‪.‬‬ ‫له‌نموون‌ه ‌‬ ‫ ڕیكالم������ه‌كان‪ :‬زۆرێ������ك‬‫ی جگ������ه‌ر‌ه ڕووه‌و‬ ‫له‌ڕیكالمه‌كان������ ‌‬ ‫ی الو ئاڕاست‌ه ده‌كرێن‪ .‬ئه‌وان‬ ‫كه‌سان ‌‬ ‫ی وا ده‌كه‌ن جگه‌ره‌كێشان‬ ‫كارێك ‌‬ ‫ی خ������ۆش‌و ب������او‬ ‫وه‌ك كارێك������ ‌‬ ‫ده‌ربكه‌وێت‪.‬‬ ‫ فیلم‪ :‬زۆرج������ار له‌فیلمه‌كاندا‬‫ی خۆش‬ ‫جگه‌ره‌كێشان وه‌ك كارێك ‌‬ ‫نیشان ده‌درێت‪.‬‬ ‫ێ له‌ده‌رئه‌نجام‌ه‬ ‫بایلۆژی‌‪ :‬یه‌ك������ ‌‬‫ی جگه‌ره‌كێشان ئه‌وه‌ی‌ه‬ ‫خراپه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خواردن ناهێڵێت‪ .‬كچان ‌‬ ‫چێژ ‌‬ ‫ێ كات ئه‌م‌ه ده‌كه‌ن‌ه‬ ‫هه‌رزه‌كار هه‌ند ‌‬ ‫ی كردن‬ ‫هۆكارێك بۆ ه������اوكار ‌‬

‫ێ‬ ‫یه‌ك ‌‬ ‫له‌ده‌رئه‌نجام ‌ه‬ ‫ی‬ ‫خراپه‌كان ‌‬ ‫جگه‌ره‌كێشان‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه چێژ ‌‬ ‫خواردن‬ ‫ناهێڵێت‬ ‫ی جه‌سته‌یان‪.‬‬ ‫یكێش ‌‬ ‫له‌كۆنترۆڵكردن ‌‬ ‫ی تر‬ ‫به‌ب������ه‌راورد له‌گه‌ڵ كه‌س������ان ‌‬ ‫سه‌ختتر ده‌رئه‌كه‌وێت هه‌رزه‌كاران‬ ‫قایل بكه‌ین واز له‌جگه‌ر‌ه كێشان‬ ‫بێنن‪ ،‬به‌اڵم چه‌ند ش������تێك هه‌ی‌ه‬ ‫ی بده‌ین‪:‬‬ ‫ده‌توانین ئه‌نجام ‌‬ ‫دایك‌و باوكان پێویس������ت‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ی‬ ‫منداڵه‌كانی������ان بدوێ������ن له‌بار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كاریگه‌ریی������‌ه زیانیه‌خش������ه‌كان ‌‬ ‫جگه‌ره‌كێشانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ڕێكه‌وت دایك یان باوك‬ ‫جگه‌ره‌كێش بوون ئه‌وا پێویس������ت‌ه‬ ‫ئێس������تا واز له‌جگه‌ر‌ه كێش������ان‬ ‫بێنن‪ .‬ئ������ه‌و كار‌ه ته‌نه������ا نابێت‌ه‬ ‫ی ناو ماڵ‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ته‌ندروس������تبوون ‌‬ ‫ی باشیش‪ .‬ئه‌م‌ه‬ ‫ده‌بێت‌ه نموونه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی منداڵه‌كانت ده‌دات تۆ‬ ‫نیش������ان ‌‬ ‫ێ هه‌نگاو بنێیت‌و‬ ‫ێ به‌پ ‌‬ ‫ئاماده‌یت پ ‌‬ ‫له‌كۆتایدا ئه‌وان سووپاست ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪:‬‬

‫‪www.ezinearticles.com‬‬

‫الوانی به‌ڕێز ‪ ...‬ژیان جوانه‌‪ ،‬به‌خ‌هم‌و ئازار ل‌ه خۆتی تاڵ مه‌که‌‬


‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫بوفۆن‪....‬جاڵجاڵۆكه‌ك ‌ه ‌ی ئیتاڵیا‬

‫گۆڵچ������ ‌ی به‌ناوبانگ ‌ی هه‌ڵب������ژارده‌ ‌ی ئیتاڵیا‌و‬ ‫یان������ه‌ ‌ی یوڤانت������ۆس جانلویج������ی‌ بوفۆن ل‌ه‬ ‫‪ 1978/1/28‬له‌ش������اری‌ كاراكرای‌ ئیتاڵیا ل‌ه‬ ‫خێزانێك ‌ی وه‌رزش ‌ی ل‌ه دایك بوو‌ه ك‌ه دایك ‌ی‬ ‫یاریزانی‌ هه‌ڵدان ‌ی دیسك‌و باوك ‌ی یاریزان ‌ی‬ ‫به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ قورس������ایی‌‌و دوو خوش������ك ‌ی‬ ‫یاریزان ‌ی باله‌و مام ‌ی یاریزان ‌ی باسكه‌ بوون‌و‬ ‫برازاكه‌ش ‌ی گۆڵچ ‌ی بووه‌‪.‬‬ ‫بوفۆن س������ه‌ره‌تا ‌ی یاریكردن ‌ی وه‌ك یاریزان ‌ی‬ ‫هێڵ ‌ی ناوه‌ڕاس������ت ده‌س������تپێكرد‪ ،‬به‌اڵم پاش‬ ‫چه‌ند س������اڵێك بڕیاریدا شوێنی‌ یاریكردن ‌ی‬ ‫له‌هێڵ ‌ی ناوه‌ڕاس������ته‌و‌ه ب������ۆ گۆڵچ ‌ی بگوڕێت‪،‬‬ ‫ئه‌و بڕیاره‌ش ال ‌ی پسپۆڕان ‌ی بوار ‌ی وه‌رزش‬ ‫بڕیارێك������ ‌ی گونجاو بوو‪ ،‬چونك‌ه دوای‌ چه‌ند‬ ‫س������اڵێك ك‌ه وه‌ك گۆڵچ ‌ی یار ‌ی كرد‪ ،‬توان ‌ی‬ ‫ئاستێك ‌ی به‌رز پێشكه‌ش بكات‌و ل‌ه كۆتایشدا‬ ‫بوو‌ه ئه‌و گۆڵچییه‌ ‌ی كه‌ ل‌ه ئێستادا ب‌ه یه‌كێك‬ ‫له‌ باشترین گۆڵچییه‌كان ‌ی جیهان داده‌نرێت‌و‬ ‫نازن������اوی‌ عه‌نكه‌بوت وات������‌ه جاڵجاڵۆكه‌ ‌ی پ ‌ێ‬ ‫به‌خشراوه‌‪.‬‬ ‫جانلویجی‌ بوفۆن له‌ته‌مه‌ن ‌ی ‪ 16‬ساڵیه‌وه‌‪ ،‬وات‌ه‬ ‫ل‌ه ساڵ ‌ی ‪ 1994‬وه‌ك گۆڵچی‌ له‌ یانه‌ی‌ پارما ‌ی‬ ‫واڵته‌كه‌ی ده‌ست ‌ی به‌یاركردن كرد‪ ،‬به‌شدار ‌ی‬ ‫یارییه‌كان ‌ی خول������ی‌ پله‌ یه‌ك ‌ی ئیتاڵیا ‌ی كرد‪،‬‬ ‫یه‌كه‌م یاریش������ی‌ به‌رامبه‌ر یانه‌ی‌ ئه‌ی‌ س������ ‌ی‬

‫میالن بوو ك‌ه تیایدا توانی‌ ئاس������تێك ‌ی به‌رز‬ ‫پێش������كه‌ش بكات‌و ببێت‌ه جیگه‌ ‌ی س������ه‌رنج ‌ی‬ ‫راهێنه‌ری‌ یانه‌كه‌ی‌‪ ،‬دوا ‌ی پێش������كه‌ش كردن ‌ی‬ ‫ئه‌و ئاس������ت‌ه به‌رزه‌ش راهێن������ه‌ر ‌ی ئه‌و كاته‌ ‌ی‬ ‫هه‌ڵب������ژارده‌ی‌ ئیتاڵی������ا بانگهێش������ت ‌ی ڕیز ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئیتاڵیا ‌ی كردو له‌یه‌كه‌م یاریشدا‬ ‫ل‌ه ‪ 1997/10/29‬له‌ جێگه‌ی‌ بالوكای‌ گۆڵچ ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كه‌ كه‌ تووش������ی‌ پێ������كان هاتبوو‪،‬‬ ‫وه‌ك گۆڵچ ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی به‌رامبه‌ر هه‌ڵبژارده‌ ‌ی‬ ‫روسیا یاریكرد‪ ،‬پاش������ان له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ ‌ی‬ ‫واڵته‌كه‌ی‌ بۆ شداریكردن له‌مۆندیال ‌ی ‪1998‬‬ ‫رووی كرد‌ه واڵت ‌ی فه‌ره‌نس������ا ك‌ه میواندار ‌ی‬ ‫ئه‌و مۆندیاله‌ی‌ ده‌كرد‪ ،‬به‌اڵم به‌شداری ‌ی هیچ‬ ‫یارییه‌كی‌ نه‌ك������رد‪ ،‬دواتر له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ ‌ی‬ ‫ئیتاڵیا به‌شدار ‌ی یارییه‌كان ‌ی پااڵوتن ‌ی كرد بۆ‬ ‫به‌شداریكردن ل‌ه پاڵه‌وانێت ‌ی جامی‌ نه‌ته‌وه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌وروپ������ا ‌ی ‪ ،2000‬به‌اڵم دوای‌ س������ه‌ركه‌وتن ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ك������ه‌ی‌‌و نزیك������ه‌ ‌ی هه‌فته‌یه‌ك پێش‬ ‫ده‌ستپێكردن ‌ی پاڵه‌وانێتییه‌كه‌‪ ،‬ده‌ستێكی‌ شكاو‬ ‫نه‌یتوانی‌ به‌شداری‌ ئه‌و پاڵه‌وانێتی‌ه بكات‪.‬‬ ‫ل‌ه س������اڵ ‌ی ‪ 2001‬به‌پێی‌ بۆندێك‌و به‌بڕ ‌ی ‪45‬‬ ‫ملیۆن‌و ‪ 900‬هه‌زار دۆالر بوفۆن چوو‌ه ریز ‌ی‬ ‫یانه‌ی‌ یوڤانتۆس‪ ،‬ك‌ه گرانترین بۆند ‌ی گۆڵچی‌ه‬ ‫له‌مێژووی‌ تۆپی‌ پێدا‌و تا ئێساش له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫یانه‌یه‌دا له‌یاریكردن به‌رده‌وامه‌‪.‬‬

‫ج ‌ی ج ‌ی بوفۆن وه‌ك گۆڵچی‬ ‫س������ه‌ره‌ك ‌ی هه‌ڵب������ژارده‌ ‌ی‬ ‫به‌ش������دار ‌ی‬ ‫ئیتاڵی������ا‬ ‫یارییه‌كان������ ‌ی مۆندیال������ ‌ی‬ ‫‪‌ 2002‬ی ك������ردو ئاس������تێك ‌ی‬ ‫به‌رزیش������ ‌ی پێش������كه‌ش كرد‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه نه‌یانتوان ‌ی نازناوه‌ك‌ه‬ ‫به‌ده‌س������ت بهێنن‌و كرانه‌ ده‌ره‌وه‌ ‌ی‬ ‫پاڵه‌وانێتییه‌كه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌مۆندیال ‌ی ‪2006‬دا‬ ‫توان ‌ی ئاس������تێكی‌ به‌رز پیشان ‌ی هانده‌ران ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كه‌ی‌ بدات‌و له‌كۆتایشدا جامه‌كه‌یان‬ ‫به‌رزكرده‌وه‌و بوون‌ه پاڵه‌وانی‌ مۆندیال‪.‬‬ ‫ئه‌و پاڵه‌وانێتی‌‌و نازاناوانه‌ ‌ی كه‌ بوفۆن له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئیتاڵیا‌و یانه‌ ‌ی پارماو یوڤانتۆس‬ ‫به‌ده‌ستیهێناوه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬به‌ده‌س������تهێنان ‌ی خول������ ‌ی ئیتاڵ ‌ی دووجار‪،‬‬ ‫‪2003 . 2002‬‬ ‫‪ .2‬جام ‌ی ئیتاڵیا‪1999 ،‬‬ ‫‪ .3‬جام ‌ی سوپه‌ر ‌ی ئه‌وروپا س ‌ێ جار‪1999 ،‬‬ ‫‪2003 – 2002 .‬‬ ‫‪ .4‬جام ‌ی یه‌كێت ‌ی ئه‌وروپا‪1999 ،‬‬ ‫‪ .5‬پاڵه‌وانێت ‌ی نه‌ته‌وه‌كان������ی‌ ئه‌وروپای‌ خوار‬ ‫ته‌مه‌ن ‪ 21‬ساڵ‪1996 ،‬‬ ‫‪ .6‬جام ‌ی جیهانی‌‪2006 ،‬‬ ‫‪ .7‬باشترین گۆڵچی‌ جیهان س ‌ێ جار‪2003 ،‬‬

‫ی ‪2010 .2009‬‬ ‫ی وه‌رز ‌‬ ‫ی هاتن ‌‬ ‫به‌كۆتای ‌‬ ‫ی ئه‌وروپادا‪،‬‬ ‫له‌س������ه‌رجه‌م خوله‌كان ‌‬ ‫ی چ������اوه‌روان‬ ‫چه‌ن������د ئه‌نجامێك ‌‬ ‫ی كران‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ی به‌د ‌‬ ‫نه‌ك������راو ‌‬ ‫ل‌ه ئه‌ڵمانی������او ئیتاڵیاو ئینگلته‌راو‬ ‫فه‌ره‌نساو ته‌نانه‌ت هۆڵنداش‪ .‬لێره‌دا‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ئه‌نجام‌ه چاوه‌ڕوان نه‌كراوان‌ه ‌‬ ‫ی لێ نه‌ده‌ك������را له‌م‬ ‫ك‌ه پێش������بین ‌‬ ‫وه‌رزه‌دا رووبدات ده‌خه‌ینه‌روو‪.‬‬ ‫ی ئینش‬ ‫ی تڤینت ‌‬ ‫ل‌ه هۆڵه‌ن������دا یان‌ه ‌‬ ‫ی ب������ۆ دووه‌مین جار‬ ‫كی������د‌ه توان ‌‬ ‫ی ‪84‬‬ ‫ی خۆی������داو دوا ‌‬ ‫ل‌ه مێژوو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێ ‌‬ ‫ی تۆپ ‌‬ ‫ی خول ‌‬ ‫س������اڵ‪ ،‬نازناو ‌‬ ‫ئه‌و واڵت‌ه به‌ده‌ست بهێنێت‌و پێش‬ ‫ی وه‌ك ئه‌یاكس‬ ‫یان‌ه به‌هێزه‌كان������ ‌‬ ‫ئیمس������تردام‌و فاینۆرد رۆته‌ردام‌و‬ ‫ئایندهۆڤن بكه‌وێ������ت‪ ،‬ك‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫ی چاوه‌ڕوان‬ ‫ب‌ه گه‌وره‌ترین ئه‌نجام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خول������‌ه ناوخۆیه‌كان ‌‬ ‫ن������ه‌كارو ‌‬ ‫ئه‌وروپا داده‌نرێت‪.‬‬ ‫ی ئه‌ڵمانیاش‬ ‫ی پێ������ ‌‬ ‫ی تۆپ ‌‬ ‫ل‌ه خول ‌‬ ‫ی هێرتا به‌رلین ل‌ه‬ ‫ی یان‌ه ‌‬ ‫دابه‌زبن������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یان‌ه پل‌ه یه‌كه‌كان بۆ خول ‌‬ ‫ریز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی واڵته‌ك‌هی‌‪ ،‬بوو‌ه جێگ‌ه ‌‬ ‫پل‌ه دوو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هانده‌ران ‌‬ ‫ی زۆرب‌ه ‌‬ ‫سه‌رسوڕمان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێ له‌ناوخۆ ‌‬ ‫تۆپ ‌‬ ‫ئه‌ڵمانی������او‬

‫ی هێرتا به‌رلین‬ ‫ئه‌وروپادا‪ ،‬یان������‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل������‌ه وه‌رز ‌‬ ‫ی ئ������ه‌و‌ه ‌‬ ‫س������ه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫رابردوودا كێبركێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌كرد‌و توان ‌‬ ‫ی خوله‌ك‌ه ‌‬ ‫نازناو ‌‬ ‫ی چواره‌م‬ ‫‪ 63‬خاڵ كۆبكاته‌وه‌و پل‌ه ‌‬ ‫ده‌س������ته‌به‌ر بكات‌و ته‌نها ب‌ه شه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ی ۆڵفس������بۆرگ ‌‬ ‫ی یان‌ه ‌‬ ‫خاڵ له‌دوا ‌‬ ‫پێشه‌نگه‌و‌ه بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌م وه‌رزه‌داو‬ ‫ی‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی سه‌رجه‌م یاریه‌كان ‌‬ ‫له‌كۆ ‌‬ ‫ی كۆكرده‌وه‌و‬ ‫ئه‌ڵمانیا ته‌نها ‪ 24‬خاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یانه‌كان ‌‬ ‫ی ریزبه‌ن������د ‌‬ ‫ل‌ه كۆتای ‌‬ ‫ی پل‌ه‬ ‫ئه‌ڵمانیادا بوو‪ ،‬به‌وه‌ش بۆ خول ‌‬ ‫ی دابه‌زی‌‪.‬‬ ‫ی واڵته‌ك‌ه ‌‬ ‫دوو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یان‌ه ‌‬ ‫ل‌ه ئیتاڵیاش دووركه‌وتنه‌و‌ه ‌‬ ‫یۆڤانتۆس له‌س������ه‌رجه‌م خوله‌كان‬ ‫ی چ������اوه‌روان نه‌كراو‬ ‫ئه‌نجامێك������ ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م‬ ‫بوو‪ ،‬له‌گه‌ڵ ده‌س������تپێكردن ‌‬ ‫ی كاڵچۆ‬ ‫ی یۆڤان������ۆس ل‌ه خول ‌‬ ‫یار ‌‬ ‫ی تریش‪،‬‬ ‫و ته‌نانه‌ت چه‌ند یاریه‌ك ‌‬ ‫ی ئیتاڵیا ئه‌و‬ ‫ی رۆژنامه‌كان ‌‬ ‫زۆرب‌ه ‌‬ ‫یانه‌یه‌یان ده‌ستنیش������انكردبوو بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی تۆپ ‌‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی نازناو ‌‬ ‫به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی یان‌ه‬ ‫ی ئیتاڵی������او ته‌نانه‌ت خول ‌‬ ‫پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وروپاش‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌‬ ‫پاڵه‌وانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یۆڤانتۆس نه‌یتوان ‌‬ ‫بینیمان یان‌ه ‌‬ ‫له‌م وه‌رزه‌دا له‌هیچ خولێك یاخود‬ ‫ی تیایدا‬ ‫پاڵه‌وانێتییه‌ك ك‌ه به‌شدار ‌‬ ‫ی باش به‌ده‌س������ت‬ ‫كردبوو‪ ،‬ئه‌نجام ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫بهێنێ������ت‪ ،‬ته‌نان������ه‌ت نه‌یتوان ‌‬ ‫ی بگه‌یه‌نێت‌ه‬ ‫ی داهاتووش خۆ ‌‬ ‫وه‌رز ‌‬ ‫ی‬ ‫خو ل������ ‌‬

‫‪2010 5/16‬‬

‫‪7‬‬

‫ئایا هیگواین ریاڵ‬ ‫به‌جێ‌ ده‌هێڵێت؟‬

‫‪ 2006 – 2004 .‬ك‌ه ژماره‌یه‌كی‌ پێوانییه‌و تا‬ ‫ئێیتا هیچ گۆڵچیه‌ك نه‌یتوانیوه‌ س ‌ێ جار ئه‌و‬ ‫خه‌اڵت‌ه بۆ خۆ ‌ی مسۆگه‌ر بكات‪.‬‬ ‫‪ .8‬باشترین گۆڵچ ‌ی جام ‌ی جیهان ‌ی ‪2006‬‬ ‫‪ .9‬دووه‌م باشترین یاریزان ‌ی ئه‌وروپا‪2006 ،‬‬ ‫‪ .10‬باشترین گۆڵچ ‌ی خولی‌ یانه‌ پاڵه‌وانه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌وروپا‪2003 ،‬‬ ‫‪ .11‬باشترین یاریزان ‌ی خول ‌ی یان‌ه پاڵه‌وانه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌وروپ������ا ‌ی ‪ 2003‬كه‌ خه‌اڵتێك ‌ی مێژووییه‌و تا‬ ‫ئێس������تا هیچ گۆڵچیه‌ك ‌ی تر ل������ه‌و خوله‌دا ئه‌و‬ ‫نازناوه‌ی‌ به‌ده‌ست نه‌هێناوه‌‪.‬‬ ‫‪ .12‬باشترین گۆڵچی‌ خولی‌ ئیتاڵیا شه‌ش جار‬ ‫‪– 2004 . 2003 . 2002 . 2001 . 1999‬‬ ‫‪2006‬‬ ‫‪ .13‬باشترین یاریزانی‌ الوی‌ ئه‌وروپا ‪.1999‬‬

‫ی ئه‌وروپا‬ ‫ئه‌نجام ‌ه چاوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌وروپا‪ ،‬ك‌ه ئه‌م‬ ‫یان‌ه پاڵه‌وانه‌كان ‌‬ ‫ئه‌نجامه‌ش به‌هیچ ش������ێوه‌یه‌ك له‌و‬ ‫یانه‌ی‌ه چاوه‌ڕوان نه‌ده‌كرا‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫ی‬ ‫ی ئیتاڵیاو هه‌روه‌ها ل‌ه خول ‌‬ ‫ل‌ه جام ‌‬ ‫یان‌ه پاڵه‌وان������ه‌كان و یورۆلیگیش‬ ‫ی‬ ‫كرای‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬ئه‌م یانه‌ی‌ه ل‌ه خول ‌‬ ‫ی‬ ‫ی واڵته‌ك������ه‌ی‌‌و زۆرب‌ه ‌‬ ‫ی پێ ‌‬ ‫تۆپ������ ‌‬ ‫ی ئه‌وروپاش‬ ‫ی دیك������‌ه ‌‬ ‫خوله‌كان������ ‌‬ ‫ی هه‌یه‌و‬ ‫ی پرش������نگدار ‌‬ ‫مێژویه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تۆپ ‌‬ ‫ی ‪ 27‬جار خول ‌‬ ‫توانیویه‌ت������ ‌‬ ‫ی ده‌سته‌به‌ربكات‪ ،‬ل‌ه‬ ‫ی واڵته‌ك‌ه ‌‬ ‫پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫كاتێكدا ك‌ه هه‌ریه‌ك‌ه ل‌ه یانه‌كان ‌‬ ‫ی میالن و ئه‌نته‌رمیالن‬ ‫ی س������ ‌‬ ‫ئ‌ه ‌‬ ‫ی ‪ 17‬نازناون‪.‬‬ ‫ته‌نها خاوه‌ن ‌‬ ‫ی لیڤه‌رپوڵ‬ ‫ل‌ه ئینگلت������ه‌راش یان‌ه ‌‬ ‫ی ك‌ه‬ ‫ب������ه‌ده‌ر نی������‌ه له‌وقه‌یران������‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بووه‌‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ی یوڤ ‌‬ ‫ی یان‌ه ‌‬ ‫دوچار ‌‬ ‫ی پریمه‌رلیگ‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ده‌ستپێكردن ‌‬ ‫به‌چه‌ند یاریه‌ك‪ ،‬یه‌كێك بوو له‌و‬ ‫ی‬ ‫ی كێبڕكێ‌‌و ملمالنێیه‌ك ‌‬ ‫یانان������‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌كرد بۆ به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫به‌هێز ‌‬ ‫نازناوه‌ك������ه‌‌و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش������دا ك‌ه‬ ‫ی‬ ‫رافای������ل بینیتی������ز راهێنه‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی ده‌ك������ردو به‌یه‌كێك ل‌ه‬ ‫یانه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ی جیهانیش‬ ‫راهێنه‌ر‌ه به‌ناوبانگه‌كان ‌‬ ‫ی هیچ‬ ‫داده‌نرێت‪ ،‬ب������ه‌اڵم نه‌یتوان ‌‬ ‫ئه‌نجامێ������ك بۆ یانه‌ك‌ه به‌ده‌س������ت‬ ‫ی‬ ‫ی یان‌ه ‌‬ ‫بهێنێت‪ ،‬به‌هه‌مان ش������ێو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫یۆڤانت������ۆس ته‌نان������ه‌ت نه‌یتوان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یان‌ه پاڵه‌وانه‌كان ‌‬ ‫جێگه‌یه‌ك ل‌ه خول ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داهاتوو بۆ خۆ ‌‬ ‫ی وه‌رز ‌‬ ‫ئه‌وروپا ‌‬ ‫ی‬ ‫مسۆگه‌ر بكات‌و ته‌نها ‪ 62‬خاڵ ‌‬ ‫ی كۆپریم������ه‌ر لیگدا كۆ‬ ‫له‌خول������ ‌‬ ‫ی حه‌وته‌مدا‬ ‫كرده‌وه‌و ل‌ه پل‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫هات‪ ،‬ل‌ه وه‌رز ‌‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫داهاتووش������دا ئ������ه‌م یانه‌ی‌ه جگ‌ه‬ ‫ی واڵته‌ك‌هی‌‪،‬‬ ‫له‌خول‌ه ناوخۆییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ته‌نها ده‌توانێت به‌شدار ‌‬ ‫ئه‌وروپ������ا لیگ ب������كات‪ ،‬هه‌ر ل‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی یان‌ه ‌‬ ‫ئینگلته‌را س������ه‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی كۆتای ‌‬ ‫فولهام ب������ۆ یار ‌‬ ‫ی تر‌ه له‌و‬ ‫ئه‌وروپا لی������گ یه‌كێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجام‌ه چ������اوه‌ڕوان نه‌كراوان‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وروپا‬ ‫له‌م وه‌رزه‌داو له‌خوله‌كان ‌‬ ‫تۆماركرا‪.‬‬ ‫ی مارسیلیا‬ ‫ل‌ه فه‌ره‌نس������اش یان‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و واڵت‌ه‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی نازن������او ‌‬ ‫توان ‌‬ ‫به‌ده‌ست بهێنێت و پێش هه‌ریه‌ك‌ه‬ ‫ی ب������ۆردۆ و لیۆن‌و‬ ‫ل������‌ه یانه‌كان ‌‬ ‫مۆناكۆ و پاریس سان جێرمان‬ ‫ی‬ ‫بك������ه‌وت‪ ،‬ئه‌م یانه‌ی‌ه ل������‌ه وه‌رز ‌‬ ‫‪1992 .1991‬ه‌و‌ه نه‌یتوانی������و‌ه ئه‌م‬ ‫نازناو‌ه ده‌سته‌به‌ر بكات‪.‬‬ ‫ی چاوه‌روان‬ ‫ی ت������ر ‌‬ ‫ل‌ه ئه‌نجامێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوله‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌م وه‌رز‌ه ‌‬ ‫نه‌كراو ‌‬ ‫ی هه‌ردوو‬ ‫ئه‌وروپادا س������ه‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ی ئه‌ڵمانی‌و‬ ‫ی بای������رن میونخ ‌‬ ‫یان‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوو بۆ یار ‌‬ ‫ی ئیتاڵ ‌‬ ‫ئه‌نته‌ر میالن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یان‌ه پاڵه‌وانه‌كان ‌‬ ‫ی خول ‌‬ ‫كۆتای ‌‬ ‫ئه‌وروپ������ا‪ ،‬ل‌ه كاتێك������دا هه‌ردوو‬ ‫ی یه‌كه‌مدا ب‌ه‬ ‫یانه‌ك������‌ه له‌قۆناغ������ ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵه‌كانیان سه‌ركه‌وتن‬ ‫دووه‌م ‌‬ ‫ی ‪‌16‬و ك������ه‌م ك‌هس‌و‬ ‫ب������ۆ قۆناغ ‌‬ ‫ی پێ هه‌بوو‬ ‫ی تۆپ ‌‬ ‫ی بوار ‌‬ ‫شاره‌زا ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه بكات ئه‌م دوویانه‌ی‌ه‬ ‫پێشبین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆتایی‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫بگه‌ن‌ه یار ‌‬ ‫ی وه‌ك‬ ‫ی به‌هێز ‌‬ ‫چه‌ندین یان������‌ه ‌‬ ‫ی ئیسپانی‌‌و مانچسته‌ر‬ ‫به‌رشه‌لۆن‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئینگلیز ‌‬ ‫یونایت������دو چڵس������ ‌‬ ‫له‌خوله‌كه‌دا بوون‪.‬‬

‫ڤان باستن بۆ‬ ‫جێگه‌ی‌ لیۆناردۆ‬

‫ی‬ ‫ڤ������ان باس������تنی‌ هۆڵه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫نزیكبۆت������ه‌وه‌ له‌وه‌رگرتن������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌ ‌‬ ‫ی یانه‌ ‌‬ ‫ی راهێنه‌ر ‌‬ ‫پۆست ‌‬ ‫ی ئیتاڵی‌‪.‬‬ ‫سی‌ میالن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تۆتۆ س������پۆرت ‌‬ ‫رۆژنام������‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باڵویكرده‌وه‌‪ :‬به‌هۆ ‌‬ ‫ئیتاڵ ‌‬ ‫ئه‌و ئه‌نجام‌ه خراپانه‌ی‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫یانه‌كه‌یدا به‌ده‌س������تیهێناو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌مساڵدا‪ ،‬ئیداره‌ ‌‬ ‫له‌وه‌رز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی میالن ‌‬ ‫ی س������ ‌‬ ‫یان������‌هی‌ ئه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بڕیاریداو‌ه لیۆناردۆ ‌‬ ‫ئیتاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رازیل������ی‌‌و راهێن������ه‌ر ‌‬ ‫یانه‌كه‌یان دووربخه‌نه‌وه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌و مه‌به‌س������ته‌ش ماركۆ ڤان‬ ‫ی‬ ‫ی هۆڵه‌ندی‌ پاڵیۆراو ‌‬ ‫باستن ‌‬ ‫ی‬ ‫س������ه‌ره‌كی‌ه ب������ۆ وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ئه‌رك������ه‌و جێگرتنه‌وه‌ ‌‬ ‫لیۆناردۆ‪.‬‬ ‫ی ته‌م������ه‌ن ‪45‬‬ ‫ڤان باس������تن ‌‬ ‫ی ‪1992‬‬ ‫س������اڵ ل������‌ه س������اڵ ‌‬ ‫ی جیهان‬ ‫به‌باشترین یاریزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستنیش������انكراو ل‌ه سااڵن ‌‬ ‫‪1992 . 1990 . 1989‬‬ ‫ی‬ ‫بووه‌ت‌ه به‌باشترین یاریزان ‌‬ ‫ی میالن‬ ‫ئه‌وروپ������ا‪ .‬بۆیه‌ یانه‌ ‌‬ ‫ی داهاتوودا‬ ‫ده‌یه‌وێت له‌وه‌رز ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌رك������ی‌ راهێنه‌رایه‌ت������ ‌‬ ‫ێ بس������پێرێت‌و‬ ‫ی پ‌‬ ‫یانه‌ك������ه‌ ‌‬ ‫ی به‌هێز دروست‬ ‫پێكهاته‌یه‌ك ‌‬ ‫بكات‪.‬‬

‫زۆربه‌ی‌ رۆژنامه‌ وه‌رزشیه‌كانی‌ ئیسپانیا‬ ‫باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ تائێستا یانه‌ی‌ ریاڵ‬ ‫مه‌درید نه‌گه‌یشتۆته‌ رێكه‌وتنێك تا بڕی‌‬ ‫بۆنده‌ی‌ گۆنزالۆ هیگواینی‌ ئه‌رژه‌نتینی‌‌و‬ ‫یاریزان������ی‌ یانه‌ زیاتر ب������كات‪ ،‬كه‌ ڕه‌نگه‌‬ ‫ئه‌وه‌ش ببێته‌ هۆی‌ ئ������ه‌وه‌ی‌ ئه‌م یاریزانه‌‬ ‫یانه‌كه‌ به‌جێ بهێڵێت‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ ماركا نووسیویه‌تی‌ ئه‌و یاریه‌ی‌‬ ‫یان������ه‌ی‌ ریاڵ مه‌دردی������د به‌رامبه‌ر یانه‌ی‌‬ ‫ئه‌تله‌تیكۆ بلباو ئه‌نجامیدا له‌چوارچێوه‌ی‌‬ ‫هه‌فت������ه‌ی‌ ‪37‬ی‌ خولی‌ یانه‌ پله‌ یه‌كه‌كانی‌‬ ‫ئیس������پانیا‪ ،‬دوای‌ یاری‌ بووه‌ بۆ گۆنزالۆ‬ ‫هیگواین كه‌ له‌ ناو یاریگای‌ س������انتیاگۆ‬ ‫بێرنابیۆی‌ تایب������ه‌ت به‌یانه‌ی‌ ریاڵ یاری‌‬ ‫بكات‪ ،‬چونكه‌ تا ئێس������تا چاره‌نووس������ی‌‬ ‫ئ������ه‌م یاریزانه‌ له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌یدا دیار نیه‌و‬ ‫بۆنده‌كه‌ی‌ بۆ نوێ‌ نه‌كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬هاوكات‬ ‫دوا به‌دوای‌ كۆتای������ی‌ هاتنی‌ یاریه‌كه‌ش‪،‬‬ ‫له‌كۆنگره‌یه‌ك������ی‌ رۆژنامه‌وانیدا هیگواین‬ ‫ڕایگه‌یان������د‪ :‬هه‌موو الیه‌ك ش������ایه‌تحاڵی‌‬ ‫ئه‌و راس������تیه‌ن كه‌ له‌ سه‌ره‌تای‌ په‌یوه‌ندی‌‬ ‫كردنم به‌یانه‌ی‌ ری������اڵ مه‌دریده‌وه‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌ توانامدا بووبێت پێشكه‌ش������ی‌ یانه‌كه‌م‬ ‫ك������ردووه‌‪ ،‬هیوادارام له‌م یانه‌یدا بمێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم تا ئێس������تا لێپرس������راوانی‌ یانه‌كه‌‬ ‫ئ������ه‌م بابه‌ته‌یان یه‌كالی������ی‌ نه‌كردۆته‌وه‌و‬ ‫چاره‌نووس������م له‌ پایته‌ختی‌ ئیپانیادا دیار‬ ‫نیه‌‪.‬‬ ‫رۆژنام������ه‌ی‌ ئ������اس له‌ڕاپۆرتێك������دا ب������ه‌‬ ‫مانش������ێتێكی‌ گه‌وره‌ نووسیه‌تی‌‪ :‬هیگواین‬ ‫بۆ فرۆشتن‪ ،‬تا ئێستا ریاڵ مه‌درید هیچ‬ ‫هه‌نگاوێكی‌ پێویستی‌ بۆ نوێ كردنه‌وه‌ی‌‬ ‫بۆندی‌ ئه‌م یاریزان������ه‌ نه‌ناوه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌وه‌ش‬ ‫ئاماژه‌یه‌كی‌ روونی‌ یانه‌كه‌یه‌ كه‌ به‌نیازی‌‬ ‫نوێ كردنه‌وه‌ی‌ بۆنده‌كه‌ی‌ نیه‌و ده‌یه‌وێت‬ ‫بیفرۆشێت‪.‬‬ ‫له‌درێژه‌ی‌ راپۆرته‌كه‌یدا رۆژنامه‌ی ئاس‬ ‫باسی‌ له‌ س������ێ‌ یانه‌ی‌ ئنگلیزی‌ كردووه‌‬ ‫كه‌ چاودێریه‌كی‌ وردی‌ هیگواین ده‌كه‌ن‌و‬ ‫گرنگیه‌ك������ی‌ زۆری‌ پ������ێ ده‌ده‌ن‪ ،‬ئ������ه‌و‬ ‫یانانه‌ش بریتین له‌ چڵس������ی‌‌و مانچسته‌ر‬ ‫یونایتدو مانچسته‌ر ستی‌‪.‬‬ ‫به‌پێ������ی‌ رۆژنامه‌كانی‌ ئیس������پانیا نرخی‌‬ ‫هیگوای������ن ل������ه‌م وه‌رزه‌دا به‌ش������ێوه‌یه‌كی‌‬ ‫به‌رچ������او به‌رزبۆته‌وه‌ كه‌ ب������ه‌ ‪ 40‬ملیۆن‬ ‫یۆرۆ مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێت‪ ،‬چونكه‌ زۆربه‌ی‌‬ ‫یانه‌ به‌هێزه‌كان������ی‌ ئه‌وروپا گرنگی‌ ته‌واو‬ ‫ب������ه‌م یاریزان������ه‌ ده‌ده‌ن‌و هه‌روه‌ه������ا ئه‌و‬ ‫ئاس������ته‌ به‌رزه‌ش كه‌ له‌ وه‌رزی‌ ئه‌مساڵی‌‬ ‫خول������ی‌ ئیس������پانیدا پێكه‌ش������ی‌ كردو‬ ‫هه‌ردوو یاری������زان كه‌ریم بنزیمه‌و رائول‬ ‫گۆنزالس������ی‌ ناچار كرد له‌سه‌ر كورسی‌‬ ‫یه‌ده‌گ دابنیشن‌و خۆشی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ له‌‬ ‫پێكهاته‌ی‌ س������ه‌ره‌كی‌ یانه‌كه‌یداو له‌هێڵی‌‬ ‫هێرش������بردندا به‌ش������داری‌ یاریه‌كان������ی‌‬ ‫یانه‌كه‌ی‌ بكات‪.‬‬ ‫ش������اره‌زایانی‌ تۆپی‌ پێش له‌ ئیس������پانیا‬ ‫پێی������ان وای������ه‌ ئه‌گه‌ر بێتو یان������ه‌ی‌ ریاڵ‬ ‫مه‌درید ده‌ستبه‌رداری‌ گۆنزالۆ هیگواینی‌‬ ‫ئه‌رژه‌نتینی‌ ببێت‪ ،‬ئ������ه‌وا هه‌ڵه‌یه‌كی‌ زۆر‬ ‫گ������ه‌وره‌ ده‌كات‌و دواتر باجه‌كه‌ی‌ ده‌دات‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئه‌م یاریزان������ه‌ یاری‌ دوای‌ یاری‌‬ ‫زیاتر تاواناو به‌هره‌كانی‌ ده‌رده‌كه‌وێت‌و‬ ‫ب������ه‌رده‌وام له‌ن������او یاریگاش������دا ته‌واوی‌‬ ‫تواناكانی‌ خۆی‌ ده‌خاته‌ گڕ‌و ئاس������تێكی‌‬ ‫س������ه‌ره‌نج راكێ������ش پێش������كه‌ش ده‌كات‪،‬‬ ‫بۆی������ه‌ پێویس������ته‌ لێپرس������راوانی‌ یانه‌كه‌‬ ‫ئه‌م راس������تیه‌یان له‌به‌رچاو بێت‌و به‌هه‌ر‬ ‫جۆرێك بێت بۆنده‌كه‌ی‌ بۆ نوێ‌ بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫یاریزانان ‌ی ئه‌نته‌ر‬ ‫پاداشت ده‌كرێن‬ ‫س������ه‌رۆكی‌ یانه‌ی‌ ئه‌نت������ه‌ر میالن ‌ی‬ ‫ئیتاڵ ‌ی پاداش������تێكی‌ گه‌ور‌هی‌ بۆ‬ ‫یاریزانان������ ‌ی یانه‌ك������ه‌ ‌ی ئاماد‌ه‬ ‫كردووه‌‪.‬‬ ‫رۆژنام������‌هی‌ الگازێت������ا دیلۆ‬ ‫سپۆرت ‌ی ئیتاڵی‌ باڵویكرده‌وه‌‪:‬‬ ‫ماس������یمۆ مۆرات ‌ی س������ه‌رۆك ‌ی‬ ‫یانه‌ ‌ی ئه‌نته‌ر میالن بڕ ‌ی ‪12‬‬ ‫ملیۆن یۆرۆ ‌ی وه‌ك پاداشت بۆ‬ ‫یاریزانه‌كان ‌ی ته‌رخانكردووه‌ كه‌ هه‌ر‬ ‫یه‌كێكیان ‪ 600‬ه������ه‌زار یۆرۆی‌ به‌ر‬ ‫ده‌كه‌وێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ه������ه‌ردوو نازناو ‌ی‬ ‫خول������ی‌ واڵته‌كه‌ی������ان‌و خول������ ‌ی یان‌ه‬ ‫پاڵه‌وانه‌كانی‌ ئه‌وروپا به‌ده‌ستبهێنن‌و‬ ‫ببێت‌ه خاوه‌ن ‌ی س������ێ‌ نازناو له‌وه‌رز ‌ی‬ ‫ئه‌مساڵدا ك‌ه هه‌فته‌ی‌ رابردوو توان ‌ی‬ ‫جام������ی‌ ئیتاڵیا ببات������ه‌وه‌‪ .‬كه‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌الی‌ خۆسی‌ه مۆرینیۆ ‌ی راهێنه‌ره‌و‌ه‬ ‫خه‌ونێك ‌ی ئاس������انه‌و ده‌توانێت به‌د ‌ی‬ ‫بهێنێت‪.‬‬

‫‪ 150‬ملیۆن یۆرۆ بۆ میسی‌‬ ‫یانه‌ ‌ی ری������اڵ مه‌درید ‌ی ئیس������پان ‌ی‬ ‫بۆندێك������ی‌ گرانبه‌ه������ا ‌ی به‌بڕ ‌ی ‪150‬‬ ‫ملی������ۆن یۆرۆ ب������ۆ لیۆنێل میس������ ‌ی‬ ‫ئه‌رژه‌نتین ‌ی ئاماده‌ كردووه‌‪.‬‬ ‫رۆژنام‌ه وه‌رزش������یه‌كان ‌ی ئیس������پانیا‬ ‫باڵویانك������رده‌وه‌‪ :‬به‌مه‌به‌س������تی‌ زیاتر‬ ‫به‌هێزكردن������ ‌ی ری������زی‌ یانه‌ك������‌هی‌‪،‬‬ ‫ئی������دار‌ه ‌ی یان������ه‌ ‌ی ری������اڵ مه‌درید‬ ‫ئاماده‌یی خۆی‌ پیشانداو‌ه بڕ ‌ی ‪150‬‬ ‫ملیۆن یۆرۆ بدات به‌یان‌هی‌ به‌رشه‌لۆن‌ه‬ ‫ب������ۆ ئیمزا كردن������ ‌ی بۆندێك له‌گه‌ڵ‬ ‫لیۆنێل میس ‌ی ئه‌رژه‌نتینی‌‌و ئه‌ستێر‌ه ‌ی‬ ‫یانه‌ك������ه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش گرانتری������ن بۆند‌ه‬ ‫كه‌ تائێس������تا یان‌ه ‌ی ریاڵ مه‌درید ل‌ه‬ ‫مێژوو ‌ی خۆیدا ته‌رخانی‌ ده‌كات بۆ‬ ‫كرین ‌ی یاریزان������ان‪ ،‬به‌مه‌ش ئه‌گه‌ر‬ ‫میس������ی‌ به‌و بۆن������د‌ه خه‌یاڵی‌ه راز ‌ی‬ ‫ببێ������ت‌و بچێت������ه‌ یانه‌ ‌ی ری������اڵ‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ریك������ۆردی‌ جیهانی‌ تۆمار ده‌كات و‬ ‫به‌گرانترین بۆن������د له‌مێژوو ‌ی یار ‌ی‬ ‫تۆپ ‌ی پێدا ده‌ژمێردرێت‪.‬‬

‫تۆت ‌ی سزا درا‬ ‫لیژن������ه‌ ‌ی ئینزیبات ‌ی س������ه‌ر به‌یه‌كێت ‌ی‬ ‫تۆپ ‌ی پێی‌ ئیتاڵیا فرانچیس������كۆ تۆت ‌ی‬ ‫ب‌ه ڕاگرتن ‌ی بۆ چوار یار ‌ی سزادا‪.‬‬ ‫دوای‌ ئه‌و‌هی‌ ل‌ه یاری‌ كۆتایی‌ جام ‌ی‬ ‫ئیتاڵیا فرانچیس������كۆ تۆتی‌ یاریزان ‌ی‬ ‫یانه‌ی‌ رۆما به‌توندی‌ هێریش ‌ی كرد‌ه‬ ‫سه‌ر ماریۆ بالۆتێلی‌ یاریزانی‌ یان‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌نته‌رمیالن و له‌الی������ه‌ن ناوبژیوان ‌ی‬ ‫یاریه‌كه‌ش������ه‌و‌ه ب‌ه كارت ‌ی سور كرای‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪ ،‬یه‌كێت������ ‌ی تۆپ ‌ی پ������ێ ئیتاڵیا‬ ‫س������زای‌ تۆت ‌ی دا ب������ه‌ راگرتنی‌ بۆ ‪4‬‬ ‫ی������اری‌ له‌چوارچێ������وه‌ی‌ یارییه‌كان ‌ی‬ ‫جام ‌ی ئیتاڵیا ل������ه‌ وه‌رز ‌ی داهاتوودا‪،‬‬ ‫دوا ب������ه‌دوای‌ ئه‌و یاریه‌ش تۆت ‌ی دان ‌ی‬ ‫به‌هه‌ڵه‌كه‌ی������دا ن������او داوا ‌ی لێبوردن ‌ی‬ ‫له‌ بالۆتێل ‌ی كرد‪ .‬جێی باس������‌ه یان‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌نته‌رمی���ل��ان توان������ی‌ یاریه‌ك������ه‌ ب‌ه‬ ‫گۆڵێك ‌ی بێ‌ به‌رامبه‌ر بباته‌وه‌ و جام ‌ی‬ ‫ئیتاڵیای‌ ئه‌م وه‌رزه‌ به‌ده‌ست بهێنێت‪.‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫گاریس باری به‌شدار ‌ی مۆندیال ناكات‬

