Page 1

ทักทาย บรรณาธิการ ภาพคุณ หมอตุ๊บ ติ@ บ ทพญ.ศริ ทพญ น ทิพ ย์ ปิ ติวัฒ น์ ส กุล (รพศ. เชียงรายประชานุเคราะห์) กําลังถอนฟั นให้ คนพิการ บนแคร่ ไม้ ไผ่ใต้ ถุนบ้ าน มี แสงจากไฟฉายส่ แ สงจากไฟฉายส่อ งกบทีคาดอยู่บนศีร ษะ ใช้ ส่องช่องปากคนไข้ เพือให้ มองเห็นชัดเจนขึ น เป็ นการปรับ ใช้ อุป กรณ์ ใ ห้ เ หมาะสมกั ะสมกับ การทํ การ างานดูแ ลสุข ภาพช่ อ งปาก ให้ แก่คนไข้ ทกุ คนได้ ได้ ในทุกสถานที โดยมิได้ จํากัดอยู่เพียงแค่ การรั กษาช่อ งปากภายในห้ ภายในห้ อ งสีเหลียมของโรงพยาบาลเท่านัน ภาพนีทํท ําให้ ดิฉันนึกถึงพระราชดํารั ส ของในหลวงทีพระราชทานแก่ปวงชนชาวไทย ใจความว่า “เข้ าใจ เข้ าถึง พัฒนา” 3 คําสําคัญ ทีเป็ เ ป็ นสัจธรรมของชีวติ ซึง สือความหมายครอบคลุมไปได้ ในทุกๆสถานการณ์ สถานการณ์ ข้ อจํากัดต่างๆทีทําให้ ชาวบ้ านเข้ าไม่ถึงการรับบริ การสุขภาพช่องปาก บางทีอาจเป็ นเหตุผลทีสัสนๆง่ ั  ายๆ เช่น อยู่ไกล, ไม่มีเงินค่ารถ, ไม่มี คนพามา(ในกรณี ในกรณี ทีคนไข้ ไม่สามารถช่วยเหลือ ตนเองได้ ) ,ฯลฯ หากผู้ปฏิบตั ิงานด้ านสุขภาพช่อ งปากทําความ “เข้ าใจ” กับความรู้ สึกของชาวบ้ าน แบบตรงไปตรงมาโดยไม่มีเงือนไข ย่อมเกิดความตระหนักถึงหน้ าทีทีต้องดูแลทุกๆคนในชุมชนว่า ยังมีคนด้ อยโอกาส , คนพิการ , หรื อคนชายขอบ อีกมากมายหลายกลุ่ม หลายคน ทีควรได้ด้ รั บการดูแลมากว่าทีเป็ นอยู่ และเมื อมีโอกาสได้ อ อกไปพบ ได้ ไปเยียมเยี ยน ได้ ไป “เข้ าถึง” ชาวบ้ าน หลังจากนันการ  “พัฒนา” จะเกิดขึ น ซึงการพัฒนานันบางที  อาจไม่ใช่การพัฒนาสุ นา ขภาพช่องปากเป็ เป็ นลําดับแรก แต่เป็ นการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้ าน อืนๆของชาวบ้ านก่อน จนเมือเกิดความพร้ อมในด้ านอืนๆแล้ ว การพัฒนาสุขภาพช่องปากของชาวบ้ านจึงจะเริ จะเ  มต้ น แม้ จะเป็ นการพัฒนาลําดับ ท้ ายสุดก็ตาม ดิฉนั เชือว่า เมือเกิดความ “เข้ าใจ” “เข้ เข้ าถึง” แล้ ว การ “พัฒนา” จะเกิดขึ นได้ อย่างแน่นอน ชาวบ้ านเหล่ น านันก็  จะได้ รับการดูแลสุขภาพ ช่องปากมากขึ น ได้ รับการตรวจฟั น ทําฟั นอย่างง่ายๆ ได้ รับคําแนะนําทีถูกต้ องในการดู การดูแลสุขภาพช่องปากด้ วยตนเอง รวมถึงการนัดมารับการรักษา ฟั นต่อทีโรงพยาบาล สิงเหล่านี ย่อมส่งผลให้ ชาวบ้ ชาวบ้ านเข้ น าถึงการดูแลด้ านสุขภาพและมีคณ ุ ภาพชีวิตทีดีขึ น เป็ นภาระต่อผู้ดแู ลและชุมชนน้ อยลงใน ยลง ทีสดุ ส่วนการพัฒนาอย่างไรให้ เกิดความยัง ยืนนัน การตระหนักถึงความสําคัญของการดูแลสุขภาพช่องปากของ ของชาวบ้ านเองเป็ นเรื องสําคัญมากทีสุด เพราะเราไปเยียมพวกเขาได้ ไม่ครบทุกบ้ านทุกคน เราทํ ราทําได้ เพียงฝากความรู งฝากความรู้ ความเข้ าใจให้ เขาไปถ่ายทอดต่อและสร้ างเครื อข่ายภายในชุ ย มชนเพือดูแล กันเองได้ ตอ่ ไปเท่านัน นอกจากนี การได้ ทํางานดูแลสุสุขภาพช่องปากของชาวบ้ านทุ น กๆคนครบทุกกลุ่มเป้าหมายในชุมชน ด้ วยความ ความ “เข้ าใจ เข้ าถึง พัฒนา”

ยัง

เป็ นการพัฒนาศักยภาพของผู้ปฏิบตั ิงานด้ด้ านสุขภาพช่ ภาพ องปากในทีมกันเองอีกด้ วย พบว่ามีหลายท่ หลายท่านทีออกมาจากห้ องสีเหลียม ไปเยียมบ้ านร่ วมกับ ทีมสหวิชาชีพ เพียงเริ มต้ นง่ายๆจากการเยี จากการเยียมบ้ าน การสอนแปรงฟั น สามารถช่วยให้ ทนั ตบุคลากรหลายคนได้ ได้ ค้นพบศักยภาพภายในของตนเอง เล็งเห็นความงดงามในจิตใจของผู้อืน และช่ช่วยกันพัฒนาคุ นา ณภาพชีวติ ของชาวบ้ านให้ ดียิงๆขึ น เกิดเรื องราวของคนเล็กๆแต่ยิงใหญ่มากมายทัว ประเทศ เรื องราวเหล่านันส่  งผลให้ ความมัน คงภายในจิจิตใจของทังผู  ้ ปฏิบตั ิงานและชาวบ้ านและ าน สร้ างแรงบันดาลใจในการทํางานเพือคนอืนต่อไป ไม่ใช่ในฐานะ หมอกับคนไข้ ไม่ใช่ในฐานะผู้มีพระคุณกับผู้รอคอยความช่วยเหลือ หากแต่เป็ นการยกระดับจิตใจและการพัฒนาความเท่ นาค าเทียมกันของเพือนมนุษย์ ติดตามอ่านเรื องราวดีๆ แรงบันดาลใจและความสุขในการทํางานสร้ างเสริ มสุขภาพช่องปากสํ งปาก าหรับทุกๆคน คนในวารสารทันตภูธรค่ะ ☺ ทพญ.นิธิมา เสริ มสุธีอนุวฒ ั น์ (หมออ๋ หมออ๋อ) บรรณาธิการวารสารทันตภูธร 083-4934543 ; nithimar_or@yahoo.com P 1 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


สารบัญ ทันตภ ูธร P1 พระราชดํารัสพระบาทสมเด็จพระเจาอยูห ัว

P33 ไปดูละครหุน คุณยายกันเถอะ : ทพญ. กาญจนา ศรีพัด

P4 กองทุนทันตกรรมในระบบ UC

P34 ไกลเกินชองปาก ลึกกวาคอหอย return

: ดร. ทพ. วิรัตน เอื้องพูลสวัสดิ์

P36 ทองเที่ยวสะใจกับหลานยายเพลิน : ไปเที่ยวอินเดีย

P7 JHCIS กับรายงานทันตกรรม

P38 คุยกับพี่เจน : อะไรคือความสําเร็จของงานทันตะฯ ใน

P8 สุขสรางสรรคกับ สสส. : งานทันตฯกับความไมเปนธรรม ทางสุขภาพ

ชุมชน P40 กิจกรรมแผนงานสรางเสริมสุขภาพชองปากคนพิการ

P10 สายขาวติวานนท : วันนี้ที่รอคอย

P42 แรงบันดาลใจในการทํางานฯ : ทพญ.รพินท อบสุวรรณ

P12 คุยกันฉันมิตร : กาวที่กลา..“กลา” ที่กาว“การเตรียม ทันตาภิบาลสูรพ.สต.” P15 Jay-ac change the world : สิงสู

P47 ลุยไปกับ 4WD : ทพญ.ศรินทิพย ปติวัฒนสกุล P48 โรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพดงแคนใหญ : ชางนอย P49 ปฏิบัติการเลาฝน : จุมจิ้ม

P16 Tooth friendly เรื่องเลาจากเจนีวา : อ.ทพ.ดร.ธงชัย วชิรโรจนไพศาล

P50 HA เฮฮา : พจนานุกรมคําศัพทคุณภาพ

P19 ทันตแพทยในดวงใจ : คุยกับ คุณ ฐิติมา คุณติรานนท

P52 เรื่องของรัตน : ปวดฟนบน

P20 ประชาสัมพันธการประชุมวิชาการสมาคมทันตาภิบาลแหง

P56 กิจกรรมจากชมรมชวนกันฟนดีที่เมืองนาน

ประเทศไทย

P57 กิจกรรมชมรมทันตสาธารณสุขภูธร

P22 จุดประกายความคิด : ทพญ.ดร.มัทนา เกษตระทัต P24 เรื่องเลา...จากภูอังลัง : รักกัน...เชนฉะนี้ P26 ทันตภูธรออนหวาน : มหกรรมรวมพลคนออนหวาน จ. สระบุรี P32 สุนทรียสนทนา...สนทนากับความเงียบ : ชิวเหรียญ

P59 กําลังใจดีด.ี .มีใหทุกทาน : พระ มหากําธร อุดมสิน P60 P60 กรองใจทายเลม : เกษียณ ’ 53 P62 แบบฟอรมใบสั่งซื้อแปรงสีฟนสนับสนุนวารสารทันตภูธร P63 แบบฟอรมสมัครสมาชิกชมรมทันตสาธารณสุขภูธร

 ชมรมทันตสาธารณสุขภูธร  ประธานชมรมฯ : ทพญ. บานเย็น ศิริกลุ เวโรจน์ สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา เลขที 161/1 ถนนรามวิถี ตําบลบ่อยาง อําเภอเมือง จังหวัดสงขลา 90000 โทรศัพท์ 074 326091 ต่อ 107 , 105 โทรสาร 074 – 311386 www.ruraldent.org , http://ruraldent-magazine.blogspot.com  วารสารทันตภูธร ทีอยู่ 42/198 ซ.ติวานนท์ 38 ถ. ติวานนท์ ต.ท่าทราย อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 โทร 083 – 4934543 ruralmax2007@ gmail.com  บรรณาธิการ : ทพญ.นิธิมา เสริ มสุธีอนุวฒ ั น์  กองบรรณาธิการ : ทพญ.วิโรชา เพียรเจริ ญ , ทพญ.สุรีรัตน์ สูงสว่าง , ทพญ.มยุรฉัตร ฉายอรุณ , ทพญ.พรพิมล วิทยวีรศักดิh , ทพญ.รจิต จันทร์ ประสิทธิh  นักเขียนประจํา : นพ.สุภทั ร ฮาสุวรรณกิจ , ทพญ.ศันสณี รัชชกูล , ทพ.ศิริเกียรติ เหลียงกอบกิจ , ทพ.ดร สุปรี ดา อดุลยานนท์ , รัตน์ , อ.ทพ.ดร.ธงชัย วชิร โรจน์ไพศาล , ทพญ.มยุเรศ เกษตรสินสมบัติ , ทพญ.แพร จิตตินนั ทน์ , หมอหยิว, หมอจุ้มจิ ม , ทพญ. มัทนา เกษตระทัต , นายอาจผจญ โชติรักษ์ , ทพญ.เมธ์ ชวนคุณากร ,  นักเขียนรับเชิญ : ดร. ทพ. วิรัตน์ เอื องพูลสวัสดิh , ทพ.ปั ญญา บัวบุปผา , ทพญ. กาญจนา ศรี พดั , ทพญ.รพินท์ อบสุวรรณ , อ. อโนชา ศิลาลัย เรื องเล่าP47 / ภาพปก จาก ทพญ.ศริ นทิพย์ ปิ ติวฒ ั น์สกุล ☺

P 2 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553 วารสารทันตภูธร เป็ นเวทีสาธารณะในการแสดงความคิดเห็นอย่ างอิสระ ข้ อเขียนทัง( หมดรั บผิดชอบโดยผู้เขียนข้ อเขียนนัน( ๆ มิได้ เกี/ยวข้ องกับชมรมทันตสาธารณสุขภูธร หรือ วารสารทันตภูธร


เรียนรูตามรอยพระยุคลบาท

เขาใจ เขาถึง พัฒนา

“...ให้ ให้ทุกฝ่ายทําความ พยายาม

เข้าใจ

เข้าถึง ประชาชน

และร่วมกัน

พัฒนา...”

P 3 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


กองทุนทันตกรรมในระบบ บบ UC ดร. ทพ. วิรัตน์ เอือ( งพูลสวัสดิ5 สํานักงานหลักประกันสุขภาพแห่ งชาติ เขต 12 สงขลา

o

ประเทศสวีเดน จากปี 1977 อัตรา DMFT 6.3

ลดลงเหลือเพียง 1.0 ในปี 2005 o

ประเทศอังกฤษ จากปี 1983 อัตรา DMFT

3.1 ลดลงเหลือเพียง 0.7 ในปี 2005 การบริ ก ารทั น ตกรรมเป็ นส่ ว นหนึ ง ในระบบบริ ก าร

ขณะทีประเทศเกาหลีใต้ มีระบบประกันสุขภาพเช่นกัน

สุข ภาพที สํา คัญ จากการศึก ษาพบว่า มี รู ปแบบในการบริ ห าร

แต่กลไกการจ่ายเงินแก่ผ้ ใู ห้ บริ การเป็ นแบบเปิ ด (fee schedule)

จัดการทีแตกต่างกันในหลายประเทศ ในกลุ่มประเทศทีมีระบบ

กล่าวคือ ประชาชนต้ องไปรับบริ การทีคลินิกหรื อโรงพยาบาลเอง

ประกันสุขภาพ มีทงการบริ ั หารแบบแยกกองทุนอย่างชัดเจนจาก

สภาวะทันตสุขภาพของเด็กนักเรี ยนดูจะไม่สามารถควบคุมได้

กองทุนสุขภาพรวม และผนวกเป็ นส่วนหนึงของกองทุนสุขภาพ

กล่าวคือ จากปี 1972 อัตรา DMFT 0.6 มาเป็ น 3.1 ในปี 1995

อย่างไรก็ตาม ในรู ปแบบหลัง แม้ จะมีการบริ หารงานในภาพรวม

 สถานการณ์ การจัดการระบบบริ การทันตกรรมในระบบ

แต่ยัง อาจแบ่ง ย่อ ยการบริ ห ารแยกออกมา และมี ก ารกํ า หนด

หลักประกันสุขภาพถ้ วนหน้ าของประเทศไทย

สัดส่วนทีชดั เจนภายใต้ กองทุนรวม

ประเทศไทยมีการสํารวจสภาวะทันตสุขภาพเป็ นระยะ

กลไกการจ่ า ยเงิ น แก่ ผ้ ูใ ห้ บริ ก ารเป็ นเงื อ นไขสํ า คัญ

มาอย่างต่อเนือง พบว่า ในรอบ 20 ปี ทีผ่านมา แม้ จะมีกิจกรรม

ประการหนึง ต่อ ทิ ศ ทางการจัด บริ ก ารสุข ภาพในประเทศนัน ๆ

ส่ ง เสริ ม ทัน ตสุ ข ภาพและให้ บริ ก ารแก่ นัก เรี ย นที มี ปั ญหาใน

ประเทศเดนมาร์ ก สวีเดน และอังกฤษ ซึงมีการกํ าหนดเงื อนไข

โรงเรี ยนประถมศึ ยนประถมศึกษา แต่ปัญหาฟั นผุในเด็กอายุ 12 ปี ค่อนข้ าง

ของอายุเป็ นตัวแบ่งกลุม่ ในการจัดชุดสิทธิประโยชน์ทีแตกต่างกัน

คงที ไม่เปลียนแปลง (ค่า DMFT

อย่ า งไรก็ ต าม ทัง 3 ประเทศเห็ น ความสํ า คัญ ของการเตรี ย ม

1989, 1994, 2000-01, และ 2006 ตามลําดับ) อย่างไรก็ตาม

สุขภาพช่องปากของประชาชนตังแต่  เยาว์วยั เพือไม่ให้ ประชาชน

แนวโน้ มฟั นผุในเด็กเล็กอายุ 3 ปี กลับมีแนวโน้ มดีขึน ตามลําดับ

มี ปั ญหาสุ ข ภาพช่ อ งปากในระยะยาว อั น จะทํ า ให้ สู ญ เสี ย

กล่าวคือ มีเด็กอายุ 3 ปี ทีปราศจากฟั จากฟั นนํ านมผุจากการสํารวจในปี

ค่า ใช้ จ่ า ยมากโดยไม่ จํ า เป็ น จึ ง จัด บริ ก ารทัน ตกรรม ( public

2545 เพี ย ง 28% และอัต ราค่อ ยๆเพิ ม ขึน ตามลําดับ จากการ

dental health services) ฟรี ทกุ ประเภทแก่เด็กตั กตังแต่  แรกเกิดถึง

สํ า รวจในปี 2550 พบว่ า มี เ ด็ ก ปราศจากฟั น ผุจํ า นวน 37%

วัยรุ่น เมือเข้ าสูว่ ยั ผู้ใหญ่แล้ ว เป็ นหน้ าทีของประชาชนในการดูแล

อย่างไรก็ตาม ยังคงมีเด็กเล็กถึงกว่า 60% ทียงั มีฟันผุ

สุขภาพช่องปากของตนเอง ซึงเป็ นเรื องทีประชาชนสามารถดูแล และป้องกันด้ วยตนเองได้ จํ าเป็ นต้ องร่ วมจ่ายเมือไปใช้ บริ การ ทันตกรรม ภายใต้ การจัดการเช่นนี  พบว่า สภาวะทันตสุขภาพ โดยรวมของเด็กดีขึ นอย่างเห็นได้ ชดั ภายใน 20 ปี o

ประเทศเดนมาร์ ก จากปี 1975 อัตรา DMFT

5.2 ลดลงเหลือเพียง 0.7 ในปี 2007

=

1.5, 1.6, 1.6, และ 1.6 ในปี

 การเข้ าถึงระบบบริ การด้ านทันตกรรม

อาจกล่าวได้ ว่า แม้ จะมีการจัดบริ การทันตกรรมในทุก ระดั บ การบริ การ ตั ง แต่ ร ะดั บ สถานี อ นามั ย ในหลายพื น ที โรงพยาบาลชุมชน ไปจนกระทัง โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย แต่การ เข้ าถึงบริ การด้ านทันตกรรมในภาครั ฐยังคงตํา จากข้ อมูลกรม สนั บ สนุ น บริ ก าร กระทรวงสาธารณสุ ข ปี 2551 พบว่ า มี

P 4 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ประชาชนไปใช้ บริ การทันตกรรมในระบบ UC เพียงร้ อยละ 15 ยิงไปกว่านัน แม้ จะมีการสนับสนุนกิจกรรมทันตกรรมส่งเสริ มและ ทั น ตกรรมป้ องกั น อย่ า งเป็ นรู ปธรรมในรู ปแบบ program

vertical

แก่เด็กวัยประถมศึกษา ได้ แก่ การเคลือบหลุมร่ องฟั น

และการตรวจสุขภาพ แต่กลับพบว่า มีเพียงร้ อยละ 35 เท่านันที   ได้ รั บ บริ ก ารทัน ตกรรม เมื อ พิ จ ารณาถึ ง อัต ราการให้ บริ ก าร ทัน ตกรรมของทัน ตบุ ค ลากรจากข้ อมูล กรมสนับ สนุ น บริ ก าร กระทรวงสาธารณสุข พบว่า ในปี 2551 ทันตบุคลากรหนึงคน สามารถให้ บริ การทันตกรรมแก่ประชาชนได้ ประมาณ 1,500 คน คิดเฉลีย ประมาณสัปดาห์ละ 30 คนเท่านัน อย่างไรก็ตาม ข้ อมูล ของสํานักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข รายงานว่า ควรมีอตั รา ทัน ตแพทย์ เ ท่ า กั บ 6,578 คน แต่ ปั จจุ บัน มี ทัน ตแพทย์ เ พี ย ง 47.81% เท่านัน ไม่เพียงพอต่อการให้ บริ การ และมีการกระจุกตัว

 กําเนิดกองทุนทันตกรรม...ก้ าวแรกที/หลายฝ่ ายจับตามอง

ภายใต้ กองทุนหลักประกันสุขภาพถ้ วนหน้ าของไทย มี การระบุชุดสิทธิ ประโยชน์ทางทันตกรรมเป็ นส่วนหนึงของระบบ การบริ ก ารในภาพรวมมาตัง แต่ เ ริ ม โครงการในปี 2544 การ สนับสนุนงบประมาณมิได้ จดั สรรแยกออกมาเพือใช้ บริ หารจัดการ ด้ า นทัน ตกรรมอย่ า งชัด เจน จากการสํา รวจความคิ ด เห็ น ของ ประชาชน โดยศูนย์ เครื อข่ายวิชาการเพือสังเกตการณ์ และวิจัย ความสุขชุมชน มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ ซึงดําเนินการทุกปี พบว่า ประชาชนมี ค วามพึง พอใจต่ อ คุณ ภาพบริ ก ารของทัน ตแพทย์ ค่ อ นข้ า งตํ า จึ ง มี ก ารพิ จ ารณาในคณะกรรมการหลัก ประกั น สุขภาพแห่งชาติ และมีมติให้ พฒ ั นาระบบบริ การทันตกรรมอย่าง เป็ นกิจจะลักษณะ ในปี 2554

ของทันตแพทย์ ในเมื องใหญ่ เ ป็ นส่วนใหญ่ โดยเฉพาะอย่า งยิ ง

ข้ อดีของการมีการบริ หารแยกกองทุนออกมาคือ การ

กรุ งเทพมหานคร และกว่าร้ อยละ 50 ของทันตแพทย์ในเขตเมือง

บริ การชนิดนัน ๆ จะได้ รับการจัดสรรทีแน่นอน สามารถกําหนด

อยู่ในภาคเอกชน เป็ นเหตุให้ เขตชนบทยังคงประสบปั ญหาขาด

แนวทางในการร่วมปฏิบตั ิกนั ได้ อย่างเป็ นรูปธรรมยิงขึ น ทําให้ เกิด

แคลนทันตบุคลากรทีมีคณ ุ ภาพ

เอกภาพทางนโยบาย ซึงเหมาะสมกับสภาวะปั ญหาสุขภาพทีมี

แม้ จะมีความพยายามในการผลิตทันตาภิบาลมาช่วย แบ่ ง เบาภาระแก่ ทั น ตแพทย์ ก็ ต าม แต่ ยั ง คงมี ไ ม่ เ พี ย งพอ ยิ ง กว่า นัน ในจํ า นวนนี  มี เ พี ย งส่ว นน้ อ ยที ป ฏิ บัติ ง านในสถานี อนามัยตําบล และยังต้ องช่วยแบ่งเบาภาระของเจ้ าหน้ าทีอืนๆใน สถานทีทํางานด้ วย จึงยิงทําให้ ผลลัพธ์ ของงานด้ านทันตกรรมใน ภาพรวมตํา

มากในสังคม และด้ วยระบบทีมีอยู่ ไม่สามารถจัดการได้ อย่างมี ประสิทธิภาพ มีทนั ตแพทย์หลายคนให้ ข้อมูลว่า ทีผ่านมา การจะ ของบไปทํางานเชิงรุกมีอปุ สรรคมาก ขอได้ ยาก และหลายครัง ก็ได้ เงินน้ อย เป็ นเพราะการได้ งบเหมาจ่ายรายหัวมาเป็ นก้ อน หากยิง ไปทํางานเชิงรุ ก อาจยิงทําให้ เสียเงินออกไปจากระบบมาก โดย อาจไม่วิเคราะห์ไปในระยะยาวว่า หากเราสามารถทําให้ ประชาชน ดูแลตนเองได้ ดี จะช่ วยลดโรคได้ อ ย่า งดี ในอนาคต แน่นอนว่า

จากทีกล่าวมาข้ างต้ น จึงมีความจํ าเป็ นอย่างเร่ งด่วน ในการกําหนดมาตรการทีจําเป็ นต่อการควบคุมสภาวะความชุก ของโรคในช่ อ งปากตั ง แต่ เ ยาว์ วั ย และเร่ ง รั ด การกระจาย ทันตบุคลากรให้ เหมาะสมยิงขึ น รวมทังแสวงหาความร่  วมมือจาก ภาคเอกชนในการจัดบริ การแก่ประชาชนในเขตเมืองมากยิงขึ น

ย่อมไม่ต้องงบประมาณไปเพือการรักษาโดยไม่จําเป็ น ในปี แรกนี  งบประมาณทีจัดสรรให้ เป็ นจํ านวนไม่มาก เพียง 39.25 บาทต่อหัวประชากร UC จึงจําเป็ นอย่างยิงทีจะต้ อง ออกแบบให้ การใช้ งบประมาณทีมีจํากัดนี เกิดผลสัมฤทธิhระยะยาว ให้ มากทีสดุ การกําหนดกลุ่มเป้าหมายหลัก รวมทังแนวทางการ  จัดบริ การและกิจกรรมทังหลายจึ  งมีความสําคัญ หลังจากทีมีการ

P 5 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ออกแบบเบือ งต้ น สปสช.ได้ ได้ ทําการประชุมกับหน่วยงาน ภาคีที

เกียวข้ องหลายครัง เพือให้ ได้ ข้อสรุ ปในการบริ หารจัดการกองทุน

การติดตามการบริ การ และสามารถสะท้ อนสภาวะทันตสุขภาพ

ทันตกรรมอย่างยัง ยืน

ของประชาชนด้ วย

 แนวทางในการบริ หารกองทุนทันตกรรมมีดังนี (

กําหนดกลุม่ เป้าหมายหลักทีชดั เจนในการควบคุม

พัฒนาระบบข้ อมูลสารสนเทศทางทันตกรรมทีเ อื อต่อ

ส่งเสริ มการมีสว่ นร่วมในการดูแลสุขภาพช่องปากโดย

Allied health personnel sonnel

เน้ นการประเมินความสําเร็จของโครงการตามรายบุคคล

สภาวะสุขภาพช่องปากอย่างจริงจัง และสามารถส่งผลต่อการมี

สุขภาพดีในระยะยาว ได้ แก่ กลุม่ หญิงตังครรภ์  กลุม่ เด็กปฐมวัย

มิใช่ตามชนิดงานเป็ นหลัก และมีตวั ชี วัดทังในระยะสั  นและระยะ 

และกลุม่ เด็กวัยเรี ยน

ยาว

กรณีเด็ก มีการกําหนดรูปแบบการดูแลรักษา เฝ้ าระวัง

อย่างต่อเนือง และบูรณาการงานสร้ างเสริ มสุขภาพช่องปาก ป้องกันโรคและการรักษาทางทันตกรรม (comprehensive care) โดยเริ มทีเ ด็กป. 1 ในปี แรกนี  และขยายการเฝ้ าระวังในปี ใน

ถัดไป •

ส่งเสริ ม Public-Private Mix

เน้ นระบบบริ การทันตกรรมในระดับปฐมภูมิ โดยเร่งรัด

การกระจายทั ายทันตาภิบาลลงในระดับโรงพยาบาลส่งเสริ มสุขภาพ

จากที/ กล่ าวมาข้ างต้ น ความร่ วมมือของวิชาชีพและ เครื อ ข่ ายเป็ นสิ/ งสํ า คั ญ อย่ างยิ/ ง ต่ อความสํ า เร็ จ ในการ ควบคุ มสภาวะโรคในช่ องปาก และการสร้ างเสริ มพลังใน ชุ ม ชนต่ อการดู แ ลปั จจั ย แวดล้ อมที/ มี ผ ลต่ อพฤติ ก รรม อนามัยช่ องปาก รวมทัง( การปลูกฝั งพฤติกรรมทันตสุขภาพที/ ดีของประชาชน กองทุนนี ถ( ือเป็ นโอกาสอันยิ/งใหญ่ ในการ พิสูจน์ ความสามารถของพวกเราในการนําพาเป้าหมายให้ บรรลุได้ อย่ างแท้ จริง ☺

ตําบลและหน่วยบริการปฐมภูมิอนื ๆ

P 6 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


JHCIS กับรายงานทันตกรรม ปั จจุบนั สถานีอนามัยหลายแห่งใช้ JHCIS ในการทํางาน

รพท.ทัทัว ประเทศ โดยหากทําทันจะมีการแจกคู่มือ JHCIS ส่วน

ทันตบุคลากรของเราเมือทํางานแล้ วก็ต้องลงข้ อมูลในโปรแกรม

ทันตกรรม สําหรับใช้ ในสถานีอนามัยทีใช้ JHCIS อยู่แล้ ว งานนี 

JHCIS ซึง มักเรี ยกกันสันๆว่  าโปรแกรม J โดยเป็ นการลงเพือแสดง

ไม่ได้ บงั คับให้ ทกุ ทีหนั มาใช้ JHCIS นะคะ แต่เป็ นการรายงานข่าว

สปิ ริ ต เพราะเมือลงแล้ วต้ องไปจดบันทึกด้ วยมือเพือแจงรั บทํา

ว่าหากท่าน update

รายงานทันตกรรมต่อไป หลายเเห่งใช้ โปรแกรม กรม Dent 2009 เพือ

รายงานทันตกรรมอาจไม่ใช่ปัญหาของท่านอีกต่อไป ☺

ลงงานทันตฯซํา และทํารายงานจาก Dent 2009 ในขณะทีคน ใช้ โปรแกรม Hos PCU อาจแกะรายงานได้ ได้ เองจากการลงข้ อมูล ด้ ว ยจะมี ก องทุน ทัน ตกรรมเกิ ด ขึ น ในปี งบประมาณ 2554 ภาระงานของเราทุกคนน่าจะเพิมขึ น ดังนันคณะทํ  างานเพือ พัฒนาให้ JHCIS ซึงเป็ น freeware ของกระทรวงสามารถ ตอบสนองรายงานทัน ตกรรมของทัง กระทรวงและสปสช. กระทรวงและสปสช ซึง ประกอบด้ วย ทพญ. ปิ ยะดา ประเสริ ฐสม ฐสม สํานักทันตสาธารณสุข และที ม ศูน ย์ เ ทคโนโลยี ส ารสนเทศ นํ า ที ม โดยคุณ หมอสิ น ชัย ต่อวัฒนกิ จ กุล ผอ. ศูน ย์ เ ทคโนโลยีส ารสนเทศและการสือ สาร สํานักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข, คุณทิพย์วรรณ ยงศิริวิทย์ คุณสินีนาฎ พรั ตมะลิ , คุณจริ ยา มอบอิ นทร์ . และคุณสัม ฤทธิh สุขทวี เจ้ าพ่อ JHCIS ก็ได้ จดั ประชุมย่อยวันที 20 กันยายน

53

ทีผ่านมา เพือเร่ งรั ดการทํางานนีข ึ น ร่ วมกับทีมทันตบบุคลากร จั ง ห วั ด น น ท บุ รี นํ า ที ม โด ย ท พ . วิ วั ฒ น์ ธ า ร า สม บั ติ , ทพญ. ธนาภรณ์ วงศ์แหลมทอง จากการประชุมเราได้ เรี ยนรู้ ว่ารหัส ICD9 ,ICD 10 และ รหัสหัตถการ ทีมีอยู่ไม่สามารถตอบโจทย์บริ การทันตกรรมและ ระบบ workpoint ได้ ทัง หมด แต่เพี ยงพอรองรั บ การทํา งาน บริ การขัน ต้ นใน รพสต. ท่าน ผอ.สิสินชัยจึงฟั นธงในทีประชุมว่า ศูนย์ เทคฯ จะพยายามปรั บ โปรแกรมเพือ ช่วยให้ ทันตบุคลากร สามารถทํารายงานได้ และจะทําพยายามทําให้ แล้ วเสร็ จก่อนวั น นที จะมีประชุมอธิบายกองทุนทันตกรรมกับ ทันตแพทย์ สสจ., สสจ รพศ P 7 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553

JHCIS

ของท่านจนได้ version ล่าสุด


สุขสร้างสรรค์กบั สสส. สสส : งานทันตฯกับความไม่เป็ นธรรมทางสุขภาพ ทพ.ศิศิริเกียรติ เหลียงกอบกิจ สํานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้ างเสริ มสุขภาพ

 ความไม่เป็ นธรรมทางสุขภาพ และ SDH ระดับ โลก เริมจาก WHA 62 สุขสร้ างสรรค์กบั สสส.ในคราวก่อน อ..สุปรี ดา ได้ เล่าถึง เวทีนโยบาย จากประสบการณ์การเข้ าร่วมประชุมสมัชชาองค์การ

ไร้ ฝีมือทีต้องทํางานยาวนานเกือบทุกวันในโรงงาน เพือให้ มีรายได้ พอยังชีพ คนทีไม่มีอํานาจต่อรอง และมี แล ความเสียงต่อการถูก ละเมิด เช่น คนไทยไร้ สัญชาติ แรงงานข้ ามชาติ แรงงานอพยพ เด็กเร่ร่อน คนไร้ บ้าน คนในชุมชนแออัด ฯลฯ

