Issuu on Google+

het lifestylemagazine met diepgang

Retourtje stiltegebied Twee BN’ers in gesprek over ‘is er meer’ Het verlies van je kind

Welk

SPIRITUe E TAAL LE sp reek jij?

LEES VE RDE PAG. 19 R OP

ACTRICE LIZELOTTE VAN DIJK

“weet je, laten we op zoek gaan”

www.isermeer.nl € 5,95


De kerk danst De kerk danst

want de Living Water Church in Nkhata Bay (Malawi) heeft inmiddels 60 arme families geleerd voldoende eigen voedsel te verbouwen. Dit is de kerk, dit zijn wij. Waar één lid blijdschap ervaart, delen alle leden in de vreugde. Help de kerk, omdat je er zelf deel van uitmaakt. Steun Tear en geef lokale kerken de kans om in hun eigen omgeving vreugde te brengen.

want de Living Water Church in Nkhata Bay (Malawi) heeft inmiddels 60 arme families geleerd voldoende eigen voedsel te verbouwen. Dit is de kerk, dit zijn wij. Waar één lid blijdschap ervaart, delen alle leden in de vreugde. Help de kerk, omdat je er zelf deel van uitmaakt. Steun Tear en geef lokale kerken de kans om in hun eigen omgeving vreugde te brengen.

www.tear.nl

Bank 41 400


COLOFON MEER Magazine dat in heel Nederland verspreid wordt. Uitgave Stichting EWV, samen met partners.

SOMS VERGEET IK GEWOON OM STILTE STAAN _4

Advertentiewerving Anne Berghegen, Mediaresult, Heerenveen. Bestellen Wil je een exemplaar van MEER bestellen? Kijk op www.kerk.nl. Eén MEER kost maar € 1,00 plus verzendkosten. Projectleiding MEER Hans van Bruggen Hans Eschbach Marloes Gerssen. Redactie Margreet Borgman (hoofdredactie) Marian Heek Leendert de Jong (hoofdredactie) Ronald Koops Koos van Noppen Karel Smouter. Fotografie Folkert Rinkema Peter Slijper Niek Stam Gert-Jan van der Tuuk Vormgeving Nilsson communicatiekunstenaars, Goes. Ondanks zorgvuldige toetsing kan het voorkomen dat adres- of andere feitelijke gegevens in MEER onjuist zijn. Stichting EWV aanvaardt hiervoor geen verantwoordelijkheid. © Stichting EWV. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

4

Actrice Lizelotte van Dijk over het belang van stiltes nemen.

MEERWAARDE_6

Twee pagina’s met ontspannen weetjes, doe-dingetjes en tips.

NIEMAND IN MIJN OMGEVING HAD IETS MET HET CHRISTELIJKE GELOOF_8

8

Totdat haar moeder tot geloof komt.

VERDER LEVEN NA HET VERLIES VAN JE KIND_12

Aline en Arjan verliezen dochter Janne, zij is dan vijf maanden oud.

IS ER MEER?_10

Een gesprek tussen de BN’ers Monique van der Werff en Arie Boomsma.

RETOURTJE STILTEGEBIED_16

Even de boel de boel laten. Da’s nog lastig: rust vraagt tijd.

TEST _19

Hoe spiritueel ben jij eigenlijk?

12

HOEZO dom Wie kent Kluun niet? Deze auteur van ‘Komt een vrouw bij de dokter’ schreef ook het boekje : ‘God is gek’. Daarin stelt hij dat onze samenleving in de ban is van een ‘missionair atheïsme’, dat zich vooral via de media uit. Mensen die gelovig zijn of spiritueel ingesteld, worden, zo merkt Kluun op, al gauw als irrationeel en dom in de hoek gezet. Evenzogoed telt Nederland rond 4 miljoen ‘spirituele zoekers’. Blijkbaar is er een diep besef dat er ‘meer’ moet zijn. Wát dat ‘meer’ precies is, wordt verschillend ingevuld. Augustinus, een oude kerkvader, zei: ‘De mens rust niet totdat hij rust vindt bij God’. Alleen, waar vind je God? Met z’n allen zijn we dus op een soort ‘gezamenlijke zoektocht’. Maar waar zoek je? Hoe zoek je? Welke bronnen wil je er bij raadplegen? De samenstellers van MEER+ willen meedoen in die zoektocht. Het resultaat vind je in dit magazine.

WWW.

ISERMEER.NL

Behalve dit blad is er de website www.isermeer.nl. In het najaar van 2012 worden debatavonden, ontmoetingen, concerten en cursussen gegeven rond het thema: ‘Is er meer’? Van harte nodigen we je uit om mee te gaan in deze zoektocht. Het MEER+ team, Hans Eschbach 3


VOORBEELD +MEER 2 pagina artikel coverstory

SOMS VERGEET IK GEWOON om stil te staan” ACTRICE LIZELOTTE VAN DIJK OVER EEN KLOOSTER, OVER VRIENDSCHAP EN OVER HET BELANG VAN STILTES NEMEN BRON: NEDERLANDS DAGBLAD, BARNEVELD – 17 SEPTEMBER 2011 BEWERKING: KAREL SMOUTER FOTO’S LIZELOTTE: PETER SLIJPER

Kennismaking Lizelotte van Dijk (31) is al sinds haar tienerjaren actrice. Op dit moment is ze vooral bezig met presenteren. Ze is te zien bij BNN, Veronica en School-TV. Ze is tijdelijk met acteren gestopt toen haar beste vriend overleed, met wie ze een stuk had gemaakt. ‘Dat stuk ben ik nu met een andere acteur aan het herschrijven. Binnenkort is dat in het theater te zien!’ De actrice groeide met twee oudere broers op in een kunstenaarsgezin in België. Als negenjarig meisje ging ze vrijwillig naar een klooster. Alleen in het weekend kwam ze thuis. ‘Mijn moeder had een vriendin met dochters die naar een klooster gingen. Zij studeerden veel en hadden uniformen aan. Dat fascineerde mij en de structuur lonkte.’ Alle kinderen daar waren gedoopt, Lizelotte niet. ‘Ik wilde dat ook, niet uit overtuiging, maar om erbij te horen. Maar ik mocht me niet laten dopen van mijn ouders. De manier waarop dat werd afgekeurd, vind ik niet oké. Het was wel goed geweest als ze hadden gezegd: “Wacht er nog mee, dan praten we er nog eens over. Als je nu gelooft, dan is dat over vier jaar ook nog wel zo”.’