‫ی هێڵی‬ ‫گاریس ب������اری یاریزان������ ‌‬ ‫ی مانچسته‌ر سیتی‌و‬ ‫ی یان‌ه ‌‬ ‫ناوه‌راس������ت ‌‬ ‫ی ئینگلته‌را توش������ی پێكان‬ ‫هه‌ڵب������ژارد‌ه ‌‬ ‫ی چوار هه‌فت‌ه ل‌ه یاریگاكان‬ ‫هات‌و بۆ ماو‌ه ‌‬ ‫دوور ده‌كه‌وێت������ه‌وه‌‪ ،‬به‌و پێیه‌ش پێناچێت‬ ‫ی‬ ‫ی جام ‌‬ ‫ی یاریه‌كان ‌‬ ‫بتوانێ������ت به‌ش������دار ‌‬ ‫ی باشوور بكات‪.‬‬ ‫ی ئه‌فریقیا ‌‬ ‫جیهان ‌‬ ‫ی مانچسته‌ر سیتی ئه‌و‬ ‫پزیشكه‌كانی یان‌ه ‌‬ ‫هه‌واڵه‌یان پشتڕاستكرده‌وه‌و رایانگه‌یاند‪:‬‬ ‫ی تر ئ������ه‌و یاریزان‌ه‬ ‫ت������ا چوار هه‌فت������‌ه ‌‬ ‫ناتوانێت بگه‌رێت������ه‌و‌ه ناو یاریگاكان‪،‬‬ ‫ی قورس������ه‌و ره‌نگ‌ه‬ ‫چونك������‌ه پێكانه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌توانێت ل‌ه مۆندیالیشدا به‌شدار ‌‬ ‫بكات‪ ،‬ه������اوكات فابی������ۆ كاپیلۆی‬ ‫ی ئینگلته‌را‬ ‫راهێنه‌ری هه‌ڵب������ژارد‌ه ‌‬ ‫ی خۆی به‌رامبه‌ر‬ ‫دڵته‌نگ������ی‌و نیگه‌ران ‌‬ ‫ی ده‌ربڕی‌و‬ ‫ی گارس بار ‌‬ ‫پێكانه‌ك������‌ه ‌‬ ‫ی به‌و‌ه كرد‪ :‬گاریس باری‬ ‫ئام������اژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێك‌ه ل‌ه باشترین یاریزانه‌كان ‌‬ ‫هیڵی ناوه‌راست‌و به‌نیاز بووم ل‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی مۆندیالدا به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫یاریه‌كان ‌‬ ‫ی پشتی پێببه‌ستم‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫سه‌ره‌ك ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژارده‌ك‌ه‬ ‫واده‌كات پێكهات‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و یاریزانه‌‪،‬‬ ‫بگۆڕم‌و ل‌ه ب������ر ‌‬ ‫ی دیك‌ه بانگهێشت‬ ‫یاریزانێك ‌‬ ‫بكه‌م‪.‬‬

‫ریدناب بوو‌ه باشترین راهێنه‌ر‬

‫ی خولی‬ ‫ی تۆتنهامی ئینگلیزی وه‌ك باشترین راهێنه‌ری ئه‌م وه‌رز‌ه ‌‬ ‫راهێنه‌ری یان‌ه ‌‬ ‫تۆپی پێی ئینگلته‌را ده‌ستنیشان كرا‪.‬‬ ‫ی یان‌ه به‌هێزه‌كانی‬ ‫ی تۆتنهام ملمالنێ ‌‬ ‫ی هاری ریدناب توانی له‌گه‌ڵ یان‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی به‌رزیش له‌م وه‌رزه‌دا پێشكه‌ش بكات‌و چه‌ندین جار ل‌ه یان‌ه‬ ‫ئینگلته‌را بكات‌و ئاستێك ‌‬ ‫به‌هێزه‌كان بباته‌وه‌و بۆ وه‌رزی‬ ‫ی بگه‌یه‌نێت‌ه‬ ‫داهاتووش یانه‌ك‌ه ‌‬ ‫خولی یان‌ه پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌وروپا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هاری ریدنابی راهێنه‌ری یان‌ه ‌‬ ‫تۆتنهام بوو‌ه باشترین راهێنه‌ری‬ ‫ی‬ ‫خولی ئینگلیزی‪ ،‬ئمه‌ش دوا ‌‬ ‫ی پێش س������ێر‬ ‫ی ك‌ه توان ‌‬ ‫ئ������ه‌و‌ه ‌‬ ‫ئه‌لێكس فێرگسۆنی راهێنه‌ری‬ ‫ی مانچسته‌ر یونایتد بكه‌وێت‬ ‫یان‌ه ‌‬ ‫ك‌ه ل‌ه دوو س������اڵی رابردووداو‬ ‫ی‬ ‫له‌س������ه‌ر ی������ه‌ك ئ������ه‌و نازناو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ده‌ستهێنابوو‪ ،‬ئیداره‌ی ئیان‌ه ‌‬ ‫تۆتنهامی������ش به‌نیاز‌ه بۆ وه‌رزی‬ ‫داهاتوو ‪ 50‬ملیۆن یۆرۆ ته‌رخان‬ ‫ی‬ ‫بكات تا یانه‌ك‌ه به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی خولی‬ ‫باش خۆی بۆ یاریه‌كان ‌‬ ‫یان‌ه پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌وروپا ئاماد‌ه‬ ‫بكات و چه‌ند یاریزانێكی نوێ‬ ‫بهێنێت‌ه ریزه‌كانیه‌وه‌‪.‬‬

‫ی ئه‌وروپا‬ ‫ی یان ‌ه پاڵه‌وانه‌كان ‌‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی كۆتای ‌‬ ‫باشترین ‪ 10‬یار ‌‬ ‫زۆری‌ ژم������اره‌ی‌ بینه‌ران������ی‌ خول������ی‌ یان‌ه‬ ‫پاڵه‌وانه‌كان������ی‌ ئه‌وروپا كه‌ به‌رده‌وام به‌ره‌و‬ ‫زیادبوونی������ش ده‌چێ������ت‪ ،‬وای‌ ك������ردوو‌ه‬ ‫پسپۆڕانی‌ وه‌رزشی‌ ئه‌م خوله‌ وه‌ك یه‌كێك‬ ‫ی‬ ‫له‌ دیاریتری������ن‌و به‌هێزتری������ن خوله‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی بكه‌ن‪ ،‬له‌ س������ه‌ره‌تا ‌‬ ‫جیهان دیار ‌‬ ‫ی ئه‌وروپاوه‌ تا ئێستا‪ ،‬هه‌موو‬ ‫یانه‌ پاڵه‌وانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫یاریه‌كی‌ كۆتایی‌ ئ������ه‌م خوله‌ تایبه‌تمه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆی‌ هه‌بووه‌‪ ،‬چونكه‌ كاریگه‌ریه‌كی‌ زۆر ‌‬ ‫له‌سه‌ر هه‌موو هانده‌رانی‌ تۆپی‌ پێ‌ به‌گشتی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫خولی‌ یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی‌ ئه‌وروپا به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ی باشترین‬ ‫دروس������تكردووه‌‪ ،‬لێره‌شدا باس ‌‬ ‫‪ 10‬یاری‌ كۆتایی‌ ئه‌م خول‌ه ده‌كه‌ین‪.‬‬

‫‪ .9‬وه‌رزی‌ ‪ 1998.1999‬له‌نێ������وان‬ ‫مانچس������ته‌ر یونایتدی‌ ئینگلیزی‌‌و بایرن‬ ‫میونخی‌ ئه‌ڵمانی‌‪:‬‬

‫‪ 65‬ه������ه‌زار هانده‌ر له‌یاری������گای‌ ئۆڵۆمپ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌هۆڵه‌ن������دا ئه‌نجام������درا‪ ،‬كه‌تیایدا یانه‌ی‌‬ ‫به‌نفیكا توانی‌ ب������ۆ یه‌كه‌م جار نازناوه‌كه‌‬ ‫به‌ده‌ست بهێنێت‪ ،‬دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ئه‌نجامی‌‬ ‫پێنج گۆڵ به‌رامبه‌ر به‌ سێ‌ گۆڵ یاریه‌كه‌ی‌‬ ‫له‌ڕیاڵ مه‌درید‪.‬‬

‫ی ‪1957.1958‬‬ ‫‪ .1‬یاری‌ كۆتای������ی‌ وه‌رز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س‌‬ ‫له‌نێوان ریاڵ مه‌دریدی‌ ئیسپانی‌و ئه‌ ‌‬ ‫میالنی‌ ئیتاڵی‪:‬‬ ‫ل������ه‌م یاری������ه‌دا كه‌ ل‌ه یاریگای‌ هیس������ل ل‌ه‬ ‫ی ‪ 67‬هه‌زار هانده‌ر‬ ‫به‌لجیكا ب‌ه ئاماده‌بوون ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌چ������وو‪ ،‬بۆ یه‌كه‌م ج������ار له‌م یاریه‌دا‬ ‫كات������ی‌ زیادكراو به‌كار هێن������را‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫ی یاس������ایی‌ یاریه‌كه‌دا‬ ‫دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌ كات ‌‬ ‫ه������ه‌ردووال به‌ دوو گۆڵ یه‌كس������ان بوون‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ڕیاڵ مه‌درید توان ‌‬ ‫له‌ كۆتایش������دا یانه‌ ‌‬ ‫ی ‪107‬دا گۆڵێ������ك تۆمار بكات‌و‬ ‫له‌خوله‌ك ‌‬ ‫ێ گۆڵ به‌رامبه‌ر به‌ دوو گۆڵ ‪ .5‬وه‌رزی‌ ‪ 1973.1974‬له‌نێوان بایرن‬ ‫ی س‌‬ ‫به‌ئه‌نجام ‌‬ ‫میونخی‌ ئه‌ڵمانی������ای‌‌و ئه‌تله‌تیكۆ مه‌دریدی‌‬ ‫یاریه‌كه‌ بباته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئیسپانی‌‪:‬‬ ‫ی ‪ 1959.1960‬له‌نێ������وان‬ ‫‪ .2‬وه‌رز ‌‬ ‫ریاڵ مه‌دری������دی‌ ئیس������پانی‌و ئینتراخت‬ ‫فرانكفۆرتی‌ ئه‌ڵمانی‌‪:‬‬ ‫ئه‌م یاری‌ه له‌ یاری������گای‌ هامبدن پارك ل‌ه‬ ‫س������كۆتله‌ندا ئه‌نجام������درا‌و زیاتر ل‌ه ‪135‬‬ ‫هه‌زار هانده‌ر ئاماده‌ی‌ بوون‪ ،‬له‌م یاریه‌دا‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌وره‌ ‌‬ ‫ی ڕیاڵ مه‌درید سه‌ركه‌وتنێك ‌‬ ‫یانه‌ ‌‬ ‫به‌ده‌ست هێناو توانی‌ به‌ ئه‌نجامی‌ حه‌وت‬ ‫ێ گۆڵ یاریه‌كه‌ بباته‌وه‌‪،‬‬ ‫گۆڵ به‌رامبه‌ر س ‌‬ ‫هه‌روه‌ها بۆ یه‌كه‌م جار له‌مێژوودا هه‌ردوو ئه‌م یاری������ه‌ له‌یاریگای‌ هیس������ل له‌به‌لجیكا‬ ‫یاریزانی‌ یانه‌ی‌ ریڵ مه‌درید بوش������كاش به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬تیای������دا یانه‌ی‌ بایرن میونخ‬ ‫ك������ه‌ توانی‌ چ������وار گۆڵ تۆم������ار بكات‌و یاریه‌ك������ه‌ی‌ به‌ئه‌نجام������ی‌ چ������وار گۆڵ������ی‌‬ ‫ێ گۆڵی‌ تۆمار كرد بوون‌ه بێبه‌رامبه‌ر برده‌وه‌‪.‬‬ ‫دیستیڤاش س ‌‬ ‫یه‌ك������ه‌م هاتریك‌و س������ۆپه‌ر هاتریك ك‌ه‬ ‫له‌یه‌ك یاریدا تۆمار كرابن‌و تا ئێستاش ‪ .6‬وه‌رزی‌ ‪ 1983.1984‬له‌نێ������وان‬ ‫لێڤه‌رپولی‌ ئینگلیزی‌‌و رۆمای‌ ئیتاڵی‌‪:‬‬ ‫حاڵه‌تی‌ له‌و جۆره‌ دووباره‌ نه‌بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م یاری������ه‌ش به‌ یه‌كێ������ك له‌به‌هێزترین‬ ‫‪ .3‬وه‌رزی‌ ‪ 1961.1962‬له‌نێ������وان یاریه‌كانی‌ خولی‌ یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی‌ ئه‌وروپا‬ ‫به‌نفی������كای‌ پرتوگالی‌‌و ری������اڵ مه‌دریدی‌ داده‌نرێ������ت‪ ،‬چونكه‌ بۆ یه‌ك������ه‌م جار له‌م‬ ‫یاریه‌دا لێدانی‌ ی������ه‌كال كه‌ره‌وه‌ (په‌ناڵتی‌)‬ ‫ئیسپانی‌‪:‬‬ ‫ئه‌م یاری������ه‌ش به‌ئاماده‌بوون������ی‌ نزیكه‌ی‌ به‌كارهێن������را‪ ،‬ئه‌مه‌ش دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌كاتی‌‬

‫یاس������ایی‌ یاریه‌كه‌دا هه‌ردووال به‌ گۆڵێك‬ ‫یه‌كس������ان بوون‪ ،‬دواتر یان������ه‌ی‌ لێڤه‌رپول‬ ‫یاریه‌ك������ه‌ی‌ برده‌وه‌و نازن������اوی‌ خوله‌كه‌ی‌‬ ‫به‌ده‌س������تهێنا‪ ،‬ئه‌م یاریه‌ش ل������ه‌ یاریگای‌‬ ‫ئۆڵۆمپی‌ له‌ئیتاڵیا به‌رێوه‌چوو‪.‬‬

‫ی ‪ 1991.1992‬له‌نێ������وان ئه‌م یاریه‌ له‌هه‌رێمی‌ كه‌ته‌لۆنیا‌و له‌یاریگا ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ .7‬وه‌رز ‌‬ ‫‪ .4‬وه‌رزی‌ ‪ 1966.1967‬له‌نێوان سه‌ڵتیك ‌‬ ‫ی به‌رش������ه‌لۆنه‌ی‌ ئیسپانی‌‌و س������امپادۆریای‌ كامب نۆ له‌ش������اری‌ به‌رشه‌لۆنه‌ی‌ ئیسپانیا‬ ‫سكۆتله‌ندی‌‌و ئه‌نته‌ر میالنی‌ ئیتاڵی‌‪:‬‬ ‫به‌ئاماده‌بوونی‌ زیاتر له‌ ‪ 90‬هه‌زار هانده‌ر‬ ‫ئیتاڵی‌‪:‬‬ ‫له‌یاریه‌ك������ی‌ به‌هێ������زدا كه‌ ل������‌ه یاریگای‌‬ ‫به‌ڕێوه‌چ������وو‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ یان������ه‌ی‌ بایرن‬ ‫نیش������تمانی‌ له‌پرتوگال به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬یانه‌ی‌‬ ‫میونخ له‌سه‌ره‌تادا گۆڵێك تۆمار بكات‪ ،‬تا‬ ‫ی له‌به‌رده‌م‬ ‫س������ه‌ڵتیكی‌ س������كۆتله‌ندی‌ توان ‌‬ ‫گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ته‌واوی‌ له‌ به‌ده‌ستهێنانی‌‬ ‫زیاتر له‌ ‪ 45‬هه‌زار هانده‌ر سه‌ركه‌وتنێكی‌‬ ‫نازناوه‌كه‌ نزیك بۆوه‌‪ ،‬به‌اڵم یانه‌ی‌ شه‌یتانه‌‬ ‫گه‌وره‌ به‌ده‌ست بهێنێت‌و به‌ئه‌نجامی‌ دوو‬ ‫سووره‌كان توانیان له‌خوله‌كه‌كانی‌ كۆتایی‌‬ ‫گۆڵ به‌رامبه‌ر به‌گۆڵێك یاریه‌كه‌ بباته‌وه‌و‬ ‫یاریه‌كه‌دا دوو گۆڵ تۆم������ار بكه‌ن‌و ببنه‌‬ ‫نازنه‌وه‌كه‌ به‌ده‌ست بهێنێت‪.‬‬ ‫پاڵه‌وانی‌ خوله‌كه‌‪.‬‬ ‫‪ .10‬وه‌رزی‌ ‪ 2004.2005‬لێڤه‌رپول������ی‌‬ ‫ی ئینگلیزی‌‌و ئ‌هی‌ سی‌ میالنی‌ ئیتاڵی‌‪:‬‬ ‫ئ������ه‌م یاریه‌ش له‌ن������او یاری������گای‌ ویمبڵ ‌‬ ‫له‌ئینگلته‌را ئه‌نجامدراو یانه‌ی‌ به‌رش������ه‌لۆنه‌‬ ‫ب������ۆ یه‌ك������ه‌م ج������ار له‌مێ������ژووی‌ خۆیدا‬ ‫نازناوه‌كه‌ی‌ به‌ده‌ستهێنا‪ ،‬ئه‌مه‌ش دوای‌ به‌‬ ‫گۆڵێكی‌ بێبه‌رامبه‌ر یاریه‌كه‌ی‌ برده‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .8‬وه‌رزی‌ ‪ 1993.1994‬له‌نێوان ئه‌ی‌ سی‌‬ ‫میالنی‌ ئیتاڵی‌‌و به‌رشه‌له‌نۆه‌ی‌ ئیسپانی‌‪:‬‬

‫ل������ه‌م یاریه‌دا كه‌ له‌یاری������گای‌ ئۆڵۆمپی‌ ل‌ه‬ ‫یۆن������ان به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬زیات������ر له‌ ‪ 70‬هه‌زار‬ ‫هانده‌ر ئاماده‌ی‌ بوون‪ ،‬تیایدا یانه‌ی‌ میالن‬ ‫به‌رشه‌لۆنه‌ی‌ تووش������ی‌ شكستێكی‌ گه‌وره‌‬ ‫ك������ردو به‌ئه‌نجامی‌ چوار گۆڵی‌ بێبه‌رامبه‌ر‬ ‫یاریه‌كه‌ی‌ برده‌وه‌و بووه‌ پاڵه‌وانی‌ خوله‌كه‌‪.‬‬

‫له‌ریزبه‌ندی������دا ئ������ه‌م یاریه‌ ب������ه‌ ده‌هه‌مین‬ ‫باش������ترین ی������اری‌ كۆتایی‌ خول������ی‌ یان‌ه‬ ‫پاڵه‌وانه‌كانی‌ ئه‌وروپا داده‌نرێت‪ ،‬یاریه‌كه‌‬ ‫له‌یاریگای‌ ئه‌تاتورك له‌شاری‌ ئه‌سته‌نبوڵی‌‬ ‫توركی������ا به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬له‌م یاریه‌دا زیاتر له‌‬ ‫‪ 70‬هه‌زار هانده‌ر ئاماده‌ی‌ بوون‪ ،‬له‌ كاتی‌‬ ‫یاس������ایی‌‌و زیادكراوی‌ یاریه‌كه‌دا هه‌ردوو‬ ‫یانه‌ به‌س������ێ‌ گۆڵ یه‌كس������ان بوون‪ ،‬پاشان‬ ‫به‌لێدانی‌ په‌ناڵت������ی‌ یانه‌ی‌ لێڤه‌رپول توانی‌‬ ‫به‌ ئه‌نجامی‌ ش������ه‌ش گۆڵ به‌رامبه‌ر به‌ پێنج‬ ‫گۆڵ یاریه‌كه‌ ببات������ه‌وه‌‪ ،‬نازناوه‌كه‌ بۆخۆی‌‬ ‫مسۆگه‌ر بكات‌و ببێته‌ پاڵه‌وانی‌ خوله‌كه‌‪.‬‬


‫وه‌رزی تاقیكردنه‌وه‌كانه‌و بۆ ئه‌وه‌ی یه‌ك ساڵ ‌ی خوێندنمان به‌فیڕۆ نه‌چێ ده‌بێ له‌بیرمان نه‌چێ كه‌‪:‬‬ ‫‪ . 1‬ته‌مه‌ڵی‪ ،‬خه‌وی زیاده‌‪ ،‬ته‌له‌ڤزیۆن‪ ،‬پله‌یسته‌یشن‪ ،‬گه‌ڕان‪ ،‬یاری‪ ،‬سه‌یران‪ ،‬بێهیوایی قه‌ده‌غه‌یه‌! قه‌ده‌غه‌یه‌!‬ ‫‪ . 2‬ئێم‌ه به‌وره‌یین‌و ناترسین! ‪ . 3‬ئێم‌ه ئاماده‌ین‌و سه‌رده‌كه‌وین!‬ ‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫زیبكه‌ی مێرمنداڵی چییه‌؟‬ ‫یه‌كێك له‌گرفت������‌ه باوه‌كانی ته‌مه‌نی‬ ‫مێرمنداڵ������ی زیبك������ه‌ی د‌هم‌و چاوه‌‪.‬‬ ‫گۆڕانكاریی‌ه هۆڕمۆنییه‌كان له‌قۆناغی‬ ‫باڵغبوون‪ ،‬ده‌بێت‌ه ه������ۆی زۆربوونی‬ ‫چاالكیی غوده‌كان له‌پێس������ت دا‪ ،‬ئه‌م‬ ‫ی‬ ‫بابه‌ته‌ش ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی سه‌ر ده‌رهێنان ‌‬ ‫زیبكه‌كان������ی ته‌مه‌ن������ی مێرمنداڵی‪.‬‬ ‫هه‌ندێجار به‌م زیبكان������ه‌‪ ،‬ئاكه‌ن‌ه یان‬ ‫زیبكه‌ی باڵغبوونیش ده‌ڵێن‪.‬‬ ‫ئه‌م زیبكان������‌ه زیاتر له‌ده‌م وچاو دێن‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ندێجار له‌س������نگ‌و بازوو و‬ ‫پش������ت كه‌مریش دێن‪ .‬ئ������ه‌م زیبكان‌ه‬ ‫له‌مێرمنداڵیدا زۆر باون‪ ،‬به‌اڵم به‌چوون‌ه‬ ‫س������ه‌ره‌وه‌ی ته‌مه‌ن بۆخۆیان به‌ر‌ه به‌ر‌ه‬ ‫له‌ناو ده‌چن‪.‬‬ ‫تیرۆئیدییه‌كان‬ ‫د‌هم‌و چ������او و ل������ه‌ش‬ ‫هۆكاری په‌یدابوون ‌ی زیبكه‌ی‬ ‫تووشی ئه‌م زیبكان‌ه ده‌بێت‪.‬‬ ‫مێرمنداڵی چییه‌؟‬ ‫یه‌كێك������ی ت������ر له‌هۆكاره‌كان������ی‬ ‫زیبك������ه ‌ به‌ه������ۆی گۆڕان������كاری سه‌رده‌رهێنان ‌ی ئه‌م زیبكان‌ه دڵه‌ڕاوكێیه‌‪،‬‬ ‫هۆرمۆنه‌كان������ه‌و‌ه درووس������ت ده‌بێ‌و پێویس������ت‌ه بزان������ن ده‌ڵه‌ڕاوكێی كاتی‬ ‫گرنگترین هۆڕمۆن له‌م ناوه‌دا هۆڕمۆنی تاقیكارییه‌كان‌و تووڕه‌بوون‌و خه‌مۆكی‬ ‫نێرینه‌یه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت تێستۆس������تۆڕۆن هه‌مووی ئه‌وان‌ه له‌سه‌ر گه‌شه‌ی زیبكه‌ی‬ ‫ك������‌ه هۆڕمۆنێكی نێرانه‌ی������ه‌‌و كه‌متر د‌هم‌و چاو كاریگه‌رییان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌ژنان������دا ده‌رده‌ك������ه‌وێ‪ .‬هه‌ندێجار ده‌تان������ه‌وێ د‌هم‌و چاوێكی پاك‌و بێ‬ ‫به‌هۆی گه‌شه‌كردنی له‌راده‌به‌ده‌ری ئه‌م گرێ‌و بێ زبیكه‌تان هه‌بێ‪ ،‬هه‌وڵ بده‌ن‬ ‫هۆڕمۆن‌ه مێرمنداڵ‌ه كچه‌كان‌و ژنانیش تا ئه‌و جێگایه‌ی ده‌توانن به‌شێوازێكی‬ ‫تووشی ئه‌م زیبكه‌ی د‌هم‌و چاو‌ه ده‌بن‪ .‬ئاقاڵن������‌ه كێش������‌ه ده‌روونییه‌كانتان‬ ‫یه‌كێك������ی تر ل������ه‌و هۆڕمۆنانه‌ی ك‌ه چاره‌سه‌ر بك‌هن‌و هیچ دڵه‌ڕاوكێیه‌كی‬ ‫ده‌بن‌ه هۆی زیبكه‌‪ ،‬هۆڕمۆنی تیرۆئید‌ه ده‌روون������ی‌و كێش������ه‌یه‌كی ده‌روونی‬ ‫ك������‌ه به‌زۆربوونی چاالكی������ی غود‌ه له‌خۆتاندا رامه‌گرن‪.‬‬

‫ئاوو‬

‫هه‌وای شێدارو گه‌رمیش ده‌بێت‌ه هۆی‬ ‫درووس������تبوونی ئه‌م زیبكانه‌‪ ،‬خۆتان‬ ‫له‌م خاڵه‌ش بپارێ������زن‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ش‬ ‫جه‌س������ته‌و‬ ‫ده‌س������تكاریكردنی‬ ‫هه‌ڵكه‌ندن‌و ده‌ستێوه‌ردانی زبیكه‌كان‬ ‫زیاتر ده‌كات‪ ،‬بۆی‌ه پێویست‌ه به‌گشتی‬ ‫واز له‌خوران������دن‌و هه‌ڵكه‌ن������دن‌و‬ ‫ئاوهێنان������ه‌ده‌ره‌وه‌ی زییكه‌كانت������ان‬ ‫بهێنن‪.‬‬ ‫هه‌ندێجار ئه‌و شتانه‌ی بۆ ئارایشی‬ ‫د‌هم‌و چاو كه‌ڵكیان لێوه‌رده‌گرن ده‌بنه‌‬ ‫هۆی چه‌ورتربوونی د‌هم‌و چاو‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬

‫ئه‌و باڵنده‌یه‌ی بێچووه‌كانی زیندانی ده‌كات‬ ‫ده‌ن������ووك قۆچ������ی‪ ،‬جۆرێك‬ ‫باڵنده‌ی‌ه ك‌ه له‌ناوقه‌دی داره‌كان‪،‬‬ ‫وات‌ه له‌ن������او ك������ون‌و كه‌لێنی‬ ‫دره‌خته‌كان������دا هێالن‌ه ده‌كات‪،‬‬ ‫هه‌ر له‌و كونانه‌ش هێلك‌ه ده‌كات‪.‬‬ ‫دوایهێلكه‌كردنه‌كه‌ی‪،‬نێره‌كه‌ی‬ ‫یارمه‌ت������ی ده‌دات ك‌ه به‌یه‌كه‌و‌ه‬ ‫ده‌می هێالنه‌كه‌ی������ان بچووك‬ ‫بكه‌نه‌وه‌و بیگ������رن‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ته‌نه������ا كونێكی زۆر‬ ‫بچووك ده‌هێڵنه‌و‌ه‬ ‫بۆ ئ������ه‌و ه‌ی‬ ‫كا تێ������ك‬ ‫بێچووه‌كانیان‬ ‫له ‌هێلك������‌ه‬ ‫هاتن������ه‌ده‌رێ‪،‬‬ ‫بتوانن به‌م كون‌ه‬ ‫بچووك������ه‌دا كه‌‬ ‫به‌قه‌د ده‌نووكی‬ ‫خۆی������ان ده‌ب������ێ‪،‬‬ ‫خ������واردن ب������ده‌ن‬ ‫به‌بێچووه‌كانیان‪.‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫ خۆمانه‌‬

‫ده‌بێت‌ه‬ ‫ه������ۆ ی‬ ‫زیبك������ه‌‪ ،‬دیاره‌‬ ‫هۆكاری تریش زۆرن‬ ‫بۆنموون‌ه ده‌توانن خۆتان بخه‌ن‌ه ژێر‬ ‫چاودێرییه‌و‌ه ك‌ه ب‌ه چ خواردنێك‬ ‫زبیبكه‌كانتان زیات������ر ده‌بێت‌و به‌‬ ‫چ خواردنێ������ك كه‌مت������ر ده‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌وكات ده‌توانن له‌رێگای كۆنتڕۆڵی‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫خواردنه‌و‌ه به‌ر له‌گه‌ش������ه‌كردن ‌‬ ‫زبیكان‌ه بگرن‪.‬‬ ‫مێرمنداڵ‌هخۆشه‌ویسته‌كان‬ ‫پێویس������ت ناكات نیگ������ه‌ران بن‌و‬ ‫خه‌م بخۆن‪ ،‬چونك‌ه ئ������ه‌و زیبكانه‌‬ ‫سرووشتی ته‌مه‌نتانه‌و زۆر به‌زوویی‬ ‫له‌گه‌ڵ گه‌شه‌تان له‌ناو ده‌چن‌و دواتر‬ ‫هیچ شوێنه‌وارێكیان نامێنێته‌وه‌‪.‬‬

‫ئه‌و گیانله‌به‌ر ‌ه نێره‌ی ده‌زێ كامه‌یه‌؟‬ ‫ئه‌سپی ئاوی‪ ،‬یان‬ ‫هه‌مان ئه‌س������پ‬ ‫ماس������ی‪ ،‬كات������ی‬ ‫هێلكه‌ك������ر د ن ‪،‬‬ ‫مێیه‌ك‌ههێلكه‌كانی‬ ‫خ������ۆی ده‌خات������ه‌‬ ‫جانت������ای زگی‬ ‫نێر ه‌كه‌ی������ه‌و ه‌و‬ ‫نێره‌ك������ه‌ش ت������ا‬ ‫كاتێ������ك ك������ه‌‬ ‫بێچووه‌كان سه‌ر‬ ‫له‌هێلك������‌ه دێننه‌‬ ‫ده‌رێ له‌ناو جانتای‬ ‫زگی خۆیدا رایان‬ ‫ده‌گرێ‪.‬‬ ‫كاتی به‌دنیا هاتن‪ ،‬به‌سه‌دان بێچوو‌ه ئه‌سپی ئاوی بچووك‌و‬ ‫وردیل‌ه له‌زگی باوكیان دێن‌ه ده‌رێ‪ ،‬به‌ڕواڵه‌ت وا پێده‌چێ‬ ‫ك‌ه نێره‌ك‌ه زاوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌راس������تیدا وانییه‌‪ ،‬به‌ڵكو مێیه‌كه‌‬ ‫هێلك������ه‌كان ده‌كات‌و نێره‌ك‌ه ده‌یانپارێزێ‌و بێچووه‌كانیش‬ ‫خۆیان دێنه‌ده‌رێ‪.‬‬

‫ئ������ه‌م وه‌رز‌ه وه‌رزی تاقیكردنه‌و‌ه یان هه‌مان‬ ‫ئیمتحاناته‌‪ ،‬وه‌رزێكی پ������ڕ له‌دڵه‌ڕاوكێ‌و پڕ‬ ‫له‌ركه‌به‌رایه‌تی‌و كێبڕكێیه‌‪ ،‬بێگومان هه‌موو‬ ‫ئه‌م مێرمنداڵ‌ه خۆشه‌ویستانه‌ی ئه‌م گۆشه‌یه‌‬ ‫ده‌خوێننه‌و‌ه ئێستا له‌وپه‌ڕی خۆئاماده‌كردن‌و‬ ‫خ������ۆ ماندووردن������دان‪ ،‬خۆئاماده‌كردن بۆ‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كانی������ان‌و خۆماندووكردن بۆ‬ ‫به‌ده‌س������تهێنانی پله‌ی یه‌ك‌هم‌و پێش������كه‌وتن‬ ‫له‌هاوڕێ‌و هاوپۆله‌كانیان‪.‬‬ ‫من ك‌ه ئێستا ئه‌م گۆش������ه‌ی‌ه ده‌نووسم‪ ،‬شه‌و‬ ‫دره‌نگ بووه‌و هێش������تا تاقیكاری س������به‌ی‬ ‫به‌یانی خۆم نه‌خوێندووه‌‪ ،‬كه‌چی دانیشتووم‌و‬ ‫به‌خه‌یاڵێكی ئاسووده‌و‌ه ئه‌م گۆشه‌ی‌ه بۆئێوه‌ی‬ ‫مێرمنداڵ������ی خۆشه‌ویس������ت‌و هاوڕێم ئاماده‌‬ ‫ده‌كه‌م‪ ،‬له‌وانه‌ی‌ه بڵێن باش‌ه ئه‌گه‌ر وای‌ه بۆناچی‬ ‫بخوێنی؟ یان باش‌ه تۆ ناترسی له‌وه‌ی سبه‌ی‬ ‫نمره‌ی كه‌م بهێنییه‌وه‌و بكه‌وی؟!‬ ‫ئه‌م پرسیاران‌ه زۆر به‌جێن‪ ،‬راستییه‌كه‌ی من‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ری س������اڵه‌و‌ه هیچ غیاب‬ ‫نه‌بووم‌و هی������چ كه‌مته‌رخه‌مییه‌كم نه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫هه‌مووجارێ له‌سه‌ر پۆل به‌باشی گوێم به‌ده‌رس‌و‬ ‫مامۆستاكه‌م دابوو و دوای خوێندنی وانه‌ی‬ ‫نوێ هاتبوومه‌و‌ه ماڵێ‌و خوێندبووم‪ ،‬ئێس������تا‬ ‫به‌پێویستم نه‌زانی دیس������ان دانیشم به‌وردی‬ ‫بیخوێنمه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌یانی ته‌نها چاوێكی پێدا‬ ‫ده‌خشێنم‌و واز له‌ده‌فته‌ركه‌م ده‌هێنم‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌باشترین ش������ێوازه‌كانی خوێندن‬ ‫له‌درێ������ژه‌ی س������اڵ ئه‌وه‌ی‌ه به‌درێژایی س������اڵ‬ ‫ده‌رس������ه‌كانمان بخوێنین‌و هه‌مووی بۆشه‌وی‬ ‫ئیمتحان كۆنه‌كه‌ینه‌وه‌‌و له‌سه‌ریه‌كیان كه‌ڵه‌كه‌‬ ‫نه‌كه‌ین‪ .‬بۆی‌ه من بۆ سبه‌ی ناترسم‌و دڵه‌ڕاوكێم‬ ‫نیی‌ه له‌كاتی چوون‌ه سه‌ر ئیمتحان‪.‬‬ ‫هاوڕێیانی خۆشه‌ویستم‪:‬‬ ‫له‌م وه‌رزه‌دا پێویس������ت‌ه هه‌ندێك راستی بیر‬ ‫خۆتان بهێننه‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ته‌مه‌نی مرۆڤ‬ ‫زۆر پڕ به‌هایه‌و ئێو‌ه هه‌موو رۆژێ به‌یانی یان‬ ‫نیوه‌ڕۆ به‌هه‌زار هیواو‌ه هه‌ستاون‌و چوون بۆ‬ ‫قوتابخانه‌كانت������ان‪ ،‬دوای تێپه‌ڕكردنی چه‌ند‬ ‫كاتژمێرێك له‌كاتژمێر‌ه به‌نرخه‌كانی رۆژانه‌ی‬ ‫ژیانتان‪ ،‬دوای نزیك به‌س������اڵێك‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫له‌شه‌رمه‌زاری خۆتان بێن‌ه ده‌رێ‌و قه‌رزارباری‬ ‫خۆتان‌و كاته‌كانت������ان‌و ته‌مه‌نتان نه‌بن‪ ،‬ده‌بێ‬ ‫هه‌موو وزه‌و تواناتان كۆبكه‌نه‌وه‌‌و به‌وره‌یه‌كی‬ ‫به‌رزه‌و‌ه به‌ره‌و پیری تاقیكارییه‌كانتان بچن‪.‬‬ ‫له‌بیرتان نه‌چ������ێ خوێندنی ئێو‌ه بۆ دایك‌و‬ ‫باوكتان زۆری خ������ه‌رج‌و پار‌ه تێچووه‌‪ ،‬یانی‬ ‫ئه‌گه‌ر خه‌می كات‌و ته‌مه‌نیشتان نه‌بێ ده‌بێ‬ ‫نه‌هێڵن ئ������ه‌و هه‌موو تێچووه‌ی بۆ ئێو‌ه كراوه‌‬ ‫به‌فیڕۆ بڕوات‪ ،‬ده‌بێ دوای تاقیكارییه‌كانیش‬ ‫ده‌سخۆش������انه‌یه‌كی زۆرباش له‌دایك‌و باوكه‌‬ ‫ئازیزه‌كانتان بك������‌هن‌و پێزانینی خۆتانیان‬ ‫پێبسه‌لمێنن‪ .‬دوایین قس������ه‌ی من له‌م وه‌رزی‬ ‫تاقیكارییان������ه‌دا ئه‌وه‌ی‌ه ك������‌ه ته‌نها بخوێنن‌و‬ ‫مه‌ترس������ن‌و ده‌س������ت له‌كارو ئیشی الوه‌كی‬ ‫ناپێویست هه‌ڵبگرن‪ ،‬له‌م كاتی ئیمتحاناته‌دا‬ ‫ته‌نها بخوێنن‌و بخوێنن‌و بخوێنن!!!‬ ‫ناسر فه‌تحی‌‬ ‫ئاماده‌كاری‬ ‫‌ الپه‌ڕه‌كان ‌ی مندااڵن‌و مێرمندااڵن ‌ی نم نم‬ ‫‪naser_fathi2004@yahoo.com‬‬

‫مێرمنداڵ‌ه خۆشه‌ویسته‌کان به‌رله‌وه‌ی توڕه‌بن له‌داواکاریی به‌رامبه‌ره‌کانتان تێبگه‌ن‬


‫‪8‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫ئاندرۆیدی گووگ ‌ڵ پێش ئایفۆن‬ ‫ئه‌پ ‌ڵ ده‌كه‌وێت‬

‫فێربوونی به‌رنامه‌ی‬ ‫‪Photoshop CS‬‬ ‫ئه‌حمه‌دبه‌رزنجی‬ ‫دبلۆمی بااڵ له‌كۆمپیوته‌ر‬

‫‪6‬‬

‫لێكۆڵینه‌وه‌كان نیشان ‌ی ده‌ده‌ن له‌سێ مانگی یه‌كه‌می ئه‌مساڵدا فرۆشی هانده‌كان له‌سه‌ر بنه‌مای ئۆپه‌ریتینگ‬ ‫سیستمی ئاندرۆیدی گووگ ‌ڵ له‌ئه‌مریكا پێش ئایفونی ئه‌پڵ كه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرتی رۆیته‌رز‪ ،‬لێكۆڵینه‌وه‌كانی‪ Npd‬نیشان ‌ی ده‌دات ئه‌و هاندانه‌ی ك‌ه له‌سه‌ر بنه‌مای ئادندرۆیید‬ ‫كارده‌كه‌ن‪28% ،‬ی فرۆشی بازاڕی ئه‌مریكایان له‌سێ مانگی یه‌كه‌می ئه‌مساڵدا بۆخۆیان دابین كردووه‌‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا ك‌ه ئه‌و رێژه‌ی‌ه بۆ ئایفۆن ‪ 21%‬بووه‌‪ .‬له‌پله‌ی یه‌كه‌می ریزبه‌ندی ئه‌و بازاڕه‌دا هانده‌كانی بله‌ك‬ ‫بێری ب‌ه ‪ 36%‬له‌سه‌رووی ئه‌و ریزبه‌ندییه‌دان‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی‪ Npd‬هه‌ندێك له‌هۆكاره‌كانی ك‌ه بووه‌ت‌ه هۆی ئه‌و پێش������كه‌وتنه‌ی فرۆشی ئاندرۆید‪ ،‬بریتین‬ ‫له‌ریكالمی باشتر بۆ ئه‌و ئۆپه‌ریتینگ سیستمه‌‌و هه‌ڵبژاردنی ئۆپه‌ریته‌ری زیاتر‪.‬‬ ‫له‌ڕاس������تیدا ئایفۆن له‌ئه‌مریكا ته‌نیا له‌الیه‌ن ئۆپه‌ریته‌ری ‪AT&T‬یه‌و‌ه ده‌خرێت‌ه به‌رده‌ست‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ش‬ ‫ژماره‌ی هاند‌ه هۆشمه‌نده‌كان ك‌ه له‌سه‌ر بنه‌مای ئۆپه‌رتینگ سیستمی ئاندرۆید درووستكراون‪ ،‬زۆر‬ ‫زیاتر‌و به‌رباڵوتره‌‪ .‬به‌تایبه‌تی سه‌ركه‌وتنی هاندی ‪Droid‬ی مۆتۆریال‌و هه‌ندێك له‌مۆدێله‌كانی‪ Htc‬ك‌ه‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای ئۆپه‌ریتینگ سیستمی ئاندرۆیدی گووگ ‌ڵ كارده‌كه‌ن‪ ،‬به‌شێكی دیكه‌ن له‌و هۆكارانه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵه‌كان‪ ،‬گووگ ‌ڵ به‌هیوای‌ه له‌داهاتوودا ڤێرژنی ‪2.2‬ی ئاندرۆید بخات‌ه به‌رده‌ست ك‌ه جگه‌ل‌ه‬ ‫كه‌متر مه‌سره‌فكردنی وزه‌‪ ،‬خێرایی ئه‌نجامدانی كاره‌كانی زیاتره‌‪.‬‬ ‫هاندی ئایفۆن پرفرۆشترین هاندی جیهانه‌‌و له‌كاتی خستن‌ه به‌رده‌ستییه‌و‌ه له‌ساڵی ‪ 2007‬تائێستا‬ ‫‪51‬ملیۆن هاندی ئایفۆن فرۆشراوه‌‪.‬‬