Health Assembly : WHA) ในเดือ น

ปั จจัยทางสังคมต่างๆ ดังกล่าว ล้ วนมีผลต่อการเข้ าถึง

พฤษภาคมทีผา่ นมา ผมบังเอิญโชคดีได้ เคยไปร่ วมเวทีนี ครัง หนึง

การศึกษา การมีโอกาสเรี ยนรู้ ในเรื องต่างๆ การปรับปรุ งตนเองตนเอง

เมือปี 2552 (องค์การอนามัยโลกจัดสมัชชาWHA ทุกปี โดยใช้ ที

ครอบครั ว การมี ส่วนร่ วมในการจั มในก ดการชุม ชนและสิงแวดล้ อ ม

ประชุมองค์การสหประชาชาติ ในนครเจนีวา WHAในปี ทีแล้ วเป็ น

และอืนๆ ซึง จะมีผลต่อเนืองถึงการเข้ าถึงบริ การสุขภาพ และการ

สมัชชาครัง ที6 2) ซึง มีวาระประชุมเรื องหนึ องหนึง ทีสาํ คัญมาก และเป็ น

มีพฤติกรรมสุขภาพทีเหมาะสม ข้ อมูลด้ านสุขภาพจํ านวนมาก

ประเด็ น ที กํ า ลัง เริ ม ขับ เคลื อ นมากขึ น ในวงการสุข ภาพของ

บ่งชี ให้ เห็นว่า กลุม่ คนทีมีปัจจัยทางสังคมแตกต่างกัน จะมีสถาน

ประเทศต่ า งๆทัว โลก รวมทัง ในประเทศไทย นัน คื อ การลด

สุขภาพต่างกันด้ วย เช่น คนผิวสีในสหรั ฐอเมริ กา ซึงส่วนใหญ่

ช่ องว่างความไม่ เป็ นธรรมทางสุขภาพ โดยการจัดการกับปั จจัย

ยากจน จะเป็ นโรคอ้ วนและโรคเบาหวานมากกว่ากลุ่มอืน กลุ่ม

ทางสังคมที เป็ นต้นเหตุ ตัวปั จจัยนี #ในภาษาอังกฤษใช้คําย่อว่ า

เด็กยากจนมักจะเป็ นโรคขาดสารอาหาร คนกลุ่ม ชาติพันธุ์ใ น

SDH (Social Determinants of Health) โดยทีประชุมมีมติให้

ภาคเหนื อ ของไทยโดยเฉพาะผู้ห ญิ ง และเด็ ก ๆ จะเป็ นโรคขาด

ทุกประเทศสมาชิก นําข้ อเสนอแนะในเรื องนี ไปดําเนินการ

ไอโอดีน และหากมองเฉพาะด้ านสุขภาพช่องปากแล้ ว คงเห็นได้

อนามัยโลก(World

ชัดเจนว่า คนยากจน มีรายได้ น้อย อยู่ห่างไกล และโดยเฉพาะ

 SDH หมายถึงอะไร

กลุม่ คนพิการ มักจะเป็ นกลุม่ ทีมีสขุ ภาพช่องปากยําแย่กว่ากลุ่ม

เพื อ ให้ เ ข้ า ใจได้ ง่ า ยๆ SDH หรื อ ปั จ จัย ทางสัง คมที

อื น ๆ ซึ ง เรามัก จะกล่า วโทษพฤติ ก รรมส่ว นบุค คล-ครอบครั คล ว

กําหนดสุขภาพ ได้ แก่ สถานภาพทางสังคม วัฒนธรรม เศรษฐกิจ

แทนทีจะมองสาเหตุเบื องหลังให้ ชดั ลึก เพือนําไปสูห่ นทางป้องกัน

สิง แวดล้ อม ฯลฯ ทีเป็ นรากของปัปั ญหาสุขภาพทีเรามองเห็น เช่น

และแก้ ไขปั ญหาทียงั ยืน

 ความเป็ นหญิงชาย

กลุม่ อาชีพต่างๆ  ความเป็ นคนชาติพนั ธุ์

คนไร้ สัญชาติ คนชายขอบ คนพิการ

 คนในชุม ชนห่า งไกล

ทุรกันดาร เข้ าไม่ถึงบริ การสุขภาพ การศึกษา ฯลฯ



การเป็ น

 จะทําอะไรได้บ้างเพือลดช่องว่ ง างความไม่เป็ น ธรรมทางสุขภาพ

คนยากจน คนตกงาน  กลุม่ แรงงานในสภาวะยากลําบาก เสียง

แน่นอนว่า เราไม่มีทางทําให้ สถานภาพของคนทุกกลุม่

อัน ตราย และได้ ค่า ตอบแทนตํ า เช่ น แรงงานรั บ จ้ า งเกษตรที

เท่าเทียมกันได้ แต่มีสิงทีรัฐและภาคส่วนต่างๆ ร่ วมกันทําได้ คือ

ทํ า งานหนัก อยู่ กับ สารเคมี เ กษตรทุก วัน โดยขาดการป้ องกั น

การลดความไม่เป็ นธรรมทีเกิ ดจากมาตรการต่างๆของรั ฐ(เช่ น

แรงงานก่อสร้ างทีเสียงอันตรายตลอดเวลา คนคุ้ยขยะ แรงงาน

กรณี มาบตาพุด และอีกหลายการพัฒนา ทีทําให้ ชุมชน คนตัว

P 8 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


เล็กๆ ถูกแย่งชิงทรัพยากร) การลดความเสียงของคนกลุม่ ต่างๆที

รับของระบบทีมีอยู่ในปั จจุบนั แม้ คนทัว ไปก็ยงั ต้ องเข้ าคิวรอรับ

อยู่ ใ น ภา ว ะ ยา ก ลํ า บ า ก แ ละก า ร สร้ า ง คว า ม เข้ ม แ ข็ ง

การรักษา

(empower)เพือช่วยให้ กลุ่มคนเหล่านันดู  แลตัวเองและและยืน ด้ วยขาของตัวเองได้ พร้ อมๆไปกับ การเพิม โอกาสการเข้ าถึ ง บริ การสุขภาพพื นฐาน เพือช่วยให้ คนกลุม่ ต่างๆเหล่านี  ได้ รับการ ฟื น ฟูใ ห้ เป็ นคนทีมี คุณภาพ สามารถสร้ างความเข้ ม แข็ ง ให้ กับ ตนเอง ครอบครั ว ชุม ชน ประเทศ แทนการถูก ทอดทิ ง ให้ เ ป็ น กลายเป็ นภาระ

SDH

สุขภาพ ต้ องหันมาเน้ นงานสร้ างเสริ มสุขภาพและการป้องกันโรค ในช่องปากอย่างเร่งด่วน เพราะเป็ นงานทีมี cost-benefit สูงสุด และควรให้ นํ าหนักสูงกับพัฒนาการทํางานทันตสุขภาพในระดับ ปฐมภูมิ โดยเฉพาะการทําให้ บริ การทันตสุขภาพระดับปฐมภูมิ สามารถเข้ าถึ ง กลุ่มคนที ยากลํา บากทัง หลายอย่างกว้ างขวาง

องค์ การอนามัยโลก เสนอให้ ม่ ุงดําเนินการเรื/อง ใน 3 ด้ าน คือ

ดังนัน ด้ วยทรัพยากรทีมีจํากัด ชาวทันตฯ และวงการ

1)ปรับปรุ งสภาพความเป็ นอยู่ในชีวิตประจําวันให้

เพือให้ งานทันตฯ เข้ าร่ วมเป็ นส่วนหนึงของการลดความไม่เป็ น ธรรมทางสุขภาพ

ลดความไม่เป็ นธรรมอย่างสมําเสมอ และสือสารให้ เกิดการรับรู้

การที/แผนงานสร้ างเสริ มสุ ขภาพคนพิการ(สสพ.) โดยการสนั บสนุ น ของ สสส. ได้ ทํางานร่ วมกับชาวทัน ตฯ ในกว่ า 15 จั ง หวั ด โดยการประสานของคุ ณ หมออ๋ อ (นิ ธิมา) นั บเป็ นจุดเริ/ มต้ นที/มีพลังอย่ างยิ/ง และด้ วยความ มุ่งมั/นตัง( ใจของทีมงานทันตฯ ในทุกพืน( ที/ เชื/อว่ าจะสามารถ พัฒนารูปแบบ คู่มือ ความรู้ และนโยบาย ที/จะส่ งผลให้ เกิด ระบบงานทันตสุขภาพระดับปฐมภูมิ ที/สามารถขยายความ ครอบคลุ มอย่ างกว้ างขวาง ผ่ านการขับเคลื/อนโดยกลไก ของ สปสช.และหน่ วยบริ การสุขภาพพืน( ฐาน ที/จะส่ งผลลด ช่ องว่ า งความไม่ เ ป็ นธรรมทางสุ ขภาพลงได้ อย่ างมีนั ยยะ

อย่า งกว้ างขวาง เพือ กระตุ้น ให้ มีการปรั บ ปรุ ง แก้ ไข เป็ นวงจร

สํา คั ญ ในอนาคตอั น ใกล้ (สํา หรั บ ชาวทัน ตฯ ที อ าจยัง ไม่

แห่ง การพัฒนายกระดับ เพื อลดความไม่เ ป็ นธรรมทางสุข ภาพ

สะดวกเข้ าร่วมในวงทํางานนี  ก็สามารถขยับขับเคลือนการทําให้

อย่างต่อเนือง

งานทัน ตสุข ภาพในพื น ที ข องท่ า น เข้ า ถึ ง คนกลุ่ม ยากลํ า บาก

พ้ นจากความเสีย ง เริ มตังแต่  การดูแลแม่และเด็ก การได้ รับศึกษา อย่างเสมอภาค การคุ้มครองแรงงาน และการพัฒนาระบบดูแล ผู้สงู อายุ ทีครอบคลุมคนทุกกลุ่ม โดยเน้ นในกลุ่มคนทีเข้ าถึงได้ ยาก

2)การกระจายทรัพยากร และกระจายอํานาจในการบริ หาร

ทรัพยากร อย่างเป็ นธรรม ทังในระดั  บรัฐบาลกลาง ระดับท้ องถิน และระดับชุมชน ธรรมทางสุขภาพ

3) การติดตามประเมินสถานการณ์ความไม่เป็ น SDH

และผลของนโยบาย-การดําเนินงานเพือ

หากพิจารณาในด้ านทันตสุขภาพ เราจะเห็นความไม่

ทังหลายได้  ขอเพียงท่านพยายามมองให้ เห็นเขาเหล่านัน ซึงล้ วน

เป็ นธรรมกระจายอยูม่ ากมายในประเทศไทย ตัวอย่างชัดเจนทีสดุ

อยูไ่ ม่ไกลจากห้ องฟั น

คือ การกระจุก ตัวของทัน ตแพทย์ ในกรุ ง เทพฯ และเมื องใหญ่

และเริ ม จากสิ ง ที ทํ า

ส่ง ผลให้ คนในชนบทและพื น ที ห่า งไกล ขาดโอกาสการเข้ า ถึ ง

ได้ ง่ า ยๆ ก่ อน เ ช่ น

บริ การทีจําเป็ น หากมองในแง่กลุม่ คนพิเศษ เช่น คนพิการ คน

ก า ร สอ น แ ป ร ง ฟั น

ยากจนในเมือง คนชายขอบทังหลาย  ก็ล้วนเป็ นกลุม่ ทีแทบไม่มี

และการหลี ก เลี ย ง

โอกาสเข้ าถึงบริ การสุขภาพช่องปาก เพราะการจัดบริ การแบบตัง

ความหวาน) ☺

P 9 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


สายขาวติวานนท : วันนี้ที่รอคอย ทพญ. แพร จิตตินนั ทน์

และแล้ ววั น นี ก ็ ม าถึ ง วั น ที 30 สิ ง หาคม 2553 รั ฐ มนตรี ว่ า การกระทรวงสาธารณสุข ในฐานะประธานที ประชุ ม กระทรวงฯ เห็ น ชอบกั บ การพั ฒ นาเจ้ าพนั ก งาน ทั น ตสาธารณสุ ขให้ ข ให้ สามารถดํ า รงตํ า แหน่ ง นั ก วิ ช าการ ส า ธ า ร ณ สุ ข ( ทั น ต ส า ธ า ร ณ สุ ข ) คื อ เ จ้ า พ นั ก ง า น ทันตสาธารณสุข หรื อทันตาภิบาลของเราจะมีโอกาสใช้ วุฒิ ปริ ญญาตรี ทางสาธารณสุขในการเจริ ญเติบโตก้ าวหน้ า โดย ใช้ เ ลขตํ าแหน่ ง เดิ ม และยัง คงสามารถให้ บ ริ ก ารประชาชน ตามที ก ฏหมายกํ า หนดได้ ส่ ว นแนวทางการปฏิ แนวทางการปฏิ บั ติ นั น รัฐมนตรี ได้ สงั การให้ กลุม่ บริ หารงานบุคคลไปดําเนินการ ทันตาภิบาลหลายท่านเมืออ่ ออ่านมาถึงตรงนี ก็จะถาม ต่อว่า แล้ วปริ ญญาตรี ท/ วี ่ านัน( จะได้ มาจากทางไหน ส่วน นี  พี แ หวว หรื อ ทพญ. ทิ พ าพร สุโฆสิ ต อดี ต ทัน ตแพทย์ สาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี ซึง ปั จจุ จจุบนั ดํารงตําแหน่งรองผอ. รองผอ สถาบันพระบรมราชชนกได้ กรุ ณาชี แจงว่า 1. คนทีเรี ยนหลักสูตร 4 ปี จะมีคุณสมบัติครบโดย อัตโนมัติ 2. คนทีเรี ยนปริ ญญาตรี สายทันตสาธารณสุข สาย สาธารณสุขศาสตร์ น่าจะมีคุณสมบัติครบ ทัง นีจ ะต้ องมีการ เร่ งจัดตังคณะกรรมการเพื  อพิจารณารายละเอียดในการปรั ด บ

รพ.บางใหญ่

เข้ าสูต่ ําแหน่งต่อไป ส่วนทีเรี ยนสาขาอืนๆคงไม่สามารถเข้ าสู่ ตําแหน่งนี ได้ คําถามถัดไปทีมักได้ รับคือ แล้ วสบช.จะเปิ ดสอน ต่ อเนื/ อ งให้ ทัทัน ตาสองปี เป็ นสี/ ปี เมื/ อ ไร เห็ น มี จ ดหมาย เวียนให้ สง่ คนไปเรี ยน ส่วนนี พ ี แหววตอบว่าในปี 2554 สบช.ไม่ส ามารถ เปิ ดต่ อ เนื องได้ อ งได้ เนื อ งจากขาดทั ง งบประมาณ (ถู ก ตัด งบ Mego project) ขาดผู้สอน และมีความจําเป็ นต้ องเพิมการ ผลิตทันตาภิบาลเพือไปทํางานในรพ.สต. งานในรพ ดังนันพี  น้องทันตา ทีไม่ได้ จบป.ตรี ตรี สายสาธารณสุขศาสตร์ ก็ขอให้ หาทางเรี ยนต่อ ท่านจะลาเรี ยนในหรื อเรี ยนเองนอกเวลาราชการก็ได้ อย่ารอ สบช.เพื เพื อ ไม่ ใ ห้ เสี ย โอกาสค่ ะ เท่ า ที ท ราบการประสาท ปริ ญ ญาทั น ตาสี ปี นั น ทํ า โดยมหาวิ ท ยาลัย บู ร พา ดัง นั น หลักสูตรม.บูบูรพาน่าจะใกล้ เคียงทีสดุ ค่ะ พีแหววเล่าให้ ฟังว่าทันตาภิบาลนับเป็ นหลักสูตร 2 ปี ของกระทรวงสาธารณสุข สาขาแรกทีสามารถทะลุด่านการ พัฒนาบุคลากรไปได้ ยังมีบุคลากรที กระทรวงผลิต 2 ปี อีก จํานวนมากทียงั ไม่ถงึ ฝั งฝั น และการที และ / ทันตาภิบาลสามารถ ขึ น( ในตํ า แหน่ งได้ นั (น มิ ใ ช่ ไ ด้ ม าง่ า ยๆ เท่ า ที/ ป ระเมิ น ปั จจัยที/ทาํ ให้ ประสบความสําเร็จได้ แก่ 1) คุณธรรมในวิชาชีพของทันตาภิบาล ทีเป็ นทีรับรู้ ถึงคุณประโยชน์ของงานทันตา และตระหนักดีในหมู่ผ้ บู ริ หาร กระทรวงว่ าความขาดแคลนบุ ค ลากรสายทัน ตฯมี สูง มาก ถึง แม้ ว่า ขาดแล้ ว จะไม่ถึ ง กับ ทํ าให้ เ สี ย ชี วิต แต่ป ระชาชนก็ เรี ยกร้ องให้ มีบริ การทันตฯมาก 2) นโยบายเอื อ ด้ วยรัฐปั จจุบนั มีนโยบายรพสต.และ โยบายรพสต เรื อ งการเข้ า ถึ ง บริ ก ารทัน ตกรรมขัน พื น ฐานตามนโยบาย หลัก ประกั น สุ ข ภาพถ้ พถ้ วนหน้ าของสํ า นั ก งานหลัก ประกั น สุขภาพแห่งชาติ(สปสช.) ทําให้ หน่วยซื อบริ การหลัก( สปสช.)

P 10 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ร่ วมเข้ ามาเป็ นเจ้ าภาพในการผลักดันให้ มีการเพิ มกํ าลังคน ทันตบุคคลากร โดยเฉพาะทันตาภิบาล 3) ความสัมพันธ์ ทีดีร ะหว่างทันตแพทย์ กับทันตาภิ บ าลที ทํ างานในพื น ที เมื อ มีก ารเยี ย มทัน ตแพทย์ ปั ญ หา ต้ นๆทีทันตแพทย์ เอ่ยถึงในช่วงนีค ือความขาดแคลนทันตาฯ ขวัญและกําลังใจของทันตาฯ การยอมรับขอบเขตการทํางาน ของทันตาและการให้ ความสําคัญกับเนื องานส่งเสริ มสุขภาพ โดยเฉพาะในกลุม่ เด็กของทันตาฯ 4) ความไม่ย่อท้ อต่อการทํ าหน้ าที ของสํานักทันตสาธารณสุขทีสนับสนุนข้ อมูล(โดยเฉพาะจากงานวิจยั จํานวน มาก) เพื อแสดงหลั ก ฐานของความขาดแคลนและ ความสําคัญ ของทันตาในยุทธศาสตร์ สุขภาพช่อ งปากของ ประเทศ 5) ทันตแพทยสภาตังแต่  รุ่น 4 ทีเปิ ดโอกาสให้ เขียน competency ของทันตาฯ และยอมรับการทําหน้ าทีของทัน ตาฯ ซึง หลายสภาวิ ช าชี พ ไม่ใ จกว้ า งเช่ น ทัน ตแพทยสภา โดยเฉพาะท่านนายกศิริชยั ผู้ชงเรื องความก้ าวหน้ าของทันตา เป็ น 1 ใน 2 ปั ญหาหลักของวิชาชี พสายทันตฯ (ท่านนายก ศิ ริ ชัย ทํ า งานเรื อ งนี ม านานตัง แต่ ยัง ไม่ ไ ด้ เ ป็ นนายก) เมื อ

รัฐมนตรี จุรินทร์ ซกั ถามในทีประชุมร่ วมกับสภาวิชาชีพต่างๆ เมือเดือนสิงหาคม ท่านนายกฯได้ ยกประเด็นความก้ าวหน้ า ของทันตาภิบาลขึ นหารื อทันที ต่ อ จากนี เ ราทุ ก คนในฐานะสมาชิ ก ชมรมทั น ตสาธารณสุขภูธรหวังกันว่า เส้ นทางทีเคยทัง ตีบและตันของ ทันตาภิบาลของเรา เมือสิงกีดขวางถูกเอาออกแล้ ว เส้ นทางที ดูจ ะยั ง ตี บ อยู่ จ ะได้ รั บ การแก้ ไ ขอย่ า งรวดเร็ ว ทั น ตาฯจะ สามารถเดินทางถึงฝั งฝั นอย่างราบรื น ส่วนนี น อกจากกลุ่ม บริ ห ารงานบุ ค คล สป.และสบช.แล้ ว ยัง ต้ อ งลุ้น ให้ พี น้ อ ง อาจารย์ใน วสส. และอาจารย์ในพื นทีทงหลายเร่ ั งดําเนินการ โบราณว่ าหนทางพิสูจน์ ม้า กาลเวลาพิสูจน์ คน ทันตาภิบาลได้ ผ่านการพิสูจน์ แล้ วว่ ามีค่าต่ อวงการทันตสาธารณสุ ข ไทย เราหวั ง ว่ าการพั ฒ นาทั น ตาภิ บ าล ในช่ วงนี จ( ะนําไปสู่อนาคตที/ดีของทันตา และพี/น้องทัน ตาของเราจะมี ค วามซื/ อ สั ต ย์ ใ นการประกอบวิ ช าชี พ ทํางานตามกรอบและสัมพันธ์ กับบริ บทของพืน( ที/ รั กษา คุณค่ าและ ศักดิ5ศรี อย่ างดีดุจเกลือรั กษาความเค็มนะคะ ☺

e o  a æ  iia aa i ... o ae u"#oa$%&% o a 'i a(ae  a)#a*%a#+  +,"+u+ a"-i +i a +,"+u #e./%a#+  æaeæ#%a#$#o#0%/+ a#i#+,"+u+0%a a 'io/e2a $3o a 'i a(ae  ooa u"eo+ 3 " oo#+) æaoo0   u " a a  a  æa+i(  a # /i4 +i ,i4 $ +#o#) o//a  /$%5 o  

a æ  iia aa i 3+u'æ6æ /0eii oื( 3 3+u 3a#$ æaa$ $# 0eื(o+a 3 o/89: oo ia i a#+,"+u+ii, a%a/oæ# P 11 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ค ุยกันฉันมิตร : ก้าวทีกล้า... “กล้า” ทีกา้ ว “การเตรียมทันตาภิบาลสูร่ พ.สต.” โดย ทันตแพทย์ปัญญา บัวบุปผา หลังจากน้ องๆเลือกพื นทีไปแล้ ว เรามาเกาะติดความสุขในการปฏิบตั ิงานของน้ องๆกัน เริ มทีน้องๆทันตแพทย์ทีเลือกพื นทีใช้ ทุน ทีวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร ในบทบาทของอาจารย์สอนเจ้ าพนักงานทันตสาธารณสุข ซึงในช่วงแห่งการพัฒนาระบบการให้ บริ การ สุขภาพและการส่งเสริ มสุขภาพโดยความพยายามและความมุ่งมัน พัฒนาโรงพยาบาลส่งเสริ มสุขภาพตําบลของรัฐบาลตามที ฯพณฯ ท่าน นายอภิสิทธิh เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี ได้ มีเป้าหมายหลักสําคัญในการเพิมศักยภาพและขยายบริ การ การสนับสนุนให้ มีการจัดเครื อข่าย บริ การปฐมภูมิ และผลักดันกิจกรรมส่งเสริ มสุขภาพเพือนําไปสูก่ ารมีสว่ นร่ วมขององค์กรปกครองส่วนท้ องถินและประชาชนทีเป็ นเจ้ าของ สุขภาพของตนเอง การบริ การส่งเสริ มสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปาก นับเป็ นส่วนหนึงทีเป็ นหัวใจแห่งการดําเนินงาน เป้าหมายเหล่านี นอกจาก อาศัยศักยภาพของทันตแพทย์ทงใน ั  สสจ. ใน CUP แล้ ว ทันตาภิบาลคือกลุม่ บุคลากรทีเป็ นตัวจักรสําคัญทีจะต้ องประจําและปฏิบตั ิงานอย่าง เต็มความสามารถใน รพ.สต. เพือความสําเร็ จตามเป้าหมาย น้ องใหม่ของเราส่วนหนึง ได้ ก้าวสูก่ ารเป็ นอาจารย์สอนทันตาภิบาล ในวิทยาลัย การสาธารณสุขทุกแห่งซึงเป็ นโรงเรี ยนทีสร้ างกลุ่มคนทีจะมีบทบาทสําคัญในการส่งเสริ มสุขภาพช่องปากร่ วมกับทันตแพทย์และบุคลากร สาธารณสุข

ทพ.ศิรว ุฒิ หิรญ ั อัศว์ ปฏิบตั ิงานอาจารย์ประจําภาควิชาทันตสาธารณส ุข วิทยาลัยการสาธารณส ุขสิรนิ ธรขอนแก่น  เบิร์ด เองเป็ นคนกรุ งเทพฯ ตอนฝึ กงานเคยฝึ กที สสจ.สิงห์บรุ ี เลือกทีปฏิบตั ิงานในตอน แรกก็เลือกสิงห์บุรี แต่พอไม่ได้ ในใจก็อยากเป็ นอาจารย์ รุ่ นพีก็แนะนําให้ ลองเป็ นอาจารย์ที วสส.ดู มาทํางานแล้ วก็มีความสุขมาก เป็ นไปอย่ างที/ตัง( ใจ ไม่ แตกต่ างจากการเป็ น อาจารย์ ในคณะที/มหาวิทยาลัยมากนัก เพียงแต่ นักเรียนและเนือ( หาที/เน้ นอาจแตกต่ าง กัน ถือว่าตอนนี มีความสุขดีมาก ถ้ าสมัครเรี ยนต่อได้ ก็อยากเรี ยนต่อ

ทําไมถึงอยากเลือกเป็นอาจารย์

ส่วนตัวผมชอบสอน ผมจึงมีความสุข มาก คนเราหากได้ ทําในสิงทีตัวเอง ชอบ ตัวเองรัก และ ถนัดก็มคี วามสุขอยู่ แล้วครับ

 เพราะผมรู้ สกึ อยากเรี ยนรู้ และพัฒนาตัวเอง สามารถแนะนําคนอืนได้ ทํางานโรงพยาบาล ชุมชนก็มีความสุข แต่งานหลักคงเป็ นงานบริ การ และบริ หารบ้ างเล็กน้ อย แต่เมืออยู่ตรงนี  มีสิงที ท้ าทายมากไม่แพ้ กัน เช่น การสอนให้ นกั เรี ยนเข้ าใจ ทํางานอย่างถูกต้ อง การวิจยั พัฒนาต่างๆ เป็ นต้ น

เล่างานของเราให้เพือนๆพีๆฟังสักเล็กน้อย  งานหลักก็เป็ นการบรรยาย การตรวจการฝึ กทํางานในคลินิกของนักเรี ยน และให้ บริ การใน คลินิกบริ การผู้ป่วย ผมกับเพือนๆ อาจารย์รุ่นเดียวกันพยายามมอบหมาย แบ่งงาน ช่วยเหลือ และ จัดกิจกรรมเสริ มให้ นกั เรี ยนเต็มทีเต็มกําลัง การสอนก็เป็ นด้ านคลินิก ส่วนการส่งเสริ มสุขภาพ P 12 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


วิชาทางชุมชนซึง เป็ นเนื อหาเกินครึงหนึง ของทีสอนจะเป็ นอาจารย์รุ่นพีทีมีความชํานาญกว่า สร้ างความเข้ าใจได้ มากกว่า

ความท้าทายของการเป็นอาจารย์สอนทันตาภิบาล มีมากน้อยขนาดไหนอย่างไรบ้าง  เป็ นอาจารย์ เป็ นสิง ทีท้าทาย ต้ องมีความพยายามเข้ าใจในตัวนักเรี ยน การพยายามทําทุกวิธีให้ เขาเข้ าใจ สนใจ อยากเรี ยนรู้ให้ มาก

คิดว่าความสําเร็จของการได้มาสอนนักเรียนทันตาภิบาลอยูต่ รงไหน  อยากให้ เขาจบไปแล้ วทํางานอย่างถูกต้ อง ได้ มาตรฐานทังการบริ  การและงานส่งเสริ มสุขภาพ

อะไรทีเป็นความส ุขของการทําหน้าทีตรงนี:  ส่วนตัวผมชอบสอนผมจึงมีความสุขมาก คนเราหากได้ ทาํ ในสิ/งที/ตวั เองชอบ ตัวเองรัก และถนัดก็มคี วามสุขอยู่แล้ วครับ

ทพญ.กัญจน์กมล ทองขาว ปฏิบตั ิงานอาจารย์ประจําภาควิชาทันตาภิบาล วิทยาลัยการสาธารณส ุขสิรนิ ธรขอนแก่น  บ้ านของกัญจน์อยู่จงั หวัดนครศรี ธรรมราช ตอนแรกอยากอยู่โรงพยาบาลชุมชนเพราะจะได้ ทํางานทีตรงกับทีเรี ยนมา จะได้ พฒ ั นาทักษะการทํางานให้ ดีขึ น วันทีเราเลือกพื นทีกัญจน์ก็อยาก เลือกจังหวัดทีเราอยู่หรื อจังหวัดใกล้ บ้าน แต่เมือตัดสินใจเลือกพืน ที ก็ได้ เลือกจังหวัดขอนแก่นซึง อยากมาลองทํางานทีภาคอีสานนี อยู่แล้ ว พอทราบว่ามาอยูท่ ีนี(วสส.) ก็หนักใจอยู่ว่าจะทําหน้ าทีได้ หรื อไม่ จะเป็ นอาจารย์ได้ หรื อเปล่า แต่สดุ ท้ ายก็คิดว่าคงไม่เกินความสามารถ

คนเราเรือง ค่าตอบแทนไม่ใช่ เรืองหลักแต่เรือง อืนๆทีเกียวข้องและ มีผลต่อความสุข

ถึงเวลานี:เข้าใจบทบาทหน้าทีมากขึ:น มัน ใจในการทํางานมากขึ:นมัย;  ตอนแรกๆก็ยงั ไม่เข้ าใจมาก ตอนนี เริ มเห็นภาพทีชดั เจนถึงงานหลักคืองานการสอนนักศึกษา ทังวิ  ชาบรรยายและการตรวจการฝึ กปฏิบตั ิงานให้ บริ การผู้ป่วย งานบริ การคลินิกทันตกรรมแก่ ผู้ป่วยในเวลาราชการ และงานวิจยั ส่วนงานอืนๆ ได้ ช่วยงานบริ หารบ้ าง เช่น งาน QA ร่ วมกับ พีๆ ซึง ทางวิทยาลัยฯก็มีการแบ่งบทบาทหน้ าทีเป็ นอย่างดี ในระหว่างนี ก็เป็ นช่วงเรี ยนรู้ ฝึ กปฏิบตั ิ กับพีๆ

รส้ ู ึกได้ใช้วิชาความรท้ ู ีเราเรียนมาให้เป็นประโยชน์อย่างไร  ตอนนี  วิชาทางคลินิกก็ได้ ใช้ ประโยชน์ในการตรวจนักศึกษาอยูแ่ ล้ ว ส่วนความรู้เรื องการทํางานร่วมกับผู้อืน การทําโครงการในตอนเรี ยน ได้ ใช้ ประโยชน์มากเหมือนกัน ส่วนการบริ หารก็ยงั เรี ยนรู้อยู่ สิ/งที/ร้ ูสึกว่ าเป็ นประโยชน์ ท/ ชี ดั เจนคือตอนเรียนเราเคยเรียนแบบ comprehensive เช่ น ไม่ มองเฉพาะโรคแต่ มองเป็ นคนไข้ รวมถึงการวางแผนการรักษาทีมีประสิทธิภาพสอดคล้ องกับชีวิตของคนไข้ เป็ น ต้ น การมาทําหน้ าทีตรงนี ต้ องฝึ กทบทวน เตรี ยมตัวเองให้ ดีมากทีส ดุ เราต้ องเคารพในตัวเอง การวางตัวให้ นกั ศึกษาเชือถือ

ความมุ่งหวังตัง: ใจทีเรามีให้กบั นักศึกษา  เป็ นธรรมดาของการเป็ นอาจารย์ทเี วลาสอนก็อยากให้ เขาสนใจ ไม่หลับ เวลาสอบก็ทาํ ได้ เวลาทํางานก็ทาํ ผ่าน มีความเข้ าใจไม่ใช่แค่ ความจํา เด็กคิดเป็ น ทําโครงการเป็ น P 13 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


มีอะไรทีเป็นความส ุขในการเป็นอาจารย์สอนน้องๆนักศึกษาทันตาภิบาล  กัญจน์เองยังไม่ถนัดในด้ านการเป็ นผู้สอนมากนัก ก็เป็ นความสุขในระดับหนึง แต่ถ้าเรามีความเชียวชาญ ชํานาญ หรื อมัน ใจในความรู้ ของเรามากกว่านี  หรื อมีความสามารถในการสอนให้ นกั เรียนเข้ าใจง่ายๆเรียนรู้ได้ เร็ ว ก็คงจะดีกว่าทีเป็ น

ความท้าทายของการเป็นอาจารย์สอนทันตาภิบาล มีมากน้อยขนาดไหนอย่างไรบ้าง  จริ งๆเราเองก็เพิง จบมา คราวนี ต้ องมาสอนคนอืนๆแล้ ว จึงเป็ นสิง ทีนบั ว่ายากเหมือนกันในการทีต้องประมวลความรู้ ความชํานาญของ เราเพราะเราต้ องสอนคนให้ เขาคิดเป็ป็ น ทําให้ เป็ น นําไปใช้ ในชีวิตได้ หลังจบ

สิงทีอยากเสนอแนะ  ในฐานะบุ ฐานะบุคลากรในหน่ วยราชการ พบว่ ายังมีหลายอย่ างที/ส่งผลถึงความสุข ความสบายใจในการทํางานของแต่ ละคน เรื/อง ค่ าตอบแทนไม่ ใช่ เรื/องหลักแต่ เรื/องอื/นๆที/เกี/ยวข้ องและมีผลต่ อความสุข ความก้ าวหน้ า ความภูมิใจเป็ จ นเรื/องที/สาํ คัญไม่ แพ้ กัน กัญจน์ไม่ร้ ูวา่ จะเสนอแนวทางอะไรแต่อยากให้ มีการติดตามดูแลกันมากๆค่ะ การทีจะให้ ทนั ตาภิบาลได้ ก้าวสูก่ ารเป็ นผู้ทําหน้ าทีใ นการส่งเสริ มสุขภาพช่องปากประชาชนอย่างทีเราคาดหวัง โรงเรี ยน การสอน และผู้สอนนับว่าสําคัญไม่แพ้ กนั เชิญชวนพีๆทั ๆ ทันตแพทย์ร่วมกันส่งกําลังใจ สนับสนุนการเรี ยนการสอนการฝึ กงานของนักศึกษาทันตาภิบาล กัน เพือให้ น้องๆของเราได้ มแี รงกาย แรงใจให้ ล้นเปี ยม เพราะความสําเร็ จของน้ องๆ เป็ นประโยชน์กบั งานทันตสาธารณสุขในพื นทีได้ ตอ่ ไป☺ ไ

