Page 1

Mελέτη Περιβάλλοντος B΄ ∆ηµοτικού


ΣYΓΓPAΦEIΣ

KPITEΣ-AΞIOΛOΓHTEΣ

EIKONOΓPAΦHΣH ΦIΛOΛOΓIKH EΠIMEΛEIA YΠEYΘYNH TOY MAΘHMATOΣ KATA TH ΣYΓΓPAΦH YΠEYΘYNH TOY YΠOEPΓOY EΞΩΦYΛΛO ΠPOEKTYΠΩTIKEΣ EPΓAΣIEΣ

Mαρία ∆ηµοπούλου, Eκπαιδευτικός Tάσος Zόµπολας, Εκπαιδευτικός Eλένη Mπαµπίλα, Εκπαιδευτικός Kωνσταντίνα Σκαναβή, Aναπληρώτρια Kαθηγήτρια του Πανεπιστηµίου Aιγαίου Aντιόπη Φραντζή, Εκπαιδευτικός Mαριάννα Xατζηµιχαήλ, Εκπαιδευτικός Eυγενία Φλογαΐτη, Aναπληρώτρια Kαθηγήτρια του Πανεπιστηµίου Aθηνών Bασιλική Kουτσοκώστα, Σχολική Σύµβουλος Γεώργιος ∆ηµόπουλος, Εκπαιδευτικός Aικατερίνη Tσανανά, Σκιτσογράφος - Eικονογράφος Xαριτίνη Λιναρδάτου, Φιλόλογος Αλεξάνδρα X. Κουλουµπαρίτση, Σύµβουλος του Παιδαγωγικού Iνστιτούτου Eιρήνη Aργυρούδη, Eκπαιδευτικός Γιώργος Γκολφίνος, Eικαστικός Kαλλιτέχνης

ACCESS Γραφικές Tέχνες A.E.

Γ΄ Κ.Π.Σ. / ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ / Ενέργεια 2.2.1 / Κατηγορία Πράξεων 2.2.1.α: «Αναµόρφωση των προγραµµάτων σπουδών και συγγραφή νέων εκπαιδευτικών πακέτων» ΠΑΙ∆ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Μιχάλης Αγ. Παπαδόπουλος Οµότιµος Καθηγητής του Α.Π.Θ Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Πράξη µε τίτλο:

«Συγγραφή νέων βιβλίων και παραγωγή υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού µε βάση το ∆ΕΠΠΣ και τα ΑΠΣ για το ∆ηµοτικό και το Nηπιαγωγείο» Επιστηµονικός Υπεύθυνος Έργου Γεώργιος Τύπας Mόνιµος Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Αναπληρωτής Επιστηµονικός Υπεύθυνος Έργου Γεώργιος Οικονόµου Mόνιµος Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Έργο συγχρηµατοδοτούµενο 75% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο και 25% από εθνικούς πόρους.


ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ∆ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙ∆ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Mαρία ∆ηµοπούλου Kωνσταντίνα Σκαναβή

Tάσος Zόµπολας Aντιόπη Φραντζή

Eλένη Mπαµπίλα Mαριάννα Xατζηµιχαήλ

ANA∆OXOΣ ΣYΓΓPAΦHΣ: EK∆OΣEIΣ KAΛEI∆OΣKOΠIO

Mελέτη Περιβάλλοντος B΄ ∆ηµοτικού

OPΓANIΣMOΣ EK∆OΣEΩΣ ∆I∆AKTIKΩN BIBΛIΩN AΘHNA


Ðåñéå÷üìåíá

Ðñüëïãïò ................................................................................................. 8 Ðþò íá ÷ñçóéìïðïéåßò ôï âéâëßï óïõ ........................................................ 9 ÁíáêÜëõøå ôá óýìâïëá .......................................................................... 10 1. ÔÏ Ó×ÏËÅÉÏ 1.1 Ôï ó÷ïëåßï ìïõ .................................................................................. 12 1.2 Ç æùÞ óôï ó÷ïëåßï ............................................................................. 14 1.3 Ôï ðåñéâÜëëïí ôïõ ó÷ïëåßïõ ìïõ ...................................................... 16 1.4 ÈÝëïõìå Ýíá üìïñöï ó÷ïëåßï ........................................................... 18 1.5 ¸÷ïõìå êáíüíåò ................................................................................ 20 1.6 Ôé ìÜèáìå ãéá ôï ó÷ïëåßï ................................................................... 21 2. Ç ÓÕÍÏÉÊÉÁ ÌÏÕ 2.1 Ôé õðÜñ÷åé óôç óõíïéêßá .................................................................... 24 2.2 ÐÜìå ìéá âüëôá .................................................................................. 26 2.3 Êáôïéêßåò êáé ïéêïãÝíåéåò .................................................................. 28 2.4 Ãíùñßæïõìå ôéò õðçñåóßåò ôçò óõíïéêßáò ìáò .................................... 30 2.5 Ç åêêëçóßá ôçò óõíïéêßáò ................................................................. 32 2.6 Áíáêáëýðôù ôï ðñÜóéíï óôç óõíïéêßá .............................................. 34 2.7 Öñïíôßæù ôç óõíïéêßá ìïõ ................................................................ 36 2.8 Áðü ôï ÷ôåò óôï óÞìåñá ................................................................... 38 2.9 Óôï ÷ùñéü êáé óôçí ðüëç ................................................................... 39 3. Ï ÐÑÏÓÁÍÁÔÏËÉÓÌÏÓ 3.1 Ìáèáßíù íá ðñïóáíáôïëßæïìáé ..........................................................40 3.2 Ôé ìÜèáìå ãéá ôç óõíïéêßá êáé ôïí ðñïóáíáôïëéóìü .......................... 42 4. Ï ×ÑÏÍÏÓ 4.1 Ðþò ìåôñÜìå ôï ÷ñüíï ......................................................................44 4.2 Ç ãéáãéÜ èõìÜôáé ...............................................................................46 4.3 ÁëëáãÝò ìÝóá óôï ÷ñüíï .................................................................. 47 5. ÏÉ ÁÍÁÃÊÅÓ ÊÁÉ ÔÁ ÄÉÊÁÉÙÌÁÔÁ ÌÏÕ 5.1 Äéêáßùìá óôç æùÞ ..............................................................................48 5.2 Äéêáßùìá óôçí åéñÞíç ........................................................................ 50

5


6. ÔÁ ÆÙÁ 6.1 Åìåßò êáé ôá æþá ................................................................................ 52 6.2 Ðþò áíáðôýóóåôáé Ýíá æþï ............................................................... 53 6.3 Ôá æþá öñïíôßæïõí ôá ìéêñÜ ôïõò ..................................................... 56 6.4 Åßäç æþùí .......................................................................................... 58 6.5 Ïé öùëéÝò ôùí æþùí........................................................................... 62 6.6 Ôá æþá ðñïóáñìüæïíôáé óôï ðåñéâÜëëïí ..........................................64 6.7 Ìå èÝìá ôá æþá .................................................................................68 6.8 Ôé ìÜèáìå ãéá ôá æþá ......................................................................... 70 7. ÔÁ ÖÕÔÁ 7.1 Ðþò áíáðôýóóïíôáé ôá öõôÜ ............................................................. 72 7.2 Åßäç öõôþí ........................................................................................ 76 7.3 Ôé ìáò ðñïóöÝñïõí ôá öõôÜ ..............................................................80 7.4 Ìå èÝìá ôá öõôÜ ............................................................................... 83 7.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôá öõôÜ .......................................................................84 8. ÄÉÁÖÏÑÏÉ ÔÏÐÏÉ ÔÇÓ ÐÁÔÑÉÄÁÓ ÌÏÕ 8.1 Ìéá åêäñïìÞ óôï âïõíü ....................................................................86 8.2 Áðü ðïý åßóáé, ðïôáìÜêé; ..................................................................88 8.3 Ìéá èÜëáóóá ðëáôéÜ .........................................................................90 8.4 ÐÝñá óôïõò ðÝñá êÜìðïõò ................................................................ 92 8.5 Óôï ÷ùñéü êáé óôçí ðüëç ...................................................................94 8.6 Ôé ìÜèáìå ãéá ôïõò äéÜöïñïõò ôüðïõò ôçò ðáôñßäáò ìáò .................. 96 9. ÔÏ ÍÅÑÏ 9.1 Íåñü ðáíôïý ..................................................................................... 97 9.2 Ï êýêëïò ôïõ íåñïý .......................................................................... 98 9.3 Ôï íåñü óôçí êáèçìåñéíÞ æùÞ ...........................................................99 10. Ï ÊÁÉÑÏÓ 10.1 Ôé êáéñü èá êÜíåé áýñéï ................................................................. 100 10.2 Ï êáéñüò áðü ôüðï óå ôüðï ...........................................................101 10.3 Ï êáéñüò åðçñåÜæåé ôç æùÞ ìáò ..................................................... 102 10.4 Ï êáéñüò êáé ôá óðßôéá óå äéÜöïñïõò ôüðïõò ............................... 103 10.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôï íåñü êáé ôïí êáéñü ............................................. 104 11. Å×ÏÕÍ ÆÙÇ... ÄÅÍ Å×ÏÕÍ ÆÙÇ 11.1 Æùíôáíïß ïñãáíéóìïß êáé õëéêÜ óþìáôá ......................................... 105 11.2 Ãíùñéìßá ìå ôá õëéêÜ ...................................................................... 106 6


11.3 ÓôåñåÜ, õãñÜ, áÝñéá ....................................................................... 107 12. ÅÍÅÑÃÅÉÁ 12.1 ÅíÝñãåéá ðáíôïý óôç æùÞ ìáò........................................................ 108 12.2 ¹ëéå, Þëéå áñ÷çãÝ .......................................................................... 109 12.3 Öýóá, áåñÜêé ................................................................................110 12.4 ÔñÝ÷åé, ôñÝ÷åé, ôñÝ÷åé ôï íåñü ........................................................ 111 12.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôá õëéêÜ êáé ôçí åíÝñãåéá ........................................ 112 13. ÌÅÔÁÖÏÑÅÓ 13.1 ÌÝóá ìåôáöïñÜò ............................................................................. 113 13.2 Óõãêïéíùíßåò .................................................................................. 114 13.3 Ôá ðñïúüíôá ôáîéäåýïõí .................................................................. 115 13.4 Êõêëïöïñþ ìå áóöÜëåéá ............................................................... 116 14. ÅÐÉÊÏÉÍÙÍÉÁ ÊÁÉ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇ 14.1 Ôñüðïé åðéêïéíùíßáò êáé åíçìÝñùóçò .............................................. 118 14.2 Ôá ÌÝóá ÌáæéêÞò ÅíçìÝñùóçò ...................................................... 120 14.3 Ôé ìÜèáìå ãéá ôéò ìåôáöïñÝò êáé ôçí åðéêïéíùíßá-åíçìÝñùóç .......122 15. ÐÏËÉÔÉÓÌÏÓ 15.1 Ìíçìåßá áðü ðáëéÜ ..........................................................................124 15.2 Óôï Ëáïãñáöéêü Ìïõóåßï ...............................................................126 15.3 Ôá ðáëéÜ áíôéêåßìåíá äéçãïýíôáé .................................................... 128 15.4 ÐáíçãõñÜêé ãßíåôáé ....................................................................... 130 15.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôïí ðïëéôéóìü ...........................................................132 16. ÁÈËÇÔÉÓÌÏÓ ÊÁÉ ØÕ×ÁÃÙÃÉÁ 16.1 Ï áèëçôéóìüò êáé ïé Ïëõìðéáêïß Áãþíåò .........................................133 16.2 Ôé êÜíù óôïí åëåýèåñï ÷ñüíï ìïõ ................................................. 134 ÅÕÊÁÉÑÉÁÊÅÓ ÅÍÏÔÇÔÅÓ • 17. Ç ÄÉÁÔÑÏÖÇ ÌÁÓ .............................................................................136 • 18. ÔÏ ÐÁÉ×ÍÉÄÉ ................................................................................... 138 • 19. ÔÏ ÂÉÂËÉÏ ....................................................................................... 140 • 20. ÁÓ ÃÉÏÑÔÁÓÏÕÌÅ .............................................................................142 • 21. ÏÉ ÔÅÓÓÅÑÉÓ ÅÐÏ×ÅÓ ....................................................................... 144 ÃëùóóÜñéï .......................................................................................... 146 ÐáéäéêÞ Âéâëéïãñáößá ............................................................................147

7


Ðñüëïãïò

Ãåéá óáò, ðáéäéÜ! ÅëÜôå íá ãßíïõìå ìéá ðáñÝá êáé íá ìåëåôÞóïõìå ôï ðåñéâÜëëïí ìáæß ìå ôñåéò êáéíïýñéïõò ößëïõò, ðïõ åßíáé:

Ï Óðßèáò

Ç ÁíèÞ

Áõôïß ïé ôñåéò ößëïé èá óáò âïçèÞóïõí íá ãíùñßóåôå êáëýôåñá ü,ôé õðÜñ÷åé ãýñù óáò. ÐïëëÝò öïñÝò Ý÷ïõí ôéò ßäéåò áðïñßåò ìå åóÜò. ¢ëëåò, ðÜëé, ãíùñßæïõí êÜôé ïé ßäéïé êáé óáò ôï áíáêïéíþíïõí. Êé áêüìá, ìðïñåß óõ÷íÜ íá óáò ðñïôåßíïõí íá êÜíåôå êÜôé. Ìðïñåßò, áí èÝëåéò, íá ÷ñùìáôßæåéò ôïõò ôñåéò Þñùåò üðïõ ôïõò óõíáíôÜò.