Zoektocht Later is Lizelotte opnieuw naar God op zoek gegaan. In 2010 werd ze gevraagd om mee te doen met het EO-programma Op zoek naar God. Ze dacht eerst bij zichzelf: ‘Ja doei, dat ga ik echt niet doen.’ Maar na een gesprek met de producent veranderde er iets in haar. ‘Iedereen zegt dat God niet bestaat en ik ook, maar ben ik ooit wel op zoek naar Hem geweest? En als ik niet op zoek ben geweest, wie zegt dan dat Hij niet bestaat? Tijdens mijn gesprek met de producent zei hij: “Stel nou dat bij alles wat je hebt meegemaakt, Jezus bij je was. Jezus stond naast je om je te troosten. Jij hebt het niet gezien, maar Hij was er wel.” Toen dacht ik: “Ja, stel je voor hé, dat er al die tijd iemand is geweest die me wilde steunen en ik heb het niet gezien. Weet je, laten we op zoek gaan.’ Lizelotte is blij dat ze begonnen is met zoeken. ‘De zoektocht is nog steeds bezig. Het zoeken is juist mooi. Je mag dingen in twijfel trekken. Ik weet niet of ik wel uitgezocht wil zijn. Als ik eenmaal ‘ja’ tegen God zeg, kan ik niet zomaar meer zeggen: “Ja, maar…”.

“Ik weet niet of ik wel uit gezocht wil zijn”

4 MEER | coverstory

Toch is het niet zo makkelijk om met de zoektocht bezig te zijn. Lizelotte: ‘Even een drankje hier, een drankje daar. Het leven dat ik leid, is vluchtig en druk. Maar ik wil voor het eten stil zijn en danken voor het eten. Voor mij is dat de eerste stap: stiltes nemen. Voordat ik ga slapen, wil ik opnoemen wat er mooi is geweest aan die dag.’ Maar: ‘Soms vergeet ik stil te staan. Dat komt doordat ik er niet bewust mee bezig ben.’


“Ik snap dat niet helemaal”

Vriendschap Door Op zoek naar God kwam Lizelotte in contact met de kunstenares Christa Rosier. ‘Christa is het allermooiste wat ik tijdens de serie heb gekregen.’ Rosier liet de actrice een schilderij maken om te verwerken wat ze had meegemaakt. Lizelotte verloor in een halfjaar tijd haar moeder, oma en beste vriend. De vriendschap met Rosier kreeg een abrupt einde. Lizelotte kijkt even opzij en zoekt naar de juiste woorden: ‘Ik was samen met Christa, haar man en hun dochter aan het eten. Christa had kanker en moest voor een laatste controle naar het ziekenhuis. Ze zei: “Daarna ga ik weer leven”.’ De volgende dag kreeg Lizelotte een telefoontje: “Christa is naar het ziekenhuis gegaan, maar ze mag daar niet meer weg. Ze gaat dood.” Op zo’n moment slingert Lizelotte God een verwensing naar het hoofd. Ze zegt nu: ‘Christa is erbij geroepen om mijn verlies van mensen te verwerken - en vervolgens gaat ze dood. Ik snap dat niet helemaal. Dan weet ik niet zo goed wat het leven mij of haar wil uitleggen. Het is allemaal wel ergens goed voor, alleen...’ Het blijft stil. ‘God is denk ik gewoon…...’

5


waarde

+MEER

MEER waarde Meer kussengeluk Als je van een bank vol kussens houdt, dan ben je bij het Nederlandse merk ‘Gelukkig’ aan het goede adres. De kussens van de lijn ‘Weekend’ en ‘Zondag’ passen allemaal bij elkaar. Of je nu geniet van heldere kleuren, strepen, bloemen of ruitjes, met deze kussens op de bank verlang je elke dag naar een vrije zondagmiddag.

Beleef het paradijs Voor liefhebbers van pop-upboeken: met deze prijswinnende app ervaar je het paradijs met Adam en Eva. Creative Media bv heeft dit 3D pop-upboek laten ontwikkelen over het bekende Bijbelverhaal van Adam en Eva. De app kost E 1,59 en laat zien hoe de eerste mensen in het paradijs leefden, compleet met het geluid van plonzende vissen en het ruisen van de wind door de bomen.

BRRR, WARM DE WINTER DOOR Je ziet ze al een tijdje: hertenkoppen ter decoratie. Dit is de nieuwste versie van Miho Design. Hij is gemakkelijk in elkaar te zetten van delen van gerecycled mdf. Om hem helemaal klaar te maken voor de winter is er een heuse col bijgeleverd. Leuk voor de gang, kinderkamer of koud plekje in huis.

6 MEER | waarde

UIT DE BAND SPRINGEN… OF IN DE BAND Het bedrijf Conserve gebruikt rubber binnenbanden van auto’s, autogordels, plastic zakjes en oude spijkerbroeken als basis voor het maken van modeaccessoires zoals deze portemonnee. In de wijk in Delhi waar dit afval verzameld wordt, startte het bedrijf een schooltje zodat de kinderen kunnen leren voor een betere toekomst.