ชีวิตมันก็เหมือนกับชีสนั่นแหละ! แหละ แมจะเหนียวไปหนอย แตก็กย็ ่งิ เคี้ยวยิ่งมันจา... P 14 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ไม่ดีแน่ แน่ๆ งานเข้ าแน่ๆ เพราะยายเริ มพูดไม่ร้ ู เรื อง เลยทําใจดีส้ ผู ี ถามความเป็ป็ นไปเป็ นมา แล้ ว ก็ ไ ด้ คํ า ตอบจากยาย(ซึ ตอบจากยาย  ง ตอนนี  อาจจะไม่ใช่ยายแล้ ว) “ ข้ าก็อยู่แถวๆ หน้ าอนามัยเจ้ านีละ่ เจ้ าไม่ร้ ู ดอก เพียง ครัง นี ข้ าจักตามเจ้ าพยาบาลคนสวยนี เข้ ามา” มา กําไม่แบครับ ถ้ า ผมเป็ นพีพยาบาล นีเป็ นลมไปแล้ วครั บน่ากลัวทีเดียวเชียว เลย

สิงสู

คุยๆ กันว่าหากยังเป็ นแบบนีม ีแต่ต้องพาไปโรงพยาบาลประจํ า อําเภอ แต่กลัวคนไข้ คนอืนๆ จะว่า ผีเข้ าแน่ๆ เพราะปกติแกไม่ได้ เป็ นคนแบบนี 

อย่าพึง งงกับชือตอนนะครับ เดียy วหลังๆ มาจะเข้ าใจ

จึงได้ ใช้ กลอุบายให้ ยาย(หรื าย อเปล่า)ออกจากอนามัยเพือ

เรื องนี( อาจจะต้ องใช้ วิจ ารณญาณในการอ่า น)เพื น อน

จะพาไปกินลาบ หลู้ตามทียายบอก สงสัยไหมว่าใช้ วิธีไหน ก็วิธี

โทรศัพท์มาเล่าให้ ฟัง พอฟั งแล้ วขนลุกแบบไม่กล้ านอนคนเดียว

เดียวที เขามานันแหละครั  บ (พีพีพยาบาลนั ยา นแหละ)  กลับไปบ้ าน

เลยครับ เรื องมีอยูว่ า่ สายๆของวันทํางานทีสถานีอนามัยแห่ แ งหนึง

ยายก็กินเหล้ า ลาบ หลู้ บุหรี ซะเต็มที โดยมีพอ่ อาจารย์(หมอผี)มา

(ของจังหวัดลําปาง)มีมียายคนหนึง มาพบ เจ้ าหน้ าทีอนามัย ยาย

ทําพิธี ผ่านไปสัก 2 ชัว โมง ยายก็มีอาการเหมือนเดิม พร้ อมกับงง

บอกกับทางเจ้ าหน้ าทีว่า มีอาการใจสัน (ใจไม่ ใจไม่ดี)เจ้ าหน้ าทีได้ ยิน

ว่า มาทําไรบ้ านแกเยอะแยะ อาการใจสัน ก็หายไปเป็ นปลิดทิ ง

ดังนัน เลยทําการตรวจร่ างกายตามปกติ การวัดความดันโลหิต ชีพจรเต้ น และอัตราเต้ นของหัวใจปกติ ปรากฏว่า ปรกติครับ แต่ ยายก็ ยัง บอกว่า ใจสัน อยู่ไ ม่ห าย เจ้ า หน้ า ทีก็ ให้ ยายไปนัง พัก สักครู่ก่อน แล้ วจะทําการตรวจซํ าอีกรอบ พอพักได้ สกั ครู่ ครับ มีพี พยาบาล เจ้ าหน้ าทีอีกคน กลับจากการเยียมผู้ป่วยทีบ้าน มาถึงพี เขาก็ทกั ทายยายตามปกติ หลังจากถามไถ่กนั สักพัก ยายเริ มบอก อีกแล้ วว่าใจสัน มากขึ น พีพยาบาลเลยให้ าบาลเลยให้ ไปนอนพักทีเตียงคนไข้ ครู่เดียว ยายก็เริ มส่งเสียงดัง โวยวาย เสียงตะโกนทีห้าว เหมือนผู้ชายวัยกลางคน นํ าเสียงสําเนียงอีสานโหลด เมือได้ ยิน เพลงอีสานยายก็ร้องรํ าตามไปด้ วยเหมือนมีความสุข หลายคนคง สงสัยเหมือนผม ยายเป็ นคนอีสานหรื อเปล่า เพือนยืนยันครับว่า คนลําปางร้ อยเปอร์ เซ็นต์คนเมือง(เหนือ)แต้ แต้ ๆ นีแหละ ทีนีห ล่ะ ครับขนลุกกันทังอนามั  ย ยายยังตะโกนไม่เลิกเริ มบอกว่าอยากกิน

จะว่าไปความเชือเรื องภูตผี ยังมีอยูใ่ นสังคมชนบทไทย ไม่เชือก็ไม่กล้ าลบหลูค่ รับ ทีเล่าให้ ฟัง แม้ ไม่เกียวกับเรื องฟั นแต่หากเกิดเรื องแนวนี  กั บ เราแล้ วอยู่ ค นเดี ย วจะได้ รี บจั ด การแก้ ไข ก่ อ นจะ .... (ไม่อยากจะคิดเลยครับ) หนามยอกก็ต้องเอาหนามบ่งครับ ปล. ขอขอบคุณเพือนจาก ลําปางเจ้ าของเรื องครับ ☺ Jay-ac ผมจะทํางานเพื/อชาติ เพื/อน ประชาชน และเพื/อในหลวง Jay.ac@hotmail.com

ลาบ กินหลู้(เหมือนลาบเลือด) และอยากสูบบุหรี เจ้ าหน้ าทีเห็นว่า P 15 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


Tooth friendly เรื่องเลาจากเจนีวา

เนือ สัตว์ เพือเป็ นการลดการใช้ พลังงานของโลก ง หรื อไม่ก็เขียน

อ.ทพ.ดร.ธงชั ธงชัย วชิรโรจน์ไพศาล

ห้ องนํ าก็จะมีป้ายเขียนว่า จําเป็ นทีจะต้ องใช้ นํ าร้า อนล้ างมือหรื อไม่

หัวหน้ าภาค วิชาทันตกรรมชุมชน คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ป้ ายให้ เ ดิ น ขึน บัน ไดแทนการใช้ บัน ไดเลื อ นหรื อ ลิฟ ท์ พอเข้ า แล้ วก็อธิบายว่า การทํานํ าร้ อนต้ องใช้ พลังงานเท่าใด เป็ นต้ น ในส่วนนอกงานประชุมก็ มีจกั รยานให้ รยาน ยืมใช้ ขีรอบเมือง

ผมได้ รับทุนจากจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัยไปนําเสนอ

ได้ ฟรี (แต่ต้ต้องมีใบขับขีจกั รยาน ซึง ประเทศไทยไม่มี ผมก็เลยอดขี

ผลงานโครงการสร้ างเสริ มสุ ข ภาพช่ อ งปากของชุ ม ชน ที

จักรยานชมเมืองเลยครับ ต้ องเดินและขึ นรถบัสแทน) แทน มีการจัดให้

ดําเนินการในพื นทีอําเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี เป็ นการประชุม

มีการวิงจ๊ อกกิ ง ตอนเช้ า (ไม่ ไม่ได้ เข้ าร่ วม เพราะตืนไม่ทัน) ให้ เข้ า

ทีเรี ยกว่า The World Conference of the international Union

คลาสโยคะฟรี เป็ นต้ น เรี ย กว่ า พยายามให้ มี ก ารสร้ างเสริ ม

for Health Promotion and Education (IUHPE) ครัง นี จัดเป็ น

สุขภาพจริ งๆ

ครัง ที 20 ณ.เมื เมืองเจนีวา ประเทศสวิสเซอร์ แลนด์

ในงานประชุ ม นี ม ี บุค คลากรทางสายสุข ภาพ แพทย์ พยาบาล และทีไม่ใช่สายสุขภาพ มาประชุมพันกว่าคน เนืองจาก หัวข้ อการประชุมครัง นี เป็ นเรื อง “สุสุขภาพ ความเป็ นธรรม นธรร และ การพัฒนาอย่ างยั/งยืน” บรรยากาศการประชุมทีน่าสนใจคือ การมีกิจกรรมต่ต่างๆ ในงานประชุม เช่น การจัดผลไม้ มีแอปเปิ ล มะเขือเทศ ,แครอท แครอท และ แอปริ คอท วางไว้ ในตระกร้ าให้ เลือกหยิบ กินได้ ตลอดทังงาน  เป็ นของว่างทีดีต่อสุขภาพ ไม่มีขนมเค้ กให้ กิน มีเพียงกาแฟและชาบริ การระหว่างพักการประชุม นํ าดืมก็แจกให้ คนละ 1 ขวดพร้ อมแจกสติกเกอร์ กอร์ ให้ เขียนชือติดไว้ เมือดืมนํ าหมด ก็ไปเติมนํ าตามจุดทีตงไว้ ั  หรื อไปเติมนํ าประปาก็ได้ อาหารกลาง วันทีแจกถ้ าเป็ นพิซซ่าผั าผัก ก็จะเขียนป้ายว่า ให้ พยายามลดการกิน

แต่เรื องทีอยากเล่าเป็ นเรื องของ Toothfriendly ครั บ เริ มจากการประสานงานของพีจันทนา จากเครื อข่ายเด็กไทยไม่ กินหวานทําให้ Dr. Albert Bar ทีเป็ น Executive Director ของ Toothfriendly International ทีมีสํานักงานใหญ่อยู่ทีเมือง Basel ได้ เดินทางมาร่ วมพูดคุยแนะนําว่า Toothfriendly คืออะไร ในวง ทีนังคุยมี พี ปิยะดา, พีปิ ยานารถ, ยานารถ อ.ชื นฤทัย และผม หลังการ พูดคุยกันกว่า 3 ชัว โมง ทีมของเราสนใจทีจะไปดูห้องปฎิบตั ิการ ในการวัด pH ของแผ่นคราบจุลนิ ทรี ย์ทีมหาวิทยาลัยซูริค ด้ วยการ ประสานงานทียอดเยียม ในวันรุ่ งขึ นเราก็ นเรา โดดการประชุมหลักไป

P 16 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ทํางานทีคิดว่าน่าจะสําคัญกว่า นัง รถไฟจากเจนีวาไปซูริคใช้ เวลา

ใช้ การจิ ม electrode เข้ าไปวัดในแผ่นคราบจุลินทรี ย์ แต่เป็ นการ

3 ชัว โมงกว่า ไปแล้ วกลับมาในวันเดียว เรี ยกว่าใจสู้กนั ทังที  ม

ใส่ฟั น ปลอมถอดได้ บางส่ว น แล้ ว ฝั ง ส่ว นที เ ป็ นเคลือ บฟั น และ

ในวันทีคยุ กับ Dr.Bar พวกเรามีโอกาสได้ เห็นผลิตภัณฑ์ ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็ น Mentos , Frisk, Smint, Ricola, Trident, Xylitol, litol, Freherman’s Friend, Weingummis, Fruit-tella, Fruit Halter, Ice-tea, lollipop or Chupa Chups ทีได้ รับเครื องหมาย องหมาย TF แล้ ว น่ากินจริ งๆครับ

เนื อฟั นจริ งเข้ าไปในฟั นเทียม พร้ อมทังฝั  ง electrode อยู่ใต้ ฐาน ฟั นปลอม เพือเป็ นการวัด pH ทีผิวเคลือบฟั นโดยตรง โดยไม่ไป รบกวนหรื อ ไปเปลีย นสภาพของแผ่น คราบจุลิน ทรี ย์ ซึงวิ ธี นี ม ี รายงานการวิจัจยั เปรี ยบเทียบแล้ วว่า ได้ พื นทีใต้ กราฟ Stephan’s cure (หวั หวังว่าคงจะจํากันได้ นะครับ) มากกว่าวิธีการวัดภายนอก หรื อจิ ม electrode เข้ าไป หรื ออาจเรี ยกได้ ว่า มีความไวในการวัด ว่า ขนมอะไรทําให้ pH ลดลงได้ บ้าง รวมทังการวั  ดว่าขนมนันๆมี  ความสามารถในการทําให้ ฟันกร่อนหรื อไม่ ซึง มีวิธีโดยเฉพาะอีก มหาวิ ท ยาลั ย ที จั ด ตั ง ห้ องปฎิ บั ติ ก ารและสามารถ ทดสอบ pH telemetry ได้ ในปั จจุบนั มี 3 แห่งคือ มหาวิทยาลัยซู ริ คในสวิสเซอร์ แลนด์ มหาวิทยาลัยJena ในเมือง Witten ประเทศ เยอรมันนี และ มหาวิทยาลัยTohoku ในเมือง Sendai ประเทศ

Toothfriendly (TF) International เป็ นองค์ กรทีไม่ แสวงหากําไร ทีทํางานเพือให้ เกิดสุขภาพช่องปากทีดี เริ มก่อตังใน  ปี 1989 ทีเมือง Basel ประเทศสวิสเซอร์ แลนด์ โดยเป็ นความ

ญี ปนุ่ และในปลายปี 2010 นี จะมีการเปิ ดห้ องปฎิบตั ิการใหม่ที Beijing University Dental Hospital หวังว่า ห้ องปฎิบตั ิการแห่งที 5 จะเกิดขึ นในประเทศไทยนะครับ

ร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยทางทันตแพทย์ในสวิสหลายแห่ง กับ

ขนมทีติดสัญลักษณ์ TF จะมีความหมายว่า “ไม่ทําให้

บริ ษัท และโรงงานทีผ ลิตขนม (“ขนม” ในบทความนี ท ัง หมด

ฟั นผุ ไม่ทํา ให้ ฟัน กร่ อ น” (หรื หรื อแปลว่า ไม่ทําอันตรายต่อ ฟั น )

หมายถึง confectionery ทีเป็ น ลูกอม หมากฝรัง และช็อคโกเลต

ความหมายของ TF จะไม่ตรงกับความหมายของ Sugar-free

ไม่รวมขนมกรุบกรอบหรื อขนมถุงนะครับ) ทางTF TF ได้ ใช้ สญ ั ลักษณ์

ยกตัวอย่างง่ายๆ เช่น ถ้ าเราดืมนํ าอัดลมทีเป็ น Sugra-free ด้ วย

ฟั นกางร่ ม หรื อ เรี ยกว่า Happy Teeth ติดลงในขนมทีผ่านการ

ความเป็ นกรดของนํ าอัดลมจะทําให้ ฟันกร่ อนได้ ดังนัน นํ าอัดลม

ทดสอบแล้ วว่า ไม่ทําให้ เกิดฟั นผุ หรื อ ฟั นกร่ อน ต่อมาได้ มีการ

Sugar-free ก็จะไม่ผ่านเกณฑ์ของ TF ดังนัน การกินขนมหรื อ

จัดตัง TF ขึ นในประเทศเยอรมันนี ญี ปนุ่ และเกาหลี รวมทังมี 

เครื องดืมทีเขียนว่า Sugar-free free นัน อาจทําอันตรายฟั นก็ ได้ นะ

กลุม่ Action group ใน สเปน และ ตุรกรี รวมทังมี  การจัดตังเป็  น

ครั บ แล้ ว ความหวานที ไ ด้ มาจากนํ า ตาลอะไร นํ า ตาลที TF

Toothfriendly Foundation ในปี 2004

ยอมรั บ และผ่ า นเกณฑ์ ไ ม่ ทํ า ให้ ฟั นผุ แ ละไม่ กั ด กร่ อนฟั น

การทดสอบว่าไม่ทําให้ เกิดฟั นผุ ทําโดยการใช้ เทคนิคที เรี ยกว่า pH telemetry test เป็ นการวัด pH ในแผ่นคราบจุลินทรี ย์ โดยตรง ไม่ได้ เป็ นการตักเอาคราบจุลินทรี ย์มาวัดภายนอก หรื อ

ประกอบด้ วยสามกลุ่มหลักๆ คือ กลุ่มแรกเป็ น กลุ่มนํา ตาลจริ ง (นํ าตาลธรรมชาติ) ตัวทีผ่านคือ isomaltulose และ tagatose ซึง เป็ น disaccharides

P 17 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553

ใช้ เติ ม ในชอกโกเลตและคาราเมล


ที น่ า แปลกคื อ นํ า ตาลจริ ง สองตัว นี แ บคที เ รี ย ในช่ อ งปากไม่ สามารถย่อยได้ ทําให้ ไม่เกิดกรด ขนมทีเติมนํ าตาลสองตัวนี ไม่ถือ ว่าเป็ น Sugar-free เพราะเป็ นนํ าตาลจริ งแต่จดั เป็ น TF กลุ่มที 2 เป็ นกลุ่มนํ าตาลทีใช้ ทดแทนนํ าตาลจริ ง มีชือ เรี ยกว่า นํ าตาลแอลกอฮอล์ ซึงจะให้ พลังงานประมาณ 50-60% ของนํา ตาลปกติ ส่ว นใหญ่ จะหวานน้ อยกว่านํา ตาลปกติ ทีเรา คุ้นๆกันก็จะมี Sorbitol, Maltitol, Mannitol, Isomalt, Erythritol, Xylitol และ Lactitol

หลังจากทีได้ เรี ยนรู้ เกียวกับ TF แล้ ว พวกเราทีร่วมทีม

กลุม่ สุดท้ ายเป็ นกลุม่ นํ าตาลเทียม (หรื หรื อเรี ยกว่า สารให้

ในวัน นัน คิ ด ว่ า น่ า จะถึ ง เวลาแล้ ว ที ต ลาดขนมและลูก อมใน

ความหวาน) จะมีความหวานกว่านํ าตาลปกติเป็ นหลายร้ อยเท่า

เมืองไทย จะมี ขนมและลูกอมที ไม่ทําให้ ฟันผุขาย เป็ นการเพิ ม

เนื อ งจากใช้ ในปริ ม าณน้ อ ยมากจึ ง ถื อ ว่ า ไม่ ไ ด้ ใ ห้ พ ลัง งาน ที

ทางเลือกให้ ผ้ บู ริ โภคทีใส่ใจเรื องฟั นผุ หรื อเป็ นทางเลือกให้ พ่อแม่

ยอมรับและใช้ กนั ได้ แก่ aspartame, acedulfame K, neotame,

เลือ กซื อ ขนมและลูกอมให้ ก อมให้ ลูก ได้ เพราะทัน ตแพทย์ เ ราก็ มัก จะ

sucralose and litame

ประสบปั ญหาในการบอกให้ ผ้ ูปกครองพยายามดูแลให้ เด็ก ลด

มีใ ครรู้ บ้ างไหมครั บ ว่า คนไทยทัง ประเทศกิ น ขนมกัน ประมาณสักกีบาท ถ้ ารู้ อาจจะตกใจก็ได้ จากข้ ากข้ อมูลทีผมค้ นมาได้ พบว่า ตลาดขนมในไทยมีมลู ค่า 12,000 ล้ านบาท แบ่งเป็ น ลูกอม

ขนม ลูกอม แต่ไม่ประสบความสําเร็ จเท่าทีควร ทางพวกเราจึงได้ วางแนวทางการดําเนินการและหาทางผลักดันให้ TF สามารถ เกิดขึ นได้ ในประเทศไทยครับ

สัก 60% หมากฝรัง 20% และช็ อคโกเลต 20% % จากข้ อมูลในปี

อย่างไรก็ดี ผมคิดว่า การมีขนม ลูกอม ทีเป็ น TF ถือเป็ น

2009 ในไทยมีการใช้ Sugar-free ในตลาดลูกอม อยู่ 8.5% เทียบ

ทางเลือ กหนึ ง เท่า นัน นะครั บ อาจจะเหมาะสมกับ กลุ่ม คนบา

กับในประเทศอาเซียนด้ วยกันแล้ ว ไทยยังมีการใช้ Sugar-free

งกล่◌ุมในสังคม การทํางานสร้ างเสริ มสุขภาพช่องปากด้ านอืนๆ

น้ อยกว่าในสิงค์ โปร์ 37% ในมาเลเซีย 12% และในอินโดนีเซีย

ยังคงจําเป็ นอยู่ การสือ สารกับสังคมเรื องการดูแล ป้องกันโรคฟั นผุ

10% และถ้ าเที ย บกั บ ประเทศอื น ๆ (ข้ข้ อมู ล ปี 2006) เช่ น

และการทํางานด้ านนโยบายสาธารณะเพือเอื อต่อการมีสขุ ภาพ

สวิสเซอร์ แลนด์ 49%, ไต้ หวัน 34%, ญี ปุ่น 29%, สหราช

ช่องปากทีดยัยี งั ต้ องดําเนินการควบคูก่ นั ไป

อาณาจัก ร 13% ไทยยัง คงใช้ Sugar-free น้ อยกว่าอยู่ม าก (แม้ ว่า Sugar-free จะไม่ใช่ TF แต่ก็พอจะบอกถึงแนวโน้ มได้ ครับ)

ไว้ เจอกันฉบับหน้ าครับ ☺

ขอขอบคุณ http://www.toothfriendly.ch

P 18 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ทันตแพทย์ในดวงใจ : ค ุยกับ ค ุณ ฐิติมา ค ุณติรานนท์  เหตุผลที ยอมรับเป็ นกรรมการตัดสินประกวด เรียงความทันตแพทย์ในดวงใจ

 สิ งใดที อยากบอกแก่บุบคุ ลากรในวิชาชีพทันตกรรม

แวดวงทันตแพทย์นีแทบไม่ร้ ูจกั มาก่อนเลย ในชีวติ อาจมี

บุคลากรทางทันตฯ สามารถทําให้ เด็กๆ ยิ มสวยด้ วยการ

โอกาสต้ องเจอะเจอหมอฟั นบ้ างก็ในเวลาทีมีปัญหาเรื องฟั นผุฟัน

รักษาสุขภาพฟั นของเขา และจะเยียมยอดยิงขึ น ถ้ าสามารถช่วย

หลุดนัน แหละ เหตุทีเข้ ามาเกี ยวข้ องด้ วยกับวงการนี คงมาจาก

ให้ เขายิ มออกมาจากข้ างในหัวใจน้ อยๆ ของเด็กๆ ทุกคน ☺

ช่ ว งที ไ ปจาริ กบุ ญ ที พ ม่ า มี โ อกาสได้ รู้ จั ก กั บ คุ ณ ศุ (ทพญ. ศุภลักษณ์) คุยกันสนุกสนานและทราบว่าคุณศุก็อ่านหนังสือของ มูลนิธิโกมลคีมทองอยู มทองอยู่ด้วย พอกลับมาได้ นานเหมือนกัน คุณศุ โทรมาคุยด้ วยว่าอยากให้ มาช่วยเป็ นกรรมการตัดสินประกวดรี ยง ความ เป็ นโครงการหนึง ทีเปิ ดรั บการมีส่วนร่ วมจากสังคมและ ส่ง เสริ ม ให้ วิ ช าชี พ ทัน ตแพทย์ ไ ด้ ส ัม ผัส กั บ สัง คมที ก ว้ า งขวาง ออกไป ฟั งดูแล้ วรู้สกึ ว่าเป็ นความตังใจที  ดีและอยากรู ะอยากรู้จกั บุคลากร ในแวดวงนี ให้ มากขึ นด้ วย จึงตัดสินใจรับเป็ นกรรมการ

 ความประทับใจในการร่วมงานในครัง# นี# การมีโอกาสได้ อ่านบทความทีส่งเข้ ามาจากน้ องๆ ใน หลากหลายแห่ง อ่านเพลินอ่านสนุก และทีสําคัญจากการได้ อ่าน ข้ อเขียนเหล่านี  ทําให้ นึกถึงภาพของ พระ, ครู และหมอที และหม โดยวิถี ชี วิ ต ค่ อ นข้ างคลุก คลี แ ละสัม ผัส อยู่ กับ ชี วิ ต ความเป็ นอยู่ ข อง ชาวบ้ าน สามารถทีจะเป็ นแรงบันดาลใจให้ กับเยาวชนไม่เพียง การปลูกฝั งการดูแลรักษาฟั นเท่านัน แต่ยงั เป็ นพลังสร้ างสรรค์ใน ด้ า นอื น ๆ ให้ กั บ สัง คมและชุ ม ชนนัน ๆ ด้ วย นอกจากนัน ใน กระบวนการทํางานทีได้ มีโอกาสทํ โอกาสทํางานร่ วมกับกรรมการตัดสิน ท่านอืนๆ อีก 3 ท่าน ทําให้ เห็นถึงแง่มมุ มองทีช่วยส่งเสริ มให้ การ ตัดสินหรื อหลักเกณฑ์ ทีมีนนั  รอบด้ านขึน มีทงั  การถกเถี ยงและ แลกเปลียน รู้ สึก สนุก บางครั ง บางมุมก็ ห ลุดจากสายตาเราไป จนกระทัง มีคนมาชี ให้ เห็น

P 19 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


โครงการประช ุมวิชาการสมาคมทันตาภิบาลแห่งประเทศไทย ประจําปี งบประมาณ 2554 เรือ ง จากวิกฤติสโ่ ู อกาส : ก้าวใหม่ทนั ตาภิบาลไทย โดย สมาคมทันตาภิบาลแห่งประเทศไทย สมาคมทันตาภิบาลแห่งประเทศไทย ก่อตังขึ  นเพือเผยแพร่ ข่าวสารและวิทยาการด้ านทันตสาธารณสุข ส่งเสริ มสนับสนุน และ พัฒนางานทันตสาธารณสุขให้ ได้ ผลดียิงขึ น เป็ นศูนย์กลางในการประสานงานแลกเปลียนความรู้ ความคิดเห็นและประสบการณ์ ระหว่าง สมาชิกและระหว่างสมาชิกกับสมาคม

โดยสมาชิกส่วนใหญ่เป็ นทันตาภิบาลทีจบการศึกษาจากวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร ทัง 7 แห่ง

สังกัดสถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข เป็ นบุคลากรทีมีภาระหน้ าทีหลักในการออกไปรับใช้ สงั คมด้ านระบบสุขภาพช่องปาก ทีมงุ่ หวังพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ ดียิงขึ น ปั จ จุบัน ทัน ตาภิ บาลเป็ นบุค ลากรด้ า นทัน ตสาธารณสุข ที ห ลายหน่ว ยงานที รั บผิ ด ชอบ พยายามผลัก ดัน เพื อให้ เ ห็ น ถึ ง ความ เปลียนแปลงโดยเน้ นการปรับกระบวนทัศน์ แนวทางและรู ปแบบการทํางานให้ สอดคล้ องกับนโยบายรัฐบาล พัฒนาทักษะด้ านการส่งเสริ ม สุขภาพและความเคลือนไหวทางสังคม ทักษะด้ านความคิด การวิจยั และการเรี ยนรู้ รวมถึงบทบาทหน้ าที โดยเพิมศักยภาพควบคู่กบั การ ปฏิรูปการศึกษาและความก้ าวหน้ า มีการปรับปรุ งหลักสูตรการศึกษาโดยดําเนินการให้ มีการศึกษาต่อเนืองและเพิมคุณวุฒิเป็ นระดับ ปริ ญญาตรี ดังนัน สมาคมทันตาภิบาลแห่งประเทศไทย ในฐานะองค์กรทีมีสว่ นในการพัฒนาศักยภาพและเพิมขีดความสามารถของทันตาภิบาลโดยตรง จึงเห็นความสําคัญในการพัฒนาทันตาภิบาล ให้ มีความรู้ความสามารถและเติมเต็มสมรรถนะด้ านวิชาการทีทนั สมัยให้ เข้ มข้ น ขึน เพื อให้ ทัน ตาภิบ าลก้ าวทัน ต่อ การเปลีย นแปลงทัง ด้ า นระบบบริ การ ระบบบริ ห าร ระบบการจัด การ และแนวโน้ มของระบบทันต สาธารณสุขไทย ภายใต้ นโยบายของรัฐบาล ด้ วยเหตุผลดังกล่าว สมาคมทันตาภิบาลแห่งประเทศไทย จึงได้ จัดประชุมวิชาการเรื อง จาก วิกฤติส่โู อกาส : ก้ าวใหม่ทนั ตาภิบาลไทย ขึ น เพือเป็ นเวทีในการเผยแพร่ วิชาการสําหรับทันตาภิบาลทัว ประเทศ ได้ มีโอกาสแลกเปลียน ประสบการณ์การทํางานร่วมกัน ทังนี  ยังสามารถนําความรู้ไปปรับใช้ เพือให้ เกิดประโยชน์สงู สุดต่อการปฏิบตั ิงานในหน้ าทีอย่างแท้ จริ ง มีวัตถุประสงค์ 1.เพือถ่ายทอดความรู้ทางวิชาการทีเกียวข้ องต่อการพัฒนางานทันตสาธารณสุข 2.เพือเป็ นเวทีการเรี ยนรู้ แลกเปลีย นประสบการณ์ และเผยแพร่ผลงานวิชาการของบุคลากรสาธารณสุข 3.เผยแพร่และประชาสัมพันธ์ผลงานและแผนการดําเนินงานของสมาคม 4.ประกาศเกียรติคณ ุ ทันตาภิบาลดีเด่น กลุ่มเป้าหมาย จํานวน 300 คน ประกอบด้ วย เจ้ าพนักงานทันตสาธารณสุข (ทันตาภิบาล) , นักวิชาการสาธารณสุข และนักวิชาการอืนๆที เกียวข้ อง , บุคลากรทีสนใจ ระยะเวลา ระหว่างวันที 23-25 พฤศจิกายน 2553 สถานที/

โรงแรมมุกดาหารแกรนด์ จังหวัดมุกดาหาร P 20 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


กําหนดการประช ุมวิชาการเรือ ง จากวิกฤติสโ่ ู อกาส : ก้าวใหม่ทนั ตาภิบาลไทย ระหว่าง วันที 23-25 พฤศจิกายน 2553 ณ โรงแรมมุกดาหารแกรนด์ จังหวัดมุกดาหาร  วันที/ 23 พฤศจิกายน 2553 : บรรยายพิเศษ เศษ และ ชม Presentation ห้ องย่ อย บรรยายพิเศษ“นโยบายรัฐบาลกับงานทันตสาธารณสุขไทย” โดย รัฐมนตรี วา่ การกระทรวงสาธารณสุข กล่าวต้ อนรับ ผู้เข้ าประชุม โดย นพ.สสจ.มุมุกดาหาร ชี แจงการประชุมและบรรยายพิเศษ“ทิศทางอนาคตทันตาภิบาลในทศวรรษที 5”โดย นายกสมาคม ทันตาภิบาล แห่งประเทศไทย  วันที/ 24 พฤศจิกายน 2553 : บรรยายพิ รยายพิเศษ และ ชม Presentation ห้ องย่ อย การอภิปราย “เหลียวหน้ าแลหลัง 5 ทศวรรษทันตาภิบาลไทย โดย นพ.สสจ.มุกดาหาร , นางจงดี ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม (นายก สมาคมทันตาภิบาลแห่งประเทศไทย) ,นส.ไพรวรรณ์ ไพรวรรณ์ เหล่าวัฒนาถาวร (นวสธ.เชี เชียวชาญด้ านส่งเสริ มพัฒนา สสจ.นครพนม) สสจ ดร.กฤษณา วุฒิสนิ ธุ์ วสส.อุบลราชธานี , ดร.ทองทิ ดร พย์ สละวงศ์ลกั ษณ์ สสจ.นครราชสีมา , นส.รัรัชนี ลิ มสวัสดิh เลขานุการสมาคมฯ ดําเนินรายการ  วันที/ 25 พฤศจิกายน 2553 : บรรยายพิเศษ และ ชม Presentation ห้ องย่ อย หลัลักการปฏิบตั ิงานเพือความสุขอย่างยัง ยืน โดย อาจารย์ธีระยุทธ วระพินิจ

http://dental.anamai.moph.go.th , http:// dental.scphc.ac.th

แบบลงทะเบียน สามารถดาว์ นโหลดได้ ท/ ี ค่าลงทะเบียน

1-31 31 ตุลาคม 2553

1 – 10 พฤศจิ กายน 2553

หน้ างาน

ผูเ้ ข้าประชุม

 2,500 บาท

 3,000 บาท

ไม่รบั ลงทะเบียน

นักศึกษาทันตาภิบาล

 1,000 บาท

 1,200 บาท

ไม่รบั ลงทะเบียน

สอบถามข้ อมูลเพิ/มเติมที/ : คุณสุพรรณี สุคนั วรานิล โทรศัพท์ 02-590-4216-17 e-mail : ssupann@gmail.com : คุณรัชนี ลิ มสว้ สดิh

โทรศัพท์ 086-567-1627 e-mail: iamtanta@gmail.com

P 21 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


จุดประกายความคิด โดย ทพญ.ดร.มั ทพญ ทนา (พฤกษาพงษ์ ) เกษตระทัต “คุคุณภาพชีวติ ก็เหมือนความรัก ให้คาํ นิยามยาก วัดยาก แต่ทุกคนรูอ้ ยูใ่ นใจลึกๆว่ามันมีอยู่ คุณจะยอมรับและรูด้ มี ากขึน3 ไปอีกว่ามัน ‘มีมีอยู่จริง’ ก็ตอนทีค6 ุณขาดมันไป ” อาจารย์ทป6ี รึกษาชาวแคนาดาเกริน6 ไว้ตอนต้นชัวโมงการเรี 6 ยนการสอนเรือ6 ง เครือ6 งมือวัด คุณภาพชีวติ (แน่ แน่นอนว่านักเรียนในห้องก็ส่งเสียงอืมๆ พร้อมพยักหน้ากันหงึกๆทัง3 ห้อง) สิง6 ทีม6 นั สําคัญ สิง6 ทีม6 นั ยิง6 ใหญ่ มันมักจะเป็นนามธรรมยากทีจ6 ะอธิบาย ไม่ว่าจะเป็ น คุณภาพชีวติ ความรัก ความสุข ความดี ไปจนถึง สภาวะนิพพาน การได้พบพระเจ้า การทีเ6 ชื6อมโยงต่อกับ สรรพสิง6 ในธรรมชาติจนรูส้ กึ ว่าทุกอย่างเป็นหนึ6งเดียว หรือ คําตอบทีว6 ่าเราเกิดมาทําไม ชีวติ คืออะไร อะไรคือความหมาย ของชีวติ เหล่านี3ลว้ นเป็ นสิง6 ทีพ6 ดู ยาก เข้าใจยาก หรือแม้ใครเข้าใจแล้วก็ไม่ได้มาสื6อสารเล่าให้คนอื6นฟงั ให้เข้าใจได้งา่ ยๆ เพราะอะไร ... เพราะมันคือ ประสบการณ์ มันคือสิง6 ทีต6 อ้ งถูกสัมผัส ถ้าใครไม่ได้ผ่านประสบการณ์นนั 3 ก็ยากนักทีจ6 ะเข้าใจอย่างแท้จริงไม่ว่าจะฟงั จะอ่านมาจากไหน อ. เสกสรรค์ ประเสริฐกุล เป็ นอีกท่านหนึ6งทีผ6 เู้ ขียนเชื6อว่าท่านได้ผ่านประสบการณ์ลกึ ซืง3 ทีท6 ําให้ ท่านเข้าใจชีวติ เข้าใจ โลกแล้ว ตอนที อนทีท6 ่านมาร่วมเสวนาทีค6 ณะฯท่านพูดไว้ว่า “แต่ แต่จะให้อยูด่ ๆี ทุกคนหันมาพยายามเข้าใจโลก เข้าใจชีวติ เข้าใจตัวเองทัง3 หมดเดียC วนี3กค็ งเป็นไปไม่ได้ แต่ละคนต้อง ผ่านขัน3 ตอน ผ่านประสบการณ์ตวั เอง อย่างถ้าผมบอกว่า เป็ นโสด สบาย ไม่แต่งงานไม่เห็นเป็ นไร ก็ตอ้ งมีคนบอกว่า ขอให้ได้ลองก่อน ดีรา้ ยยังไงไว้ค่อยว่ากันทีหลัง” (ฮา) อาจารย์ เสกสรรค์พดู ต่อว่า...“แต่ถา้ อายุ 40 แล้วยังงงๆ นังทํ 6 างานถึงเย็นแล้วเพิง6 คิดถามตัวเองว่า ชีวติ คืออะไร โลกคือ อะไร นี6เรากําลังทําอะไรอยู.่ ..ผมว่ ผมว่ามันยังไงอยู่” อะไรทีม6 นั วัดยากและไม่ค่อยโดนวัด มันอาจจะมี อาจจะมีค่ามากกว่า อะไรทีว6 ดั ได้งา่ ยๆสะสมกันได้ง่าย เพราะ ฉะนัน3 อย่างมัวหลงเพลินอยูก่ บั ตัวชีว3 ดั ต่างๆให้มากเกินไปจนลืมหยุดถามใจตัวเองว่า เรา กําลังทําอะไรอยูแ่ ล้ว เราต้องการอะไรในชีวติ กันแน่นะคะ : ) ถ้าคิดว่า โอ๊ย...ตอบยากจั ตอบยากจัง ไม่อยากคิด ก็ไม่แปลกอะไรค่ะ P 22 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