8


Ðþò íá ÷ñçóéìïðïéåßò ôï âéâëßï óïõ Ìçí îå÷íÜò íá äéáâÜæåéò ðñïóå÷ôéêÜ ôéò óåëßäåò ðïõ ãñÜöïõí «Ôé èá ìÜèïõìå» êáé «Ôé ìÜèáìå», óôçí áñ÷Þ êáé óôï ôÝëïò êÜèå åíüôçôáò. Èá óå âïçèÞóïõí íá ðñïóÝ÷åéò ðåñéóóüôåñï óôï ìÜèçìá êáé íá èõìÜóáé ü,ôé êáéíïýñéï Ýìáèåò.

Íá ðáñáôçñåßò êáëÜ ôéò åéêüíåò ôïõ âéâëßïõ.

äåí êáôáëáâáßíåéò êáé íá ðñïóðáèåßò íá âñåéò ðåñéóóüôåñåò ðëçñïöïñßåò ãéá ü,ôé óå åíäéáöÝñåé.

¸ôóé ìåëåôÜò ôï ðåñéâÜëëïí óïõ, âñßóêåéò áðÜíôçóç óôéò áðïñßåò êáé óôá ðñïâëÞìáôÜ óïõ êáé ìáèáßíåéò íá ðñïóÝ÷åéò ôïí åáõôü óïõ.

9


ÁíáêÜëõøå ôá óýìâïëá

¼ðïõ âëÝðåéò...

óçìáßíåé: 1. ÓõæÞôçóå óôçí ôÜîç. 2. ÏìáäéêÞ åñãáóßá. 3. ÐÜñå ôï ìïëýâé óïõ êáé ãñÜøå… 4. ÐÜñå ôá ÷ñþìáôÜ óïõ… 5. ÐÞãáéíå óôï ÔåôñÜäéï Åñãáóéþí. 6. ÐÜñå ôç öùôïãñáöéêÞ ìç÷áíÞ óïõ êáé ôï êáóåôüöùíü óïõ. 7. Óõìöùíþ / Äéáöùíþ 8. ÂëÝðù / Áêïýù / Ìõñßæù

10 10


1. ÔÏ Ó×ÏËÅÉÏ õì

å

Âñßóêù ößëïõò êáé âéâëßá, ãíþóåéò êáé øõ÷áãùãßá, ãñÜöù, ðáßæù, ôñáãïõäþ. Äåí åßíáé Üó÷çìá, èáññþ!

ï

è Ü ì

Ôé è á

Óôï ó÷ïëåßï ðïõ ðçãáßíù, ðñÜãìáôá üìïñöá ìáèáßíù. Ìå ìïëýâé êáé ÷áñôß, ìå ðáé÷íßäé, ìïõóéêÞ.

Å, ôüôå Ýñ÷ïìáé êé åãþ!

Óå áõôÞ ôçí åíüôçôá èá ìåëåôÞóïõìå:

2

1 ó

Ôï ó÷ïëåßï

Ðïéï åßíáé;

Ðþ ò å

Ð

÷ïë ôï ó

ßìáó ïéïé å

å ßï

ôå ;

3

ßíáé ;

Ïé ôÜ

îå éò Ç áõëÞ

å Ý íá ì õ ï ÷ Ý Ãéá íá ï ë å ß ï. . . ÷ ó ï ö ü ìïñ

11


1.1 Ôï ó÷ïëåßï ìïõ

Ãåéá óïõ, ÊõñéÜêï. ÄåõôÝñá ôÜîç öÝôïò. ÐÜìå íá äïýìå áí Üëëáîå êÜôé óôï ó÷ïëåßï

Ãåéá óïõ, ÁíèÞ. ÊáëÞ ÷ñïíéÜ!

Åóåßò ìðïñåßôå íá ðåñéãñÜøåôå ôï êôßñéï êáé ôçí áõëÞ ôïõ ó÷ïëåßïõ óáò;

Ôï ó ÷ïëåßï ìïõ ïñüöïõò ó ôÝ ãç ìå êåñáìßäéá áõëÞ ìå êÜãêåëá

Ç ôáõôüôçôá ôïõ ó÷ïëåßïõ ìïõ ¼íïìá: .......................

ðáãêÜêéá

Äéåýèõíóç: …….....…..

âñýóåò

Ðüëç-×ùñéü: …....……

äÝ íôñá ó ôçí áõëÞ

ÔçëÝöùíï: ……….......

êÞðï

12

¸÷åé


1 Ðïý åßíáé ç ôÜîç ìáò öÝôïò; Äåí åßíáé äýóêïëï óêßôóï êïñéôóéïý íá ôç âñïýìå. Áò äéáâÜóïõìå ôéò åðéãñáöÝò.

Ãñáöåßï äáóêÜëùí  ´ ôÜîç Åýç ÐáðáäÜêç Áßèïõóá õðïëïãéóôþí

Áßèïõóá åêäçëþóåùí ÃõìíáóôÞñéï ÅñãáóôÞñéï ÖõóéêÞò Ã ´ ôÜîç

ÂéâëéïèÞêç Ãñáöåßï ÄéåõèõíôÞ Ôñáðåæáñßá ïëïÞìåñïõ

Ðïéåò áðü ôéò ðáñáðÜíù áßèïõóåò õðÜñ÷ïõí êáé óôï äéêü óáò ó÷ïëåßï; Óçìåéþóôå  äßðëá óôçí åðéãñáöÞ ôïõò. Ðþò èá ðÜôå óôï ãñáöåßï ôïõ äéåõèõíôÞ áðü ôçí ôÜîç óáò;

ôÜîç

ÁðïèÞêç Êõëéêåßï

áõëÞ êôßñéï áßèïõóá ôÜîç ó÷ïëåßï 13


1.2 Ç æùÞ óôï ó÷ïëåßï Åßìáóôå ìéá ïìÜäá!

Ï ÃéÜííçò, ç Áííïýêá, ï ÅñìÜë, ç Óïößá êáé Üëëá ðáéäéÜ åßìáóôå óõììáèçôÝò. ¼ëïé ìáò ðçãáßíïõìå óôç ÄåõôÝñá ôÜîç. Ìáò åíþíïõí ðïëëÜ: êÜíïõìå ìÜèçìá, ðáßæïõìå ìáæß óôá äéáëåßììáôá, ðçãáßíïõìå åêäñïìÝò êáé åðéóêÝøåéò. ¸÷ïõìå ôçí ßäéá äáóêÜëá êáé äïõëåýïõìå üëïé ìáæß óôçí ßäéá áßèïõóá. Åßìáóôå ìéá ïìÜäá! ÊáíÝíáò äåí åßíáé ßäéïò ìå ôïí Üëëï. ÄéáöÝñïõìå ìåôáîý ìáò óå ðïëëÜ: óôï âëÝììá, óôï ÷áìüãåëï, óôç öùíÞ, óôï ýøïò, óôá ìáëëéÜ. Äåí åßìáóôå üëïé ¸ëëçíåò. ¸÷ïõìå óõììáèçôÝò êáé áðü Üëëåò ÷þñåò. Åßìáóôå ìéá áãáðçìÝíç ïìÜäá.

Åóåßò ãíùñßæåôå áðü ðïý åßíáé ïé óõììáèçôÝò óáò;

14


2

ÊõñéÜêï, ðïéï ìÜèçìá óïõ áñÝóåé ðåñéóóüôåñï;

• Óôï ó÷ïëåßï ìáèáßíïõìå • • • • •

êáéíïýñéá ðñÜãìáôá. ÄéáâÜæïõìå, ãñÜöïõìå, óêåöôüìáóôå. ÓõæçôÜìå êáé ëÝìå ôç ãíþìç ìáò. Óõíåñãáæüìáóôå. Ðáñáôçñïýìå ôï ðåñéâÜëëïí ìáò. Ðáßæïõìå ðáé÷íßäéá.

ÅìÝíá ìïõ áñÝóåé íá ðáßæù ðïäüóöáéñï óôï äéÜëåéììá.

Ôé Üëëï êÜíïõìå óôï ó÷ïëåßï; Ôé Üëëï èá Þèåëåò íá êÜíåéò óôï ó÷ïëåßï;

15


1.3 Ôï ðåñéâÜëëïí ôïõ ó÷ïëåßïõ ìïõ Ïé ôÜîåéò

Ôé èá Þèåëåò íá åßíáé äéáöïñåôéêü óôçí ôÜîç óïõ êáé ãéáôß; ÐåñéãñÜøôå ôçí ôÜîç ôçò åéêüíáò. Ðïéá ðñïâëÞìáôá äåß÷íïõí ôá åéêïíßäéá ãýñù áðü áõôÞí; Ôé ìðïñåß íá ãßíåé ãé’ áõôÜ; ÃñÜöù ìåñéêÜ ðñÜãìáôá ðïõ ìïõ áñÝóïõí óôçí ôÜîç ìïõ êáé Üëëá ðïõ èá Þèåëá íá áëëÜîïõí.

16


Ç áõëÞ

Ç áõëÞ ìáò åßíáé ìåãÜëç êáé ôóéìåíôÝíéá, ìå ëßãá äÝíôñá. Ãýñù ãýñù Ý÷åé ìðëå êÜãêåëá. Åðßóçò Ý÷åé ôÝñìáôá êáé ìðáóêÝôåò, ãéá íá ðáßæïõìå ôçí þñá ôçò ÃõìíáóôéêÞò. Óå ìéá ãùíéÜ åßíáé ôï êõëéêåßï êáé êïíôÜ ôïõ ïé âñýóåò. Ç áõëÞ åßíáé ùñáßá, ãéáôß óôï äéÜëåéììá ìðïñþ íá ôñÝ÷ù, íá ðáßæù, íá óõæçôþ ìå ôïõò ößëïõò ìïõ, áëëÜ êáé íá ãíùñßæù ðáéäéÜ áðü Üëëåò ôÜîåéò. Ôï êåßìåíï åßíáé áðü ïìáäéêÞ åñãáóßá ìáèçôþí ôçò ´ ôÜîçò ôïõ 70ïý Äçìïôéêïý Ó÷ïëåßïõ ÁèÞíáò.

ÐåñéãñÜøôå ôçí áõëÞ ôçò åéêüíáò. Ðïéá ðñïâëÞìáôá äåß÷íïõí ôá åéêïíßäéá ãýñù áðü áõôÞí; Ôé ìðïñåß íá ãßíåé ãé’ áõôÜ; Ôé óáò áñÝóåé êáé ôé èá èÝëáôå íá áëëÜîåé óôçí áõëÞ ôïõ ó÷ïëåßïõ óáò êáé ãéáôß;

Ç áõëÞ ìáò èá Þèåëá íá…

17


1.4 ÈÝëïõìå Ýíá üìïñöï ó÷ïëåßï Ôé ìðïñïýìå íá êÜíïõìå ãé’ áõôü; Ôï ó÷ïëåéü ìïõ ôï öñïíôßæù, êáé ôçí ôÜîç óõãõñßæù, ôá ëïõëïýäéá ô’ áãáðþ.

ÓõíåñãÜæïìáé ìå üëïõò, ößëïõò, äÜóêáëïõò, ãïíåßò, ãéá ôç ëýóç ðñïâëçìÜôùí ôïõ ó÷ïëåéïý êáé ôçò áõëÞò.

Ìå ðïéï ôñüðï ôá ðáéäéÜ óôéò öùôïãñáößåò öñïíôßæïõí ôï ó÷ïëåßï ôïõò;

18


3

Æçôïýìå âïÞèåéá áðü ôï ÄéåõèõíôÞ.

ÃñÜöïõìå ãñÜììá óôï ÄÞìáñ÷ï.

............................. (ðüëç/÷ùñéü) .............................................. (çìåñïìçíßá) Áîéüôéìå êýñéå ÄÞìáñ÷å, Åßìáóôå ôá ðáéäéÜ ôïõ ....... Äçìïôéêïý Ó÷ïëåßïõ ..................... Óôï ó÷ïëåßï ðåñíÜìå ðïëëÝò þñåò. Ãé’ áõôü èÝëïõìå íá óáò æçôÞóïõìå íá êÜíåôå êÜðïéá Ýñãá, ãéá íá ãßíåé ðéï üìïñöï. Èá èÝëáìå íá ................................................................................. ........................................................................................................ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ........................................................................................................ Ðéóôåýïõìå ðùò èá ìåëåôÞóåôå ðñïóåêôéêÜ ôá áéôÞìáôÜ ìáò. Óáò åõ÷áñéóôïýìå êáé ðåñéìÝíïõìå áðÜíôçóÞ óáò. Ïé ìáèçôÝò ôçò ´ôÜîçò Óõìðëçñþóôå óôï ãñÜììá ü,ôé ëåßðåé.

ðåñéâÜëëïí ðñïâëÞìáôá 19


4

1.5 ¸÷ïõìå êáíüíåò

:-)

Óôï ó÷ïë åßï åñ÷üìáóôå êáé öåýãïõìå üëïé óô çí þñá ìáò.

Óõìöùíþ

Ê ñáôÜìå üë ï é ô ï ó ÷ï ë å ßï ê á è á ñ ü.

ÁöÞíïõìå ôéò ìðÜ ëåò ôçò ÃõìíáóôéêÞò óôçí áõëÞ.

:-(

Óôï äéÜ ë åéìì á ó ðñ ù ÷ íü ìáó ôå ó ôéò óêÜ ë åò, ãéá íá ö ôÜóïõìå ð ñ þ ôï é ó ôï êõëéêåßï .

ðáßæïõìå Óôï äéÜ ë åéììá å ê á é ð ñ ï ó Ý ÷ï õ ì õìå í á ìç ÷ ô õ ð Þ ó ï ô Ý ò ì á ò. ô ï õ ò ó õ ìì á è ç

¼ôáí èÝëïõìå íá ìéëÞóïõìå óôçí ôÜîç, óçêþíïõìå ôï ÷Ýñé ìáò.