Tok, tok, tok… huisje, boompje, kippetje Doe eens origineel en geef een stel kippen cadeau. Met tien kippen heeft de ontvanger eten voor vandaag en morgen en geld als hij of zij een van de kippen verkoopt. Je koopt de kippen voor E 15,- en helpt er iemand ver weg mee.


TIM WRIGHT

Silence is‌ the gentle kiss that tells us it’s all right to relax now

Opbergen en meer

VOOR ZOONLIEF EN PAPA Deze auto heeft geen benzine of andere brandstof nodig. Een paar druppels zout water is genoeg om deze auto te laten rijden.

Dit kinderkoffertje (E 19,95) van raffia is niet alleen mooi maar ook nog eens praktisch en origineel. Het is in opdracht van Return to Sender gemaakt in Madagaskar, door boeren die hiermee wat bij verdienen. Met de opbrengst van dit product kunnen ze werken aan een betere toekomst voor zichzelf en hun gezin.

MEER ETEN? We laden ons karretje in de supermarkt zo gemakkelijk vol. Maar voor mensen in Oost-Europa is dat vaak heel wat moeilijker. Daarom organiseert hulporganisatie Dorcas voedselacties voor de allerarmsten. In meer dan 600 supermarkten in Nederland verzamelen vrijwilligers in het najaar voedsel dat het winkelend publiek extra heeft gekocht. Vindt deze actie niet in jouw supermarkt plaats? Via de site www.isermeer.nl kun je zelf een voedselpakket voor Dorcas samenstellen.

Tegeltjes weetjes De Romeinen vonden de eerste christenen maar raar. Ze dachten zelfs dat ze kannibalen waren. Waarschijnlijk werd dit idee gevoed door besloten bijeenkomsten waar de christenen bloed zouden drinken. Maar van bloed was helemaal geen sprake. Er werd alleen wijn gedronken. Voor kannibalisme zijn dan gelukkig ook nooit harde bewijzen gevonden.

Kijk voor meer informatie over alle weetjes en doe- en hebbedingetjes op www.isermeer.nl

Kom naar Mij als je moe of belast bent en Ik zal je rust geven Bijbel. Jezus in het Matteus-evangelie, hoofdstuk 11: 28-30

7


VOORBEELD +MEER interview 2 pagina artikel

CATHARINA

“Diep vanbinnen wist ik wel dat alle feestjes en borrels me niet werkelijk konden vullen”

Catharina Rodenburg groeit op in een niet-christelijk eenoudergezin waarbij niemand in haar omgeving ook maar iets met het christelijke geloof heeft. Maar dan… Dan komt haar moeder tot geloof door de Alpha-cursus. “Ik voelde haar kalmte, maar schaamde me soms een beetje voor het feit dat ze zich nu christen noemde.”

“Ik wist als kind niet dat er iets als een God bestond. Niemand in mijn omgeving had iets met het christelijke geloof. Maar toen kwam mijn moeder tot geloof door de Alpha-cursus. Ze was er helemaal vol van. Ineens ging ze hardop bidden voor het eten en overal vond ik christelijke boeken en kaartjes. En er kwamen nieuwe, heel lieve mensen over de vloer. Het meest opvallend vond ik haar vrede. Ik voelde haar kalmte. Ik vond het heel mooi om deze verandering van dichtbij te zien, maar ik begreep het niet en schaamde me soms een beetje voor het feit dat ze zich nu christen noemde. Toen mijn vader overleed, ik was toen zestien, piekerde ik veel over de vraag waarom

8 MEER | coverstory

een God van liefde zulke dingen toelaat. En wat voor zin heeft het eigenlijk om een goede baan te vinden en veel geld te verdienen? Ik begon me meer te interesseren voor het geloof van mijn moeder. Ik tastte het voorzichtig af, maar hield alles voor me. Ik herinner me dat ik in bed een boek over Psalm 23 las. Onbegrijpelijk voor mij, maar ik vond het wel een mooi idee dat er ergens een sterke Herder is, Die voor je zorgt en je beschermt. Toch vond ik geen antwoorden. Eenzaamheid Toen ik twee jaar later ging studeren, ontmoette mijn moeder een nieuwe man: een christen en vader van drie gelovige dochters. Ze trouwen snel en ik was superblij

“ NIEMAND IN MIJN OMGEVING HAD IETS met het christelijke geloof


“Het meest opvallend vond ik haar vrede, ik voelde haar kalmte”

voor mijn moeder: zo’n goede man! Maar het was ook pittig. We waren altijd samen geweest; nu kwam ik ineens thuis en was er een heel gezin – en allemaal christen. Elke zondag nodigden ze me opnieuw uit voor de kerk en bijna ieder gesprek ging over het geloof. Soms werd ik er gek van en voelde ik afkeer en eenzaamheid. Op andere momenten was het juist boeiend en kreeg ik zomaar antwoorden op vragen die ik wel had, maar niet stelde. Als student leefde ik bij de dag. Maar diep vanbinnen wist ik wel dat alle feestjes en borrels me niet werkelijk konden vullen. Ik had nog steeds een leegte in mijn hart. Toen ik 21 was, bezocht ik op aanraden van mijn zus een zogenaamd Destiny Weekend van de gelijknamige christelijke organisatie. Ik stond redelijk open voor het geloof, maar om er nu een heel weekend aan te wijden, dat leek me ‘te’. Ik zat echter nog steeds in de onderzoeksmodus en