มัน ตอบยากแน่ๆ ขอแค่อย่าเพิง6 ปดั ไอ้คาํ ถามพวกนัน3 ทิง3 นะคะ มาลองฟงั โยชิโนริ โนงุจ ิ ผูแ้ ต่งหนังสือ มองด้วยใจ เล่า อะไรให้ฟงั เล่นๆดีกว่า (เล่ เล่มนี3กแ็ นะนํานะคะ อ่านง่ายแต่ไม่ตน3ื เลยค่ะ) คุณ โนงุจบิ อกว่า ตอนเด็กๆเวลาพ่อเล่นหมากญีป6 ุน่ (โกะ) ด้วย พ่อจะชอบเดินหมากให้สงสัยว่าเดินแบบนี3แปลว่าอะไร พ่อไม่เคยบอกซักคํา เด็กน้อยก็ไม่เข้าใจหรอกว่าหมากทีพ6 ่อเดินแต่ละตาจะนําพาซึง6 อะไรต่อไป จนผ่านเกมไปเรือ6 ยๆอีก 2-3 ตา เด็กน้อยก็จะรูใ้ นทีส6 ุดว่า...อ๋อ๋อ มันหมายความว่าอย่างนี3น6เี อง พอคราวหน้าเจอแบบนี3อกี ก็จะได้รบั มือแก้ไขการเดิน หมากได้ ฝีมอื เด็กชายโนงุจกิ เ็ ก่งขึน3 เรือ6 ยๆ จากการสอนของพ่อทีไ6 ม่เคยเอ่ยคําพูดใดๆ ระหว่างเกมเลยแม้แค่ครัง3 เดียว แต่พ่อตัง3 ใจใช้หมากเดินล้อมสังสมประสบการณ์ 6 ลกู ไปเรือ6 ยๆ ถ้า ลูกไม่ถามในใจไม่คดิ ใคร่ครวญไตร่ตรองว่าพ่อกําลัง “มาไม้ไหน” แล้วทําใจนิ6งพอ ลูกก็คงจะแพ้เกมส์ กม เปล่าๆไปตาแล้ว ตาเล่า ปล่อยให้เวลาผ่านไปเกมผ่านไปโดยไม่ได้เรียนรูค้ าํ ตอบอะไรเพิม6 เลย หรือ ทีว6 กิ เตอร์ อี. ฟรังเกิล (Viktor Viktor E. Frankl) พูดไว้ให้อกี มุมหนึ6งว่า “คนเราอาจจะไม่ คนเราอาจจะไม่ได้เป็นฝา่ ยตัง3 คําถามเพื6อค้นหา ความหมายของการมีชวี ติ อยูแ่ ต่ เป็นฝา่ ยตอบคําถามทีช6 วี ติ เป็ เ นผูต้ งั 3 โจทย์ขน3ึ ต่างหาก” โจทย์ หน่ะมีมาทุกวัน ไม่มพี ่อมาบอกให้เราฟงั หรอกว่าหมากตานี3มนั แปลว่าอะไร เราทําได้แค่ใคร่ครวญแล้วก็นิ6งพอทีจ6 ะ รอเวลาทีจ6 ะได้คําตอบทีละเล็กละน้อย เดินหมากผิดบ้างถูกบ้าง เรียนรูก้ นั ไป สะสมคําตอบกันไปนะทุกคน ☺

P 23 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


เรื่องเล่า...จากภูองั ลัง : รักกัน...เช ... นฉะนี้ โดย หมอฟั นไทด่าน

ผมพบเจอคุณป้าคนสวยคนหนึง คิดในใจว่าแกคง สวยมากเมือวัยสาว คุณป้ามาในฐานะตัวแทนกลุม่ แม่บ้าน วันแรกเราได้ แต่ยิ มให้ กนั โดยยังไม่ได้ พดู คุยอะไร จนบ่ายวัน สุดท้ าย แกเข้ ามานัง ใกล้ ๆ ผมตังแต่  ตอนไหนไม่ร้ ู และแกคง ประเมินแล้ วว่าผมคงไม่ คงไม่ได้ มีพิษมีภยั อะไร แกเลยเอ่ยปากคุย ด้ วย ความทีผมไม่ได้ ค้ นุ เคยกับคนกลุ่มนี มาก่อน ผมเลย ได้ พ ยายามถามใครต่อ ใครว่าคนนัน เป็ นใคร คนนี เ ป็ นใคร ข้ อมู ล สํ า หรั บคุ ณ ป้ า คื อ เป็ นแม่ บ้ านของคุ ณ ลุ ง อดี ต ข้ าราชการครู เรื องเล่าสําคัญของคนในชุมชนคือ วันหนึงเมือ

พืนที นทีทํางานนอกโรงพยาบาลชองผมวนเวียนอยู่กับ

10 กว่าปี ก่อน คุณลุงสามีของแกเกิ ดเส้ นเลือดในสมองแตก

โรงเรี ยนและก็ศูนย์ เด็ก ซึงทันตแพทย์ ทีโรงพยาบาลเราเริ ม

ทําให้ เป็ นอัมพาต-พิพิการเดินไม่ได้ ป้าอาสาไปสอนเด็กแทนอยู่

ออกหน่ ว ยตัง แต่ มี ทั น ตแพทย์ ค นที 2 เมื อ 10 กว่ า ปี ก่ อ น

พักใหญ่ๆ เพือให้ คณ ุ ลุงครบอายุราชการพอทีจะได้ รับบํานาญ

พืน ที setting อืนๆ เช่น สถานีอนามัยไม่ได้ ไปข้ องแวะด้ ง วย

หากเอาระเบี ยบราชการมาจับ ความผิดนี ค งชัดเจนโจ่งแจ้ ง

เท่ า ไหร่ เพราะเป็ นหน้ าที ข องพี น้ องทั น ตาภิ ตา บ าล ที อ อก

แต่หากคิดถึงความเมตตาแบบไทยๆ เรื องเล่าเรื องนีค งออก

ให้ บริ การ treatment และไปชวนพ่อแม่เด็กคุยในคลินิกเด็กดี

แนวน่าประทับใจมากกว่า

ในบางทีและบางวัน

คุณป้าชวนผมคุยในฐานะเป็ ในฐา นหมอฟั น (ซึงแม้ แต่ใน

แต่ เ นื อ งด้ วยเหตุ บ างอย่ า ง ทํ า ให้ ผมได้ ไปร่ ว ม

ร้ านสะดวกซือ หรื อตลาดสดก็เ คยมีคนอ้ าปากให้ ดูม าแล้ ว)

เหตุการณ์ ทําแผนที ทางเดินยุทธศาสตร์ ในสถานีอนามัย (ที

ความกังวลคือคุณลุง ซึงแปรงฟั นเองไม่ได้ ตงแต่ ั  ล้มป่ วย อยู่

รัฐบาลปชป.พยายาม rebrand ให้ เป็ นชืออืน อย่างทีร้ ู ๆ กัน

ดีๆ ก็มีเหงือกบวมขึ นมา บวมในระดับมากทีรบกวนการแปรง

อยู)่ แห่งหนึง

ฟั นทีคณ ุ ป้าทําให้ อยู่ประจํา หากแปรงฟั นไปโดนเล็กๆ น้ อยๆ

ในกระบวนการทําแผนอันยุ่งยากซับซ้ อน ความงาม ทีพอมองเห็นคือความหลากหลายของคนสําคัญในตําบลทีมา

เลื อ ดก็ จ ะออกมาจนน่ จนน่ า ตกใจ ผมทํ า อะไรไม่ ไ ด้ ม ากกว่ า รับปากไปว่า ผมจะแวะไปดู ให้ ทีบ้านวันหลัง

ช่ ว ยคิ ด -วาง วาง ภาพฝั นและทิ ศ ทางก้ าวเดิ น ต่ อ ความ

หลายวันจากนันจนเกื  อบลืมไปแล้ ว มีงานศพทีต้อง

หลากหลายที ว่ามีมาทัง จากกรรมการ รพ.สต สต.เอง และจาก

ไปและผ่านหน้ าบ้ านคุณป้าพอดี กับการไปตรวจฟั นให้ คุณ

ตัวแทนกลุม่ อืนๆ

ลุงนัน ผมตัง ใจไว้ ก่ อนแล้ วว่าจะเอาลูกชายจอมซนไปด้ วย บ้ านคุณลุงคุณป้าอยู่กันแค่ 2 คน การมี “เด็ก” ซนๆ ไปวิง P 24 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ป่ วนอยู่ในบ้ านสักซักพัก น่าจะทําให้ มีชีวิตชีวามากขึ น ผมมัว

เท่ าที มี ป ระสบการณ์ รั ก ษาผู้พิ ก ารมาบ้ าง สภาพ

เอาเองว่าเด็กกับผู้พิการน่าจะเติมเต็มอะไรบางอย่างให้ กัน

ช่องปากดีๆ คงหายากกันสักหน่อย กับ 10 กว่าปี กับสภาพ

และกันได้

อย่างนี  ผมว่าดูดีอยู่มากทีเดียว เลยแอบชมกึงแซวไปว่า ฟั น

คุณลุงนัง รอยิ มเผล่-อาบนํ าทาแป้งขาวนวลไปทังตั  ว อยู่แล้ วหน้ าบ้ าน คุณป้าเล่าว่าแกไม่ยอมกินข้ าวเย็นทัง ทีเลย เวลาแล้ ว กลัวหมอมาจะต้ องรอ คุณลุงดูสขุ ภาพจิตดี อย่าง น้ อยก็ดีกว่าทีคิดไว้ กบั ผู้พิการทีนงั ๆ นอนๆ วนๆ อยู่กบั รถเข็น หลายปี แล้ ว แผนการใช้ เด็กให้ เป็ นประโยชน์ ในเทียวนีด ูไร้

คุณ ลุง รวมๆ แล้ วดูดี น ะ ถื อ ว่ าคุณ ป้ าดูแ ลได้ ดี ม ากที เ ดี ย ว คุณลุงยืนยันคําผม คําซึง ถือเป็ นประโยคสําคัญของวันนัน ลุง บอกว่ าคุณ ป้ าดูแ ลดี ม าก ดี ทุก อย่ าง คุณ ป้ าได้ ฟั ง คงมี ทัง อารมณ์ ซาบซึ งปนน้ อยใจ ย้ อนว่า ดี จริ งๆ หรื อ เพราะลุงไม่ เคยเอ่ยปากบอกชมป้าเลย

ผล เพราะบังเอิญแอบเห็นไก่ กุ๊กๆ ของโปรดตังแต่  แรกลงรถ

ผมแถมให้ คุ ณ ป้ าลองใช้ ไหมขั ด ฟั นให้ ลุ ง กั ง วล

เลยชวนแม่เขาพาไปดูไก่ทีบ้านข้ างๆ แทนทีจะมาช่วยพ่อทํา

เหมือนกันว่าแกจะทํ าให้ ไหม หลังจากให้ ลองทํ าดูจนคล่อง

มาหากิน

แกรั บปากเป็ นมันเป็ นเหมาะว่า ได้ ซี ทํ าได้ แน่ๆ มากกว่านี  ฟั นคุณลุงมีผุทะลุโพรงประสาท 1 ซีทีต้องถอน ส่วน

มากมาย ยังทํามาแล้ ว

chief complaint เกิดจากเหงือกบวมมาก เป็ น periodontal

ผมผู้ไม่ค่อยเชือใน “รักแท้ ” ใจเริ มจะสัน คลอนบ้ าง

abscess หลังเปิ ดปากคุณลุงตรวจเสร็ จในระยะเวลาอันสัน

หลังเหตุการณ์ วนั นัน เพราะว่ามันอาจมีอยู่จริ ง แม้ จะยากสัก

ผมยืนข้ อเสนอให้ มารักษาทีโรงพยาบาล คุณลุงอิดออดสักพัก

หน่อยในสังคมแดกด่วน-อดทนตําแบบปั จจุบนั การลากชีวิตคู่

แต่ก็ทนการรบเร้ าจากคุณป้าไม่ไหว เลยตัดสินใจรับปาก ป้า

ให้ อยู่กนั ได้ ตลอดรอดฝั งถือว่ายากแล้ ว การจะดูแลกันและกัน

ว่าแกไม่ได้ ออกจากบ้ านมาหลายปี แล้ ว ไปไหนมาไหนไม่ค่อย

อย่างดีไม่ว่าเขาหรื อเธอจะอยู่ในสภาพเช่นไรจนกว่าจะตาย

สะดวก ผมเลยบอกไปว่า จะให้ รถทีฝ่ายมารับไป

จากกันคงยากยิงกว่า

ถึง วัน นัด คุณ ลุง มาถึง ห้ อ งฟั น ด้ วยความทุลัก ทุเ ล แถมตืนเต้ นจนความดันขึ น คุณป้าแซวว่าคุณลุงเลือกเสื อผ้ า อย่างประณี ต ตังใจหล่  อเต็มที ให้ สมกับทีจะได้ ออกจากบ้ าน นานๆ ครัง

เรื/ องเล่ ามีชีวิตของคุณลุงกับคุณป้าบอกผมว่ า .....มันเป็ นไปได้ (ชือเรื อง ขโมยมาจากจากเพลง เพราะฉะนัน จึงรั ก กันเช่นฉะนี  ของ ศุ บุญเลี ยง เพลงสมัยผมอยู่ปี 1 ท่อนนึง ร้ อง

การรั ก ษาผ่ า นไปด้ วยดี แม้ การตั ด เหงื อ กจาก

ว่า “..เพราะฉะนัน จึงรั ก กัน เช่น ฉะนี  เพราะเรามีวัน เก่ าๆ

เลือดออกมากจนต้ องใช้ เครื องจี  คุณลุงแกจะไม่ยอมถอนฟั น

มิใช่มีแค่เพี ยงดอกไม้ มีร้อยยิม และมีนํา ตา วันที โลกเหว่ว้า

ทีเป็ น Abscess ยอมถอนแค่ 1 ซีในฟั น exposed แถมด้ วย

อย่างน้ อยมีเธอ...”) ☺

การ

ขูดหินปูน และอุดฟั นบางซี P 25 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


สวัสดีคา ทันตบุคลากรทุกทาน วันนี้เหยี่ยวขาวสาวเจาเกาคนเดิมไดมโี อกาสไปโฉบขาวเด็ดและเขารวม การถอดบทเรียนแลกเปลี่ยนเรียนรู ยนรูของงานเด็กไทยไมกินหวาน จ.สระบุ จ รี และ จ.สุรินทร อาจารยจากสํานักทันตสาธารณสุ สาธารณสุขมากันพรอมหนาพรอมตากันเลย ทีเดียวคะ มีภาพบรรยากาศเล็กๆนอยๆในงานมาใหช่นื ชมกันดวยคะ หลังจาก ไดมีโอกาสแอบเขาไปเปนหนึ่งในรูปกับเคาแลว เราเลยไมรรี อที่จะหาตัวแทน ตนแบบของภาคกลางในงานเด็ ของภาคกลางในงานเด็กไทยไมกินหวานอยาง จ.สระบุ จ รี ซึ่งไดแก หมอนา , พี่พราว พรอมทีมงาน มาสัมภาษณความเปนมาเปนไป บรรยากาศการประชุมการประเมินผล โครงการ “No Sugar อยากรูกนั แลวใชม้ยั คะวา จ.สระบุ สระบุรี มีทเี ด็ดอยางไร เชิญอานได Day” วันที/ 6 กันยายน 53 ระหว่ าง จ.สระบุรี และ จ.สุรินทร์ เลยคา ☺ Q : ขอใหพ่นี า แนะนําตัวเองใหชาวทันตภูธรรูจกั หนอยคะ A : พี่ช่ือ ทพญ.สุ ทพญ วรรณา สมถวิล นามสกุ ล เดิ ม คื อ บู ร ณกิ จ วิ สู ต ร จบ ม.มหิ ม ดล รุ น 23 เมื่ อ ป 2539 รั บ ราชการครั้ ง แรกก็ เ ป น คุ ณ ครู สอนอยู วิ ท ยาลั ย การสาธารณสุ ข สิ ริ น ธร จ.พิพิษณุโลก แลวไปเรียนตอPG ศัลยศาสตรชอง ปากฯที่ ม .เชี เชีย งใหม กลับ มาเป น หั วหน า ภาควิ ช า ทันตาภิบาล ที่วสส.พิพิษณุโลกเหมือนเดิม พอป 2544 ก็ยายมาอยูท่ีสสจ.สระบุ สระบุรีคะ ปจจุบันเปนหัวหนา กลุมงานทันตสาธารณสุข สสจ.สระบุ สสจ รี ภูมิลําเนา เปนคนแถวๆสาธร กทม. กทม แตตอนนี้กลายเปนคน สระบุรเี ต็มตัวคะ มีลกู ชายวัยกําลังซน 2 คน P 26 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


Q : ประสบการณการทํางานในสสจ.สระบุ สระบุรี เปน ยังบางคะ A : การทํางานในสํานักงานสาธารณสุข จังหวัดนั้น จะวาไปแลว พี่ก็ถอื วายังมีประสบการณ นอยอยูเมื่อเทียบกับพี่ๆจังหวัดอื่นๆ ซึ่งการทํางาน ในสสจ.นันั้ น จะต อ งอาศั ย ทั้ ง ประสบการณ ทั ก ษะ การเจรจาต อ รอง การประสานงาน ความมี มนุ ษยสั มพั น ธ บุค ลิก ภาพ ความรู กว กว า งในเรื่ อ ง ของงานสาธารณสุข กระบวนการบริหารจัดการ การวิ เ คราะห องค ค วามรู ด า นทั น ตสาธารณสุ ข ระบาดวิ ท ยา สถิ ติ ฯลฯ ป จ จุ บั น ก็ ไ ม ค อ ยมี ทันตแพทยอยากมาอยูสสจ.แลวละ เพราะนอกจาก จะไม มี เ บี้ ย เลี้ ย งเหมาจ า ยแล ว ยั ง ทํ า งานไม เหมือนกับที่ไดร่ําเรียนมาา ทันตแพทยเราสวนใหญ จะชอบลักษณะงานที่เปน Clinician ซะมากกวา

Q : มาเขาเรื่องของเราเลยนะคะ อยากทราบที่มา ที่ ไ ป ของเครื อ ข า ยเด็ ก ไทยไม กิ น หวานจั หว ง หวั ด สระบุรคี ะ A : จังหวัดสระบุรีไดรับการทาบทาม และ ชักชวนจากเครือ ขายไมกิ นหวานส วนกลางเมื่อ ป 2548 ให เ ข า ร ว มโครงการ ซึ่ ง ก็ ต รงใจพี่ เนื่ อ งจากป ญ หาทั น ตสุ ข ภาพในเด็ ก วั ย เรี ย น นอกจากจะปลู กฝ งพฤติ กรรมการดู แลอนามั ยใน ชองปากของตนเองแลว เรายังตองปลูกฝงในเรื่อง ของพฤติกรรมบริโภคที่ไมเปนโทษตอฟนควบคูไป ดวย ตอนนั้นทางสวนกลางไมไดกําหนดกิจกรรม ที่ ชั ด เจน ว า จั ง หวั ด ต อ งทํ า อะไร เพี ย งแต มี เปาหมายใหเด็กบริโภคน้ําตาลนอยลง การที่ไม กําหนด pattern การทํางานนั้นเปนขอดีทําให จังหวัดเกิดความคิดที่แตกแขนงมากกว ตกแขนงมากก าและไมถูก block ซึ่งเราอาศัยทันตบุคลากรและเจาหนาที่ สาธารณสุขเปนผูประสานงานระดับอําเภอ สวน ผู บ ริ ห ารโรงเรี ย นประถม เป น ผู ขั บ เคลื่ อ นการ ทํางานภายใตรปู แบบคณะกรรมการเครือขายระดับ อําเภอ และมีคณะกรรมการเครือขายระดับจังหวัด

P 27 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


เปนผูวางยุทธศาสตรการทํางาน าน มีงานประเพณี มหกรรมรวมพลคนออนหวานซึ่งจัดมาแลว 3 ครั้ง มี ท า นผู ว า ราชการจั ง หวั ด ฯ เป น ประธานทุ ก ครั้ ง เพื่อเป นการนํ าเสนอผลงาน แลกเปลี่ยนเรียนรู สรางกระแส สรางความสั ามสัมพันธ สรางการมีสวน รวม

สมัครเขารวมโครงการ าร 275 แหง จาก โรงเรียน ประถมทั้งสิ้น 312 แหง

โดยมี แ นวทางในการทํ า งานร ว มกั น คื อ การดําเนินงานตามนโยบายสาธารณะของจั ายสาธารณะของจังหวัด ที่มอบโดยทานผูวาราชการจังหวัด 3 ขอ ไดแก

A : พี่คิดวางานนี้ยังตองเดินหนาตอ เรา มาไดถูกทางแลว เรากําลังขับเคลื่อนงานเล็กๆที่ ยิ่งใหญงานหนึ่ง ซึ่งแน งแนนอนปลายทางที อนป ่ฝนไวคือ อยากเห็นเด็กสระบุรีมีสุขภาพชองปากที่ดี แตใน การทํางานเชิงปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเราไมไดเห็น ผลทันตาภายใน 4-5 ป แตสิ่งสําคัญที่ไดในขณะนี้ และเปนสิ่งภาคภูมิใจ คือ ไดเห็นการทํางานแบบ มีสวนรวมโดยผูเกี่ยวของทุกภาคสวน เรามีภาคี เครือข อขาย มีสหวิชาชีพตางๆมากมายเขามามีสวน รวม ทันตบุคลากรทํางานเขมแข็ง มองงานทันตฯ เปนองครวมมากขึ้น สามารถบูรณาการกับงาน อื่นๆได พี่คิดวาตรงนี้แหละที่เปนหัวใจสําคัญและ เปนเสนหในการทํางานชิ้นนี้คะ

1. โรงเรี ยนเครื อข ายงดจํา หน า ยน้ํ าอั ดลม ขนม กรุบกรอบ นมเปรี้ยว 2. โรงเรียนเครือขายมีการจัดกิจกรรม “No Sugar Day” อยางนอย 1 วัน/สัปดาห 3. โรงเรียนเครือขายไมมนี า้ํ ตาลในเครื่องปรุง กวยเตี๋ยว Q : ปจจุบนั เครือขายไมกินหวานของจ.สระบุ หวานของจ รี ได ดําเนินการในกลุมเปาหมายใดบางคะ

Q : อยากใหพ่ีนาพูดถึงอนาคต ของงานเครือขาย เด็ ก ไทยไม กิ น หวานของจั ง หวั ด ว า จะมี ทิ ศ ทาง อยางไร

A : เราเริ่มจาก 2 กลุมเปาหมาย คือ ศพด. ศพด 3 แหงและโรงเรียนประถม 3 แหงในปแรกของการ เข า ร ว มเครื อ ข า ยเด็ ก ไทยไม กิ น หวาน ป จ จุ บั น จังหวัดสระบุรีไดดําเนินงาน 5 กลุม ไดแก กลุม ANC กลุมWBC กลุมศูนยพัฒนาเด็ก (ศพด.) กลุมเด็กประถม และกลุมเด็กมัธยม โดยกลุมที่มี ความเข ม แข็ ง ในการทํ า งานอย า งมี รู ป แบบ คื อ กลุมเด็กประถม จากเดิมที่มีโรงเรียนประถมเขา ร ว ม 3 แห ง จวบจนป จ จุ บั น มี โ รงเรี ย นประถม P 28 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


งานไมกินหวานจ.สระบุ สระบุรี ที่หมอนาเปนผูนํา ที ม จะดํ า เนิ น ต อ ไปไม ไ ด เ ลยถ า ขาดมื อ ขวาอย า ง พี่พราวคะ ที่เปนแกนนําผลักดัน ทุมเททั้งแรงกาย แรงใจใหกบั งานไมกินหวาน จ.สระบุ สระบุรี เพราะฉะนั้น อยาไดรรี อคะ สัมภาษณ พี่พราวตอกันเลย..... เลย

สาธารณสุข ทพญ. สุวรรณา สมถวิล หัวหนากลุม งานทันตสาธารณสุข สสจ.สระบุ สสจ รี ตอบรับคําชวน เพราะเห็นวา งานไมกินหวานเปนเรื่องที่จะสงผล กระทบต อ สุ ข ภาพช อ งปากและฟ น โดยตรง หาก ดําเนินการไดสําเร็จ จะสามารถลดปญหาโรคฟนผุ ของเด็กจังหวัดสระบุรีได ในฐานะที่พ่ีพราวเปนทัน ตาภิบาลที่อาวุโสที่สุดของจังหวัดสระบุรี เลยไดรับ เกี ย รติ ใ ห ทํ า งานที่ น า สนใจ งานท า ทาย โดย เฉพาะงานที่ยุงยาก ซับซอนอยูเนืองๆ และครั้งนี้ก็ ไดรับเกียรติใหทํางาน ไมกินหวานคะ แตพ่ีก็เต็มใจ นะ งานสนุก ไดพบปะ ปะ แลกเปลี่ยน ไดพัฒนาตนเอง มากขึ้น Q : งานที่ทําภายใตโครงการเด็กไทยไมกินหวาน ของสระบุรีไดแกอะไรบาง และงานกิจกรรมเดนๆ ของพื้นที่ท่อี ยากเลาสูกนั ฟง

Q : เริ่มเขามาทํางานไมกินหวานไดอยางไรคะ A : ป 2548 จังหวัดสระบุรี ไดรับการ ชั ก ชวนจาก สํ า นั ก ทั น ตสาธารณสุ ข กระทรวง

A : สระบุรเี ริ่มตนที่การสรางทีมงาน สราง เครือขาย ตั้งแตทมี ทันตบุคลากร เจาหนาที่ สาธารณสุขทุกระดับทังใน ง้ ใน สสอ.,สอ, สสอ ผูบริหาร โรงเรียน,ครู,นักเรียนแกนนํา,นักเรียนในโรงเรียน ขณะเดียวกันก็จดั กิจกรรมตางๆเพื่อสรางกระแส เชนการจัดงานมหกรรม จัดกิจกรรมรณรงค ใน โรงเรียน ในชุมชน มีการสรางนโยบายรวมกันของ โรงเรียนในจังหวัด ขณะนี้หลังจากดําเนินงานมาได 6 ป หลังจากพยายามสร ยายามสรางพฤติกรรมบริโภคในเด็ก ก็พบวาแนวโนมการบริโภคน้าํ อัดลม ขนมถุง นม เปรี้ยว ในเด็กประถมศึกษาลดลง ตอนนี้สระบุรี กําลังรุกคืบไปในกลุมนักเรียนมัธยมศึกษา หญิงมี ครรภ และผูสงู อายุ

P 29 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


Q : จากประสบการณท่ีผาน มา คิ ด ว า งานเด็ ก ไทยไม กิ น หวาน มี จุ ด เด น จุ ด ด อ ยในการ ดําเนินงานอยางไรบาง A : งานเด็กไทยไมกินหวานเปนเรื่องดี จุ ด เด น คิ ด ว า น า จะเป น ที ม งานส ว นกลาง ที่ เ ป น ผูสนับสนุนและติดตามงานที่ดีมาก มีการเสนอขอ กฎหมาย มีงบประมาณสนับสนุน และวิชาการ ให ข อ แนะนํ า ให อิ ส ระในการทํ า งานแก พื้ น ที่ มี เ วที แลกเปลี่ ย นระดั บ พื้ นที น ที่ มี ก ารกํ า หนดนโยบาย สาธารณะรวมกันในแตละระดับ จุดดอยนาจะเปน ประเด็นความยากของงาน หากกระแสตก เปลี่ยน ผูรับผิดชอบสวนกลาง หรือผูรับผิดชอบระดับพื้นที่ อาจทําใหขาดความตอเนื่อง Q : แนวคิดการทํางานเด็กไทยไมกินหวาน ของ สสจ.สระบุรเี ปนอยางไร A : การทํางานเด็กไทยไม กไทยไมกินหวาน เปน การทํางานเกี่ยวของกับพฤติกรรม ตองทํางานแบบ บูรณาการ ทํางานเปนทีมสหสาขา มีการทํางานใน ภ า ค ค ว า ม ร ว ม มื อ ข อ งภ า คี เ ค รื อ ข า ย แ ล ะ ปรั บ เปลี่ ย นพฤติ ก รรมต อ งทํ า อย า งต อ เนื่ อ งด ว ย รูปแบบที่เหมาะสมและเทคนิคที่หลากหลาย

Q : ความคาดหวัง หรือสิ่งที่อยากทําตอไปในงาน เด็กไทยไมกินหวานของสระบุรใี นอนาคต A : อยากใหบุคลากรสาธารณสุขทุกแขนง เขามารวมเครือขา ย รว มสรา งกระแส รว มสรา ง พฤติกรรมกินหวานพอดีใหประชาชน อยากขยาย การทํางานใหครอบคลุมทุกกลุมอายุ Q : มีอะไรจะแบงปนใหกบั พี่นองรวมวิชาชีพบาง A : งานสําเร็จไดตองมีความสามัคคี รวมมือ รวมใจ และจริงใจ อยากใหทํางานเปนทีม ทํางานอยางมีความสุข สนุกกับการทํางาน ทํางาน อยางมีเปาหมาย Q : ตองการประชาสัมพันธงานไมกินหวาน ของ สระบุรผี านทางวารสารทันตภูธร เพิ่มเติมไดนะคะ A : สระบุรีเนนการทํางานเปนทีม และ ภาคี เ ครื อ ข า ยตามบริ บริ บ ทของสระบุ รี อยาก แลกเปลี่ยนและไดขอเสนอแนะจากทุกฝาย เพื่อเปน กํ า ลั ง ใจ กลุ ม งานทั น ตฯ สสจ.สระบุ สสจ รี ผู บ ริ ห าร โ ร ง เ รี ย น ค รู นั ก เ รี ย น ยิ น ดี ต อ นรั บ หากท า นใด สนใจแวะเยี่ ย มชม เครือขายเด็กไทยไม กินหวานจ.สระบุรีคะ ☺

P 30 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


งานเด็กไทยไมกินหวานจะเกิดขึ้นไมไดเลยถาขาดทันตบุคลากรที่มีจิตอาสา มีความตั้งใจจริงในการ ดูแลสงเสริมทันตสุขภาพแกเด็กๆ และมีความพยายามทําตอไปดวยกําลังใจอันเต็มเปยมไปดวยความหวัง ถึงแมจะตองลมลุกคลุกคลานแตยังตองฝาฟนใหกาวขามผานอุปสรรคไปจนได หมอนา และพี่พราว เปน บุคคลตัวอยางที่ไดสรางความภาคภูมิใจใหกบั วิชาชีพของเราที พของเราที่ชวยเหลือชุมชนอยางแทจริงคะ ☺

ภาพบรรยากาศมหกรรมรวมพลคนไมกนิ หวาน ป 2553 2553 จ.สระบุรี

P 31 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


สุนทรียสนทนา... สนทนา

การส่งเสียง ยง แต่ใช้ ภาษากาย แสดงให้ ค่สู นทนารู้ ว่า เรากําลังฟั ง

สนทนากับความเงียบ

กลับสู่เจ้ าของเรื องด้ วย ยิงทําให้ เราต้ องตัง ใจฟั งมากขึน อีกเป็ น

ชิ วเหรี ยญ คําว่า “ สุนทรี ยสนทนา ” เป็ นคําที ไม่ค้ นุ หู สําหรับผู้เขียน แต่ก็สามารถติดหูได้ อย่างรวดเร็ ว แค่รูปคํา ของมัน ก็ร้ ูสกึ ได้ ถงึ ความสวยงาม แล้ วเราจะสือ สารกันอย่างไรล่ะ

และมีกติกาอีกอย่างหนึงว่า เราจะต้ องเล่าเรื องทีฟังไปแล้ วคื น สองเท่ า จากที จ ริ ง ๆ แล้ ว ผู้เ ขี ย นเป็ น “พัน ธุ์ ส มาธิ ส ัน บวก วอกแวกง่าย แม้ ยุงบินผ่าน” ก็ ทําให้ ตงั  ใจฟั งมากขึ น เพราะไม่ อยากให้ ผ้ เู ล่าเสียใจทีตงใจเล่ ั  าให้ ฟัง พอมาถึง ตาผู้เขี ย นเป็ นผู้เ ล่าบ้ าง ตอนแรกรู้ สึก อึด อัด

ให้ เป็ นการสนทนาทีสวยงาม ผู้เขี เขียนคงจะรู้ได้ จากการไปอบรม

เกิดมาไม่เคยมีคนตังใจฟั  งเราพูดขนาดนี  แต่จากนัน เรื องราวต่าง

ครัง นี แน่นอน.....