• Ôé åßíáé ïé êáíüíåò; • Ôé ãßíåôáé üôáí äåí ôçñïýíôáé ïé êáíüíåò; • ¸÷ïõìå êáíüíåò ãéá ôéò åêðáéäåõôéêÝò åðéóêÝøå • Ðïéïé åßíáé ïé êáíüíåò ôïõ áãáðçìÝíïõ óáò ðáé

êáíüíåò 20

ÊõñéÜêï, õðÝãñáøåò ôïõò êáíüíåò ðïõ óõìöùíÞóáìå ðñï÷ôÝò óôçí ôÜîç;

Ôïõò õðÝãñáøá êáé èá ðñïóðáèÞóù íá ôïõò ôçñÞóù.


1.6 Ôé ìÜèáìå ãéá ôï ó÷ïëåßï

ÌÜèáìå: • Ôçí ôáõôüôçôá ôïõ ó÷ïëåßïõ ìáò. • Ðïéåò åßíáé ïé áßèïõóåò ôïõ ó÷ïëåßïõ êáé ðþò íá ôéò âñßóêïõìå. • Ôé õðÜñ÷åé ãýñù áðü ôï ó÷ïëåßï ìáò. Ãíùñßóáìå: • Ôïõò óõììáèçôÝò ìáò. • Ôïõò äáóêÜëïõò êáé üóïõò åñãÜæïíôáé óôï ó÷ïëåßï ìáò. ÓõìöùíÞóáìå üôé: • ¼ëïé áíÞêïõìå óå ìéá ïìÜäá. • ¸÷ïõìå êáíüíåò ãéá ôçí ôÜîç êáé ãéá ôï ó÷ïëåßï. ¸ôóé æïýìå êáëýôåñá. • ¼ëïé ìðïñïýìå íá âïçèÞóïõìå ãéá íá ëõèïýí ôá ðñïâëÞìáôá ôïõ ó÷ïëåßïõ.

Êáé ôþñá ç óåéñÜ ìïõ! Èá óáò ãíùñßóù ôç óõíïéêßá ìïõ. ÅëÜôå ìáæß ìïõ!

21


Óõíïéêßá ôçò ÊïìïôçíÞò 22


õì

å

2. Ç ÓÕÍÏÉÊÉÁ ÌÏÕ ÐáéäéÜ, åôïéìáóôåßôå ãéá ìéá âüëôá óôïõò äñüìïõò! ÐÜñôå ìðëïêÜêéá

ï

è Ü ì

Ôé è á

Ôï ð

Ôá ðÜñêá êáé ôá êôßñéá, ôïí êüóìï üëï íá äïýìå, ôá ìõóôéêÜ ôïõ ôüðïõ ìáò üëá ìåìéÜò íá âñïýìå.

Ïé

ñÜó

ïíé ô é å ã

Ýò

éíï

Óõíïéêßá

Ôá ê ôßñéá

Ïé

Ïé Üí è ñ Ï é ï é êï ù ð ï é ãÝ íå é å ò

êá

ôïé

êß å

ò

Ïé õ ð ç ñ å

óßåò

Ç åêê ëçóßá

23


2.1 Ôé õðÜñ÷åé óôç óõíïéêßá

¸íáò ðåñßðáôïò óôç óõíïéêßá Ðåñðáôþ óôïõò äñüìïõò ôçò óõíïéêßáò ìïõ. Áêïýù ôïõò Þ÷ïõò ôùí áõôïêéíÞôùí. Ôé åßíáé áõôüò ï öïâåñüò èüñõâïò; Á, ãêñåìßæïõí ôç ìïíïêáôïéêßá ôçò ãùíßáò. Ôá óêõëéÜ ãáâãßæïõí, îåóçêþíïíôáò ôï Ýíá ôï Üëëï. Ïé ãÜôåò ôçò ðåñéï÷Þò áñ÷ßæïõí íá íéáïõñßæïõí. Ôá ìùñÜ êëáßíå êé áõôÜ. ÐåñíÜù Ýîù áðü ôá ìáãáæéÜ êáé áêïýù ôïõò áíèñþðïõò íá óõæçôïýí ãéá ôá øþíéá ôïõò. Ìåñéêïß óðñþ÷íïíôáé Ýîù áðü ôçí ÔñÜðåæá. Ðåñíþ Ýîù áðü ôïí êéíçìáôïãñÜöï. Ôé Ýñãï ðáßæåé óÞìåñá; Óå ëßãï âëÝðù ôï ãÞðåäï êáé áêïýù ôéò öùíÝò ôùí ðïäïóöáéñéóôþí êáé ôïõ ðñïðïíçôÞ. Áðü ôï ðÜñêï Ýñ÷ïíôáé öùíÝò ðáéäéþí ðïõ ðáßæïõí ìðÜëá. Áðü ôï áíïé÷ôü ðáñÜèõñï ôïõ Ùäåßïõ áêïýãåôáé Ýíá ðéÜíï. ¸öôáóá óôï óðßôé ìïõ. Ôï êåßìåíï åßíáé ãñáììÝíï áðü ôïí ÓôÝëéï, ìáèçôÞ ôçò ´ ôÜîçò ôïõ 7ïõ Äçìïôéêïý Ó÷ïëåßïõ ÁèÞíáò.

Óõíïéêßá óçìáßíåé ðïëëÜ óðßôéá ìáæß.

+ óõí ïéêßá

+ 24

+ +


5 óôïí ðåñßðáôï ðïõ

…………………

…………………

…………………

Óõíïéêßá

…………………

………………… …………………

…………………

Ìðïñåßò íá äéçãçèåßò ôé óõíáíôÜò ó’ Ýíáí ðåñßðáôï óôç äéêÞ óïõ óõíïéêßá;

• Ôé âëÝðåéò; • Ôé ìõñßæåéò; • Ôé áêïýò; • Ôé áéóèÜíåóáé; • Ðïéïõò óõíáíôÜò;

óõíïéêßá 25


2.2 ÐÜìå ìéá âüëôá

26


Ç ãåéôïíéÜ åßíáé ìéá ðåñéï÷Þ ôïõ ÷ùñéïý Þ ôçò ðüëçò ìå óðßôéá êáé äñüìïõò. ÌåñéêÝò ãåéôïíéÝò Ý÷ïõí, åðßóçò, ìáãáæéÜ, êôßñéá ðïõ åîõðçñåôïýí ôéò êïéíÝò áíÜãêåò ôùí êáôïßêùí êáé áíïé÷ôïýò ÷þñïõò. Óôéò ðüëåéò, ðïëëÝò ãåéôïíéÝò ìáæß öôéÜ÷íïõí ìéá óõíïéêßá. Ç óõíïéêßá ðáßñíåé óõíÞèùò ôï üíïìÜ ôçò áðü: • ôç èÝóç ôçò • ìéá åêêëçóßá

• Ýíá ìíçìåßï Þ êôßñéï • Ýíáí Üíèñùðï

Óôç óõíïéêßá æïõí êé åñãÜæïíôáé ðïëëïß Üíèñùðïé. Åðéêïéíùíïýí ìåôáîý ôïõò, ìïéñÜæïíôáé ôïõò ßäéïõò ÷þñïõò êáé áíôéìåôùðßæïõí ðáñüìïéá ðñïâëÞìáôá.

Ç ôáõôüôçôá ôçò ãåéôïíéÜò Þ ôçò óõíïéêßáò ìïõ ¼íïìá: …….....…….. Xùñéü Þ ðüëç: ………….................

Ðþò ëÝíå ôç äéêÞ óïõ óõíïéêßá;

×þñá: ……......……..

ÐáñáôÞñçóå ôçí åéêüíá ôçò óåëßäáò 26. ÓõæçôÞóå ãéá ôá ìÝñç áõôÞò ôçò óõíïéêßáò. Êýêëùóå óôçí åéêüíá ôçò óåëßäáò 26 ôá êôßñéá ðïõ õðÜñ÷ïõí êáé óôç äéêÞ óïõ óõíïéêßá. • Áðü ðïý ðÞñå ôï üíïìÜ ôçò ç äéêÞ óïõ ãåéôïíéÜ Þ óõíïéêßá; • Åßíáé êïíôÜ óå âïõíü, óå èÜëáóóá, óå ðïôÜìé, óå ñÝìá, óå ëüöï, óå ………….. • Óå ðïéá ðüëç Þ ÷ùñéü âñßóêåôáé;

27


2.3 Êáôïéêßåò êáé ïéêïãÝíåéåò Ôá ðåñéóóüôåñá êôßñéá óôç óõíïéêßá åßíáé êáôïéêßåò. Óôçí ðáñáêÜôù åéêüíá ìðïñåßò íá ìåôñÞóåéò ðüóåò åßíáé ïé ðïëõêáôïéêßåò êáé ðüóåò ïé ìïíïêáôïéêßåò;

×ñùìÜôéóå Ýíá êïõôÜêé ãéá êÜèå êôßñéï óôç óùóôÞ óôÞëç.

ðïëõêáôïéêßåò ìïíïêáôïéêßåò • Óôï äñüìï üðïõ ìÝíåéò åßíáé ðåñéóóüôåñåò ïé ìïíïêáôïéêßåò Þ ïé ðïëõêáôïéêßåò; • Ìðïñåßò íá ðåñéãñÜøåéò ìéá ìïíïêáôïéêßá êáé ìéá ðïëõêáôïéêßá; ×ñçóéìïðïßçóå ôéò ëÝîåéò: êáìéíÜäá, êåñáßá ôçëåüñáóçò, üñïöïò, ìðáëêüíé, êÞðïò, óôÝãç, êÜãêåëá, ãêáñÜæ.

28


6 Ç Ìáñßá ìÝíåé óôç Èåóóáëïíßêç. Åêåß ãåííÞèçêå. Ïé ãïíåßò ôçò êáôÜãïíôáé áðü ôçí ÊáâÜëá. ¹ñèáí, üìùò, óôç Èåóóáëïíßêç, ãéáôß åêåß âñÞêáí äïõëåéÜ. Óôï äéðëáíü äéáìÝñéóìá æåé ï óõììáèçôÞò ôçò, ï ÊëïíôéÜí. ¸÷åé Ýñèåé ìå ôçí ïéêïãÝíåéÜ ôïõ áðü ôçí Áëâáíßá.

ÊáëçìÝñá.

Ìå ôïí ÉâÜí êáé ôçí ÅëÝíç. ÎÝñåéò ôé èá ðåé íôüìðñå ïýôñï*;

êáôïéêßá ïéêïãÝíåéá ôüðïò êáôáãùãÞò * «ÊáëçìÝñá» óôá ñùóéêÜ.

ÁíèÞ, ìå ðïéá ðáéäéÜ ðáßæåéò óôç ãåéôïíéÜ óïõ;

29


2.4 Ãíùñßæïõìå ôéò õðçñåóßåò ôçò óõíïéêßáò ìáò Ðõñ ï ó

âå ó ôé ê

ÊõñéÜêï, Ýãñáøá Ýíá ãñÜììá óôç íïíÜ ìïõ. Ìðïñåßò íá ìïõ Ä ç ìá ñ ÷

Þ

å ßï

ñ Ôá÷õä

ï ì å ßï

Ðíåõìáôéêü ÊÝíôñï Áó ôõíïìéêü ÔìÞìá

ÁíèÞò ò ç ô é Óðßô

ìü ò Óôáè ü ê é ä é Ðá

Éáôñåßá ÉÊÁ

ÁíèÞ, èá ìáò âïçèÞóåé ï ÷Üñôçò.

Ó÷åäßáóå ôç äéáäñïìÞ ðïõ ðñÝðåé íá áêïëïõèÞóåé ç ÁíèÞ. ÓõìðëÞñùóå ôéò ïäçãßåò ôïõ ÊõñéÜêïõ.

Áðü ôï óðßôé óïõ ðçãáßíåéò…

ÕðÜñ÷ïõí ðïëëÝò õðçñåóßåò óå ìéá óõíïéêßá. • Ðþò ìáò åîõðçñåôåß ç êáèåìéÜ; • Ðþò èá Þôáí ç æùÞ ÷ùñßò áõôÝò;

30

ò


7 Ç ÁíèÞ óôï Ôá÷õäñïìåßï

Ïé åéêüíåò ðïõ äåß÷íïõí ôé Ýêáíå ç ÁíèÞ óôï Ôá÷õäñïìåßï ìðåñäåýôçêáí. Óçìåßùóå óôïõò êýêëïõò ôïõò áñéèìïýò áðü ôï 1 ùò ôï 4, Ýôóé þóôå íá äåß÷íïõí ôç óùóôÞ óåéñÜ. Äéçãçèåßôå ôçí éóôïñßá ôùí åéêüíùí. Óêåöôåßôå êáé ãñÜøôå äýï áêüìá ëüãïõò ãéá ôïõò ïðïßïõò ðçãáßíïõìå óôï Ôá÷õäñïìåßï.

ÕðÜñ÷åé êá ôï ç ë å ê ô é ñï ô á ÷ õ ä ñ ï í é êü ì å ß ï.

1. Ãéá íá óôåßëïõìå Ýíá äÝìá. 2.

31


2.5 Ç åêêëçóßá ôçò óõíïéêßáò Ç åêêëçóßá áõôÞ åßíáé ï éåñüò íáüò ôïõ Áãßïõ Ãåùñãßïõ êáé âñßóêåôáé óôçí ÁèÞíá, óôç óõíïéêßá ÊõøÝëç. ÃéïñôÜæåé óôéò 23 Áðñéëßïõ.

O íáüò ôçò ãåéôïíéÜò ìïõ: …………................... ÃéïñôÜæåé: …………...................

Ï íáüò ôçò ãåéôïíéÜò óáò ìïéÜæåé ìå áõôüí ôçò öùôïãñáößáò; ÎÝñåôå ôï üíïìÜ ôïõ; Ðüôå ãéïñôÜæåé; ÃñÜøôå ôé õðÜñ÷åé ìÝóá óôçí åêêëçóßá ôçò ãåéôïíéÜò óáò.