zei tegen mezelf: ‘Je overleeft het heus wel.’ Dus ik ging. Er hing een liefdevolle sfeer. Mensen vertelden over hun eerste ontmoeting met God en er was mooie muziek. Tijdens een van de bijeenkomsten drong het diep tot me door: ‘God houdt van mij!’ Voor het eerst voelde ik de behoefte om heel eerlijk met Hem te praten over mijn leven. Er is voor me gebeden; in dat gebed klikte het: ‘Dit is het, ik heb het gevonden.’ Ik kon niet verklaren waarom ik het nu wél vatte, maar vanaf dat moment noemde ik mezelf christen. Gewoon Cath Ik kreeg een enorme honger naar kennis. Ik wilde zoveel mogelijk weten, alles goed begrijpen. Ik bezocht conferenties en las boeken. Toen ik door iemand werd uitgenodigd voor de gemeente Crossroads Amstelveen, voelde het alsof ik thuiskwam. Ik besloot daar de Alpha-cursus te doen. Dat was echt te gek. Ik kreeg veel

antwoorden op mijn vragen, en werd uitgedaagd om dingen zelf te onderzoeken. Dat was voor mij heel goed, want ik geloof het toch pas als ik het zelf zie of lees. In de zomer van 2009 heb ik me laten dopen. Vreugde is nu de grootste vrucht die ik in mijn leven ervaar. Wat mijn moeder heeft met vrede en rust, heb ik met geluk; pure vreugde. Ik ben nog steeds dezelfde – gewoon Cath – maar door mijn geloof ben ik zoveel gelukkiger geworden, om wie ik ben door God. Ik denk soms: ‘Gaat dit ooit nog weg?’ Maar het is er nog steeds, net zo sterk als toen ik net tot geloof kwam.”

BRON: VISIE, EO, 2010 INTERVIEW: MARTINE VAN BLAADEREN BEWERKING: RONALD KOOPS FOTO: GERT-JAN VAN DER TUUK

9


quotes karakter

+MEER

BLOEI IK ERGENS VAN OP ARIE BOOMSMA & MONIQUE VAN DER WERFF OVER ‘GEZOND GELOVEN’

10 MEER | interview


OF JUIST NIET TEKST: KAREL SMOUTER BEELD: NIEK STAM

MONIQUE

van der Werff. Groeide op in Zandvoort, voltooide het gymnasium en maakte carrière in de film- en tv-wereld. Reist door het land met een voorstelling over ‘hardliners’: gewone mensen met een extreme overtuiging. Wat is haar diepste overtuiging? ‘Ik ben heel idealistisch over de voorstellingen die ik maak. Daar kan ik echt extreem in zijn. In dat creatieve proces ervaar ik iets dat je spiritualiteit kunt noemen. Als ik me zo concentreer op mijn spel of het maken van een voorstelling, krijg ik soms zoveel inspiratie – dat kan niet alleen maar uit mezelf komen! Het valt me op dat we niks meer van elkaar durven te vragen of te verwachten. Het hebben van een eigen mening op zich is tegenwoordig iets heiligs geworden. Ik sprak laatst een jongere op een middelbare school, die zei: ‘dit is nu eenmaal mijn mening, ik kan er verder ook niks aan doen’. Terwijl je natuurlijk op onderzoek uit kunt gaan, je eigen mening kunt spiegelen aan die van anderen en zo je mening kunt bijstellen. Zelf probeer ik nooit iets zomaar te geloven. Tegelijk wil ik ook niets zomaar afwijzen. Ik wil open zijn voor alles, maar vooral eerlijk naar mezelf toe zijn. Bloei ik ergens van op, of juist niet? Ik ben geen type voor retraites, maar maak wel steeds meer tijd voor bezinning. Zit ik nog op de goede weg, vraag ik me dan af? Zo wil ik zoeken naar ‘meer’.’

ARIE

Boomsma. Groeide op in een domineesgezin. Na een basketbalavontuur in Amerika en modellenwerk kwam hij op tv terecht. Schreef recent een boek over een ontsporende tvpredikant, die alle inspiratie kwijtraakt. Hoe blijft hij zelf geinspireerd? ‘De liefde van Jezus delen’, ‘Naastenliefde’, ‘Oog voor de samenleving.’ Mooie woorden. Maar wat betekenen die eigenlijk? De evangelist uit mijn boek vult dat seksueel in, maar dat is natuurlijk ook maar een invulling. Die woorden betekenen niets, als je ze niet zelf betekenis geeft in je leven. Als je wilt voorkomen dat je geloof als iets moois begint, maar omslaat in iets opdringerigs, dan moet je echt in alles een voorbeeld durven zijn. Niet zozeer anderen betrekken bij wat je doet, maar voorleven waar je voor staat. Daar wil ik in mijn boek op wijzen. Als ik mensen wil overtuigen van mijn geloof, probeer ik dat zo min mogelijk met woorden doen. Dan krijgt het al gauw iets naars, iets krampachtigs. Zodra je aan mensen moet gaan trekken, gaat het fout. Het moet vanuit enthousiasme blijven komen, vanuit de wil iets goeds bij te dragen. Ik kan natuurlijk wel proberen zo te leven dat mensen nieuwsgierig worden naar mijn drijfveren, maar woorden kunnen dezelfde verbetenheid hebben als kogels. Daar ben ik me steeds bewuster van geworden. Door het schrijven van het boek heb ik ook ontdekt hoe relativerend humor kan zijn. Door met een humoristische bril naar mijn geloof te kijken, ontdekte ik ook wat echt is, wat blijft staan als je alles weglacht. En dat maakt mijn geloof uiteindelijk alleen maar meer de moeite waard.’