ๆ ก็สามารถถ่ายทอดออกมาได้ อย่างไม่ติดขัด เหมือนช่วงเวลานัน

ผู้เขียนเดินทางมาถึงโคราชด้ วยความกระตือรื อร้ นว่าจะ ได้ มาฝึ ก “ทํางานวิจยั ร่ วมกับท้ องถิน เพือให้ เกิดงานทันตสุขภาพ” โดยลืมแม้ แ ต่จ ะอ่านชื อ งานที แจ้ งมาในหนัง สือ ราชการว่า เป็ น

เป็ นของเรา ไม่ต้องรี บพูด ไม่ต้องกลัวใครพูดแทรก และรู้ ว่าเรื อง ของเรามีคนฟั ง พีเ ลี ยงได้ ใ ช้ “สุน ทรี ย สนทนา” กับ กิ จ กรรมถ่า ยทอด

ทันตแพทย์ นตแพทย์ ผ้ ูนําการพัฒนา ภาคตะวันออกเฉี ยงเหนื อ ในโครงการส่ งเสริ มและพัฒนา

เรื องราวการทํางาน และเรื องราวชีวิต จนเราไม่ร้ ู สกึ ตัวเลยว่า เรา

ผู้นําด้ านส่ งเสริ มสุขภาพช่ องปาก ” ของกองทันตสาธารณสุข

พวกเค้ าเหมือนเป็ นเพือน ทังที  พงึ เห็นหน้ ากันไม่ถึงวัน

“ การประชุ มแลกเปลี/ยนเรี ยนรู้

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ...ชือช่างยาวเหลือเกิน

ได้ เปิ ดรับผู้เข้ าร่ วมอบรมมาเป็ นส่วนหนึงของเรา รู้ สึกว่าเรารู้ จัก

การอบรมคราวนี  นอกจากจะเหมือนงานรั บน้ อง งาน

ไม่ร้ ูจะเคร่งเครี ยดเหมือนชือรึเปล่า...

แต่พอเริ มการอบรม ก็เหมือนอยู่ในงานรั บน้ อง พีเลี ยง พาเล่นเกมต่าง ๆ สร้ างความสนิทสนม ปลดชุดทันตแพทย์ออก จากตัว เรา เพื อ ให้ เ ราเป็ นแก้ ว ใหม่ ที ส ามารถรั บ นํ า ใหม่ นํ า ที รสชาติดี แปลกไปจากเดิม

เลี ยงรุ่นแล้ ว ยังเหมือนเราได้ ไปปฏิบตั ิธรรมทีวดั กันอีกด้ วย พีเลี ยง พาเราทําสมาธิ อยูก่ บั ตัวเอง รับรู้ตนเอง ทีผ้ เู ขียนชอบมากคือ มีให้ นอนหลังทานอาหารกลางวันด้ วย ซึงวัตถุประสงค์จริ ง ๆ เป็ นการ ทําสมาธิอีกรูปแบบหนึง นัน เอง ดูเหมือนเราจะไม่ได้ งานกัน ใช่ไหมคะ ไม่น่าเชือค่ะ จน

ในช่วงวันแรก เราแทบจะไม่ร้ ู สกึ เลยว่ามาอบรม เหมือน มางานเลี ย งรุ่ น มากกว่ า เพราะทุ ก คนจะได้ เ ล่ า งานส่ ง เสริ ม ทัน ตสุขภาพที ข ภาพที เ คยไปทํ า มา แต่ ไ ม่ ไ ด้ แ ย่ ง กัน เล่า เหมื อ นเวลา รวมกลุ่มเพือนนะ มันเป็ นการเล่าแบบ “สุนทรี ยสนทนา” เล่าให้ ความเงียบฟั ง.....

จบกิจกรรมวันที 2 พวกเราก็ได้ งานกันมาเป็ นกอบเป็ นกํา มีกลุ่ม ก้ อนเครื อข่ายน้ อย ๆ ของตัวเอง เพือขับเคลือนให้ เกิดงานส่งเสริ ม ทันตสุขภาพขึ นในชุมชนของแต่ละคน ตรงตามวัตถุประสงค์ของ งานอบรมชือยาว ๆ นัน พอดี ช่ างมหัศจรรย์ จริง ๆ ว่ าไหมคะ “ สุนทรียสนทนา ” ☺

พีเลี ยงจะให้ พวกเราจับคู่ เพือผลัดกันเล่า โดยมีกติกาว่า ในระหว่างทีคนหนึงเล่า อีกคนจะต้ องนิงฟั ง ไม่มีการซักถาม ไม่มี P 32 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


คุณยายทีเป็ นนักแสดง หุ่นมือมีทงหมด ั 5 ท่าน คือ

ไปดูละครหุน คุณยายกันเถอะ ทพญ. กาญจนา ศรี พดั ( รพช.บางบั บางบัวทอง จ.นนทบุ จ รี)

คุณยายจิ น ตนา ผู้เป็ นหัวหน้ า คณะละครหุ่นมื อ และท่านเป็ น ประธานชมรมผู้สงู อายุ โรงพยาบาลบางบัวทองด้ วย ท่านเป็ นผู้ กล่าวนํา และพากย์เสียงหุ่นแต่ละตัวละคร มีเสียงเล็ก เสียงใหญ่ ได้ สนุกสนาน ชวนฟั ง, คุณยายท่านต่อไป คือ คุณ ยายชูศรี ใน บทบาทของปี ศาจ แม่มดลูกอม ผู้ออกลีลาของแม่มด ได้ อย่างสม บทบาท คุณ ยายนงนุช ในบทบาทน้ อ งฟั นนํ า นม ที น่า รั ก ลีล า เต้ นรํ า ประกอบเพลงไม่ธ รรมดา ไม่เ ชื อ ว่าอายุท่านจะล่ว งเลย มาถึง 80 กว่าปี แล้ ว คุณยายท่านต่อไป คือคุณยายราตรี ทีมีแปรง สีฟันเป็ นอาวุธ และติดตามด้ วย คุณยายอัญชัญ ผู้ช่วยเสริ มทัพ ในบทของฟั นนํ านม และแปรงสีฟัน ทุกคนสนุกสนานกันมาก แม้ จะต้ อง แสดงถึง 2 รอบ และเด็กๆ ก็ สนใจดูนิทาน และร่ วมเต้ น ประกอบเพลงอย่า งสนุก สนาน คุณ ยายเล่า ว่า คุณยายไปให้ ย ความรู้ กั บ เด็ ก ๆ ตามโรงเรี ย นต่ า งๆ แทบทุ ก อาทิ ต ย์ ตามที โรงเรี ยนประสานมาส่วนใหญ่ จะเป็ นเด็กชันอนุ  บาล และประถม ต้ น ถามคุณยายว่าเหนือยไหม คุณยายบอกว่าถึงเหนือยแต่ก็มี ความสุขทีได้ เห็นลูกหลาน สนใจ และอยากให้ ลกู หลานมีสขุ ภาพ ฟั นแข็งแรง คุณยายคิดว่าจะปรับปรุ ง เพิมเติม ทําหมวกทีคาด

ชมรมผู้สูง อายุ โรงพยาบาลบางบัว ทอง จังหวัด

หัวรู ปการ์ ตนู หรื อผักผลไม้ ให้ เด็กสวม ระหว่างทํากิจกรรม พีหมู

นนทบุรี ได้ ทําโครงการให้ ความรูรู้ แก่เด็กนักเรี ยนในรู ปละครหุ่นมือ

ทัน ตาภิบ าลคนเก่ ง แผนกผลิตสือทราบด่วน หมอเอ็ ม ก็ จ ะหา

ซึง ฝ่ ายทันตสาธารณสุข ได้ ให้ ความร่วมมือโดยจัดเตรี ยมอุปกรณ์

พล็อตเรื องใหม่ๆ และเพลงประกอบมันส์ ๆ ให้ หมอแมว หัวหน้ า

,ทํทําฉาก พล็อตเรื องนิทาน ซึงในส่วนของพล็อตเรื องเราได้ มาจาก

ฝ่ ายผู้เริ มต้ น โครงการนี  ขอสนับสนุนเต็มที น้ องเจี@ ยบ หัวเรี ย ว

VCD ของคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แล้ วเรา

หัวแรงในการจัด และประกอบฉาก ตลอดจนขนย้ ายอุปกรณ์ และ

นํามาต่อเติม ดัดแปลงเล็กน้ อย เพือให้ เหมาะสมกับพื นทีของเรา

ทีจะลืมไม่ได้ คือ คุณหมอสุมาลี อรุ ณรั ตนดิลก หรื อพีโอ่ง จาก

จึงขอขอบพระคุณ มา ณ โอกาสนี  เนื อหาของละครหุ่นมือ ก็เน้ น

สสจ.นนทบุ นนทบุรี ผู้สนับสนุนงบประมาณก้ อนแรกในการเริ มโครงการ

การดูแลทําความสะอาดฟั น วันนี  เล่นเรื องหมูบ่ ้ านยิ มแฉ่ง สถานที

เพื อ จั ด ทํ า ฉากละคร หุ่ น มื อ ต่ า งๆ ที ม ละครหุ่ น คุ ณ ยาย

แสดง คือ ห้ องประชุมชมพูพนั ธุ์ทิพย์ โรงเรี ยนเทศบาลวัดละหาร

ขอขอบพระคุณ และพวกเรา กเราจะยังไม่ หยุดแค่ นี ( จะมีกิจกรรม ใหม่ ๆ มาเพิ/ มเติ ม เพื/ อ ให้ ลูก หลานเด็ ก น้ อ ยๆ มีสุ ข ภาพ ช่ องปากดี งานนีค( ุณยายสู้ๆ นะคะ ☺

เด็กๆ ทีเข้ าชมการแสดง แบ่งเป็ น 2 รอบ คือ รอบแรก อนุบาล 1, รอบ 2 อนุบาล 2

P 33 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ไกลเกินช่องปาก ลึกกว่าคอหอย return : Communication skill ภาคพิสดาร นายแพทย์สภุ ทั ร ฮาสุวรรณกิ จ

ผมได้ มี โ อกาสดี ๆ ในชี วิ ต ที ไ ด้ เรี ยนรู้ จากการฟั ง ประสบการณ์ตรงของผู้ผา่ นโลกมามากหลายครัง คนๆหนึง ทีบอก เล่าประสบการณ์ ในเรื องการสือสารได้ น่าสนใจคือ นายแพทย์ สุวิทย์ วิบุลผลประเสริ ฐ ซึงเคยเล่าให้ ฟังว่า ทักษะการสือสาร หรื อ communication skill นันสํ  าคัญมาก บทเรี ยนทีชัดเจนและสําคัญที ญทีสดุ ก็เช่น บทพิสจู น์ของ ชีวิตพนักงานในบรรษัทขนาดใหญ่ ทียากทีจะได้ เจอผู้บริ หาร นัด ผ่านเลขาก็นดั ไม่ได้ คิว หลายคนจึงต้ องใช้ วิธีการไปดักรอทีหน้ า ลิฟท์ ทักทายเจ้ านายหรื อ CEO ก่อนเข้ าลิฟท์ และ brief บอกเล่า ความคิดหรื อขาย idea ให้ เจ้ านายฟั งในลิฟท์ ซึงมีเวลาสันมากๆ  ก่อนทีประตูลฟิ ท์จะเปิ ดออกแล้ วแยกย้ ายกันไป จะนําเสนอข้ อมูล ประเด็นอย่างไรให้ ผ้ บู ริ หารเข้ าใจสนใจ จึงเป็ นทีมาของเทคนิค การพูดทีสนั  กระชับ ได้ ใจความและจูงใจให้ สนใจ โดยมีการเรี ยก ลักษณะการสือสารแบบนี ว่า Elevator test หรื อ การทดสอบการ สือสารเท่าที มีเวลาในลิฟ ท์ ขายฝั นให้ ได้ ขายความคิ ดจน ผู้บริ หารเจ้ านายของเรารู้ สึกว่าใช่และอยากจะฟั งต่อ ซึงเขา อาจจะให้ เลขานุการโทรศัพท์มานัดหมายเชิญเราไปทานกาแฟคุย กันต่อในภายหลัง Elevator test เป็ นการทดสอบทัก ษะการสือ สารที น่าสนใจ คือการทดสอบบุคลากรขององค์กรว่ามีความสามารถ แค่ไหน ด้ วยการให้ นําเสนอเรื องทียากมากให้ ผ้ บู ริ หารเข้ าใจหรื อ เห็นว่าสําคัญในช่วงเวลาเพียงแค่การพบผู้บริ หารระดับสูงในลิฟท์ น่าจะเป็ นอีกหนึงวิธีการทดสอบความสามารถของผู้บริ หารระดับ รองๆลงมา โดยเฉพาะกับองค์กรราชการไทย เพราะส่วนใหญ่พดู

ยาวๆแบบนํ าท่วมทุ วมทุ่งเป็ น แต่ให้ พดู สันกระชั  บได้ เนื อหนังกลับพูด ไม่เป็ น คุณหมอสุวิทย์บอกไว้ ว่า Information is power นันไม่  จริ งเสมอไป จริ งระดับหนึงคือมีข้อมูลในมือก็มีพลังอํานาจระดับ หนึง แต่ทีจริ งกว่าคือ communicated information is power มี ข้ อมูลข่าวสารในมือ แต่ต้ต้องสือสารให้ เป็ นด้ วย หากสือสารไม่ เป็ นขายฝั นไม่ได้ ก็ไม่ได้ มาซึง อํานาจ คุณหมอวิชัย โชควิวฒ ั น เล่าประสบการณ์ ทีรับรู้ ว่าให้ ฟั งว่า “เมื เมือไข้ หวัดนกระบาดทีฮ่องกง ดร. ดร มาร์ กาเร็ ต ชาง ซึง ขณะนัน เป็ นรั ฐมนตรี ว่า กระทรวงสาธารณสุข ของเกาะฮ่อ งกง เห็นแล้ วว่าวิธีธีเดียวทีจะหยุดไข้ หวัดนกได้ คือต้ องฆ่าไก่จํานวนมาก เป็ นล้ านตัว ซึงยากมากทีคนฮ่องกงจะเห็นด้ วย เพราะขัดต่อหลัก เมตตาธรรม และเป็ นช่วงตรุ ษจี นด้ วย ไก่ทีเลี ยงไว้ ขายตรุ ษจี น ต้ องถูกกําจัด ซึงแรงต้ านคงมีมากมาย หัวใจของการนําเสนอ แผนการฆ่าไก่นบั ล้ านตัวก่อนตรุษจีนในครั ใน ง นัน อยูท่ ีการชี ชวนให้ ผู้บริ หารเกาะฮ่องกงตัดสินใจอนุมตั ิแผน โดย ดร.มาร์ ดร กาเร็ ต ชาง ใช้ เวลาเพียง 5 นาที ในการชี ให้ เห็นว่าสถานการณ์ร้ายแรงขนาด ไหน ทําไมต้ องทํา หากไม่ทํ าจะเกิ ด อะไร และผู้บริ ห ารจะต้ อ ง รับผิดชอบอะไร การสื อ สารที ส ัม ฤทธิh ผ ลในครั ง นัน หลัง การตั ก ด สิน ใจ เสนอแผนการหยุดไข้ หวัดนกของเกาะฮ่องกง พบว่า อัตราตาย ด้ ว ยโรคนี ห ยุด ได้ อ ย่า งสิน เชิ ง ไข้ ห วัด นกจากฮ่ อ งกงหยุด การ ระบาดใหญ่ไปนานถึง 5 ปี ทําให้ นกั วิทยาศาสตร์ ทวั โลกได้ มีเวลา ศึกษาวิจยั จนรู้ จกั ไข้ หวัดนกอย่างดี ก่อนจะมีการระบาดใหญ่อีก ครัง หรื อกรณี การผลั รผลักดันนโยบายหลักประกันสุขภาพถ้ วน หน้ าให้ อยู่ในนโยบายของพรรการเมืองก็เช่นเดียวกัน เมือ พตท. พตท ดร.ทัทักษิ ณ ชินวัตร หัวหน้ าพรรคไทยรักไทยในขณะนัน ได้ เชิ ญ คุณหมอวิชยั โชควิวฒ ั น และคุณหมอสงวน นิตยารัมภ์พงษ์ ไป ทานข้ าวทีทีทําการพรรค เพือรับฟั งข้ อเสนอนโยบายหลักประกั ป น สุ ข ภาพถ้ วนหน้ าว่ า ควรจะเป็ นนโยบายของพรรคหรื อไม่

P 34 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


คุณหมอสงวนใช้ เวลาเพียง 15 นาทีในการนําเสนอ โดยใช้ ภาพ powerpoint เพียงแค่ 10 ภาพเท่านัน คุยช้ าๆสบายๆ เอาแต่ ประเด็ น หลัก ไม่เ อารายละเอี ยด เพราะหากรายละเอี ย ดมาก ผู้บริ หารอาจหลงประเด็นไปสนใจประเด็นเล็กได้ กได้ เมื อ นํ า เสนอเสร็ จ แล้ ว พตท.ดร.ทัทัก ษิ ณ ถามสัน ๆว่ า เหลือกีคนทียงั ไม่มีหลักประกัน และคําถามทีสองคือ ใช้ เงินเท่าไร เมือฟั งคําตอบแล้ วก็ตดั สินใจซื อแนวคิดนี  ให้ ฝ่ายนโยบายไปคิด ในรายละเอียด จึงออกมาเป็ นนโยบาย 30 บาทรักษาทุกโรค จนถึงทุกวันนี 

การเอาของดีดีไปขายนักการเมืองให้ นําไปเป็ นนโยบายก็ เป็ นวิชาหนึง ทีสาํ คัญ แต่การถอนนโยบายทีไม่ดใี ห้ เลิกเสียนันก็  เป็ นอีกวิชาชันสู  งทียากกว่า การพูดสันได้  ใจความ กินใจจูงใจคน ดีกว่าพูดยาวมีแต่ นํ า วกวน เหมือนบ่นโดยไม่มีการเตรี ยมตัวมาพูด ทัง( หมดนีก( ็เป็ นบทเรียนสัน( ๆของ ๆ communication skill หรือทักษะการสื/อสารภาคพิสดาร ซึ/งต้ องการการ ฝึ กฝน การเตรียมตัว จนเป็ นบุคลิกหรือวิทยายุทธของแต่ ละคน☺

 ขอขอบคุณผู้อ่านวารสารทันตภูธร ใจดี ใจบุญ ช่ วยสนับสนุนสมทบทุนการจัดพิมพ์ วารสารทันตภูธร  รายนามผู้สนับสนุน สมทบทุนการจัดพิมพ์ วารสารทั า นตภูธร

บริจาค (บาท)

1

ทันตแพทย์ กิตติคุณ บัวบาน

รพ.แม่ ระมาด จ.ตาก

500

2

ทพ.พงศ์ เทพ วิทวัสพงศาทิพย์

ศูนย์ ทนั ตกรรมพรูเด็นท์ กทม.

500

3

นางสาว จิราวรรณ จาคํามา

สถานีอนามัยตําบลนาจักร

100

4

ฝ่ ายทันตสาธารณสุข

รพ.เอราวัณ จ.เลย

500

รวมจํานวนเงิ นได้ ไ รบั บริ จาค 1,600 บาท

 ประชาสัมพันธ์งานสร้ งานสร้างเสริมสุขภาพช่องปากคนพิการ  สนใจเข้ าร่ วมเป็ นเครื อข่ ายสร้ างเสริ มทันตสุขภาพคนพิการ เพื/อขอรั บทุนดําเนินโครงการฯในพืน( ที/ และเข้ าร่ วมการพัฒนาศักยภาพในหลักสูตรอบรมจากสถาบันราชานุกูล สอบถามข้ อมูลรายละเอียด จาก น้ องปู ณิชาภัทร (ผูผู้ประสานงานแผนงานทันตฯ) ตฯ โทร 02-951-07350ต่ อ 12 usanee3760@gmail.com ติดตามกิจกรรม ของเครือข่ ายได้ ท/ ี เวบไซต์ สร้ างเสริมสุขภาพช่ องปากคนพิ งปากคน การ www.oha-th.com ☺

P 35 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ท่องเทียวสะใจกับหลานยายเพลิน : ไปเทียวอินเดีย สวัสดีจะยายเพลิน เรื่องจะมาเลาใหฟงวาหนูไปประเทศอินเดียมาแหละ อยาพึ่งรองอะไรออก มีเรื มานะคะ มีเรื่องจะเลาใหฟงมากมาย เพราะมีคนบอกวาถาไปประเทศอินเดียไดเนี่ย ก็ไปทุกที่ในโลกไดแลว ฟงแลวมันนากลัวนอยที่ไหนหละ หนูก็พวกทาทาย อยากจะ รูวามันจะแคไหนเชียว ! ประเทศนี้เนี่ย แลวไปกับบริษัททัวรนะคะ แตเคาก็ไมไดให เมืองเลย

กําลังใจในการไปครั้งนี้เลย ประมาณวา มีแตคนแปลกๆแหละที่จะไปอินเดียเนี่ย (เอะ ยังไงอยากไดตังคพวกหนูกันมั๊ยเนี่ย) แลวสิ่งที่ใหเราเตรียมตัวก็คือ เตรียมใจ ใหพรอมวาทุกอยางจะเกิดขึ้นไดที่ประเทศอินเดีย ความแน ความ นอนคือความไมแนนอน แขกบอกวาจะไปภายใน 30 นาทีนี้ อาจหมายถึง 2-3 2 ชั่วโมง เราก็ยังไมไดไปไหน แขกบอกวาพรุงนี้อาจจะหมายความวาไมมีอีกแลว อะไรกันเนี่ย แลวอยาคิดวาที่หนูไป นี่ไปแสวงบุญนะ ไมใชคะ ไปเที่ยวจริงๆ

จะเอาเงินไปซื้อความลําบากหรือเปลา

ละเนีย่ เห็นผูรวมทริปเตรียมของแลวหนาวใจจริงๆ ทั้งไฟฉาย ผาถุง รม ยาสารพัด

ถนนเสียว

ชนิดทั้งชนิดเม็ด น้ํา ทาและยาฉีด ถุงนอน ออกซิเจนกระปอง หมอสนาม บะหมี่ ซอง อาหารกระปอง ทุกชนิดที่มีอยูในทองตลาด อะไรกันเนี่ย จะไปออกรบหรือ อยางไร แตไมกลาพูดอะไรมาก เพราะคนเตรียมเคาก็ าก็เตรียมของเคาเอง อีกอยางนึง คือกลัวไดใช แลวเคาไมใหใชดวย โปรดติดตามวาของเหลานี้จะไดใชหรือไม เมืองที่หนูไปเนี่ยเปนทางอินเดียเหนือเคาเรียกทิเบตนอย ตอนนี้เอารูปคน มาใหดูกอนนะ แถวๆนี้เคาเรียกเมืองเลย

รถกลิ้งตกถนนกันเห็นๆ

แลวมีเลยขายดวยนะอรอยดวย(ขอค ย า

โฆษณากับใครไดมั๊ยเนี่ย) คนก็ไมไดแขกอะไร เหมือนๆชาวเขาบานเรามากกวา แลว ถนนในบานเคานี่นะ สูบานเราไมไดเลย ที่ของเราวาลําบากแลวนะ ไมไดเสี้ยวของ ถนนหลวงบานเคาเลย เอารูปมาใหดูเปนตัวอยาง นั่งๆไปขางนึงเปนเปนผาใหญ อีกขางเปนเหวลึก เลือกเอาละกันวาจะกระแทกข าจะกระแทกขางไหน นั่งๆไป ถนนที่เห็นๆ ก็จะ กลายเปนสวนนึงของน้ําตกซะเฉยๆ พวกเรานี่โคตรเกร็งและตื่นเตนวาจะผานไปได อยางไร แตคนขับเคาคนอินเดียก็เฉยๆเพราะเคาเห็นเปนเรื่องปกติ นั่งๆไป ก็เห็น รถบรรทุก ลงไปนอนหงายเกงอยู ขางทาง ถนนหลวง อยาถามวากี่เลนส เพราะที่

รถติด!

เห็นๆ มันเปนเลนสเดียว แทบจะเรียกวาวันเวยได แตก็จะมีรถสวนเปนระยะ P 36 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


การบีบแตรนี่ที่มี่อินเดีย เคาใหบีบเยอะๆและบอยๆดวยเพราะ ถนนเคา เปนโคง หักศอก แทบจะเรียกวา 180 องศาเลย ไมไดเวอร แตจริงๆ ถาไมบีบ แตรนี่อุบัติเหตุจะเกิดขึ้นไดอยางแนนอน เพราะอย ะอยางที่บอกวาถนนเคาเลนสเดียว แลวไมไดรับการลาดยางดวยนะ ฝนตกก็ลุยโคลนกันไป แลวเรื่องดินถลมเนี่ย เจอ ไดบอยๆทุกวัน ปดเสนทางไปเลย ไปไหนไมไดก็รอกันไปใหทางการเอารถตักดินมา เกรดดินกันไป มีอยูวันนึงรอถึง 6 ชั่วโมง ถาเปนบานเรานายกรัฐมนตรีคงเละไป น้ําทวม

แลวแตที่นี่อินเดีย เคาก็รอกันไป ปวดฉี่ก็หาที่ฉี่กันไป รม และผาถุงไดใชประโยชน อยางเต็มที่ก็งานนี้แหละ และอีกอยางที่ตองเตรียมถาไปในสถานที่ที่มีหองน้ําก็คือ ยาดม ถาเปนแบบแพ็คคูไดยิ่งดี ยัดเขาไปทั้ง 2 รูจมูกนั่นแหละ 5555 ตามขางทางของถนนหลวงเค วงเคาก็จะมีปายใหเราอานเพลินๆเปนระยะ อานๆไปก็ เพลินดีเหมือนอานขอความหลังรถสิบลอบานเราเลย  Beep Beep not sleep นารักมั๊ยหละ อมยิ้มเลย  It is highway not runway ถนนไมใชสนามแขงรถนะเวย  Drink whisky Drive risky ประมาณเมาไมขับของบานเรา แตของเคาเนี่ยดื่ม ไดแตระวังหนอย  Drive not fly อันนี้มีแคนี้ ถนนนี้มีใหขับหามเหาะนะ  Life is short ,Don't make it shorter ชีวิตนี้สั้นนักอยาทําใหมันสั้นกวานี้  Be gentle in my curve อันนี้มาแนวนารัก กรุณานุมนวลกับทางโค ท ง  please horn อันนี้เห็นบอย แทบทุกโคง กรุณาบีบแตร เคามาบานเราคงงง เพราะของเรามีแตหามบีบแตร  Thanks to visit Drive on our road again คือวาอยากจะบอกวาพี่ชวยทํา ใหมันนากลัวนอยกวานี้อีกสักนิดได มั๊ย  Do not gossip let him drive อยาไปชวนคนขับคุยใหแกขับไป อานปายริมทางแลวคิดวา คนอินเดียก็อารมณขันไมเบาแตแบบสงสัยวาแลวคนขับ มันจะไดอานมั๊ยเนี่ย ถามัวแตอานปาย มิขับลงขางทางกอนเหรอ แตอีกทีก็อาจจะ เปนกุศโลบายใหนักทองเทีที่ยวขี้เบื่อมีอะไรสนุกๆระหวาทาง ไวจะคอยๆเลาใหฟงคะ จาก หลานยายเพลินคะ ☺ P 37 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


พวกเราทัง ดึง ทัง ดัน ทัง ผลัก ทุ่ม แรงกายแรงใจลงไปมากมาย กระบวนการทีทําให้ ประสบความสําเร็ จก็เป็ นกระบวนการทีทําให้ ชุมชนต้ องมาพึง พาเรา ตังแต่  ต้องมาให้ เราทําให้ จนมาถึงเราต้ อง หาของมาสนับสนุนให้ ถ้ าต้ องการขยายพื นทีดําเนินการพวกเราก็ ต้ องทํางานหนักขึ น เพือไปดึง ไปดัน ไปผลัก ให้ งานมันดําเนินไป หรื อไม่ก็มีความต้ องการกําลังคนมาเพิมตามอัตราส่วนของพื นที ที เ พิ ม ขึ น เมื อ เกิ ด อะไรขึ น กับ ผู้รั บ ผิ ด ชอบโครงการ ชอบโค ทํ า ให้ ไ ม่ สามารถจะดําเนินการ ดึง ดัน ผลักโครงการต่อไปได้ โครงการทีว่า

ค ุยกับพีเจน : อะไรคือความสําเร็จของ งานทันตสาธารณส ุข ในช ุมชน ุมช

ประสบผลสําเร็ จนันก็  ต้องเป็ นอันยุติไป เราว่าสิงนี ไม่น่าจะใช่ความสําเร็ จ การทํางานทีสําเร็ จ น่ า จะต้ องพิ จ ารณากั น ที ก ระบวนการที ทํ า ให้ ความชุ ก โรค

คําถามนีเ ป็ นคําถามทีเราเฝ้ าถามตัวเองอยู่เสมอเป็ น

เปลียนแปลงไปด้ วย กระบวนการจะต้ องเป็ นกระบวนการที นกระบวน ผ้ ทู ํา

เวลาหลายปี มาแล้ วนับจากเริ มทํางานในชุมชนเมือหลายสิบปี

ไม่จําเป็ นต้ องแบกรับภาระปั ญหาของชุมชนแทนชุมชนทัง หมด

ก่ อ น โรคฟั นเป็ นโรคที เ ปลี ย นแปลงช้ าไม่ เ ห็ น ผลในการ

เราเป็ นเพียงพีเลี ยงให้ งานของชุมชนเดินไปได้ ด้วยวิธีของเขาเอง

เปลียนแปลงของโรคในเวลาอันสัน เราเคยนึกว่าการทีได้ เห็นเด็ก

โดยไม่ต้องพึง พิงเรา เมือเป็ นงานทีชมุ ชนทําได้ เองโดยไม่พึงพิงเรา

รุ่นใหม่ในชุมชน มีฟันสะอาดปราศจากโรค ผิดกับชุมชนทีเราเคย

ไม่วาเราจะเป็ นตายร้ ายดีอย่างไร งานก็ยงั คงอยูใ่ นชุมชน หรื ออาจ

รู้ จัก เมือ เข้ ามาทํา งานทีชุมชนนีใ หม่ๆ เป็ นความสําเร็ จ ของการ

เรี ยกได้ วา่ เป็ นการดําเนินงานทียงั ยืน แม้ สภาพแวดล้ อมทางสังคม

ทํางานของเรา แต่พอเวลาผ่านไปเรากลั รากลับไม่คิดว่าแค่โรคลดลง

ทางเศรษฐกิ จ จะมีการเปลียนแปลงไปเช่น ใดชุม ชนก็ ส ามารถ

คื อ ความสํ า เร็ จ ทํ า ไมเราจึ ง คิ ด เช่ น นั น เราเห็ น ว่ า อะไรคื อ

ปรับตัว พลิกแพลงให้ ชุมชนมีสภาพทีเอื อต่อการมีทนั ตสุขภาพที

ความสําเร็ จ แล้ วจะวัดความสําเร็ จทีว่านีไ ด้ อย่างไรทําอย่างไร

สมบูรณ์ได้ เสมอ

จึ ง จะไปถึ ง ความสํ า เร็ จที ว่ า เราขอใช้ บทความในตอนนี  แลกเปลีย นกับพวกเราในประเด็นนี  การทีเราคิดว่าถ้ าเราสามารถทําให้ เด็ เด็กรุ่ นใหม่ในชุมชน มีฟันทีสะอาด ปราศจากโรค หรื อมีโรคในช่องปากน้ อยลงกว่าเมือ ตอนทีเราเข้ าไปในชุมชนใหม่ๆเมือสิบปี ทีแล้ ว การพิ การ สจู น์ได้ ด้วย ตัวเลข และสถิ ติต่างๆอาจไม่ใ ช่ตัวชี ว ัดถึงความสําเร็ จของการ ดําเนินงานทันตสาธารณสุขในชุมชน เป็ นเพราะเมือเวลาผ่านไป ทํางานกับชุมชนมากขึน เข้ าใจชุมชนมากขึน เห็นอะไรมากขึน มุมมองของเราก็ปรับเปลียนไป ถ้ าเด็กในชุมชนมีฟันดีขึ นเพราะ

นอกจากนี ก( ิจกรรมส่ งสริ มทั น ตสุ ขภาพในชุ มชน หนึ/ ง ถ้ าดีทําให้ คนในชุมชนมีสุขภาพที ภาพ / แข็งแรงด้ วยวิธีการ ของตนเองแล้ ว ถ้ าอีกชุมชนเห็นว่ าดีก็จะต้ องสามารถทําได้ ด้ วยตนเอง โดยไม่ ต้ องให้ พวกเราเข้ าไปเริ/ มให้ หรื อ สนั บสนุ น สิ/งต่ างๆให้ หมายความว่ าโครงการมัน ขยายได้ ด้ วยตัวเอง โดยที/เราไม่ ต้องเข้ าไปผลักไปดัน ให้ เกิด และ แน่ น อนโรคที/เป็ นต้ องลดลงด้ วย เราว่ าโครงการในชุ มชน ลักษณะนีเ( หละที/เรียกว่ าประสบความสําเร็จ เมื อ ก่ อนนี เ วลาวางแผนจะทํ างานเราก็ ต้อ งดูว่า เรามี กําลังอยูเ่ ท่าไร เรามีงานอะไรบ้ าง จะขยายงานใหม่ๆออกไปได้ สกั

P 38 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


กีชุมชน โดยเอาข้ อจํากัดของเราเป็ นตัวตัง งานมันก็ขยายไปได้

อืนรู้เรื อง(อาจเป็ อาจเป็ นชุมชนข้ างเคียง หรื อชุมชนไกลๆทีร้ ู เรื องจากการ

ช้ าๆ ปี ละนิด ตอนนี พอวิธีคิดเราเปลียน ย น เพราะจากประสบการณ์

อ่านหนังสือ จากสือต่างๆ หรื อจากการประชุม) ก็เอาไปปรับปรุ ง

ทําให้ เราเห็นศักยภาพของชุมชน เห็นศักยภาพของมนุษย์ ว่าถ้ า

ทําเองได้ ไม่ต้องคอยให้ เราเข้ าไปทําให้ งานมันก็ขยายของมันไป

เมือไรมนุษย์ตระหนักในปั ญหาของเขา เขามีความสามารถทีจะ

ได้ เอง

แก้ ไขปั ญหาของตัวเขาได้ ด้วยตัวของเขาเอง ขอให้ ร้ ู ปั ญหา และ สาเหตุของปั ญหาผลกระทบของปั ญหาทีจะตามมาของเขาเถอะ รั บ รองว่ า เขาทํ า ได้ และวิ ะวิ ธี ก ารที เ ขาเลื อ กแก้ ไขปั ญหามัน จะ เหมาะสมกับตัวเขาเอง เรามีวิชาการอยูก่ ็ช่วยๆให้ ข้อมูลเพือให้ เขา สามารถตัดสินใจเลือกวิธีการได้ ถูกต้ องแต่เราต้ องคิดไม่แทนเขา ตัดสินใจแทนเขาอย่างเด็ดขาด (เพราะเขาคิ เพราะเขาคิดได้ ดีกว่าเรา และ เหมาะสมกว่าเรามากกกกกกก)