‫‪Ahmedsh974@yahoo.com‬‬

‫سندوقی ئامرازه‌كان ‪:Tool Box‬‬ ‫ئامرازی حه‌وته‌م‪ :‬ئامڕازی چاككردنه‌و‌ه عه‌یبه‌كانی‌و ره‌نگكردنی وێنه‌كان‬ ‫ (‪)Healing Brush Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئ������ه‌م ئامڕاز‌ه له‌كیبۆرد (‪)J‬یه‌‪ :‬ئه‌م‬‫ئامراز‌ه داده‌نرێت به‌یه‌كێك له‌ئامڕازه‌كانی زیره‌كی به‌رنامه‌ی ‪،Photo shop CS‬‬ ‫به‌كاردێت بۆ چاككردنه‌و‌ه عه‌یبه‌كانی وێنه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی ئاسان‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌م‬ ‫وێنانه‌ی ك‌ه داخڵی كۆمپیوته‌ر ده‌كه‌ین له‌رێگای ئامێری (‪)Scanner‬و یه‌ك له‌و‬ ‫عه‌یبان‌ه (لۆچی د‌هم‌وچاو)و بۆ چاككردنه‌وه‌ی ئه‌م عه‌یبه‌‪ ،‬ئامڕازه‌ك‌ه هه‌ڵده‌بژێرین‬ ‫له‌سندوقی ئامڕازه‌كان پاشان ده‌چین‌ه سه‌ر باشترین شوێن له‌د‌هم‌و چاو (‪ Alt‬الی‬ ‫چه‌ب) له‌كیبۆرد داده‌گرین (ش������ێوه‌ی ماوس ده‌بێت‌ه شێوازی نیشانكردن)‪ ،‬پاشان‬ ‫كلیك له‌س������ه‌ر باشترین ش������وێن له‌د‌هم‌و چاو ده‌كه‌ین‪ ،‬دواتر ده‌چین‌ه سه‌ر شوێنی‬ ‫(لۆچه‌كه‌)و كلیك ده‌كه‌ین تا البردنی ئه‌م لۆچانه‌‪.‬‬ ‫له‌كاتی به‌كارهێنانی( (‪ )Healing Brush Tool‬باش������تر‌ه ئه‌گه‌ر رێژه‌ی (�‪Hard‬‬ ‫‪ )ness) (100%‬بێ له‌ئایكونی (‪ )Brush‬له‌ش������ریتی ئامڕازی هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫(‪ )option tool bar‬تایبه‌ت به‌ئامڕازی ‪.Healing Brush Tool‬‬ ‫ (‪) Patch Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئه‌م ئامڕاز‌ه له‌كیبۆرد (‪)J‬یـه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆ‬‫چاككردنه‌وه‌ی به‌ش������ێكی دیاریكراو له‌وێنه‌ك‌ه به‌هۆی به‌كارهێنانی به‌ش������ێكی تر‬ ‫له‌هه‌مان وێن‌ه یان به‌هۆی دروس������تكردنی نمونه‌یك (‪ )Pattern‬له‌هه‌مان وێن‌ه یان‬ ‫له‌وێنه‌یه‌كی تر‪ .‬له‌كاتی هه‌ڵبژاردنی ئامڕازه‌ك‌ه له‌سندوقی ئامڕازه‌كان شێوه‌ی ماوس‬ ‫ده‌بێت‌ه شێوه‌ی س������پرینگێكی بازنه‌یی‌و بۆچاككردنه‌وه‌ی هه‌ر به‌شێك ئامرازه‌كه‌‬ ‫هه‌ڵدبژیرین‌و به‌ش‌ه به‌عه‌یبه‌ك‌ه دیاری ده‌كه‌ین‪ .‬دوایی ده‌چین‌ه ناو دیاریكردنه‌كه‌مان‬ ‫كلیك ده‌كه‌ین (ده‌ستت هه‌لمه‌گره‌) رایده‌كیشین بۆشوێن‌ه باشه‌ك‌ه له‌هه‌مان وێنه‌و‬ ‫به‌(‪ )Ctrl + D‬دیاریكردنه‌كه‌مان الده‌به‌ین‪ ،‬به‌مشێوه‌ی‌ه به‌ش‌ه خراپه‌ك‌ه چاك ده‌بێته‌وه‌و‬ ‫ده‌توانین كردارێكی پێچه‌وان‌ه بكه‌ین‪ ،‬وات‌ه به‌هۆی به‌ش������‌ه باشه‌ك‌ه شوێن‌ه به‌عه‌یبه‌كه‌‬ ‫چاك ده‌كه‌ی������ن‪ ،‬ئه‌ویش به‌گوڕینی (‪ )Source‬بۆ (‪ )Destination‬له‌ش������ریتی‬ ‫ئامڕازی هه‌ڵبژاردنه‌كان (‪ )option tool bar‬تایبه‌ت به‌ئامڕازی ‪.Patch Tool‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت چاككردنه‌وه‌كه‌ی به‌هۆی نمون‌ه بێ‪ ،‬یه‌كه‌مجار دیاریكردنێكی بچـوك‬ ‫ده‌كه‌ین به‌هۆی ‪( Rectangular Marquee Tool‬چوارگۆشه‌) دوای ئه‌م نمونه‌یه‌‬ ‫پێناس‌ه ده‌كه‌ین له‌لیس������تی (‪ )Edit‬فه‌رمانی (‪ )Define Pattren‬هه‌ڵده‌بژیرین‌و‬ ‫له‌په‌نجه‌ره‌ی تایبه‌ت به‌فه‌رمانه‌ك‌ه ناوی نمونه‌ك‌ه ده‌نووسین دوای (‪ ،)Ok‬پاشان به‌شه‌‬ ‫به‌عه‌یبه‌ك‌ه دیاری ده‌كه‌ین به‌هۆی ‪( Rectangular Marquee Tool‬چوارگۆشه‌)‪،‬‬ ‫واباشتر‌ه به‌ش‌ه دیاریكراوه‌كه‌ی بچوك بێ پاشان ئامڕازی ‪ Patch Tool‬له‌سندوقی‬ ‫ئامڕازه‌كان‌و له‌ئایكونی (‪ )Pattern‬له‌شریتی ئامڕازی هه‌ڵبژاردنه‌كان (‪option‬‬ ‫‪ )tool bar‬تایب������ه‌ت به‌ئامرازی ‪ Patch Tool‬دوای ئه‌و نمونه‌ی‌ه هه‌ڵده‌بژیرین كه‌‬ ‫پێشتر ده‌ستنیشانمان كردو (‪ ) Use Pattren‬داده‌گرین‌و به‌وه‌ش به‌ش‌ه به‌عه‌یبه‌كه‌‬ ‫چاك ده‌بێت‪.‬‬ ‫ (‪) Color Replacement Tool‬و كورتك������راوه‌ی ئه‌م ئامڕاز‌ه له‌كیبۆرد (‪)J‬‬‫یه‌‪ :‬یه‌كێك‌ه له‌ئامڕازه‌كانی نێو ئه‌م ڤێرژنه‌‌و به‌كاردێت بۆ گۆڕینی ره‌نگه‌كانی تایبه‌ت‬ ‫به‌وێنه‌كان‌و له‌هه‌مان كات پاراستنی شێوه‌ی بنه‌ڕه‌تی وێنه‌ك‌ه ده‌كات‪ ،‬بۆنمون‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫بمانه‌وێ وێنه‌یه‌كی ر‌هش‌و س������پی ره‌نگ بكه‌ین‪ ،‬یه‌كه‌مج������ار (‪)Mode‬ی وێنه‌كه‌‬ ‫له‌لیستی (‪ )Image‬ده‌گۆڕین‌و پاش������ان (‪ )Mode‬دوای (‪ ،)RGB color‬دوای‬ ‫ره‌نگی پێویست هه‌ڵده‌بژێرین له‌په‌نجه‌ره‌ی (‪ )Swatches win‬بۆئه‌وه‌ی ببێت‌ه ڕه‌نگی‬ ‫(‪ )Foreground color‬بۆ ئه‌و به‌شه‌ی ك‌ه ده‌مانه‌و ‌ێ ره‌نگاو ره‌نگ بكه‌ین له‌وێنه‌كه‌‪.‬‬ ‫دوای (‪)zoom‬كردنی شوێنی مه‌به‌ست به‌هۆی ئامڕازی (‪ )Zoom tool‬له‌سندوقی‬ ‫ئامڕازه‌كان‪ ،‬پاش������ان ئامڕازی ‪ Color Replacement Tool‬له‌شریتی ئامڕازی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان تایب������ه‌ت به‌ئامرازك‌ه هه‌ڵده‌بژێرین‪ ،‬له‌ئایكونی‬ ‫(‪ )Brush‬تی������ره‌ی بازنه‌ی ئامرازه‌ك‌ه دیاری ده‌كه‌ین بۆئه‌وی‬ ‫ره‌نگكردنی شوێنی مه‌به‌ست له‌وێنه‌كه‌و (‪)Mode‬ه‌ك‌ه له‌سه‌ر‬ ‫هه‌ڵبژاردن������ی (‪ )color‬به‌جێدێڵین بۆئ������ه‌وه‌ی بتوانین هه‌ر‬ ‫ره‌نگێك به‌ئارزووی خۆمان زیاد بكه‌ین‪ ،‬پاشان ده‌ستده‌كه‌ین‬ ‫به‌ره‌نگكردنی ش������وێنی مه‌به‌س������ت به‌ه������ۆی داگرتنی ماوس‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام‪.‬‬ ‫ی وێنه‌ك������ه‌‪ ،‬ئایكونی (‪Find‬‬ ‫بۆره‌نگكردنی ش������وێن‌ه ورده‌كان ‌‬ ‫‪)Edges‬ی ئه‌كتیڤ ده‌كه‌ین له‌شریتی ئامڕازی هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫(‪ )option tool bar‬تایب������ه‌ت به‌ئامڕازه‌ك������‌ه ئینجا كاره‌كه‌‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌م ئامڕازه‌ش به‌كاردێت بۆچاككردنه‌وه‌ی‬ ‫ره‌نگی سوور له‌گلێنه‌ی چاو له‌كاتی گرتنی وێنه‌دا به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌ژووردا‪.‬‬ ‫ئامرازی هه‌شته‌م‪ :‬ئامڕازی بۆیاخكردن‪:‬‬ ‫ (‪)Brush Tool‬و كورتكراوه‌ی ئه‌م ئامڕاز‌ه له‌كیبۆرد (‪)B‬‬‫یه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆره‌نگكردنی به‌ش������ێكی دیاریكراو له‌وێنه‌كه‌‬ ‫به‌شێوه‌ی بۆیاخكردن‪ ،‬ئه‌م ره‌نگه‌ی ك‌ه بۆیاخ ‌ی پێده‌كه‌ین خۆی‬ ‫ره‌نگ������ی (‪)Foreground color‬ه‌‪ ،‬ده‌توانین تیره‌ی بازنه‌ی‬ ‫ئامڕازی (‪ )Bursh tool‬له‌ش������ریتی ئامڕازی هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫تایبه‌ت به‌ئامڕازه‌ك‌ه بگۆڕین‪.‬‬ ‫ (‪)Pencil Tool‬و كورتكراوه‌ی ئه‌م ئامڕاز‌ه له‌كیبۆرد (‪)B‬‬‫یه‌‪ :‬به‌كاردێت بۆ ره‌سمكردنی هه‌ر شێوه‌یه‌ك به‌هۆی داگرتنی‬ ‫ماوس به‌شێوه‌كی به‌رده‌وام‪ ،‬ئه‌م ره‌نگه‌ی ك‌ه ره‌سمی پێده‌كه‌ین‬ ‫خ������ۆی ره‌نگ������ی (‪)Foreground color‬ه‌‌و به‌كاردێ������ت بۆ‬ ‫چاككردنه‌وه‌ی شوێنی زۆر ورد‪.‬‬

‫رۆبۆتێك بۆ‬ ‫چاودێری مندااڵن‬

‫داهێنه‌رێك������ی خه‌ڵكی س������ه‌نگافوره‌‬ ‫رۆبۆتێكی درووستكردوو‌ه ك‌ه ده‌توانێت‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر مه‌ترسییه‌كانی ناو ئینته‌رنێت‬ ‫به‌رگ������ری له‌مندااڵن ب������كات‪ .‬به‌پێی‬ ‫راپۆرتی نیوساینتیست‪ ،‬ئه‌و لێكۆڵه‌ره‌ی‬ ‫زانكۆی س������ه‌نگافور‌ه ئ������ه‌و رۆبۆته‌ی‬ ‫ك‌ه ناوی "په‌تیمۆس"‌ه هاوش������ێوه‌ی‬ ‫له‌عابه‌یه‌كی جوان درووس������تكردووه‌‪،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم ته‌نیا له‌عابه‌یه‌كی س������اد‌ه نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ده‌توانێت له‌گه‌ڵ ئه‌و مندااڵنه‌ی‬ ‫ك‌ه له‌سه‌ر تۆڕ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان هاوڕێ‬ ‫ده‌دۆزنه‌وه‌‪ ،‬ل������‌ه دوو قاڵبی فیزیایی‌و‬ ‫مه‌جازیدا ته‌عامول بكات‌و له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫هه‌ر جۆر‌ه مه‌ترسییه‌كدا بیانپارێزێت‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆبۆت‌ه ك‌ه كۆتایی ئه‌مساڵ ده‌كه‌وێته‌‬ ‫به‌رده‌س������ت‪ ،‬چاودێری مندااڵنی ‪ 7‬تا‬ ‫‪ 10‬س������اڵ ده‌كات‌و مندااڵن كاتێك‬ ‫ده‌توانن ه������اوڕێ نوێ قبوڵ بكه‌ن كه‌‬ ‫به‌شێوه‌ی فیزیایی پیتمۆس له‌مس بكه‌ن‪.‬‬ ‫دوای له‌مس������ی فیزیایی ئ������ه‌و رۆبۆته‌‬ ‫له‌الیه‌ن منداڵه‌ك������ه‌وه‌‪ ،‬دایك‌و باوكی‬ ‫ده‌توانێ������ت داواكاری هاوڕێیه‌تییه‌كه‌‬ ‫ببینێ������ت‌و ئه‌گه‌ر به‌الیانه‌و‌ه ئاس������ایی‬ ‫نه‌بێ������ت ده‌توان������ن فیلت������ه‌ری بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌مش������ێوه‌ی‌ه من������دااڵن ده‌توانن ته‌نیا‬ ‫له‌گ‌ه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ی ك‌ه رۆبۆته‌ك‌ه پێی‬ ‫باشه‌‪ ،‬هاوڕێیه‌تی بكه‌ن‪ .‬ئه‌و رۆبۆتانه‌‬ ‫به‌تۆڕێكی كۆمه‌اڵیه‌تی به‌ناوی "په‌تیمۆ ـ‬ ‫وۆرد"ه‌و‌ه په‌یوه‌ندكراوه‌‌و له‌رێگه‌ی ئه‌و‬ ‫تۆڕه‌و‌ه ده‌توانێت وه‌ك كه‌سایه‌تییه‌كی‬ ‫مه‌جازی خۆی له‌جیهانی ئینته‌رنێتدا‬ ‫بدۆزێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و راپۆرت‌ه منداڵه‌كان ده‌توانن‬ ‫به‌گوشار خستنه‌سه‌ر دوگمه‌كانی سه‌ر‬ ‫قه‌پاغ������ی رۆبۆتی په‌تیمۆس‪ ،‬په‌یام یان‬ ‫دیارییه‌كانی خۆیان بۆ هاوڕێكانیان‬ ‫بنێرن‪.‬‬

‫تا سێ ساڵی دیك ‌ه داونلۆدی‬ ‫پرۆگرام ده‌گات ‌ه به‌رزترین ئاست‬ ‫دامه‌زراوه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ ی �‪ABI Re‬‬ ‫‪ search‬پێشبینی كردوو‌ه ژماره‌ی‬ ‫داونلۆددی پرۆگرام تا ساڵی ‪2013‬‬

‫بگات‌ه زیاتر له‌حه‌وت ملیار داونلۆد‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵێكی س������ایتی سۆفت‬ ‫پیدیا‪ ،‬به‌پێی راپۆرت ی �‪ABI Re‬‬ ‫‪ ،search‬به‌له‌به‌رچاوگرتن������ی‬ ‫زیادبوون������ی فرۆش������ی هان������د‌ه‬ ‫هۆشمه‌نده‌كان چاوه‌ڕوان ده‌كرێت‬ ‫فرۆش������ی پرۆگ������رام ب������ۆ هاند‌ه‬ ‫هۆشمه‌نده‌كان تا ساڵی ‪ 2013‬بگات‌ه‬ ‫به‌رزترین ئاس������ت‌و زیاتر له‌حه‌وت‬ ‫ملیار داونلۆد‪.‬‬ ‫له‌س������اڵی راب������ردوودا ‪2.4‬ملیار‬ ‫پرۆگرام داونلۆدكراوه‌‌و چاوه‌ڕوان‬ ‫ده‌كرێت تا چه‌ند ساڵی داهاتوو‪،‬‬

‫ئه‌و ژماره‌ی‌ه چه‌ند به‌رامبه‌ر بێت‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و راپۆرت‌ه زۆربه‌ی پرۆگرام‌ه‬ ‫مۆبایلیی������ه‌كان له‌فرۆش������گاكانی‬ ‫پرۆگرام������ه‌و‌ه داونلۆدك������راون‌و‬ ‫پێش������بینی ده‌كرێت‪ ،‬فرۆش������گای‬ ‫پێش������ڕه‌و له‌و بواره‌دا فرۆش������گای‬ ‫‪App Store‬ی ئه‌پڵ بێت‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوان ده‌كرێت فرۆشی پرۆگرام‬ ‫له‌رێگه‌ی داونلۆده‌و‌ه تا ساڵی ‪2013‬‬ ‫بگات‌ه ح������ه‌وت ملیار‌و تا س������اڵی‬ ‫‪ 2015‬بگات‌ه هه‌شت ملیار داونلۆد‪،‬‬ ‫له‌هه‌مانكاتدا ژماره‌ی پرۆگرامه‌كانی‬ ‫ك‌ه به‌ش������ێوه‌ی پێش فه‌رز له‌سه‌ر‬ ‫هاند‌ه هۆشمه‌نده‌كان دابه‌زێنراون‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت������ی پرۆگرامه‌كان������ی تۆڕ‌ه‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان روو له‌زیادبوونه‌‪.‬‬

‫توانایه‌كی ساد ‌ه‬ ‫ل ‌ه ویندۆزی ‪7‬دا‬ ‫هه‌روه‌ك ده‌زانن كاتێك ك‌ه گۆڕانێك‬ ‫له‌ریجس������تریدا ئه‌نج������ام ده‌درێت‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی گۆڕانه‌ك������‌ه له‌و ویندۆزه‌دا‬ ‫خ������ۆی نیش������ان بدات‪ ،‬پێویس������ت‌ه‬ ‫سیستمه‌ك‌ه ریس������تارت بكرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ك‌ه ئ������ه‌وكار‌ه هه‌ندێج������ار كاتتان‬ ‫لێده‌گرێت‪ .‬ئه‌و كار‌ه له‌وینده‌وزه‌كانی‬ ‫ڤێستا‌و ‪7‬دا ده‌توانێت به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫خێراتر‌و ئاس������انتر ئه‌نجام بدرێت‪،‬‬ ‫ك������‌ه توانایه‌كی ش������اراوه‌ی‌ه له‌و دوو‬ ‫وینده‌وزه‌دا‪ ،‬بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌‪:‬‬ ‫سه‌ره‌تا گۆڕانه‌كانی ناو ریجستری‬ ‫ئه‌نجام بد‌هن‌و ئیدیتۆری ریجستری‬ ‫داخه‌نه‌وه‌‪ .‬دوای ئه‌و له‌س������ه‌ر مینۆی‬ ‫‪ Start‬كلیك بكه‌ن‪.‬‬ ‫ئێس������تا كلیله‌كان������ی ‪Ctrl+Shift‬‬ ‫به‌شێوه‌ی هاوكات بگرن‌و له‌شوێنێكی‬ ‫بۆش������ای له‌مینۆی ستارتدا كلیك‬ ‫بكه‌ن‪ .‬ده‌بینینن له‌و مینۆیه‌دا جگه‌ل‌ه‬ ‫‪ Propertiess‬ب������ژارده‌ی �‪Exit Ex‬‬ ‫‪plorer‬ی������ش به‌رچاو ده‌كه‌وێت‌و ب‌ه‬ ‫‌یه �‪Win‬‬ ‫هه‌ڵبژاردنی ئ������ه‌و بژارده ‌‬ ‫‪ dows Explorer‬داده‌خرێ������ت‪.‬‬ ‫دوای ئه‌وه‌‪ ،‬بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ ی �‪Win‬‬ ‫‪ ،dows Explorer‬كلیله‌كان������ی‬ ‫‪ Ctrl+Alt+Delete‬پێكه‌و‌ه لێبد‌هن‌و‬ ‫‪ Start Task Manager‬هه‌ڵبژێرن‪.‬‬ ‫دواتر له‌مینۆی ‪ File‬له‌س������ه‌ر ‪New‬‬ ‫‪ Task‬كلی������ك بك‌هن‌و له‌و دایالۆگ‬ ‫بۆكسه‌دا بنوس������‌ه ‪‌explorer.exe‬و‬ ‫ئینته‌ر لێبدن‪ ،‬به‌مشێوه‌ی‌ه گۆڕانه‌كان‬ ‫له‌ریجس������تریدا به‌خێرای������ی‌و به‌بێ‬ ‫پێویس������تبوون به‌ریس������تاتكردنی‬ ‫كۆمپیوته‌ره‌كه‌‪ ،‬جێبه‌جێ ده‌كرێت‪.‬‬

‫پێشنیاز ‌ی ئۆباما بۆ خوێندكاران‪ :‬له‌بری یاری به‌ئایپه‌د‪ ،‬كۆشش بكه‌ن!‬ ‫باراك ئۆباما ‌ی س������ه‌رۆكی ئه‌مه‌ری������كا ك‌ه له‌جه‌ژنی‬ ‫ته‌واوكردنی زانكۆی هه‌زار خوێندكاری زانكۆیه‌كدا‬ ‫به‌ش������داری كردبوو‪ ،‬وتی‪ :‬ده‌رس خوێندن باش������تر‌ه‬ ‫له‌یاریكردن به‌"ئایپه‌د"‌و كۆنسوله‌كانی یاری ڤیدیۆیی‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرتی واش������ینتۆن پۆست‪ ،‬سه‌رۆكی‬ ‫ئه‌مری������كا رۆژی یه‌كش������ه‌ممه‌ی راب������ردوو‬ ‫له‌رێوره‌س������می ته‌واوكردن������ی خوێندن������ی‬ ‫خوێندكارانی زانكۆی هامپتۆن له‌ڤیرجینیا وتی‪:‬‬ ‫به‌داخه‌وه‌م ك������‌ه ئامێره‌كانی وه‌ك ئایپه‌د‪ ،‬ئایپاد‪،‬‬ ‫ئیكس بۆكس‌و پله‌یستیشن فێربوونیان كردووه‌ت‌ه‬ ‫كاتبه‌س������ه‌ر بردن‪ ،‬ئێو‌ه له‌ته‌مه‌نی نێوان ‪ 24‬تا ‪27‬‬ ‫س������اڵیدان‪ ،‬جیهانی ئه‌مڕۆ ئێمه‌ی������ان به‌بابه‌تی نوێ‬ ‫بۆمب������اران كردووه‌‌و زۆرب‌ه ‌ی كاته‌كان زۆر دژوار‌ه تا‬ ‫بزانین راستییه‌كان چیین؟ به‌مشێوه‌ی‌ه گوشار له‌سه‌ر‬

‫ئێمه‌‌و واڵته‌كه‌مان زیاتر‌و زیاتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫باراك ئۆباما له‌درێژ‌ه ‌ی پێشنیازه‌كانیدا بۆ خوێندكاران‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی خس������ته‌ڕوو ك‌ه فێركاری ب������اش ده‌بێت‌ه هۆی‬ ‫درووستبوونی خولێكی مێژوویی گۆڕان‌و ئێو‌ه ئاماد‌ه‬ ‫ده‌كات ت������ا دوای ئه‌و قه‌یران‌ه داراییه‌ی ك‌ه خه‌ریكین‬ ‫لێی تێده‌په‌ڕی������ن به‌توانایه‌كی زیات������ره‌و‌ه بچین‌ه ناو‬ ‫بازاڕی كاره‌وه‌‪ ،‬فێركاری یارمه‌تی ئێم‌ه بۆ‬ ‫گه‌یشتن به‌و سازگاریی‌ه ده‌دات‪ ،‬چونك‌ه ئێم‌ه‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر نائه‌منیی‌ه ئابوورییه‌كانی سه‌ده‌ی‬ ‫بیست‌و یه‌كدا به‌هێزده‌كات‪.‬‬

‫پشته‌و ده‌بێت به‌وریایه‌و‌ه به‌كار ‌ی بهێنین‬ ‫بێزاركردن ‌ی هاوواڵتیان ل‌ه رێگ‌ه ‌ی مۆبایله‌و‌ه سزا ‌ی یاسای ‌ی ل‌ه ‌‌‬


‫ئه‌رێ ده‌زانن؟‬

‫‪ . 17‬ل‌ه زمانی عه‌ره‌بیدا شمشێر ‪ 850‬ناوی هه‌یه‌؟‬ ‫‪ . 18‬گرانترین پێاڵوی دنیا به‌یه‌ك میلیاردو ‪700‬هه‌زار دۆالره‌؟‬ ‫‪ . 19‬ئه‌گه‌ر ش���ار‌ه مێرووله‌كان ‌ی گۆی زه‌وی به‌سه‌ر مرۆڤه‌كانی دنیا دابش بكه‌ین‪ ،‬هه‌ر مرۆڤێك‬ ‫‪200‬مليۆن شار‌ه مێروول‌ه ‌ی به‌ر ده‌كه‌وێ؟‬ ‫‪ . 20‬قرش به‌بیستنی ده‌نگی ترپه‌ی دڵی‪ ،‬بوونه‌وه‌ر‌ه ده‌ریاییه‌كان ده‌دۆزێته‌وه‌و راویان ده‌كات‌و ده‌یانخوات؟‬ ‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫كه‌وی لمی‬

‫له‌نیا ئیبراهیم‪ 8 ،‬ساڵ له‌پێنجوێن‌‬

‫كه‌وه ‌ لمیی������ه‌كان له‌ناوچ‌ه‬ ‫بیابانییه‌كان������ی ئه‌فریق������ا‪،‬‬ ‫ئاسیاو باشووری ئه‌ورووپا‬ ‫ده‌ژین‪ ،‬كاتێك وشكه‌ساڵی‬ ‫زۆر ده‌ب������ێ‌و ناوچه‌یه‌كی زۆر‬ ‫داده‌گ������رێ‪ ،‬نێر‌ه ك������ه‌وه‌كان بۆ‬ ‫دۆزینه‌وه‌ی ئاو‪ ،‬به‌سه‌دان كیلۆمه‌تر‬ ‫له‌هێالنه‌ك������ه‌ی خۆی������ان دوور‬ ‫ده‌كه‌ونه‌وه‌و خۆیان ده‌گه‌یه‌نن‌ه ئاو‬ ‫و خ������ۆ ده‌خه‌ن‌ه ناو ئاوه‌وه‌‪ ،‬باش‬ ‫باش خۆیان ته‌ڕ ده‌ك‌هن‌و له‌گه‌ڕانه‌وه‌دا بێچووه‌كانیان به‌مژینی ئه‌و ئاوه‌ی له‌ناو‬ ‫په‌ڕو باڵه‌كانیاندا ماوه‌ته‌و‌ه توونێتی خۆیان ده‌شكێنن‌و ئاوی پێویستیان له‌و‬ ‫رێگایه‌و‌ه پێده‌گات‪.‬‬

‫ره نگم بكه‌ن‬ ‫لیر‌ه ئیبراهیم ‪ 6‬مانگ ل ‌ه پێنجوێن‬

‫محه‌مه‌د ئیبراهیم ‪ 5‬ساڵ ل ‌ه پێنجوێن‬

‫محه‌مه‌د ئیبراهیم ‪ 5‬ساڵ له‌پێنجوێن‬ ‫‌بان منداڵێك‌ه ك‌ه دڵی هاوڕێكانی ناڕه‌نجێنێ‌و هاوڕێكانی خۆشده‌وێ‬ ‫ منداڵی میهره‬


‫لێكدانه‌وه‌ی ناوی واڵتان‬

‫‪ . 20‬ئیسلواكی‌و ئیسلوونی‪ :‬مانای ناوی ئه‌م دوو واڵته‌شمان به‌ده‌ست نه‌گه‌یشتووه‌‪.‬‬ ‫‪ . 21‬ئه‌فغانستان‪ :‬وات ‌ه نیشتمانی خه‌ڵكانی ئه‌فغان‪ ،‬وشه‌یه‌كی فارسی ده‌ڕییه‌‪.‬‬ ‫‪ . 22‬ئێكوادۆر‪ :‬وات ‌ه هێڵی دابه‌شكاری ناوه‌ندی زه‌وی‪ .‬ئۆستوا‪ ،‬وشه‌یه‌كی ئیسپانییه‌‪.‬‬ ‫‪ . 23‬ئه‌لجه‌زایر‪ :‬وات ‌ه كۆمه‌ڵێك جه‌زیره‌‪ ،‬جه‌زیر‌ه یانی دوورگه‌‪ ،‬وشه‌یه‌كی عه‌ره‌بییه‌‪.‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/17‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫گۆرانی و یاری‬

‫‪ . 1‬سه‌ری كه‌سكه‌و سه‌ید نییه‌‪،‬‬ ‫مه‌ندیل سپییه‌و مه‌ال نییه‌؟‬ ‫‪ . 2‬س������ه‌ری ده‌ب������ڕی‌و بۆ ‌ی‬ ‫ده‌گری؟‬ ‫‪ . 3‬خان‌و مان كچی پاشایه‌‪،‬‬ ‫سی‌و دوو كراسی له‌به‌ردایه‌؟‬ ‫سوپاس بۆ ئه‌م‬ ‫خۆشه‌ویستان ‌ه ك ‌ه واڵمی‬ ‫درووستیان بۆ ناردبووینه‌وه‌‪:‬‬ ‫چرۆ هۆگر له‌چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫هانا مه‌سعود له‌خانه‌قین‬ ‫شه‌ماڵ نه‌به‌ز له‌هه‌ولێر‬ ‫گران فه‌رهاد له‌سلێمانی‬ ‫واڵمی مه‌ته‌ڵه‌كانی پێشوو‪:‬‬ ‫‪ .1‬ره‌شێن‌ه ‌ی چاو‪.‬‬ ‫‪ .2‬هه‌وا‪.‬‬ ‫‪ .3‬باران‪.‬‬ ‫‪ .4‬سه‌هۆڵ‪.‬‬ ‫‪ .5‬هه‌ردوو چاو‪.‬‬ ‫‪ .6‬رووناكی‌‪.‬‬

‫منداڵیین‌ه ده‌ستی یه‌كتر بگرن‪ ،‬بازنه‌یه‌ك درووست بك‌هن‌و بزنم گه‌یاند‌ه شوانی‪،‬‬ ‫به‌ده‌وری ش������تێك دا بسووڕێنه‌وه‌و یه‌كتان ئه‌م گۆرانیی‌ه مه‌ممۆ‬ ‫بڵێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وانی تریش به‌س بڵێن‪" :‬مه‌ممۆ" پێویس������ت به‌ساڵمه‌تێ‬ ‫( ‪ ، ) ....‬مه‌ممۆ‬ ‫ناكات گۆرانیبێژه‌كه‌تان "مه‌ممۆ"كه‌ی بڵێت‪.‬‬ ‫ئه‌م بۆشاییان‌ه‬ ‫ساڵێكی بووم‌ه گاوان‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫(‪ ) ...‬هه‌رجار‌ه‬ ‫گاوانی هۆرپه‌كه‌ندی‪ ،‬مه‌مۆ‬ ‫به‌ناوی یه‌كێك‬ ‫نانی ساڵێت به‌چه‌ندی‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫له‌خۆتان������ی پڕ‬ ‫به‌دوو قڕانی روه‌ندی‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫بكه‌نه‌و‌ه بۆنموونه‌‪:‬‬ ‫هه‌م بوو نه‌م بوو دوو قۆشه‌‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫بزنم گه‌یاند‌ه شوانی‪،‬‬ ‫دام ب‌ه بزنێكی پۆشه‌‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫مه‌ممۆ‬ ‫جا گوتم كابان بیدۆشه‌‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫به‌ساڵمه‌تێ (ناسری)‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫ماست‌و رۆنی چه‌ند خۆشه‌‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫پڕم دا قوڵ‌ه گۆچانی‪ ،‬مه‌ممۆ‬ ‫فولكلۆر ـ گێڕانه‌وه‌ی " ره‌سووڵ ئازه‌ری"‪.‬‬

‫ه له‌خۆباییه‌كه‌‬ ‫قاز ‌‬ ‫ئه‌و ڕۆژ‌ه ‌ی ك������‌ه چووین بۆ گوند‬ ‫بۆ س������ه‌ردان له‌ناو ڕووبارێك‬ ‫قازێك ‌ی سپ ‌ی لێبوو‪ ،‬به‌ته‌نها‬ ‫مه‌ل������‌ه ‌ی ده‌ك������رد‪ ،‬پێو‌ه ‌ی‬ ‫دیاربوو زۆر لوت به‌رزه‌‪.‬‬ ‫له‌كه‌نار ڕووباره‌ك‌ه دانیش������تم‪،‬‬ ‫قاز‌ه س������پییه‌ك‌ه به‌لوت به‌رزییه‌و‌ه‬ ‫له‌كه‌ناره‌ك‌ه دووركه‌وته‌وه‌‪ ،‬پاش كه‌مێك ویستم بڕۆم‪،‬‬ ‫داپیره‌یه‌ك ‌ی ڕووخۆش پارچ‌ه نانێك ‌ی خس������ت‌ه ناو‬ ‫ئاوه‌كه‌وه‌‪ ،‬قاز‌ه سپیه‌ك‌ه سه‌یرێك ‌ی كردین‌و ك‌ه زان ‌ی‬ ‫ئێم‌ه سه‌یر ‌ی ده‌كه‌ین‪ ،‬نه‌چوو پارچ‌ه نانه‌ك‌ه بخوات‪.‬‬ ‫چاوم لێبوو‪ ،‬ك‌ه كه‌مێ������ك دووركه‌وتینه‌وه‌‪ ،‬پارچ‌ه‬ ‫نانه‌ك������‌ه ‌ی خوارد‪ ،‬نزیك بووم������ه‌و‌ه لێی‌‌و كه‌مێك‬ ‫ئامۆژگاریم كردو به‌سه‌رهات ‌ی له‌خۆباییه‌كم بۆگێڕایه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش په‌شیمان بووه‌وه‌و به‌ڵێن ‌ی دا هه‌رگیز لوت به‌رز‬ ‫نه‌بێت‌و له‌گه‌ڵ هه‌موو كه‌س ڕووخۆش بێت‪.‬‬ ‫نوێكار عه‌بدولڕه‌حمان‬

‫وت‬ ‫ی‬ ‫‪:‬‬ ‫و‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫‪:‬‬ ‫ووام‌هڵێ!‬ ‫تم‬ ‫وام‌ه ‪ :‬وتت‪:‬‬ ‫وت ڵێ؟‬ ‫ی‪:‬‬ ‫ئ ‌هی ب ‌هڵێ‪،‬‬ ‫بۆ‬ ‫من گێلم د‌هڵێ‪:‬‬ ‫!‬ ‫وتم‬ ‫تۆ ‪ :‬وتی‪:‬‬ ‫وت گێلی؟‬ ‫ی‬ ‫خۆم ‪ :‬وتی‪:‬‬ ‫وتم‪ :‬گێلم!‬ ‫و‌‬ ‫چ ‌هند‌ه هی بابه‌‬ ‫ك ‌هسێ س ‌هیره‌‬ ‫ب ‌هخۆیك ه ‌هبێ‬ ‫من گ بڵێ‬ ‫ێلم؟!!!‬

‫و‬

‫نم نم پیرۆزبایی‌و ماندوونه‌بوونی له‌و مندااڵن‌ه ده‌كات ك‌ه له‌تاقیكردنه‌وه‌کانی كۆتایی ساڵ سه‌ركه‌وتوو بوون‬


‫كێشه‌ی ته‌كنیكی‬ ‫پۆرشه‌ی ئه‌ڵمانی كۆده‌كاته‌وه‌‬ ‫كۆمپانیای ئۆتۆمبێلی پۆرشه‌ی ئه‌ڵمانیا زیاتر له‌یازد‌ه‬ ‫هه‌زار ئۆتۆمبێلی نویی خۆی له‌بازاڕدا به‌هۆی كێشه‌ی‬ ‫ته‌كنیكییه‌و‌ه له‌بازاڕه‌كانه‌و‌ه كۆ ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫پۆرش‌ه ك‌ه ئۆتۆمبێله‌كانی ناوبانگ‌و خۆشه‌ویستییه‌یه‌كی‬ ‫یه‌كج������ار زۆری له‌ناو ئه‌و كه‌س������انه‌دا هه‌ی‌ه ك‌ه حه‌ز‬ ‫به‌ئۆتۆمبێلی سپۆرت ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌هۆی كێشه‌ی ته‌كنیكی‬ ‫له‌سیستمی قایشی خۆبه‌ستنه‌وه‌دا ك‌ه به‌رهه‌می خۆیه‌تی‪،‬‬ ‫ناچاربوو داوا له‌یازد‌ه هه‌زار خاوه‌نی پۆرشه‌ی مۆدێلی‬ ‫پانامرای (‪ )porsche panamera‬خۆی بكات تا بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ری ئه‌و كێش‌ه ته‌كنیكیی‌ه سه‌ردانی سه‌نته‌ره‌كانی‬ ‫خزمه‌تگوزاری داوی فرۆشی كۆمپانیای پۆرش‌ه بكه‌ن‪.‬‬ ‫پۆرش������ه‌ی مۆدێلی پانامرا‪ ،‬له‌نوێتری������ن مۆدێله‌كانی‬

‫ئۆتۆمبێلی س������پۆرتی كۆمپانیای پۆرشه‌ی‌ه ك‌ه ته‌نیا‬ ‫چه‌ند مان������گ له‌مه‌وبه‌ر به‌ریكالمێكی یه‌كجار زۆر‌و‬ ‫به‌رباڵوی میدیاكان������ه‌و‌ه كه‌وت‌ه بازاڕه‌وه‌‪ .‬خاوه‌نه‌كانی‬ ‫كۆمپانیای پۆرش������‌ه هیواداربوون تا پانامرا بتوانێت‬ ‫یارمه‌تی گه‌ڕانه‌وه‌ی گه‌ش������‌ه بۆناو بازاڕی پیشه‌سازی‬ ‫ئۆتۆمبێل بدات‪.‬‬ ‫له‌یه‌ك س������اڵی رابردوودا زۆرێك له‌ئۆتۆمبێلسازانی‬ ‫جیهان وه‌ك تۆیۆتا‌و نیس������ان ناچاربوون س������ه‌دان‬ ‫هه‌زار ئۆتۆمبێلی به‌رهه‌می خۆیان به‌هۆی كێش������ه‌ی‬ ‫ته‌كنیكی له‌سیستمی ئاسایشی یان ستۆپه‌كه‌یدا له‌بازاڕ‬ ‫بكشێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌مانگی یه‌كه‌می ساڵی ‪2010‬دا تۆیۆتا بۆ چاكسازی‬

‫له‌كێشه‌ی‬ ‫ته‌كنیكی هه‌شت‌و نیو‬ ‫ملیۆن ئۆتۆمبێلی به‌رهه‌می خۆی له‌سه‌رانسه‌ری‬ ‫جیهانه‌و‌ه بانگك������رده‌وه‌‪ .‬كارگه‌ی ئۆتۆمبێلس������ازی‬ ‫ئه‌مریكی جینراڵ مۆتۆرزی له‌مانگی مارسی ‪2010‬دا‬ ‫خوازیاری گه‌ڕانه‌وه‌ی ‪1.3‬ملیۆن ئۆتۆمبێلی له‌به‌رهه‌مه‌‬ ‫بچوكه‌كانی خۆی بوو تا كێش������‌ه ته‌كنیكییه‌كانیان‬ ‫چاره‌سه‌ر بكات‪.‬‬

‫ی به‌ڕێوبه‌رانی‬ ‫ه‌‬ ‫به‌رزترین موچ ‌‬ ‫كۆمپانیاكانی ئۆتۆمبێل چه‌نده‌؟‬

‫فێراری چینی‬

‫كۆمپانیای ئۆتۆمبێل������ی فێراری بۆ‬ ‫مامه‌ڵه‌كردنی زیاتر له‌گ‌ه‌ڵ مشته‌ریی‌ه‬ ‫چینییه‌كانی‪ ،‬سایتی ئینته‌رنێتی خۆی‬ ‫بۆ یه‌كه‌مجار به‌زمانی چینی خست‌ه‬ ‫به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫سایتی پێش������انگای فێراری تائێستا‬ ‫به‌سێ زمان كاری ده‌كرد ك‌ه زمانی‬ ‫چینییش به‌زمانه‌كانی ئه‌و س������ایت‌ه‬ ‫زیادكراوه‌‪ .‬ئه‌و كار‌ه نیشان ‌ی ده‌دات‬ ‫ب������ازاڕی ئۆتۆمبێلی چین بۆ فیراری‬ ‫وه‌ك گ������ه‌ور‌ه كۆمپانیاكانی دیكه‌ی‬ ‫ئۆتۆمبێلس������ازی جیه������ان‪ ،‬گرنگی‬ ‫تایبه‌تی هه‌یه‌‌و هه‌ر له‌و رێگه‌یه‌ش������دا‬ ‫مامه‌ڵ������ه‌ی زیاتر له‌گ‌ه‌ڵ مش������ته‌ریی‌ه‬ ‫چینییه‌كان یه‌كجار پێویسته‌‪.‬‬

‫فێراری مۆدێل������ی ‪gto599‬ی خۆی‬ ‫له‌پێشانگای ئێكس������پۆی شانگهای‬ ‫‪2010‬ی نمایش������كرد‪ .‬ئه‌و ئۆتۆمبێل‌ه‬ ‫چه‌ن������د رۆژ له‌مه‌وبه‌ر له‌پێش������انگای‬ ‫ئۆتۆمبێل������ی پیكه‌نی ‪2010‬ش كه‌وت‌ه‬ ‫به‌ردیده‌ی بینه‌ران‪.‬‬ ‫فێ������راری یه‌كه‌می������ن ئۆتۆمبێل������ی‬ ‫له‌به‌رهه‌مه‌كان������ی خ������ۆی له‌س������اڵی‬ ‫‪1993‬دا له‌بازاڕی چین فرۆش������تووه‌‪.‬‬ ‫ئ������ه‌و كۆمپانیای‌ه له‌س������اڵی ‪2004‬دا‬ ‫به‌ره‌سمی به‌شداری بازرگانی خۆی‬ ‫له‌چیندا ده‌سپێكرد‪ .‬ساڵی رابردوو‬ ‫فیراری به‌فرۆشتنی ‪ 200‬ئۆتۆمبێل‬ ‫له‌به‌رهه‌مه‌كان������ی له‌ب������ازاڕی چیندا‬ ‫سه‌ركه‌وتن ‌ی گه‌ور‌ه ‌ی به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬

‫‪ 10‬پرۆژه‌ی ئه‌فسانه‌یی‬ ‫پیشه‌سازی جیهانی ئۆتۆمبێل‬ ‫دیزاینی سه‌ره‌تایی ئۆتۆمبێله‌كان هه‌لی ریسك كردن ده‌خات‌ه به‌رده‌ست خاوه‌نی‬ ‫كۆمپانیاكانی ئۆتۆمبێلسازی بێئه‌وه‌ی كێشه‌ی داراییان بۆ درووست بكات‪.‬‬ ‫له‌هه‌مانكاتدا ئه‌و جۆر‌ه ریسكانه‌ی‌ه ك‌ه ده‌بن‌ه هۆی سه‌ركه‌وتن ‌ی گه‌ور‌ه یان شكستی‬ ‫گه‌ور‌ه له‌پیشه‌سازی ئۆتۆمبێلدا‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرتێكی گۆڤاری پاپیوالر ساین ك‌ه تێدا ‪ 10‬پرۆژه‌ی ئه‌فسانه‌یی تێدا‬ ‫باسكراو‌ه به‌وێنه‌كانیانه‌و‌ه ده‌بینن‪ ،‬ك‌ه له‌ژماره‌كان ‌ی پێشوودا دوو پرۆژه‌مان‬ ‫باڵوكرده‌وه‌و له‌م ژماره‌یه‌شدا به‌شێك ‌ی دیك‌ه ‌ی لێ باڵوده‌كه‌ینه‌وه‌‪.‬‬

‫ساڵی ‪ 2009‬بۆ زۆربه‌ی كۆمپانیاكانی‬ ‫ئۆتۆمبێلی جیهان‪ ،‬س������اڵێكی ناخۆش‌و‬ ‫پڕ له‌شكس������ت بوو‪ ،‬داهات������ی زۆربه‌ی‬ ‫هه‌ر‌ه زۆریان كه‌مبوونه‌وه‌یه‌كی به‌رچاوی‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ب������ه‌اڵم له‌وناوه‌دا موچه‌ی گه‌وره‌‬ ‫به‌ڕێوبه‌ران������ی ئه‌و ب������وار‌ه گۆڕانێكی‬ ‫به‌رچاوی به‌سه‌ردا نه‌هاتووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و‌ه شتێكی ئاسایی‌ه ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رانه‌ی‬ ‫ك‌ه ب‌ه بیرۆك‌ه نوێیه‌كانیان ئه‌و ره‌وت‌ه روو‬ ‫له‌شكسته‌ی س������اڵی ‪ 2009‬رابگرن یان‬ ‫خێراییه‌كه‌ی كه‌م بكه‌نه‌و‌ه یان پێچه‌وانه‌ی‬ ‫بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر ش������تێك ك������‌ه بیانه‌وێت‬ ‫له‌خاوه‌نه‌كانی كۆمپانیاكه‌یان داوا بكه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی رێژه‌ی درووس������تی موچه‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ران������ی كۆمپانیاكانی ئۆتۆمبێل‬ ‫ئاش������كرا نییه‌‌و په‌یوه‌س������ت‌ه به‌حاڵه‌تی‬ ‫گشتی داهات‌و زیانی كۆمپانیاكه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫میدیاكان هه‌میش������‌ه به‌دوای دۆزینه‌وه‌ی‬ ‫به‌رزترین موچه‌كانن له‌و بواره‌دا‪.‬‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌س������ه‌ر پیشه‌س������ازی‬ ‫له‌س������اڵی ‪2009‬دا نیش������ان ‌ی ده‌دات كه‌‬ ‫س������ێرجیۆ مارچیۆن������‌ه ‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫گشتی‌و سه‌كه‌وتوو نه‌س������ره‌وتی فیات‬ ‫زیاترین داهات������ی بۆخۆی‌و هاوڕێكانی‬ ‫دابینك������ردووه‌‪ .‬مارچیۆن‌ه ك‌ه له‌و چوار‬ ‫ساڵه‌ی دواییدا توانیویه‌تی كۆمپانیایه‌كی‬ ‫خۆی ك‌ه قه‌رزارو روو ل‌ه ئیفالس بوو‪،‬‬

‫بكات‌ه به‌رهه‌مهێنه‌رێكی باش‌و به‌هێز‌و‬ ‫نرخی پشكه‌كانی به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو‬ ‫به‌رز بكاته‌وه‌‪ ،‬ئێس������تا زیاترین موچه‌ی‬ ‫له‌چ������او هاوپه‌له‌كان������ی له‌كۆمپانیاكانی‬ ‫دیكه‌دا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫میدیاكان������ی ئیتاڵیا هه‌واڵ������ی پێدانی‬ ‫‪6.5‬ملی������ۆن دۆالر له‌الی������ه‌ن فیات������ه‌وه‌‬ ‫به‌به‌ڕێوه‌ب������ه‌ر‌ه ته‌م������ه‌ن ‪57‬س������اڵه‌كه‌ی‬ ‫باڵوكردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا ك‌ه زۆربه‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ران������ی كۆمپانیاكانی ئۆتۆمبێل‬ ‫خه‌ون به‌و بڕ‌ه موچ������ه‌و‌ه ده‌بینن‪ .‬كۆی‬ ‫ئه‌و پاره‌ی������ه‌ی ك‌ه مارچیۆن‌ه له‌س������اڵی‬ ‫‪2008‬دا وه‌ریگرتب������وو ‪3.4‬ملیۆن یۆرۆ‬ ‫بووه‌‌و بۆئه‌مساڵ به‌گه‌شه‌یه‌كی ‪40%‬ی‬ ‫گه‌یشتووه‌ت‌ه ‪4.8‬ملیۆن یۆرۆ‪.‬‬ ‫به‌ش������ێكی به‌رچاو له‌زیادبوونی موچه‌‬ ‫مارچیۆن������‌ه ده‌گه‌ڕێت������ه‌و‌ه بۆزیادبوونی‬ ‫كار‌و به‌رپرسیارێتییه‌كانی‪ .‬فیات له‌ساڵی‬ ‫‪2009‬دا به‌كڕین������ی ‪ 20%‬له‌ت������ه‌واوی‬ ‫پشكه‌كانی كرایسله‌ر‪ ،‬چارنووسی ئه‌و‬ ‫بڕند‌ه ئه‌مریكییه‌ش������ی له‌ئه‌ستۆگرت‌و‬ ‫وه‌ك چاوه‌ڕوان ده‌ك������را به‌ڕێوه‌بردنی‬ ‫كاره‌كانیش������ی س������پارد‌ه مارچیۆن������ه‌‪،‬‬ ‫به‌مش������ێوه‌ی‌ه س������ه‌رجیۆ مارچیۆن‌ه بووه‌‬ ‫مشته‌ری هه‌میش������ه‌یی گه‌شتی ئاسمانی‬ ‫تۆرینی ئیتاڵیا بۆ دیترۆیتی ئه‌مریكا‌و‬ ‫له‌و چه‌ند مانگه‌ی دووایید به‌به‌رده‌وامی‌‬