ZIE WWW.ISERMEER.NL

voor het complete interview met meer foto’s en een filmpje 11


leven

+MEER

12 MEER | leven


“ZOTROTS

OP ONZE JANNE “

VERDER LEVEN NA HET VERLIES VAN JE KIND TEKST: MARIAN HEEK BEELD: NIEK STAM/PRIVÉ

Aline voelt zich tijdens haar vierde zwangerschap goed. Maar bij de 20-wekenecho verandert alles. ‘Uw dochter heeft een ernstige hartafwijking’, deelt de arts hun mee. Janne met haar mooie donkere koppie en wijze ogen wordt maar vijf maanden oud. Voor de tweede keer in hun leven verliezen Aline en Arjan een dochter.

We zitten ’s avonds in de sfeervolle woonkamer met een kop koffie. Terwijl het buiten onrustig is, praten Aline en Arjan over het verlies van hun dochter Janne in januari 2010. Tussendoor loopt Aline snel nog even naar boven. Liggen de jongens er rustig bij? Kars van 3 slaapt al. De zesjarige Thijn ligt nog te kletsen met het logeetje. Al gauw is het stil. “Een heerlijk stel”, omschrijft Aline haar jongens. Zelfs als er een harde onweersklap klinkt, blijven ze slapen. “Ik was heel blij met deze zwangerschap en had er alle vertrouwen in dat het goed zou gaan”, vertelt Aline. “Na Thijn ben ik bevallen van een dochter, Lieke. Ze ademde wel maar bewoog niet. Na 21 uur overleed ze in het ziekenhuis. Ze miste de linkerkamer van haar hart en had een gat in het middenrif. Dat was gewoon pech, werd ons verteld…” Arjan: “Soms moet ik in mijn arm knijpen om te beseffen dat dit ons allemaal is overkomen. Vanochtend was ik nog even bij het graf en daar vind ik het bewijs, maar twee meisjes verliezen is niet te bevatten. De glans van het leven is er voor een deel wel af. Voor Aline ligt dat anders. Maar het maakt natuurlijk wel een enorm verschil dat we twee mooie jongens hebben. Het verwerken van het verlies is anders dan bij onze eerste dochter Lieke.” Aline: “Van Janne kennen we karaktertrekjes en hebben we meer mee-

gemaakt. Het was zo’n wijs meisje.” Arjan: “Ik denk soms: ik zou haar nu wel even vast willen houden.” ‘Is het echt waar?’ Aline: ,,Tijdens de 20-weken echo liep de echoscopist even weg met als excuus dat het kindje wat gedraaid lag en dat hij niet alles goed kon zien.” Arjan: “Ik had zoiets van: we hebben wel genoeg gezien, laten we gaan. Ik moest nog naar een afspraak. Toen de andere gynaecoloog erbij kwam en ging kijken, zei hij het meteen: ‘Het is niet goed. Uw dochter heeft een ernstige hartafwijking’.” Aline: “Ik kon alleen maar huilen, huilen, huilen. Na anderhalf uur had

“Ik zou wel een zusje willen” de arts tijd voor een uitgebreidere echo. Tot die tijd zaten wij buiten. We zeiden steeds maar tegen elkaar: ‘Waarom? Is het echt waar? Gaan we straks echt alles weer meemaken net als bij Lieke?’” Het bleek dat het hart van hun meisje niet links zat en dat meer organen verkeerd lagen. “Ik dacht alleen maar: nee!”, ver-

13


13

augustus:

Slaap zacht lieve Janne.  We hopen op betere  momenten, zodat je wat meer wakker bent en ons wat beter kan bekijken! Je bent onze bloem, een parel in Gods hand!  

telt Aline. “Maar ik wilde de zwangerschap niet afbreken. Je zegt toch niet tegen je kind: je bent afgekeurd, ik hoef je niet. Ik geloofde dat het leven van ons kindje in Gods hand lag.” Arjan: “Of het naïef was wat we deden of niet verantwoord? De artsen konden nergens zekerheid over geven. Natuurlijk hebben we gevraagd: wat doen we ons kind aan als we het geboren laten worden?” Aline: “Ondanks de zware afwijking waren ze optimistisch. De vraag was vooral of ze een longslagader had.” Hoe zwaar het nare nieuws ook valt, Aline kan toch genieten van haar zwangerschap. “Dat klinkt misschien heel onwerkelijk. Zolang ze in mijn buik zat, was Janne veilig. Maar jij moest er niet veel van hebben,” zegt Aline en kijkt Arjan aan. Arjan gaat verder: “Onbewust hield ik afstand. Ik wilde me niet aan dit kindje hechten.” “Ik ben

13

november: ... madam wordt ook een vrouwke met haar eigen ideeën. Zo heeft ze door dat wanneer ze huilt wij haar pakken. Een verpleegkundige had tegen haar gezegd: “Je bent een prinses! Je gilt en iedereen rent voor je!” Ze gaf hierop drie volle lachjes. Dus.., daar trappen we niet meer in!

ook meer van: kom maar op”, legt Aline uit. “Ik had zoiets van: ik ga mijn meisje alle zorg geven die nodig is.”