Åéêüíåò, ìáíïõÜëéá...

ÈñçóêåõôéêÝò ôåëåôÝò ìÝóá êáé Ýîù áðü ôçí åêêëçóßá.

32


Ôï ìïõóïõëìáíéêü ÔÝìåíïò óôï ÷ùñéü ÏñãÜíç, óôç ÈñÜêç.

Ïé áñ÷áßïé ¸ëëçíåò ðßóôåõáí óôïõò äþäåêá èåïýò ôïõ Ïëýìðïõ.

Ï êáèïëéêüò Íáüò ôïõ Áãßïõ ÌÜñêïõ óôç ÆÜêõíèï.

Åéêüíá: Ðáñèåíþíáò - áñ÷áßïò íáüò ôçò ÈåÜò ÁèçíÜò

Ç åâñáúêÞ ÓõíáãùãÞ ôçò ÁèÞíáò.

íáüò åêêëçóßá

33


2.6 Áíáêáëýðôù ôï ðñÜóéíï óôç óõíïéêßá Ç äáóêÜëá æÞôçóå íá öùôïãñáößóïõìå äÝíôñá êáé ëïõëïýäéá ôçò ãåéôïíéÜò ìáò.

ÐÜìå íá øÜîïõìå.

Íá êïéôÜîïõìå øçëÜ. Íá êïéôÜîïõìå ìðñïóôÜ. Íá êïéôÜîïõìå ÷áìçëÜ. Ðïý õðÜñ÷åé ðñÜóéíï óôç äéêÞ óáò óõíïéêßá; ÂÜëå  óôï êõêëÜêé.

ÐÜñêï

ÁõëÞ

ÊÞðïò

Ðåñéâüëé

Ìðáëêüíé

Ðåæïäñüìéï

Ðëáôåßá

ÐáéäéêÞ ÷áñÜ

Ïéêüðåäï

Ìðïñåßôå íá ãñÜøåôå ôá ïíüìáôá ìåñéêþí öõôþí ðïõ óõíáíôÜôå óôç äéáäñïìÞ áðü ôï óðßôé óôï ó÷ïëåßï;

34


Ðñïóôáôåýù… Êüâù ôá ëïõëïýäéá êáé óðÜù ôá êëáäéÜ áðü ôá äÝ íôñá.

Öñ ïí ô ß æ ù ô ï æ ù Ü êé ìïõ. Ôï ìáèáßí ù í á ìç ë å ñ þíå ï ð ï õ äÞ ð ï é ôå !

:-) Óõìöùíþ :-(

Öõ ô å ý ù öñ ïí ô ß êá é æù Ý í á ä é êü ìï õ ö õ ôü .

Ê ñáôÜù ìï õ ôï óêïõðéäÜêé Ý íá ì Ý ÷ ñ é í á âñ ù ùí. ê á ë Üè é á ÷ ñ Þ ó ô

Äéáöùíþ

ÐáôÜù ìå ôï ðïäÞëáôï ôçí ðñáóéíÜäá.

Äåí åãêáôá ëåßðù ôï æùÜêé ìïõ. Äåí êáêïìå ôá÷åéñßæïìáé ôá áäÝóðïôá æþá.

öñïíôßäá ðñïóôáóßá

35


2.7 Öñïíôßæù ôç óõíïéêßá ìïõ ¼ëïé èÝëïõìå íá æïýìå óå ìéá üìïñöç óõíïéêßá. ÌåñéêÜ ðñÜãìáôá, üìùò, äåí åßíáé üðùò ôá èÝëïõìå. Ðþò ìðïñïýìå íá ôá áëëÜîïõìå êáé íá ôá êÜíïõìå êáëýôåñá;

1

Óõ æ ç ôÜ ôá ðñ ìå ð ïéá å ï ô ç í Ð âë Þ ì á ô á ß í á é á éä é ê ó Þ ÷á ñ ’ á õ ô Þ Ü.

2

36

ìå Ð ñ ï ô å ß í ï õ ò. óåé ð é è á íÝ ò ë ý

3

ß æï õ ì å ó á ö ï ð Á åßíáé ç ó ý ë á ðïé åñç. ç êá ë ý ô

Íá ãñÜøïõìå Ýíá ãñÜììá óôï ÄÞìáñ÷ï!


4 ß æï õ ÷ ñ á ß é ìá æ . ï ë ¼ õë å é Ü ï ä ôç

ìå

5

Ðþò öáíôÜæåóáé üôé Ýãéíå, ôåëéêÜ, ç ÐáéäéêÞ ÷áñÜ;

Åäþ èá ìåßíù! Ôé Üëëáîåò êáé ãéáôß; Ðþò áéóèÜíåóáé;

37


2.8 Áðü ôï ÷ôåò óôï óÞìåñá ØÜîáìå êáé âñÞêáìå ðáëéÝò öùôïãñáößåò ôçò ãåéôïíéÜò ìáò.

ÑùôÞóáìå ôïí ðáððïý êáé ôç ãéáãéÜ ãéá ôá ðáéäéêÜ ôïõò ÷ñüíéá.

Íá ðþò ôï ðáñïõóéÜóáìå óôçí ôÜîç. Ç éóôïñßá ôçò ãåéôïíéÜò ìáò ìå åéêüíåò.

Óðßôéá ìå áõëÝò

Ðáé÷íßäé óå áëÜíá

Ðïëõêáôïéêßåò

Ôé Ý÷åé áëëÜîåé óôç ãåéôïíéÜ óïõ; Ôé Ý÷åé áëëÜîåé óôç æùÞ ôùí êáôïßêùí;

38

ÌðáêÜëéêï

Óïýðåñ ìÜñêåô


2.9 Óôï ÷ùñéü êáé óôçí ðüëç

8

Ïé ãåéôïíéÝò åíüò ÷ùñéïý äéáöÝñïõí áðü ôéò ãåéôïíéÝò óôçí ðüëç. ÓõæçôÜìå ãéá ôïí ôñüðï æùÞò óôï ÷ùñéü êáé óôçí ðüëç ìå ôç âïÞèåéá ôùí åéêüíùí. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù åéêüíåò ôáéñéÜæïõí óôï ÷ùñéü êáé ðïéåò óôçí ðüëç; ÂÜëå óôá êõêëÜêéá ð ãéá ôçí ðüëç êáé ÷ ãéá ôï ÷ùñéü.

Êëåßóå ôá ìÜôéá óïõ êáé öáíôÜóïõ üôé âñßóêåóáé óå ìéá ðüëç Þ óå Ýíá ÷ùñéü. Ôé áêïýò; Ôé ÷ñþìáôá âëÝðåéò ãýñù óïõ; Ðïéïõò óõíáíôÜò;

39


3. Ï ÐÑÏÓÁÍÁÔÏËÉÓÌÏÓ 3.1 Ìáèáßíù íá ðñïóáíáôïëßæïìáé

Ä

Á

¼ôáí âñéóêüìáóôå óôçí åîï÷Þ, ðáñáôçñïýìå ìáêñéÜ üôé ï ïõñáíüò öáßíåôáé íá åíþíåôáé ìå ôç óôåñéÜ Þ ôç èÜëáóóá, ó÷çìáôßæïíôáò ìéá ãñáììÞ. Ç ãñáììÞ áõôÞ ëÝãåôáé ïñßæïíôáò. Ôï óçìåßï ôïõ ïñßæïíôá áð’ üðïõ âãáßíåé ï Þëéïò ôï ðñùß ëÝãåôáé ÁíáôïëÞ. Áí Ý÷ù äåé áðü ðïý áíáôÝëëåé ï Þëéïò, ìðïñþ íá ðñïóáíáôïëéóôþ!

Ôï éåñü ôçò åêêëçóßáò äåß÷íåé ðÜíôá ôçí ÁíáôïëÞ. 40


9

Â

Ä

Á

Í ¼ôáí ôï äåîß ìáò ÷Ýñé äåß÷íåé ôçí ÁíáôïëÞ, ôï áñéóôåñü äåß÷íåé ôç Äýóç. ÌðñïóôÜ ìáò âñßóêåôáé ôüôå ï ÂïññÜò, åíþ ðßóù ìáò åßíáé ï Íüôïò. Ç ÁíáôïëÞ, ç Äýóç, ï ÂïññÜò êáé ï Íüôïò åßíáé ôá ôÝóóåñá óçìåßá ôïõ ïñßæïíôá. Ôá ÷ñåéáæüìáóôå ãéá íá ðñïóáíáôïëéæüìáóôå êáé íá âñßóêïõìå ôï äñüìï ìáò.

Ç ðõîßäá äåß÷íåé ðÜíôá ôïí ÂïññÜ.

ïñßæïíôáò ÁíáôïëÞ, Äýóç, ÂïññÜò, Íüôïò ðñïóáíáôïëéóìüò Óå ðïéåò ðåñéðôþóåéò ìáò ÷ñåéÜæåôáé ç ðõîßäá; Óôï ðÜíù ìÝñïò ôïõ ÷Üñôç ðïéï óçìåßï ôïõ ïñßæïíôá âñßóêåôáé;

41


3.2 Ôé ìÜèáìå ãéá ôç óõíïéêßá êáé ôïí ðñïóáíáôïëéóìü ÅñåõíÞóáìå ôé õðÜñ÷åé óôç äéêÞ ìáò óõíïéêßá.

ÌÜèáìå üôé: • Ðñïóáíáôïëßæïìáé óçìáßíåé âñßóêù ôá ôÝóóåñá óçìåßá ôïõ ïñßæïíôá, äçëáäÞ ôçí ÁíáôïëÞ, ôç Äýóç, ôïí ÂïññÜ êáé ôïí Íüôï. • Ï ðñïóáíáôïëéóìüò êáé ï ÷Üñôçò ìÜò âïçèïýí íá ãíùñßóïõìå êáëýôåñá ôï ìÝñïò üðïõ æïýìå, áëëÜ êáé íá åîåñåõíÞóïõìå Üãíùóôá ìÝñç. • ÃåéôïíéÜ åßíáé ìéá ðåñéï÷Þ ôïõ ÷ùñéïý Þ ôçò ðüëçò ìå óðßôéá, êáôáóôÞìáôá, äñüìïõò, åêêëçóßåò êáé áíïé÷ôïýò ÷þñïõò. ÐïëëÝò ãåéôïíéÝò ìáæß öôéÜ÷íïõí ìéá óõíïéêßá. Óôç óõíïéêßá õðÜñ÷ïõí äçìüóéá êôßñéá, üðïõ ëåéôïõñãïýí äéÜöïñåò õðçñåóßåò (ÔñÜðåæåò, Ôá÷õäñïìåßï ê.Ü.).

ÓõìöùíÞóáìå üôé ÷ñåéÜæåôáé ç óõíåñãáóßá üëùí ãéá íá êÜíïõìå ôç óõíïéêßá ìáò ðéï üìïñöç. Ãéá íá äïýìå ôé ãñÜøáôå óôï Öýëëï åñãáóßáò 8.

• Óôç óõíïéêßá æïõí êáé åñãÜæïíôáé ðïëëïß Üíèñùðïé. ¸÷ïõí áíÜãêç ï Ýíáò ôïí Üëëï, åðéêïéíùíïýí êáé óõíåñãÜæïíôáé. • Ïé áíïé÷ôïß ÷þñïé ôçò óõíïéêßáò ìðïñåß íá åßíáé ÷þñïé ðñáóßíïõ: ðëáôåßåò, ðåæüäñïìïé, ðÜñêá, ðáéäéêÝò ÷áñÝò… • Óôç óõíïéêßá õðÜñ÷ïõí êáé ðñïâëÞìáôá: ëáêêïýâåò óôïõò äñüìïõò, óêïõðßäéá, ðïëý ëßãï ðñÜóéíï. Ïé êÜôïéêïé, ìáæß ìå ôéò õðçñåóßåò ôïõ ÄÞìïõ, ðñïóðáèïýí íá âñïõí ëýóåéò ãé’ áõôÜ, þóôå ç æùÞ ôïõò íá ãßíåé êáëýôåñç. • Êáèþò ðåñíïýí ôá ÷ñüíéá, ðïëëÝò áëëáãÝò óõìâáßíïõí óôéò ãåéôïíéÝò êáé ôéò óõíïéêßåò, óôï ÷ùñéü êáé óôçí ðüëç.

42


õì

å

4. Ï ×ÑÏÍÏÓ

ï

è Ü ì

Ôé è á

×ñüíïò

10:30

43


4.1 Ðþò ìåôñÜìå ôï ÷ñüíï Ôé ìÞíá Ý÷ïõìå; Ðüóï Ý÷åé ï ìÞíáò;

Ôé ìÝñá åßíáé; Ðïéïò ãéïñôÜæåé óÞìåñá;

Ôé þñá áíáôÝëëåé ï Þëéïò; Ôé þñá äýåé;

6 ì.ì. ïäïíôßáôñïò

Ôé Ý÷ù íá êÜíù; Ðüôå;

Ç ìÝñá Ý÷åé 24 þñåò. Åóý ðþò ðåñíÜò ôç ìÝñá óïõ;

Ç åâäïìÜäá Ý÷åé 7 ìÝñåò.

Åóý ôé êÜíåéò «…Ðñüãñáììá ôçò ÄåõôÝñáò: Í’ áíÝâù ôï Óáââáôïêýñéáêï; óå ìéá êåñáóéÜ êáé íá öÜù êåñÜóéá þóðïõ íá óêÜóù. Ðñüãñáììá ôçò Ôñßôçò: Íá ðáßîù ìðÜëá þóðïõ íá ðÝóïõìå üëïé ÷Üìù øüöéïé áðü ôçí êïýñáóç…» ÔæéÜíé ÑïíôÜñé, Ôá ðáñáìýèéá ôïõ ìðáñìðá-ÃåíåéÜäá

ÐÜñôå éäÝåò êáé óõíå÷ßóôå áõôü ôï ðáñáìõèÝíéï ðñüãñáììá.