‫خه‌ریكی سه‌فه‌ر‌ه له‌ئیتاڵیاو‌ه بۆ ئه‌مریكا‌و‬ ‫به‌پێچه‌وان������ه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر بۆی������‌ه ئه‌نجومه‌نی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی كرایسله‌ر پێنه‌دانی بڕی‬ ‫‪600‬ه������ه‌زار دۆالری ب������ۆ ئه‌ركه‌كانی‬ ‫مارچیۆن‌ه په‌سه‌ندكرد‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئه‌ركێكی چاره‌نووسس������از‌و‬ ‫مه‌ترس������یداری ب������ۆ زیندووكردنه‌وه‌ی‬ ‫كرایسله‌ر له‌ئه‌ستۆ گرتوو‌ه ك‌ه بڕیاروایه‌‬ ‫به‌ه������ۆی ئه‌و ئه‌ركه‌و‌ه ئ������ه‌و كۆمپانیای‬ ‫ئیفالسكردووه‌ی ئه‌مریكا تاساڵی ‪2011‬‬ ‫دووبار‌ه بگاته‌و‌ه ئاستی قازانجكردن‪.‬‬ ‫موچه‌ی ‪6.5‬ملی������ۆن دۆالری مارچیۆنه‌‬ ‫له‌كاتێك������دا پێیده‌درێت ك‌ه كۆمپانیای‬ ‫فیاتیش وه‌ك زۆرب������ه‌ی كۆمپانیاكانی‬ ‫دیكه‌ی ئۆتۆمبێل له‌ساڵی ‪2009‬دا تووشی‬ ‫كه‌مبوون������ه‌وه‌ی قازانج هاتووه‌‪ .‬قازانجی‬ ‫فیات له‌ساڵی رابردوودا ‪1.2‬ملیار دۆالر‬ ‫بوو‌ه ك‌ه هه‌ڵبه‌ت‌ه به‌شێكی به‌رچاوی ئه‌و‬ ‫پاره‌ی‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆئ������ه‌و هانده‌رانه‌ی‬ ‫حكومه‌تی ئیتاڵیا خس������تیی‌ه به‌رده‌ستی‬ ‫خه‌ڵك بۆكڕینی ئۆتۆمبێلی نوێ‪.‬‬ ‫س������ه‌رجیۆ مارچیۆن������ه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا ئه‌و‬ ‫پاره‌ی������ه‌ی وه‌ك موچ������‌ه وه‌رگرتوو‌ه كه‌‬ ‫قه‌ب������اره‌ی به‌رهه‌مهێنان������ی فیات له‌چاو‬ ‫گ������ه‌ور‌ه كۆمپانیاكانی دیك������ه‌ی وه‌ك‬ ‫تۆیۆتا‪ ،‬جینراڵ مۆتۆرز‌و فۆلكس واگۆن‬ ‫كه‌مت������ره‌‪ .‬ئاماره‌كان نیش������ان ‌ی ده‌ده‌ن‬

‫مارچیۆن‌ه هێشتا نه‌گه‌یشتووه‌ت‌ه موچه‌ی‬ ‫س������اڵی ‪2008‬ی مارتین وینته‌ركۆرن ‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌ب������ه‌ری گش������تی گروپی ڤۆلكس‬ ‫واگۆن‪ .‬وینته‌ركۆرن له‌س������اڵی ‪2008‬دا‬ ‫یه‌كێك له‌خاڵ‌ه ئاڵتونییه‌كان له‌مێژووی‬ ‫فۆلكس واگۆن دێت‌ه ئه‌ژمار‪ ،‬ك‌ه نزیكه‌ی‬ ‫‪6.1‬ملی������ۆن یۆرۆی له‌و س������اڵه‌دا وه‌ك‬ ‫موچ‌ه وه‌رگرت‪.‬دیته‌ر زه‌چه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫گروپی دایمله‌ری������ش یه‌كێكی دیكه‌یه‌‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌ران������ی جیهانی ئۆتۆمبێل كه‌‬ ‫موچه‌ی به‌رزی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه له‌كاتێكدایه‌‬ ‫ك������‌ه موچ������ه‌ی زه‌چ‌ه له‌س������اڵی ‪2009‬‬ ‫النیزۆر گه‌یش������تووه‌ت‌ه دوو ملیۆن یۆرۆ‪.‬‬ ‫گرنگترین ركابه‌ری مارچیۆن‌ه له‌بواری‬ ‫موچه‌ی سااڵنه‌دا له‌ناو دڵی كۆمپانیاكه‌ی‬ ‫خ������ۆی وات‌ه فی������ات دێته‌ده‌رێ‪.‬لۆكا دی‬ ‫مۆنت������‌ه زمۆلو ‌ی س������ه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌و كۆمپانیای‌ه ك‌ه س������اڵی‬ ‫راب������ردوو ‪5.2‬ملی������ۆن دۆالر موچه‌ی‬ ‫وه‌رگرت������وو‌ه به‌له‌به‌رچاوگرتنی داهاتی‬ ‫باشی فیات له‌سه‌رانس������ه‌ری جیهاندا‬ ‫زۆر س������ه‌یر‌و نائاس������ایی نیی������ه‌‪ .‬جۆن‬ ‫ئه‌لكان ‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گش������تی فیاتیش‬ ‫به‌وه‌رگرتنی ‪631‬هه‌زار یۆرۆ له‌س������اڵی‬ ‫‪2009‬دا هێشتا مه‌ودایه‌كی زۆری له‌گ‌هڵ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی‌و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌و كۆمپانیایه‌دا هه‌یه‌‪.‬‬

‫(‪)3‬‬ ‫‪ :BMW Vision Efficient Dynamics‬ئه‌و گه‌ور‌ه كۆمپانیایه‌ی بواری‬ ‫دوای‬ ‫ئۆتۆمبێلسازی‬ ‫سااڵنێكی زۆر چاوه‌ڕوانی‌و‬ ‫حه‌زی بۆ خه‌ڵك بۆ دیتنی‬ ‫كاری نوێی "كریس‬ ‫بینگل"‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری به‌شی‬ ‫دیزاینی ئه‌و كۆمپانیای‌ه‬ ‫پرۆژه‌ی‬ ‫له‌كۆتاییدا‬ ‫ئۆتۆمبێلی ‪Efficient Dynamics‬ی نمایشكرد‪ .‬ئه‌و كۆمپانیای‌ه جگه‌ل‌ه دیزاین‌ه‬ ‫كۆن‌و ناشرینه‌كان به‌مه‌كین‌ه ‌ی ‪ V8‬و ‪V12‬ه‌كانی ك‌ه هۆكاره‌كانی ناوبانگی بوون‪،‬‬ ‫ده‌ناسرا‪ ،‬به‌اڵم بی ئێم ده‌بلیو له‌و پرۆژه‌یه‌دا ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی وه‌النا‌و مه‌كینه‌ی‬ ‫دیزلی ـ ئه‌لكتریكی به‌كارهێنا تا به‌مشێوه‌ی‌ه یارمه‌تی كه‌مكردنه‌وه‌ی مه‌سره‌فی‬ ‫سووته‌مه‌نی بدات‪.‬‬ ‫‪ :Gina BMW‬له‌پرۆژه‌یه‌كی دیكه‌دا‬ ‫كۆمپانیای ‪ BMW‬دیزانێكی دیكه‌ی به‌ناوی‬ ‫‪ Gina‬ك‌ه به‌رهه‌می ده‌ستی كریس بینگل‬ ‫بوو زیاتر له‌سوبعه‌ت ده‌چوو تا راستی‪،‬‬ ‫خسته‌ڕوو‪.‬‬ ‫پرۆژه‌ی ئۆتۆمبێلی ‪ Gina‬پێكهاتوو‌ه‬ ‫له‌ئیسكله‌ی‌هك‌و قوماشێكی كانزایی ك‌ه ئه‌و‬ ‫حاڵه‌ت‌ه ده‌بێت‌ه هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌و ئۆتۆمبێل‌ه بتوانێت رواڵه‌ته‌كه‌ی بگۆڕێت‪.‬‬ ‫‪ :Aurora Safety Car‬ئه‌و ئۆتۆمبێل‌ه له‌الیه‌ن قه‌شه‌یه‌كه‌و‌ه دیزانیكراوه‌‌و بودجه‌كه‌ی‬ ‫له‌الیه‌ن كه‌نیسه‌و‌ه دابینكراوه‌‪ .‬یه‌كێك له‌ناشرینترین ئۆتۆمبێله‌كان‌ه ك‌ه تائێستا‬ ‫له‌مێژوودا درووستكرابێت‪ .‬هه‌ر چه‌ند‌ه زۆر ناشیرینه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ئانقه‌ست وای‬ ‫لێكراوه‌‪ ،‬ده‌عامی پێشه‌وه‌ی له‌ماده‌یه‌ك درووستكراو‌ه ك‌ه ده‌توانێت ئه‌و وزه‌یه‌ی ك‌ه‬ ‫به‌هۆی ده‌عمه‌و‌ه درووست ده‌بێت‪ ،‬بگرێت‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌هۆی بچوكبووونی پێشه‌وه‌ی‬ ‫له‌كاتی ده‌عمدا كه‌متر‬ ‫كه‌سه‌كه‌ی ك‌ه ده‌عمی‬ ‫كردوو‌ه ناره‌حه‌ت ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌هه‌مانكاتدا جامه‌كانی‬ ‫پێشه‌وه‌ی ئه‌و ئۆتۆمبێله‌ش‬ ‫بۆ رێگرتن له‌شكانی‬ ‫سه‌ری كه‌ساكانی ناو‬ ‫ئۆتۆمبێله‌ك‌ه له‌كاتی ده‌عمدا به‌مشێوه‌ی‌ه دیزاین كراوه‌‪.‬‬

‫شۆفێر ‌ی به‌رێز رێز ل‌ه كه‌مئه‌ندامان بگره‌و ئۆتۆمبێله‌كه‌ت رامه‌گر‌ه له‌و شوێنان‌ه ‌ی بۆ ئه‌وان ته‌رخان كراوه‌‬


‫ـ دكتۆرێكی به‌ناوبانگ ده‌چێ بۆسه‌فه‌ر‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫ده‌گای ماڵه‌كه‌ی ده‌نووسێ‪:‬‬ ‫تكای‌ه من له‌ماڵه‌و‌ه نیم!‬ ‫دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی سه‌یر ده‌كات له‌سه‌ر ده‌گه‌ی ماڵه‌كه‌ی‬ ‫له‌كاغه‌زێك نوسراوه‌‪:‬‬ ‫سوپاس بۆرێنوێنیت دكتۆرگیان ‪ ...‬كۆمه‌ڵێك دز‬ ‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫ـ به‌كه‌سێك ده‌ڵێن رسته‌یه‌كی فه‌لسه‌فیمان بۆ بڵێ‪ ،‬ئه‌ویش ده‌ڵێ‪ :‬گه‌مژه‌ترین‬ ‫كه‌س ئه‌و كه‌سه‌ی‌ه كه‌باوه‌ڕی سه‌د له‌سه‌دی به‌شتێك هه‌بێ!‬ ‫ده‌ڵێن‪ :‬خۆت باوه‌ڕت به‌م قسه‌یه‌ت هه‌یه‌؟ ده‌ڵێ‪ :‬سه‌دا سه‌د!‬

‫ـ نه‌فه‌رێك كاره‌با ده‌یگرێ‪،‬‬ ‫دایكی دێ ده‌ڵێ‪ :‬كوڕم به‌ری نه‌ده‌ی‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫بوو باوكتی گرت!‬

‫ـ یه‌كێك پارچ‌ه سه‌هۆڵێكی روو به‌خۆر راگرتبوو و سه‌یری ده‌كرد‪ ،‬وتیان ئه‌و‌ه‬ ‫چیده‌كه‌ی؟ وتی ده‌مه‌وێ كونه‌كه‌ی ببینمه‌و‌ه بزانم له‌كوێو‌ه دڵۆپه ده‌كات؟!‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫ب ‌ه‌س ‌ه‌رهات ‌ه‌كانی دوورگه‌‬ ‫ب‌ه‌س‌ه‌رهاتی ده‌ی‌ه‌م‪:‬‬ ‫"ژی������رۆ" هیچ كات پێك‌ه‌نین ل‌ه‌س������‌ه‌ر لێو‌ه‌كانی ناتۆرێ‪ ،‬ه‌ه‌ر‬ ‫ده‌ڵێی ل‌ه‌كاتی ل‌ه‌دایكبوونیشیدا به‌پێك‌ه‌نین‌ه‌و‌ه ل‌ه‌دایكبوو‌ه‌‪.‬‬ ‫دوورگ‌ه دووجار ژیرۆی بینیو‌ه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ كات روخس������اره‌‬ ‫شادو د‌ه‌م به‌پێك‌ه‌نین‌ه‌كه‌ی ژیرۆی له‌یاد ن‌ه‌كردوو‌ه‌‪.‬‬ ‫دوورگ������‌ه ئاواته‌خواز‌ه جارێكی ترو زۆرجاری تریش ژیرۆی‬ ‫د‌ه‌م به‌پێك‌ه‌نین ببینێت‌ه‌و‌ه‌‪.‬‬ ‫ژی������رۆ هیچ كات پێك‌ه‌نین له‌لێ������و‌ه نازدار‌ه‌كانی ناتۆرێ‪ ،‬ه‌ه‌ر‬ ‫ده‌ڵێی ئ‌ه‌وكاته‌ی وا ل‌ه‌س������كی دایكیش������یا بوو‌ه‌‪ ،‬به‌پێك‌ه‌نین‌ه‌وه‌‬ ‫م‌ه‌گیرانیان پێكردوو‌ه‌!‬ ‫دوورگ‌ه دووجار ب‌ه‌رێك‌ه‌وت چ������اوی ب‌ه‌ژیرۆی ژیر ك‌ه‌وتوو‌ه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هیچ كات ح‌ه‌ز ناكات روخسار‌ه شادو د‌ه‌م ب‌ه‌خ‌ه‌ند‌ه‌كه‌ی‬ ‫ژیرۆی ژیر ل‌ه‌بیر ب‌ه‌رێت‌ه‌و‌ه‌‪.‬‬ ‫دوورگ‌ه چاوی قووچاندوو‌ه‌و د‌ه‌س������تی ل‌ه‌س������‌ه‌ر دڵی داناو‌ه‌و‬ ‫خ‌ه‌ریك‌ه ل‌ه‌گه‌ڵ دڵی ئ‌ه‌دوێ‌و به‌دڵ������ی ده‌ڵێ‪ :‬خۆزگ‌ه‌! خۆزگ‌ه‌!‬ ‫خۆزگ‌ه ئه������ی دڵی من! دایكی منی������ش برای‌ه‌كی ژیكه‌اڵنه‌ی‬ ‫و‌ه‌ك ژیرۆی د‌ه‌م ب‌ه‌خ‌ه‌نده‌ی بۆ سازكربای‌ه‌م! خۆزگ‌ه‌! خۆزگ‌ه‌!‬ ‫خۆزگ‌ه‌‪...‬‬ ‫ژیرۆ ه‌ه‌میش‌ه پێئ‌ه‌ك‌ه‌نێ‪ ،‬هیچ ك‌ه‌س ناتوانێ و‌ه‌ك ژیرۆ پێبك‌ه‌نێ‪،‬‬ ‫ه‌ه‌رك‌ه‌س بتوانێ و‌ه‌ك ژیرۆ پێبك‌ه‌نێ‪ ،‬خۆزگ‌ه‌م ب‌ه‌خۆی د‌ه‌بێ!‬ ‫ژی������رۆ ت‌ه‌نان‌ه‌ت له‌ناو خ‌ه‌ویش������ا پێئ‌ه‌ك‌ه‌نێ‪ ،‬پێك‌ه‌نین هیچ كات‬ ‫ل‌ه‌س‌ه‌ر لێو‌ه جوان‌ه‌كانی ژیرۆ خ‌ه‌وی لێ ناك‌ه‌وێ‪.‬‬ ‫دوورگ������‌ه دوور ئ‌ه‌ڕوان������ێ‪ ،‬زۆر زۆر دوور‪ ،‬كاتێك دوورگه‌‬ ‫دوور ئ‌ه‌ڕوانێت‪ ،‬بیرو هۆش������ی ت������ا دوورترینی دوورگ‌ه‌كان‬ ‫ئ‌ه‌ڕوات‪ ،‬ئ‌ه‌و دوورگانه‌ی ك‌ه‌وا پڕن له‌ش������ادی‪ ،‬پڕن ل‌ه‌خۆشی‪،‬‬ ‫پڕن ل‌ه‌میهر‌ه‌بانی‪ ،‬پڕن له‌راستی‪ ،‬ل‌ه‌راستگۆیی‪ ،‬ئ‌ه‌و دوورگانه‌ی‬ ‫ك‌ه‌وا پڕن ل‌ه‌د‌ه‌نگی نوێ‪ ،‬له‌مۆس������یقای ن‌ه‌بیستراو‪ ،‬له‌پێك‌ه‌نینی‬ ‫ژیران������‌ه‌‪ ،‬له‌هه‌ڵب‌ه‌زین‪ ،‬ل‌ه‌داب‌ه‌زین‪ ،‬ئ‌ه‌و دوورگانه‌ی ك‌ه‌وا دوورن‬ ‫ل‌ه‌دڵ‌ه‌خورپ‌ه‌‪ ،‬له‌دزێوی‪ ،‬ل‌ه‌دڵئێشان‪ ،‬ل‌ه‌دڵت‌ه‌نگی‪ ،‬ئ‌ه‌و دوورگانه‌ی‬ ‫ك‌ه ب‌ه‌تاڵن له‌خامۆش������ی‪ ،‬ب‌ه‌تاڵن ل‌ه‌ناخۆشی‪ ،‬ب‌ه‌تاڵن ل‌ه‌ن‌ه‌خۆشی‪،‬‬ ‫ب‌ه‌تاڵن له‌ه‌ه‌ژاری‪ ،‬ب‌ه‌تاڵن له‌خۆب‌ه‌زلزانی‪ ،‬ب‌ه‌تاڵن له‌نامیهر‌ه‌بانی‪،‬‬ ‫ب‌ه‌تاڵن له‌ش������‌ه‌ڕو ش������ۆڕی ن‌ه‌زانی‪ ،‬ب‌ه‌تاڵن ل‌ه‌ترس������نۆكی‪ ،‬ئ‌ه‌و‬ ‫دوورگان������ه‌ی ك‌ه‌وا پڕن ل‌ه‌هیوا‪ ،‬پڕن ل‌ه‌ئاواتی ر‌ه‌نگاڵه‌یی‪ ،‬پڕن‬ ‫له‌ی‌ه‌كسانی‪ ،‬پڕن ل‌ه‌ئازادی!‬ ‫دوورگ������‌ه دوور ئ‌ه‌ڕوانێ‪ ،‬دوورگ������‌ه زۆر زۆر دوور ئ‌ه‌ڕوانێ‪،‬‬ ‫دوورگ‌ه كاتێ دوور ئ‌ه‌ڕوانێ‪ ،‬خۆی ل‌ه‌نێو‌ه‌ڕاس������تی د‌ه‌ریای‌ه‌كی‬ ‫گ‌ه‌ور‌ه‌و ل‌ه‌ناو‌ه‌ندی دوورگه‌ی‌ه‌كی بچووكتر له‌د‌ه‌ریا گ‌ه‌ور‌ه‌ك‌ه‌دا‬ ‫د‌ه‌بینێت‌ه‌و‌ه‌‪ ،‬ك‌ه خۆی‌و ژیرۆی ژیری برای د‌ه‌س������تی ی‌ه‌كتریان‬ ‫گرتووه‌و پڕ ب‌ه گ‌ه‌روو پێئ‌ه‌ك‌ه‌نن‌و له‌ق‌ه‌راخی لمی ز‌ه‌ریا‪ ،‬به‌پێ‬ ‫خاوسی‌و ب‌ه‌پێی پ‌ه‌تی ب‌ه‌س������‌ه‌ر لمی دوورگ‌ه خۆش‌ه‌ویست‌ه‌كه‌ی‬ ‫خۆیاندا هه‌ڵدێن‌و خۆ به‌ز‌ه‌ویدا د‌ه‌د‌ه‌ن‪ ،‬هه‌ڵد‌ه‌س������تن‌ه‌وه‌و خۆ‬ ‫ب‌ه‌ئاودا د‌ه‌د‌هن‌و دێن‌ه‌و‌ه د‌ه‌رێ‌و پشت ل‌ه‌"با" د‌ه‌ك‌ه‌ن‪.‬‬ ‫به‌هێزی بازوو‌ه به‌هێز‌ه‌كانی "ب������ا" ه‌ه‌نگاو‌ه‌كانیان تووندتر‬ ‫د‌ه‌ك‌هن‌و به‌هه‌اڵتن‌ه‌و‌ه د‌ه‌نگی پێك‌ه‌نین‌ه‌كانیان ل‌ه‌گه‌ڵ هاژه‌ی"با"‬ ‫د‌ه‌خ‌ه‌ن‌ه پێش������بڕكێ‌و قاقاكانی������ان بۆه‌ه‌م������وو دوورگ‌ه‌كانی‬ ‫د‌ه‌ورووب������‌ه‌رو ئ‌ه‌والتری خۆش������یان ب‌ه‌دیاری ب������‌ه‌ڕێ د‌ه‌ك‌هن‌و‬ ‫روود‌ه‌ك‌ه‌ن‌ه‌و‌ه "با"و ب‌ه‌ر‌ه‌و رووی "با" هه‌ڵێن‌و س������‌ه‌رو پرچ‌و‬ ‫فۆكل‌ه‌و كاكۆڵ‌ه زێڕین‌ه‌كانی خۆیان د‌ه‌خ‌ه‌ن‌ه ناو د‌ه‌ستی "با"و‌ه‌و‬ ‫به‌خ‌ه‌ن������د‌ه‌و‌ه ب‌ه‌"با" ده‌ڵێن‪ :‬ئه‌ی "با"! ئه‌ی "با"ی میهر‌ه‌بان!‬ ‫ب‌ه‌د‌ه‌ستی ن‌ه‌رمت س‌ه‌رو پرچمان و‌ه‌كو ئااڵی‌ه‌ك‪ ،‬ئااڵی‌ه‌كی جوان‪،‬‬ ‫ئااڵی رزگاریی گش������ت بوون‌ه‌و‌ه‌ران‪ ،‬بش‌ه‌كێن‌ه‌و‌ه‌! بش‌ه‌كێن‌ه‌و‌ه‌!‬ ‫بش‌ه‌كێن‌ه‌و‌ه‌‪...‬‬

‫په‌یامی ئێم ‌ه بۆ ئێوه‌‬ ‫په‌یامی بیست‌و چواره‌م‪:‬‬ ‫هی������چ منداڵێ������ك ناب������ێ له‌ده‌ستڕاگه‌یش������تنی‬ ‫به‌چاره‌س������ه‌رو چاودێ������ری‌و خزمه‌تگوزاریی������ه‌‬ ‫پزیشكییه‌كان بێبه‌ش بێت‪ .‬له‌كاتی نه‌خۆشی ئێمه‌‬ ‫مافی ئه‌وه‌مان هه‌یه‌ له‌باش������ترین خزمه‌تگوزارییه‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌و ده‌رمانییه‌كان كه‌ڵك وه‌ربگرین‪،‬‬ ‫حكومه‌تیش ده‌بێ بۆ گه‌ش������ه‌پێدانی سیس������تمه‌‬ ‫چاودێ������ره‌كان‪ ،‬ناوه‌نده‌ پزیش������كی‌و فێركارییه‌‬ ‫گشتییه‌ ته‌ندرووستییه‌كان هه‌وڵ بدات‪.‬‬

‫په‌یامی بیست‌و پێنجه‌م‪:‬‬ ‫ئه‌گه‌ر گه‌وره‌كردن‌و سه‌رپه‌رش������تیكردنی منداڵێكی‬ ‫بێباوك له‌س������ه‌ر داواكاری كه‌س������انی داواكار درایه‌ ئه‌و‬ ‫بنه‌مااڵن������ه‌‪ ،‬ئه‌ركی حكومه‌ت له‌م كات������ه‌ دا ئه‌وه‌یه‌ دوای‬ ‫لێكۆڵین������ه‌وه‌ی ورد له‌س������ه‌ر ئه‌و بنه‌ماڵه‌ن������ه‌و دۆزینه‌وه‌ی‬ ‫بنه‌ماڵه‌یه‌كی گونجاوو باش بۆمنداڵه‌كه‌‪ ،‬ئه‌و ئه‌ركه‌ به‌الیه‌نی‬ ‫داواكار بسپێرێ‌و دواتر ده‌بێ به‌شێوه‌یه‌كی رێك‌و پێك‬ ‫ب������ه‌رده‌وام ئاگاداری‌ ژیانی ئه‌و منداڵه‌ بێت‌و بیخاته‌ ژێر‬ ‫چاودێری‌و پارێزگارییه‌وه‌‪.‬‬

‫گــــــوڵ ‌هبــــه‌رۆژه‌‬

‫رۆژێكیان له‌باخێك������دا ده‌نگ ‌ی گریان ده‌هات‪.‬‬ ‫هه‌موو گوڵ‌و دره‌خته‌كان خه‌مبار‌و بێتاقه‌ت‬ ‫ب������وون‪ .‬دره‌خته‌كان س������ه‌ریان دانه‌واندبوو‬ ‫به‌هێواش ‌ی نوز‌ه نوزیان ده‌كرد‪ ،‬گوڵه‌كانیش‬ ‫به‌هه‌مان شێو‌ه به‌هێمن ‌ی ده‌گریان‌و له‌به‌ر خۆیانه‌وه‌‬ ‫ده‌یان وت‪" :‬هه‌تا‌و‪ ...‬هه‌تا‌و دیار نی‌ه ون بووه‌!"‪.‬‬

‫ئاسمان هه‌ورێك ‌ی چڕ گرتبوو ‌ی‌و خۆر له‌هیچ‬ ‫الیه‌كه‌و‌ه دیار نه‌بوو‪ .‬گوڵه‌كان ك‌ه چه‌ند رۆژێك‬ ‫بوو هه‌تاویان نه‌بین ‌ی بوو كه‌م كه‌م خه‌ریك بوو‬ ‫سیس ده‌بوون‪.‬‬ ‫له‌كۆتایی������دا یه‌كێك له‌گوڵ������ه‌كان بڕیار ‌ی دا‬ ‫بڕوات ب������ه‌دوای‌ خۆردا بگه‌ڕێت‪ .‬ماوه‌یه‌ك‬

‫به‌دوایدا گه‌ڕا‪ ،‬تا س������ه‌ره‌نجام رۆژێك خۆری‬ ‫بین ‌ی له‌پشت ‌ی هه‌وره‌كانه‌و‌ه بوو هه‌روا به‌ئاسانی‌‬ ‫نه‌ده‌بینرا‪ ،‬پێیوت‪ :‬هه‌موو گوڵ‌و دره‌خت ‌ی باخه‌كه‌‬ ‫له‌چاوه‌ڕوان ‌ی ئه‌ودان‌و به‌هۆ ‌ی دیارنه‌بوون ‌ی ئه‌وه‌وه‌‬ ‫خه‌مبار‌و بێتاقه‌تن‪.‬‬ ‫خۆر بۆ هه‌واگۆڕین رۆش������تبوو‪ ،‬ئه‌و هه‌رگیز‬ ‫مه‌به‌ست ‌ی بێتاقه‌تكردن ‌ی ئه‌وان نه‌بوو‪ ،‬بۆی‌ه كه‌‬ ‫حاڵ ‌ی گوڵه‌كان ‌ی بیس������ت به‌خێرای ‌ی له‌پشتی‌‬ ‫هه‌وره‌كانه‌و‌ه هاته‌ده‌رو ده‌ستیكرد به‌دره‌وشانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و گوڵ‌ه ‌ی ك‌ه بۆال ‌ی خۆر رۆشت بوو ده‌ستی‌‬ ‫درێژ كرد بۆسه‌ره‌و‌ه به‌ره‌و رووی‌‬ ‫خۆر‪ ،‬زیات������ر‌و زیاتر تا قه‌ده‌ك‌هی‌‬ ‫گه‌وره‌تر ب������وو‪ .‬ئه‌و گوڵ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫گ������ه‌ڕان‌و جۆڵ‌هی‌‬ ‫خۆر‪ ،‬ئاڕاس������ته‌ی‬ ‫ر و و ه‌ك������ه‌ی‌‬ ‫ده‌گۆڕی‪ .‬له‌به‌ر‬ ‫ئ������ه‌و هۆیه‌و‬ ‫له‌وكات������ه‌و‌ه به‌و‬ ‫گوڵ‌ه ده‌ڵێن گوڵه‌‬ ‫به‌رۆژه‌‪.‬‬


‫‪15‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫وه‌زاره‌ت مه‌لزه‌م ‌ه قه‌ده‌غه‌ده‌كات‌و خوێندكاران به‌كاری ده‌هێنن‬ ‫"ئه‌م مه‌لزه‌مانه‌ی به‌ده‌ستمانه‌وه‌ی ‌ه بابه‌ته‌كانی وه‌كو هێلكه‌ی پاككراو ئاماده‌كردووه‌‪ ،‬تا مه‌لزه‌م ‌ه وه‌ستابێت سه‌یری كتێب ناكه‌م"‬ ‫سااڵنه‌ وه‌زاره‌تی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه چه‌ندین كتێب‬ ‫بۆ قۆناغه‌كانی خوێندن‬ ‫چاپ ده‌كات‌و به‌بڕیاریش‬ ‫دروستكردنی مه‌لزه‌مه‌ی‬ ‫قه‌ده‌غه‌ كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا له‌بازاڕه‌كاندا چه‌ندین‬ ‫جۆر مه‌لزه‌مه‌ی تاز‌ه‬ ‫ده‌بینرێت كه‌ دروستكراو‌ه‬ ‫بۆ خوێندكاران‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫بۆ خوێندكارانی‌ قۆناغی‬ ‫‪12‬ی ئاماده‌یی‪.‬‬ ‫سالم‌و شیالن له‌هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫خوێندكاران������ی هه‌رێمی كوردس������تان‬ ‫له‌بری كتێب مه‌لزه‌م‌ه به‌كارده‌هێنن بۆ‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كان‌و جه‌خت له‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه‬ ‫ك‌ه مه‌لزه‌مه‌كان كارئاسانی بۆ كردوون‪.‬‬ ‫به‌ڵێن عوس������مان خوێن������دكاری پۆلی‬ ‫‪‌ 12‬ی ئاماده‌یی������ه‌و له‌و رۆژه‌ی مۆڵه‌تیان‬ ‫داون بۆ كۆشش������كردن ئ������ه‌و مه‌لزه‌م‌ه‬ ‫به‌كارده‌هێنرێ������ت ب������ۆ له‌به‌ركردن������ی‬ ‫وانه‌كان‌و پێیوای‌ه مه‌لزه‌مه‌ك‌ه ئاس������انتر‌ه‬ ‫بۆ س������ه‌عیكردن‪" ،‬ئه‌م مه‌لزه‌مانه‌ی ك‌ه‬ ‫به‌ده‌ستمانه‌وه‌ی‌ه بابه‌ته‌كانی وه‌كو هێلكه‌ی‬ ‫پاككراو ئاماده‌كردوو‌ه‌و به‌ش������ێوه‌یه‌كی‬ ‫كورت‌و پوخت خستوویه‌تی‌ه به‌رده‌ستی‬ ‫خوێندكار‪ ،‬بۆی‌ه به‌دڵنیاییه‌و‌ه تا مه‌لزه‌م‌ه‬ ‫وه‌ستابێت سه‌یری كتێب ناكه‌م‪ ،‬به‌تایبه‌تی‬ ‫بۆهه‌ر س������ێ وانه‌ی فیزی������ا‌و كیمیا‌و‬ ‫بیركاری"‪ .‬ئ������ه‌و خوێندكار‌ه جه‌خت‬ ‫ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه س������اڵی رابردووش‬ ‫پشتی به‌و مه‌لزه‌مان‌ه به‌ستوو‌ه‌و نمره‌یه‌كی‬ ‫باشیشی به‌ده‌ستهێناو‌ه بۆ داخڵبوونی‬ ‫به‌كال������ۆری‪" ،‬زه‌ره‌رم له‌به‌كارهێنانی‬ ‫مه‌لزه‌م‌ه نه‌كردوو‌ه‌و په‌شیمانیش نیم له‌و‬ ‫كاته‌ی ك‌ه س������ه‌عیم تیاكردووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بتوانم به‌ته‌واوی ئه‌م مه‌لزه‌مان‌ه له‌به‌ر بكه‌م‪،‬‬ ‫نمره‌یه‌كی به‌رز به‌ده‌ست دێنم"‪.‬‬

‫بۆ تاقیکردنه‌وه‌کان قوتابیان زۆرتر پشت ب‌ه مه‌لزه‌مه‌کان ده‌به‌ستن فۆتۆ‪ :‬سۆران نه‌قشبه‌ندی‬

‫بۆچی خوێدكارن‬ ‫مه‌لزه‌م‌ه به‌كار ده‌هێنن؟‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی له‌چه‌ند ساڵی رابردووودا‬ ‫زۆرێ������ك له‌خوێن������دكاران به‌ه������ۆی‬ ‫س������ه‌عیكردن له‌مه‌لزه‌مه‌دا‪ ،‬قۆناغه‌كانی‬ ‫خوێندنی������ان بڕی������ووه‌‪ ،‬خوێندكارانی‬ ‫ئێستاش ده‌یانه‌وێت ئه‌و رێگه‌ی‌ه بگرنه‌به‌ر‬ ‫بۆ به‌ده‌ستهێنانی نمره‌‪ .‬هێشوو سه‌عید‬ ‫خوێندكارێك������ی قۆناغ������ی ئاماده‌ییه‌و‬ ‫به‌كارهێنان������ی مه‌لزه‌م������‌ه ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌‬ ‫بۆبه‌ده‌س������تهێنان ‌ی نمر‌ه ‌ی به‌رز له‌الیه‌ن‬

‫خوێندكاران ‌ی پێش������ووتره‌وه‌‪" ،‬براكه‌م‬ ‫له‌مه‌لزه‌مه‌دا سه‌عیكرد‪ ،‬له‌وانه‌كاندا ‪85‬ی‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‪ ،‬ئه‌گه‌ر سه‌عی له‌و مه‌لزه‌مانه‌دا‬ ‫بكه‌م‪ ،‬ده‌توانم نمره‌ی به‌رزتر به‌ده‌س������ت‬ ‫بهێنم"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌وه‌‬ ‫ك‌ه مه‌لزه‌مه‌كان به‌ت������ه‌واوی ماد‌ه‌و ب‌هش‌و‬ ‫خاڵ‌ه گرنگه‌كانی كتێبه‌كانی به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫كورت تیا نوسراوه‌‪.‬‬ ‫ه������اوكار جه‌م������ال یه‌كێكی ت������ر‌ه له‌و‬ ‫خوێندكارانه‌ی له‌ئێس������تادا س������ه‌رقاڵی‬ ‫خۆئاماده‌كردن‌ه ب������ۆ تاقیكردنه‌وه‌كانی‌‬

‫شه‌ش������ ‌ی ئاماده‌یی‌و ئاماژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات‬ ‫ك‌ه بۆتاقیكردنه‌وه‌كانی كۆتایی س������اڵی‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌كی س������ه‌ره‌كی پشت به‌چه‌ند‬ ‫مه‌لزه‌مه‌یه‌ك������ی دیاریكراو ده‌به‌س������تێت‬ ‫بۆئ������ه‌وه‌ی نمره‌یه‌ك������ی به‌رز به‌ده‌س������ت‬ ‫بهێنێ������ت‪" ،‬ئه‌و مه‌لزه‌مان������ه‌ی به‌كاریان‬ ‫ده‌هێنم له‌ئاماده‌كردنی ئه‌و مامۆستایانه‌یه‌‬ ‫ك‌ه به‌ئه‌زموون‌و ش������اره‌زاییه‌كی زۆره‌وه‌‬ ‫چه‌ندین ساڵ‌ه له‌و بواره‌دا مامۆستان‌و ئه‌و‬ ‫باس‌و بابه‌تانه‌یان هه‌ڵبژاردوو‌ه ك‌ه گرنگن‬ ‫بۆتاقیكردنه‌وه‌كان"‪.‬‬ ‫ئه‌و خوێندكار‌ه باس ل������ه‌و‌ه ده‌كات ئه‌و‬ ‫مامۆس������تایانه‌ی ك‌ه مه‌لزه‌مه‌كان داده‌نێن‪،‬‬ ‫هه‌ندێكی������ان له‌دانانی پرس������یاره‌كانی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كان������دا به‌ش������داری ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫"له‌دانانی پرس������یاره‌كاندا زۆرتر پشت‬ ‫به‌و زانیاری‌ه كورت‌و پوختان‌ه ده‌به‌س������تن‬ ‫ك‌ه له‌مه‌لزه‌مه‌كانیاندا خس������توویانه‌ته‌روو‬ ‫بۆخوێندكاران"‪.‬‬ ‫كتێب سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی كۆششكردنه‌‬ ‫مامۆستایان ئاماده‌یی ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌ده‌ن‬ ‫ك‌ه كۆششكردن له‌كتێبه‌كاندا گرنگتره‌‬ ‫له‌مه‌لزه‌م������ه‌كان‪ .‬به‌ختیار محه‌ممه‌د‪ ،‬وه‌ك‬ ‫مامۆس������تایه‌ك ‌ی ش������اره‌زاو به‌ئه‌زموونی‌‬ ‫بی������ركار ‌ی جه‌خت ل������ه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه كه‌‬ ‫پێویس������ت‌ه خوێن������دكاران كتێبه‌كانیان‬ ‫بكه‌ن‌ه سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی كۆششكردن‬ ‫بۆتاقیكردنه‌وه‌كان������ی به‌كالۆریا‪ ،‬نابێت‬ ‫خوێندكار پش������ت به‌مه‌لزه‌م‌ه ببه‌ستێت‪،‬‬ ‫"ده‌بێت كتێبه‌كانی بكات‌ه تاك‌ه سه‌رچاوه‌ی‬ ‫كۆشش������كردنی‪ ،‬چونك������‌ه پرس������یاری‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كانی به‌كالۆریا له‌سه‌ر زانیاری‬ ‫وردو درشتی ناو كتێب داده‌نرێت نه‌ك‬ ‫مه‌لزه‌مه‌‪ ،‬ك‌ه به‌داخه‌و‌ه ئێست‌ه خوێندكاران‬ ‫به‌زۆری پشت به‌مه‌لزه‌م‌ه ده‌به‌ستن"‪.‬‬ ‫ناوب������راو‪ ،‬ئام������اژ‌ه ب������ه‌و‌ه ده‌دات ك������ه‌‬ ‫له‌س������ااڵنی رابردوودا زۆرجار پرسیاری‬ ‫الوه‌كی له‌كتێبه‌كان������دا هاتونه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خوێن������دكاران س������ه‌عیان تیانه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫"زۆرینه‌ی جار ئه‌و زانیاریی‌ه الوه‌كیانه‌‬ ‫له‌مه‌لزه‌مه‌كاندا نییه‌‪ ،‬بۆی‌ه خوێندكار به‌و‬ ‫هۆیه‌و‌ه نمره‌یه‌كی كه‌م ده‌هێنێت"‪.‬‬

‫ه ‌ه‌موومنداڵێكز‌ه‌ینتیژ‌هب ‌ه‌م ‌ه‌رجێك‪...‬‬

‫ئایا‬

‫گۆشه‌یه‌ك ‌ی په‌روه‌رده‌ییه‌‪ ،‬عه‌زیز ئاالن ‌ی ده‌ینوسێت‬

‫په‌روه‌رد‌ه مانا ‌ی چییه‌؟‬ ‫وه‌ك ده‌زانین‪ ،‬هه‌رگیانه‌وه‌رێك ك‌ه دێت‌ه ژیانه‌وه‌‪ ،‬كۆمه‌ڵێك هه‌ڵكه‌وت‌ه‌و نیشان‌ه‌و‬ ‫توانا ‌ی جۆراوجۆر ‌ی تێدایه‌‪ ،‬ك‌ه بوونه‌ت‌ه كارا ‌ی یارمه‌تیده‌ر بۆخۆگونجاندن‬ ‫له‌گه‌ڵ ژینگه‌و شێواز ‌ی گوزه‌ران‌و به‌رگریكردن له‌مانه‌و‌ه ‌ی خۆ ‌ی‌و ره‌گه‌زه‌ك‌هی‌‪.‬‬ ‫ئه‌وانه‌ش واپێویس������ت ده‌كه‌ن ك‌ه ئه‌و گیانه‌وه‌ر‌ه وابه‌ست‌ه ‌ی كۆمه‌ڵێك پابه‌ند ‌ی‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬له‌وانه‌ش چاودێریكردن ‌ی خۆی ‌ی‌و به‌چكه‌كان ‌ی‌و گه‌ڕان به‌دوا ‌ی خۆراك‌و‬ ‫سه‌المه‌ت ‌ی ل‌هش‌و ده‌روونی‌‪ ،‬هه‌روه‌ها فێربوون ‌ی به‌رده‌وام ده‌ربار‌ه ‌ی ژیان ‌ی نو ‌ێ‌و‬ ‫رووداو‌ه رۆژانه‌كان‌و چۆنیه‌ت ‌ی بڕیاردان له‌سه‌ر وه‌اڵمدانه‌و‌ه ‌ی وروژێنه‌ره‌كان ‌ی‬ ‫ده‌وروبه‌ر ‌ی به‌چه‌ند كردارو ره‌فتارێك ك‌ه له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌ی پاراستن‌و مانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی‌و ژینگه‌كه‌یدا بێت‪ ،‬كه‌وات‌ه ژیان پێویس������ت ‌ی ب������ه‌و‌ه هه‌ی‌ه ك‌ه به‌رده‌وام‬ ‫گیانله‌به‌رێك������ ‌ی ژیر ‌ی وه‌ك مرۆڤ‌و گیانه‌وه‌ران ‌ی تریش له‌هه‌وڵ ‌ی ناس������ین ‌ی‬ ‫ده‌وروبه‌ریان‌و ئاشنابوون‌و خۆگونجاندابن به‌هۆ ‌ی فێربوونه‌وه‌‪ ،‬وه‌ك فێربوون ‌ی‬ ‫ناسین‌و ناسینه‌و‌ه ‌ی دۆست‌و دوژمن‪ ،‬خۆراك ‌ی باش‌و خراپ‪ ،‬ئاوخواردنه‌و‌ه‌و‬ ‫زۆربوون‌و راكردن‌و خۆپاراستن له‌ده‌ست مه‌ترسییه‌كان‌و دۆزینه‌و‌ه ‌ی نزیكترین‬ ‫رێگ������‌ه ك‌ه كه‌مترین كات‌و وز‌ه ‌ی بو ‌ێ بۆ گه‌یش������تن به‌چاكترین ئامانج ك‌ه‬ ‫به‌رده‌وام ‌ی گوزه‌ران‌و سه‌المه‌ت ‌ی‌و ئاسوده‌ی ‌ی تێدابێت‪.‬‬ ‫په‌روه‌رد‌ه په‌ڕاوه‌پێكردن‌و مه‌شق‌و پرۆڤه‌ی‌ه له‌سه‌ر چۆنێت ‌ی گونجاندن ‌ی مرۆڤ‬ ‫له‌گه‌ڵ ژینگ‌ه ‌ی ده‌وروبه‌ر له‌ئیس������تا‌و ئاینده‌دا‪ ،‬دیار‌ه ك‌ه ده‌وترێت ژینگ‌ه وات‌ه‬ ‫ژینگه‌و هه‌رچ������ ‌ی له‌ژینگه‌دای‌ه‌و په‌یوه‌ند ‌ی به‌ژینگ‌ه‌و ژیان������ه‌و‌ه هه‌ی‌ه له‌روو ‌ی‬ ‫پێویستیی‌ه مادی ‌ی‌و مه‌عنه‌وییه‌كانه‌وه‌‪.‬‬ ‫په‌روه‌رد‌ه چاودێریكردن‌و ئاڕاسته‌كردن‌و په‌ره‌پێدان ‌ی توانا جۆراوجۆره‌كان ‌ی‬ ‫مرۆڤ������‌ه هه‌ر له‌قۆناغ ‌ی منداڵییه‌و‌ه تا دواس������اته‌كان ‌ی ته‌مه‌ن به‌پێ ‌ی پڕۆگرام‌و‬ ‫به‌رنام‌ه ‌ی هه‌ڵگوازراو له‌ده‌ستور‌و یاسا‌و نه‌ریت‌و كولتور‌و ئایین ‌ی میلله‌ت‪.‬‬ ‫په‌روه‌رده‌‪ ،‬فێركردن ‌ی مرۆڤ‌ه بۆبیركردنه‌و‌ه ‌ی ورد‌و به‌راوردكار ‌ی‌و به‌رهه‌مهێنان ‌ی‬ ‫به‌سوود‌و ره‌فتارگه‌رای ‌ی په‌سه‌ند‌و به‌جێ‌و گه‌شه‌پێدان ‌ی په‌یوه‌ندیی‌ه مرۆییه‌كان‌و‬ ‫فراوانكردن ‌ی بازن‌ه ‌ی رووناكبیری ‌ی مرۆڤ‌و ده‌س������ته‌به‌ركردن ‌ی پیش‌ه ‌ی نو ‌ێ‌و‬ ‫هاوچه‌رخ‪.‬‬ ‫په‌روه‌رده‌‪ ،‬پرۆسه‌یه‌ك ‌ی مرۆی ‌ی‌و جیهانیی‌ه ك‌ه له‌سه‌ر ئاست ‌ی تاك‌و كۆ‪ ،‬خێزان‌و‬ ‫دامه‌زراو‌ه مه‌ده‌ن ‌ی‌و حكومییه‌كان كۆمه‌ڵگ‌ه ئاڕاست‌ه ده‌كات‌و تاك پێده‌گه‌یه‌ن ‌ێ‌و‬ ‫گۆش ‌ی ده‌كات‌و پێشكه‌ش ‌ی به‌ر‌ه ‌ی مرۆی ‌ی ده‌كات‪ ،‬به‌چه‌نده‌ها رێگ‌ه‌و هۆكار ‌ی‬ ‫جیاواز‪.‬‬