ถ้ าถามว่ าการทํางานอย่ างนี ม( ีปัญหาอะไรบ้ างไหม เราว่ าสํ า คั ญ มากที/ ตั ว เราเอง การทํ า งานกั บ ”คน”เขา สามารถ”สัมผัส”สิสิ/งที/ซ่อนอยู่ภายในเราได้ หมด เราต้ เ องเข้ า ไปในชุ มชนอย่ างจริ งใจ อย่ างมีความปรารถนาที/จะทําให้ ชุมชนมีสุขภาพดีขึน( มีความเชื/อมั/นในศักยภาพของชุมชน ภาพพจน์ และท่ าที/ของเราสําคัญมาก นับว่ าเป็ นปั จจัยแห่ ง ความสําเร็จที/สาํ คัญเลยเหละ

การให้ ข้อมูลโดยไม่ชีนํนํา ไม่คิดแทน ไม่ตดั สินใจแทนเนีย

ถ้ าเรามองภาพของความสําเร็ จของงานในชุมชนแจ่มชัด

มันเป็ นศิลป์นะจะบอกให้ แต่ถ้าเราทํางานกับชุมชนแล้ วตังสติ  ให้ ดี

เช่นนี  วิธีการทํางานก็ก็ไม่น่าจะยาก หรื อเป็ นสิงทีไกลเกินฝั น การ

ว่าเราทําแค่ให้ ข้อมูล ไม่คิดแทน ไม่ตดั สินใจแทนโดยเด็ดขาด ก็คง

วางแผนการดําเนินงานก็มองเห็นกิจกรรมทุกอย่างได้ อย่างแจ่มชัด

ทําไปได้ แหละ แต่มนุษย์นีนะบางทีก็ดื อน่าดูเราให้ ข้อมูลแล้ วก็ยงั

การทํ า งานจะต้ องมี ก ระบวนการอย่ า งไร ที ม งานเราต้ องมี

อยากทําอย่างทีตวั เองคิด หรื อบางทีเราเองนั องนันแหละทีไม่แน่ใจ

สมรรถนะอย่างไร เป็ นเรื องทีเตรี ยมกันได้ หลังจากเราเปลียนวิธี

ว่าวิธีการทีชุมชนคิด ริ เริ ม และจะทํามันจะดีไหม เราก็คงต้ องให้

คิดใหม่ในการทํางาน ก็ ทําให้ งานเราขยายออกไปได้ เร็ ว ชุมชน

ชุมชนได้ ลองทําให้ ได้ เรี ยนรู้ จากการกระทําของตนเอง ถ้ ามันไม่

ไหนพร้ อม ตระหนักในปั ญหาก็ดําเนินการไปได้ เลย ไม่ต้องรอเรา

ถู ก ต้ องเขาก็ จ ะปรั บ ไปเอง แต่ เ ราต้ องมองวิ ธี ก ารที จ ะตาม

มาดําเนินการให้

ประเมินผลว่าสิง ทีคิดไว้ มนั ใช้ ได้ ไหม ถ้ าใช้ ไม่ได้ ก็ปรับกันไป มันก็ เป็ นกระบวนการของการเรี ยนรู้ไปด้ วยกันระหว่างเราและชุมชน

วันนี เล่าแนวคิดให้ ฟังก่อน บางคนอาจว่าเพ้ อฝั น ทําได้ แน่เหรอ แต่ทําได้ จริ งๆคราวหน้ าจะมาเล่าประสบการณ์ให้ ฟัง ☺

งานที ชุม ชนริ เ ริ ม เอง คิ ด เองนี เ ขาก็ จ ะทํ า ของเขาเอง ต่อไปเรื อ ยๆ สภาพสังคม เศรษฐกิ จ เปลีย นไป เขาก็ ปรั บตัวได้ อย่ า งเหมาะสม เรานานๆที ก็ ไ ปเยี ย มเยื อ นให้ ข้ อมู ล ถาม สารทุกข์สกุ ดิบกันบ้ าง ให้ ข้อมูลใหม่ๆกันบ้ นบ้ าง หรื อจัดเวทีให้ เขา ได้ ม านํา เสนอผลสําเร็ จ ของเขาก็ เ พี ยงพอแล้ ว งานต่างๆก็ จ ะ ดําเนินการไปได้ โดยเราไม่ต้องไปทําอะไร เพราะมันเป็ นส่วนหนึง ของวิถีชีวิตเขาไปแล้ ว พอทําแล้ วสุขภาพคนในชุมชนดีขึ น ชุมชน

P 39 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


i æeiuo! "i  www.oha-th.com

 #a%&' 15-16  )" 2553

แผนงานสร้ างเสริ มสุขภาพช่องปากคนพิการ สสพ.ได้ ได้ลงพืน3 ทีภ6 าคเหนือ เพื6อเยีย6 มเยียน

และ ติดตามผลการดําเนินงาน “การพั การพัฒนาระบบบริการสุขภาพช่องปากระดับปฐมภูมใิ นกลุ่มคนพิการทุกประเภท” ประเภท ในพืน3 ที6 จ.เชียงราย ร่วมงานประชุมแลกเปลี6ยนเรียนรูแ้ ละเพิ เพิ6มขยายเครือข่ายทันตบุคลากรสร้างเสริมสุขภาพคนพิการ จังหวัดเชียงราย โดยมี ทพ.โคสิต อบสุวรรณ เป็ นประธานเปิ ดงาน และ ทพญ.รพิ รพินท์ อบสุวรรณ เป็ นผูจ้ ดั งาน บรรยากาศอบอุ่น เป็ นกันเอง มีแต่ความประทับใจแบ่งปนั ให้แก่กนั ได้ทงั 3 สาระความรูแ้ ละรับสือ6 สอนทันตสุขศึกษา จาก ม.มหิดลไปอําเภอละชุดอีกด้วย ทันตบุคลากรจังหวัดเชียงรายให้ความสนใจ เข้าร่วมงานอย่างคับคัง6 มีพน3ื ทีจ6 .เชี เชียงรายและใกล้เคียงสมัครเข้าร่วมโครงการมากมายค่ะ การประชาสัมพันธ์สร้างเครือข่ายแห่ ย งความสุข ของสสจ.เชียงราย ดีเลิศ ทะลุเป้าจริงๆ นับว่าจ..เชียงรายเป็ ยเป็ นเมืองหลวงทางภาคเหนือของงานสร้างเสริมสุขภาพช่องปากอย่างแท้จริงค่ะ

 #a%&' 21  )" 2553 ภาคเช้ า แผนงานสร้ างเสริ มสุขภาพช่องปาก คนพิการ สสพ. ได้ เข้ าร่ วมประชุมทางวิชาการรับฟั งการบรรยายเรื อง How can health literacy bring new opportunities to Thailand โดย Mr.Roy Batterham, Deakin University, Australia ภาคบ่าย ลงพื นทีเยียมบ้ านคนพิการในพื นทีรับผิดชอบ ของ ทพญ.แพร จิตตินนั ทน์ รพช.บางใหญ่ จ.นนทบุ นนทบุรี อ่านเรื องราวการเยียมบ้ านกับ Mr. Roy และเรื องเล่าประทับใจของเครื อข่ายแห่งความสุขอีกมากมายได้ ที เวบไซต์ สร้ างเสริ มสุขภาพช่องปากคนพิการ

www.oha www.oha-th.com P 40 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


 #a%&' 16-18

i2" 2553 แผนงานสร้างเสริมสุขภาพช่องปากคนพิการ สสพ.ได้ สสพ ลงพื ลงพืน3 ทีภ6 าคใต้ เพื6อเยีย6 มเยียน และ

ติดตามผลการดําเนินงาน “ การพัฒนาระบบบริการสุขภาพช่องปากระดับปฐมภูมใิ นกลุ่มคนพิการทุกประเภท” ประเภท ในพื3นที6 จังหวัดสงขลา และ จังหวัดพัทลุง โดย วันที6 16 สิงหาคม 2553 เยี6ยมเยียนพื3นที6จงั หวัดสงขลา มีการจัดเวทีแลกเปลี6ยนเรียนรู้ ณ โรงเรียนสงขลา พัฒนาปญั ญา จ.สงขลา เข้าร่วมรับฟงั การนํ าเสนอผลการดําเนินงานโครงการเพื งานโครงการเพื6อการพัฒนาต้นแบบงานสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก ระดับปฐมภูมใิ นกลุ่มคนพิการของรพท.สงขลา สงขลา และรพช.ระโนด และรพช และวันที6 17 สิงหาคม 2553 เยีย6 มเยียนพืน3 ทีจ6 งั หวัดพัทลุง มีการจัดเวที แลกเปลี กเปลีย6 นเรียนรู้ ณ โรงพยาบาลควนขนุน เข้าร่วมรับฟงั การนําเสนอผลการดําเนินงานโครงการเพื6อการพัฒนาต้นแบบงานสร้างเสริม สุขภาพช่องปากระดับปฐมภูมใิ นกลุ่มคนพิการของ รพช.ป รพช า่ บอน จ.พัทลุง

 #a%&' 27 i2" 2553 , #a%&' 27 a44 2553 เครือข่ายนักวิชาการสร้ สร้างเสริมสุขภาพช่องปากคนพิการ สสพ. สสพ ประชุมเพื6อพัฒนาโครงการวิ โครงการวิจยั เรื6องการสังเคราะห์องค์ความรูเ้ พือ6 การพัฒนาระบบบริการและระบบสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก สําหรับคน พิการในประเทศไทย

 #a%&' 10 a44 2553 เครือข่ายนักวิชาการสร้างเสริมสุขภาพช่องปากคนพิการ สสพ. สสพ ประชุ ะชุมเพื6อพัฒนาโครงการวิ นา จยั เรื6อง การส่งเสริมวิชาการทันตกรรมสําหรับผูพ้ กิ าร

 #a%&' 24 a44 2553 เครือข่ายนักวิชาการสร้างเสริมสุขภาพช่องปากคน พิการ สสพ. เข้าร่วมการประชุมทันตบุคลากรจังหวัดราชบุรี ณ. ณ สสจ.ราชบุรี ขอขอบคุณ พีก6 อ้ ย (ทพญ.มัณทนา) สสจ.ราชบุรี ทีมอบโอกาสอั ม6 อบโอกาสอันดีให้ สสพ.ได้ สสพ ประชาสัมพันธ์งานเครือข่าย ทันตบุคลากรสร้า งเสริม สุขภาพช่ องปากคนพิการค่ะ เรียนถึง คุ ณหมอต่ าย รพท.ราชบุ รี กรุณารีบส่งโครงการมาให้น้องปู usanee3760@gmail.com @gmail.com ด้วยนะคะ ☺

P 41 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


แรงบันดาลใจในการทํ นการทํางานสร้างเสริมส ุขภาพช่องปากสําหรับคนพิการ ทพญ.รพิ รพินท์ อบสุวรรณ รักษาการแทนหัวหน้ากลุ่มงานทันตสาธารณสุข สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดเชี ยงราย เขาจะเป็ นอย่างไรและมีโอกาสอย่างคุณแม่เราหรื อไม่ ข้ าพเจ้ า เชือว่าน้ อยมาก ข้ าพเจ้ าจึงตังคํ  าถามนี อยู่เสมอ และต้ องการหา คํ า ตอบพร้ อมกั บ คิ ด หาทางที จ ะหยิ บ ยื น สิ ง ที คิ ด ว่ า ดี และ เหมาะสมให้ ค นพิ ก ารอื น ๆ สิง เดี ย วที ข้ า พเจ้ า คิ ด ว่า อาจจะหา คําตอบได้ ได้ คือ การไปเยียมบ้ านคนพิ นคน การเหล่านัน พร้ อมกับสร้ าง เครื อข่ายช่วยกันทํางาน ในฐานะที ข้ า พเจ้ าเป็ นข้ า ราชการสาธารณสุข เป็ น ทันตแพทย์ ป ระจํ า สสจ. น่าจะมีช่องทางทีจะทํ าอะไรสัก อย่า ง ภาพคุ ณ แม่ ข องข้ า พเจ้ า (นางพงา นางพงา ปรั ก กมะกุ ล อายุ 76 ปี ) ในบรรยากาศแห่ งความสุ ข ที/ ท่ า นได้ รั บ คื อ แรงบันดาลใจ และจุดประกายให้ ข้าพเจ้ าหันมาสนใจงานที/ เกี/ยวข้ องกับผู้พิการมากขึน(

ประกอบกับในช่ วงเวลาที ทพญ.พจนา ทพญ จาก รพ.เวีย งแก่ น ได้

เนืองจากคุณแม่ของข้ าพเจ้ าเป็ นอัมพฤกษ์ มพฤกษ์ ซีกขวา มาได้

พิการและการทีจะมีผ้ มู าร่ วมงาน ทังๆที  ข้าพเจ้ าเองก็ไม่ทราบว่า

ประมาณ 6 ปี แล้ ว ไม่สามารถช่ วยเหลือตนเองได้ ทงั  หมด ต้ อ ง

จะต้ องทําอะไรบ้ าง และ สสพ.มีมีบทบาทอย่างไร แต่คิดอยู่เสมอว่า

อาศัย wheel chair ในการเดินทาง และเวลาปวดฟั น คุณแม่

ต้ องดีกว่าคิดคนเดียวแน่นอน ต้ องทํ ง างานให้ สนุก และมีความสุข

อยากให้ ข้ า พเจ้ าไปด้ ว ยทุก ครั ง เพราะคุณ แม่ ก ลัว การทํ า ฟั น

กับการทํางาน ขณะเดียวกัน ข้ าพเจ้ าจะไปหาทางชักชวนน้ องๆใน

ต้ อ งการกํ า ลัง ใจ และรู้ สึก อุ่น ใจจากลูก สาวทัน ตแพทย์ ซึ ง

แต่ละอําเภอทีสมัครใจ มาร่ วมงานกัน ช่วยกันบรรเทาความไม่

ข้ าพเจ้ าอยู่ถึงจังหวัดเชียงรายขณะทีคณ ุ แม่อยู่กรุ งเทพ ข้ าพเจ้ า

สะดวกของผู้พิพิ การในการมารั บ การรั กษาทางทัน ตกรรม หรื อ

จะต้ องหาเวลาเพือพาคุณแม่ไปรักษาฟั น แต่เนืองจากคุณแม่มี

อย่างดีทีสดุ พวกเราจะร่วมกันดูแล ให้ ความรู้สง่ เสริ มทันตสุขภาพ

สุข ภาพจิ ต ดี เ ยี ย ม มี ค วามสุข เพราะได้ รั บ กํ า ลัง ใจ ความรั ก

มิให้ เขาเหล่ เขาเหล่านันต้  องมีปัญหา และทนทุกข์ทรมานกับการปวดฟั น

ความอบอุน่ จากลูกๆ และญาติพีน้องทุกคนในครอบครัว พวกเรา

ก่อนไปประชุมร่ วมกับสสพ.ข้ สสพ าพเจ้ าได้ รับโครงการ การ

รู้สกึ ว่าคุณแม่ดีวนั ดีคืน ข้ าพเจ้ าคิดเสมอว่า แม้ คุคณ ุ แม่จะป่ วยกาย

ส่งเสริ มทันตสุขภาพของแต่ละอําเภอทีสง่ มาให้ ทางจังหวัด เมือ

แต่ก็ช่ างมี บุญจริ งๆที มี คนดูแลอย่างยอดเยี ยอดเยียม แต่ ส/ ิงเดียวที/

ได้ อา่ นแต่ละโครงการแล้ วพบว่า โครงการทีนา่ สนใจและเกี สน ยวข้ อง

คุณแม่ บ่นอยู่เสมอคือ อยากเดินได้

กับคนพิพิการคือโครงการของโรงพยาบาลศูนย์ เชียงรายประชา-

ชวนให้ ไปประชุมร่วมกับ สถาบันสร้ างเสริ มสุขภาพคนพิการ สสพ. เกียวกับเรื องการสร้ สร้ างเสริ มสุขภาพช่องปากคนพิ งปากคน การ เมือวันที 19 มกราคม 2553 ทําให้ ข้าพเจ้ าเริ มพบแสงสว่างทีจะทํางานด้ านผู น้

จึงทําให้ ข้าพเจ้ าเข้ าใจและรู้ ซึ งกับประโยคทีว่า ความ

นุเคราะห์ , โรงพยาบาลเวียงแก่น และโรงพยาบาลเวียงป่ าเป้า

พิการคือความไม่ สะดวก ไม่ ใช่ ไม่ สบาย แล้ วผู้พิการคนอืนๆล่ะ

ข้ าพเจ้ าจึงได้ นําโครงการทังสามนี   นําเสนอต่อทาง สสพ. สสพ พร้ อม

P 42 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


กับขอให้ ผ้ เู ข้ าร่ วมประชุมครัง ต่อไป ประกอบด้ วยทันตแพทย์จาก

จึ ง ถื อ เป็ นการสื อ สารวิ ธี ห นึ ง

ซึ ง การสื อ สารวิ ธี นี เ ป็ นการ

รพศ.เชียงรายประชานุเคราะห์ ,รพ.เวียงแก่น ,รพ.เวียงป่ าเป้า,

ช่ ว ยเหลื อ กัน ทํ า งานในชุ ม ชนที ส ะดวก ประหยัด เวลา เวล และมี

และ สสจ. ผู้ เข้ าร่ วมประชุ ม กั บ สสพ.ครั ครั ง ที 2 ในวั น ที

ประสิทธิภาพพอสมควร เหมาะกับบริ บทของความทุรกันดารของ

31 มีนาคม 2553 จึงประกอบด้ วย ทันตแพทย์ 4 คน ทีจะร่ วมเป็ น

ชุมชนนัน

อําเภอนําร่องของจังหวัดเชียงราย ข้ า พเจ้ า เริ ม มี เ ครื อ ข่ า ยในจัง หวัด และทุก คนมี ค วาม มุ่ง มัน ที จะทํ างาน โดยคาดหวังว่า ทัน ตแพทย์ จ าก 3 อํ า เภอนี  จะเป็ นกําลังสําคัญทีจะร่ วมสร้ างสรรค์งาน เพืพือผู้พิการต่อไปใน อนาคต

บ้ านหลังแรกทีเราไปเยียม ผู้พิการไม่สามารถช่วยเหลือ ตัว เองได้ แม่ ซึ ง ก็ มี ค วามพิ ก ารเพี ย งเล็ ก น้ อ ยที ข าเป็ นผู้ดูแ ล หลังจากได้ พดู คุยและดูสิงแวดล้ อมทําให้ เรานํามาปรึ กษากันเพือ หาทางช่วยเหลือ แม่ของผูผู้พิการแสดงความขอบคุณทีเรามาเยียม และพยายามจะมอบข้ ยามจะมอบข้ าวสารทีเก็บเกียวได้ ให้ แก่พวกเรา ข้ าพเจ้ า ข้ าพเจ้ าทําหน้ าทีทนั ตแพทย์ สสจ. ในเรื องผู้พิการอย่าง เต็มที เพือให้ บรรลุความตังใจ  ซึงข้ าพเจ้ าเอง ก็ยงั ไม่ทราบว่า ใน

จึงสนองตอบในมิตรไมตรี นนด้ ั  วยการซื อข้ าวสารดังกล่าว และมี ความตังใจที  จะกลับไปเยียมอีก

ฐานะทันตแพทย์จะทําอะไรเพือผู้พิการทีเรี ยกว่าดีและเหมาะสม เ ริ ม แ ร ก เ ร า จึ ง เ ริ ม ด้ ว ย ก า ร เ ยี ย ม บ้ า น ผู้ พิ ก า ร ร่ ว ม กั บ ทพญ. ศริ นทิพย์ หัวหน้ ากลุ่มงานทันตกรรม รพศ. รพศ เชียงรายประชานุเคราะห์ ทุกวันพุธของสัปดาห์ ซึงเป็ นแผนงานของกลุม่ งานทันตกรรม รพศ.เชียงรายอยู อยูแ่ ล้ ว การไปเยียมบ้ านผู้พิการนัน เสมือนหนึงไปเยียียมญาติ ด้ วยมิตรไมตรี ทําความรู้ จักกันก่อน ด้ วยความละเอียดอ่อน เป็ นการทําความรู้จกั ซึง กันและกัน พร้ อม กับเป็ นการสํารวจความจําเป็ นพื นฐานทีคาดว่า เป็ นสิงทีผ้ พู ิการ ควรจะได้ รั บ โดยเป็ นความร่ ว มมื อ กัน ระหว่า ง ทัน ตบุค ลากร

“ ยัง มีค วามทุกข์ยากลําบากอี กหลายเรือ ง ในชีวิต ก่อนจะถึงเรืองสุขภาพช่องปาก อย่ารีบร้อน

ผู้ดแู ล และบุคคลอืนๆทีเกียวข้ อง มีการบันทึกภาพทุกครัง ทีออก

ที จ ะเร่ ง งาน จงใช้ ค วามละเอี ย ดอ่ อ นและดู แ ล เสมือนญาติ แล้วงานทีว่าดีและเหมาะสมกับผู้พิการ

เยียมบ้ าน และนําเสนอสูบ่ คุ ลากรทีเกียวข้ องเพือหาทางช่วยเหลือ

ก็จะเกิ ดขึDนด้วยความตังD ใจ ”

พร้ อม สหวิชาชีพ เจ้ าหน้ าที รพ.สต. อบต. อสม. อสม คนพิการและ

P 43 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


คุณยายท่านนี ตาบอดและหูหนวกแต่เราพบว่าคุณยายมี

ผู้พิการท่านนี ไม่สามารถขยับท่อนล่างได้ โดยมีผ้ ดู แู ล

สุขภาพจิ ตที ดีและดูมีค วามสุขมากกับชี วิตทีเ ป็ นอยู่และชื นชม

เป็ นผู้สูงอายุในการหาอาหาร และอยู่เป็ นเพือน เป็ นครั ง คราว

คุณตาและลูกหลานทีดูแลอย่างดียิง คุณยายดีใจมากทีเรามา

โดยไม่มีญาติอยู่ด้วยเลย สภาพ สิงแวดล้ อม ไม่เอื ออํานวยให้ มี

เยี ย ม แม้ เ ราจะไม่ได้ ทํ า อะไรมากมายนัก แต่เ ราสัม ผัสได้ ถึ ง

สุขภาวะทีดีได้ ข้ าพเจ้ าและคุณหมอศริ นทิพย์ได้ พยายามสํารวจ

ความรู้สกึ นัน

สิงแวดล้ อมโดยรอบ บันทึกภาพ และคิดหาทางทีจะช่วยจัดการ

ไปเยี/ ยมบ้ านผู้ พิ ก ารกั น เถอะ และเราจะพบ ความรู้ สึ ก ที/ซ่ อ นอยู่ใ นบ้ า นหลั ง นั (น นอกเหนื อ จากความ ต้ องการทางวัตถุและความรัก คือความเหงา

สิ ง แวดล้ อ มเหล่ า นัน ให้ ดี แ ละเหมาะสมยิ ง ขึ น โดยขอความ ช่วยเหลือจากทาง อบต. , รพ.สต. และ รพศ.

ผ่านทางภาพถ่ายหลังจากที ทพญ.ศริ นทิพย์ ได้ ประสาน คุณตาออกมาต้ อนรับเราด้ วยท่าทางการเคลือนไหวที กระฉับกระเฉงและอารมณ์ ดี คุณตาบอกว่าไม่มีปัญหาอะไรเลย เพราะลูกหลานดูแลดี ทุกวันนี ยังทํางานได้ อยู่ ดีใจมากทีหมอมา

ขอความช่วยเหลือ ทําให้ สภาพแวดล้ อมในบ้ านดีขึน มิตรภาพ และความสุขจึ งเกิ ด ขึน เรื องสุขภาพช่อ งปากจึง จะเป็ นเรื อ งที ตามมาในอนาคต

เยียม และอยากให้ พวกเรามาอีก ในวันนันพวกเรารู  ้ สกึ สดชืน เมือ เห็นรอยยิ มของคุณตาและลูกหลานทีดแู ล ความเข้ าใจ ความรั ก และความอบอุ่ นภายใน ครอบครัว คือยาใจที/ผ้ พ ู ิการต้ องการ

P 44 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ข้ าพเจ้ าเชื/อว่ าความประณีตและความละเอียดอ่ อน ในการทํางาน จะนํามาซึ/งความศรั ทธา และผลสําเร็ จของ งาน

ทีเ ราแสดงความเป็ นมิตรและแจ้ ง วัตถุประสงค์ของการมา ทําให้ กําแพง ระหว่างเขากับเราทลายลง หากเด็ ก สาวคนนี (ไ ด้ รั บ การดู แ ลรั ก ษาอย่ างมี ประสิท ธิ ภาพ เขาจะเป็ นกําลังสําคัญของสังคม มิใช่ ห ลบ ซ่ อนอยู่แต่ ในบ้ าน จนกระทั/งวันหนึ/งเด็กคนนีจ( ะเป็ นปั ญหา ของสังคมข้ าพเจ้ ารู้ สึกเสียดายโอกาสนี ม( าก และอยากหา โอกาสที/ดีหยิบยื/นให้ แก่ เด็กคนนี (

เด็กสาวผู้พิการแต่กําเนิดมียายเป็ นผู้ดแู ล เด็กมีอาการ เกร็ ง ตลอดเวลา แต่เ ราสัม ผัส ได้ ด้ วยรอยยิ ม ของผู้ป่ วยที แสดง ความดีใจทีเรามาเยียม ขณะทีคุณยายนัง ร้ องไห้ อยู่ปลายเตียง และทุกที ทีมีโอกาสได้ ระบายกับเรา เราพยายามทีจะสอนวิธีการ ดูแลสุขภาพช่องปากให้ กบั คุณยาย เพือมิให้ เด็กเกิดการสําลัก ซึง เป็ นปั ญหาอยูเ่ สมอ

คุณยายท่านนี พิการทางสายตาแต่สามารถดํารงชีวิต และทํ า ภารกิ จ ส่วนตัวตลอดจนมี สุข ภาพจิ ตที ดี ห้ อ มล้ อ มด้ ว ย

ข้ าพเจ้ าสัมผัส ได้ ถึง ความรู้ สึก ท้ อแท้ แ ละทุกข์ ยากกับ

ลูกหลาน และเพือนบ้ าน คุณยายกอดเราและอยากจะดูแลเรา

ภาระอั น หนัก อึ ง ของผู้ ดู แ ล ดัง นัน การไปเยี ย มบ้ านมิ ใ ช่ นํ า

ไม่อยากให้ กลับ ยิ มแย้ มแจ่มใส และพูดตลอดเวลาว่า ไม่อยากให้

ความสุขไปให้ ผ้ พู ิการเท่านัน แต่ยงั ประโยชน์ให้ กบั ผู้ดแู ล ซึงเป็ น

กลับเลย ดีใจจริ งๆทีหมอมาเยียม เพือนบ้ านออกมาต้ อนรับพวก

กําลังสําคัญทีทําให้ ผ้ พู ิการดํารงชีวิตอยูไ่ ด้

เราด้ วยความรู้สกึ ทีดี เรารู้สกึ ประทับใจ ในเมื/อกายกับใจสัมพันธ์ กันเป็ นหนึ/ งเดียว ทําไม เราไม่ ลงที/ใจก่ อนล่ ะ แล้ วสิ/งดีๆจะตามมา

เด็กสาวซึงมีความพิการทังแขนและ  ขา ตลอดจนการ สือ สารแสดงความอาย ในการออกมาพบคนแปลกหน้ า หลัง จาก

P 45 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


อย่างดี โดยช่างประจําหมู่บ้าน ทําให้ การเยียมบ้ านครัง นี  เราได้ มี โอกาสสนทนากั นากับคุณตาคุณยาย อย่างสนุกสนาน เมือคุณตาเห็น พวกเราก็ พ ยายามที จ ะเล่ า เรื อ งลูก และหลานให้ ฟั งอย่ า งมี ความสุข คุณตาได้ อวดของทีลกู สาวมอบให้ และอวดหลายๆอย่าง ทีคุณ ตาอยากเล่า ให้ พ วกเราฟั ง คุณ ตาคุณ ยายรอวันที ลูก จะ ผู้พิก ารทางด้ า นสุขภาพจิ ตท่านนีร ี บ กระวี กระวาดมา ระวาด แปรงฟั นเมือทราบว่าหมอฟั นมาถึงบ้ านแล้ วเราพบว่า เราเพียงแค่

กลับ มาในเร็ ว วัน นี อ ย่ า งใจจดใจจ่ อ ข้ า พเจ้ า รู้ สึ ก ได้ ว่ าแค่ โทรศัพท์ อย่ างเดียวไม่ พอ ต้ องมีสัมผัสโอบกอดด้ วย

ได้ ร้ ูจกั ผู้พิการเท่านัน แต่เราไม่สามารถสือสารอย่างอืนได้ จึงได้ แค่แนะนําเรื องการส่งเสริ มสุขภาพช่องปาก โภชนาการและอืนๆ เท่าทีพอจะสือ สารกันได้ และลากลับ

การเยี ย มบ้ านผู้ พิ ก ารท่ า นนี ซ ึ ง มี อ าชี พ ในการซ่ อ ม มอเตอร์ ไซค์ เป็ นเพียงแค่ไปทําความรู้ จกั กันและเสมือนไปเยียม ญาติ ขณะเดียวกันได้ ทราบข้ อมูลเพิมเติมคือพบว่ามีหลานซึง เป็ นลูกของพีได้ รับการเลี ยงดูโดยคุณยายอยูใ่ นเปล ทีมงานเราจึง คุณตาผู้พิการแขนขา มีคณ ุ ยายเป็ นผูผู้ดแู ล สิงแวดล้ อม ภายในบ้ านได้ รับ การปรั บ ปรุ ง เพือ เอือ อํานวยให้ คุณ ตาได้ ออก กําลังกายแขนขา โดยคํานึงถึงความปลอดภัยเป็ นหลักในทุกๆจุด ของบ้ านเราได้ พบสิงประดิษฐ์ หลายอย่างทีได้ รับการออกแบบมา

ได้ ให้ ข้อแนะนําเรื องการดูแลและข้ อพึงระวังในเด็กแรกเกิดด้ วย การเยี/ ยมบ้ านผู้พิการจึงมิใช่ เพียงแค่ ผ้ ูพิการเท่ านัน( แต่ ได้ ดู บ ริ บ ทรอบด้ านเพื/ อ ให้ การไปเยี/ ย มบ้ านนั (น เกิ ด ประโยชน์ สงู สุด ☺

P 46 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


เยี่ยมผูพิการหูหนวก พูดไมได 1 คน และอบต. สํารวจ เสนทาง จึงตกลงไปดวยกัน ผูพิการมีฟนตองถอน 4 ซี่ จึงตัดสินใจถอนใหเลยที่แครใตถุนของเพื่อนบานทามกลาง ชุมชนนอยๆที่มามุงดู

ล ุยไปกับ 4WD

นึกถึงถาเราไมเขเขาไป ทําฟนใหเขา เขาก็ตองเดินทาง ลําบากไปทําฟนกับเรา เหมือนที อนที่เราลําบากขึ้นดอย มาหาเขา รากก็หัก แคะรากก็ก็สําเร็จดวยดี ยังดีที่มีไฟฉายติดหัวมิฉะนั้น คนสองไฟจะเมื่อยมากเลย แตทพ.ก็ พ ตองบังคับหัวใหตรงกับที่ แคะรากดวย ระหวางที่เราตรวจผูพิการ อบต.ก็ อบต รอเรา แลว ตอนเขาสํารวจเสสนทางเราก็ดูเขา การเดินทางมีชวงที่ตองใชโซ พันลอ แตปรากฏวาโซสั้นไป มัดไมได จึงตองลงจากรถแลว ใหผูนําชุมชนขับรถขึ้นดอยให ให แลวพวกเราเดินขึ้นดอยตามรถ ขึ้นไป เหวอ..มัมันสจังมาเยี่ยมบ ม านรอบนี้ เสร็จแลวก็ขับรถ ลงมา แวะที่รพสต.กินขาวเกื เกือบบายสอง และแลวพายุเขา เชียงราย ยังโชคดี ที่ไมเจอน้ําปาไหลหลาก ฝนตกน้ําทวมใน เมืองคนขับรถบอกลุยน้ําทวมเลย เพื่อเปนการลางใตทองรถ ไปในตัว ด ว ย โอะ โอ ประหยั ด น้ํ าดี เสี ย ดายไม ได ถ า ย vdo เพราะ ตอนเดินทางมัวแตตื่นเตนอยูค ะ จบขาว... ☺