44


ïò

ÌÜ

ñ ôé

éï ò

Áðñßëéïò

ÌÜ âñ

ïõ

Üñ

ÉáíïõÜñéïò

×ñüíïò

1ïò

8ïò 10

ïò

9ïò

ò

11ïò

ãï õ

âñ

Ý ìâ

Áý

ôÝì éï ò

Íï

Éïýëéïò

7ïò

12ïò

éï ò

ïò

6ïò

2ïò

ñéï

ê

ñ Ý ìâ

íé Éïý

4ïò 5ïò

Óå ð

Äå

3

éï ò

ïò

Ïêôþâñéïò

Öå

Ï ÷ñüíïò Ý÷åé 12 ìÞíåò.

ó ôï

ò

Ôá ãåíÝèëéÜ ìïõ åßíáé óôéò 28 ÌáÀïõ. Åßìáé, äçëáäÞ, ðáéäß ôçò Üíïéîçò. Åóý ðüôå ãåííÞèçêåò;

Ïé ôÝóóåñéò åðï÷Ýò åßíáé:

ÃåííÞèçêá

1

ÐÞ ãá é

íá

ç ìï ô Ä ´ Á ó ô çí

¸íá ÷ñüíï ðñéí

ßá ã éá å ë ï ÷ ó óáí ôá ïêáéñéïý. é å ë ê ¸ Ý ò êá ë ð ï ê á é ä

éêïý.

2

3

4

5

ÓÞìåñá

ÓõìðëÞñùóå ôç ãñáììÞ ôçò æùÞò óïõ áðü ðÝñóé ìÝ÷ñé óÞìåñá.

45


4.2 Ç ãéáãéÜ èõìÜôáé

ðáéäÜêé. ….Åäþ ......åßìáé ...…… ………… ôá… êáëÜ …ÖïñÜù ..........… ……ìïõ. …… …..........………………

…..........……………… …..........……………… …..........………………

…..........……………… …..........……………… …..........………………

…..........……………… …..........……………… …..........……………… Ôé íïìßæåéò üôé èá Ýëåãå ç ãéáãéÜ ãé’ áõôÝò ôéò öùôïãñáößåò;

46


4.3 ÁëëáãÝò ìÝóá óôï ÷ñüíï

10

Èåóóáëïíßêç 1880

Èåóóáëïíßêç 2004

ÐáñáôÞñçóå ôéò åéêüíåò. ÓõæÞôçóå ìå ôïõò óõììáèçôÝò óïõ: • Ôé Ý÷åé áëëÜîåé; • Ôé ðáñáìÝíåé ßäéï; • Ðïý ïöåßëïíôáé áõôÝò ïé áëëáãÝò;

÷ñüíïò áëëáãÞ çìåñïëüãéï ìÝñá ìÞíáò åðï÷Þ

Ï ÷ñüíïò êõëÜ êáé äå óôáìáôÜ. Ðáíôïý áëëáãÝò ìåãÜëåò Þ ìéêñÝò.

47


5. ÏÉ ÁÍÁÃÊÅÓ ÊÁÉ ÔÁ ÄÉÊÁÉÙÌÁÔÁ ÌÏÕ 5.1 Äéêáßùìá óôç æùÞ

ÊÜèå ðáéäß Ý÷åé äéêáßùìá óôç æùÞ. áðü

ÊÜèå ðáéäß Ý÷åé äéêáßùìá óôçí åêðáßäåõóç êáé óôï ðáé÷íßäé. Ãé’ áõôü ÷ñåéÜæïìáé ó÷ïëåßï, äáóêÜëïõò, âéâëßá êáé ößëïõò. Ôé Üëëï áêüìá ÷ñåéÜæïìáé;

ÊÜèå ðáéäß Ý÷åé äéêáßùìá óôçí õãåßá. Ãéá íá åßìáé ãåñüò, ÷ñåéÜæïìáé ãéáôñü, öÜñìáêá, åìâüëéá, êáèáñéüôçôá.

Ãéá íá êáëýøïõìå üëåò áõôÝò ôéò áíÜãêåò êáé Üëëåò ðïëëÝò áêüìá, ÷ñåéáæüìáóôå ï Ýíáò ôïí Üëëï. ¸÷ïõìå, äçëáäÞ, áíÜãêç ôç öñïíôßäá ôçò ïéêïãÝíåéÜò ìáò êáé ôçò êïéíùíßáò. 48


Ôá ðáéäéÜ ìå åéäéêÝò áíÜãêåò Ý÷ïõí äéêáßùìá óå éäéáßôåñç öñïíôßäá êáé åêðáßäåõóç. Ï ãåßôïíÜò ìïõ íá äéáâÜæåé ìå ôá áðü âéâëßá åéäéêÜ ãñáììÝíá ãéá ôõöëïýò.

Ïé Üíèñùðïé ìå ðñïâëÞìáôá áêïÞò ìéëïýí ìå ôï ðñüóùðï, ôá ÷Ýñéá êáé ôï óþìá. Ðáñáêïëïõèïýí ôéò åéäÞóåéò óôç íïçìáôéêÞ ãëþóóá.

Ïé Üíèñùðïé ðïõ êéíïýíôáé ìå êáñïôóÜêé, óõíáíôïýí ðïëëÜ åìðüäéá óôï äñüìï ôïõò. Ãéá íá ìåôáêéíçèïýí, Ý÷ïõí áíÜãêç áðü ñÜìðåò óôá ðåæïäñüìéá êáé áóáíóÝñ ãéá íá áíåâïêáôåâáßíïõí óôïõò ïñüöïõò ôùí êôéñßùí. • ¸íáò óõììáèçôÞò óïõ ìå êéíçôéêÜ ðñïâëÞìáôá èÝëåé íá ðÜåé áðü ôçí ôÜîç óôçí Ýîïäï ôïõ ó÷ïëåßïõ. ÐáñáôÞñçóå ôç äéáäñïìÞ êáé âñåò ôéò äõóêïëßåò ðïõ ìðïñåß íá óõíáíôÞóåé. Ôé ðñïôåßíåéò íá ãßíåé;

49


5.2 Äéêáßùìá óôçí åéñÞíç

11

ÊÜèå ðáéäß Ý÷åé äéêáßùìá óôçí åéñÞíç. Íá æåé êáé íá ìåãáëþíåé ó’ Ýíáí êüóìï ÷ùñßò ðïëÝìïõò. Íá æåé êáé íá óêÝöôåôáé åëåýèåñá.

ÓôáìáôÞóôå ôïõò ðïëÝìïõò ôþñá.

äéêáßùìá áíÜãêç êïéíùíßá 50

ÐáñáôçñÞóôå ôç öùôïãñáößá. Ôé íïìßæåôå üôé íéþèåé êáé óêÝöôåôáé áõôü ôï ðáéäß; Äþóôå Ýíáí ôßôëï.


õì

å

6. ÔÁ ÆÙÁ

ï

è Ü ì

Ôé è á

Ôá æþá åßíáé ìÝñïò ôçò öýóçò, üðùò ôá öõôÜ êáé ï Üíèñùðïò. ¸÷ïõí áéóèÞóåéò, êéíïýíôáé êáé âñßóêïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò óôï ðåñéâÜëëïí.

Óå áõôÞ ôçí åíüôçôá èá ìÜèïõìå: Ôé ÷ñåéÜæïí ôáé ôá æþá ãéá íá áíáð ôõ÷ èïýí êáé íá æÞóïõí.

Ðþò îå÷ùñßæïõìå ôá äéÜöïñá åßäç æþùí, áíÜëïãá ìå ôá åîùôåñéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõò.

Ðþ ò ðñïóáñìüæïíôáé ôá æþá óôï ðåñéâÜ ëëïí ôïõò.

51


6.1 Åìåßò êáé ôá æþá ÁãêÜèéá Ý÷åé ï á÷éíüò, öôåñïýãåò Ý÷åé ï áåôüò. Ï ëýêïò äüíôéá êïöôåñÜ êáé ç ÷åëþíá ðÜåé áñãÜ.

ÂëÝðù, ÁíèÞ ìïõ, ãéá ôá æþá îÝñåéò ðñÜãìáôá ðïëëÜ. ¼ìùò óßãïõñá èá Ý÷åéò áðïñßåò êáé ãé’ áõôÜ.

Ôé îÝñù ãéá ôá æþá.

Ðþò íá êïëõìðïýí ôá øÜñéá; Ðþò ðåôÜíå ôá ðïõëéÜ; Ðþò èá âñåé ôï ÷åëéäüíé ôçí ðáëéÜ ôïõ ôç öùëéÜ;

Ôé èÝëù íá ìÜèù ãéá ôá æþá.

ÓõìðëÞñùóå ôïí ðßíáêá ìå ôï äéðëáíü Þ ôç äéðëáíÞ óïõ. ÌåôÜ, ìðïñåßôå ìáæß íá áíáêïéíþóåôå óôçí ôÜîç ìåñéêÜ áðü áõôÜ ðïõ ãñÜøáôå.

52


6.2 Ðþò áíáðôýóóåôáé Ýíá æþï Ôé áíÜãêåò Ý÷ïõí ôá æþá Ôé ÷ñåéÜæïíôáé ôá æþá ðïõ îÝñåôå ãéá íá áíáðôõ÷èïýí êáé íá æÞóïõí;

Êé åìåßò ôá øÜñéá ÷ñåéáæüìáóôå áÝñá!

ÊáëÜ ðïõ Ýâñåîå, ãéáôß êüíôåõá íá óêÜóù!

ÊáëÞ ìïõ üñåîç! Êé Ý÷ù ìéá ðåßíá…

Ôá æþá, ãéá íá æÞóïõí êáé íá áíáðôõ÷èïýí, ÷ñåéÜæïíôáé

áÝñá, íåñü êáé ôñïöÞ. Íáé, áëëÜ Ý÷ù áíÜãêç êáé íá ìå áãáðïýí!

áÝñáò íåñü ôñïöÞ 53


Ðþò ìåãáëþíïõí ôá æþá Ôá æþá ãåííéïýíôáé, ôñþíå, áíáðôýóóïíôáé –äçëáäÞ ìåãáëþíïõí– ðïëëáðëáóéÜæïíôáé, ãåñíÜíå êáé ðåèáßíïõí. ¢ëëá æþá ãåííïýí áõãÜ êáé Üëëá ìéêñÜ ðïõ ôïõò ìïéÜæïõí. ¼ëá ôá æþá, êáèþò ìåãáëþíïõí, ðåñíïýí áðü äéÜöïñá óôÜäéá áíÜðôõîçò.

ÐáñáôÞñçóå ôçí åéêüíá

ÃñÜøå æþá ðïõ ãåííïýí ìéêñÜ.

ãßäá,

54


12 Óçìåßùóå óôïõò êýêëïõò ôïõò áñéèìïýò áðü ôï 1 ùò ôï 4, Ýôóé þóôå íá äåß÷íïõí ðþò ãåííéÝôáé êáé áíáðôýóóåôáé Ýíá ðïõëß.

Ìðïñåßò íá êÜíåéò ôï ßäéï êáé åäþ, ãéá íá áíáêáëýøåéò ôá óôÜäéá ìåôáìüñöùóçò ìéáò ðåôáëïýäáò.

áíÜðôõîç ìåôáìüñöùóç

55


6.3 Ôá æþá öñïíôßæïõí ôá ìéêñÜ ôïõò Ôá ðåëåêáíÜêéá ´Åøáîå, Ýøáîå êáé ôåëéêÜ âñÞêå ï Øáñï÷áöôïýëçò ôçí áãáðçìÝíç

ôïõ. ÁðïöÜóéóáí íá æÞóïõí ìáæß êáé Üñ÷éóáí íá ÷ôßæïõí ôç öùëéÜ ôïõò. Ç íåáñÞ ðåëåêáíßôóá ãÝííçóå äýï áõãÜ êáé ãéá Ýíá ìÞíá, õðïìïíåôéêÜ, ôá öñüíôéæå êáé ôá æÝóôáéíå. ÔåëéêÜ ôá ðåëåêáíÜêéá îåìýôéóáí áðü ôá áõãÜ ôïõò. ¹ñèáí óôïí êüóìï ãõìíÜ êáé åß÷áí áðüëõôç áíÜãêç ôïõò ãïíåßò ôïõò, ïé ïðïßïé ôá öñüíôéæáí ìå ðïëëÞ áãÜðç êáé ôñõöåñüôçôá. Ôá ìéêñÜ ìåãÜëùíáí ìÝñá ìå ôç ìÝñá êáé üëï êáé ðåñéóóüôåñï Ýìïéáæáí ìå ôïõò ãïíåßò ôïõò. ´Áñ÷éóáí ôüôå íá ìáèáßíïõí íá øáñåýïõí êáé íá ðåôÜíå. Óôçí áñ÷Þ ôï øÜñåìá öÜíçêå óôá ìéêñÜ óáí ðáé÷íßäé. ¼óï ãéá ôï ðÝôáãìá, ôá ðåëåêáíÜêéá Þôáí ôþñá áíõðüìïíá: ðåñßìåíáí ôç ìÝñá ðïõ èá Ýöåõãáí, íá ãíùñßóïõí ôïí êüóìï. Ï ìðáìðÜò êáé ç ìáìÜ ôïõò, áöïý ôá óõìâïýëåøáí, ôá áðï÷áéñÝôéóáí óõãêéíçìÝíïé. Êé Ýôóé üðùò ïé äýï óôïñãéêïß ãïíåßò êïßôáæáí ôá ðåëåêáíÜêéá íá ÷Üíïíôáé óôïí ïñßæïíôá, èõìÞèçêáí ôç ìÝñá ðïõ êé áõôïß, ìéêñïß ðåëåêÜíïé ôüôå, îåêéíïýóáí ôï ôáîßäé ãéá ôçí ðåñéðÝôåéá…

ÄéáóêåõÞ áðü ôï ðåñéïäéêü Ïéùíüò, ôåý÷ç 9-10.