‫ئاماده‌كردنی‪ :‬ناسر ف‌ه‌تحی‬

‫‪24 23 22 21 20‬‬

‫گه‌شه‌ی زه‌ینی له‌دوو ساڵییه‌و ‌ه تا سێ ساڵی‬

‫دووس������اڵی‪ :‬له‌م ته‌مه‌ن������ه‌دا گه‌نجینه‌ی بیانناس������ێته‌وه‌‪ .‬ئه‌و‪ ،‬ده‌توان������ێ ئه‌ركه‌‬ ‫وشه‌كان‌و ناوه‌كان‌و كه‌ره‌سته‌كان له‌زه‌ینی ئاڵۆزه‌كان ئه‌نجامبدات‌و ئه‌و شته‌ی ك‌ه‬ ‫منداڵه‌كه‌تان دا به‌خێرایی روو له‌گه‌شه‌و پێشتر یاری پێكردوو‌ه بدۆزێته‌وه‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫زۆربوون دایه‌‪ .‬منداڵه‌كه‌تان ده‌توانێ له‌م به‌بێ راوه‌س������تان‌و گیركردن ده‌توانێ‬ ‫ته‌مه‌نه‌داتایبه‌تمه‌ندییكه‌ره‌ست‌هئاشناكانی قسه‌بكات‌و هه‌ندێجاریش پرسیار ده‌كات‪.‬‬ ‫ده‌رووبه‌ریخۆیلێكجیابكاته‌وه‌وباسیان چۆنێتی یارمه‌تیدانی‪:‬‬ ‫لێوه‌ب������كا ت‌و‬ ‫• پێ������ی نیش������ان ب������ده‌ن ك������‌ه چۆن‬ ‫له‌كه‌ره‌س������ته‌گه‌لێكی س������اكارو‬

‫بچووكی وه‌ك بێ������ڵ‌و چه‌كوش كه‌ڵك‬ ‫وه‌ربگرێ‪.‬‬ ‫• منداڵه‌كه‌تان به‌مندااڵنی تر بناسێنن‪،‬‬ ‫به‌اڵم گوش������اری بۆمه‌هێنن ك‌ه یارییان‬ ‫له‌گه‌ڵ بكات‪.‬‬ ‫• قه‌ڵ‌هم‌و كه‌ره‌سته‌ی وێنه‌كێشان بده‌نه‌‬ ‫ده‌ستی منداڵه‌كه‌تان‌و هانی بده‌ن ك‌ه وێنه‌‬ ‫بكێشێته‌وه‌و شێوه‌كاری بكات‪.‬‬ ‫• له‌م ته‌مه‌ن������ه‌دا ده‌توانن چیرۆكه‌كان‬ ‫تۆزێ������ك درێژت������ر هه‌ڵبژێ������رن‌و بۆی‬ ‫بخوێنن������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گ������ه‌ر چیرۆكه‌كان‬ ‫هه‌ندێك ئاڵۆزترو فانتازیش بن‬ ‫باشتره‌‪.‬‬ ‫• حه‌زه‌كانی بۆ كتێب‌و‬ ‫مۆس������یقاو كه‌ره‌سته‌‬ ‫فێر كا ر ییه‌كا ن������ی‬ ‫من������دااڵن گه‌ش������ه‌‬ ‫پێبده‌ن‪.‬‬ ‫به‌كورتی‪ :‬هۆشی‬ ‫سێ س������ووچی‬ ‫منداڵه‌كه‌ت������ان‬ ‫ببزوێن������ن‪ ،‬واته‌‬ ‫هه ‌ند ێ������ك‬ ‫بو و كه‌ڵ������ه‌و‬ ‫خانووچك������ه‌ی بۆ‬ ‫دابین بك������ه‌ن كه‌‬ ‫به‌چنینیان له‌س������ه‌ر‬

‫ی������‌هك‌و ته‌واوكردنی������ان‌و له‌په‌نای یه‌ك‬ ‫دانانیان‪ ،‬مێشكی ببزوێ‪ ،‬یارمه‌تی بده‌ن‬ ‫تاكو چوارگۆشه‌و الكێشه‌كان له‌جێگای‬ ‫درووستی خۆیان دا بچنێ‪.‬‬ ‫دووساڵ‌و نیوی‪ :‬له‌م ته‌مه‌نه‌دا منداڵه‌كه‌تان‬ ‫ده‌ستیكردوو‌ه به‌زیادكردنی ورده‌كاریی‬ ‫زیارتر بۆ باب‌هت‌و چه‌مك‌ه گشتییه‌كان‪،‬‬ ‫بۆوێن‌ه جگه‌ل‌ه ناس������ینی ئه‌س������پ ده‌ڵێ‪:‬‬ ‫ئه‌سپ كلكێكی درێژی هه‌یه‌‪ .‬له‌م ته‌مه‌نه‌دا‬ ‫ده‌توانێ یه‌ك یان دوو شیعری ساكاری‬ ‫مندااڵن له‌به‌ر بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌كتێبه‌كه‌ی‬ ‫دا پێی نیش������ان درابێت هه‌ر له‌وێشدا‬ ‫بیاندۆزێته‌وه‌‪ ،‬ره‌نگی زیاتر ده‌ناس������ێ‌و‬ ‫له‌وانه‌ی‌ه بتوانێ تا ژمار‌ه سێ‌و هه‌ندێجار‬ ‫تۆزێك زیاتر له‌و ژماره‌ی‌ه بژمێرێ‪ ،‬ناوی‬ ‫خۆی ده‌زانێ‌و ده‌س������تیكردوو‌ه به‌وه‌ی‬ ‫زوو زوو بڵ������ێ‪" :‬بۆچ������ی؟" هه‌ندێك‬ ‫شتی وه‌ك‪" :‬نا"‪" ،‬نامه‌وێ"‪" ،‬ناتوانم"‬ ‫فێربووه‌و له‌ناو قسه‌كانیدا كه‌ڵكیان لێ‬ ‫وه‌رده‌گرێ‪.‬‬ ‫چۆنێتی یارمه‌تیدانی‪:‬‬ ‫• بووكه‌ڵ‌ه یان كه‌رس������ته‌یه‌كی یاریی‬ ‫ك‌ه له‌به‌ش������ی جۆراوج������ۆر پێكهاتبێ‬ ‫دابین بك‌هن‌و بیده‌نێ بۆئه‌وه‌ی مێشكی‬ ‫هان بدرێ ب������ۆ بیركردنه‌وه‌‪ ،‬بۆنموونه‌‬ ‫ماكێتی كێڵگه‌یه‌ك ك������‌ه تێیدا مانگاو‬ ‫مه‌ڕو مریشكی تێدابێ بۆئه‌وه‌ی بتوانێ‬

‫بیانژمێرێ‪.‬‬ ‫• هانی بده‌ن ئه‌و ش������تانه‌ی بینویه‌تی‌و‬ ‫له‌گه‌ڵیان ئاشنا بوو‌ه بیانكێشێته‌وه‌‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫شێوه‌كارییه‌كانی قس������‌ه بك‌هن‌و داوای‬ ‫لێبك������ه‌ن ورده‌كاری زیات������ری بۆ زیاد‬ ‫بكات‪ ،‬لێیگه‌ڕێ������ن تا خۆی بێزار ده‌بێ‬ ‫به‌ره‌نگ‌و وێنه‌كێشانه‌و‌ه خه‌ریك بێ‪.‬‬ ‫• بۆ گه‌شه‌دانی بیرگه‌و مێشكی له‌باره‌ی‬ ‫چۆنێتی ئ������ه‌و رووداوانه‌ی روویان داوه‌‬ ‫قسه‌ی بۆ بكه‌ن‪.‬‬ ‫به‌كورتی‪ :‬ی������اری ژماره‌یی زۆر له‌گه‌ڵ‬ ‫بك������ه‌ن‪ ،‬ژماره‌كان له‌هه‌ر كارێك دا كه‌‬ ‫ئه‌نجام������ی ده‌ده‌ن به‌كاربهێنن‪ ،‬له‌كاتی‬ ‫كڕین‪ ،‬جل له‌به‌رك������ردن‪ ،‬له‌ژماره‌كان‬ ‫كه‌ڵ������ك وه‌ربگرن‌و ش������تی جۆراوجۆر‬ ‫له‌گه‌ڵ منداڵه‌كه‌تان بژمێرن‪.‬‬ ‫سێ س������اڵی‪ :‬له‌م ته‌مه‌نه‌دا منداڵه‌كه‌تان‬ ‫به‌بێ راوه‌ستان پرسیار ده‌كات‪" :‬چی؟"‪،‬‬ ‫"كوێ؟"‪" ،‬بۆچ������ی؟"‪" ،‬له‌به‌رچی؟"‪،‬‬ ‫ده‌توانێ تا د‌ه به‌ئاسانی بژمێرێ‌و له‌وانه‌یه‌‬ ‫زیاتریش‪ ،‬ده‌توانێ به‌چوارگۆش������ه‌كانی‬ ‫ده‌توانێ خانووچكه‌ی ئاڵۆزتر له‌جاران‬ ‫درووس������ت بكات‪ ،‬ده‌توان������ێ جل له‌به‌ر‬ ‫بووكه‌ڵه‌ك������ه‌ی بكات‌و ئ������ه‌و یارییانه‌ی‬ ‫له‌دنی������ای راس������ته‌قینه‌دا بوونیان هه‌یه‌‬ ‫به‌الیه‌و‌ه سه‌رنجڕاكێش������ه‌و پێی خۆشه‌‪،‬‬ ‫بیرگ‌ه یان حافزه‌یه‌كی باشی هه‌یه‌و باسی‬

‫رابردوو ده‌كات‪ ،‬ره‌گه‌زی خۆی ده‌ناسێ‌و‬ ‫ده‌زانێ كوڕ‌ه یان كچه‌‪.‬‬ ‫چۆنێتی یارمه‌تیدانی‪:‬‬ ‫• به‌باس������كردن له‌باره‌ی ئه‌و كارانه‌ی‬ ‫پێش������تر ئه‌نجامتانداون ه������ه‌وڵ بده‌ن‬ ‫مێش������كی بورووژێنن‌و مێشكی به‌هێز‬ ‫بك������ه‌ن‪ ،‬بۆنموون‌ه بڵێن‪" :‬له‌بیرت‌ه دوێنێ‬ ‫چووین بۆ بازاڕ میوه‌مان كڕی؟"‪.‬‬ ‫• كاتێ������ك له‌ئه‌نجام������دای كارێك دا‬ ‫داده‌مێنێ‌و بۆئه‌سته‌م ده‌بێت پێی بڵێن‪:‬‬ ‫رێگه‌مان پێبد‌ه یارمه‌تیت بده‌ین بۆئه‌وه‌ی‬ ‫بتوانی ئه‌م كار‌ه ئه‌نج������ام بده‌ی‪ ،‬دیاره‌‬ ‫ده‌بێ چۆنێتیی ئه‌نجامدانه‌كه‌شی نیشان‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫• چی������رۆك گه‌لێك������ی بۆبگێڕنه‌وه‌و‬ ‫له‌خۆتان������ه‌و‌ه درووس������تی بك������ه‌ن ك‌ه‬ ‫منداڵه‌كه‌ت������ان پاڵه‌وانی س������ه‌ره‌كی ئه‌و‬ ‫چیرۆكان‌ه بێت‪.‬‬ ‫• ژماره‌ی كتێب‌و گۆڤارو چرۆكه‌كانی‬ ‫بۆ زۆر بك‌هن‌و به‌رده‌وام كتێب‌و گۆڤاری‬ ‫نوێی بۆبكڕن‪.‬‬ ‫به‌كورتی‪ :‬روانه‌گه‌یه‌كی باش له‌خۆتان بۆ‬ ‫ئه‌و درووست بكه‌ن‪ ،‬هه‌وڵ بده‌ن بۆ شتی‬ ‫سه‌ره‌تایی رای منداڵه‌كه‌تان وه‌ربگرن و‬ ‫به‌قسه‌ی بكه‌ن‪ ،‬به‌م شێوه‌ی‌ه منداڵه‌كه‌تان‬ ‫فێری س������ه‌ربه‌خۆیی ده‌ب������ێ‪ ،‬بۆنموون‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنی جل‌و خواردنه‌كانی‪.‬‬

‫دایک‌و باوکی میهره‌بان که‌شێکی ئارام بۆ سه‌عیکردنی منداڵه‌کانتان بڕه‌خسێنن‬


‫‪14‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫سه‌اڵحه‌دین حه‌سه‌ن‪ ،‬چاره‌سازی ده‌روونی‪‌:‬‬

‫پێویست ‌ه خوێندکاران له‌پێش‌و کاتی تاقیکردنه‌وه‌کاندا شیرینی بخۆن‌‬ ‫كۆمه‌ڵێ نیشانه‌ی جه‌سته‌یی‌و ده‌روونی‪.‬‬ ‫ترس‌و دڵه‌ڕاوكێی ئاس������ای ‌ی بۆژیانی‬ ‫هه‌موو تاكێك پێویست‌ه بۆئه‌وه‌ی بتوانێت‬ ‫كۆش������ش بكات‪ ،‬خ������ۆ ‌ی ئاماده‌بكات‌و‬ ‫كاره‌كان ‌ی به‌باش������ی راپه‌ڕێنێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كاتێك ترس له‌ئاستی ئاسایی الیداو بووه‌‬ ‫هۆی دروستكردنی گرفت‌و ئاسته‌نگ‬ ‫له‌ب������ه‌رده‌م ئه‌و كه‌س������ه‌داو كاریگه‌ریی‬ ‫كرد‌ه س������ه‌ر ژیانی رۆژانه‌ی‪ ،‬ئه‌وكات‬ ‫پێیده‌وترێت ترس������ێكی نائاسای ‌ی یان‬ ‫نه‌خۆشیی‌و پێویست ‌ی به‌چاره‌سه‌ركردن‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬تاكو زووتر هه‌وڵ ‌ی چاره‌سه‌ركردنی‌‬ ‫بدرێت ئه‌نجامه‌ك‌ه ‌ی باشتر ده‌بێت‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی وه‌رز ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ نزیكبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كانی‌ دوانز‌ه ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ئاماده‌یی‪ ،‬به‌شێك ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌خوێندكاران دوچار ‌‬ ‫ترس‌و دڵه‌ڕاوكێ ده‌بنه‌وه‌و‬ ‫ئه‌وه‌ش هه‌ندێجار كار‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات ‌ه سه‌ر ساته‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆششكردن‌و چۆنیه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌اڵمدانه‌وه‌یان له‌هۆڵ ‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كان‪.‬‬ ‫ سازدان ‌ی به‌ڕێز عه‌بدولكه‌ریم‬ ‫س������ه‌اڵح حه‌س������ه‌ن وه‌ك چاره‌سازێكی‌‬ ‫ده‌روونی‌‪ ،‬نیش������انه‌و هۆكاره‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫ترس‌ه ‌ی خوێندكاران روون ده‌كاته‌وه‌و‬ ‫رێگه‌چار‌ه ‌ی پێویس������تیش ده‌خاته‌ڕوو تا‬ ‫به‌دوور له‌گوشار ‌ی زه‌ین ‌ی‌و جه‌سته‌یی‌و‬ ‫به‌رۆحیه‌تیێك ‌ی ئاس������وده‌و‌ه به‌ش������داری‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كان بك‌هن‌و نمر‌ه ‌ی دڵخوازی‌‬ ‫خۆیان به‌ده‌ست بهێنن‪.‬‬ ‫به‌ڕێز‪ :‬بۆچ ‌ی خوێندكاران ترسیان‬ ‫له‌تاقیكردنه‌وه‌كان هه‌یه‌؟‬ ‫س������ه‌اڵح‪ :‬له‌گه‌ڵ نزیكبوون������ه‌وه‌ی كاتی‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كان به‌تایبه‌ت كۆتای ‌ی ساڵ‪،‬‬

‫چیم بینی‬

‫سه‌اڵح حه‌سه‌ن‬ ‫خوێندكاران������ ‌ی قۆناغ������‌ه جیاجیاكان ‌ی‬ ‫خوێندن به‌گش������ت ‌ی‌و قۆناغ ‌ی شه‌ش������ی‌‬ ‫ئاماده‌ی������ ‌ی به‌تایبه‌ت ‌ی تووش������ی ترس‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوكێیه‌ك ‌ی زۆر ده‌بن‪ ،‬ئه‌م حاڵه‌ته‌ش‬ ‫پێیده‌وترێت ت������رس له‌تاقیكردنه‌و‌ه یان‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ ‌ی تاقیكردنه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ترس������ه‌ش‬ ‫له‌ئاست ‌ی پێویس������ت زیاتره‌و ئه‌و كه‌سه‌‬ ‫هه‌س������ت به‌دڵه‌ڕاوكێ‌و نائاس������وده‌ی ‌ی‌و‬ ‫ترسێك ‌ی زۆر ده‌كات به‌هۆی هه‌ستكردن‬ ‫پێش������بینیكردنی‌‬ ‫به‌بێهیوای������ی‌و‬ ‫فه‌ش������ه‌ل له‌تاقیكردنه‌وه‌كان������دا‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫كاریگه‌رییه‌كی به‌رچاو ‌ی ده‌بێت له‌سه‌ر‬ ‫توان������ا ‌ی كۆشش������كردن‌و زاكیر‌ه ‌ی ئه‌و‬ ‫خوێندكاره‌و ده‌بێت������‌ه هۆی ده‌ركه‌وتنی‌‬

‫‪2‬‬

‫چه‌ند دیمه‌نێك‪ ،‬ك‌ه له‌میان ‌ی گه‌شتێكدا بۆ واڵت ‌ی توركیا سه‌رنجیان راكێشام‬

‫پێاڵو ‌ی پاژن ‌ه به‌رز‪!!...‬‬ ‫چۆلی ئه‌سعه‌د‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌ك ‌ی نوێی فه‌ڕه‌نسی‪ ،‬كچان‌و ژنان له‌مه‌ترسیه‌كان ‌ی پێاڵو ‌ی پاژن‌ه‬ ‫به‌رز ئاگادارده‌كاته‌وه‌‪ ،‬چونك‌ه ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی لێكدابڕینی ئێسقانه‌كان ‌ی پێ‌و‬ ‫ئازار ‌ی زۆریشی ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌توركیا‪ ،‬وه‌ك ده‌ڵێن له‌ئه‌وروپاش‪ ،‬ژنان زۆر به‌كه‌م ‌ی پێاڵو ‌ی پاژنه‌به‌رز له‌پێ‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬زۆر به‌سه‌رنجه‌و‌ه له‌و دیارده‌یه‌م ده‌ڕوانی‌‪ ،‬هه‌ستم ده‌كرد ك‌ه به‌پێاڵو ‌ی‬ ‫بێ پاژنه‌‪ ،‬یان پێاڵو ‌ی وه‌رزشی‪ ،‬جوڵ‌ه ‌ی زیاتر ده‌ك‌هن‌و له‌رۆشتندا خێراترو‬ ‫له‌په‌ڕینه‌و‌ه ‌ی شه‌قامه‌كانیشدا ده‌ستوبردترن‪.‬‬ ‫ژنان‌و كچان‪ ،‬زۆر به‌كه‌م ‌ی گرنگییان به‌جۆرو شێوازو جوان ‌ی پێاڵوه‌كانیان‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬چونك‌ه پاژن‌ه ‌ی به‌رز ته‌نیا بۆ ئاهه‌نگ‌و بۆن‌ه تایبه‌تیه‌كان له‌پێ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ال ‌ی خۆمان كچان هه‌ر ك‌ه گه‌یشتن‌ه سه‌روو دوانزه‌ساڵ ‌ی ئیتر پێاڵو ‌ی پاژن‌ه‬ ‫به‌رز ده‌كه‌ن به‌به‌شێك له‌ژیان ‌ی رۆژانه‌یان‪ ،‬ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ند‌ه ‌ی دیارده‌یه‌ك ‌ی‬ ‫الساییكه‌ره‌و‌ه ‌ی ناته‌ندروسته‌‪ ،‬شتێك ‌ی دیك‌ه نییه‌‪.‬‬ ‫له‌وێ‌‪ ،‬ژنان‌و پیاوان جیاوازیان نیی‌ه له‌رێكردن‌و كاركردندا‪ ،‬له‌په‌ڕینه‌و‌ه ‌ی‬ ‫شه‌قامه‌كان‪ ،‬چونك‌ه كچان ‌ی ال ‌ی خۆمان ك‌ه له‌شه‌قامه‌كان ده‌په‌ڕنه‌وه‌‪ ،‬خۆیان‬ ‫سه‌غڵه‌ت ناكه‌ن‪ ،‬حه‌قیان به‌سه‌ر قه‌ره‌باڵغ ‌ی شه‌قامه‌كان‌و هۆڕن ‌ی ئۆتۆمبێله‌كانه‌و‌ه‬ ‫نییه‌‪ ،‬ك‌ه ئه‌م‌ه به‌شی زۆر ‌ی هۆیه‌ك‌ه ‌ی بۆ له‌پێكردن ‌ی پێاڵو ‌ی پاژنه‌به‌رز‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كاتێك ژن پێاڵو ‌ی پاژن‌ه به‌رز له‌پێ ده‌كات‪ ،‬هاوسه‌نگیی له‌شی له‌ده‌ست‬ ‫ده‌دات‪ ،‬ئه‌مه‌ش كارده‌كات‌ه سه‌ر ئێسقانه‌كان ‌ی پێی‪ ،‬به‌تایبه‌تی ك‌ه به‌درێژایی‬ ‫رۆژ له‌پێ ‌ی بكات‌و پێی بڕوات‌و به‌سه‌ر قاڵدرمه‌دا سه‌ربكه‌وێت‌و به‌دوا ‌ی پاسدا‬ ‫رابكات‪ ،‬ئه‌م‌ه بۆژنان ‌ی قه‌ڵه‌و مه‌ترسیدارتره‌و كاریش له‌منداڵدان ‌ی ژنیش‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌گوێر‌ه ‌ی توێژینه‌وه‌یه‌ك ‌ی به‌ریتانیش‪ ،‬ئه‌و شوفێر‌ه ژنان‌ه ‌ی پێاڵو ‌ی‬ ‫پاژنه‌به‌رز له‌پێده‌كه‌ن زۆرترین رووداو ‌ی هاتووچۆ درووست ده‌كه‌ن‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی خلیسكان ‌ی پێكانیان‪.‬‬

‫به‌ڕێز‪ :‬سه‌رچاوه‌كانی ترس ‌ی خوێندكار‬ ‫له‌تاقیكردنه‌وه‌كان چین‌و له‌چییه‌وه‌‬ ‫سه‌رچاو‌ه ده‌گرن؟‬ ‫س������ه‌اڵح‪ :‬به‌بڕوا ‌ی من ئه‌م ترس������‌ه سێ‌‬ ‫سه‌رچاو‌ه ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی هه‌یه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬خودی خوێندكار خۆی‌‪ :‬خوێندكار‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی ب������اش خ������ۆ ‌ی ئاماده‌‬ ‫نه‌كردوو‌ه بۆتاقیكردن������ه‌وه‌كان‪ .‬له‌كاتی‌‬ ‫رۆژانه‌دا وانه‌كان ‌ی س������ه‌یر نه‌كردۆته‌وه‌و‬ ‫هیچ كۆشش������ێك ‌ی نه‌ك������ردووه‌‪ ،‬له‌كاتی‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كه‌ش������دا ناتوانێت مادده‌كه‌‬ ‫ته‌واو بكات‪ ،‬پێش������بین ‌ی خراپ له‌خۆی‌‬ ‫ده‌كات‌و متمان‌ه ‌ی به‌خۆ ‌ی نییه‌‪ ،‬بڕیاری‌‬ ‫پێشوه‌خت ‌ی ده‌رنه‌چوون ‌ی بۆخۆ ‌ی داناوه‌‪،‬‬ ‫منافه‌س������‌ه ‌ی خوێندكارێك ‌ی تر ده‌كات‌و‬ ‫ده‌یه‌وێ������ت نمر‌ه له‌و زیات������ر بهێنێت‪،‬‬ ‫ده‌یه‌وێ������ت خ������ۆ ‌ی بگه‌یه‌نێت‌ه ئاس������تی‌‬ ‫داواكار ‌ی‌و چاوه‌ڕوانییه‌كان������ ‌ی دایك‌و‬ ‫باوك������ی‌‪ ،‬ئه‌گ������ه‌ر خوێدكارێك خۆی‌‬ ‫كه‌سایه‌تییه‌كی وای هه‌بێت ك‌ه به‌ترس‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ رووبه‌ڕووی هه‌ڵوێس������ته‌كانی‌‬ ‫ژیان بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا ئه‌م حاڵه‌ت ‌ی ترس������ی‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌یان زیاتر‌ه له‌كه‌سێك ‌ی تر‪.‬‬ ‫‪ .2‬دای������ك‌و ب������اوك‪ :‬هه‌ندێك دایك‌و‬ ‫باوك زیاد له‌پێویست باس ‌ی داهاتووی‌‬ ‫منداڵه‌ك������‌ه ‌ی ده‌كات‌و گرنگ ‌ی پێده‌دات‪،‬‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی وا منداڵه‌كان ‌ی په‌روه‌رده‌‬ ‫ده‌كات ترس ‌ی تیا ده‌ڕوێنێت له‌قوتابخانه‌‬

‫به‌گش������ت ‌ی‌و تاقیكردنه‌وه‌كان به‌تایبه‌تی‌‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕوانییه‌ك������ ‌ی زۆر له‌منداڵه‌كه‌ی������ان‬ ‫ده‌كه‌ن ب ‌ێ ره‌چاوكردن ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی توانای‌‬ ‫هه‌ی‌ه ی������ان نییه‌تی‌‪ ،‬زۆرب‌ه ‌ی خێزانه‌كان‬ ‫له‌كاتی نزیكبوونه‌و‌ه ‌ی تاقیكردنه‌وه‌كان‬ ‫حاڵه‌ت������ی نائاس������ایی راده‌گه‌یه‌نێ������ت‌و‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌ك ده‌رئه‌كه‌ون ئه‌ڵێ ‌ی دایك‌و‬ ‫باوكه‌ك������‌ه تاقیكردنه‌وه‌یان له‌به‌رده‌مدایه‌‬ ‫نه‌ك منداڵه‌كه‌ی������ان‪ ،‬هه‌روه‌ها چه‌ندین‬ ‫ش������ت ‌ی ژیان ‌ی رۆژان‌ه ‌ی ناوماڵ قه‌ده‌غه‌‬ ‫ده‌كه‌ن وه‌كو س������ه‌یركردن ‌ی ته‌له‌ڤزیۆن‪،‬‬ ‫س������ه‌ردانكردن ‌ی مااڵن‪ ،‬چوونه‌ده‌ره‌وه‌و‬ ‫سه‌یران كردن‪ ،‬قسه‌كردن‪ ،‬یاریكردنی‌‬ ‫مندااڵن‌و چه‌ندین شت ‌ی تر‪...‬‬ ‫‪ .3‬قوتابخان������ه‌‪ :‬هه‌ن������دێ كات‬ ‫مامۆستایان س������ه‌رچاو‌ه ‌ی ئه‌م ترس‌هن‌و‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كانیان به‌شێوازێك گه‌وره‌‬ ‫كردوو‌ه ك‌ه جێگه‌ی ترس بێت‪ ،‬هه‌ندێجار‬ ‫مامۆستا هه‌ڕه‌ش������‌ه ده‌كات به‌هێنانه‌وه‌ی‬ ‫پرس������یاری ق������ورس‪ ،‬هه‌ڕه‌ش������ه‌كردن‬ ‫به‌خس������تن ‌ی چه‌ند خوێندكارێك‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ج������ه‌و‌ه ‌ی ك‌ه مامۆس������تایان له‌هۆڵه‌كانی‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كاندا دروست ‌ی ده‌كه‌ن وه‌كو‬ ‫خۆگرژكردن ‌ی مامۆستایان‌و رێگه‌نه‌دانی‌‬ ‫پرسیاركردن‌و سه‌رهه‌ڵنه‌بڕین‌و چه‌ندین‬ ‫رێوشوێن ‌ی تر ‌ی توند‪.‬‬

‫به‌ڕێز‪ :‬نیشانه‌كانی ترس له‌تاقیكردنه‌وه‌‬ ‫چیین؟‬ ‫سه‌اڵح‪ :‬چه‌ند نیشانه‌یه‌كی جه‌سته‌یی‌و‬ ‫ده‌روون������ ‌ی له‌س������ه‌ر خوێندكاره‌ك������ه‌‬ ‫ده‌رده‌كه‌ون ك‌ه ئه‌توانین بڵێین زۆرب‌هی‌‬ ‫نیشانه‌كان ‌ی حاڵه‌ت ‌ی دڵه‌ڕاوكێ ‌ی گشتین‬ ‫وه‌كو هه‌ستكردن به‌نائارام ‌ی‌و دڵه‌ڕاوكێ‌‪،‬‬ ‫تێكچوون ‌ی ته‌ركیزو بیرهاتنه‌وه‌‪ ،‬به‌ئاسانی‌‬ ‫توڕه‌ب������وون‌و هه‌ڵچ������وون‪ ،‬بیركردنه‌وه‌‬ ‫به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی س������لبی‌‪ ،‬كه‌مبوونه‌و‌هی‌‬ ‫ئاره‌زو ‌ی خ������واردن‪ ،‬دڵ په‌له‌په‌لكردن‪،‬‬ ‫ئاره‌قكردن������ه‌وه‌‪ ،‬ده‌م وش������كبوون‪،‬‬ ‫هه‌ناسه‌بڕكێ‪ ،‬دڵ تێكهه‌ڵهاتن‌و رشانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئازار ‌ی سك‪ ،‬زۆر میزكردن‪ ،‬سكچوون‪،‬‬ ‫جێ به‌خۆنه‌گرتن‪ ،‬له‌رزین‪...‬‬

‫به‌ڕێز‪ :‬رێنماییتان چیی‌ه بۆ‬ ‫كه‌مكردنه‌و‌ه ‌ی ترس له‌تاقیكرنه‌وه‌كان؟‬ ‫س������ه‌اڵح‪ :‬رێنماییم بۆ دایكان‌و باوكان‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه پێشبینی زیاد له‌ڕاد‌ه نه‌كه‌ن‬ ‫له‌منداڵه‌كانیان بۆبه‌ده‌ستهێنانی نمر‌هی‌‬ ‫ب������ه‌رز‪ ،‬رێ������ز له‌توان������ای منداڵه‌كه‌یان‬ ‫بگ������رن‌وو چاوه‌ڕوان������ ‌ی زۆر ‌ی ل������ێ‌‬ ‫نه‌ك������ه‌ن‪ ،‬چونك‌ه ه������ه‌ر تاكێك له‌وی‌‬ ‫ت������ر جی������اوازه‌‪ ،‬نابێ������ت منداڵه‌كه‌یان‬ ‫به‌راورد بك������ه‌ن به‌خوێندكارێكی تر‪،‬‬ ‫ره‌خساندن ‌ی ژینگه‌یه‌كی خێزانی ئارام‌و‬ ‫ئاسووده‌‪ ،‬به‌كارنه‌هێنانی توندوتیژیی‌و‬ ‫چاودێری زیاد ل������ه‌ڕاده‌‪ ،‬رێنمایكردنی‌‬ ‫خوێندكاره‌كه‌یان ك������‌ه خواردنی باش‬ ‫وه‌رگرێ������ت‌و دوركه‌وێته‌و‌ه له‌وه‌رگرتنی‌‬ ‫بڕێك������ ‌ی زۆر له‌وریاكه‌ره‌وه‌كان ‌ی وه‌كو‬ ‫چاو قاوه‌‪ .‬كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌رپرسیارێتی‬ ‫ماڵ‌و خێزان له‌س������ه‌ر ئه‌و خوێندكاره‌‪،‬‬ ‫بێبه‌شنه‌كردنیانله‌شت‌هخۆشیبه‌خشه‌كان‪.‬‬ ‫پێویست‌ه خوێندنگه‌و مامۆستایان رێنمایی‬ ‫خوێنداره‌كانیان بكه‌ن به‌ش������ێوازێكی‬ ‫دوور له‌ترس������اندن‪ ،‬یارمه‌تیدانی������ان‬ ‫له‌خۆئاماده‌كردن ب������ۆ تاقیكردنه‌وه‌كان‬ ‫له‌ڕێگه‌ی دانانی به‌رنامه‌و دابه‌شكردنی‬ ‫كات به‌پێی وان������ه‌كان‪ ،‬به‌رزكردنه‌وه‌ی‬ ‫متمان������ه‌ی خوێن������دكاران به‌خۆیان‌و‬ ‫تواناكانیان بۆگه‌یش������تن به‌و ئامانجه‌ی‬ ‫مه‌به‌س������تیانه‌‪ ،‬فێركردنی خوێندكار بۆ‬ ‫ئه‌نجامدانی راهێنانه‌كانی‌ هه‌ناسه‌دانی‬ ‫قوڵ‌و خاوكردنه‌وه‌ی جه‌س������ت‌ه له‌پێش‌و‬ ‫كات������ی چوون������‌ه ن������او تاقیكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ره‌خس������اندن ‌ی جه‌وێك ‌ی ئارام‌و ئاسوده‌‬ ‫له‌ن������او هۆڵه‌كان������ ‌ی تاقیكردن������ه‌وه‌داو‬ ‫دروست نه‌كردن ‌ی فشارو ترس له‌سه‌ر‬ ‫خوێندكار‪ ،‬رێگه‌دان به‌پرس������یاركردن‬ ‫له‌كات ‌ی پێویست‌و ئاوخواردنه‌و‌ه‌و چونه‌‬ ‫توالێت‪.‬‬

‫به‌ڕێز‪ :‬ئ‌ه ‌ی خوێندكاران پێویست‌ه‬ ‫چیبكه‌ن بۆكه‌مكردنه‌و‌ه ‌ی ترس‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوكێی تاقیكردنه‌وه‌كان؟‬ ‫سه‌اڵح‪ :‬خوێندكار پێویست‌ه به‌دڵنیاییه‌وه‌‬

‫كات‌و ش������وێنی تاقیكردنه‌وه‌كان������ی‬ ‫بزانێت نه‌ك ئه‌و رۆژ‌ه بچێت ناوه‌ك‌ه ‌ی‬ ‫بدۆزێت������ه‌وه‌‪ .‬دڵه‌ڕاوك������ێ‌و نائارام������ی‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر تاقیكردنه‌وه‌كاندا تاكو زیاتر‬ ‫بێ������ت ده‌بێت‌ه ه������ۆی تێكدانی زیاتری‌‬ ‫ئاس������تی ته‌ركیزكردن‌و بیرهاتنه‌و‌هی‌‬ ‫خوێندكاره‌كه‌‪،‬كه‌وات‌هپێویست‌هخوێندكار‬ ‫هه‌وڵبدات به‌ئارامی‌و ئاسووده‌یی بچێته‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كان������ه‌وه‌‪ ،‬خواردنی ته‌واو‬ ‫بخوات‪ ،‬له‌پێ������ش‌و كاتی تاقیكردنه‌وه‌دا‬ ‫شیرینی بخوات‪ ،‬شه‌و ‌ی تاقیكردنه‌وه‌كه‌‬ ‫زوو بخه‌وێت بۆئه‌وه‌ی خه‌وێكی ته‌واوه‌تی‬ ‫ب������كات ك‌ه له‌ڕۆژی دوایی������دا بتوانێت‬ ‫له‌زووتردا به‌ئیس������راحه‌ته‌و‌ه به‌ئاگابێت‪،‬‬ ‫زۆر زوو ی������ان دره‌ن������گ نه‌چێت بۆ‬ ‫ناوه‌ندی تاقیكردنه‌وه‌ك‌ه‌و له‌كات ‌ی خۆیدا‬ ‫بچێت‪ ،‬گفتوگۆنه‌كات له‌گه‌ڵ هاوڕێكانی‌‬ ‫ده‌رب������ار‌ه ‌ی بابه‌ت ‌ی تاقیكردنه‌وه‌كه‌‪ :‬چی‌‬ ‫گرنگه‌؟ چ ‌ی گرنگ نییه‌؟ چونك‌ه ده‌بێته‌‬ ‫هۆی سه‌رلێش������ێوان‌و تێكچوونی ئه‌و‌هی‌‬ ‫خوێندوێتییه‌وه‌‪.‬‬ ‫ك‌ه چوو‌ه ناو هۆڵ������ی تاقیكردنه‌وه‌كان‬ ‫به‌هێواشی چه‌ند هه‌ناس������ه‌یه‌كی قووڵ‬ ‫هه‌ڵمژێت‌و هێواش هێواش هه‌ناسه‌كه‌ی‬ ‫بداته‌وه‌‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی به‌ته‌واوه‌تی ئیسراحه‌ت‬ ‫بێت‪ .‬له‌كاتی دابه‌شكردنی وه‌ره‌قه‌كان‬ ‫هه‌وڵبدات هه‌موو پرسیاره‌كان به‌ته‌واوه‌تی‬ ‫چه‌ندجارێ������ك بخوێنێت������ه‌و‌ه بۆئه‌وه‌ی‬ ‫تێگه‌یش������تنی ته‌واوی بۆ پرسیاره‌كان‬ ‫هه‌بێت‪ .‬دوای خوێندنه‌وه‌ی پرسیاره‌كان‬ ‫ده‌ستبكات به‌وه‌اڵمدانه‌وه‌ی پرسیاره‌كان‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌شێوه‌یه‌ك ده‌فته‌ره‌كه‌ی دابه‌شبكات‬ ‫بۆ پرسیاره‌كان‌و له‌پرسیار‌ه ئاسانه‌كانه‌وه‌‬ ‫ده‌ستبكات به‌وه‌اڵمدانه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ب������اره‌ی وه‌اڵمدانه‌وه‌كانه‌و‌ه هه‌وڵبدات‬ ‫یه‌ك وه‌اڵم دابنێ ك‌ه لێی دڵنیایه‌‪ .‬له‌كاتی‬ ‫ته‌واوبوونی پرس������یاره‌كان جارێكیتر‬ ‫سه‌یری پرس������یاره‌كان‌و وه‌اڵمه‌كانیان‬ ‫بكات������ه‌و‌ه‌و ب������ه‌وورد ‌ی پێداچوونه‌و‌هی‌‬ ‫ب������كات‪ .‬هه‌وڵب������دات س������وود له‌هه‌موو‬ ‫ئه‌وكات‌ه وه‌رگبرێت ك‌ه دیاریكراو‌ه نه‌ك‬ ‫له‌ماوه‌یه‌كی زوودا وه‌اڵمبداته‌وه‌‪.‬‬

‫ی قۆپیی ‌ه د ‌ه‌كات؟‬ ‫ی بۆچ ‌‬ ‫قوتاب ‌‬ ‫ ئار‌ه‌زوو م‌ه‌حموودی‌‬ ‫هۆكار‌ه‌كان ‌ی قۆپیكردن كامان‌ه‌ن؟ ئ‌ه‌م‬ ‫پرسیار‌ه گ‌ه‌لێك وه‌اڵم ‌ی ه‌ه‌ی‌ه ك‌ه زانین ‌ی‬ ‫ه‌ه‌ركام ل������‌ه‌م واڵمان‌ه بۆ ب‌ه‌رگریكردن‬ ‫پێویست‌ه‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬ئ‌ه‌و هۆكاران‌ه ‌ی پێو‌ه‌ندی‌یان به‌‬ ‫قوتابخان‌ه‌و‌ه هه‌یه‌‬ ‫لێر‌ه دا باس������ ‌ی قۆپیكردن ل‌ه‌وانه‌و ئ‌ه‌و‬ ‫ئ‌ه‌ركان‌ه ‌ی ك‌ه ب‌ه قوتاب ‌ی د‌ه‌سپێردرێ‪،‬‬ ‫به‌داخ‌ه‌و‌ه زۆر ێك ل‌ه قوتابیان ئ‌ه‌نجام ‌ی‬ ‫د‌ه‌د‌ه‌ن‪ .‬ه‌ه‌ندێك ل‌ه هۆكار‌ه‌كان ئ‌ه‌مان‌ه‌ن‪:‬‬ ‫‪ .1‬ش������ێواز ‌ی وان‌ه‌گووتن‌ه‌و‌ه ‌ی مامۆستا‪:‬‬ ‫جار ‌ی وای‌ه ش������ێواز ‌ی وان‌ه گووتن‌ه‌و‌ه ‌ی‬ ‫مامۆس������تا ب‌ه جۆرێك‌ه ك������‌ه قوتابیان‬ ‫ل‌ه باب‌ه‌ت ‌ی وان‌ه‌ك������‌ه تێناگ‌هن‌و ه‌ه‌ر ئ‌ه‌و‬ ‫تێن‌ه‌گ‌ه‌یش������تن‌ه ‌ی قوتاب ‌ی د‌ه‌بێت‌ه هۆ ‌ی‬ ‫ئ‌ه‌و‌ه ‌ی ل‌ه كات ‌ی به‌ڕێو‌ه‌بردن ‌ی تاقیكار ‌ی‌و‬ ‫بۆئ‌ه‌و‌ه ‌ی س������‌ه‌رك‌ه‌وتن ب‌ه‌د‌ه‌س������ت بێنێ‬ ‫رووبێنێت‌ه قۆپیكردن‪.‬‬ ‫‪ .2‬ئ‌ه‌و مامۆستایان‌ه ‌ی نمر‌ه ‌ی ك‌ه‌م د‌ه‌د‌ه‌ن‬ ‫ب‌ه قوتابیان‪.‬‬ ‫‪ .3‬تۆڵ‌ه س‌ه‌ندن‌ه‌و‌ه ل‌ه مامۆستا‪.‬‬ ‫‪ .4‬تایكار ‌ی دژوار‪.‬‬ ‫‪ .5‬چاو‌دێ������ر ‌ی ن‌ه‌كردن������ ‌ی قوتابیان‬ ‫ل������‌ه كات ‌ی به‌ڕێو‌ه‌بردن������ ‌ی تاقیكار ‌ی له‌‬ ‫قوتابخان‌ه‌‪ :‬زۆرجار ن‌ه‌بوون ‌ی چاو‌دێرو‬ ‫بێس‌ه‌ر‌ه‌و ب‌ه‌ر‌ه بوون ‌ی پۆل‌و قوتابخان‌ه ئ‌ه‌و‬ ‫بیرۆك‌ه‌ی‌ه ل‌ه ال ‌ی قوتابیان ساز د‌ه‌كات‬ ‫ك������‌ه ل‌ه رێگ‌ه ‌ی قۆپیكرد ‌ن به‌ئاس������ان ‌ی‬

‫د‌ه‌توانن نمر‌ه ‌ی زۆر ب‌ه‌د‌ه‌ست بێنن‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬ئ‌ه‌و هۆكاران‌ه ‌ی پێو‌ه‌ندییان‬ ‫ب‌ه‌بن‌ه‌ماڵ‌ه‌و‌ه ه‌ه‌یه‌‬ ‫زۆرجار قۆپیكردن ‌ی قوتابیان ب‌ه‌هۆ ‌ی‬ ‫ه‌ه‌ڵوێست‌و ش������ێواز ‌ی ه‌ه‌ڵ‌ه‌و نال‌ه‌بار ‌ی‬ ‫بن‌ه‌ماڵ‌ه‌كان له‌گ‌ه‌ڵ منداڵ‌ه‌كانیان‌ه ك‌ه له‌‬ ‫خوار‌ه‌و‌ه ئاماژه‌یان پێد‌ه‌ك‌ه‌ین‪:‬‬ ‫‪ .1‬چاوه‌ڕوان������ ‌ی ب������ێ جێ������ ‌ی دایك‌و‬ ‫باوك‌ه‌كان ل‌ه منداڵ‌ه‌كایان‪.‬‬ ‫‪ .2‬ییرۆك‌ه ‌ی دایك‌و باوك‌ه‌كان س‌ه‌بار‌ه‌ت‬ ‫ب‌ه س‌ه‌رك‌ه‌وتن و وان‌ه‌و نمر‌ه‌و‪...‬‬ ‫‪ .3‬ترس ل‌ه د‌ه‌رن‌ه‌چوون‪.‬‬ ‫سێیه‌م‪ :‬ئ‌ه‌و هۆكاران‌ه ‌ی پێو‌ه‌ندییان‬ ‫ب‌ه‌قوتاب ‌ی ی‌ه‌و‌ه هه‌یه‌‬ ‫س‌ه‌بار‌ه‌ت ب‌ه‌قۆپیكردن ه‌ه‌ندێك هۆكار‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه پێو‌ه‌ندییان ب‌ه‌تاك‌ه‌و‌ه هه‌ی‌ه‌‪ .‬ل‌ه‌م‬ ‫بار‌ه‌و‌ه د‌ه‌توانین ئاماژ‌ه ب‌ه‌چ‌ه‌ند خاڵێك‬ ‫بك‌ه‌ین‪:‬‬ ‫‪ .1‬قوتاب������ ‌ی نازان������ێ قۆپیك������ردن‬ ‫كرد‌ه‌و‌ه‌ی‌ه‌ك ‌ی ناح‌ه‌زو ناشیرین‌ه‪‌.‬‬ ‫‪ .2‬قوتاب ‌ی ه‌ه‌س������ت ب‌ه ب‌ه‌رپرسیار‌ه‌ت ‌ی‬ ‫ناكات‪.‬‬ ‫‪ .3‬قوتاب������ ‌ی ت‌ه‌مب‌ه‌ڵ‌ه‌و تاق‌ه‌ت ‌ی خوێندن‌و‬ ‫خۆ ماندووكردن ‌ی نیی‌ه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬ز‌ه‌ین‌و مێشك ‌ی قوتاب ‌ی بۆ و‌ه‌رگرتن ‌ی‬ ‫وان������‌ه ت������‌ه‌واو نیی‌ه ی������ان ل‌ه‌ی‌ه‌كێك له‌‬ ‫وان‌ه‌كان ب‌ه‌رد‌ه‌وام (بیركاری‌‪ ،‬نووسین‪،‬‬ ‫خوێندن‌ه‌و‌ه‌‪ )...،‬تووش ‌ی گرفت ده‌بێته‌و‌ه‌‪.‬‬ ‫‪ .5‬قوتاب ‌ی ه������‌ه‌وڵ د‌ه‌دات به‌قۆپیكردن‬ ‫ئابڕوو ‌ی خۆ ‌ی بپارێزێ‪.‬‬