“Dat mooie meisje dat ons net nog zo rustig aankeek, moeten we laten gaan?” Voor Aline en Arjan geeft hun geloof houvast om met het dagelijkse leven door te

gaan. Zonen Thijn en Kars helpen ook om de gewone dingen te blijven doen. Aline: ”Gelukkig hebben we hen wel! Ook heb ik in deze periode ervaren dat God bij ons is. In de Bijbel staat de tekst: Zelfs al ga ik door een dal van diepe duisternis, Hij is bij mij. Ik greep me vast aan deze woorden. Want zoals het daar staat, was het ook: Hij was en is er voor ons. Dat is machtig mooi om te merken. Hoe? Hij is er gewoon, zo voel ik dat. Nog steeds. We hoeven hier niet alleen doorheen. En wat is er veel voor ons gebeden. Dat gaf ons rust. Dat je weet dat familie, vrienden en mensen uit de kerk als een muur van gebed om je heen staan.” Mooi meisje Op 11 augustus wordt Janne na een korte, heftige bevalling geboren. “Ze huilde!” Aline begint er weer helemaal van te stralen. Wat is ze trots – nog steeds – op haar prachtige dochter. “Dat ze huilde, vond ik geweldig: Ze had dus een longslagader.” Op Arjan heeft het huilen juist het tegenovergestelde effect. Arjan: ”Ik had eigenlijk gehoopt dat ze geen longslagader zou hebben. Dan zou ze misschien 5 of 10 minuten geleefd hebben. Nu was ik zo bang voor haar toekomst. ” In het ziekenhuis ontdekken ze naast een hartafwijking dat ook de lever van Janne niet goed is. De artsen zien een hartoperatie daarom niet zitten en geven na zes weken van onderzoek aan dat ze niets meer voor Janne kunnen doen. Aline: “Wat er dan door je heen gaat, is heel onwerkelijk. Dat mooie meisje dat ons net nog zo rustig aankijkt, moeten we laten gaan?” Op 21 september komen ze met Janne thuis. Aline: “Het was heel fijn dat we samen thuis waren. Het is zo bijzonder dat Arjan

14 MEER | leven


Ze slaapt regelmatig en is af en toe ook behoorlijke periodes wakker. Dan ligt ze op d’r gemakkie de boel te bekijken of speelt met een in de buurt liggend speeltje. De voedingen en darmen hebben we ook goed ‘op de rit’. Al met al kunnen we wel zeggen: het gaat zo z’n gangetje. En dat is fijn!

de tijd kreeg om Janne in zijn hart te sluiten!” De eerste dagen durft hij haar nauwelijks vast te houden. Maar als freelancer kiest hij ervoor geen nieuwe opdrachten aan te nemen om zoveel mogelijk bij Janne te kunnen zijn. Arjan: “In het ziekenhuis was al een keer de knop omgegaan. Ik zat daar een keer met Janne op mijn buik en dacht: als ze nu overlijdt, heeft ze een moeder gehad die heel goed voor haar heeft gezorgd en dan heeft ze een vader gehad die niets van haar wilde hebben. Dat besef zorgde voor een andere houding. Janne was mijn dochter!” Aline: “Samen bidden, hielp ons erdoorheen en af en toe knetterde er een liedje van een kindercd door de radio: ‘Hosanna, de Koning komt’. Over de liefde van God, die er is door alles heen. Dat raakte me en hielp mij enorm om door te gaan. Zo mooi!” Haar ziel is bij God Na een paar maanden thuis gaat het opeens snel achteruit met Janne. Ze ziet er grauwer uit en is niet lekker. Als Aline en Arjan met haar naar het ziekenhuis gaan, zien de mensen daar dat Janne last heeft van een darmafsluiting. Waarschijnlijk zal ze binnen een dag overlijden. Aline herinnert zich het moment dat Janne in het ziekenhuis op de brancard lag; ze wacht even met praten. Huilend: “Haar ogen gingen van Arjan naar mij, heen en weer. Dat was de laatste keer dat ze ons echt aankeek. Die nacht hebben we, terwijl ze thuis haar laatste adem uitblies, voor haar gezongen: ‘Je bent veilig in Jezus armen(…) er is nergens een plek waar je zo veilig bent.’ Het was goed zo. Zij heeft nu een beter leven.” Arjan: “Toen ze overleed, heb ik het uitgeschreeuwd: waarom?! En dat denk ik nog wel eens. Waarom kwam dit op ons pad? Maar het besef dat Janne het goed heeft,

december:

29

januari: Ze deed het zo goed, was zo lief, keek zo wijs.. Maar het ging niet meer. ….Die ogen die ons zoveel vertelden, ons nakeken tot in de keuken... Zo was onze Janne.

maakt enorm verschil. Haar ziel is bij God. Ik weet zeker dat ze niet meer terug zou willen.” De pijn zal altijd blijven Aline: “Het is heel moeilijk om verder te gaan na dit verlies. Ik heb veel aan bepaalde liederen en Bijbelteksten. Zo ervaar ik dat God dicht bij ons is. Ik weet dat Janne bij Hem is. En dat geeft mij troost. Ik heb een kaart van een vriendin bewaard. Er staat een plaatje op van een slapende Jezus in een boot, terwijl het stormt. Daarbij hoort een verhaal waarin Jezus zegt ‘waarom zijn jullie zo bang. Ik ben er toch’. Ook al zitten we in een enorme storm, hij is er, wees niet bang! Dat raakt me diep, daar put ik veel kracht uit.” Het leven oppakken, gaat het ene moment ook beter dan het andere. Berichten van vrienden dat ze een derde kindje verwachten, laat Arjan meestal niet helemaal doordringen. Dat doet teveel pijn. Aline die verpleegkundige is op de afdeling verloskunde begon eerst op therapeutische basis weer te werken. Aline: “Ik vind het werk niet moeilijker geworden door het overlijden

“De pijn zal altijd blijven” van Lieke en Janne. De collega’s vangen me goed op. Dat doet me goed.“ Arjan: “We bidden om kracht en die krijgen we. Ik krijg de kracht om te zien dat het leven waard is om door te gaan. We hebben elkaar, de kinderen. De laatste weken ligt het verlies van Janne weer wat gevoeliger. Waarom weet ik niet.” Aline: “De eerste

Arjan (1974) is accountant en werkt als freelancer. Aline (1980) is verpleegkundige op de afdeling verloskunde. Zij hield over Janne een blog bij. Na het overlijden van Janne zijn Arjan en Aline medisch gescreend. Tot op heden zijn ze er niet achter gekomen waar de afwijkingen van Lieke, Kars en Janne vandaan komen.