56


13

×åëéäüíé

Áñêïýäá

¢ëïãï

ÐÜðéá

¼ëá ôá æþá áãáðïýí êáé öñïíôßæïõí ôá ìéêñÜ ôïõò!

• Ôá ôáÀæïõí. • Ôá æåóôáßíïõí. • Ôá ðñïóôáôåýïõí áðü ôïõò å÷èñïýò. • Ôá ìáèáßíïõí íá âñßóêïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò.

ôñïöÞ ðñïóôáóßá öñïíôßäá

57


6.4 Åßäç æþùí ¼ëá ôá æþá äåí åßíáé ßäéá. ¸÷ïõí êÜðïéá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ðïõ ôá êÜíïõí íá äéáöÝñïõí ìåôáîý ôïõò. Èá ìÜèïõìå íá ôá ÷ùñßæïõìå óå ïìÜäåò, áíÜëïãá ìå ôï ðþò ìåôáêéíïýíôáé, ìå ôïí ôñüðï ðïõ êáëýðôåôáé ôï óþìá ôïõò êáé ìå ôï ôé ôñþíå.

Ðþò ìåôáêéíïýíôáé ôá æþá Áíôéóôïß÷éóå:

Ìå äýï ðüäéá êáé öôåñÜ ðôçíÜ Ï÷éÜ ÌÝëéóóá

Ðïí ôßêé Ðáó ÷á ëßôóá Ëõèñßíé

üäéá Ìå ô Ý ó ó å ñ á ð ô å ôñ Ü ð ï ä á

Ìðáñìðïýíé

åßäïò üñãáíá ðôåñýãéï

58

Åãþ Ýìáèá üôé ôï ÷ôáðüäé Ý÷åé ï÷ôþ ðüäéá ðïõ ëÝãïíôáé ðëïêÜìéá.

Êüôá Áåôüò

Ìå ðïëëÜ ðüäéá êáé öôåñÜ Ýíôïìá é ôçí ï Ìå ôá ð ôåñýãéá êá øÜñéá Ìå ô çí ê ïé ë éÜ åñ ð å ôÜ

Ó êß ï õ ñ ï ò

õñ Ü

ÁãåëÜäá Ìýãá ÓáñäÝëá

ÊïõêïõâÜãéá Ãéáôß, ôÜ÷á, ëÝìå «ðåñðáôÜåé óáí ôïí êÜâïõñá»;


Ìå ôé êáëýðôåôáé ôï óþìá ôùí æþùí Ìéá Üëëç äéáöïñÜ ðïõ Ý÷ïõí ôá æþá åßíáé ï ôñüðïò ìå ôïí ïðïßï åßíáé êáëõììÝíï ôï óþìá ôïõò. Ìðïñåß íá Ý÷ïõí: Ôñß÷ùìá

ËÝðéá

Áëåðïý Ðïýðïõëá

Êõðñßíïò Öïëßäåò

Êýêíïò ¼óôñáêï

Óáýñá ÊÝëõöïò

Ôåëßíá

ÓáëéãêÜñé

Ôï ôñß÷ùìá, ôá ëÝðéá, ôá ðïýðïõëá, ïé öïëßäåò, ôï üóôñáêï êáé ôï êÝëõöïò óå ôé ÷ñçóéìåýïõí óôá æþá;

59


Ôé ôñþíå ôá æþá Ôá æþá âñßóêïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò óôï ðåñéâÜëëïí. Ôá æþá ðïõ ôñþíå öõôÜ ïíïìÜæïíôáé öõôïöÜãá . Ôá æþá ðïõ ôñþíå Üëëá æþá ïíïìÜæïíôáé óáñêïöÜãá . ÔÝëïò, åêåßíá ðïõ ôñþíå êáé æþá êáé öõôÜ ëÝãïíôáé ðáìöÜãá . Óêåöôåßôå Ýíá æþï. Ôé ôñþåé; Óå ðïéá êáôçãïñßá áðü áõôÝò ðïõ Ý÷åé ï ðßíáêáò áíÞêåé;

ÖõôïöÜãá (ôñþíå öõôÜ) ....................................... ....................................... ....................................... .......................................

ÓáñêïöÜãá (ôñþíå æþá) ....................................... ....................................... ....................................... .......................................

ÐáìöÜãá (ôñþíå æþá êáé öõôÜ) ....................................... ....................................... ....................................... .......................................

ÐåñéóôÝñé Ôá öõôïöÜãá Ý÷ïõí

ôá ìÜôéá ôïõò óôï ðëÜé ôïõ êåöáëéïý, ãéá íá âëÝðïõí ôñéãýñù ìÞðùò åìöáíéóôåß êáíÝíáò å÷èñüò.

Ðþò îå÷ùñßæïõìå ôá öõôïöÜãá áðü ôá óáñêïöÜãá; Íá óáò ðù ôï ìõóôéêü;

ÊïõêïõâÜãéá ÁðÜíôçóç: Áðü ôá ìÜôéá ôïõò!

60

Ôá óáñêïöÜãá Ý÷ïõí ôá ìÜôéá ôïõò óôï ìðñïóôéíü ìÝñïò ôïõ êåöáëéïý, ãéá íá âëÝðïõí êáëÜ ôá èýìáôÜ ôïõò.


14

Ôá æþá Ý÷ïõí äéÜöïñá üñãáíá ãéá íá ðéÜíïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò.

Ãë þóóá

Ðñïâïóêßäá

ÑÜ ìö

Äüí ô

ïò

éá

ôñïöÞ öõôïöÜãá óáñêïöÜãá ðáìöÜãá 61


6.5 Ïé öùëéÝò ôùí æþùí ÊÜèå æþï Ý÷åé ôï äéêü ôïõ óðßôé. Åêåß æåé êáé âñßóêåé êáôáöýãéï áðü ôï êñýï êáé ôïõò å÷èñïýò ôïõ. Åêåß ãåííÜ ôá ìéêñÜ ôïõ êáé áðïèçêåýåé ôçí ôñïöÞ ôïõ. ÌåñéêÜ æþá óêÜâïõí êÜôù áðü ôç ãç. ÓêÝöôïìáé äýï æþá ðïõ Ý÷ïõí ôç öùëéÜ ôïõò êÜôù áðü ôç ãç êáé ãñÜöù ðïéá åßíáé:

………………….............…

………………….............… ÌåñéêÜ æþá öôéÜ÷íïõí ôç öùëéÜ ôïõò ìå êëáäéÜ, ÷üñôá êáé öôåñÜ. ÓêÝöôïìáé äýï æþá ðïõ öôéÜ÷íïõí ìå áõôü ôïí ôñüðï ôç öùëéÜ ôïõò êáé ôá ãñÜöù åäþ:

………………….............…

………………….............… ÌåñéêÜ æþá êáôïéêïýí óå öõóéêÝò ôñýðåò, üðùò êïõöÜëåò Þ óðçëéÝò. ÓêÝöôïìáé äýï æþá ðïõ êÜíïõí ôéò öùëéÝò ôïõò óå öõóéêÝò ôñýðåò êáé ãñÜöù ðïéá åßíáé:

………………….............…

………………….............… 62


15 ÌåñéêÜ æþá êïõâáëïýí ôï óðßôé ôïõò ìáæß ôïõò. ÓêÝöôïìáé äýï æþá ðïõ êïõâáëïýí ôï óðßôé ôïõò ìáæß ôïõò êáé ãñÜöù ðïéá åßíáé:

………………….............…

………………….............… ÌåñéêÜ æþá æïõí óå óðßôéá ðïõ öôéÜ÷íïõí ïé Üíèñùðïé ãé’ áõôÜ. ÓêÝöôïìáé äýï æþá ðïõ æïõí êïíôÜ óôïí Üíèñùðï êáé ãñÜöù ðïéá åßíáé:

………………….............…

………………….............…

ÁíáñùôéÝìáé ðïý öôéÜ÷íïõí Üëëá æþá ôç öùëéÜ ôïõò.

Êé åãþ áíáñùôéÝìáé Åãþ ëÝù íá áñ÷ßóåôå ìå ôé õëéêÜ öôéÜ÷íïõí áìÝóùò íá ìïõ öôéÜ÷íåôå ôá ðïõëéÜ ôï óðéôÜêé ðïõ ìïõ ôéò öùëéÝò ôïõò. õðïó÷åèÞêáôå!

63


6.6 Ôá æþá ðñïóáñìüæïíôáé óôï ðåñéâÜëëïí Ôá æþá, üðïõ êé áí æïõí, ãéá íá åðéâéþóïõí ÷ñåéÜæïíôáé: • Íá âñïõí ôñïöÞ. • Íá ðñïóôáôåõôïýí áðü ôï êñýï. • Íá ðñïöõëá÷ôïýí áðü ôïõò å÷èñïýò ôïõò. Ãéá íá ôá êáôáöÝñïõí, âñßóêïõí äéÜöïñïõò ôñüðïõò ðñïóáñìïãÞò óôï ðåñéâÜëëïí. MåñéêÜ ðïõëéÜ öåýãïõí áðü ôç ÷þñá ìáò ôï öèéíüðùñï êáé åðéóôñÝöïõí ôçí Üíïéîç. Ôá ðïõëéÜ áõôÜ ëÝãïíôáé áðïäçìçôéêÜ. Ãéáôß íïìßæåôå üôé êÜíïõí áõôü ôï ôáîßäé; ÌåñéêÜ æþá, åðåéäÞ ôï ÷åéìþíá äåí ìðïñïýí íá âñïõí ôñïöÞ, ðÝöôïõí óå ÷åéìÝñéá íÜñêç: êïéìïýíôáé, äçëáäÞ, ìå ôá ðñþôá êñýá êáé îõðíïýí óôéò áñ÷Ýò ôçò Üíïéîçò.

Ðåëáñãüò

×ñ… ÷ññ…

Óêáíôæü÷ïéñïò

Ëáãüò

Ôé èá óõíÝâáéíå áí ï ëáãüò åß÷å ðïñôïêáëß ÷ñþìá;

64


Ç êáöÝ áñêïýäá åßíáé Ýíá æþï ðïõ ìåôáêéíåßôáé óõíå÷þò ãéá íá âñåé ôçí ôñïöÞ ôçò. ÐáëéÜ, æïýóå óôá äÜóç ïëüêëçñçò ôçò ÅëëÜäáò. ÓÞìåñá, üìùò, äåí õðÜñ÷ïõí ðéá ðïëëÝò áñêïýäåò. Ïé Üíèñùðïé ãéá ÷ñüíéá ôçí êõíçãïýóáí, åíþ êáé ôá ìåãÜëá Ýñãá ðïõ Ýãéíáí êáôÝóôñåøáí ôéò ðåñéï÷Ýò üðïõ æïýóå. ¸ôóé, óôéò ìÝñåò ìáò, ç êáöÝ áñêïýäá êéíäõíåýåé íá åîáöáíéóôåß. Åßíáé, äçëáäÞ, áðåéëïýìåíï åßäïò. Èá êáôáöÝñåé Üñáãå íá åðéâéþóåé;

Áñêïýäá

Åêôüò áðü ôçí áñêïýäá, õðÜñ÷ïõí Üëëá áðåéëïýìåíá åßäç;

ÊÜèå ÷ñüíï ç ßäéá äïõëåéÜ!

Ôé ðñüâëçìá áíôéìåôùðßæïõí ôá æþá óôçí åéêüíá;

ðñïóáñìïãÞ ÷åéìÝñéá íÜñêç áðïäçìçôéêÜ ðïõëéÜ áðåéëïýìåíï åßäïò

65


Ôá æþá Ý÷ïõí… éäéáßôåñá ÷áñßóìáôá ÌåñéêÜ æþá, ãéá íá êáôáöÝñïõí íá æÞóïõí, Ý÷ïõí êÜðïéá éäéáßôåñá... ÷áñßóìáôá.

Æþá, üðùò ï áåôüò, âëÝðïõí ðïëý êáëÜ, ãéá íá åíôïðßæïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò.

Áò êÜíïõìå Ýíá äéáãùíéóìü ôáëÝíôùí!

Ôá ìïõóôÜêéá âïçèïýí êÜðïéá æþá, üðùò ôï ðïíôßêé, íá áéóèÜíïíôáé ôé âñßóêåôáé ãýñù ôïõò.

óêßïõñïò ÷ñçóéìïðïéåß ôçí ïõñÜ êáé ôï óþìá ôïõ óáí áëåîßðôùôï, üôáí êÜíåé Üëìáôá áðü øçëÜ. 66


Íáé, áëëÜ ç ÷åëþíá íßêçóå ôï ëáãü óôï ôñÝîéìï!