‫‪ .6‬ئ‌ه‌و بیرۆكان‌ه ‌ی قوتاب ‌ی بۆ قۆپیكردن‬ ‫هان د‌ه‌د‌ه‌ن‪.‬‬ ‫‪ .7‬قوتاب ‌ی بۆ گاڵت‌ه‌و ب‌ه‌س‌ه‌ربردن ‌ی كات‬ ‫قۆپ ‌ی د‌ه‌كات‪.‬‬ ‫پێویست‌ه ب‌ه‌رگر ‌ی ل‌ه قۆپ ‌ی كردن‬ ‫بكرێ‌و چار‌ه‌س‌ه‌ر ‌ی بۆ بدۆزرێت‌ه‌وه‌‬ ‫چ دڵت‌ه‌زێن‌ه ئ‌ه‌و مندااڵن‌ه ‌ی ل‌ه‌س‌ه‌ر‌ه‌تا ‌ی‬ ‫بوونیان‌ه‌و‌ه بن‌ه‌ما ‌ی ژیانیان له‌س‌ه‌ر درۆو‬ ‫خیان‌هت‌و قۆپیك������ردن داد‌ه‌م‌ه‌زرێ‌و تا‬ ‫كۆتای ‌ی ژیانیان ر‌ه‌وت ‌ی درۆو خیان‌ه‌ت‬ ‫د‌ه‌گرن‌ه ب‌ه‌ر‪ .‬د‌ه‌زانی������ن ئ‌ه‌گ‌ه‌ر رۆح ‌ی‬ ‫قۆپیكردن‌و دز ‌ی ل‌ه‌ناخ ‌ی ك‌ه‌سێك دا‬ ‫س������‌ه‌قامگیربێ‪ ،‬تاز‌ه ب‌ه ال ‌ی راست ‌ی‌و‬ ‫پاك ‌ی دا ناڕواو چ������اك كردن ‌ی و‌ه‌ها‬ ‫ك‌ه‌س������ێك ل‌ه داهاتوو دا زۆر دژوارو‬ ‫ئ‌ه‌ست‌ه‌م‌ه‌‪.‬‬ ‫ب‌ه‌خت‌ه‌و‌ه‌ران‌ه د‌ه‌كرێ ئ‌ه‌م دیارد‌ه ناح‌ه‌زه‌‬ ‫چاك بكرێ������ت‌و رێگر ‌ی لێ بكرێت‌و‬ ‫دایك‌و باوك‌ه‌كان‌و مامۆستایان د‌ه‌توانن‬ ‫له‌م با‌ر‌ه‌و‌ه ه‌ه‌ن������گاو ‌ی باش ه‌ه‌ڵێنن‌ه‌و‌ه‌‪.‬‬ ‫ب‌ه‌جۆرێك ك‌ه قوتاب ‌ی ڕوو ن‌ه‌كات‌ه ئ‌ه‌م‬ ‫دیارد‌ه‌ی‌ه‌و هیچ كات ب‌ه‌ز‌ه‌ین ‌ی دا ن‌ه‌یی‌ه‌‪.‬‬ ‫ئ‌ه‌گ‌ه‌ر دایك‌و باوك‌ه‌كان‌و مامۆستایان‬ ‫بتوانن شێواز ‌ی ژیانێك ‌ی بێ فڕوفێڵ‌و‬ ‫ئینس������ان ‌ی فێر ‌ی منداڵ‌ه‌كانیان بك‌ه‌ن‪،‬‬ ‫ئ‌ه‌ست‌ه‌م‌ه قوتابیان روو بێنن‌ه قۆپبكردن‪.‬‬ ‫شێواز‌ه‌كان ‌ی رێگریكردن ل‌ه قۆپیكردن‬ ‫ئه‌مان‌ه ‌ی خواره‌وه‌ن‪ :‬‬ ‫‪ .1‬ی‌ه‌ك‌ه‌م ه‌ه‌نگاو بۆ بارهێنان ‌ی منداڵ‪،‬‬ ‫فێركردن ‌ی یاساو ریتم‌ه‌كان‌ه‌‪ .‬واتا منداڵ‬

‫ه‌ه‌ر كارێك د‌ه‌كات د‌ه‌بێ ل‌ه باش������ ‌ی‌و‬ ‫خراپ ‌ی كار‌ه‌ك‌ه ‌ی ئاگادار بێ‪.‬‬ ‫‪ .2‬گ‌ه‌ور‌ه‌ی������ ‌ی‌و ب‌ه‌ن������رخ بوون ‌ی كار ‌ی‬ ‫راس������ت‌و ب������ێ فڕوفێ������ڵ ل‌ه‌زه‌ین������ ‌ی‬ ‫منداڵ‌ه‌كانمان دا جێگیر بك‌ه‌ین‪.‬‬ ‫‪ .3‬د‌ه‌بێ تا بۆم������ان د‌ه‌كرێ ن‌ه‌هێڵین‬ ‫من������دااڵن ب‌ه‌هی������چ ش������ێو‌ه‌ی‌ه‌ك قۆپ ‌ی‬ ‫بك������‌هن‌و ت‌ه‌نان‌ه‌ت ئ‌ه‌و د‌ه‌س������ك‌ه‌وتان‌ه ‌ی‬ ‫ب‌ه‌ره‌ه‌م ‌ی قۆپیكردنن بێب‌ه‌ها‌و س������ووك‬ ‫س‌ه‌یریان بك‌ه‌ین‪ .‬گێڕان‌ه‌و‌ه ‌ی چیرۆك ‌ی‬ ‫پ‌ه‌یو‌ه‌ندی������دار ب‌ه‌م باب‌ه‌ت������‌ه‌و‌ه د‌ه‌توانێ‬ ‫د‌ه‌ورێك ‌ی گرنگ ‌ی ه‌ه‌بێ‪.‬‬ ‫‪ .4‬دایك‌و باوك‌ه‌كان‌و مامۆس������تایان‬ ‫ب‌ه‌دانان ‌ی ه‌ه‌ندێك ه‌ه‌رێم‌و س������نوور ‌ی‬ ‫دیاریكراو ل‌ه‌نێ������وان خۆیان‌و مندااڵن‬ ‫د‌ه‌توانن وابك‌ه‌ن مندااڵن ل‌ه‌روویان ه‌ه‌ڵ‬ ‫ن‌ه‌ی‌ه روو بێنن‌ه قۆپیكردن‪.‬‬ ‫‪ .5‬ئ‌ه‌گ‌ه‌ر مامۆس������تایان ب‌ه‌شێوازێك ‌ی‬ ‫باش‌و درووس������ت وان‌ه بڵێن������‌ه‌و‌ه‌‪ ،‬ه‌ه‌م‬ ‫رێگ‌ه ‌ی راس������ت‌و ب������ێ فڕوفێڵ فێر ‌ی‬ ‫مندااڵن د‌ه‌ك������‌هن‌و ه‌ه‌م فێریان د‌ه‌ك‌ه‌ن‬ ‫چۆن وان‌ه‌كان ب‌ه‌باش ‌ی فێربن‪.‬‬ ‫‪ .6‬جار ‌ی وای‌ه مندااڵن ل‌ه‌ب‌ه‌ر هۆكار ‌ی‬ ‫جۆراوجۆر ل‌ه‌ه‌ه‌ندێك وان‌ه دواد‌ه‌ك‌ه‌ون‬ ‫بۆوێن‌ه منداڵێك ب‌ه‌هۆ ‌ی ن‌ه‌خۆش������ ‌ی له‌‬ ‫وان‌ه‌كان ‌ی دواك‌ه‌وتوو‌ه‌‪ .‬مامۆستا د‌ه‌توانێ‬ ‫ب‌ه‌هاندان������ ‌ی منداڵ‌ه‌ك‌ه ب������ۆ فێربوون ‌ی‬ ‫وان‌ه‌كان ‌ی پێش������وو‪ ،‬ن‌ه‌هێڵ ‌ی بیرۆك‌ه ‌ی‬ ‫قۆپیكردن������ ‌ی ئ‌ه‌و وانان������‌ه ‌ی ن‌ه‌یتوانیوه‌‬ ‫فێریان بێ‪ ،‬ل‌ه ز‌ه‌ین ‌ی دا وێنابێ‪.‬‬

‫له‌په‌روه‌رده‌و فێربووندا هه‌رگیز هیچکات دره‌نگ نیی‌ه بۆ ده‌ستپێکردن‬


‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫ی هه‌رێم‪:‬‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ی وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی دیوان ‌‬ ‫به‌ڕێوبه‌ر ‌ی گشت ‌‬

‫‪ %90‬به‌ره‌و ژوری‬ ‫خه‌ڵك كلۆری ددانی هه‌یه‌‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌میی‌و الوازیی هۆشیار ‌‬ ‫ته‌ندروستی‌‪ ،‬یه‌كێك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌و گرفت ‌ه سه‌ره‌كیان ‌ه ‌‬ ‫كه‌ هاوواڵتیان به‌هۆیه‌و‌ه‬ ‫ی چه‌ندین نه‌خۆشی‌‌و‬ ‫روبه‌ڕوو ‌‬ ‫گرفتی‌ گه‌وره‌ ده‌بنه‌وه‌‪،‬‬ ‫الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانیش‬ ‫پێداگری‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن‬ ‫كه‌ هه‌وڵی‌ خۆیان له‌و‬ ‫بواره‌دا خستوه‌ته‌گه‌ڕ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هاوواڵتیان گوێیان لێناگرن‌و‬ ‫رێنماییه‌كانیان به‌هه‌ند‬ ‫وه‌رناگرن‪.‬‬

‫د‪.‬جه‌میل عه‌لی‬

‫ئێم‌ه پێمان باش������‌ه ئه‌و شوێنه‌ی ك‌ه بۆ‬ ‫سازدانی‪ :‬به‌رزان عه‌لی حه‌مه‬ ‫مێین������ه‌كان ك������راو‌ه بۆنێرینه‌كانیش‬ ‫‌‬ ‫بكرێت‪ ،‬ڕاست‌ه ژنان پێویستییان زیاتر‌ه‬ ‫�����تی‬ ‫�‬ ‫گش‬ ‫‌ری‬ ‫ه‬ ‫‌ڕێوب‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌لی‬ ‫ه‬ ‫ع‬ ‫�����ل‬ ‫�‬ ‫‌می‬ ‫ه‬ ‫د‪.‬ج‬ ‫به‌و س������ه‌نته‌ره‌‪ ،‬به‌اڵم له‌هه‌مان كاتیشدا‬ ‫دیوانی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی‪ ،‬له‌میان ‌ی سوكایه‌تی به‌نێره‌كانیش ده‌كرێت‪.‬‬ ‫‌خاته‬ ‫دیمانه‌یه‌كیدا بۆ نم نم‪ ،‬رووناك ‌ی ده ‌‌‬ ‫ه‬ ‫س������ه‌ر ژیان ‌ی به‌كارهێنه‌ران������ ‌ی مادد‌ به‌رزان‪ :‬پالنتان بۆ ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی‬ ‫س������ڕكه‌ره‌كان‌و جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه مامه‌ڵه‌ی نایاسایی به‌ده‌رمانه‌و‌ه چییه‌؟‬ ‫ك‌ه ده‌بێ ل������ه‌ده‌رو‌ه ‌ی گرتوخانه‌كاندا د‪.‬جه‌میل‪ :‬هه‌ندێك ده‌رمان هه‌ی‌ه شێوازی‬ ‫چاودێ������ری بكرێ������ن‌و وه‌ك نه‌خۆش نوسینیان‌و ش������ێوازی ته‌له‌فوزكردنیان‬ ‫ته‌ماشا بكرێن نه‌ك تاوانبار‪ ،‬هاوكات نزیك‌ه له‌یه‌ك������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر یه‌كێك زۆر‬ ‫ئاماژ‌ه ب������ه‌وه‌ش ده‌دات ك‌ه ‪ %90‬به‌ره‌و شاره‌زانه‌بێت له‌ده‌رمان له‌وانه‌ی‌ه به‌هه‌ڵ‌ه‬ ‫ژوور ‌ی هاوواڵتیان به‌ده‌ست كلۆربوون ‌ی بیدات به‌نه‌خۆشێك‪ ،‬ئێم‌ه به‌به‌رده‌وامی‬ ‫ددانه‌كانیانه‌و‌ه ده‌ناڵێنن‪.‬‬ ‫ئه‌و لیستان‌ه ده‌ده‌ین به‌وه‌زاره‌تی ناوخۆ‌و‬ ‫ده‌زگاكان������ی ئاس������ایش ك������‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫به‌رزان‪ :‬ژماره‌یه‌كی زۆر له‌و‬ ‫ئێمه‌و‌ه ڕێگ‌ه پێ������دراون به‌مامه‌ڵه‌كردن‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫‌س‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫‌برێن‬ ‫كه‌سانه‌ی به‌شێـت ناوده‬ ‫به‌ده‌رمانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی له‌و لیستانه‌دا نه‌بێت‬ ‫‌ندی‬ ‫ه‬ ‫‌یو‬ ‫ه‬ ‫پ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ند‬ ‫ه‬ ‫تاچ‬ ‫شه‌قامه‌كاندان‪ ،‬ئه‌م‌ه‬ ‫ئێم‌ه حسابی نایاس������ایان بۆ ده‌كه‌ین‌و‬ ‫‌تیان‬ ‫ه‬ ‫تایب‬ ‫شوێنێكی‬ ‫به‌ئێوه‌و‌ه هه‌ی‌ه ك‌ه‬ ‫ده‌زگاكانی پۆلیس‌و ئاس������ایش پێیان‬ ‫بۆ بكه‌نه‌وه‌؟‬ ‫داده‌خات‪ ،‬س������اڵ له‌دووای ساڵ جۆری‬ ‫د‪.‬جه‌میل‪ :‬س������ه‌باره‌ت به‌وانه‌ی ئه‌قڵیان لێپرس������ینه‌وه‌كانمان ده‌گۆڕین‪ ،‬پێشتر‬ ‫له‌ده‌ستداوه‌‪ ،‬وه‌كو ته‌كبیرێك له‌شاری مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵ ده‌رمانخانه‌كاندا ده‌كرد‪،‬‬ ‫هه‌ولێر‌و سلێمانیش سه‌نته‌ری تایبه‌تی دووای ئه‌و‌ه مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵ كۆگاكانی‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ركردن هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی به‌پله‌ی ده‌رمان ك������رد‪ ،‬ئێس������تا مامه‌ڵ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫یه‌كه‌م هه‌ی‌ه زیاتر هی ژنانه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت كۆمپانیاكاندا ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌و كۆمپانیایه‌ی‬ ‫ئه‌وانه‌ی ك‌ه بێده‌ره‌تانن‌و ئه‌قڵیش������یان ك‌ه كوالێتییه‌كه‌یان زۆر باش نه‌بێت ئێم‌ه‬ ‫له‌ده‌ست داوه‌‌و ده‌بن‌ه ئامانج بۆ كه‌سانی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ناكه‌ین‪.‬‬ ‫نه‌فسنزم ك‌ه ده‌ستدرێژییان بكه‌نه‌سه‌ر‪،‬‬ ‫بۆی������‌ه وه‌زاره‌تی ته‌ندروس������تی بیری به‌رزان‪ :‬له‌ناو ده‌زگاكانی ئاسایشدا‬ ‫له‌كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و كه‌س������ان‌ه كرده‌و‌ه چه‌ندین كه‌س ده‌ستگیركراون ك‌ه‬ ‫له‌و س������ه‌نته‌ران‌ه بۆچاره‌سه‌ركردنیان‪ ،‬ئالوده‌ی مادد‌ه سڕكه‌ره‌كانن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وێش توێ������ژه‌ری كۆمه‌اڵیه‌تی هه‌ی‌ه بۆ به‌هۆی ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌رناكرێن‬ ‫ئام������ۆژگاری كردنیان‪ .‬تێبینی كراو‌ه دوای ئازادبوونیان ده‌ستده‌كه‌نه‌و‌ه‬ ‫ك‌ه له‌ڕووی ده‌روونییه‌و‌ه به‌ره‌و باشتر به‌به‌كارهێنانی مادده‌ی سڕكه‌ر‪ ،‬بۆچی‬ ‫چو و ن ‪ ،‬ئه‌وان‌ه چاره‌سه‌ر ناكرێن؟‬

‫د‪.‬جه‌میل‪ :‬ئه‌و‌ه یه‌كێك‌ه له‌هه‌ڵه‌كان‪ ،‬ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی ك‌ه ئالوده‌بوون‌و ئه‌وانه‌ی ك‌ه‬ ‫بازرگانن وه‌كو یه‌ك س������ه‌یر ده‌كرێن‪،‬‬ ‫الی ئێم‌ه ده‌كرێن به‌دوو به‌شه‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌داین ك‌ه بازرگانه‌كان سزای یاسایی‬ ‫بدرێن‪ ،‬ب������ه‌اڵم ئه‌وانه‌ی ك‌ه ئالوده‌بوون‬ ‫به‌مادده‌كانه‌و‌ه نابێ������ت وه‌كو تاوانبار‬ ‫حسابیان بۆ بكرێت‪ ،‬به‌ڵكو ئێم‌ه وه‌كو‬ ‫نه‌خۆش حس������ابیان بۆ ده‌كه‌ین‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ئه‌وان‌ه چاره‌سه‌ر بكرێن‪ ،‬چونك‌ه مانه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌وان‌ه له‌زیندانه‌كاندا ئه‌وه‌نده‌ی تر باری‬ ‫ده‌رونیان خراپتر ده‌كات‌و ئه‌وه‌نده‌ی تر‬ ‫به‌ره‌و هه‌ڵدێری������ان ده‌بات‪ ،‬بۆی‌ه ده‌بێت‬ ‫ئه‌وان‌ه ببرێن‌ه شوێنێكی تایب‌هت‌و له‌وێ‬ ‫وه‌كو نه‌خۆش مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بكرێت‪.‬‬

‫به‌رزان‪ :‬ئێو‌ه ئه‌وه‌تان بۆ ده‌زگاكانی‬ ‫ئاسایش ڕوونكردووه‌ته‌و‌ه ك‌ه وه‌كو‬ ‫نه‌خۆش مامه‌ڵ‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌دا‬ ‫بكه‌ن نه‌ك وه‌ك تاوانبار؟‬ ‫د‪.‬جه‌می������ل‪ :‬به‌ڵ������ێ ئێم������‌ه ئه‌وه‌مان بۆ‬ ‫ڕوونكردوونه‌ت������ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گ������ه‌ر تێبینی‬ ‫بكه‌یت ئه‌و كه‌س������ان‌ه جاران ئه‌گیران‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێستا ته‌سلیم به‌نه‌خۆشخانه‌كان‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌داین ئه‌وكه‌سان‌ه‬ ‫له‌زیندانه‌كان������دا نه‌مێن������ن‌و ڕه‌وانه‌ی‬ ‫نه‌خۆش������خانه‌كان بكرێنه‌وه‌‪ .‬به‌پێی ئه‌و‬ ‫زانیارییه‌ی ك‌ه ئێم‌ه هه‌مانه‌‪ ،‬دیارده‌ك‌ه‬ ‫به‌ره‌و كه‌مبوونه‌و‌ه ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬كه‌مترین جار قس‌ه له‌سه‌ر‬ ‫نه‌خۆشییه‌كانی ددان ده‌كرێت‪ ،‬ئایا‬ ‫بۆچی خه‌ڵكی كۆمه‌ڵگه‌ی ئێم‌ه هه‌مووی‬ ‫له‌ته‌مه‌نێكی دیاریكراودا ددان له‌ده‌میدا‬ ‫نامێنێت؟‬ ‫د‪.‬جه‌میل‪ :‬پێش هه‌موو شتێك په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌ڕۆشنبیری ته‌ندروستی ئه‌و كه‌سانه‌و‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئاش������كرای‌ه ئاس������تی ڕۆشنبیری‬ ‫ته‌ندروس������تی ئه‌وروپییه‌كان جیاواز‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ واڵتێكی دواكه‌وتووی وه‌كو ئێمه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌كۆمه‌ڵگه‌ی كورده‌واریدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫خه‌ڵك زیاتر حه‌زیان له‌شتی شیرینی‬ ‫ك������ردووه‌‪ ،‬بێگومان پ������اش ماوه‌یه‌ك‬ ‫ك‌ه ددانه‌ك‌ه ناش������ۆرێت‪ ،‬شیرینییه‌ك‌ه‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌و ددانه‌ك‌ه ده‌توێنێته‌وه‌‪ ،‬ئێم‌ه‬ ‫له‌وه‌زاره‌ت به‌شێكمان هه‌ی‌ه به‌ناوی به‌شی‬ ‫پاراستنی ته‌ندروستی ددان‪ ،‬ته‌ندروستی‬ ‫قوتابخانه‌كانمان هه‌ی‌ه ك‌ه به‌به‌رده‌وامی‬ ‫ڕێنمای������ی ده‌ده‌ن‌ه دایه‌نگ������ه‌‌و باخچه‌ی‬ ‫س������اوایان‌و قوتابخان‌ه س������ه‌ره‌تاییه‌كان‪،‬‬

‫ته‌نان������ه‌ت هه‌ندێجار فڵچ������ه‌و هه‌ویری‬ ‫ددانیان به‌سه‌ردا دابه‌ش ده‌كه‌ین‌و فێریان‬ ‫ده‌كه‌ین ك‌ه چۆن ددانیان بشۆرن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌نسیبه‌ت پیره‌كانه‌و‌ه ئه‌وان تاز‌ه ته‌مه‌نی‬ ‫خۆیان تێپه‌ڕاندووه‌‌و تاز‌ه ددانه‌كانیان‬ ‫له‌ده‌ست داوه‌‪.‬‬

‫به‌رزان‪ :‬ئێو‌ه ئامارێك یان ڕێژه‌یه‌كتان‬ ‫هه‌ی‌ه ك‌ه بزانن چه‌ند كه‌س ددانی‬ ‫كه‌وتووه‌و یاخود نه‌خۆشی ددانی هه‌یه‌؟‬ ‫د‪.‬جه‌میل‪ :‬بێگومان‪ ،‬به‌تایبه‌تی كلۆری‬ ‫ددان هیچ كه‌س������ێك نیی‌ه ك‌ه كلۆری‬ ‫ددانی نه‌بێت‪ ،‬هه‌ركه‌س������ێك بگریت‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌مووی نه‌بێت چه‌ند ددانێكی‬ ‫كلۆره‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ڕێژه‌یه‌ك������‌ه ك‌ه ده‌توانیت‬ ‫بڵێیت ئه‌گه‌ر له‌سه‌دا سه‌دیشی نه‌بێت‪،‬‬ ‫له‌س������ه‌ددا نه‌وه‌د ب������ه‌ره‌و ژوری خه‌ڵك‬ ‫كلۆری ددانی هه‌یه‌‪ ،‬به‌ڕاس������تیش ئه‌م‌ه‬ ‫یه‌كێك‌ه له‌نه‌خۆشییه‌كانی ئه‌م چه‌رخه‌‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬ئه‌و چاره‌سه‌ر‌ه گه‌وران‌ه چین‬ ‫ك‌ه ئێستا له‌كوردستاندا ده‌كرێن؟‬ ‫د‪.‬جه‌می������ل‪ :‬هه‌ن������گاوی زۆر گه‌وره‌مان‬ ‫ناوه‌‪ ،‬بۆ باڵۆن‌و ش������ه‌به‌كه‌و قه‌س������ته‌ر‌ه‬ ‫خه‌ڵك پێش چه‌ند مانگێك ده‌چوو بۆ‬ ‫ئێران‌و هه‌ندێك واڵتی تر‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫له‌سلێمانی‌و هه‌ولێر هه‌مانه‌‪ ،‬به‌مزووان‌ه‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری كراوه‌ی دڵ ده‌كرێت‪ ،‬زیاد‬ ‫له‌پێنجسه‌د بۆ شه‌شسه‌د حاڵه‌تی چاندنی‬ ‫گورچیل‌ه كراو‌ه ك������‌ه جاران نه‌ده‌كرا‪،‬‬ ‫چاندنی ددان‌و چه‌ندان شتی تر‪.‬‬ ‫به‌رزان‪ :‬ئامبواڵنس هه‌یه‌و ژمار‌ه‬ ‫ته‌له‌فۆنی له‌سه‌ره‌و كه‌چی بۆ‬ ‫گواستنه‌وه‌ی نه‌خۆش به‌كارناهێنرێت‪،‬‬ ‫ئه‌م‌ه بۆچی؟‬ ‫د‪.‬جه‌میل‪ :‬ئه‌و‌ه هه‌م په‌یوه‌ندی به‌سیستمی‬ ‫ته‌ندروس������تییه‌و‌ه هه‌یه‌و هه‌م په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌وش������یاری خه‌ڵكه‌وه‌‪ ،‬خه‌ڵك نازانێت‬ ‫ش������تی كتوپڕ چییه‌‪ ،‬هه‌ندێك حاڵه‌ت‬ ‫هه‌ی‌ه فیعله‌ن پێویست ده‌كات یه‌كێك‬ ‫ته‌له‌فۆن بكات‌و ئاموالنس بگات‌ه سه‌ری‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر ئه‌و سیستم‌ه له‌واڵتی ئێمه‌دا‬ ‫په‌یڕه‌و بكرێت‪ ،‬پێموای‌ه یه‌كێ ك‌ه تاقه‌تی‬ ‫نیی‌ه ب������ه‌ڕۆژ بچێت بۆ خه‌س������ته‌خانه‌‪،‬‬ ‫ش������ه‌و ته‌له‌ف������ۆن ده‌كات‌و ده‌ڵێت كاك‌ه‬ ‫ئامبواڵنس������ێكم بۆ بنێرن‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫ئیش بۆ سیس������تمه‌ك‌ه ده‌كه‌ین تاوه‌كو‬ ‫ئالییه‌تێكی بۆ بدۆزینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش زه‌مین‌ه‬ ‫خۆشكردنی ده‌وێت‪.‬‬

‫ڕۆن ‌ی زه‌یتوون مه‌ترسییه‌كان ‌ی شێرپه‌نج ‌ه كه‌مده‌كاته‌وه‌‬ ‫وه‌ك ده‌بینرێت ڕێژ‌ه ‌ی نه‌خۆش ‌‬ ‫ی‬ ‫ش������ێرپه‌نج‌ه له‌باكوور ‌ی ئه‌وروپا‬ ‫به‌به‌راورد به‌باشوور ‌ی له‌ڕێژه‌یه‌كی‌‬ ‫به‌رزتردایه‌‪.‬‬ ‫له‌باش������وور ‌ی ئه‌وروپ������ا ڕۆن������ی‌‬ ‫زه‌یت������وون پێكهاته‌یه‌ك ‌ی گرنگی‌‬ ‫ژه‌مه‌خۆراكییه‌كانه‌‪.‬‬ ‫ئای������ا هی������چ‬

‫په‌یوه‌ندییه‌ك له‌نێوان به‌كارهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕۆن������ ‌ی زه‌یت������وون‌و كه‌م������ی‌‬ ‫ڕێژه‌ی ‌ی نه‌خۆش������ ‌ی شێرپه‌نجه‌دا‬ ‫هه‌ی������ه‌؟ گروپێ������ك له‌توێژه‌رانی‌‬ ‫نه‌خۆشخان‌ه ‌ی زانكۆ ‌ی كۆپنهاگن‬ ‫له‌دانیمارك بۆ لێكۆڵینه‌و‌ه له‌م باسه‌‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌كیان ئه‌نجام دا‪.‬‬ ‫توێژین������ه‌و‌ه دانیماركییه‌ك‌ه ‪182‬‬ ‫پیاو ‌ی له‌خۆگرتبوو ك‌ه ته‌مه‌نیان‬ ‫له‌نێوان ‪ 20‬بۆ ‪60‬س������اڵ ده‌بوو‬ ‫ك‌ه بنه‌چه‌ی������ان بۆ پێنج نه‌ته‌وه‌یی‌‬ ‫جیاواز ‌ی ئه‌وروپ������ ‌ی ده‌گه‌ڕایه‌وه‌‪.‬‬ ‫توێژینه‌وه‌ك������ه‌دا‬ ‫له‌میان������‌ه ‌ی‬ ‫توێژه‌ره‌كان بۆم������او‌ه ‌ی دووهه‌فته‌‬ ‫ڕۆن������ ‌ی زه‌یتوونی������ان ب������ۆ ژه‌مه‌‬ ‫خۆراك ‌ی ڕۆژان‌ه ‌ی به‌شداربووان‬

‫زیادكرد‪ .‬ئامانجه‌كه‌ش بریت ‌ی بوو‬ ‫له‌پێوانه‌كردن ‌ی هه‌ر كاریگه‌رییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رچاو له‌ئاس������ت ‌ی به‌رهه‌مهێنانی‌‬ ‫مادده‌یه‌ك كه‌ب‌ه ‪ 8oxodg‬ناسراوه‌‬ ‫به‌هۆ ‌ی ئۆكس������اندنه‌و‌ه په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌تێكچوون ‌ی خانه‌كانه‌و‌ه ده‌بێت‪.‬‬ ‫دووهه‌فته‌ك������ه‌دا‬ ‫له‌كۆتای������ ‌ی‬ ‫به‌شداربووان ‌ی توێژینه‌وه‌ك‌ه بینرا‬ ‫ی ‪13%‬‬ ‫ك������‌ه ‪ 8oxodg‬به‌ڕێژ‌ه ‌‬ ‫له‌میزه‌كانیان������دا كه‌مبوون������ه‌و‌هی‌‬ ‫به‌خ������ۆو‌ه بینی������وو‌ه كه‌ئه‌م������ه‌ش‬ ‫پێشنیاز ‌ی كه‌مبوونه‌و‌ه ‌ی ئاستی‌‬ ‫زیان������ ‌ی ‪ DNA‬ده‌كات ـ زیان‬ ‫گه‌یش������تن ب‌ه ‪ DNA‬ده‌بێت‌ه هۆی‌‬ ‫زیادبوون ‌ی شێرپه‌نج‌ه ـ له‌ئه‌نجامی‌‬ ‫به‌كارهێنان ‌ی ڕۆن ‌ی زه‌یتوونه‌وه‌‪.‬‬

‫‪17‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫‪Ï‬‬

‫ی‬ ‫هه‌ر ماد ‌ه هۆكار ‌‬ ‫قه‌یره‌بوون‌و ره‌به‌ن بوون نییه‌‬ ‫که‌ژاڵ ئیسماعیل ل‌ه هۆڵه‌ندا‬ ‫دواكه‌وتنی فرس������ه‌تی هاوس������ه‌رگیری‬ ‫له‌نێوان كوڕان و كچاندا كێش������ه‌یه‌كی‬ ‫كۆمهاڵیه‌تی هه‌نووكه‌ی������ه‪ ،‬به‌ته‌نها ل‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵگ������ه‌ی ئێمه‌دا بوونی نییه‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌زۆرینه‌ی كۆمه‌ڵگه خۆرهه‌اڵتییه‌كاندا‬ ‫هه‌یه و بۆته كێشه‌یه‌كی باوو كۆمه‌ڵێك‬ ‫ئاسه‌وارو كیش������ه‌ی‌دی به‌دوا ‌ی خۆیدا‬ ‫هێناوه‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی كیش������ه‌كه تایبه‌ته به هه‌ردوو‬ ‫ڕه‌گه‌زو تادێت ڕێژه‌ی كچانی قه‌یر‌ه و‬ ‫كوڕانی ڕه‌به‌ن له‌هه‌ڵكشانه‪ ،‬به‌اڵم زۆربه‌ی‬ ‫گه‌نجان هۆكاری دواكه‌وتنی گرێبه‌ستی‬ ‫هاوسه‌رگیریوكه‌مبوونه‌وه‌یئه‌گه‌ڕێننه‌وه‬ ‫بۆب������اری ئابووری‪ ،‬واته كیش������ه‌كه له‌و‬ ‫حاڵه‌ته‌دا ئه‌بێته كێشه‌یه‌كی مادی‪ ،‬ڕاسته‬ ‫ب������اری دارایی گه‌نج له‌هه‌ندێك واڵتدا‬ ‫ناگاته ئه‌و ئاسته‌ی كه بتوانێت خێزان‬ ‫دروست بكات‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌م ڕۆژگاره‬ ‫سه‌خته‌دا كه گرانی و بێكاری‪ ،‬كه‌می‬ ‫مووچه و نه‌بوونی جێی نیشته‌جێبوون‪،‬‬ ‫گرانی تێچوونی ژنهێنان‪ ...‬تد‪ ،‬یه‌خه‌ی‬ ‫گه‌نجانی گه‌لێك له‌و واڵتانه‌ی گرتووه‪،‬‬ ‫به‌اڵم بوونی كیشه‌كه ل‌ه واڵتانی كه‌نداو‬ ‫وه‌ك كوه‌یت و سعودییه و قه‌ته‌ر‪ ...‬تد‪،‬‬ ‫ڕوویه‌كی دیكه‌ی كیش������ه‌كه‌مان نیشان‬ ‫ئه‌دات له‌به‌رئ������ه‌وه‌ی ئه‌و واڵتانه خاوه‌ن‬ ‫ئابوورییه‌كی ب������ه‌رزن و گه‌نج توانای‬ ‫هاوسه‌رگیری هه‌یه جیاواز له‌واڵتێكی‬ ‫وه‌ك میس������ر كه ڕێژه‌ی گه‌نجانی بێ‬ ‫هاوس������ه‌ر گه‌یش������تۆته نۆملیۆن‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫له‌كاتێكدا گه‌نجێكی واڵتی قه‌ته‌ر یان‬ ‫سعودییه سه‌فه‌ری ئه‌وروپا ئه‌كات‪ ،‬هه‌زان‬ ‫درهه‌م و ریال سه‌رف ئه‌كات‪ ،‬به‌اڵم بیر‬ ‫له مه‌سه‌له‌ی هاوس������ه‌رگیری ناكاته‌وه!‬ ‫‌لێره‌دا پرس������یارێك دروست ئه‌بێ ك‌ه‬ ‫ئایا به‌ته‌نها داه������ات و باری ئابووری‬ ‫هۆكاره؟‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌ڕوانگه‌ی فیكرییه‌وه له مه‌سه‌له‌ی‬ ‫دواكه‌وتنی گرێبه‌س������تی هاوس������ه‌ری‬ ‫بڕوانیی������ن به‌ته‌نها مادیات هۆكار نییه‬ ‫بۆدواكه‌وتنی ئه‌و گرێبه‌سته و مانه‌وه‌ی‬ ‫گه‌نجان به‌بێ هاوسه‌ر‪ ،‬به‌ڵكو كۆمه‌ڵیك‬ ‫الیه‌نی دیك‌ه ‌ی وه‌ك‪ :‬گرفت ‌ی كۆمه‌الیه‌تی‪،‬‬ ‫ده‌روونی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬ڕۆشنبیری‌و فیكری‪،‬‬ ‫په‌روه‌رده‌یی‪ ،‬ئابووری‪ ،‬هۆش������یاری‌و ‪...‬‬ ‫تد‪ ،‬په‌یوه‌ندییان به كێش������ه‌كه‌وه هه‌یه‪،‬‬ ‫كه‌وابوو باری ئابووری به‌ته‌نها هۆكار‬ ‫نییه‪ ،‬به‌ڵكو له‌ئێس������تاداو له نێو هه‌ندێ‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌دا بۆته پاساو‪.‬‬ ‫الیه‌نی كۆمه‌اڵیه‌ت������ی كاریگه‌ری زۆری‬

‫مۆز‌و سوده‌كانی‬

‫ئا‪ :‬كه‌ژان عه‌بدولره‌حمان‬

‫مۆز سودێك ‌ی زۆر ‌ی هه‌یه‌‌و لێره‌دا باس له‌چه‌ند‬ ‫سودێك ‌ی دیارو به‌رچاو ‌ی ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫م������ۆز رێژه‌یه‌ك������ ‌ی زۆر ئاس������ن ‌ی تێدای‌ه كه‌‬ ‫هانده‌ر‌ه بۆهیمۆگڵۆبین ‌ی خوێن‌و ئیشكردن‌و‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی كێش‌ه ‌ی كه‌م خۆری‌‪.‬‬ ‫ئه‌م میوه‌یه‌‪ ،‬پۆتاس������یۆم ‌ی به‌ڕێژه‌یه‌ك ‌ی زۆ زۆر‬ ‫تێدای������‌ه له‌هه‌م������ان كاتدا خوێ������ ‌ی كه‌م‌ه بۆیه‌‬ ‫خواردنێك ‌ی زۆرباش‌ه بۆ ڕێك‌و پێك كردن‌و‬ ‫دابه‌زین ‌ی په‌س������تان ‌ی خوێ������ن‪ .‬خواردن ‌ی مۆز‪،‬‬ ‫ده‌بێت‌ه ه������ۆ ‌ی كه‌مكردنه‌و‌ه ‌ی په‌س������تان ‌ی دڵ‌‌و‬ ‫مێشك‌و یارمه‌ت ‌ی قه‌بز ‌ی ده‌دات‌و وه‌كو ده‌رمانی‌‬ ‫ڕه‌وان ‌ی به‌كاردێت‪ .‬خواردن ‌ی ئه‌م میوه‌یه‌‌و هه‌ر‬ ‫میوه‌یه‌ك ‌ی تر ك‌ه پۆتاسیۆم ‌ی تێدا بێت ده‌بێته‌‬ ‫هۆ ‌ی زیادبوون ‌ی ئاست ‌ی زیره‌كی‌‌و وریاكه‌ره‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫زۆركه‌س ل������ه‌دوا ‌ی خواردن ‌ی مۆز هه‌س������ت‬ ‫به‌ئاس������وده‌یی ده‌ك������ه‌ن‪ ،‬ئه‌وی������ش به‌ه������ۆی‌‬

‫به‌سه‌ر كیش������ه‌ی كه‌مبوونه‌وه‌ی ڕێژه‌ی‬ ‫هاوس������ه‌رگیری هه‌ی������ه‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌م‬ ‫سه‌رده‌مه‌داكهپه‌یوه‌ندییهكۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان‬ ‫له‌كاڵبوونه‌وه‌دان و ته‌كنه‌لۆژیا جێی پێلێژ‬ ‫ك������ردوون‪ ،‬وێڕای كه‌می هۆش������یاری‬ ‫خێ������زان و ڕێگری به‌حوكمی عورف‌و‬ ‫عادات‌و عه‌شایه‌رگه‌ری‌و ئایین‌و مه‌زهه‌ب‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه وێ������ڕای نه‌بوونی ڕۆڵی ڕێكخراوه‬ ‫مه‌ده‌نی‌و كۆمه‌اڵیه‌ت������ی‌و حكومییه‌كان‬ ‫له‌هۆش������یاركردنه‌وه‌و دانان������ی چاره‌ی‬ ‫گونجاو وتایبه‌ت به بنه‌ماكانی كۆمه‌ڵگ‌ه‬ ‫و زاڵبوونی گه‌نج به‌سه‌ر كێشه‌كانیدا‪،‬‬ ‫ویڕای نه‌بوونی كۆنتڕۆڵ له‌سه‌ر گه‌نج‬ ‫و ناهۆشیاری له‌به‌كارهێنانی ته‌كنه‌لۆژیا‪.‬‬ ‫پشتگوێخستنی كێشه‌ی گه‌نجان له‌الیه‌ن‬ ‫ده‌سه‌التداران و حكومه‌تی ئه‌و واڵتانه‬ ‫به‌گش������تی هۆكارێكی دیكه‌یه‪ ،‬به هه‌ند‬ ‫وه‌رنه‌گرتنی مه‌سه‌له‌ی هاوسه‌رگیری‌و‬ ‫بایه‌خ������دان به‌ماهییه‌ت������ی مه‌س������ه‌له‌ی‬ ‫هاوس������ه‌رگیری كه بناغ������ه‌ی ئاوه‌دانی‬ ‫گه‌ش������ه‌ی كۆمه‌ڵگه‌یه‪ ،‬گه‌نجی خستۆته‬ ‫په‌راوێز‪ ،‬ده‌سته‌به‌ركردن و دابینكردنی‬ ‫فرس������ه‌تی كارك������ردن و ش������وێنی‬ ‫نیش������ته‌جێبوون وێڕای به‌هێزكردنی‬ ‫هه‌س������تی ئینتما الی گه‌نج كاریگه‌ری‬ ‫گرنگی هه‌یه بۆ هاندانی گه‌نجان‪.‬‬ ‫جگه ل������ه ڕۆڵی پ������ه‌روه‌رده كاریگه‌ری‬ ‫ته‌واوی هه‌یه له‌س������ه‌ر گه‌نجان به‌اڵم ئایا‬ ‫په‌روه‌رده له‌و واڵتانه گه‌یشتۆته‬ ‫ئه‌و ئاس������ته‌ی بتوانێت گه‌نج بگه‌یه‌نێته‬ ‫ئاستێكی بااڵی فیكری و هۆشیاری و‬ ‫ڕۆشنبیری؟‬ ‫له‌و ب������اوه‌ڕه‌دا نی������م له‌ته‌نها قۆناغێك‬ ‫له‌قۆناغه‌كانی فێربوون و خوێندنی ئه‌و‬ ‫واڵتانه مه‌نهه‌ج بایه‌خی به الیه‌نی‬ ‫كۆمه‌الیه‌تی و په‌روه‌رده‌یی گه‌نج ‌ی دابێت‬ ‫تاوه‌كو ببێته ئینسانێكی ڕۆشنفیكری‬ ‫كۆمهاڵیه‌ت������ی و بۆ بونیادنانی دواڕۆژ‬ ‫پش������ت ب������ه‌و په‌روه‌رده‌یه ببه‌س������تێت‪،‬‬ ‫كه‌وابوو هۆكاری دواكه‌وتنی فرسه‌تی‬ ‫هاوس������ه‌رگیری و مان������ه‌وه‌ی گه‌نجان‬ ‫به‌ته‌نه������ا الیه‌نی ئاب������ووری به‌رپرس‬ ‫نیی������ه‪ ،‬به‌ڵك������و كێش������ه كۆمه‌اڵیه‌تی و‬ ‫كاڵبوون������ه‌وه‌ی ئینتم������او سیاس������ه‌تی‬ ‫ده‌س������ه‌اڵت‪ ،‬وێڕای هه‌ژاری و جیاوازی‬ ‫چینایه‌ت������ی و توێژه‌كانی نێوكۆمه‌ڵگه‪،‬‬ ‫بوونه‌ته هۆكاری دروستبوونی قه‌یرانی‬ ‫ده‌روونی و گه‌نجیان كردۆته گه‌نجێكی‬ ‫یاخی له‌گه‌لیك مه‌س������ه‌له‌ی هه‌س������تیار‬ ‫كه ل������ه هه‌موویان گرنگتر مه‌س������ه‌له‌ی‬ ‫كه‌مبوونه‌وه‌ی ڕێژه‌ی هاوس������ه‌رگیری و‬ ‫زیادبوونی رێژه‌ی جیابونه‌وه‌‌ی خێزانه‪.‬‬

‫بوون������ی‌‪ ) )Tryptophan‬تێیدا ك‌ه جۆرێك‌ه‬ ‫له‌پرۆتین‌و له‌ش ده‌یگۆڕێت بۆ (‪)serotonin‬‬ ‫ئه‌مه‌ش واده‌كات مرۆڤ هه‌ست به‌حه‌وانه‌و‌هی‌‬ ‫مێشك بكات‪.‬‬ ‫بوون������ ‌ی ڤیتامی������ن ‪ B6‬تێی������دا ده‌بێت‌ه هۆی‌‬ ‫ڕێكخس������تن ‌ی ئاست ‌ی گلۆكۆز ‌ی خوێن ئه‌مه‌ش‬ ‫كاریگه‌ر ‌ی باش ‌ی له‌سه‌ر مێشك هه‌یه‌‪ .‬خواردنی‌‬ ‫ئ������ه‌م میوه‌ی‌ه له‌نێوان ژه‌مه‌كان������دا ده‌بێت‌ه هۆی‌‬ ‫پاراستن ‌ی ئاست ‌ی شه‌كر ‌ی خوێن به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫گشتی‌‪.‬‬ ‫زۆر ك������ه‌س دوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی حه‌ش������ه‌ر‌ه ‌ی وه‌كو‬ ‫مێشوول‌ه ده‌یگه‌زێت له‌جیات ‌ی كرێم مۆز ده‌دات‬ ‫له‌ش������وێنه‌ك‌ه ‌ی بۆكه‌مكردنه‌و‌ه ‌ی ئاوس������اویی‌‌و‬ ‫كاریگه‌ریی‌ه الوه‌كییه‌كان������ی‌‪ ،‬هاوكات به‌هۆی‌‬ ‫بوون ‌ی ڕێژه‌یه‌ك ‌ی زۆر ‌ی ڤیتامین ‪ B‬له‌م میوه‌یه‌دا‬ ‫ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی ڕێكخستن ‌ی سیستم ‌ی ده‌ماره‌كانی‌‬ ‫له‌ش ‌ی مرۆڤ‪ .‬بۆئه‌وكه‌س������ان‌ه ‌ی جگه‌ره‌كێشن‬ ‫خواردن ‌ی م������ۆز یارمه‌تیده‌ر‌ه بۆی������ان تا واز‬ ‫له‌جگه‌ره‌كێشان بهێنن‪ ،‬ئه‌ویش به‌هۆ ‌ی بوونی‌‬ ‫ی زۆر له‌ڤیتامین‪C, A1, B6, B12 :‬‬ ‫ڕێژه‌یه‌ك ‌‬ ‫تێیدا له‌گ‌ه‌ڵ پۆتاسیۆم‌و مه‌گنسیۆم‪.‬‬