twee maanden na haar overlijden leef je in een soort waas. Nu gaat het op en neer. Toen je belde voor het interview, dacht ik: waarom net nu? Maar deze week gaat het wel weer. De pijn zal altijd blijven. Laatst zei Thijn: ‘Ik zou wel een zusje willen.’ Ik wilde dat dat kon.“

OP WWW.ISERMEER.NL

lees je meer over omgaan met het verlies van een kind

15


bezinning

+MEER

16 MEER | bezinning


RETOURTJE stiltegebied Een drukke baan, een levendig sociaal netwerk, een cursus, een paar uurtjes sporten per week – in een doorsnee agenda is stilte al gauw een sluitpost. Dus plan je, omdat je weet dat het goed is, zo nu en dan een bezoekje aan een oase: kloosterweekendje, paar dagen Pieterpad of een wadloop bij zonsondergang. Wat ook kan: een retourtje stiltegebied. TEKST: KOOS VAN NOPPEN BEELD: FOLKERT RINKEMA

Op een vroege donderdagmorgen sla ik een stevig wak in mijn agenda en pak de trein naar Den Haag. Mijn dagelijkse leven heeft soms veel weg van een opgevoerd brommertje dat niet eenvoudig in een lagere versnelling is te krijgen. Daarom maak ik zo nu en dan bewust op de plaats rust. Tramlijn 2 rijdt naar de begraafplaats Al heel wat keren heb ik onvrijwillig een kerkhof bezocht. Te vaak, vind ik, zeker voor mijn leeftijd. Soms denk ik ’s avonds voor het slapen gaan aan mijn dierbaren over wie ik slechts in de verleden tijd kan spreken. Maar geen van hen ligt hier, op de Haagse begraafplaats Eik en Duinen. Het heeft wel wat om nu eens zonder drukkende emoties op zo’n plek te zijn. Ik heb er niets te zoeken. Of toch: ik zoek stilte. De anderhalve hectare rust is omsloten door verkeersaders en bebouwing, als een snipperdag in een overvolle week. Het zijn twee begraafplaatsen, een oude en

nieuwe, naast elkaar. Achter het hekwerk van de ‘Nieuwe’ staat een uitvaart op het punt van beginnen. Het publiek wacht op de aankomst van de rouwstoet; onwennig, dit kan ook maar beter geen vertrouwde plek zijn. Een postbode rechts van dit tafereel legt op gedempte toon uit dat ik een paar honderd meter verwijderd ben van de entree van ‘Oud Eik en Duinen’. Uitloggen Op de weg van de stilte is de heenreis altijd langer. Alleen-zijn vergt uitloggen, even weg van de twitterende wereld met zijn pratende hoofden en de verrukkelijke verstrooiing, die zo verslavend werkt. De boel de boel laten, je zintuigen losweken van de dingen om je heen, concentratie op trage vragen. Toen de schrijver Godfried Bomans kort voor het eind van zijn leven een week in eenzaamheid op Rottumerplaat doorbracht, schreef hij over de vreemde

17


“Op de weg van de stilte is de heenreis altijd langer”

gewaarwording werkelijk alleen te zijn. De ervaring was zo volstrekt nieuw voor hem, dat ze tijd nodig had om de uithoeken van zijn lijf te bereiken. Ik moet eraan denken als ik een kwartiertje later, voorbij de grafkaarsenautomaat - met camerabewaking! - onder de monumentale kastanjebomen van Oud Eik en Duinen plaatsneem op een bankje, weer opsta, een dwarreltochtje begon naar een volgend zitje, en zo verder. Rust vraagt tijd; het duurt even tot die in je botten en vingertoppen doordringt. Zoeken De dood heeft in deze lommerrijke omgeving wel een heel fraaie smoel. Handelaren in natuursteen hebben hier goede zaken gedaan; er ligt veel Haagse adel. Hier liggen ook BN’ers uit vervlogen tijden. Louis Couperus (‘Zoo ik iets ben, ben ik een Hagenaar…’), Abraham Kuyper, Menno ter Braak, vadertje Drees. Een stilleven van marmeren zerken en zuiltjes, prachtige tombes achter gietijzeren hekwerk, naast eenvoudige steentjes, verweerd en bemost. Als de dood voor ieder gelijk is, is dat hier in elk geval niet te zien.

BEDEVAART Jaarlijks is er een bedevaart naar de ruïne op begraafplaats Oud Eik en Duinen. In de vroege morgen van Hemelvaartsdag trekken de deelnemers in een stille tocht door de stad, naar een viering in de aula naast de voormalige kapel, die was gewijd aan ‘Onze Lieve Vrouw van Seven Weeën.’

18 MEER | bezinning

Uit de tas komen broodjes en een boek. ‘In feite kunnen we alleen maar iets zoeken wat we al kennen. Wanneer ik niet weet wat ik eigenlijk zoek, ben ik niet echt op zoek’, lees ik. Stil zijn is voor mij verbonden met zoeken. ‘Wij moeten dus al weten welke God we zoeken, voordat we hem werkelijk zoeken…’ Drie losgeslagen halsbandparkieten verstoren de rust. Ik breek op en drentel een paar lanen terug, langs innig proza. ‘Lief kind, gij leeft in onze harten’, ‘Zijn leven was dienen’, Rust zacht’, ‘Voor altijd in ons hart’, ‘Zijn lange leven lang was hij op zoek