ทพญ.ศริ นทิ พย์ ปิ ติ วฒ ั น์สกุล รพศ.เชี เชี ยงรายประชานุเคราะห์

ครั้ ง หนึ่ ง ที ม งานดูดูแ ลทั น ตสุ ขภาพผู พิ การในเขต ตําบลแมกรณ อําเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ไดไปเยี่ยมบาน คนพิ ก ารมาฝนตกก อ นหน า แต ก็ บ ยั่ น ไปตามกํ า หนดเดิ ม เจาหนาที่อบต,ไปดวย เพื่อไปสํารวจเสนทางจะทําถนนให ชาวบาน แลวก็ตกลงกันวาเดินทางโดยรถ 4 wd ก็เลยให คน สวนรพสต.แม แมกรณเอาจอบไปดวยพรอมโซมัดลอ เช็ค หมอน้ํา เตรียมน้ําเติมหมอน้ําหากเครื่องรอน ออกเดินทาง ดวยความลุย สุดๆ รวมแลวเกาชีวิต อบต.44 คนขับรถรพ. จํานวน 1 คนที่ถอยทัพไปเปนผูโดยสารเพราะไมมั่นใจใน เสนทาง จึงเปดทางใหผูนําชุมชนเปปนคนขับรถแทน คนขับ พรอมภรรยา ทพ.พรอมผูชวย จุดประสงคของทริปนี้คือ P 47 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


eื'oe6 o4

ระยะทางอัน ยาวไกลทํ า ให้ พ วกเราชาวภาชี ก ว่า ร้ อย ชี วิตเหนือยล้ ามากมาย แต่เมือเรามาพบกับความเข้ มแข็งของ รพ.สต.ดงแคนใหญ่ อ.คําเขือนแก้ ว จ.ยโสธรแล้ ว ทําให้ หวั ใจของ เราพองโตและหายเหนือ ย ในฐานะคนทํ างานปฐมภูมิ คนหนึง เรารู้สกึ ว่างานทันตฯของเราเป็ นเรื องเล็กๆ ไม่เห็นมีใครจะมาสนใจ เราเลย นานๆจะมีใครผ่านมาเห็นความสําคัญ (ดูเหมือนน้ อยใจ แต่ เ ป็ นพลัง ให้ ทํ า งานมาจนถึ ง ทุก วัน นี ) พอมาศึ ก ษาดูง านที รพ.สต.ดงแคนใหญ่ แล้ วทราบได้ เลยว่าทีนีเห็นความสําคัญของ งานทันตฯแน่นอน ห้ องทําฟั นใหม่ กว้ างขวาง สามารถเข้ าออกได้ สะดวกถึงแม้ คณ ุ จะต้ องนัง รถเข็นมาก็ตาม สิง แวดล้ อมภายนอกที สะอาด สบายตา พร้ อมมี ธ งและสติ ก เกอร์ 3S สีส ัน สดใส รั บ นโยบายใหม่ของรมต. ก็ทําให้ รพ.สต.แห่งนี ดูนา่ ใช้ บริ การยิงนัก น้ องหอม หรื อ “หอมไกร อาจวิ ชั ย ” เจ้ า พนัก งาน ทันตสาธารณสุข ชํ า นาญงาน จบทันตาฯรุ่ น 12 จากขอนแก่ น (นับ ดูแ ล้ ว กัน นะว่ า จบมากี ปี แล้ ว ..เก๋ า ขนาดไหน) เป็ นทัน ตา ประจําทีนี เมือก่อนทํางานทีรพช. ย้ ายมาทีนีเมือปี 2547 น้ องหอม เล่าเรื องทีนีว่า มีคนไข้ เยอะ บางวันก็ 30-40 คน เวลานัดเด็กมา เคลือบหลุมร่ องฟั น ก็ไม่ได้ บอกคนไข้ นอกหรอกว่ามีเด็กมาทําฟั น

ด้ วย คนไข้ แถวนี ก็จะเห็นว่ามีเด็กรอเยอะ ใครรอไม่ได้ ก็กลับบ้ าน ไว้ มาใหม่ (ใกล้ ตวั ใกล้ ใจ ใกล้ บ้านจริ งๆค่ะ) มีวนั นึง คนเฒ่าคนแก่มาถอนฟั น ก็เห็นว่ายูนิตทําฟั นเนีย หันศีรษะไปทางทิศตะวันตก ก็ บอกว่าจะดีหรื อ มันเป็ นทิศทีคน ตายนอนนะเนีย น้ องหอมจึงต้ องบอกว่า ทิศตะวันตกมันอยู่เฉียง ไปอีกนิดค่ะ อันนี มันยังไม่ใช่ คนไข้ ถึงยอยมนอนทําฟั นแต่โดยดี นีไงละทีเ รี ย กว่า ไหวพริ บ ปฏิ ภาณ เราเลยแซวว่า ทํา ไมไม่เอา สติกเกอร์ มาติดละว่า ทิศนี ทิศตะวันออกแบบรถคันนี สีแดงจะได้ ไม่ต้องคอยบอกคนไข้ อิอิ นอกจากนันยั  งเล่าอีกว่า เมือก่อนไม่มี เครื องปรับอากาศ เวลาทําฟั นตอนบ่ายๆ ขูดหินปูน ใส่ชุดเต็มยศ กาวน์ หมวก ผ้ า ปิ ดปาก เฟซชี ล ด์ ทํ า ไปเหงื อ แตกไป คนไข้ ก็ สงสาร ถามว่า ทําไมหมอทนได้ อากาศร้ อนมาก ..เห็นไหมคะ คนทํ า ดี ย่ อ มมี ค นเห็ น ใจ ตอนนี น ้ อ งหอมมี เ ครื อ งปรั บ อากาศ 2 เครื อ ง แต่ยังขาดกันสาดหน้ า ห้ อ งทํา ฟั น อยู่น ะคะ ใครสนใจ อุป ถั ม ภ์ เ ชิ ญ ติ ด ต่ อ ที ร พ.สต.ดงแคนใหญ่ โ ดยตรงค่ ะ (ขอค่ า โฆษณาด้ วย) ใครสนใจดูงานสามารถติดต่อได้ ที สสอ.คําเขือนแก้ วได้ เลยนะคะ นอกจากทีรพ.สต.ดงแคนใหญ่แล้ ว ยังมี สอ.นาเวียง อีก ที ห นึง ซึง น่า สนใจมากค่ะ ตํ า บลนี ส ามารถจัด ตัง ศูน ย์ 3 วัย ได้ เด็กเล็กมานอนกินนมแม่ทีมานัง เล่นในศาลา เด็กโตหน่อยมานัง เรี ยนรู้เรื องการทอเสือ ทอผ้ า ทําฝ้ ายกับคนเฒ่าคนแก่ ดูแล้ วน่าชืน ใจค่ะ เพราะสอบถามคุณยายทีสาธิตการทอเสือให้ เราดูในวันนัน แล้ วท่านบอกว่า เด็กทีโรงเรี ยนใกล้ ๆกันจะมาเรี ยนรู้ การทอเสือ เอาไว้ ใช้ ในครัวเรื อนทีนี หลังจากคุยกับคุณยายเสร็ จเราก็หดั อิ ว ฝ้ าย (เอาเมล็ดออกจากฝ้ ายทีเพิงเก็บมา) ดูง่ายๆ คิดว่าแค่หมุนๆ อืม ยากเหมือนกันค่ะ แต่ก็สนุกดี การเรี ยนรู้วิถีชมุ ชนของตัวเองจะ ทําให้ เรารักบ้ านเกิดของเรา ว่างๆก็อย่าลืมออกไปหาความรักนอก ห้ องทําฟั นของเราบ้ างนะคะ ขอขอบคุณ บุคลากร สสอ.คําเขือน แก้ ว สอ.นาเวียง รพ.สต.ดงแคนใหญ่ และ รพ.ภาชี ทีพาพีน้องเรา ไปศึกษาดูงานกันค่ะ ☺

P 48 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


หญิงไทยกําลังตกเป็นเหยือ O_o !!! ใชแลวคะเรากําลังเปนเหยื่อของการทําตลาดของธุรกิจบุหรี่ ที่ปจ จุบนั มีเปาหมายเฉพาะในกลุมผูหญิง คะ! นั่นเพราะที่ผานมาผูหญิงทั่วโลกยังสูบบุหรี่นอย และการรณรงคไมสบู บุหรี่ก็เนนไปที่ผชู าย ซึ่งจุมจิ้มไดมี โอกาสเขารวมในการประชุมวิชาการ “บุ “ หรี่กบั สุขภาพแหงชาติ” ครั้งที่ 9 วันที่ 9-10 10 สิงหาคม ที่ผานมาจัด โดยศูนยวิจยั และจัดการความรูเพื่อการควบคุมยาสูบ(ศจย.)สนับสนุนโดย สสส. และมูลนิธิรณรงคเพื่อการไม สูบบุหรี่คะ ในงานนี้ไดเผยแพรตวั เลขโดยอางอิงขอมูลจากเว็บไซตขององคการ อนามัยโลก ซึ่งคาดวาในอนาคตนักสูบหญิงจะมีแนวโนมสูงขึ้นในขณะที่จาํ นวนนัก สูบชายจะคอนขางคงที่ ยืนยันไดจากขอมูลการบริโภคยาสูบของ 151 ประเทศทั่วโลกที่พบวา วัยรุน หญิงสูบบุหรี่เฉลี่ยประมาณรอยละ7ในขณะที ในขณะที่บางประเทศวัยรุนหญิงสูบบุหรี่ใกลเคียง กับวัยรุนชายคือรอยละ 12 สําหรับอัตราการสูบบุหรี่ของหญิงไทยอยูท3่ี .1% นั่นคือ 3 ใน100คน แมเปนตัวเลขที่ตา่ํ แตสถานการณปจ จุบันยังนาเปนหวง เพราะบริษทั บุหรี่กาํ ลังดําเนินกลยุทธทางการตลาดที่หลากหลายเพื่อกระตุนใหผหู ญิงสูบบุหรี่ ไมวาจะเปนการพัฒนาผลิตภัณฑใหสบู งายขึ้น เชน บุหรี่รสออน บุหรี่รสผลไม รสกาแฟ รสช็อคโกแลต การผลิตบุหรี่สาํ หรับผูหญิงโดยเฉพาะ เชน มวนเรียวยาว ซองสวย ชื่อยี่หอมีเสนหอยาง เวอรจิเนีย สลิม (Virginia slim) อีฟ(EVE) มิสตี้ (MISTY) และในประเทศไทยก็ พบวามีการวางขายบุหรี่ที่ผลิตสําหรับผูหญิงซึ่งยังไมไดรบั การอนุญาตใหนาํ เขารวมถึงการแปลงรางเปน เครื่องดื่มบรรจุกระปองอยาง “Liquid Smoking” ดวยโอ O_o ! ก็ชางคิดกันเนอะ อะ และ ลูกสาวกําลังตกอยูใ นอันตราย” และ“ลู งนร งกับ ตราย เปนโจทยท่วี าดวยเรื่องนร.หญิ การสูบบุหรี่ นร.หญิ หญิงในระดับมัธยมสูบบุหรี่กนั มากขึ้นกวาเมื่อหลายปกอน ซึ่งใน เรื่องนี้น้นั ทางกลุมทันตสาธารณสุขอยางเราก็ไดมสี วนรวมในการปองกันดวยนะคะ กับแคมเปญ “โนโนกระตายขาเดียว ยว ปองกันนักสูบบุหรี่หนาใหม” ยังไงละคะ คง เคยไดยินกันมาบางนะคะ และจุมจิ้มก็มโี อกาสไดเปนสวนหนึ่งในกิจกรรมนี้ดวยคะ เอาไวคราวหนาจุมจิ้มจะมาเลารายละเอียดใหฟง กันอีกที อิๆ ^.^ สําหรับเรื่องราวที่จมุ จิ้มนํามาฝากวันนี้ก็เพือ่ ใหทกุ ๆคนไดทราบถึงแผนใน การตลาดของบริษทั บุหรี่กนั คะเราจะไดปองกันและเตรียมพรอมรับมือกับเรื่องนี้ใน ฐานะที่เราก็เปนหนึ่งในบุคลากรทางสาธารณสุขนะคะงายๆก็คนใกลตวั เรานี่ละคะ เราจะไดปองกันลูกสาวหลานสาวของเราไมใหตกเปนเหยื่อไงละคะ และสุดทายนี้จุมจิ้มขอปดทายดวยขอ คิดดีๆ ที่นาจะเปนกําลังใจใหทกุ คนจากงานในวันนั้นที่เคาฝาก คาถาประจํากายสําหรับผูท ี่คิดจะผลักดันนโยบายไมวาจะเปนเรื่องใดก็ตามนะคะวา “คนเล็ก ๆ สามารถทําสิง่ ยิ่งใหญได ” คะ ^_______^

P 49 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


HA เฮฮา : พจนาน ุกรมคําศัพท์ค ุณภาพ โดย ทพญ.มยุ มยุเรศ เกษตรสินสมบัติ รพ.สมเด็จพระยุพราชปั ว จ.น่าน

“ โรงพยาบาลนีม( ี Sentinel event อะไรบ้ าง ” น้ องผู้ช่วยชุดเหลืองคนสวย ทําหน้ าทีประชาสัมพันธ์ ทีตึกผู้ป่วยนอกนิง ผู้ถามทิ ง ช่วงเวลา น้ องผู้ช่วยเริ มหน้ าซีด หันมาสบตาผู้เขียน ซึงเดินตามอาจารย์ผ้ ตู รวจประเมิน Reaccredit ทีโรงพยาบาล รงพยาบ อาจารย์หนั มามองหน้ า เหมือนส่งสัญญาณห้ ามผู้เขียนพูด น้ องผู้ช่วยปากเริ มสัน นิง ซีดไม่ร้ ูจะตอบอย่างไร พอเดินกลับจาก OPD เพือไปทานอาหารกลางวันกับท่านอาจารย์ผ้ ตู รวจประเมิน ผู้เขียนก็เลยคุยกับอาจารย์ ว่า “อาจารย์ค่ะ อาจารย์ก็ถามเจ้ าหน้ าทีเป็ นภาษาไทยซิคะ่ เจ้ าหน้ าทีโรงพยาบาลเค้ าไม่ร้ ูจกั Sentinel event แต่เค้ ารู้จกั ความเสีย งทีรุนแรงของโรงพยาบาล ทีต้องเฝ้ าระวังนะค่ะ ยิงพวกเราอยูโ่ รงพยาบาลบ้ านนอกด้ วย” ย อาจารย์ก็ตอบว่า “ก็ก็สอนภาษาอังกฤษให้ เจ้ าหน้ าที เพิงอีกสักคําจะเป็ นไรไป” นไรไป ผู้เขียนก็เลยอึ ง จากเรื/ องเล่ เล่ าสถานการณ์ จริ ง ฉบับนีก( ็เลย จะมาแนะนําพจนานุ กรมคําศัพท์ คุณภาพเพิ/มเติมจากฉบับก่ อน ที/ทิง( ค้ างไว้ แต่ ฉบับนีอ( าจจะเป็ นคําศัพท์ ท/ อี าจจะไม่ ค่อยคุ้ยหูสักเท่ าไร แต่ ถ้าใครพอจะรู้แล้ วก็อ่านผ่ านๆ ไปได้ นะค่ ะ 4 domains

พื นทีพฒ ั นาคุณภาพในโรงพยาบาลแบ่งได้ เป็ น 4 คือ

:

(1)

หน่วยบริ การหรื อหน่วยงาน (2) กลุม่ ผู้ป่วย (3) ระบบงาน

(4) องค์กร การแบ่งพื นทีเช่นนี ทําให้ สามารถตรวจสอบความครอบคลุมของการพัฒนาได้ ง่าย วางแผนจัดการเพือป้องกันความซับซ้ อน ใช้ เครื องมือและเส้ นทางการพัฒนาทีเฉพาะเจาะจงสําหรับพื นทีแต่ละประเภท Appreciation :

การชืนชมยกย่อง การให้ คณ ุ ค่า การรับรู้ สิงดีทีสดุ ในผู้คนหรื อในโลกทีอยู่รอบตัวเรา การยืนยันจุดแข็ง ความสําเร็ จ และ

ศักยภาพทีผา่ นมาและเป็ นอยูใ่ นปั จจุบนั การสําเหนียกในสิง ต่างๆ ทีให้ ชีวิตชีวาแก่ระบบทีมีชีวิต และเป็ นวิธีการทีมีความสํ วา าคัญมากทังในการ  ทํางานร่วมกันและการประเมินโดยใช้ พลังของการมองด้ านบวกแทนทีจะเป็ นการมองด้ านลบหรื อปั ญหา Big Q : Q

ในทีนี หมายถึง quality การใช้

Big Q

เป็ นการเปรี ยบเทียบว่าหมายถึงการพัฒนาคุณภาพด้ วยโครงการใหญ่ๆ ทีก่อให้ เกิด

ผลกระทบสูง ขณะที small q เป็ นการพัพัฒนาในเรื องเล็กๆ ทีอาจมิได้ เป็ นโครงการด้ วยซํ า Clinical self

:

การสืบค้ นเพือประเมินคุณภาพและความปลอดภัยในการดูแลผู้ป่วยโดยทีมดูแลผู้ป่วย ใช้ ข้อมูลจากเครื องมือพัฒนา

คุณภาพทางคลินิกทุกอย่าง นํามาร้ อยเรี ยงกันด้ วยการจําแนกขันตอนต่  างๆ ของกระบวนการดูแลผู้ป่วย ว Cognitive walkthrough : การใครครวญสะท้ อนความคิด หรื ออาจเรี ยกง่ายๆ ว่าการย้ อนอดีต เป็ นการให้ ผ้ ท ู ีอยูใ่ นเหตุการณ์จริ งหรื อผู้ทีมี

ประสบการณ์ในการใช้ เครื องมือใหม่ ได้ บอกเล่าถึงความคิดความต้ องการ ความรู้ สกึ ออกมาเพือนําข้ อมูลเหล่านันไปปรั  บปรุ งแก้ ไข สามารถ นํามาใช้ เพือเรี ยนรู้เมือเกิดเหตุการณ์ไม่พงึ ประสงค์ได้ ทังนี  ต้ องสร้ างความไว้ เนื อเชือใจให้ ได้ ก่อน P 50 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


CTQ : critical-to-quality ประเด็นทีมีความสําคัญต่อการบรรลุเป้าหมายคุณภาพ เป็ นการวิเคราะห์สําหรับงานแต่ละเรื อง หรื อการดูแล

ผู้ป่วยแต่ละกลุม่ เป็ นสิง ทีผ้ รู ับผลงานบอกว่ บผลงานบอกว่าต้ องการอะไรจากงานของเรา ในการใช้ กบั six sigma ประเด็นเหล่านี ต้ องเฉพาะเจาะจง สามารถ วัดได้ และปรับปรุงได้ Genchi Genbutsu :

เข้ าไปเห็นด้ วยตาตนเองในสถานการณ์จริ ง เป็ นหลักสําหรับการบริ หารคุณภาพของญีปนุ่ เนืองจากข้ อมูลทีได้ จาก

การรายงานนันมั  กจะไม่ ไม่สมบูรณ์ ขาดรายละเอียดในเชิงบริ บท ทําให้ การแก้ ปัญหาเป็ นไปอย่างไม่เหมาะสม Lean :

ลีน แนวคิดการบริ หารงานทีมงุ่ ขจัดความสูญเปล่าทุกด้ าน เพือส่งมอบคุณค่าทีผ้ รู ับผลงานต้ องการ

PSG : Patient Safety Goals/Guides เป้าหมายความปลอดภัยสําหรับผู้ป่วยและแนวทางเป็ นประเด็ นประเด็นความปลอดภัยสําหรับผู้ป่วยทีมี

ความสําคัญซึง ควรใส่ใจพร้ อมทังแนวทางการดู  แลอย่างปลอดภัยทีมาจากข้ อมูลวิชาการ Six sigma : การพัฒนาคุณภาพทีนําการวิเคราะห์ทางสถิติและวิธีวิจยั เข้ ามาใช้ เพือลดข้ อบกพร่ องในการทํางานให้ เหลือน้ อยทีสด ุ โดยวัด

ข้ อบกพร่องเป็ น sigma Small q : Q

ในทีนี หมายถึง quality การใช้ small

q

เป็ นการเปรี ยบเทียบว่าหมายถึงการพัฒนาคุณภาพในเรื องเล็กๆ ทีอาจมิได้ เป็ น

โครงสร้ างด้ วยซํ า การสะสมคุณภาพในเรื องเล็กน้ อยจํานวนมาก อาจจะมีผลมากกว่าการรอทําเรื องใหญ่ๆ เพียงเรื องเดียว Trace : การตามรอย เป็ นการติ การติดตามสิง ใดสิง หนึง ทีเคลือ นไปในระบบ เพือเรี ยนรู้คณ ุ ภาพของในจุดต่างๆ ทีสงิ นันเคลื  อ นไป Track : เส้ นทาง ในทีนี หมายถึงเส้ นทางการพัฒนา เริ มจากสิง ทีทําให้ ง่ายๆ พัฒนาให้ มีความสมบูรณ์ขึ น และไปเชือมโยงกับองค์ประกอบอืน Trigger tool : เครื องมือส่งสั งสัญญาณ หมายถึงเหตุการณ์บางอย่างทีทําให้ เราฉุกใจคิดว่าอาจจะมีเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์เกิดขึ น นํามาใช้

เพือการทบทวนเวชระเบียนหาเหตุการณ์ทีไม่พงึ ประสงค์ Turning point : จุดเปลีย น ในทีนี หมายถึงขันตอนการดู  แลผู้ป่วยซึง มีโอกาสเปลีย นแปลงแล้ วอาจจะทําให้ ผลลัพธ์การดูแลเปลียนไป ได้ มา

จากการมองย้ อนหลังซึง ทราบผลลัพธ์ของการดูแลผู้ป่วยแต่ละรายแล้ ว Unit optimization : การพัฒนาคุณภาพในระดับหน่วยงาน เป็ นการพัฒนาในระดับทีเหมาะสมไม่เบียดเบียนหรื อตัดโอกาสของหน่วยงาน

อืน VSM : Value Stream Mapping

แผนภูมิสายธารแห่งคุณค่า เป็ นการวิเคราะห์กระบวนการทํางานเพือตอบสนองความต้ องการของผู้รับ

ผลงานตังแต่  เริ มต้ นจนกระทัง ส่งมอบคุณค่าให้ แก่ผ้ รู ับผลงาน แสดงถึงความสูญเปล่าทีเกิดขึ นในแต่ละขันตอนอย่  างชัดเจน เป็ นไงบ้ างเอ่ย บางคําอาจพอคุ้ยนะค่ะแต่บางคํา น้ องหลายคนบอกเขาแปลอย่างนี เลยหรื เลยหรื อพี เช่น Big q กับ Small q ทีใช้ เรี ยก การพัฒนาเรื องใหญ่ๆ กับเรื องเล็กๆ ก็ตรงดีนะ เผือจะได้ ใช้ ในการจูนคลืน ให้ ตรงกับผู้ตรวจประเมินคุณภาพ เป็ นกําลังใจให้ ทกุ คนค่ะ ☺ P 51 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


เรือ งของรัตน์ : ปวดฟนบน

“ อยูจ่ ้ ะป้า ขึ นมาได้ เลย ” รัตน์ลกุ จากโต๊ ะ เดินไปจัดเตรี ยมชุดตรวจไว้ รอ ป้าแอ๋ว เดินหน้ ามุย่ ขึ นมานัง ลงบนเก้ าอี  “ เป็ นไรล่ะป้า” “ โอ๊ ย ปวดฟั นมากเลยหมอ ปวดมาหลายวันแล้ วเนีย แต่ติดขายหวยอยู่ ป้าเลยกินยาเอา แต่นีมนั ไม่ไหวแล้ หว ว ปวดขึ นตา ขึ นขมับไปหมดเลย” “ ป้านังเลย บ้ วนปากก่อนนะจ๊ ะ เดีyยวรั ตน์ ดูให้ เอ้ า พิงมาเลยจ้ ะ รัตน์ปรับเก้ าอี าอี หน่อยนะป้า ปวดข้ างไหนคะนี” “ ข้ างบนขวานีหละหมอ ะหมอ ปวดมากเลย มันปวดตือ ๆไป

วัน นี ร ั ต น์ ทํ า งานสบายๆ ไม่ ค่ อ ยมี ค นไข้ เท่ า ไหร่ นั ก

หมด”

เนืองจากเป็ จากเป็ นวันหวยออก ซึงมักจะไม่ค่อยมีคนไข้ อยู่แล้ ว ถ้ าไม่มี

ป้าแอ๋วอ้ าปาก รัตน์ตรวจดูฟันบนขวา คิดไว้ ในใจว่าคง

อาการหนั ก หนาจริ ง ๆ ชาวบ้ านส่ ว นใหญ่ จ ะอยู่ บ้ าน รอลุ้ น

เจอฟั นผุเป็ นรู โบ๋อยู่ หรื อไม่ก็เหงือกบวมตุ่ย เหมือนทีเคยเจอใน

โชคชะตาทีคาดหวังว่าจะมาถึงมากกว่า ส่วนใหญ่ในวันที 16 ของ

ทุกๆรายทีมีอาการปวดมากขนาดนี 

ทุกเดือน รัตน์กบั พีไก่มกั จะถือโอกาสทํา 5 ส.บ้บ้ าง ทํางานเอกสาร บ้ าง รั ต น์ เ งยหน้ าขึ น มองนาฬิ ก า บ่ า ยสองโมงกว่ า แล้ ว ช่วงเวลาอย่างนี  เป็ นช่วงเวลาของการนับถอยหลังเข้ าสู่การลุ้น การออกผลรางวัล จะได้ ยินเสียงวิทยุแทบจะทุกบ้ าน จวบจนเสร็ จ สิ นการออกผลรางวัลนัน แหละ ความคึกคักถึงกลับคืนมาสูช่ ุมชน อีกครัง หนึง ทีนี ก็จะเป็ นการยินดี หรื อแสดงความเสียดายทีตีหวย ผิดไปตั ดไปตัวสองตัว เป็ นสิง ทีรัตน์ค้ นุ ชินมาตังแต่  จําความได้ ในหมูบ่ ้ าน แห่งนี 

“ เอ.. อาการเป็ นยังไงบ้ างคะป้า ปวดมากีวนั แล้ วนี “ “ มันปวดมาห้ า หก วันแล้ วละ มันเริ มปวดตื อๆ น้ อยๆ ก่อน แรกๆก็ยังพอกิ นอะไรได้ แล้ วมันก็ ปวดมากขึน เรื อยๆ ลาม ขึ นมาทีตา แล้ วก็ ขึ นมาทีขมับนี กินอะไรก็ไม่ได้ เคี ยวข้ าวทีไรก็ ปวดตื อเลย กินยาเท่าไหร่ าไหร่ก็ไม่หาย ทรมานมากเลยหมอ” ทรมานมากเลยหมอ “ ป้าปวดตอนไหนบ้ างจ๊ างจ๊ ะ เวลากิ นนํ าเย็น นํา ร้ อน ของ หวานๆ ปวดไหมจ๊ ะ “ “ ไม่ปวดจ้ ะ มันปวดเวลาเคี ยวข้ าวเฉยๆ เวลากินนํ าเย็น ก็กินได้ นะ ไม่ปวดไม่อะไรเท่าไหร่”

“ หมอรัตน์อยูไ่ หมจ๊ ะ ” เสียงเรี ยกดังมาจากหน้ าสอ. รัตน์ชะโงกหน้ าไปดูก็เห็น ป้าแอ๋วยืนอยู่

รัตน์ใช้ กระจกส่องดู พยายามเขียหารู ผุ เท่าทีเห็น ฟั น ป้าแอ๋วก็ดดู ีอยู่ อันทีจริ ง คนในหมูบ่ ้ านนี  รัตน์ได้ ตรวจฟั นแล้ วแทบ

P 52 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ทุกคน จําได้ เกือบหมดว่าฟั นใครเป็ นอย่างไรบ้ าง เวลามีใครปวด ฟั นมา รั ตน์ก็จะพอนึกออกว่าวันนีจ ะต้ องถอนซีไหน แต่ป้าแอ๋ว

รั ต น์ ว างเครื องมือ ลงบนถาด หนัก ใจที จะหาทางออก สําหรับเคสนี  รัตน์นงั ประมวลข้ อมูลทังหมด  กับสิง ทีตรวจได้

เพิงย้ ายตามลุงชมมาอยู่ทีหมู่บ้านได้ สีห้าเดือน ยังไม่เคยต้ องมา หารัตน์เลย ฟั นป้าแอ๋วก็ดดู ี มีหินปูนบ้ างนิดหน่อย แถมฟั นแกไม่มี อุดเลยซักซี รั ตน์พยายามเขีย เป่ าลมดูทางด้ านข้ าง เผือจะมีรูผุ อยู่ แต่ก็ไม่เจออะไร ทีริงถ้ าปวดมากขนาดทีแกเล่ามา มันก็น่าจะ ตรวจเห็นรอยผุได้ ชดั เจน “ เอ... ป้าพอบอกได้ ไหมจ๊ ะ ว่าปวดซีไหนน่ะ “ “ บอกไม่ถูกน่ะหมอ มันปวดไปทุกซีแหละ ถอนเลยได้ ไหมเนีย ทรมานมากเลย ป้าไม่เคยปวดฟั เคยปวดฟั นมาก่อนด้ วย ไม่นึกว่า จะปวดได้ ขนาดนี  ถึงกับเป็ นไข้ เลยนะ “ “ อืม งันเดี  yยวรัตน์ขอลองเคาะดูหน่อยนะจ๊ ะ ถ้ าป้าปวด ทีซีไหน ป้าบอกนะ “

อาการทีมาพบ ปวดฟั นบนขวา ปวดตื อๆ มาห้ าหก วัน ปวดขึ นเรื อยๆ ปวดขึ นตา ขึ นขมับ ปวดเวลาเคี ยวอาหาร แต่เวลา กินนํ าเย็น ของหวานไม่ปวด บางครัง ก็ปวดขึ นมาเฉยๆ สิง ทีตรวจพบ ฟั นไม่มีรอยผุ ไม่โยก มีหินปูนเล็กน้ อย เคาะปวด แต่ไม่สามารถบอกได้ แน่นอนว่าปวดทีซีไหน “ ถอนเถอะหมอ ซีไหนก็ได้ ถอนไปเลย” อนไปเลย

รัตน์ใช้ ด้ามกระจกเคาะฟั นดู โดยเริ มเคาะจากซีในสุด

“ รัตน์ก็อยากจะถอนให้ ป้าหรอกนะคะ แหม... แหม แต่ฟันป้า

ก่อน ป้าแอ๋วก็ บอกปวดเกื อบทุกซี ทีเคาะ จะมากสุดก็ ซี 5,6,7 ทีออกจะปวดมากกว่าซีอืน รัตน์ลองเคาะเทียบสองข้ าง แกก็บอก

ดีมากเลยค่ะ ไม่มีรอยผุเลย รัตน์ก็ไม่ร้ ูจะถอนซีไหนให้ ป้า”

ได้ ชดั เจนว่าข้ างขวาปวด แต่ข้างซ้ ายไม่มีอาการอะไร รัตน์เริ มจะ เครี ยดทีหาไม่เจอซีทีเป็ นปั ญหา ทังๆ  ทีอาการปวดชัดเจนขนาดนี  “ เอ... รัตน์ตรวจไม่เจอเลยจ้ ะป้า ว่าเป็ นซีไหนน่ะ ฟั นป้า

รั ต น์ ทํ า ใจลํ า บากจริ ง ๆ ถ้ า จะต้ อ งถอนฟั น ให้ ป้ าแอ๋ ว เพราะฟั น แกดี ม าก ถ้ ามี ร อยผุ ส ัก หน่ อ ย รั ต น์ ยั ง พอทํ า ใจได้ มากกว่านี 

ก็ดดู ีมากเลย เอาไงดีละ่ ”

“ แล้ วจะให้ ป้าทําไงล่ะหมอ กินยาเท่าไหร่ก็ไม่หาย” าย

“ ถอนไปเหอะหมอ เหอะหมอ ซีไหนก็ได้ ป้าทรมานน่ะ” “ ป้าไม่เสียดายฟั ยฟั นเหรอคะ ฟั นป้ายังดีๆ อยูเ่ ลย” ลย “ ไอ้ เ สีย ดายมัน ก็ เ สียดายหรอกหมอ แต่ป้าปวดมาก ลุงชมแกว่าอยู่ว่าไปถอนฟั นซะ เดีyยวก็ หาย แกปวดๆฟั น พอมา ถอนออก ป้าก็เห็นแกกลับไปสบายทุกที ถอนออกเหอะหมอ ถอนออกเหอ ป้าจะ ได้ กินอะไรอร่อยเสียที”

“ เดีy ย วนะคะป้ า เดีy ย วรั ต น์ ล องถามหมอใหญ่ ที โรงพยาบาลให้ ก่อน ว่าจะทําไงดี หมอเขาเก่ หมอเข งกว่ารัตน์เยอะ ป้าทน หน่อยนะคะ เดีyยวรัตน์มา เอ้ า .. เดียวรัตน์ปรับเก้ าอี ให้ นงั ก่อนนะ คะ” รัตน์ลกุ เดินไปโทรหาหมอจ๋อมทีโรงพยาบาล โชคดีทีรอ สายไม่นาน เพราะทีโรงพยาบาลก็คนไข้ น้อยเหมือนกัน รัตน์เล่า อาการ และสิง ทีตรวจพบให้ หมอจ๋อมฟั ง หมอจ๋อมบอกให้ ป้าแอ๋ าแ ว

P 53 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


มาตรวจทีโรงพยาบาลน่าจะดีกว่า เดีyยวระหว่างรอหมอจ๋อมจะ เดินไปบ้ าน หาหนังสืออ่านดูวา่ อาการอย่างนี จะเป็ นอะไรได้ บ้าง รั ต น์ เ ดิ น กลับ มาบอกป้ าแอ๋ ว แล้ ว ก็ ช วนกัน ซ้ อ นท้ า ย

สิงทีจะช่วยวินิจฉัยได้ ชัดเจน คือ เอ็กซเรย์ไซนัสดู ว่ามี การอักเสบหรื อเปล่า ถ้ าเป็ นไซนัสอักเสบ เราก็รักษาการของไซนัส อักเสบ พอหาย อาการปวดฟั รปวดฟั นก็จะหายไปเองนัน แหละ” แหละ “ ดีน ะคะเนี ย ทีฟัน ป้าแกดี ไม่มีผุเลยน่ะ เพราะไม่งัน

มอเตอร์ ไซค์รัตน์ไปทีโรงพยาบาล พอมาถึง หมอจ๋อมก็รออยู่แล้ ว หมอจ๋อมตรวจดูในปากป้าแอ๋ว แล้ วก็ปรับ เก้ าอี ให้ ลกุ นัง

รั ต น์ ค งตัด สิน ใจถอนไปสัก ซี แ ล้ ว ค่ะ หมอ เพราะดูแ กปวดมาก เหลือเกิน” “ นัน แหละ มีคนไข้ หลายรายเชียว ทีถูกถอนฟั นไปจาก

“ หมอเคาะตรงนี ปวดไหมจ๊ ะป้า “

สาเหตุแบบนี น่ะ เพราะความทีเราเป็ นหมอฟั น ก็มงุ่ ไปแต่การดูฟัน

หมอจ๋อมเคาะๆ ทีโหนกแก้ มป้าแอ๋ว เทียบกันข้ างซ้ าย ข้ างขวา

โดยลืมคิดถึงสิงอืนๆทีอยู่รอบข้ าง เป็ นหมอฟั น ดูแต่ฟัน รักษาแต่ ฟั น ไม่ได้ รักษาคนไข้ นะ่ ”

“ ปวดจ้ ะหมอ ปวดทีข้างทีเ ป็ นนีแ หละ”” “ เอาละ ป้ามีไข้ คัดจมูก ปวดขึ นตา ด้ วยใช่ไหม” หม