¢ëëá æþá, üðùò ôï åëÜöé, ôñÝ÷ïõí ðïëý ãñÞãïñá. ¸ôóé, ãëéôþíïõí áðü ôïõò å÷èñïýò ôïõò. Åóý èá Þèåëåò íá Ý÷åéò êÜðïéï áð’ áõôÜ ôá ÷áñßóìáôá êáé ãéáôß;

üðùò ç ðÜðéá,

ÊáíÝíá ðëÜóìá óôç öýóç äåí ôñáãïõäÜ ôüóï ãëõêÜ, üóï ôï áçäüíé! Ìå ôï êåëÜçäçìÜ ôïõ, ãïçôåýåé ôï ôáßñé ôïõ. 67


6.7 Ìå èÝìá ôá æþá ¸íáò áñ÷áßïò ìýèïò ÐÙÓ ÅÃÉÍÁÍ ÔÁ ÆÙÁ ÊÜðïôå ïé èåïß áðïöÜóéóáí ðùò åß÷å Ýñèåé ç þñá íá äçìéïõñãÞóïõí ôá æþá. Ôá Ýðëáóáí ôüôå ìå ÷þìá êáé öùôéÜ êáé ôá Ýäùóáí óôïí ÅðéìçèÝá, ãéá íá ôá óôïëßóåé êáé íá ôïõò ìïéñÜóåé ÷áñßóìáôá. Ï ÅðéìçèÝáò, ðïõ Þôáí óïöüò êáé äßêáéïò, Üñ÷éóå áìÝóùò ôç ìïéñáóéÜ. Óå Üëëá Ýäùóå äýíáìç, åíþ óôá ðéï áäýíáìá Ýäùóå ôá÷ýôçôá. ¼óá Þôáí ìéêñüóùìá, ôá Ýêáíå åßôå íá ðåôïýí åßôå íá êáôïéêïýí êÜôù áðü ôç ãç. Óôç óõíÝ÷åéá, ãéá íá áíôÝ÷ïõí óôéò áëëáãÝò ôùí åðï÷þí, ôá Ýíôõóå ìå äÝñìá êáé ðõêíü ôñß÷ùìá. Êé üëá áõôÜ ôá Ýêáíå áðü öüâï ìÞðùò êÜðïéï åßäïò åîáöáíéóôåß. ¼óï ãéá ôçí ôñïöÞ, öñüíôéóå Üëëá íá ôñþíå âüôáíá êáé ÷üñôá, Üëëá êáñðïýò äÝíôñùí êáé Üëëá ñßæåò. ÌåñéêÜ èá æïýóáí ôñþãïíôáò Üëëá æþá. ÁðïöÜóéóå üìùò áõôÜ íá ìç ãåííïýí ðïëëÜ ìéêñÜ. Áíôßèåôá, áõôÜ ðïõ ôñþãïíôáé óêÝöôçêå íá ãåííïýí ðïëëÜ ìéêñÜ, ãéá íá óùèåß ôï åßäïò ôïõò. ÄéáóêåõÞ áðü ôïí Ðñùôáãüñá ôïõ ÐëÜôùíá

68

Ìðïñåßôå íá öôéÜîåôå ïìÜäåò æþùí óýìöùíá ìå ôï ìýèï;

ÓõæçôÞóôå ãéá ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ðïõ Ýäùóå ï ÅðéìçèÝáò óôá æþá. Óå ôé ôïõò ÷ñçóßìåõáí áõôÜ;

Ãéáôß ï ÅðéìçèÝáò ðßóôåõå üôé üëá ôá åßäç Ýðñåðå íá åðéâéþóïõí;

Ãíùñßæåôå êÜðïéï åßäïò æþïõ ðïõ íá Ý÷åé åîáöáíéóôåß;

ÅìÝíá ì’ áñÝóïõí üëá ôá æþá. Äå èá ’èåëá êáíÝíá


Ôá æþá åìðíÝïõí Áðü ôá ðáëéÜ ÷ñüíéá ìÝ÷ñé óÞìåñá, ôá æþá áðïôåëïýí Ýíá áãáðçìÝíï èÝìá ãéá ìéêñïýò êáé ìåãÜëïõò. êáé ôñáãïýäéá ãéá äéÜöïñá æþá.

ÂÜëáíå ôï ëýêï íá öõëÜåé ôá ðñüâáôá. (Ðáñïéìßá)

Ì ð Ü ë ù ìá ôï ìð Ü ë ù ìá êáé âå ëïíéÜ ä å í Ý ÷åé. Ôé åßíáé;

Äüíéá, ÷åëéäüíéá, þñá óáò êáëÞ óáò êé ï Èåüò ìáæß óáò. Öýãåôå, öåõãÜôå, ðÜëé åäþ ãõñíÜôå, ìç ìáò ëçóìïíÜôå! (Ëáúêü ôñáãïýäé)

(Áßí éã ìá)

Ïé áñ÷áßïé ¸ëëçíåò Ýöôéá÷íáí ðáé÷íßäéá ðïõ áíáðáñéóôïýóáí æþá.

Åìåßò óôçí ôÜîç ìáò äçìéïõñãÞóáìå...

ØÜîôå êé åóåßò íá âñåßôå ôñáãïýäéá, ðïéÞìáôá, éóôïñßåò, æùãñáöéÝò, åéêüíåò, áéíßãìáôá, ãëùóóïäÝôåò êáé ðáñïéìßåò ãéá ôá æþá. ÖÝñôå ôá óôçí ôÜîç êáé ðáñïõóéÜóôå ôá óôïõò óõììáèçôÝò óáò.

69


16

6.8 Ôé ìÜèáìå ãéá ôá æþá

Ãéá íá äïýìå, ëïéðüí, ôé ìÜèáìå ãéá ôá æþá…

• Ãéá íá ìåãáëþóåé êáé íá æÞóåé êÜèå æþï ÷ñåéÜæåôáé áÝñá, íåñü êáé ôñïöÞ. • Ôá æþá öñïíôßæïõí ôá ìéêñÜ ôïõò. Ôá ôáÀæïõí, ôá æåóôáßíïõí, ôá ðñïóôáôåýïõí áðü ôïõò å÷èñïýò, ôá ìáèáßíïõí íá âñßóêïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò. • Ôá æþá Ý÷ïõí ðüäéá, öôåñÜ Þ ðôåñýãéá ãéá íá ìåôáêéíïýíôáé. ÌåñéêÜ, üìùò, óÝñíïíôáé ìå ôçí êïéëéÜ. • Ôï óþìá ôùí æþùí êáëýðôåôáé ìå ðïëëïýò êáé äéáöïñåôéêïýò ôñüðïõò: ìå ôñß÷ùìá Þ ðïýðïõëá, ìå ëÝðéá Þ öïëßäåò, ìå üóôñáêá Þ êÝëõöïò. • Ôá æþá âñßóêïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò óôï ðåñéâÜëëïí. Åêåßíá ðïõ ôñþíå öõôÜ ëÝãïíôáé öõôïöÜãá, åíþ åêåßíá ðïõ ôñþíå Üëëá æþá ëÝãïíôáé óáñêïöÜãá. ¼óá ôñþíå öõôÜ êáé æþá ëÝãïíôáé ðáìöÜãá. • ÊÜèå æþï ÷ñçóéìïðïéåß êÜðïéï éäéáßôåñï üñãáíï (ñÜìöïò, ãëþóóá, ðñïâïóêßäá, äüíôéá ê.Ü.) ãéá íá âñßóêåé êáé íá ôñþåé ôçí ôñïöÞ ôïõ. • Ôá æþá, áíÜëïãá ìå ôï ðåñéâÜëëïí üðïõ æïõí êáé ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõò, öôéÜ÷íïõí äéáöüñùí åéäþí öùëéÝò. Åêåß ãåííïýí ôá ìéêñÜ ôïõò êáé âñßóêïõí ðñïóôáóßá. • Ôá æþá âñßóêïõí ôñüðïõò ðñïóáñìïãÞò óôï ðåñéâÜëëïí ôïõò, þóôå íá åðéâéþíïõí. ÌåñéêÜ üìùò äõóêïëåýïíôáé, åßôå ãéáôß ÷Üíïíôáé ïé ôüðïé üðïõ æïõí åßôå ãéáôß ôï ðåñéâÜëëïí ôïõò Ý÷åé áëëÜîåé ðïëý. ÁõôÜ åßíáé ôá áðåéëïýìåíá åßäç.

Ôé Üëëï ìðïñåß íá èÝëïõìå íá ìÜèïõìå ãéá ôá æþá; Ãõñßóôå óôç óåëßäá 52. 70


7. ÔÁ ÖÕÔÁ

õì

å

1.

ï

è Ü ì

Ôé è á

Óå áõôÞ ôçí åíüôçôá èá ìÜèïõìå:

Ôá öõôÜ ïõí ñ Ý óö Ü ï ñ Ôé ð á öõô ô

Ðþò áíáð ôýóóïíôáé ôá öõôÜ

Ôá åßäç ôùí öõôþí 71


7.1 Ðþò áíáðôýóóïíôáé ôá öõôÜ Ôé áíÜãêåò Ý÷ïõí ôá öõôÜ ÈÝëïõìå íá öôéÜîïõìå Ýíáí ôá öõôÜ. ;

Óôçí áñ÷Þ äéáëÝãïõìå Ýíá ÷þñï óôçí áõëÞ. ÐñïóÝ÷ïõìå íá ìçí åßíáé óôç óêéÜ, ãéáôß ôá öõôÜ ÷ñåéÜæïíôáé Þëéï. ÓêÜâïõìå ôï ÷þìá ãéá íá ãßíåé áöñÜôï êáé ôï êáèáñßæïõìå áðü ô ¸ðåéôá öõôåýïõìå óðüñïõ âïëâïýò êáé ìéêñÜ öõô Ôïðïèåôïýìå äßðëá ôï ðéíáêßäåò ìå ôá ïíüìáô ôùí öõôþ

Óôç óõíÝ÷åéá, ñß÷íïõìå óõ÷íÜ íåñü óôïí êÞðï êáé ìåôñïýìå ôï ýøïò ôùí íÝùí öõôþí êáèþò ìåãáëþíïõí.

72


17 ÔåëéêÜ, ôá öõôÜ ìáò ìåãáëþíïõí. ÌåñéêÜ áíèßæïõí êáé ãýñù ôïõò ðåôïýí Ýíôïìá êáé ðïõëéÜ! ¢ëëá âãÜæïõí ðåñéóóüôåñá ðñÜóéíá öýëëá êáé áíáðôýóóåôáé ï êïñìüò ôïõò.

Ôá öõôÜ, ãéá íá áíáðôõ÷èïýí, Ý÷ïõí áíÜãêç áðü

áÝñá, Þëéï, ÷þìá êáé íåñü. ÌÞðùò èÝëåôå íá öôéÜîåôå êé åóåßò Ýíáí êÞðï óôï ó÷ïëåßï óáò; ÓõæçôÞóôå ìå ôïõò óõììáèçôÝò óáò.

• Ðïý èá öôéÜîåôå ôïí êÞðï; • Ôé öõôÜ èá öõôÝøåôå; Ðïéá åðï÷Þ; • Áðü ðïéïõò èá æçôÞóåôå óõìâïõëÝò; • Ôé åñãáëåßá èá ÷ñåéáóôåßôå; • Ðïéïõò êáíüíåò èá âÜëåôå ãéá ôç öñïíôßäá êáé ôçí ðñïóôáóßá ôïõ êÞðïõ; • Ôé èá ãßíåé ï êÞðïò ôï êáëïêáßñé;

áÝñáò Þëéïò ÷þìá íåñü

73


Ðþò ìåãáëþíïõí ôá öõôÜ Óôïõ ó÷ïëåéïý ìïõ ôçí áõëÞ öýôåøá Ýíá êïõêß, ðïõ óéãÜ óéãÜ øçëþíåé, öýëëá ðñÜóéíá áðëþíåé.

Ôá Üíèç ãßíïíôáé êáñðïß. Ïé êáñðïß Ý÷ïõí óðüñïõò. Ï óðüñïò ðÝöôåé óôï ÷þìá êáé öõôñþíåé. ÂãÜæåé ñßæá êáé âëáóôü. Ìåãáëþíåé, âãÜæåé öýëëá êáé Üíèç.

ñßæá âëáóôüò öýëëá Üíèïò 74

Ôá öõôÜ ãåííéïýíôáé, ìåãáëþíïõí êáé ðïëëáðëáóéÜæïíôáé, äçëáäÞ äßíïõí íÝá öõôÜ, ßäéá ìå ôïí åáõôü ôïõò. ÊÜðïéá óôéãìÞ ãåñíÜíå êáé ðåèáßíïõí.


Ðþò öôéÜ÷íïõí ôá öõôÜ ôçí ôñïöÞ ôïõò Ôá öõôÜ äåí êéíïýíôáé ãéá íá âñïõí ôçí ôñïöÞ ôïõò. Ôç öôéÜ÷íïõí ìüíá ôïõò, åêåß üðïõ åßíáé ñéæùìÝíá.

å ë å õ èå ñ þ

íå é

Óôá öýë ëá ôï öõ «ìáãåéñåýå ôü é» ô ç í ôñ ï ö Þ ðïõ ÷ñåéÜæ å ôáé . ×ñçóéìïðï é å ß ôï ö ù ò ôïõ Þëéïõ, ôïí á Ý ñ êáé ôï íå ñ ü á . Ç Ý ôïéìç ô ñï öÞ ìå ôáöÝñå ô áé áð ü ôï âë á ó ôü ó å üë á ô á ì Ý ñ ç ôï õ öõ ôïý .

Ï âë á ó ô ü ò ï íå ñ ü ì å ôáö Ý ñå é ô ôéêÝò êáé ôéò èñå ð éò ñßæåò ïõóßåò áðü ô ñç ó å üë á ô á ì Ý ôïõ öõôïý.

Ïé ñ ß æ å ò ñ ï õö ï ý í íå èñå ð ôé êÝ ñ ü êá é ò ïõ á ð ü ôï ÷ ó ß å ò þ ìá .

75


7.2 Åßäç öõôþí ¼ëá ôá öõôÜ äåí åßíáé ßäéá. ¸÷ïõí êÜðïéá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ðïõ ôá êÜíïõí íá äéáöÝñïõí ìåôáîý ôïõò. Èá ìÜèïõìå íá ôá ÷ùñßæïõìå óå ïìÜäåò, áíÜëïãá ìå ôï ðüóá ÷ñüíéá æïõí êáé ðþò åßíáé ï âëáóôüò ôïõò, áëëÜ êáé ôï áí ñß÷íïõí ôá öýëëá ôïõò Þ ôá êñáôïýí üëï ôï ÷ñüíï.