‫پارێزگاریکردن ل‌ه ژینگ‌ه ‌ی شاره‌كه‌ت‪ ،‬پارێزگاریكردن‌ه ل‌ه ته‌ندروست ‌ی خۆت‌و ئازیزه‌كانت‬


‫‪16‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫ه به‌ده‌رمانی كیمیایی لێژ ده‌كه‌ن؟‬ ‫ه گیاییه‌كان جێگ ‌‬ ‫ده‌رمان ‌‬ ‫"چاره‌سه‌ری هه‌ردوو ده‌رمانه‌ك ‌ه كاتییه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌رمان ‌ه گیاییه‌ك ‌ه سودی باشتره‌و زووتر چاكم ده‌كاته‌وه‌"‬ ‫له‌نێو دانیشتووی هه‌رێمی‬ ‫كوردستاندا زۆرێك‬ ‫له‌گه‌نجان به‌په‌رۆشه‌و‌ه‬ ‫به‌دوای چاره‌سه‌دا ده‌گه‌ڕێن‬ ‫بۆ نه‌خۆشییه‌كانی پێستی‬ ‫روخساریان‌و هه‌ندێكیان‬ ‫جه‌خت له‌وه‌ ده‌كه‌نه‌و‌ه‬ ‫كه‌ ده‌رمانه‌ گیاییه‌كان‬ ‫كاریگه‌ری‌و سودی‬ ‫له‌ده‌رمانه‌ كیمیاییه‌كان‬ ‫زیاتره‌‪ ،‬پسپۆڕانی‬ ‫ی‬ ‫ته‌ندروستیش پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و بۆچوونه‌ ده‌سه‌لمێنن‌و‬ ‫جه‌خت له‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫به‌كارهێنانی ده‌رمانی گیایی‬ ‫زیانی له‌سودی‌ زیاتره‌‪.‬‬

‫میهره‌بان سه‌الم له‌هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫گه‌نجان له‌ده‌رمانخان������‌ه كیماییه‌كانه‌و‌ه‬ ‫روده‌كه‌ن‌ه ده‌رمانخان‌ه گیاییه‌كان‌و به‌تاك‌ه‬ ‫فریاده‌ڕه‌س������ی چاره‌س������ه‌ری پێستیان ‌ی‬ ‫ده‌زانن‪.‬‬ ‫شۆخان عه‌بدواڵ‪28 ،‬ساڵ یه‌كێك بوو‬

‫داراوزارا‪ :‬بڕیارمانداو‌ه‬ ‫هه‌ركاتێك پرسیارێكمان هه‌بوو‬ ‫له‌بار‌ه ‌ی ئه‌ركه‌‪ :‬بایۆلۆژیی‪،‬‬ ‫ده‌روونیی‌و سێكسییه‌كان ‌ی‬ ‫خۆمان‪ ،‬به‌بێ هیچ ترس‌و‬ ‫شه‌رم‌و خۆخواردنه‌وه‌یه‌ك‬ ‫بیخه‌ین‌ه به‌رده‌م كلینیك ‌ی نم‬ ‫نم‪ ،‬تاوه‌كو به‌ڕاوێژ له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌سان ‌ی پسپۆڕ‌و پشتبه‌ست‬ ‫به‌سه‌رچاو‌ه ‌ی زانستیی‪ ،‬وه‌اڵم ‌ی‬ ‫پرسیاره‌كان وه‌رگرینه‌و‌ه‌و‬ ‫گومانه‌كانمان نه‌هێڵین‌و ببین‌ه‬ ‫خاوه‌ن ‌ی رۆشنبیرییه‌ك ‌ی زانستیی‬ ‫دروست له‌بار‌ه ‌ی رۆح‌و جه‌ست‌ه ‌ی‬ ‫خۆمان‪ ،‬ئێو‌ه ‌ی خوێنه‌ریش‬ ‫ده‌توانن به‌شدار‌و هاوكارمان‬ ‫بن له‌رێی ناونیشانه‌كانی‬ ‫رۆژنامه‌كه‌مانه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪nmnmpress@yahoo..com‬‬

‫زارا‪ :‬دركاندنی نهێنییه‌كانی پێش‬ ‫شووكردن الی مێرد پیویسته؟‬ ‫نم نم‪ :‬هه‌ریه‌ك ل‌ه كچ و كوڕ پێش‬ ‫گرێبه‌ستی هاوسه‌ری خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك‬ ‫نهێنین و ئه‌و نهێنیانه ئه‌چێته خانه‌ی‬ ‫تایبه‌تمه‌ندێتی‪ ،‬واته ژیانی پیش‬ ‫هاوسه‌رگیری و نهێنییه‌كانی تایبه‌ته‬ ‫به‌هه‌ریه‌ك له ژن و پیاو‪ ،‬جا ئه‌و نهێنیانه‬ ‫هه‌ر جۆرێك بن و له هه‌ر قۆناغێكی پیش‬ ‫چوونه ناو پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیری ڕوویان‬ ‫دابێت‪ ،‬پاراستنی نهێنییه تایبه‌تییه‌كان كه‬ ‫ل‌ه وانه‌یه ببنه هۆی دروستكردنی كێشه‬ ‫و دڵپیسی یان دوودڵی و ڕارایی و‬ ‫دروستكردنی بێمتمانه‌یی‪ ،‬گه‌لێك چاكتره‬ ‫ل‌ه دركاندنی‪ ،‬چونكه هه‌ر كه‌س شێوازی‬ ‫وه‌رگرتن و قه‌بوڵكردنی تایبه‌ت‌ه و له‌وانه‌یه‬ ‫پیاوێك له‌پیاوێكی دیكه ئه‌و بیركردنه‌وه‌یه‌ی‬ ‫جیاواز بێت‪ ،‬راسته ژن و مێرد له‌سه‌ره‌تای‬ ‫هاوسه‌رگیرییاندا جۆره خۆشه‌ویستی‬ ‫و په‌یوه‌ندییه‌ك لێكیان گرێئه‌دات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه زامنی دركاندنی هه‌موو ڕاستی و‬ ‫نهێنییه‌ك ناكات‪ ،‬به‌ڵكو دوورنییه له‬

‫له‌و كچان������ه‌ی له‌به‌رده‌م ده‌رمانخانه‌یه‌كی‬ ‫گیاییدا وه‌ستابوو‪ .‬ئه‌و‪ ،‬سه‌ره‌ی گرتبوو‬ ‫بۆئه‌وه‌ی بچێت‌ه ژووره‌و‌ه بۆ چاره‌سه‌ری‬ ‫په‌ڵه‌كانی د‌هم‌و چاوی‪ .‬شۆخان ئاماژ‌ه ‌ی‬ ‫به‌و‌ه دا ك‌ه تائێستا چه‌ندین جار چووه‌ت‌ه‬ ‫الی دكتۆرو ده‌رمانی بۆ نوسیوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ته‌نه������ا بۆ ماوه‌یه‌كی ك������ورت په‌ڵه‌كه‌ی‬ ‫نه‌ماوه‌‪" ،‬لێزه‌ریش������م له‌په‌ڵه‌كه‌دا‪ ،‬كه‌چی‬ ‫هیچ س������ودێكی نه‌بوو"‪ ،‬هه‌ربۆی‌ه ئێستا‬ ‫رووی كردوه‌ت‌ه ده‌رمانخان‌ه گیاییه‌كان‌و‬ ‫پێیوای‌ه ته‌نها به‌ده‌رمانی گیایی سروشتی‪،‬‬ ‫چاره‌سه‌ری په‌ڵه‌كانی ده‌كات‪.‬‬ ‫ده‌رمانی گیایی‌و كیمایی‬ ‫كامیان باشترن؟‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه زۆرینه‌ی دانیشتوانی هه‌رێمی‬ ‫كوردس������تان بۆ نه‌خۆش������ی‌و تیماری‬ ‫زامه‌كانیان س������ود له‌ده‌رمان‌ه گیاییه‌كان‬ ‫وه‌رده‌گرن‪ ،‬ب������ه‌اڵم هه‌ندێك كه‌س بۆ‬ ‫هه‌موو نه‌خۆش������ییه‌ك ده‌رمانی گیایی‬ ‫به‌كار ده‌هێنێت‪.‬‬ ‫كاروان س������اڵح‪ ،‬گه‌نجێكی دانیشتوی‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ی������ه‌ی ش������ه‌هید‌ه‌و به‌ه������ۆ ‌ی‬ ‫دروستبوون ‌ی حه‌ساسیه‌ت له‌سه‌ر قاچی‌‪،‬‬ ‫زۆرج������ار قاچه‌كانی وه‌كو س������وتاوی‬ ‫لێدێت‌و پێویس������ی به‌تیماركردن هه‌یه‌‪،‬‬

‫داهاتودا نه‌بێته هۆی دروستبوونی‬ ‫هه‌ندێجار دركاندنی نهێنی و راستوێژی‬ ‫ژن و پیاوی گه‌یاندۆته جیابوونه‌وه‪،‬‬ ‫هه‌ندێ نهێنی هه‌ن كه تایبه‌تن به باری‬ ‫ته‌ندروستی یان ده‌روونی یان ئابووری و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬دركاندنیان ئاساییه‪.‬‬ ‫دارا‪ :‬گه‌یشتن به ئۆرگازیما الی ژن و‬ ‫پیاو وه‌ك یه‌كه؟‬ ‫چۆن بزانم ژنه‌كه‌م ئه‌گاته ئه‌و‬ ‫حاڵه‌ته؟‬ ‫نم نم‪ :‬كه‌س ناتوانێت ئه‌و بڕیاره بدات‬ ‫كه ژن و پیاو وه‌ك یه‌ك یان جیاواز یان‬ ‫كه‌متر هه‌ست به گه‌یشتن به ئۆرگازیما‬ ‫(ره‌حه‌تبوون كه دوا خاڵی كۆتاییهاتنی‬ ‫كرداری سێكسییه) ئه‌كه‌ن‪ .‬ژن و پیاو‬ ‫هه‌ردووكیان ئه‌گه‌نه حاڵه‌تی لوتكه‌ی چێژ‬ ‫ك‌ه پێیئه‌وترێت (الرعشه)‪ ،‬هاتنه‌وه‌ی ئاوی‬ ‫پیاو نیشانه‌ی گه‌یشتنه به ئۆرگازیما‪ ،‬ژنیش‬ ‫به هه‌مان شێوه ئاو یه‌ت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێ ژن‬ ‫ئاوی كه‌مه یان نییه‌تی‪ ،‬سووربونه‌وه و‬ ‫خێرابوونی هه‌ناسه و لێدانی دڵ‪ .‬خاڵێكی‬ ‫گرنگ هه‌یه پیویسته له‌كاتی سێكسكردندا‬ ‫ڕه‌چاو بكرێت ئه‌ویش ئه‌وه‌ی‌ه پیاو پیویستی‬ ‫به ماوه‌یه‌كی كه‌متره له‌ژن و ژن دره‌نگتر‬ ‫ئه‌گاته ئۆرگازیما‪ ،‬بۆیه پێویسته پیاو‬ ‫په‌ل‌ه نه‌كات و له‌و باره‌یه‌وه بایه‌خ به ژن‬ ‫بدات‪ ،‬مه‌رجیش نییه هه‌موو ژنێك بگاته‬ ‫ئۆرگازیما‪ ،‬هه‌ندێ هۆكار هه‌ن ئه‌بنه‬ ‫هۆی ساردی ژن و چێژ وه‌رنه‌گرتنی و‬ ‫ده‌رئه‌نجام هه‌ست به‌و خۆشی و ڕه‌عشه‌یه‬ ‫ناكه‌ن‪.‬‬ ‫زارا‪ :‬بچووكی زه‌كه‌ری پیاو كاریگه‌ری‬ ‫بۆسه‌ر منداڵبوون هه‌یه‌؟‬ ‫نم نم‪ :‬گریمان زه‌كه‌ری پیاو بچووك بوو‪،‬‬ ‫واته له حه‌جمی ئاسایی خۆی بچوكتر‬ ‫بوو له‌وانه‌یه كاریگه‌ری بۆچێژوه‌رگرتن‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬له‌وانه‌یه زه‌كه‌ری پیاو له رێژه‌ی‬ ‫ئاسایی بچوكتربێت كه ئه‌كات‌ه ‪١٢-٧‬سم‪،‬‬ ‫كه هه‌ندێجار له ‪١٠ -٧ -٥‬سم و هیچ‬ ‫كاریگه‌ری نییه له‌سه‌ر دروستكردنی‬ ‫منداڵ‪ ،‬چونكه ڕه‌حمی ژن قه‌باره‌ی ئاسایی‬ ‫‪٩‬سم و زه‌كه‌ری ئاسایی به‌س‌ه بۆتێركردنی‬ ‫و دروستكردنی منداڵ ‪.‬‬

‫"ئ������ه‌م برین‌ه ‌ی من كاتیی‌ه له‌گه‌ڵ هاتن ‌ی‬ ‫وه‌رز ‌ی به‌ه������اردا وا ‌ی لێدێت‪ ،‬چونك‌ه‬ ‫كاریگه‌ر ‌ی كیمیاویه‌كه‌ی‌ه‌و بریندار ‌ی ئه‌و‬ ‫چه‌كه‌م"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه پێش������تر‬ ‫ده‌رمان������ی كیمیای������ی به‌كارده‌هێنا بۆ‬ ‫نه‌خۆش������ییه‌كه‌ی‪ ،‬به‌اڵم ئێس������تا زۆرتر‬ ‫سود له‌ده‌رمان‌ه گیاییه‌كان وه‌رده‌گرێت‪،‬‬ ‫"چاره‌سه‌ری هه‌ردوو ده‌رمانه‌ك‌ه كاتییه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌رمان‌ه گیاییه‌ك‌ه سودی باشتره‌و‬ ‫زووت������ر چاكم ده‌كات������ه‌و‌ه‌و كاریگه‌ری‬ ‫خراپ به‌جێ ناهێڵێت"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌و‌ه ش������نۆ ساالری ته‌مه‌ن‬ ‫‪25‬ساڵ ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك‌ه دووساڵ‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر‪ ،‬پێس������تی د‌هم‌و چاوی بوو‌ه‬ ‫به‌په‌ڵه‌و س������ه‌ردانی دكتۆرێكی پێستی‬ ‫كردووه‌‪ ،‬دوای ماوه‌یه‌ك له‌به‌كارهێنانی‬ ‫ده‌رم������ان په‌ڵه‌كانی نه‌م������اوه‌‪" ،‬به‌هۆی‬ ‫به‌كارهێنان������ی ده‌رمان������ه‌و‌ه دوای دوو‬ ‫مانگ د‌هم‌و چاوم هیچ كێشه‌یه‌كی نه‌ماو پێست‪ ،‬هه‌بوون ‌ی په‌ڵه‌و زۆربوون ‌ی له‌شاری‬ ‫په‌ڵه‌كانم چاك بویه‌وه‌"‪.‬‬ ‫هه‌ڵه‌بج‌ه ده‌گه‌ڕێنێته‌و‌ه بۆ پیس������بوون‌و‬ ‫ژه‌هراوییبوون ‌ی هه‌وا ‌ی ناوچه‌كه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ده‌رمانی گیایی له‌واڵتانه‌و‌ه دێت‌ه‬ ‫ئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی به‌ركه‌وت‌ه ‌ی كیمیابارانه‌كه‌ن‪،‬‬ ‫كوردستان‬ ‫"ك‌هش‌و هه‌وا ‌ی ناوچه‌ی هه‌ڵه‌بج‌ه له‌وه‌رز ‌ی‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه هه‌ندێ������ك خه‌ڵك پێیانوای‌ه به‌هارو هاویندا وش������ك هه‌ڵده‌گه‌ڕێت‌و‬ ‫ده‌رمان‌ه كیمیاییه‌كان كاریگه‌ری خراپی ده‌بێت‌ه هۆ ‌ی كه‌رتبوون ‌ی پێست"‪ ،‬به‌ده‌ر‬ ‫بۆ پێست هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم پسپۆڕانی بواری له‌و‌ه ئه‌و پیسپۆڕ‌ه ئه‌وه‌ش ناشارێته‌و‌ه ك‌ه‬ ‫ته‌ندروستی پێست جه‌خت له‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه خوارده‌مه‌نیی‌ه چه‌وره‌كانیش هۆكارێك ‌ی‬ ‫ك‌ه ده‌رمان‌ه سروشتییه‌كان چاره‌سه‌ری تر ‌ی دروستبوون ‌ی په‌ڵه‌و زیپكه‌ن‪.‬‬ ‫نه‌خۆشییه‌كان ناكات‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك‌ه ده‌رمان‌ه‬ ‫د‪.‬كاروان تالب پزیشك ‌ی نه‌خۆشییه‌كان ‌ی گیاییه‌كان بۆ چاره‌س������ه‌ر كاریگه‌رییان‬

‫نیی������‌ه‌و زۆرجاری������ش‬ ‫زیانیان هه‌یه‌‪" ،‬ئه‌و‌ه ‌ی جێگ‌ه ‌ی باس������ه‌و‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه له‌سه‌ر دوكانی‬ ‫ده‌رمانه‌خان‌ه گیاییه‌كان نوسراو‌ه ده‌رمان ‌ی‬ ‫ك������ورده‌واری‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو ده‌رمانه‌كان‬ ‫له‌واڵتان ‌ی دراوس������ێو‌ه دێن‌ه كوردستان‪،‬‬ ‫له‌بری س������ود زۆرجار زیانیان هه‌یه‌"‪،‬‬ ‫بۆی‌ه به‌پێویس������تی زانی ك‌ه خه‌ڵك ئه‌و‬ ‫جۆر‌ه ده‌رمانان‌ه به‌كارنه‌هێنن‪.‬‬ ‫هۆش������یار ئ������ازاد ك������‌ه خاوه‌ن������ی‬ ‫ده‌رمانخانه‌یه‌كی گیایی سروشتیی‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫ناش������ارێته‌و‌ه ك‌ه هه‌موو ده‌رمانه‌كانیان‬

‫ی له‌ش‬ ‫مه‌ساژ ‌‬ ‫ی باشه‌؟‬ ‫چییه‌و بۆچ ‌‬

‫ له‌ئینگلیزییه‌وه‌‪ :‬دیار ئه‌كره‌م‬

‫مه‌س������اژكردن ‌ی س������ه‌راپا ‌ی ل������ه‌ش‬ ‫ده‌توانێت چه‌ندین سوود ‌ی هه‌مه‌جۆر‬ ‫بۆته‌ندروس������تیت به‌رهه‌م بهێنێت‪.‬‬ ‫ئ������ه‌م س������وودان‌ه مانایه‌ك������ ‌ی زیاتر‬ ‫له‌به‌سه‌ربردن ‌ی كاژێرێك له‌پشوودان‬ ‫به‌هێمن ‌ی‌و ڕزگارب������وون له‌ڕۆژه‌كه‌ت‬ ‫ده‌گه‌یه‌نن‪.‬‬ ‫ژماره‌یه‌ك������ ‌ی زۆر له‌به‌ڵگ������ه‌كان‬ ‫ئه‌و‌ه نیش������ان ده‌ده‌ن ك‌ه س������ترێس‌و‬ ‫په‌ش������ێوییه‌كان س������ه‌رچاو‌ه ‌ی زۆر‬ ‫له‌ده‌ردو نه‌خۆشییه‌كانن‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫توانیت چه‌ند ڕێگه‌یه‌ك بدۆزیته‌و‌ه كه‌‬ ‫به‌هۆیانه‌و‌ه سترێسه‌كانت هێورو ئارام‬ ‫بكه‌یته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا ڕێگر ‌ی له‌زیادبوون‌و‬ ‫خراپتربوون ‌ی گرفت‌ه ته‌ندروستییه‌كان‬ ‫ده‌كه‌یت‪ .‬به‌رده‌وامبوون له‌مه‌ساژكردنی‌‬ ‫س������ه‌راپا ‌ی له‌ش یه‌كێك‌ه له‌نایابترین‬ ‫ڕێگ‌ه كه‌یارمه‌تیت ده‌دات ڕووبه‌ڕووی‌‬ ‫ده‌مارگرژ ‌ی ببیته‌وه‌‪ .‬مه‌س������اژكردنی‌‬ ‫ل������ه‌ش ده‌بێت������‌ه ه������ۆ ‌ی بزوان������دن‬ ‫له‌به‌رهه‌مهێنان ‌ی (ئیندۆرفین)ه‌كان‬ ‫ك‌ه ده‌بن‌ه هۆ ‌ی زیادبوون ‌ی ئارامی ‌ی‌و‬ ‫خ‌هولێكه‌وتن‪.‬‬ ‫له‌كات ‌ی مه‌س������اژكردن ‌ی هه‌موو الشه‌‪،‬‬ ‫س������ه‌رو په‌نج������ه‌و پێیه‌كانت له‌پێش‌و‬ ‫دوواو‌ه مه‌ساژ ده‌كرێت‪ .‬ژماره‌یه‌كی‌‬ ‫زۆر به‌ركه‌وتن ‌ی وه‌ك شێالن‌و گوشار‬

‫خستنه‌سه‌رو گوشین‌و كشان له‌ئه‌ندامه‌‬ ‫جیاوازه‌كان ‌ی له‌شدا به‌كاردێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر نه‌خۆشیت‌و دووچار ‌ی ئازارو‬ ‫ماندووبوون������ ‌ی ب������ه‌رده‌وام بوویت‪،‬‬ ‫مه‌ساژكردن ‌ی له‌شت ڕۆڵێك ‌ی گرنگ‬ ‫ده‌بین ‌ێ له‌م چاره‌سه‌ره‌دا‪ .‬مه‌ساژكردنی‌‬ ‫سه‌رتاس������ه‌ر ‌ی ل������ه‌ش یارمه‌ت������ی‌‬ ‫باشتركردن ‌ی سووڕ ‌ی خوێن ده‌دات‌و‬ ‫خوێنیش زۆر به‌ئاسانتر بۆ ئه‌ندامه‌‬ ‫گرنگه‌گان������ ‌ی ل������ه‌ش ده‌گوازرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش گرنگ‌ه بۆكاركردن ‌ی ئه‌ندامه‌‬ ‫هه‌ناوییه‌كان������ ‌ی جه‌س������ته‌‪ .‬وێ������ڕای‌‬ ‫ئ������ه‌وه‌ش كات ‌ێ خوێن ب������ه‌و ناوچانه‌‬ ‫ده‌گات پێش������تر بریندارب������وون‪،‬‬ ‫س������اڕێژبوون و نوێبوونه‌و‌ه ‌ی خان‌ه‌و‬ ‫ش������انه‌كان ‌ی له‌ش زۆر به‌ئاس������انتر‬ ‫دووباره‌كردن������ه‌و‌هی‌‬ ‫ڕووده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫مه‌س������اژ ‌ی له‌ش س������وود ‌ی زیاتری‌‬ ‫ده‌بێت بۆچاكبوونه‌وه‌ت ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌رمان‌ه باوه‌كان‌و هه‌ند ‌ێ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫ب������ ‌ێ ده‌رم������ان (‪)Therapy‬‬ ‫به‌كاربهێنرێت‪.‬‬ ‫خه‌مۆك������ی‌‪ ،‬نه‌زۆك������ی‌‪ ،‬تێكچوونی‌‬ ‫خه‌یاڵپه‌رس������تی‌‬ ‫خۆراكی������ی‌‪،‬‬ ‫(نه‌خۆش������ییه‌ك ‌ی ده‌روونیی������ه‌)‪،‬‬ ‫چاكبوونه‌و‌ه ‌ی پاش نه‌ش������ته‌رگه‌ری‌‪،‬‬ ‫ش������ه‌كره‌‪ ،‬په‌س������تان ‌ی به‌رز ‌ی خوێن‪،‬‬ ‫تێكچوون������ ‌ی خ������ه‌و‪ ،‬ماندووبوونی‌‬ ‫په‌یوه‌س������ت به‌نه‌خۆش������ ‌ی شێرپه‌نجه‌‪،‬‬

‫ئازار ‌ی به‌ش������ ‌ی خواره‌و‌ه ‌ی پش������ت‪،‬‬ ‫بریندار ‌ی بڕبڕ‌ه ‌ی پشت دیارترینی‌‬ ‫ئه‌و نه‌خۆش������یانه‌ن ك‌ه مه‌ساژكردنی‌‬ ‫ل������ه‌ش س������وودیان پێده‌گه‌یه‌نێ������ت‪،‬‬ ‫جگه‌له‌باش������تربوون ‌ی سووڕ ‌ی خوێن‪،‬‬ ‫چه‌ند س������وودێك ‌ی تر هه‌ی‌ه به‌هۆی‌‬ ‫مه‌س������اژكردن ‌ی هه‌موو جه‌س������ته‌وه‌‬ ‫ده‌كرێت بێن������ه‌د ‌ی له‌وانه‌‪ :‬بزواندنی‌‬ ‫كۆئه‌ندام ‌ی لیمف‪ ،‬بزواندن ‌ی سیستمی‌‬ ‫به‌رگ������ر ‌ی ل������ه‌ش‪ ،‬هێوركردنه‌و‌هی‌‬ ‫ماسوولكه‌كان‪ ،‬كه‌مكردنه‌و‌ه ‌ی كۆڵنج‪،‬‬ ‫زیادكردن ‌ی نه‌رم������ی‌‪ ،‬كه‌مكردنه‌و‌هی‌‬ ‫م������او‌ه ‌ی چاككبوون������ه‌وه‌‪ ،‬ده‌ردانی‌‬ ‫ئیندۆرفین������ه‌كان‪ ،‬كه‌مكردن������ه‌و‌هی‌‬ ‫ئازار ‌ی سه‌رئێش������ه‌‪ ،‬كه‌مكردنه‌و‌هی‌‬ ‫خه‌مۆك������ی‌‪ ،‬كه‌مبوون������ه‌و‌ه ‌ی ماو‌هی‌‬ ‫سكپڕ ‌ی‌و منداڵبوون ال ‌ی هه‌ندێك‬ ‫له‌دایكان‪ ،‬كه‌مكردن������ه‌و‌ه ‌ی ئاوبه‌ندو‬ ‫قه‌تماغ������‌ه ‌ی ش������انه‌كان له‌پ������اش‬ ‫نه‌شه‌رگه‌ری‌‪.‬‬ ‫ت������ا مه‌س������اژ ‌ی گش������ت ‌ی له‌ش������ت‬ ‫یارمه‌تیده‌ربێت‪ ،‬له‌هه‌ند ‌ێ نه‌خۆشی‬ ‫تایبه‌تدا پێویس������تت به‌چاره‌س������ه‌ر‬ ‫نابێت‪ ،‬نمون‌ه ‌ی ئه‌و نه‌خۆشییانه‌ش‪:‬‬ ‫ش������ێرپه‌نج‌ه ‌ی دیاریك������راو‪ ،‬هه‌ندێ‌‬ ‫حاڵه‌ت ‌ی نه‌خۆشییه‌كان ‌ی دڵ‪ ،‬هه‌ندێ‌‬ ‫گرفت ‌ی پێست‪ ،‬هه‌ند ‌ێ نه‌خۆش ‌ی درم‪.‬‬

‫له‌واڵتانی ئێران‌و‬ ‫س������وریاو ئه‌رده‌نه‌و‌ه بۆ دێت‪" ،‬هه‌موو‬ ‫پێكهات������ه‌كان‌و ماد‌ه سروش������تییه‌كان‬ ‫كورده‌وارین‌و له‌كوردس������تاندا ده‌ست‬ ‫ده‌كه‌ون‪ ،‬ب������ه‌اڵم ئه‌وان به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫جوانت������ر‌و ش������اره‌زایانه‌تر له‌بواره‌كه‌دا‬ ‫ده‌رمانه‌كان تێك������ه‌ڵ ده‌ك‌هن‌و ده‌رمانی‬ ‫تری لێ دروست ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی هۆشیار‪ ،‬ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌رمانی‬ ‫گیاییان به‌كارهێناو‌ه نه‌خۆش������یه‌كه‌یان‬ ‫باش������بووه‌‪" ،‬كه‌س زیانی لێنه‌كه‌وتوو‌ه‬ ‫به‌هۆی ده‌رمانی گیاییه‌وه‌"‪.‬‬

‫ده‌زانن بۆ‬ ‫بن باڵتان ئاره‌ق ده‌كات؟‬ ‫ڕه‌نگ������‌ه بن باڵت به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌ی ئاس������ای ‌ی یان‬ ‫به‌ڕێژه‌یه‌ك ‌ی زۆر ئاره‌ق بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫جۆر ‌ی یه‌كه‌م بریتی‌ه له‌شێواز ‌ی ڕێكخستن ‌ی پل‌هی‌‬ ‫گه‌رم ‌ی ناو جه‌سته‌ت‪ .‬له‌ش ‌ی تۆ ڕێژه‌یه‌ك ‌ی ئاسایی‌‬ ‫ئاره‌ق به‌رهه‌مدێن ‌ێ تاكو فێنك بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ڕێژه‌یه‌ك ‌ی زۆر ئاره‌قت كرده‌و‌ه ڕه‌نگ‌ه نیشان‌هی‌‬ ‫ئه‌و حاڵه‌ت‌ه بێت ك‌ه به‌‪ hyperhidrosis‬گوزارشت‬ ‫ده‌كرێت ك‌ه دۆخێك ‌ی نائاسایی‌ه له‌جه‌ست‌ه ‌ی تۆدا‪.‬‬ ‫ئاره‌قكردنه‌و‌ه ‌ی بن باڵ به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی ئاسای ‌ی كه‌‬ ‫پرۆسه‌یه‌ك ‌ی سروشتیی‌ه پێویست ناكات ترس‌و‬ ‫نیگه‌رانییه‌ك ‌ی زۆر بێت‪ .‬ئاره‌قكردنه‌و‌ه به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫ئاسای ‌ی له‌ئه‌نجام ‌ی ئه‌م هۆكاران‌ه ‌ی خواره‌وه‌یه‌‪:‬‬ ‫گه‌رما‪ :‬بێن‌ه پێش چاوت تۆ له‌ناوه‌ڕاست ‌ی بیابانێك‬ ‫دای������ت له‌كاژێ������ر ‪‌ 12‬ی نی������وه‌ڕۆ جلێك ‌ی یاری‌‬ ‫خلیس������كان ‌ی به‌فرت له‌به‌ردایه‌و شۆربای كوواڵو‬ ‫ده‌خویت‪ ،‬ئایا بن باڵت ئ������اره‌ق ناكاته‌وه‌؟ نه‌ك‬ ‫ته‌نها ئاره‌ق ‌ی بن ب������اڵ‪ ،‬به‌ڵكو هه‌موو ئینجێكی‌‬ ‫له‌شت ئاره‌ق ده‌كاته‌وه‌‪ .‬له‌شوێن‌ه گه‌رمه‌كاندا حه‌ز‬ ‫به‌ئاره‌قكردنه‌و‌ه ده‌كه‌یت‪ ،‬چونك‌ه له‌شت فێنكتر‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش بۆدووركه‌وتنه‌وه‌ی‌ه له‌گه‌رمییه‌كی‌‬ ‫زۆرو ڕاگرتن ‌ی پل‌ه ‌ی گه‌رم ‌ی له‌شه‌‪.‬‬ ‫ئاره‌ق ‌ی بن باڵ هه‌ند ‌ێ كات به‌هۆ ‌ی هه‌سته‌كانه‌وه‌یه‌‬ ‫وه‌ك س������ترێس‪ ،‬ش������ه‌رمه‌زاربوون‪ ،‬په‌شۆكاوی‌‪،‬‬ ‫نیگه‌رانی‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ن������د ‌ێ كات ئه‌مان‌ه هۆكاری‌‬ ‫س������ه‌ره‌ك ‌ی ئاره‌قكردنه‌و‌ه نین‪ ،‬به‌ڵكو هه‌ند ‌ێ له‌و‬ ‫فاكته‌رانه‌ن ك‌ه دۆخه‌ك‌ه خراپتر ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫بۆئه‌و كه‌سان‌ه ‌ی دووچار ‌ی ئاره‌قكردنه‌و‌ه ‌ی زۆری‌‬ ‫بن باڵ بوون‪ ،‬ئه‌مان‌ه چه‌ند هۆكارێك ‌ی ش������یاوی‌‬ ‫گرفته‌كه‌ن‪:‬‬ ‫ پێده‌چێت سیستم ‌ی ده‌ماریت گرفت ‌ی هه‌بێت‪.‬‬‫كۆئه‌ندام ‌ی به‌سۆز‌ه ده‌مار تاك‌ه لێپرسراو ‌ی هه‌موو‬ ‫ئه‌وانه‌یه‌‪ .‬‬ ‫ ئاره‌ق‌ه ڕژێنه‌كانت زیاد له‌پێویست كارده‌كه‌ن‪.‬‬‫ڕه‌نگ‌ه ئه‌و مانای‌ه بگه‌یه‌نێت تۆ جۆر‌ه خواردنێكی‌‬ ‫هه‌ڵ‌ه ده‌خۆیت‪.‬‬ ‫ كێش ‌ی جه‌سته‌ی ‌ی زیاد له‌پێویست‌و بارودۆخی‌‬‫پزیش������ك ‌ی‌و ده‌رمان‪ .‬له‌م دۆخه‌دا پێویست‌ه داوای‌‬ ‫ڕێنمای ‌ی له‌پزیش������كه‌كه‌ت بكه‌ی������ت له‌بار ‌ی ئه‌م‬ ‫باسانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ ئه‌م������‌ه په‌یوه‌ند ‌ی به‌جینه‌كانه‌و‌ه هه‌یه‌‪ .‬ناتوانیت‬‫هیچ شتێك له‌باره‌یه‌و‌ه بكه‌یت‪.‬‬ ‫ له‌خۆراك‌و شله‌مه‌نی ‌ی وه‌ك كحوول‌و جگه‌ره‌و‬‫كافین خۆت به‌دوور بگر‌ه كه‌وات لێده‌كه‌ن زۆر‬ ‫ئاره‌ق بكه‌یته‌وه‌‪ .‬‬

‫دایك ‌ی به‌ڕێز پێش پێدان ‌ی شیر‌و خۆراك ب‌ه كۆرپه‌كه‌ت ده‌سته‌کانت ب‌ه ئاوو سابون بشۆ‬


‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫هه‌وڵبد‌ه زاڵبب‌ه به‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوكێی‌ه ‌ی الت دروست‬ ‫بوو‌ه تابتوانیت به‌دروستی‌‬ ‫بڕیارب������د‌هی‌‪ ،‬دووربین به‌‬ ‫له‌و بڕیار‌ه ‌ی ده‌یده‌یت تاكو‬ ‫دواتر تووش ‌ی كێش‌ه نه‌بیت‪.‬‬

‫ئه‌م هه‌فته‌ی‌ه ئاگادار ‌ی بار ‌ی‬ ‫ته‌ندروست ‌ی خۆت به‌‪ ،‬زۆر‬ ‫خۆت ماندوو مه‌كه‌‪ .‬ئه‌وان‌هی‌‬ ‫هه‌لێك ‌ی باشیان بۆ هاتۆته‌‬ ‫پێش چیتر چاوه‌ڕانی باش نییه‌‪ ،‬دوودڵ مه‌بن‪،‬‬ ‫سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست ده‌هێنن‪.‬‬ ‫به‌رووخسار‌و سه‌رزاره‌ك ‌ی‬ ‫ئه‌وان������‌ه ‌ی ده‌ورو ب������ه‌رت‬ ‫فریو مه‌خۆ‪ ،‬به‌ڵكو به‌باشی‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌باره‌و‌ه بكه‌‌و‬ ‫ژیران‌ه هه‌ڵیان بس������ه‌نگێن‌ه ئینجا بڕیار بده‌‪.‬‬ ‫راز ‌ی دڵت بۆ هه‌موو كه‌س باس مه‌كه‌‪.‬‬

‫هه‌ل������ ‌ی باش������ت ب������ۆ‬ ‫ده‌ره‌خس������ێت ب������ۆ‬ ‫به‌ر ه‌و پێش������بر د ن ‌ی‬ ‫كاره‌كان������ت‌و ژیان������ ‌ی‬ ‫تایبه‌ت ‌ی خۆت‪ ،‬هه‌وڵبد‌ه له‌ده‌ست خۆت ‌ی‬ ‫مه‌ده‌‪ .‬رۆژ ‌ی سێش������ه‌م‌ه رۆژێك ‌ی باش‬ ‫ده‌بێت بۆ تۆ‪.‬‬ ‫ئه‌و كێش������‌ه ئابووریی‌هی‌‬ ‫بۆت������ان دروس������ت ببوو‬ ‫كۆتای������ ‌ی پێدێ������ت‌‪.‬‬ ‫له‌كۆ بو و نه‌و ه‌یه‌ك������د ا‬ ‫به‌شدار ‌ی ده‌كه‌یت هاوڕێ ‌ی تاز‌ه ده‌ناسیت‬ ‫ك‌ه له‌وانه‌ی‌ه پێویستیان به‌تۆ هه‌بێت له‌رووی‌‬ ‫سۆزدارییه‌و‌ه رێنماییان بكه‌یت‪.‬‬ ‫الیان������‌ه ‌ی س������ۆزدارییت‬ ‫گرنگ������ ‌ی زیات������ری‌‬ ‫ده‌وێت‪ ،‬هه‌ست ده‌كه‌یت‬ ‫له‌زۆرب‌ه ‌ی كاره‌كانتا پێویستت‬ ‫به‌كه‌س������ێك ‌ی واقعیی������‌ه ت������ا‬ ‫پاڵپشتت بێت‪ .‬كاره‌كه‌ت ئاگاداری‌‌و وردییه‌كی‌‬ ‫زیاترت ده‌وێ تاكو توش ‌ی شكست نه‌بیت‪.‬‬

‫خۆت بكه‌یته‌وه‌‪.‬‬

‫ل������ه‌روو ‌ی س������ۆزدارییه‌و‌ه‬ ‫پێویس������ت‌ه كه‌مێ������ك دڵت‬ ‫بخه‌یته‌كار‌و ئه‌وند‌ه شته‌كان‬ ‫له‌خۆت ئاڵۆز نه‌ك‌هی‌‪ ،‬كاتی‌‬ ‫ئه‌و‌ه هاتوو‌ه بیر له‌ئاییند‌هی‌‬

‫به‌پێ ‌ی پێویس������ت رێز ‌ی‬ ‫به‌رامبه‌ره‌ك������ه‌ت بگ������ره‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ن ‌ی س������ۆزدارییه‌و‌ه‬ ‫هه‌فته‌یه‌ك������ ‌ی باش نابێت‬ ‫بۆت هه‌وڵبد‌ه خۆڕاگربیت‪.‬‬ ‫خۆت یان كه‌س������ێك ‌ی خێزانه‌كه‌ت تووش ‌ی‬ ‫كێش‌ه ‌ی یاسای ‌ی ده‌بێت‪.‬‬

‫له‌ده‌ربڕین ‌ی هه‌سته‌كانت‬ ‫بوێربه‌‌و مه‌ترسه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌ی تۆ‬ ‫دركت پێكردوه‌‌و ده‌یزان ‌ی‬ ‫راستییه‌كه‌ی بۆكه‌سێك ‌ی‬ ‫نزیك������ت به‌راش������كاو ‌ی‬ ‫باس بك������ه‌‌و داوا ‌ی یارمه‌ت������ ‌ی لێبكه‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫هه‌ستیارییه‌ت وایكردو‌ه زۆرب‌ه ‌ی كاره‌كانت‬ ‫به‌قورس ‌ی به‌ڕێو‌ه بڕوات‪.‬‬ ‫به‌دوا ‌ی هه‌لێك ‌ی باش������دا‬ ‫ده‌گه‌ڕێی������ت تاوه‌كو ره‌وتی‌‬ ‫ژیان������ت بگ������ۆڕی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫واباشتر‌ه به‌ر له‌هه‌ر كارێك‬ ‫له‌هه‌موو الیه‌نه‌كان ‌ی به‌باشی‌‬ ‫بكۆڵیته‌وه‌‪ .‬گه‌ش بین ب‌ه رۆژان ‌ی خۆش������تر‬ ‫له‌رێته‌‪.‬‬ ‫بیركردن������ه‌و‌ه له‌رابردوو‬ ‫خراپ نییه‌‪ ،‬به‌اڵم مه‌هێڵ‌ه‬ ‫ئه‌و هه‌س������ت‌ه به‌س������ه‌رتدا‬ ‫زاڵبێت‌و هه‌موو ش������تێك‬ ‫به‌رابردوو به‌راورد بكه‌یت‪.‬‬ ‫ئه‌و نهێنیان‌ه ‌ی ده‌ربار‌ه ‌ی ئه‌وان ‌ی تر ده‌یزان ‌ی‬ ‫بیرمه‌ك������ه‌ره‌و‌ه بۆكار ‌ی خ������راپ به‌كاریان‬ ‫بهێنیت‪.‬‬ ‫بێتاقه‌تی‌‌و بێزارییه‌كانت‬ ‫كه‌مێ������ك ال ‌ی خ������ۆت‬ ‫بیهێڵ������ه‌و‌ه به‌زووی������ ‌ی‬ ‫بێزار ‌ی ده‌رمه‌ب������ڕه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫ماوه‌ی‌ه كه‌مێك ئاگادار ‌ی‬ ‫هه‌ڵچونه‌كانت به‌‪ .‬الیه‌ن������ ‌ی ئابورییت روو‬ ‫له‌باش ‌ی ده‌بێت‪ ،‬كاتێك ‌ی باش‌ه بۆئه‌و‌ه ‌ی كار ‌ی‬ ‫له‌سه‌ر بكه‌یت‪.‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5/16‬‬

‫‪19‬‬

‫داهێنانێكی نوێ بۆ نابینایان‬ ‫زمانه‌كانی جیهان ده‌خاته‬ ‫‌ سه‌ررێنووسی برایل‬ ‫ئا‪ :‬كاكۆ فه‌ره‌یدون‬ ‫رێكخه‌رانی "پێش������بڕكێی فه‌ڕه‌نسا بۆ‬ ‫هه‌ڵبژاردنی باشترین داهێنان"‪ ،‬خه‌اڵتی‬ ‫یه‌كه‌میان به‌خشیی‌ه ئامێرێك ك‌ه به‌"تۆپ‬ ‫برای" ناسراوه‌‌و هه‌لی ئه‌و‌ه ده‌به‌خشێته‌‬ ‫نابینایان ك‌ه هه‌موو نوسراوێكی چاپكراو‬ ‫به‌هۆی ئه‌و ئامێره‌و‌ه بخوێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ������ه‌م ئامێر‌ه نوێی������ه‌‪ ،‬كاتێك ده‌خرێته‌‬ ‫سه‌ر نوس������راوێك‪ ،‬جا چ رۆژنام‌ه بێت‬ ‫یان گۆڤار‪ ،‬به‌خێرایی ده‌یگۆڕێت‌ه سه‌ر‬

‫رێنووسی برایل‪ ،‬هه‌روه‌ها ده‌شتوانێت‬ ‫نوسراوی چاپكراو بخات‌ه سه‌ر شێوه‌ی‬ ‫ده‌قێكی ده‌نگی‪.‬‬ ‫داهێنه‌ری ئه‌و ئامێ������ره‌‪ ،‬ناوی "راوول‬ ‫بارینتی"یه‌‌و ئه‌ندازیاریی خوێندووه‌‌و‬ ‫پێشتر مامۆستای بیركاریی بووه‌‪.‬‬ ‫ناوب������راو وتی خوش������كه‌كه‌م نابینایه‌‌و‬ ‫هه‌میش������‌ه بیرم ده‌ك������رده‌و‌ه ك‌ه ئه‌بێت‬ ‫رێنووسی برایل چی سوودێكی هه‌بێت‬ ‫له‌كاتێكدا ده‌ق‌ه نووسراوه‌كان به‌م زمانه‌‪،‬‬ ‫زۆر كه‌م������ن‪ .‬له‌به‌رئه‌و‌ه بیرمكرده‌و‌ه ئه‌م‬

‫ئامێر‌ه دروستبكه‌م‪.‬‬ ‫ئه‌م ئامێر‌ه ئێستا ده‌توانێت حه‌وت زمان‬ ‫بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬ك‌ه بریتیین له‌فه‌ڕه‌نس������ی‌و‬ ‫ئینگلیزی‌و ئیسپانی‌و ئیتاڵی‌و ئه‌ڵمانی‌و‬ ‫هۆڵه‌ندی‪.‬‬ ‫ئه‌ی ئێف پی‪.‬‬