พอดี เจ้ าหน้ าที พาป้าแอ๋ว กลับมาพร้ อมฟิ ล์ มเอ็ กซเรย์ หมอจ๋อมหยิบฟิ ล์มออกมาเสียบกับกล่องดูฟิล์ม

“ จ้ ะหมอ จมูกแน่นไปหมด หายใจไม่ออกด้ วย ไข้ ก็ขึน ชีวิตนี ไม่เคยปวดฟั นเลย นเลย พอปวดทีก็ปวดซะไข้ ขึ นเชียว” ว “ หมอพอรู้แล้ ว เดียy วป้าไปเอ็กซเรย์หน่อยนะคะ” ยนะคะ หมอจ๋ อ มส่ง ป้ าแอ๋ ว ไปเอ็ ก ซเรย์ ที ห้ องเอ็ ก ซเรย์ ใ หญ่ ระหว่างนันก็  อธิบายกับรัตน์ถึงเคสป้าแอ๋ว “ บางทีเวลาทีคนไข้ ปวดฟั นบนมา เราอาจจะต้ องคิดถึง การปวดทีมาจากสาเหตุอืนทีไม่ ไม่ได้ มาจากฟั นด้ วยนะรัตน์ เพราะ บริ เวณปลายรากฟั นบนก็คือ โพรงอากาศข้ างจมูก หรื อไซนัส บาง ทีเวลาทีคนไข้ มีอาการไซนัสอักเสบ มันก็อาจจะทําให้ เกิดอาการ ปวดทีฟันบนได้ อาการสําคัญที จะตรวจเจอก็ คือ ส่วนใหญ่ จ ะ ปวดตื อๆ เนืองจากการทีแรงดันในไซนัสเพิมมากขึ น เวลาเคาะจะ เวลาเคา

“ นีไงรัตน์เห็นไหม โพรงดําๆทีเห็นเนีย คือ ไซนัส ดูทีข้าง

ปวด ทีอาจจะแยกได้ คือ ถ้ าเราเคาะทีโหนกแก้ มข้ างทีเป็ น คนไข้ ก็

ขวาสิ มีสีสีขาวขุ่นอยู่เกือบเต็มเลย น่าจะมีหนองอยู่ข้างใน เหลือ

จะมี อ าการปวดร่ ว มด้ วย แล้ วอาการปวดก็ มั ก จะปวดอยู่

ส่วนทีเป็ นอากาศดําๆ อยูด่ ้ านบนนิดเดียวเอง” วเอง

ตลอดเวลา P 54 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


“ เอาละป้ า ตกลงฟั นป้าดีนะคะ ไม่เป็ นอะไรนะ ทีป้ า

“ อิ อิ ไม่ต้องชมมาก เดีyยวหมอลอย ว่าแต่รัตน์ว่างไหม

ปวดมากๆ เป็ นเพราะป้ามีอาการอักเสบของโพรงอากาศข้ างจมูก

ล่ะ ไปในเมื อ งกัน หมอน่ะไม่ไ ด้ ข้ อมูล จากหมอหมูม าง่ า ยๆน่ะ

หรื อทีเรี ยกว่าไซนัสน่ะค่ะ ป้าดูสิ เห็นฟิ ล์มไหม ข้ างขวาทีป้าปวด

แกสอนมาแลกให้ หมอไปเลี ยงข้ าวแกมื อนึงเนีย รัตน์ไปกับหมอนะ

มากๆน่ะ หนองเต็มเลยนะ เดีyยวหมอจะส่งป้าไปให้ หมอเขารักษา

เผือหมอกินเยอะไป นเยอะไป ลุกไม่ไหว รัตน์จะได้ ช่วยประคองหมอหน่อย

ให้ นะคะ สักสองสามวันก็ น่าจะดีขึ น อย่าไปถอนฟั นเชียวนะป้า

ตังใจกิ  นเต็มทีเลย ไหนๆก็ต้องเป็ นคนเลี ยงทังที  ”

เสียดายแย่เลย ถอนให้ อนให้ หมดข้ าง ป้าก็ยงั ไม่หายหรอก” ายหรอก “ ขอบคุณมากๆนะคะคุณหมอ ป้าน่ะไม่สนแล้ วนะ บอก หมอรัตน์เขาอยู่ให้ ถอนฟั นออกไปเลย เสียดายก็เสียดาย แต่มนั ปวดน่ะหมอเอ๊ ย ชคดีนะทีหมอรัตน์เขาไม่ยอมถอนให้ แล้ วก็โชคดี จริ งๆ ทีมาเจอหมอเก่ก่งๆ แบบเนี ย ขอบคุณมากๆนะคะหมอ” มากๆนะคะหมอ

“ ได้ คะ่ หมอ เดียy วรัตน์โทรบอกพีไ ก่นิดนึงก่อนแล้ วกัน ค่ะ” รั ต น์ เ ดิ น ยิ ม ออกมาจากห้ อ งฟั น แหม...หมอจ๋ แหม อ มว่ า จะต้ องกินเต็มทีเพราะเป็ นคนเลี ยง เวลาไปกินข้ าวกัน รัตน์ก็เห็น หมอจ๋อมกินเต็มทีทุกที เดีyยวก็ ว่า ไหนๆ มีคนเลี ยงแล้ ว ต้ องกิ น

ป้าแอ๋วยกมือไหว้ หมอจ๋อมกับรัตน์ท่วมหัว ก่อนจะเดิน

เต็มที อีกทีก็วา่ วันนี ดีใจ ได้ กินข้ าวร่วมกับคนนี ต้ องกินเต็มที วันนี 

ออกไปหาหมอตุ้ย เพือรักษาอาการไซนัสอักเสบต่อไป รัตน์หนั มา

มาอีกละ ต้ องเสียตังค์เลี เลี ยงต้ องกินเต็มที แล้ วอย่างนี หมอจ๋อมจะ

มองหมอจ๋อมด้ วยสายตาชืนชม

กลัวจะตัวลอยเวลาถูกชมอีก รั ตน์ ว่าขนาดนีน ่าจะลอยยากอยู จะลอยย ่

“ หมอจ๋อมเก่งจังเลยค่ะ รัตน์นะ่ นึกไม่ถึงเลย เป็ นอย่างที

เหมือนกันนะเนีย ☺

หมอจ๋อมพูดจริ งๆ รัตน์ดูแต่ฟันป้าแก คิดแต่จะรักษาแต่ฟันจริ งๆ ด้ วย หมอจ๋อมสุดยอดเลยค่ะ เก่งมากๆเลย” “ แหะ แหะ ทีจริ งน่ะ พอรัตน์โทรมา ตอนแรกหมอก็ว่า จะกลับบ้ านไปเปิ ดหนังสืออ่านนะ แต่ด้วยความฉลาดของหมอ หมอก็ มอก็เลยเลือกเดินไปโทรหาหมอหมู ถามเอาจากแกซะเลย ไอ้ ที หมอพูดๆไปน่ะ เอามาจากหมอหมูทงนั ั  นแหละ  แหะ แหะ ขืนหมอ เลือกไปเปิ ดหนังสืออ่าน ไม่รูร้ ูวา่ เดือนหน้ าจะหาเจอหรื อเปล่า” “ โธ่ หมอ รัตน์ก็อตุ ส่าห์ชืนชม แต่ก็เอาเถอะค่ะ หมอก็ ยังเก่งทีร้ ูวา่ จะไปหาข้ อมูลจากใคร ยังไงรัตน์ก็ภมู ิใจในตัวหมออยู่ ดี โชคดีจงั ค่ะ ทีรัตน์ได้ มาทํางานร่วมกับหมอ”

P 55 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ขอเชิญเพือ่ นๆทันตภูธรทุกทาน รวมกันอนุโมทนากับ ชมรมชวนกันฟนดีทเี่ มืองนาน จา… เมื่อวันศุกร ที่ 7 พค.53 เวลา 13.00 น ตรงกับวันแรม 9 ค่ํา เดิอ น 6 ปขาล ชมรมชวนกัน ฟน ดีที่เ มือ งนา นได จัดทําผาปาสามัคคีมหากุศลเพื่อสบทบทุนในการ จัดซื้อ หนังสือและสื่อการศึกษาที่สงเสริมพัฒนาการเรียนรู จะ นํา ไปมอบใหเ ด็ก ในศูน ยพัฒนาเด็ก เล็ก ที่ยัง ขาดแคลน 15 อําเภอในจังหวัดนาน โดยงานนี้ก็ไดรับความรวมมือ เปนอยางดียิ่ง จากทันตบุคลากรในจังหวัดนานทุกทาน เปนการทําบุญรวมกันครั้งใหญ และเปนครั้งแรกดวยที่ ชมรมชวนกั ชวนกัน ฟน ดีที่เ มือ งนา นได น จัด ทํา ผา ปา ดูวิชาชี พ ใกลเคียงเคาก็ดูตื่นเตนกันดี อยางเภสัชกับแพทยเคาก็ดู จะอิจ ฉาเล็ก ๆวาทัน ตบุค ลากร ดูเ หนียวแนน กัน ดี ถึ ง ขนาดจัดกิจกรรมแบบนี้ขนมาได นึ้ มาได หารูไมวากวากิจกรรมตางๆจะลุลวงไปไดจะตองผานหยาดเหงื่อแรงงานของใคร แรงงานของใคร หลายๆคน ทั้งหาทุน หาวัน หาซอง พิมพซอง แจกซอง เก็บซอง (แล แลวก็ทําใหเรารูวาไอที่เคาเมมเงินทําบุญเคาสามารถทําในขั้นตอนใดได บาง....... ง โห....แคคิดก็คงบาปแลวนะนั่น) ตอนแจกก็ไมเทาไหร แตตอนเก็บนี่สิ ตองมานั่นลุนวาจะเก็บไดกี่ซอง แลวขางในเคาจะ ให กั น เท า ไหร น า น อ งๆศู น ย เ ด็ ก จะได ห นั ง สือ สั ก กี่ ศู น ย เ นี่ ย ถา เราแจกไม ค รบเค า จะนอ ยใจกั น หรื อ เปลา น อ แล ว สํานักพิมพที่เราไปตอรองราคาไว เคาจะลดใหเทาไหรกันเชียว ซึ่งเราก็ตองขอขอบคุณสํานักพิมพทั้งหลายไว ณ โอกาสนี้ เพราะพอรูวาเราจะซือไปแจกเด็ อ้ ไปแจกเด็กๆ เคา ก็ลดให 30-40 เปอรเซ็นตเลย (สสวนสํานักพิมพไหนบาง ใครอยากรูตองมาถาม นอกรอบเองจา เพราะเคาไมไดคาโฆษณา)) งานนี้ก็ไดน้ําใจจากกัลยาณมิตร หลายๆที่ ทั้งจังหวัดใกลเคียงและจังหวัดไกล บางก็โอนเงินใหโดยไมตองรอซอง ใครที่ไมไดทําบุญกับชมรมชวนกั มชวนกันฟนดีที่เมืองนาน ในรอบนี้ไมตองนอยใจ เดี๋ยวคราวหนา เรามีงานแบบนี้อีกจะขอเนื้อที่ ของวารสารเอาแบบประชาสัมพันธขามปเลย (แต แตงานนี้ยังไมไดถามหมอออวาจะหักคานายหนาเทาไหร) สุดทายตอนนับ ยอดเงินรวม เราก็ไดยิ้มแบบหายเหนื่อยกันถวนหนา เพราะได ยอดรวมถึ ย ง 2 แสนตนๆ เปนตัวเลขที่เยอะเลยแหละ สําหรับการทําผาปา จากที่กังวลวาจะไดไมครบ ก็ตองเพื่มจํานวนศูนยเด็กเล็กกันอุตลุต งานนี้ก็เลยอิ่มบุญกันถวนหนา นองอิ่มบุญ ณ เมืองนาน รายงานเจา..☺ P 56 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


74 8!9ie%8%a:7u"6 @2 6 æ6a !au#i %a:7u7u"6 "@: 2553 o<4 "=a  %a:?=u"@: ("%:.) # a7 o4762<@2E o476 æ6a %a:?=uA? eื'o #a%&' 14-16  D" 2553

คื น แ ร ก วั น ที่ 1 4 ก . ค . 5 3 พี่ ต อ น

15 ก.ค. 53 จะมี กิ จ กรรมนอกสถานที่ แ ต มี

รพ.หาดใหญ หาดใหญมาเปดงานและพูดคุยกับนองๆอยาง

เหตุขัขัดของทําใหออกนอกสถานที่ไมได แตความ

เป น กั น เอง หลั ง จากนั้ น เป น กิ จกรรมละลาย จ กรรมละลาย

สนุกสุขหรรษาลันลา ยังไมจบเพียงแคนั้น คะ)

พ ฤ ติ ก ร ร ม แ ล ะ สั น ท น า ก า ร สํ า ห รั บ น อ ง ๆ บรรยากาศเต็มไปดวยความสนุกสนาน และเสียง หัวเราะ เพราะนองๆตางก็ใหความรวมมือในการ ดําเนินกิจกรรมเปนอยางดี นอกจากนี้ยังมีเรื่อง เล า สร า งแรง บั น ดาลใจในก ารทํ า งานจาก ทัน ตบุ ค ลากรรุ น พี่ คือ พี่ เป ด จากสสจ.ป จากสสจ ต ตานี และพี่เจี๊ยบ จากรพ.พั พัท ลุง ซึ่งพี่ๆก็ใหขอคิดและ คํ า แนะนํ า ในการทํ า งานให กั บ น อ งๆได อ ย า ง นาสนใจเลยทีเดียว จบงานมีการบานใหนองๆไป คิด การแสดงสํ าหรั บคื น วั นพรุ ง นี้ เพื่อ ใหน อ งๆ เกิ ด ความคุ น เคยกั น (น น า เสี ย ดายที่ ใ นวั น ที่

ในคืนวันที่ 15 ก.ค. ก 53 ซึ่ง เปนงานเลี้ย ง รั บ รองน อ งๆและพี่ ๆ ที่ เ ข า ร ว มประชุ ม ยั ง มี กิจกรรมอีกมากมาย ไดแก การแสดงจากนองๆ ซึ่งถึงแมจะมีเวลาเตรียมการจํากัด แตก็มีความคิด สร างสรรค างสรรค กัน ดีม ากๆสมแลว กับ ที่เ ปน คลื่ นลู ก ใหมไฟแรงแห ไฟแรงแหงวงการทันตกรรม นอกจากนี นอกจาก ้ยังมี การแสดงอลังการจากโรงพยาบาลหาดใหญ การ แสดงอลั ง การขั้ น เทพจากจั ง หวั ด ป ต ตานี ซึ่ ง จะ เป น เจ า ภาพครั้ ง ต อ ไป ป ด ด ว ย ก ารแ ส ด ง เล็กๆนอยๆ(แตเตรี เตรียมการนานมากๆ)จากพี มการนานมากๆ ่ชมรม ทันต’ภูธร เจอกันปหนาที่ปตตานีคะ ☺

P 57 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


o7ei!Di7a:i  eื'o %i8% o%u%a: æ6a %F@o476uo4&"#u = e#6eoG &oH% & ! oFeo7J% a2#a<a"8&o4u?4 o<4 %a:?=uA? eื'o#a%&' 19-21 ." 2553 a7uo<4Fa 26a !a au uæ2:i

มีวัตถุประสงค เพื่อใหนองๆทันตแพทยคูสัญญาป2553 และทันตแพทยท่ีมีประสบการณการทํางานใน พื้นที่ไดมีการเสริมพลังแลกเปลี่ยนเรียนรูประสบการณการทํางานดานทันตสาธารณสุข สรางความสัมพันธ โดยใชกิจกรรมสันทนาการ การเลาเรื่อง และ กระบวนการกลุม งานนี้พ่ีนองๆตางก็ประทับใจในบรรยากาศการ อบรมที่อบอุนและเปนกันเองตามสไตลของพี่ๆทันต’ภู ต ภูธร นําโดยพี่ฝน วรางคณา อินทโลหิต วิทยากรขั้นเทพ จาก สสจ.หนองบั หนองบัวลําภู พรอมดวยนองๆทีมงานที่หลั่งไหลมาจากทั่วประเทศ (ชมภาพได ชมภาพไดอีกที่facebook – ruraldent fan page นะคะ) ไฮไลทสุดของงาน คือ อ.โสภณ โสภณ สุภาพงษ ทานวิทยากรมาบรรยายพิ ยากรมาบรรยาย เศษเรื เรื่อง “การใชชวี ิตในฐานะ มนุษย” ในการนี้ พี่บานเย็น ประธานชมรมทันตสาธารณสุขภูธร มอบของที่ระลึกเล็กๆนอย ขอบพระคุณทาน วิทยากรที่มาใหความรูในครั้งนีด้ วยคะ ☺

P 58 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


Be a leader when you see a path of others have missed.

จง... เป็ นผู้นําหากทางทีผ้ อู ืนทิ งไว้ ให้ นนเลื ั  อนลาง Be a follower when you are shrouded in the midst of uncertainly.

จง... เป็ นผู้ตามหากตกอยูใ่ นวงล้ อมแห่งความไม่แน่นอน

กําลังใจดีดี..มีมีใหทุกทาน พระ มหากําธร อุดมสิ น

Be the first irst to congratulate an opponent who succeeds.

จง... เป็ นคนแรกทีแสดงความยินดีตอ่ ความสําเร็ จของคูแ่ ข่ง

Be strong enough to face the word each day.

จง... เข้ มแข็งพอทีจะเผชิญหน้ ากับความจริ ง

Be the last to criticize a colleague who fails.

จง... เป็ นคนสุดท้ ายทีจ ะวิจารณ์ความผิดพลาดของเพือน Be weak enough to know you cannot do everything alone.

จง... อ่อนแอพอทีจะรับรู้วา่ ลําพังเรานันทํ  าอะไรไม่ม่ได้ ทกุ อย่าง

Be sure where you next step will fall, so that you y will not stumble.

จง... มองเพียงแค่ก้าวถัดไปเพราะมันจะทําให้ เราไม่ล้ม Be generous to those who need your help.

จง... ฟุ่ มเฟื อยนํ าใจ เมือมีใครต้ องการความช่วยเหลือ Be frugal with what you need yourself.

จง... ประหยัดสิง ทีจําเป็ นไว้

จง... มองไปยังจุดหมายปลายทางให้ แน่ใจ ว่าไม่ได้ กําลังเดินผิด ทาง

Be wise enough to know that you do not know everything.

จง... จงฉลาดพอทีจ ะรู้วา่ เราไม่ได้ ร้ ูทกุ สิง Be foolish enough to believe in miracles.

จง... โง่พอทีจะเชือในปาฎิหาริ ย์

Be loving to those who love you.

จง... รักคนทีรักคุณ Be loving to those who do not love you, and they may change.

จง... รักคนทีไม่รักคุณแล้ วสักวันหนึง ...เค้ าอาจจะเปลีย นใจ

Be willing to share your joys.

Above all, be yourself.

จง... เต็มใจจะแบ่งปั นความสุขของตัวเอง

แต่เหนือสิง อืนใด จงเป็ นตัวของตัวเอง ☺

Be willing to share the sorrows of others.

จง... เต็มใจทีจะแบ่งรับความทุกข์ของผู้อืน

Be sure of your final destination, in case you are going to the wring way.

-------------------------------------http://www.assistmobile.com/webboard/index.php?topic=4993.0

P 59 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


กรองใจท้ายเล่ม (เกษี เกษียณ ’ 53) เมือถึงเดือนกันยายนของทุกปี เหล่าราชการเรามักจะมีงานประจําที ต้ องทํากัน อย่างขมักเขม้ น คือการรี บประเมินและสรุปการใช้ งบประมาณประจําปี และงานสังคมหรื องาน องค์กรทีสาํ คัญมากคือ การจัดงานมุทิตาจิต เกษี ยณราชการแก่พีอาวุโส ทีขยันและอดทนต่อ การทํางานราชการจนอายุครบ 60ปีปี ซึงวงการทันตแพทย์ของเราปี นี ก็มีพีๆ ทันตแพทย์ เกษี ยณราชการกั ณราชก นทังสิ  น 13 ท่าน สํานักทันต สาธารณสุข กรมอนามัย

โดยท่านผอ.สุสุธา เจี ยรมณี โชติชัย ได้ เป็ นแกนกลางของทันตแพทย์ทงั  ประเทศ จัดงานเลี ยงเกษี ยณให้ พีๆ

เมือคืนวันที 14 กันยายน 2553 ณ โรงแรมอามารี ดอนเมือง กทม. กทม ซึงได้ รับเกียรติจากท่านผู้อาวุโส โส พลโททันตแพทย์พิศาล เทพสิท สิทธา กรุณามาเป็ นประธานในงานนี นนี  มีทา่ นสมนึก ชาญด้ วยกิจ ท่านปิ ยะพงศ์ วัฒนวีย์ ท่านขวัญชัย(กํกําแพงเพชร) แพงเพชร มารับน้ องทีเกษี ยณ พีสมชัย ผอ.สถาบันทันตกรรมให้ เกียรติ มาร่วมงานเลี ยง ยิ มหน้ าบานต้ อนรับขับสู้โดยท่านผอ.สุธา และทีมงานสํานักทันตสาธารณสุข กรม อนามัย มี พี ทัน ตแพทย์ ผ้ ูเ กษี ย ณราชการมา ร่ วมงานกันจํ านวน7ท่ นวน าน แถวหน้ านัง เรี ยงจากซ้ ายมือของท่านไปทางขวาคน ที ห้ า พี ศิ ริ ชัย ชูป ระวัติ (นายกทัน ต แพทยสภา คนปั จจุบนั ...The Big Big )

Big

แถวทียืนด้ านหลังท่านแรก : พี

ธีรเทพ กระแสร์ ลาภ (เจ้ าพ่อเมืองปลาทู-สมุทรสงคราม ประธาน ผบก.รุ ผบก ่ น14 สุราษฏร์ ธานี จ้ า ปี 44โน่ โน่น ) ยืนท่านทีสอง: พีสายใจ พัฒน ปรี ชากุล (เจ้ าแม่ชายแดนใต้ ...ศุนย์อ.12ยะลา .. ไม่กล้ าแซวค่ะ กลัว...บึ ม...) ยืนท่านทีสาม :พีพีถาวร เปรื องวิทยากุล (อดีตเจ้ าพ่อช่างกล ... แต่เกษี ยณทีสาํ นักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย..ท่ .. าให้ จริ งๆ เพ่ !!) ยืนท่านทีสี : พีโสภา ชืนชูจิตต์ (พีพีสาวอารมณ์ดี อยูจ่ .สระบุรีนานหลาย ปี แต่ก็ไปเอาดี เกษี ยณ ทีศนู ย์ 3ชลบุรี ค่ะ) ยืนท่านทีห้า : พีจักรพันธ์ ทันตวิวฒ ั นานนท์ (ยอมรั ยอมรับว่าไม่เคยรู้ จกั เฮียมาก่อนเล้ ย... แต่ก็ขอ ชืนชมทีทา่ นทํางานบริ หารโรงพยาบาลชุมชนมานาน...แล้ ชนมานาน วยังถอนฟั นออกไหมล่ะพีขา?) ยืนท่านทีหกนัน ท่านมาไกล มาจาก เจี ยงใหม่เจ้ า.. .พีสมุ ิตรา วนรัตน์ ...แม่เลี ยงแห่งรพ.นครพิ นครพิงค์ เอง..เจ้ เอง าค่ะ

P 60 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


พีน้องชาวทั าวทันตะทุกคนชืนมืนกันทัว หน้ า ก่อนจะอําลากลับบ้ านกลับห้ องหับ พวกเราก็ชกั ภาพ ถ่ายรู ปเอาไว้ ดตู ่างหน้ ากันเป็ น หมู ...หมู่ ยามใดคิดถึง จะได้ หยิบวารสารทันต’ภูธรฉบับนี ขึ นมาดูตา่ งหน้ า (โดยเฉพาะพี โดยเฉพาะพีๆทีเกษี ยณคงมีเวลาอ่านวารสารกันมากขึ นนะคะ ถ้ า ว่างๆก็ เ ขียนบทความมาลงวารสารของเราก็ ทความมาลงวารสารของเราก็ ไ ด้ นะคะ) ะคะ

อ้ อ ! งานเลี ยงคืนนัน สนุกสนานและมีสีส รรก็ ต้องขอขอบคุณ พิ ธีกรคู่ขวัญ

(อารมณ์ดี) หมอเป็ ดและหมอยักษ์ ( เชิญ/จ้จ้ าง...ยิ ง ม ) นัน เอง ขอบคุณภาพจากหมอนิติโชติ และขอบคุณทุกๆท่านทีช่วยกันทําให้ งาน ราบรื นสําเร็ จไปได้ ด้ด้วยดี ก่อนจบชาวทันตสาธารณสุขภธร ร่วมกันขอพรจากสิง ศักดิสh ทิ ธิhทีทกุ ท่านเคารพนับถือ จงอํานวยพรให้ พีๆทีเกษี ยณ ราชการทุกท่านจง มีความสุข สุขภาพแข็งแรง ครอบครัวสุขสันต์ มีตงั ค์ใช้ ไม่ขดั สน ตลอดไปเทอญ และขอฝากรายนามพีๆทันตแพทย์ที เกษี ยณราชการปี 2553 จํานวน 13 ท่าน ดังนี  1

ทพ.จักรพันธ์

ทันตวิวฒ ั นานนท์ โรงพยาบาลบ้ านหมี จ.ลพบุรี

2

ทพ.ถาวร

เปรื องวิทยากุล

สํานักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย

3

ทพ.ชัชวาล

สงวนเสริ มศรี

โรงพยาบาล ยโสธร

4

ทพ.ธีรเทพ

กระแสร์ ลาภ

โรงพยาบาลสมุครสงคราม

5

ทพ.ศิริชยั

ชูประวัติ

6

ทพญ.เบ็ญจมาศ เรี ยงสุวรรณ

7

ทพญ.พรศิริ

สุรเวช

สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดชุมพร

8

ทพญ.เรวดี

เลวัลย์

โรงพยาบาลพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี

9

ทพญ.วรนุช

พร้ อมนาวิน

โรงพยาบาลเจ้ าพระยายมราช จังหวัดสุพรรณบุรี

10

ทพญ.สายใจ

พัฒนปรี ชากุล

ศูนย์อนามัยที 12 จังหวัดสงขลา

11

ทพญ.เสริ มสุข

ฟิ ชเชอร์

สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดกระบี

12

ทพญ.โสภา

ชืนชูจิตต์

ศูนย์อนามัยที 3 จังหวัดชลบุรี

13

ทพญ.สุมิตรา

วนรัตน์

สํานักงานปลัดกระทรวง กระทรวงสาธารณสุข โรงพยาบาลราชวิถี

โรงพยาบาลนครพิงค์ จังหวัดเชียงใหม่ ....... ด้ วยความปรารถนาดี จาก .......

ทพญ.บานเย็ บานเย็น ศิริสกุลเวโรจน์ และชาวชมรมทันตสาธารณสุขภูธร ทุกคน

P 61 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


แบบฟอร์ มใบสั/งซือ( แปรงสีฟันเพื/อสนับสนุนจัดพิมพ์ วารสารทันตภูธร สั/งในนาม. สสจ./ รพ./ สอ./ คลินิก/ ส่ วนตัว_______________________________________________________ ที/อยู่ ___________________________________________________รหัสไปรษณีย์_______________________ ชื/อผู้ส/ ังซือ( ____________________________________โทรมือถือ_______________โทรที/ทาํ งาน____________

ต้ องการสั/งแปรงสีฟันดังรายการต่ อไปนี ( รายการ 1.แปรงสีฟันเด็กอายุ 2.แปรงสีฟันเด็กอายุ 3.แปรงสีฟันผู้ใหญ่

ราคา (รวมภาษีมูลค่ าเพิ/ม 7%) 0-5 ปี 6.42 บาท 6-10 ปี 7.49 บาท 8.56 บาท

จํานวน

รวมเงิน ด้ าม ด้ าม ด้ าม

บาท บาท บาท

รวมเงิน ______________________ บาท วิธีการสั/งซือ( ดําเนินการตามลําดับดังต่ อไปนี ( 1) โอนเงินเข้ าบัญชี หรื อ โอนผ่ านตู้เอทีเอ็ม เข้ าบัญชี “ ชมรมทันตสาธารณสุขภูธร ” ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาสนามบินนํา( บัญชีออมทรั พย์ เลขที/ 313 – 258671 – 8 โอนจากธนาคาร.................................................สาขา ............................................. วันที/......... /........./......... สรุ ปจํานวนเงินโอนเข้ าบัญชีทงั ( สิน( =...............................บาท 2) ส่ งใบสั/งซือ( และสําเนาการโอนเงินมาที/ผ้ ูแทนจําหน่ ายแปรงสีฟันทันตภูธร ทพญ.สุรีรัตน์ สูงสว่ าง (หมอหนุ่ย) กลุ่มงานทันตกรรม โรงพยาบาลน่ าน อ.เมือง จ.น่ าน 55000 โทรสั/งแปรงกับหมอหนุ่ย 083-0339925 , 054 -771620 ต่ อ 3131 และ 083 - 0339925 Fax รพ.น่ าน 054 -710977 หรื อ โทรสั/งแปรงกับคุณนฤมล 083-5689055 อีเมลติดต่ อสั/งซือ( แปรง nui_95@hotmail.com , nui_95@yahoo.com P 62 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


ถ่ ายเอกสารแล้ ว ผนึกเอกสารแล้ วส่ งกลับมาที/ “ วารสารทันตภูธร ” ผ่ านบริการธุรกิจตอบรับ โดยที/ท่านไม่ ต้องเสียค่ าใช้ จ่ายใดๆ ขอเชิญสมาชิกชมรมทันตสาธารณสุขภูธรทุกท่าน กรุณากรอกข้ อมูลปั จจุบนั เพือแจ้ ง ชือ-ทีอยู่ สําหรับจัดส่ง วารสารทันตภูธร  สมาชิกชมรมทันตสาธารณสุขภูธรทุกท่าน กรุณากรอกข้ อมูลปั จจุบนั ชือ (นาย / นาง / นางสาว) ................................นามสกุล...................................................................................................................... ทีทํางาน............................................................................................................................................................................................. ทีอยูส่ าํ หรับจัดส่งวารสารทันตภูธร........................................................................................................................................................ Email address................................เบอร์ โทรศัพท์.............................................................................................................................. วิชาชีพ  ทันตแพทย์ ท..............  ทันตาภิบาล

 ผู้ช่วยทันตแพทย์

 ยังไม่ได้ เป็ นสมาชิกชมรมทันตสาธารณสุขภูธร และต้ องการสมัครสมาชิกชมรมฯ  ทันตแพทย์

ท._______

 ทันตาภิบาล / ผู้ช่วยทันตแพทย์

ค่าสมัครตลอดชีพ 500 บาท ค่าสมัครตลอดชีพ 200 บาท

กรุณากรอก ข้ อ  ข้ อมูลทีอยูป่ ั จจุบนั เพือจัดส่ง “ วารสารทันตภูธร ” ให้ ชดั เจน และ กรอกข้ อ  ระบุจํานวนเงินค่าสมัครสมาชิกทีโอนเข้ าบัญชี “ ชมรมทันตสาธารณสุขภูธร ” ให้ ชดั เจน  ยินดีบริ จาคเงินเพือช่วยสมทบทุน “ จัดพิมพ์วารสารทันตภูธร ” เป็ นจํานวนเงิน....................................บาท สัง ซื อเสื อ “ทันตภูธรอ่อนหวาน” ชมรมทันตสาธารณสุขภูธร ราคาตัวละ 260 บาท (รวมค่าส่ง) ดูสจี ากเวบไซต์ทนั ตภูธรจ้ ะ รายได้ เพือสนับสนุนกิจกรรมของชมรมทันตสาธารณสุขภูธร รุ่นใหม่ มี 3 สี สัง ซื อ สีมว่ ง สีชมพู สีเขียว เสื อผู้ชาย S38  สี........../.......... ตัว  M40  สี........./......... ตัว  L42  สี......../......... ตัว  XL44  สี........../......... ตัว เสื อผู้หญิง S33  สี........../.......... ตัว  M35  สี......../........ตัว  L37  สี......../.........ตัว  XL39  สี........../.......... ตัว สัง ซื อเสื อผู้ชายจํานวน..........ตัว สัง ซื อเสื อผู้หญิงจํานวน..........ตัว รวมสัง เสื อทังสิ  นจํานวน .....................ตัว  สัง ซื อเสื อ “ทันตภูธรอ่อนหวาน”…………………………………………………….. คิดเป็ นเงินทังหมด.......................  บาท ระบุ ชือ / นามสกุล......................................................................................ทีอยูท่ ีให้ จดั ส่งเสื อให้ ชดั เจน / หมายเลขโทรศัพท์ทีติดต่อได้

โอนเงินเข้ าบัญชี หรื อ โอนผ่านตู้เอทีเอ็ม เข้ าบัญชี “ ชมรมทันตสาธารณสุขภูธร ” ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาสนามบินนํ า บัญชีออม ทรัพย์ เลขที 313 – 258671 – 8 โอนจากธนาคาร.................................................สาขา ............................................. วันที. ........ /........./......... สรุปจํานวนเงินโอนเข้ าบัญชีทงสิ ั  น =...............................บาท ดังมีรายละเอียดต่อไปนี คือ  จากข้ อ  ค่าสมัครสมาชิก “ ชมรมทันตสาธารณสุขภูธร ”.......................บาท  จากข้ อ  ยินดีบริ จาคเพิม เติมเป็ นจํานวนเงิน .........................................บาท  จากข้ อ สัง ซื อเสื อ “ทันตภูธรอ่อนหวาน” คิดเป็ นเงินทังหมด........................................บาท  P 63 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553


เพือรักษารูปเล่มวารสารทันตภูธร โปรดถ่ายเอกสารด้านหน้ า-หลัง (p.63 p.63- p.64) แล้ว ส่งกลับ มายังวารสารทันตภูธร พร้อมสําเนาการโอนเงิ น หากต้องการเสืDอด่วนกรุณา นํ าใบสังซื  DอเสืDอ และสําเนา การโอนเงิ นใส่ซองแล้วลงไปรษณี ยล์ งทะเบียน พร้อมทังD email แจ้งด่วนจีYได้ที jitdent@yahoo.com , p-racha_dt@hotmail.com , choochoo_puppet@hotmail.com ☺ P 64 | ทั น ต ภู ธ ร ฉบับเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2553

วารสารทันตภูธร ฉบับที่ 3 ปี 2553  

วารสารทันตภูธร ฉบับที่ 3 ปี 2553

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you