naar woorden voor het Onbenoembare’. Maar ook woorden uit de Bijbel. ‘Ik ben de Goede Herder’ en: ‘Wie in Mij gelooft, zal leven, ook al is hij gestorven.’ Als ergens een plek is waar mensen geen vrede hebben met alleen het kale hier en nu, dan wel op de begraafplaats. Uit veel stenen blijkt een verlangen naar meer, naar een vervolg. De dood kan het laatste woord niet hebben. Er moet leven zijn na de dood. Gesloopte kerk Daar staat een ruïne. Een smal, hoogopgaand restant van een gesloopte kerk, de ingang is nog intact. Even verderop, links van het kindergraf met het blauw-gele speelgoedautootje, zie je nog wat fundamenten. Gelegd halverwege de 13e eeuw, in ongeveer dezelfde tijd werd de Ridderzaal op het huidige Binnenhof gebouwd. In de loop van de geschiedenis moeten hier heel wat mensen hun heil hebben gezocht – en gevonden. Het was een bedevaartsoord; er werd een splinter van het kruis van Christus bewaard. In de schaduw van de kerk lees ik verder en neem de woorden diep in me op. ‘Mijn ziel is stil voor God die mij helpt: ik heb je lief, jij mens, blijf bij me, ik ben jouw goede vader.’ Ten overvloede zet de schrijver er nog bij dat je zulke regels net als het woord van een geliefde niet moet ontleden, maar ze eenvoudig tot je moet nemen zoals ze tegen je gezegd zijn. Aan de andere kant van de begraafplaats gaat een medewerker met een elektrische bladblazer aan de slag. Nu heb ik hier weinig meer te zoeken. Scan de tag voor het actuele nieuws!, staat er op het reclamebordje in de tram naar het station. Inderdaad, de heenreis is altijd langer.


test:

e welkU ELE

SPIRITspreek jij? TAAL

Met de spiritualiteitswijzer op www.isermeer.nl kun je kijken welke ‘spirituele’ taal jij spreekt. En welke taal juist weer past bij de mensen uit je omgeving. Een leuke manier om jezelf beter te leren kennen, of: hoe jij zoekt naar meer!

9 SPIRITUELE TALEN e bent op vakantie met de liefde van je leven. De auto rijdt door een ruig, onherbergzaam gebied. Als het aan jou lag stopte je hier langs de weg en zou je een dag lang niks anders doen dan doelloos dwalen door dit mysterieuze landschap. Je wilt je verwondering over al dit moois delen, maar je partner – laten we voor nu even zeggen dat je partner een ‘hij’ is – ligt vredig te slapen op de stoel naast je. Weinig kans dat je hem wakker krijgt, want hij heeft gisteren de hele dag oude kerken bezocht. Aan het einde van de dag zag je dat hij een opfrisbeurt had gekregen. Het opzoeken van de stilte in die oude gebouwen deed hem goed. Eindelijk kwam hij tot rust. Niks voor jou, trouwens jij zit liever in een park met een boekje. Of liever nog, in die eindeloze natuur waar je nu doorheen rijdt. ‘Spirituele’ taal Stel nu eens dat je leven een reis is en dat de

mensen uit je omgeving als reisgenoten bij je in de auto zitten. Je maakt dezelfde dingen mee, maar beleeft die allemaal op een eigen manier. Je hebt allemaal dezelfde grote vragen, maar de manier waarop je die beantwoordt kan enorm verschillen. Waarom leef ik? Is er meer dan ik kan zien? Hoe ga ik om met mijn ziekte? Hoe word ik gelukkig? Ieder mens is anders. De ene persoon houdt ervan om met zijn hoofd lastige vragen op te lossen, terwijl de ander het juist prettig vindt om de handen uit de mouwen te steken. Wat de één veel energie kost is voor de ander juist een oplaadpunt. De ‘Spiritualiteitwijzer’ is ontwikkeld om jou te helpen jouw ‘spirituele’ taal te ontdekken. Door de test met anderen uit je omgeving te doen, zul je ook je reisgenoten beter leren begrijpen. De test kan zo de ogen openen voor hoe jij en anderen op zoek naar ‘meer’ zijn. Doe de test op www.isermeer.nl

Verder zoeken... Deze test werd ontwikkeld door Ronald van den Oever en is te bekijken op www.jouwspiritualiteit.nl. Bij de test hoort een boekje vol handige tips die jou in contact brengen met bronnen uit de christelijke spiritualiteit. Het boek is individueel te gebruiken, maar komt ook van pas bij een cursus. Een citaat uit het boekje: “In zeven cursusavonden maakt de deelnemer een persoonlijke reis, waarin hij zijn eigen ‘spirituele’ taal ontdekt en leert hoe hij zich daarin verder kan ontwikkelen. De cursus gaat ervan uit dat ieder mens in contact kan komen met de Bron: God.” De methode is gebaseerd op het gedachtegoed van de Amerikaanse auteur Gary Thomas. In zijn boek Sacred Pathways onderscheidt hij negen spirituele temperamenten. Als je met een groep aan de slag wilt, kun je een dvd bestellen waarop vier inleidingen plus een aantal oefeningen staan. Zowel het boek als de DVD zijn te bestellen via www.jouwspiritualiteit.nl

Nieuwsgierig naar de ‘spirituele’ taal die bij jou past? Vul de test in op www.isermeer.nl en de computer berekent jouw score en de taal die daarbij past. Dit zijn de mogelijke uitkomsten:

Taal van de NATUUR

Taal van de ZINTUIGEN

Taal van de TRADITIE

Taal van de EENVOUD

Taal van de IDEALEN

Taal van het ZORGEN

Taal van het ENTHOUSIASME

Taal van de VERDIEPING

Taal van het DENKEN

19


_communiceren is een kunst

Meer weten over doelgericht communiceren? www.nilsson.nl


Visueel bladconcept en vormgeving Magazine Meer