‫ی برد‬ ‫ی بایكاڵ ‌‬ ‫سێكس‪ ،‬ئابڕوو ‌‬ ‫ی سێكس������ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئابڕووچونێك������ ‌‬ ‫توركی������ا ‌ی هه‌ژاند‌و س������ه‌ری‌‬ ‫ی خوارد كه‌‬ ‫پاڵه‌وانه‌كه‌ش������ ‌‬ ‫ی پارتی‌‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ده‌نیز بایكاڵ ‌‬ ‫ی كۆماریی ئۆپۆزسیۆن‌و‬ ‫گه‌ل ‌‬ ‫ی توركیا بوو‬ ‫ی په‌رله‌مان ‌‬ ‫ئه‌ندام ‌‬ ‫ك‌ه ماو‌ه ‌ی حه‌وت س������اڵ كاری‌‬ ‫سێكسیی له‌گه‌ڵ كچێكدا‬ ‫كردوو‌ه ك‌ه به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫نووسینگه‌كه‌یه‌تی‌!‬ ‫ی تایبه‌تی‌‬ ‫س������ایتێك ‌‬ ‫میی‬ ‫ئیس���ل��ا‬ ‫تورك������ی‌‪ ،‬هه‌واڵ������ی‌‬

‫ی ڤیدیۆییه‌‌و چه‌ندین‬ ‫ئابرووچوونه‌ك‌ه ‌ی ئاشكراكرد ك‌ه كاسێتێك ‌‬ ‫گرت‌ه ‌ی سێكس������یی نێوان بایكاڵ‌و به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی نووس������ینگه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بایكاڵ‌و حزب‌ه توندڕه‌وه‌‬ ‫تێدایه‌‪ .‬ئه‌وه‌ش بوو‌ه مای‌ه ‌ی ئابڕووچوون ‌‬ ‫ی ك‌ه ئێستا جێگری‌‬ ‫ی دۆست ‌‬ ‫شۆڤێنییه‌كه‌ی‌‌و خود ‌ی نه‌سرین بایتوك ‌‬ ‫ی پارته‌كه‌یه‌تی‌!‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی پارتی‌‬ ‫ل‌ه س������ه‌ره‌تا ‌ی باڵوبوونه‌و‌ه ‌ی هه‌واڵه‌ك������ه‌دا په‌رله‌مانتاران ‌‬ ‫ی كۆمار ‌ی نكۆڵییان ك������رد‌و رایانگه‌یاند ك‌ه ئه‌وكار‌ه ته‌نها‬ ‫گه‌ل ‌‬ ‫ی بای������كاڵ‌و پارته‌ك‌هی‌‬ ‫ی كه‌س������ێت ‌‬ ‫پڕوپاگه‌نده‌یه‌‌و بۆ ش������ێواندن ‌‬ ‫ئه‌نجامدراو‌ه له‌الیه‌ن پارته‌ك‌ه ‌ی ئه‌ردۆغانه‌وه‌‪ .‬هاوكات خود ‌ی بایكاڵ‬ ‫ی پارته‌ك‌ه ‌ی كرد كه‌‬ ‫ئه‌و كار‌ه ‌ی ئیدانه‌كرد‌و داوا ‌ی ل‌ه پارێزه‌ران ‌‬ ‫به‌دواداچوون بۆ ئه‌و مه‌سه‌له‌ی‌ه بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم هێند‌ه ‌ی نه‌برد بایكاڵ‬ ‫ی حزبه‌ك‌هی‌‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ده‌ستله‌كارخێش������انه‌و‌ه ‌ی خۆ ‌ی ل‌ه پۆست ‌‬ ‫راگه‌یاند!!‬

‫ی ئۆباماو كچه‌كانی زۆر ده‌بێت‬ ‫ناو ‌‬

‫ی ئاش������كرایانكرد كه‌‬ ‫ی حكومیی ئه‌مریك ‌‬ ‫چه‌ند به‌یانێك ‌‬ ‫ی زۆر خێرا‬ ‫ناو ‌ی هه‌ردوو كچه‌ك‌ه ‌ی ئۆباما به‌ش������ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی تاز‌ه له‌دایكبوو ‌ی ئه‌و‬ ‫باڵوبوونته‌وه‌‌و ناو ‌ی زۆرترین منداڵ ‌‬ ‫واڵته‌یان لێنراوه‌‪.‬‬ ‫به‌گوێر‌ه ‌ی هه‌واڵ‪ ،‬ناو ‌ی مالیا ك‌ه كچ‌ه گه‌وره‌ك‌ه ‌ی ئۆبامای‌ه له‌‬ ‫ێ نراوه‌‪ .‬به‌دوا ‌ی ئه‌ویشدا ناو ‌ی كچه‌ك‌هی‌‬ ‫ی نو ‌‬ ‫زۆرترین منداڵ ‌‬ ‫تر ‌ی ك‌ه ساشایه‌‪ .‬دوا ‌ی ئه‌وانیش خود ‌ی باراك ئۆباما بووه‌ته‌‬ ‫ی زۆرب‌ه ‌ی ئه‌وان‌ه ‌ی ك‌ه كوڕیان ده‌بێت‌و‬ ‫وێرد ‌ی س������ه‌رزمان ‌‬ ‫له‌خۆشه‌ویستیی ئه‌ودا ناو ‌ی باراك له‌كوڕه‌كانیان ده‌نێن!‬

‫ی شه‌وان بێزاره‌‬ ‫وه‌زیر‪ ،‬له‌ته‌له‌فۆن ‌‬

‫ئه‌حمه‌د ئه‌بولغه‌ی������ت وه‌زیر ‌ی ده‌ره‌و‌هی‌‬ ‫میس������ر س������كااڵیه‌ك ‌ی به‌رزكرده‌و‌ه بۆ‬ ‫داواكار ‌ی گشتی‌‌و تێیدا بێزاریی خۆی‌‬ ‫ده‌ربڕی له‌بار‌ه ‌ی ئ������ه‌و ته‌له‌فۆنان‌ه ‌ی كه‌‬ ‫له‌نیوه‌شه‌ودا بێزار ‌ی ده‌كه‌ن!‬ ‫دوا ‌ی لێكۆڵین������ه‌و‌ه ده‌رك������ه‌وت ك‌ه دوو‬ ‫ژمار‌ه زۆرترین جار بێزاریان كردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وانی������ش‪ :‬یه‌كه‌میان پیره‌ژنێك ‌ی ته‌مه‌ن‬ ‫‪66‬ساڵ ‌ی دانیشتوو ‌ی پارێزگا ‌ی ئه‌لمنیای‌‬ ‫باشوور ‌ی قاهیره‌یه‌‌و خوێنده‌واریی نییه‌‪.‬‬ ‫به‌وت������‌ه ‌ی كوڕ ‌ی ئ������ه‌و پیره‌ژنه‌‪ ،‬دایكی‌‬

‫هیچ ش������تێك له‌به‌كارهێنان ‌ی ته‌له‌فۆن‬ ‫نازانێ������ت‪" ،‬ته‌نها بۆزانین������ ‌ی هه‌واڵی‌‬ ‫دایكم له‌وكاتان‌ه ‌ی خۆم له‌سه‌ر كارم‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ته‌له‌فۆنه‌م بۆ ‌ی كڕیوه‌"‪.‬‬ ‫دواجار لێكۆڵه‌ران گه‌یشتن‌ه ئه‌و باوه‌ڕی‌‬ ‫ك������‌ه كه‌س������ێك ‌ی نزیك ‌ی ئ������ه‌و پیره‌ژنه‌‬ ‫ته‌له‌فۆنه‌ك‌ه ‌ی به‌كارهێناو‌ه بۆ بێزاركردنی‌‬ ‫وه‌زیر!!‬ ‫كه‌س ‌ی دووه‌میش پیاوێك ‌ی ته‌مه‌ن ‪33‬ساڵی‌‬ ‫دانیش������توو ‌ی شار ‌ی شه‌ش ‌ی ئۆكتۆبه‌ری‌‬ ‫خۆرئاوا ‌ی قاهیره‌ی������ه‌‌و له‌كارگه‌یه‌كدا‬

‫كارده‌كات‪ ،‬ئه‌وی������ش روونیكرده‌و‌ه كه‌‬ ‫ماوه‌یه‌ك ‌ی كه‌م‌ه ئه‌و هێڵ‌ه ‌ی له‌كه‌س������ێك‬ ‫كڕیوه‌‪.‬‬ ‫دوا ‌ی لێكۆڵین������ه‌و‌ه ده‌رك������ه‌وت خاوه‌نی‌‬ ‫یه‌كه‌م ‌ی هێڵه‌ك‌ه كه‌س������ێك‌ه چه‌ندینجار‬ ‫له‌س������ه‌ر بێزاركردن������ ‌ی به‌رپرس������ان‬ ‫لێپرسینه‌و‌ه ‌ی له‌گه‌ڵدا كراوه‌!!‬ ‫دواجار الیه‌ن������ ‌ی په‌یوه‌ندیدار بڕیاریدا‬ ‫له‌هه‌ردووالی������ان‌و‬ ‫به‌لێخۆش������بوون‬ ‫به‌رده‌وامبوون له‌س������ه‌ر گ������ه‌ڕان به‌دوای‌‬ ‫ریش‌ه ‌ی كێشه‌كه‌‌و هۆكاره‌كانیدا‪.‬‬

‫ی مووچه‌كه‌یه‌تی‌!‬ ‫ی له‌زیاد ‌ه ‌‬ ‫مێركڵ چاو ‌‬ ‫ی به‌رلین باڵویانكرده‌و‌ه‬ ‫رۆژنامه‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌ڵمانیا‬ ‫ی راوێژكار ‌‬ ‫ئه‌نگێال مێركڵ ‌‬ ‫ی مووچ‌هی‌‬ ‫ی زیادكردن������ ‌‬ ‫چاوه‌ڕێ������ ‌‬ ‫ی ك‌ه بڕی زیادكردنه‌كه‌‬ ‫مانگانه‌كه‌یه‌ت ‌‬ ‫ی ئابی‌‬ ‫‪340‬یۆریه‌‌و بڕی������ار‌ه له‌مانگ ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی داهاتوودا ئه‌و پاره‌ی‌ه ‌‬ ‫س������اڵ ‌‬ ‫زیادبكرێت!‬ ‫ی ‪%2.1‬ه‌‬ ‫ئه‌و زیادكردن‌ه ك‌ه بڕه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی مێركڵ ناگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ته‌نها مووچه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی حكومه‌ته‌كه‌یشی‌‬ ‫به‌ڵكو وه‌زیره‌كان ‌‬ ‫ی زیادبوونی‌‬ ‫به‌هه‌مانش������ێو‌ه چاوه‌ڕێ ‌‬

‫مووچه‌كه‌یانن‪ ،‬ب������ه‌اڵم زیادكردنی‌‬ ‫ی ئ������ه‌وان كه‌متره‌‌و ته‌نها‬ ‫مووچه‌ك‌ه ‌‬ ‫ی ده‌چێته‌سه‌ر‪.‬‬ ‫‪ 270‬یۆرۆ ‌‬ ‫ی زانیاری������ی میدیاكانی‌‬ ‫به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫ی مانگان������‌هی‌‬ ‫ئه‌ڵمانی������ا موچ������‌ه ‌‬ ‫ی ‪1580‬یۆرۆیه‌‪،‬‬ ‫مێ������ركڵ نزیك������‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ر وه‌زیرێك‬ ‫له‌كاتێكدا مووچ‌ه ‌‬ ‫‪12860‬یۆرۆیه‌‪.‬‬

‫كۆندۆلیزا رایس‌و‬ ‫چیرۆكی‌‬ ‫سه‌ركه‌وتنی‬

‫نوسینی‌‪ :‬ئه‌نتۆنیا فیلیكس‬ ‫ی بۆ عه‌ره‌بی‌‪ :‬سه‌عید ئه‌لحسنیه‌‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬ ‫ی بۆ كوردی‌‪ :‬رێباز زه‌نگه‌نه‌‬ ‫وه‌رگێڕان ‌‬

‫‪2‬‬

‫كۆندۆلیزا رایس‪ :‬خوا بۆ ئه‌و‌ه دروستی نه‌كردووم خه‌فه‌ت بخۆم‬ ‫كۆندۆلیزا رایس له‌ژیانیدا هه‌ڵوه‌دا ‌ی دوو شت بوو‪ :‬میوزیك‌و‬ ‫رووسیا‪.‬‬ ‫ئه‌م كتێب‌ه ر‌هگ‌و ریش������‌ه ‌ی میوزیكیان‌ه ‌ی خێزانه‌ك‌ه ‌ی ئاشكرا‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ك‌ه یارمه‌تیده‌ربوو له‌پێكهێنان ‌ی ناو ‌ی ئه‌و و ئه‌و ئامانج‌هی‌‬ ‫خستبووی‌ه به‌ر چاو ‌ی خۆی‌‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌ی ببێت‌ه ژه‌نیار ‌ی پیانۆ‪.‬‬ ‫ئه‌و گۆرانكاریی‌ه كتوپڕ‌ه له‌س������ه‌رده‌م ‌ی ژیان������ی هه‌رزه‌كارییدا‬ ‫روویدا‪ ،‬كاتێك گه‌یشت‌ه ئه‌و بڕیار‌هی‌‪ ،‬تواناو ئاماده‌ی ‌ی پێویستی‌‬ ‫ئه‌وت������ۆ ‌ی نیی‌ه ك‌ه رێگ‌ه ‌ی پێبدا جێگه‌یه‌ك ‌ی ش������یاو له‌جیهانی‌‬ ‫میوزیكدا به‌ده‌ست بهێنێت‪ .‬كۆند ‌ی ئه‌و بڕیار‌ه یه‌كالكه‌ره‌و‌هی‌‬ ‫س������ه‌باره‌ت به‌گۆڕین ‌ی ئاراست‌ه ‌ی پسپۆڕییه‌ك‌ه ‌ی كاتێك دا‪ ،‬كه‌‬ ‫گوێ ‌ی له‌موحازه‌ره‌یه‌ك ‌ی مامۆستا به‌ناوبانگه‌ك‌ه ‌ی زانكۆ ‌ی (باوكی‌‬ ‫مادلین ئۆلبرایت وه‌زیر ‌ی پیش������ووتر ‌ی ده‌ره‌وه‌) بوو ده‌ربار‌هی‌‬ ‫یه‌كێت ‌ی سۆڤیه‌ت‪ ،‬له‌و كاته‌و‌ه كۆند ‌ی چوو‌ه ئه‌و بوار‌ه ناباو ـه‌وه‌و‬ ‫هه‌رگیز پاشه‌كش‌ه ‌ی لێنه‌كرد‪.‬‬ ‫پایه‌كان چیرۆك ‌ی كۆندۆلیزا رایس له‌سه‌ر میرات‌و كه‌له‌پورێكی‌‬ ‫خێزانی ‌ی هه‌ژێن راده‌وه‌س������تێت‪ ،‬هه‌ر له‌س������ه‌ره‌تا ‌ی منداڵیییه‌وه‌‬ ‫له‌بێرمینگهام‪ ،‬ئاالباما‪ ،‬ك‌ه له‌په‌نجاكان‌و شه‌سته‌كاندا به‌یه‌كێك‬ ‫له‌و شاران‌ه ده‌ژمێردرا ك‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی شێتان‌ه جیاكاری ره‌گه‌زیی‌‬ ‫تێدا ده‌كرا‌و به‌خاڵیك ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی ماف‌ه مه‌ده‌نییه‌كان‬ ‫داده‌نرا‪ ،‬تا ده‌گات‌ه هه‌ڵكشان ‌ی كۆند ‌ی به‌پلیكان‌ه ‌ی سه‌ركه‌وتندا‪،‬‬ ‫كاتێك گرنگترین پۆست‌ه حكومییه‌كان ‌ی ده‌بڕیی‌‪.‬‬ ‫كۆند ‌ی شاناز ‌ی به‌وه‌و‌ه ده‌كات كچ ‌ی هه‌ردوو بنه‌ماڵ‌ه ‌ی رایس‌و‬ ‫رای‌‪-‬ی������ه‌‪ ،‬كه‌هه‌ردووكیان له‌و بنه‌مااڵن������ه‌ن‪ ،‬تاكه‌كانیان ژیانی‌‬ ‫خۆیان بۆ خوێندن‌و به‌دیهێنان ‌ی ده‌س������تكه‌وت ته‌رخان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌توانین بڵێین كۆند ‌ی به‌ڕاس������ت ‌ی كچ ‌ی باوكیه‌تی‌‪ ،‬وات‌ه كچی‌‬ ‫ئه‌و ئامۆژگاریكه‌ره‌ی‌ه ك‌ه ژیان ‌ی خۆ ‌ی بۆ هه‌مان ئه‌و پرس������انه‌‬ ‫ته‌رخانكرد‪ .‬كۆند ‌ی هه‌مان كه‌سایه‌ت ‌ی باوك ‌ی هه‌یه‌‌و پشتیوانی‌‬ ‫له‌هه‌مان ئه‌و باوه‌ڕه‌و‌ه وه‌رده‌گرێت ك‌ه ئه‌و هه‌یه‌تی‌‪.‬‬ ‫ئه‌م چیرۆك‌ه به‌دوای گه‌شته‌ك‌ه ‌ی كۆندی‌‪-‬ه‌وه‌ی‌ه له‌كاروانه‌كه‌یدا‬ ‫ب������ه‌ره‌و به‌رزترین پل������ه‌كان‪ ،‬له‌بوارێكدا ك‌ه پی������او كونترۆڵی‬ ‫كردووه‌‪ ،‬هاوه‌ڵه‌كان ‌ی واباس������یده‌كه‌ن ك‌ه ش������ێوازێك ‌ی تووندو‬ ‫یه‌كالییكه‌ره‌و‌ه ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم دۆس������تانه‌‪ .‬له‌رۆژنام‌ه ‌ی ناشیوناڵ‬ ‫ریڤیۆدا هاتووه‌‪" :‬هه‌مووان كۆكن له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ‌ی كۆند ‌ی كه‌سێكی‌‬ ‫زۆر س������ه‌رنجڕاكێش‌و له‌س������ه‌رخۆ‌و دڵڕفێن‌و زیر‌هك‌و بێفیزه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هێشتا ده‌ستبه‌ردار ‌ی سروشت‌ه باشوورییه‌ك‌هی‌‬ ‫خۆ ‌ی نه‌بووه‌‪ ،‬دوا ‌ی به‌س������ه‌ربردن ‌ی ئه‌و هه‌موو ساڵه‌یش له‌شوێنه‌‬ ‫جیاجیاكاندا"‪.‬‬ ‫زۆرێك له‌وان‌ه ‌ی له‌میان ‌ی ئاماده‌كردن ‌ی ئه‌م كتێبه‌دا چاوپێكه‌وتنم‬ ‫له‌گه‌ڵیان ئه‌نجامدا ستایش������ ‌ی زۆری ‌ی زانیارییه‌كان ‌ی كۆندی‌‪-‬‬ ‫یان ده‌كرد‪ ،‬ئاماژه‌یان ب������ه‌و‌ه ده‌دا توانا ‌ی باوه‌ڕپێهێنان ‌ی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫كارین فیست‪‌ -‬ی مامۆستا ‌ی له‌زانكۆ ‌ی دنڤه‌ر ده‌ڵێت‪" :‬كۆندی‌‬ ‫له‌مرۆڤ‌ه خاوه‌ن به‌خته‌كانه‌‌و الیه‌ن ‌ی خه‌مناك له‌ژیانیدا نییه‌‪ ،‬یان‬ ‫النیكه‌م‪ ،‬من بوون ‌ی ئه‌و الیه‌ن‌ه نازانم"‪ .‬كۆند ‌ی له‌باس������كردنی‌‬ ‫خۆیدا سه‌باره‌ت به‌ده‌ركه‌وتن ‌ی به‌و جۆر‌ه ده‌ڵێت‪" :‬من كه‌سێكم‬ ‫باوه‌ڕێك ‌ی راسته‌قینه‌م هه‌یه‌‌و بڕوام وای‌ه خوا له‌م جیهانه‌دا بۆئه‌وه‌‬ ‫درووس������ت ‌ی نه‌كردووم ك‌ه خه‌مناك‌و دڵته‌نگ بم‪ ،‬به‌وجۆر‌ه من‬ ‫هه‌میش‌ه به‌گه‌شبینییه‌و‌ه له‌شته‌كان ده‌ڕوانم"‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌ی كۆند ‌ی ده‌ستكه‌وته‌كان ‌ی ناشارێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هاوكات‬ ‫زێده‌ڕۆی ‌ی ناكات له‌ستایشكردن ‌ی خۆیدا‌و له‌و بواره‌دا ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫"پێموای‌ه من له‌سه‌ره‌و‌ه ‌ی تێكڕام‪ ،‬به‌اڵم نه‌ك به‌پل‌ه ‌ی گه‌وره‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫كاتێك مامۆستا‌و به‌رێوه‌به‌رێك ‌ی گه‌وره‌بیت له‌زانكۆ ‌ی ستانفۆرد‪،‬‬ ‫لێهاتووی ‌ی راسته‌قین‌ه ده‌ناسیت‪ ،‬من لێهاتووییم بینی‌‌و له‌خۆمیدا‬ ‫نابینم"‪.‬‬ ‫ره‌نگ‌ه جۆرج بوش‪‌ -‬ی كوڕ ئه‌م رای‌ه ‌ی الپه‌سه‌ند نه‌بێت‪ .‬پێشتریش‬ ‫باوك ‌ی سه‌رس������ام ‌ی كۆند ‌ی بوو‪ ،‬كاتێك له‌سه‌رده‌م ‌ی ده‌سه‌اڵتی‌‬ ‫خۆیدا له‌ژێر سه‌رپه‌رشت ‌ی برنت سكۆكرۆفت‪‌ -‬ی راوێژكاری‌‬ ‫كاروبار ‌ی ئاسایش ‌ی نه‌ته‌وه‌ییدا كار ‌ی ده‌كرد‪ ،‬بوش‪‌ -‬ی باوك‬ ‫زیره‌كی‌‌و دڵسۆزییه‌ك ‌ی زۆر‌و زه‌وه‌ند ‌ی تێدا به‌دیكرد‌و هه‌رزوو‬ ‫رایكێشای‌ه نێو بازن‌ه ‌ی نێوخۆی ‌ی خێزانه‌كه‌یه‌وه‌‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‬

‫‪2010 /5 /16‬‬

‫ژماره ‪24‌:‬‬

‫گۆمۆرا‬ ‫‪GOMORRA‬‬ ‫ئا‪ :‬بێساران فه‌یرۆز حه‌سه‌ن‬

‫ده‌رهێنه‌ر‪ :‬ماتتیۆ گارۆنێ‌‬ ‫فیلمنامه‌‪ :‬مائۆریزۆ برائۆچی‌‪ ،‬ئۆگۆ‬ ‫چیت������ی‌‪ ،‬جیان������ ‌ی د ‌ی گریگۆریۆ‪،‬‬ ‫ماتتیۆ گارۆنێ‌‪ ،‬ماسیمۆ گائۆ دیۆسۆ‪،‬‬ ‫ڕۆبێرتۆ ساڤیانۆ‬ ‫ئه‌كته‌ره‌كان‪ :‬سالڤاتۆر ‌ێ ئابێروتزێس‪،‬‬ ‫سیمۆن ‌ێ ساچێتینۆ‪ ،‬س������الڤاتۆر ‌ێ‬ ‫رۆكۆ‪ ،‬ڤینچێنزۆ فابریسیانۆ و‪...‬‬ ‫به‌رهه‌م ‌ی ئیتالیا ‪2008‬‬ ‫ی مافیا ‌‬ ‫ی‬ ‫گۆمۆرا (نازن������او ‌‬ ‫ی كتێبێك‬ ‫ناپۆل) له‌سه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫ب‌ه هه‌مان ناونیشان له‌نووسینی‌‬ ‫ڕۆبێرتۆ ساڤیانۆ دروستكراوه‌‬ ‫ك������‌ه تائێس������تا ب������ۆ پتر له‌‬ ‫ی جیهان‬ ‫ی زیندوو ‌‬ ‫‪30‬زمان ‌‬ ‫وه‌رگێڕدراو‌ه‌و باڵوبوونه‌و‌هی‌‬ ‫ی نووسه‌ره‌كه‌ی‬ ‫ئه‌م كتێب‌ه ژیان ‌‬ ‫خست‌ه مه‌ترسییه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی گۆمۆرا تیشك ده‌خاته‌‬ ‫فیلم ‌‬ ‫سه‌ر دیارد‌ه دزێوه‌كان‌و كه‌تنه‌‬ ‫داڕێ������ژراوه‌كان‌و خوازیاری‌‬ ‫مێردمن������داڵ‌و گه‌نجه‌كان بۆ‬ ‫ی ئه‌و دیارده‌‬ ‫پراكتیزه‌كردن ‌‬ ‫دزێوانه‌! ده‌كرێت ئه‌م فیلمه‌‬ ‫ی سێ‌‬ ‫به‌جۆرێك له‌به‌سه‌رهات ‌‬ ‫الو (تۆت������ۆ‪ ،‬ماركۆ‪ ،‬چیرۆ)‬ ‫بزانی������ن‪ ،‬ب������ه‌اڵم ه������اوكات‬ ‫له‌ت������ه‌ك ئ������ه‌م گه‌نجان������ه‌دا‬ ‫ی گه‌ور‌ه‌و‬ ‫چه‌ند كه‌س������انێك ‌‬ ‫به‌ساڵداچوو ئاماده‌ییان هه‌یه‌‬ ‫ك‌ه یان هه‌ڕه‌ش‌ه ده‌كه‌ن یاخود‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌یان لێده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی ‪40‬ساڵه‌‬ ‫گۆمۆرا ك‌ه نزیك‌ه ‌‬ ‫ی مافی������او گ������ه‌وره‌‬ ‫مۆڵگ������‌ه ‌‬ ‫ی تۆقێنه‌ره‌‬ ‫تاوانباران‌ه‌و ناوێك ‌‬ ‫ی ئیتاڵییه‌كان‪ ،‬ئه‌م فیلمه‌‬ ‫له‌ال ‌‬ ‫بیانوویه‌ك‌ه بۆ تاووتوێكردنی‌‬ ‫ی ئه‌مڕۆو‬ ‫ی ئیتالییه‌كان ‌‬ ‫ژیان ‌‬ ‫ی مرۆڤه‌‬ ‫چه‌ند بڕگه‌یه‌ك ل‌ه ژیان ‌‬ ‫جیاوازه‌كان ك‌ه به‌شێوازێكی‌‬ ‫ی به‌به‌رهه‌م‬ ‫نزیك له‌به‌ڵگه‌نامه‌ی ‌‬ ‫ی دیارده‌‬ ‫هاتووه‌‪ ،‬كۆكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ن������او فیلمه‌كه‌‬ ‫دزێوه‌كان������ ‌‬ ‫ی هه‌وڵ‌و لێكۆڵینه‌و‌هی‌‬ ‫به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی ه������ه‌ر ش������ه‌ش‬ ‫به‌رده‌وام������ ‌‬ ‫ی ئه‌م فیلمه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌سێناریسته‌كان ‌‬ ‫ماتتیۆ گارۆنێ‌‪ ،‬له‌دایكبووی‌‬ ‫‪( 1968‬ڕۆم������ا) به‌فیلم������ی‌‬ ‫ی دره‌وش������انه‌وه‌)‬ ‫(نیشتمان ‌‬ ‫ی خسووه‌ته‌‬ ‫ی ‪ 1996‬دا پێ ‌‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫ی هونه‌ری‌‬ ‫نێ������و گۆڕه‌پان������ ‌‬ ‫سینه‌ماو تائێستا توانیویه‌تی‌‬

‫چه‌ندین خه‌اڵت به‌ده‌س������ت‬ ‫ی گۆمۆرا‬ ‫بهێنێ������ت‪ ،‬فیلم������ ‌‬ ‫ی گارۆنێیه‌‬ ‫هه‌شته‌مین به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی ئیتالیا‬ ‫ی سینه‌ما ‌‬ ‫ك‌ه نوێنه‌ر ‌‬ ‫ی ئۆسكاری‌‬ ‫بوو له‌مه‌راس������یم ‌‬ ‫ئه‌مساڵ‪.‬‬ ‫ی دیمه‌نی‌‬ ‫گارۆنێ‌‪ ،‬بۆوێنه‌گرتن ‌‬ ‫ی زیاتر سوود‬ ‫نێو فیلمه‌كان ‌‬ ‫ی سه‌رشان‬ ‫ی كامێرا ‌‬ ‫له‌ته‌كنیك ‌‬ ‫وه‌رده‌گرێ������ت‌و بۆ چیرۆكی‌‬ ‫ی زیاتر گرنگی‌‬ ‫فیلمه‌كان������ ‌‬ ‫ی یان‬ ‫ی كه‌س������ێت ‌‬ ‫به‌درام������ا ‌‬ ‫ی هاوچه‌رخ ده‌دات‪.‬‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ی ڕه‌خنه‌گران فیلمی‌‬ ‫به‌بڕوا ‌‬ ‫گۆمۆرا یه‌كێك‌ه له‌فیلم‌ه زۆر‬ ‫ی چه‌ند ساڵی‌‬ ‫سه‌ركه‌وتووه‌كان ‌‬ ‫ی ئیتاڵیا‪.‬‬ ‫ڕابردوو ‌‬ ‫خه‌اڵته‌كان‪:‬‬ ‫ی ‪17‬خه‌اڵته‌‪،‬‬ ‫ی نزیك‌ه ‌‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫ی گ������ه‌ور‌هی‌‬ ‫له‌وان������ه‌‪ :‬خه‌اڵت ‌‬ ‫ی كان ب������ۆ‬ ‫فێس������تیڤاڵ ‌‬ ‫باش������ترین ده‌رهێنان ‪،2008‬‬ ‫ی زیوین‬ ‫ی هوگ������ۆ ‌‬ ‫خه‌اڵت������ ‌‬ ‫ی نێوده‌وڵه‌تی‌‬ ‫له‌فێس������تیڤاڵ ‌‬ ‫ی ش������یكاگۆ ‪،2008‬‬ ‫فیلم������ ‌‬ ‫ی ده‌یڤید له‌مه‌راسیمی‌‬ ‫خه‌اڵت ‌‬ ‫ده‌یڤید دۆناتێلل������ۆ‪ ،2009‬ده‌‬ ‫ی فیلمه‌‬ ‫خه‌اڵت له‌مه‌راس������یم ‌‬ ‫ئه‌وروپییه‌كان بۆباش������ترین‬ ‫ئه‌كت������ه‌ر ـ باش������ترین‬ ‫س������ینه‌ماتۆگرافه‌ر ـ باشترین‬ ‫ده‌رهێن������ه‌ر ـ باش������ترین‬ ‫ی ئارری‌‬ ‫فیلم‌و‪ ،2008...‬خه‌اڵت ‌‬ ‫زێیس بۆ ماتتی������ۆ گارونێ‌‬ ‫ی میونیخ‪‌2008‬و‪،...‬‬ ‫له‌فێستیڤاڵ ‌‬ ‫ی په‌لكه‌‬ ‫پاڵێوراو ب������ۆ خه‌اڵت ‌‬ ‫ی زێڕی������ن بۆماتتیۆ‬ ‫خورما ‌‬ ‫ی كان‬ ‫ێ له‌فێس������تیڤاڵ ‌‬ ‫گارون ‌‬ ‫ی بافتا‬ ‫‪ ،2008‬پاڵێوراو بۆخه‌اڵت ‌‬ ‫ی نائینگلیزی‌‬ ‫بۆباشترین فیلم ‌‬ ‫‪2009‬و پاڵێوراو بۆ هه‌ش������ت‬ ‫ی تر‪.‬‬ ‫خه‌اڵت ‌‬

‫تایله‌ر سویفت‪ ،‬ئه‌ستێر ‌ه ته‌نیاكه‌‬

‫ و‪ :‬له‌نیا‬

‫تایله‌ر سویفت له‌گ‌ه‌ڵ ئه‌و‌ه ‌ی جوان‌و قه‌شه‌نگه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫ئه‌م ئه‌ستێره‌ی‌ه تائێستاش ته‌نیای‌ه‌و هیچ كه‌سێك ‌‬ ‫هه‌ڵنه‌بژاردوو‌ه بۆهاوبه‌ش ‌ی ژیانی‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه تایله‌ر پێش������تر له‌گ‌ه‌ڵ گۆرانیبێژ جۆ‬ ‫جۆناس په‌یوه‌ند ‌ی خۆشه‌ویس������ت ‌ی هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا ته‌نیای‌ه‌و له‌گ‌ه‌ڵ میوزیك چه‌ق ‌ی به‌ستووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌گ‌ه‌ڵ ئه‌وه‌شدا تایله‌ر هاوڕێ ‌ی كه‌م‌ه‌و هاوڕێكان ‌‬ ‫خۆش������یان ناوێت‪ ،‬هه‌روه‌ك چۆن تایله‌ر ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫هاوڕێكانم هه‌و‌ڵ ده‌ده‌ن چاڵم بۆهه‌ڵبكه‌نن‪ ،‬پێموای‌ه‬

‫هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ه ك‌ه زۆر خۆم به‌میوزیكه‌و‌ه‬ ‫به‌ستووه‌ته‌و‌ه ته‌نها یه‌ك هاوڕێم خۆشده‌وێ‬ ‫ك‌ه پێنج ساڵ‌ه هاوڕێمه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫تایله‌ر ئاش������كرایكرد ك‌ه یه‌ك������ه‌م په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆشه‌ویستی ‌ی له‌ته‌مه‌ن ‌ی ‪15‬س������اڵیدا بوو دوا ‌‬ ‫جیابوونه‌وه‌ی������ان هه‌ردووكی������ان بڕیاریاندا تا‬ ‫ساڵێك ته‌نیا بین‪ ،‬به‌اڵم "من تائێستاش ته‌نیام‌و‬ ‫له‌گ‌ه‌ڵ ته‌نیای ‌ی كێشه‌م نییه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌م������وو ئه‌وانه‌ش������دا تایله‌ر هه‌وڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫دروستكردن ‌ی په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی خۆشه‌ویست ‌‬ ‫ڕاسته‌قین‌ه ده‌دات‪.‬‬

‫سبه‌ینێ پێشانگای شێوه‌کاریی بۆ‬ ‫زامواو ئاڤان ده‌کرێته‌وه‌‬

‫"كریستاڵ"ی چۆپی‌و‬

‫"شێوه‌ی تۆ"ی میر ‌ه باڵوده‌كرێنه‌وه‌‬

‫ ئا‪ .‬الیه‌ن سدیق‬ ‫بۆ یه‌كه‌مجار ش������انێڵ موزیك‬ ‫ه������ه‌ردوو ئه‌لبومی میراو چۆپی‬ ‫فه‌تاح به‌ئاوازه‌كانی هونه‌رمه‌ند‬ ‫هه‌ڵك������ه‌وت زاهی������ر به‌یه‌كه‌وه‌‬ ‫باڵوده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌رب������از یون������س به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ڕاگه‌یاندنی كار‌ه هونه‌رییه‌كانی‬ ‫هونه‌رمه‌ن������د هه‌ڵك������ه‌وت زاهیر‬ ‫له‌لێدوانێكی������دا ب������ۆ ن������م نم‬ ‫رایگه‌یان������د ك������ه‌ ئه‌لبومه‌كه‌ی‬ ‫میرا ب‌ه ناوی شێوه‌ی تۆ‪ ،‬ل‌ه ‪11‬‬ ‫تڕاك پێكهاتووه‌‪ ،‬تێسكته‌كانی‬ ‫له‌الیه‌ن د‪.‬ئاراس عه‌بدولكه‌ریم‪،‬‬

‫د‪.‬فه‌ره‌یدون عه‌بدول به‌رزنجی‪،‬‬ ‫حه‌مه‌سه‌عیر ئیبراهیم‪ ،‬هه‌ڵكه‌وت‬ ‫زاهیر‪ ،‬ئه‌دی������ب چلكی‪ ،‬ده‌رباز‬ ‫یونس دانراون ه������اوكات دوو‬ ‫گۆرانی به‌شێوه‌ی دوێت له‌گه‌ڵ‬ ‫هونه‌رمه‌ندان ده‌شنێ‌و لۆك‌ه هه‌یه‌‬ ‫‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه ئه‌لبومه‌كه‌ی“چۆپی‬ ‫فه‌تاح‪ ،‬ده‌رباز یونس ئاشكرایكرد‬ ‫ك‌ه ئه‌لبومه‌كه‌ی چۆپی له‌هه‌شت‬ ‫ت������ڕاك پێكهات������وو‌ه به‌ن������اوی‬ ‫كریستال‪ ،‬تێكسته‌كانیش له‌الیه‌ن‬ ‫حه‌م‌ه سه‌عید ئیبراهیم‪ ،‬د‪.‬ئاراس‬ ‫عه‌بدولكه‌ری������م‪ ،‬ئه‌دیب چلكی‪،‬‬ ‫ڕه‌نج سه‌نگاوی‪ ،‬ئه‌كره‌م ئه‌مین‪،‬‬

‫وه‌ك دابه‌شكاری موزیك‌و كاوه‌‬ ‫مه‌هاباد قه‌ره‌داغی نووسراون ‪.‬‬ ‫ئاوازی هه‌ردوو ئه‌لبومه‌ك‌ه له‌الیه‌ن ش������ێخ وه‌ك تۆماركه‌ری ده‌نگ‬ ‫هونه‌رمه‌ندی موزیكژه‌ن هه‌ڵكه‌وت له‌هه‌ردوو ئه‌لبومه‌ك������‌ه كاریان‬ ‫زاهیر ئاماده‌كراوه‌و هێمن حوسێن كردووه‌‪.‬‬

‫گه‌له‌ری سه‌رده‌م فیلمی ‪ triage‬نمایش ده‌كات‬ ‫ ئا‪ :‬كاو‌ه حه‌سه‌ن‬

‫بۆیه‌كه‌مین جار‌ه هۆڵیوود‪ ،‬سنووری كوردستانی گه‌وره‌و هه‌ڵه‌بجه‌و عومه‌ری خاوه‌ر‬ ‫به‌بینه‌رانی جیهان ئه‌ناسێنێت‪.‬‬ ‫س������ه‌ره‌تا ده‌بێت له‌ناوی فیلمه‌كه‌و‌ه ده‌س������ت پێبكه‌ین ك‌ه كه‌مێك ئاڵوز‌ه بۆ هه‌ر‬ ‫كه‌س������ێك ك‌ه زمانی ئینگلیزی نه‌زانێت‪ ،‬ئه‌م وش������ه‌ی‌ه به‌واتای گواس������تنه‌وه‌ی‬ ‫بریندارانی به‌كۆمه‌ڵ دێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر ئه‌م وشه‌ی‌ه بكه‌ین‌ه كوردی به‌واتای ئه‌نفال‬ ‫دێت‪ ،‬چونك‌ه فیلمه‌ك‌ه باس له‌ساڵی ‪ 1988‬ده‌كات‪.‬‬ ‫رووداوه‌كانی ئه‌م فیلم‌ه باس له‌رۆژنامه‌نووس������ێك ئه‌كات ك‌ه بۆئاشكراكردنی‬ ‫راس������تییه‌كان‌و رووماڵكردنی رووداوه‌كان به‌هه‌موو دنیادا ده‌گه‌ڕێت‪ ،‬بۆنموون‌ه‬ ‫ده‌چێت‌ه ئه‌فه‌ریقاو ژنێكی داماو وێنه‌یه‌كی خێزانه‌كه‌ی ده‌دات‌ه ده‌ست‌و پێیده‌ڵێت‬ ‫تكای‌ه له‌ناو ئه‌و هه‌موو كه‌ل‌ه سه‌ره‌دا منداڵه‌كانم بۆ بدۆزه‌ره‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش ناچار‌ه گه‌ر‬ ‫به‌درۆش بێت چه‌ند كه‌ل‌ه سه‌رێكی بۆ ده‌دۆزێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی ك‌ه گرنگ‌ه له‌م فیلمه‌دا ئه‌وه‌ی‌ه بۆ یه‌كه‌م جار‌ه هۆلیوود سنووری كوردستانی‬ ‫گه‌وره‌و ناوی هه‌ڵه‌بجه‌و عومه‌ری خاوه‌ر بخاته‌روو به‌خه‌ڵكی بناسێنێت‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫له‌رێگای دوو رۆژنامه‌نووسه‌و‌ه ك‌ه له‌رێگای توركیاو‌ه دێن‌ه كوردستانی عێراق‌و‬ ‫ورده‌كارییه‌كانی كوردو پێشمه‌رگ‌ه به‌جیهان ده‌ناسێنن‪.‬‬ ‫كۆنی ‌ڵ فارێڵ ك‌ه رۆڵێكی سه‌ره‌كی ده‌بینێت له‌م فیلمه‌دا له‌ساڵی ‪ 1976‬له‌واڵتی‬ ‫ئیرله‌ندا له‌دایكبووه‌و له‌ساڵی ‪1996‬ه‌و‌ه هاتۆت‌ه جیهانی سینه‌ماو توانی هه‌شت‬ ‫خه‌اڵتی جیهانی ده‌س������ته‌به‌ر بكات‪ ،‬له‌وان‌ه خه‌اڵتی گۆڵدن گڵوب‌و بۆس������تۆن‌و‬ ‫ئیرله‌نداو له‌نده‌ن‪.‬‬ ‫فیلم������ی ‪ triage‬له‌ده‌رهێنان������ی دانیس تنۆڤیك‪-‬ه‌و س������اڵی ‪ 2009‬له‌ئه‌مه‌ریكا‬ ‫به‌رهه‌مهێنراوه‌و كۆنێڵ فارێ������ ‌ڵ‌و چه‌ند ئه‌كته‌ری لێهاتوو رۆڵی تێدا ده‌بینن‌و‬ ‫ماوه‌كه‌ی ‪88‬خوله‌كه‌‪.‬‬ ‫خوێنه‌رانی به‌ڕێزی نم نم‌و هه‌ر بینه‌رێكی دیك‌ه ك‌ه ده‌یه‌وێت ئه‌م فیلم‌ه ببینێت‪،‬‬ ‫ده‌توانن كاژێر ‪4:30‬خوله‌ك ‌ی ئێواره‌ی شه‌ممه‌ی داهاتوو ‪ 2010/5/22‬له‌گه‌له‌ری‬ ‫سه‌رده‌م له‌سلێمانی نمایشده‌كرێت‪.‬‬


‫‪Reklam‬‬

‫ئایا هیگواین‬ ‫ریاڵ به‌جێ‌ ده‌هێڵێت؟‬ ‫‪7‬‬

‫‪7‬‬ ‫بو خه‌لک‬ ‫له خه‌لکه‌و ‌ه‬ ‫‪7‬‬

‫خاوه‌ن ‌ی ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیا ‌ی رووداو‬

‫ناونیشان‪ :‬سلێمانى شاڕێی سالم ته‌الرى سلێمانی مۆڵ ‪ -‬نهۆ‌می دووه‌م‬

‫بۆ خوێندنه‌و‌ه ‌ی هه‌واڵ‌و زانیاریی نوێ‬ ‫س‌هر‌دانی ماڵپه‌ڕی نم نم بکه‌ن‬

‫بۆ په‌یوه‌ندی‪:‬‬

‫‪3186176 - 07480151705 - 07710268004‬‬

‫‪Nmnmpress@yahoo.com‬‬

‫‪7‬‬

‫‪24‬‬

‫تارا حەقیقی دەبێتە گۆرانیبێژ‬ ‫ئا‪ .‬الیه‌ن سدیق‬

‫ریکالمکردن ل ‌ه نم نم‬ ‫ناسراویی و فرۆشی زیاترتان بۆ ده‌سته‌به‌ر ده‌کات‬

‫تارا حەقیقی سەرەتا بە کاری‬ ‫ڕاگەیاندن لە بەرنامەی "سیما‬ ‫ئیفێکت" ل������ە کەناڵی کۆڕەک‬ ‫هاتە ناس������اندن‪ ،‬به‌اڵم ئێستاش‬ ‫خەریک������ی بەرهەمهێنان������ی‬ ‫ئەلبومێکی گۆرانییە کە سەرجەم‬ ‫ئاوازەکانی لە الیەن هونەرمەندی‬ ‫ئاوازدان������ەر هەڵکەوت زاهیر بۆ‬ ‫ئامادە دەکرێت و جارێ ناو و‬

‫ژمارەی تراکی ئەلبومەکەی بە‬ ‫تەواوی دیاری نەکراوە ‪.‬‬ ‫دەرب������از یون������س بەڕێوەبەری‬ ‫ڕاگەیاندنی کارە هونەرییەکانی‬ ‫هەڵکەوت زاهی������ر له‌لێدوانێكی‌‬ ‫تایبه‌ت������دا ب������ۆ نم ن������م ئه‌و‌هی‌‬ ‫ئاشكراكرد ك‌ه ئێستا خەریکی‬ ‫ئامادەکردنی ئەلبومێکی گۆرانین‬ ‫بۆ کچ������ە گۆرانیبێژێکی تازە‬ ‫بەناوی "تارا حەقیقی" کە زیاتر‬ ‫لە ستایلی ڕۆمانسی و گۆرانی‬

‫خاو بە دیاردەکەوێت ‪.‬‬ ‫ی دیكه‌و‌ه تارا حەقیقی‬ ‫له‌الیه‌ك ‌‬ ‫ل������‌ه لێدوانێكیدا وت������ی‌‪" :‬زۆر‬ ‫خۆشحاڵم کە شەنسی کارکردنم‬ ‫لەگ������ەڵ هونەرمەن������د هەڵکەوت‬ ‫زاهیر بەدەستهێنا‪ ،‬دڵنیام وەکو‬ ‫هونەرمەندەکانی تر سەرکەوتن‬ ‫بەدەس������ت دەهێنم‪ ،‬ئەوەی زۆر‬ ‫هاوکاری������م دەکات و دەب������ێ‬ ‫سوپاسی بکەم هونەرمەند دەشنێ‬ ‫موڕادە"‪.‬‬

nmnm 24  

rozhnamay nmnm24

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you