Ðüåò, èÜìíïé, äÝíôñá Áíôéóôïß÷éóå ôá öõôÜ ìå ôçí ïìÜäá óôçí ïðïßá áíÞêïõí, áíÜëïãá ìå ôç äéÜñêåéá ôçò æùÞò ôïõò êáé ôï åßäïò ôïõ âëáóôïý ôïõò:

Ðáð áñïý í

á

MçëéÜ

ÈõìÜñé

ðüåò èÜìíïé äÝíôñá 76

Æïõí, óõíÞèùò, Ýíá ÷ñüíï. ¸÷ïõí ìáëáêü, ðñÜóéíï âëáóôü. Ðüåò

Æïõí, óõíÞèùò, ðïëëÜ ÷ñüíéá. ¸÷ïõí ðïëëïýò, óêëçñïýò âëáóôïýò. ÈÜìíïé

Æïõí, óõíÞèùò, ðïëëÜ ÷ñüíéá. ¸÷ïõí Ýíá ðïëý óêëçñü âëáóôü, ôïí êïñìü. ÄÝíôñá

Âå ë áíéä

éÜ

Ìáúí ôáíüò

ÐïñôïêáëéÜ

Ôñéáí ôá ö

õë ë é Ü


18 ÖõôÜ öõëëïâüëá êáé öõôÜ áåéèáëÞ Ôá öõôÜ ðïõ æïõí ðïëëÜ ÷ñüíéá ÷ùñßæïíôáé óå öõëëïâüëá êáé áåéèáëÞ. Ôá öõôÜ ðïõ ñß÷íïõí ôá öýëëá ôïõò ôï öèéíüðùñï, üðùò ôï ðëáôÜíé, ëÝãïíôáé öõëëïâüëá.

Ôá öõôÜ ðïõ Ý÷ïõí ôï öýëëùìÜ ôïõò üëï ôï ÷ñüíï, üðùò ôï ðåýêï, ëÝãïíôáé áåéèáëÞ.

................................

............................

Ðïéá åðï÷Þ íïìßæåéò üôé öáßíåôáé óôçí êÜèå öùôïãñáößá;

Êõðáñßóóé

ÓõêéÜ

ÁìõãäáëéÜ

Öïßíéêáò

Ëåýêá

ÅëéÜ

ÓõìðëÞñùóå óôï êõêëÜêé Ö ãéá ôá öõëëïâüëá êáé Á ãéá ôá áåéèáëÞ.

öõëëïâüëá áåéèáëÞ 77


Ôßðïôá äåí åßíáé ôõ÷áßï… óôá öõôÜ Ãéáôß ôá öõôÜ Ý÷ïõí ëïõëïýäéá ìå üìïñöá ÷ñþìáôá êáé áñþìáôá; Ãéáôß êÜíïõí íüóôéìïõò êáñðïýò; Ôé ôá èÝëïõí Üñáãå ôá áãêÜèéá; Ôßðïôá äåí åßíáé ôõ÷áßï! Ôá öõôÜ âñßóêïõí Ýîõðíïõò ôñüðïõò ãéá íá ðñïóôáôåýïõí ôïí åáõôü ôïõò, íá ìåãáëþíïõí, íá ðïëëáðëáóéÜæïíôáé êáé íá ðñïóáñìüæïíôáé óôï ðåñéâÜëëïí. ÐïëëÜ öõôÜ Ý÷ïõí ðïëý÷ñùìá ëïõëïýäéá êáé óêïñðïýí õðÝñï÷á áñþìáôá. ¸ôóé ðñïóåëêýïõí ôá Ýíôïìá, ðïõ âïçèïýí óôïí ðïëëáðëáóéáóìü ôïõò. ÌåñéêÜ öõôÜ êÜíïõí ãëõêïýò êáé æïõìåñïýò êáñðïýò, ôá öñïýôá, ðïõ áñÝóïõí óôá æþá. Ôá æþá ôñþíå ôá öñïýôá êáé, ìáæß, ôïõò óðüñïõò ðïõ êñýâïíôáé ìÝóá ôïõò. Ôá æþá ìåôáêéíïýíôáé, êé Ýôóé ïé óðüñïé ìåôáöÝñïíôáé. Ìå ôá ðåñéôôþìáôá ôùí æþùí ðÝöôïõí óôï ÷þìá êáé äßíïõí êáéíïýñéá öõôÜ.

Ç ôñéáíôáöõëëéÜ Ý÷åé áãêÜèéá , ãéá íá äéþ÷íåé ìáêñéÜ ôçò ôá öõôïöÜãá æþá. 78


Ç öñáãêïóõêéÜ áíôÝ÷åé óôçí îçñáóßá, ãéáôß áðïèçêåýåé óôï âëáóôü ôçò íåñü.

Óôïí êéóóü áñÝóåé íá óôçñßæåôáé óå Üëëá öõôÜ. Ìå ôá ñéæßäéá ðïõ âãÜæåé óôïõò âëáóôïýò ôïõ, óêáñöáëþíåé êáé óôá ðéï øçëÜ äÝíôñá, ãéá íá öôÜóåé óôï öùò.

¸÷ïõí êáé ôá äýï ..................., ãéá íá ðñïóôáôåýïíôáé áðü ôïõò å÷èñïýò ôïõò.

Ôé êïéíü Ý÷åé ç ôñéáíôáöõëëéÜ ìå ôï óêáíôæü÷ïéñï;

Ìðïñåßôå íá âñåßôå êé Üëëá ôÝôïéá æåõãÜñéá öõôþí – æþùí, ìå ôá ßäéá ÷áñßóìáôá;

79


7.3 Ôé ðñïóöÝñïõí ôá öõôÜ Ôá öõôÜ óôç äéáôñïöÞ ìáò Óôçí êïõæßíá ìáò èá âñåéò öõôÜ êÜèå ëïãÞò: öñÝóêá, îåñÜ, ìáãåéñåìÝíá êé Üëëá ðïëëÜ êáëÜ êñõììÝíá. Ìðïñåßò íá ôá áíáêáëýøåéò;

Ôïõò óðüñïõò ôïõ óéôáñéïý êáé Üëëùí äçìçôñéáêþí ôïõò áëÝèïõìå êáé êÜíïõìå áëåýñé. Ìå áõôü öôéÜ÷íïõìå ôï øùìß.

ôá ôñþìå ùìÜ, óå óáëÜôåò, Þ ìáãåéñåìÝíá.

ÃñÜöù ôñßá öõôÜ áðü êÜèå êáôçãïñßá.

Öñïýôá ÁñùìáôéêÜ öõôÜ ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ...................................

Ëá÷áíéêÜ ÄçìçôñéáêÜ Îçñïß êáñðïß ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... 80


19 Ìå ôá áñùìáôéêÜ öõôÜ êÜíïõìå ðéï íüóôéìá ôá öáãçôÜ ìáò. ÌåñéêÜ áðü áõôÜ, üðùò ôï ÷áìïìÞëé, ôá âñÜæïõìå êáé ôá ðßíïõìå.

êáñýäéá

Ôá öñïýôá ôá ôñþìå öñÝóêá Þ îåñÜ, áëëÜ ðßíïõìå êáé ôïõò ÷õìïýò ôïõò. ÖôéÜ÷íïõìå áêüìç ìå áõôÜ ãëõêÜ êáé ìáñìåëÜäåò.

Ôá öõôÜ êáé ôá ðñïúüíôá ôïõò åßíáé áðáñáßôçôá óôç äéáôñïöÞ ìáò. Ìáò ÷áñßæïõí õãåßá êáé ïìïñöéÜ.

áñùìáôéêÜ öõôÜ äçìçôñéáêÜ öñïýôá ëá÷áíéêÜ îçñïß êáñðïß

81


20 Ôá öõôÜ óôçñßæïõí ôç æùÞ Ôá öõôÜ äßíïõí ôçí ôñïöÞ êáé ôï ïîõãüíï ðïõ ÷ñåéÜæïíôáé üëïé ïé ïñãáíéóìïß ãéá íá æÞóïõí. Åðßóçò, óõãêñáôïýí ôï ÷þìá, ðñïóöÝñïõí êáôáöýãéï óôá æþá êáé ìáò ÷áñßæïõí ôç óêéÜ êáé ôç äñïóéÜ ôïõò. Êé áêüìá, ïìïñöáßíïõí ôï ðåñéâÜëëïí.

Ôá öõôÜ åßíáé ç ôñïöÞ ôùí öõôïöÜãùí æþùí.

Ôá öõôïöÜãá åßíáé ç ôñïöÞ ôùí óáñêïöÜãùí æþùí.

Äåßîå ìå âÝëç ôé ôñþåé êÜèå æþï.

Ôé èá ãéíüôáí áí åîáöáíßæïíôáí ôá öõôÜ;

................................................................................................................. ................................................................................................................. ................................................................................................................. 82


7.4 Ìå èÝìá ôá öõôÜ

ØÜîáìå óôá âéâëßá êáé âñÞêáìå ðïéÞìáôá, ìýèïõò êáé áéíßãìáôá ãéá ôá öõôÜ.

ðáñïéìßåò.

Íá ðþò ôá ðáñïõóéÜóáìå óôçí ôÜîç. Ôá öõôÜ Ðáñïéìßá

Ôñáãïýäé

¼,ôé Ýóðåéñåò, åêåßíï èá èåñßóåéò.

ËåìïíÜêé ìõñùäÜôï êé áðü ðåñéâüëé áöñÜôï…

Âáóéëéêüò êé áí ìáñáèåß, ðÜíôá ìïóêïâïëÜåé.

ÅêöñÜó åéò ÓéãÜ ôá ëÜ ÷áíá ! Êïëïêýèéá ìå ôç ñßãáíç. Íôýíåó áé óáí êñåììýäé. ×þíå ôáé ðáíôïý óáí ìáúí ôáíüò.

Áßíéãìá Ðïßçìá óôïí êÜìðï óáí êïðÝëåò ìå ðñÜóéíá öïñÝìáôá êáé êüêêéíåò ïìðñÝëåò.

ðÜíôá êüêêéíá öïñåß. ¸÷åé ðñÜóéíá ìáëëéÜ êáé óðïñÜêéá óôçí êïéëéÜ. Ôé åßíáé;

Âñåßôå äýï ðáñáìýèéá ðïõ áíáöÝñïíôáé óå öõôÜ. ÃñÜøôå ôïí ôßôëï êáé ôï óõããñáöÝá ôïõò.

Ôßôëïò: ......................................... Ôßôëïò: ......................................... ÓõããñáöÝáò: ............................. ÓõããñáöÝáò: ............................. 83


21

7.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôá öõôÜ • Ôá öõôÜ Ý÷ïõí æùÞ, üðùò êáé ôá æþá. Ãéá íá áíáðôõ÷èïýí, ÷ñåéÜæïíôáé áÝñá, Þëéï, ÷þìá êáé íåñü. ÖôéÜ÷íïõí ìüíá ôïõò ôçí ôñïöÞ ôïõò. • Ôá öõôÜ ãåííéïýíôáé, ôñþíå, ìåãáëþíïõí, ðïëëáðëáóéÜæïíôáé êáé ðåèáßíïõí. ÁíÜëïãá ìå ôç äéÜñêåéá ôçò æùÞò ôïõò êáé ôï åßäïò ôïõ âëáóôïý ôïõò ÷ùñßæïíôáé óå ðüåò, èÜìíïõò êáé äÝíôñá . Åðßóçò, Üëëá öõôÜ åßíáé öõëëïâüëá êáé Üëëá áåéèáëÞ. • Tá öõôÜ ÷ñçóéìïðïéïýí «Ýîõðíïõò» ôñüðïõò ãéá íá ôñáöïýí, íá ðñïöõëá÷ôïýí áðü ôïõò å÷èñïýò ôïõò, íá ðïëëáðëáóéáóôïýí. Ðñïóáñìüæïíôáé, äçëáäÞ, óôï ðåñéâÜëëïí.

ÌÜèáìå ðïëëÜ ãéá ôá öõôÜ êáé ôá æþá.

• Âáóéêü ìÝñïò ôçò äéáôñïöÞò ôùí áíèñþðùí åßíáé ôá öõôÜ êáé ôá ðñïúüíôá ôïõò. Ôá ëá÷áíéêÜ, ôá öñïýôá, ôá äçìçôñéáêÜ, ôï ëÜäé êáé ïé îçñïß êáñðïß ìÜò êÜíïõí ãåñïýò

ÐÜìå ôþñá íá óå êÜèå ôüðï.

84


8. ÄÉÁÖÏÑÏÉ ÔÏÐÏÉ ÔÇÓ ÐÁÔÑÉÄÁÓ ÌÏÕ 1.

22

Ç ÅëëÜäá åßíáé ìéá üìïñöç ÷þñá, ðïõ óõíäõÜæåé ðïëëÜ äéáöïñåôéêÜ ôïðßá. Áëëïý õøþíïíôáé âïõíÜ, áëëïý áðëþíïíôáé ðåäéÜäåò. ÐïôÜìéá ôç äéáó÷ßæïõí êáé ÷ýíïíôáé óôç ãáëÜæéá èÜëáóóá, ðïõ åßíáé óðáñìÝíç ìå äåêÜäåò íçóéÜ. Óå üëïõò ôïõò ôüðïõò óõíáíôÜìå äéÜöïñá åßäç æþùí êáé öõôþí, êáèþò êáé áíèñþðïõò ìå äéáöïñåôéêÝò áó÷ïëßåò. ÓõìðëÞñùóå óôçí åéêüíá ôéò ëÝîåéò ðïõ ôáéñéÜæïõí (âïõíü, ðïôÜìé, èÜëáóóá, ÷ùñéü, ðüëç, ðåäéÜäá, íçóß).

Ëßìíç

85


8.1 Ìéá åêäñïìÞ óôï âïõíü Ç åêäñïìÞ ìáò óôï âïõíü Þôáí õðÝñï÷ç. ÐÞñáìå ôï ìïíïðÜôé Þóõ÷á Þóõ÷á êáé, óå ëßãï, ÷ùèÞêáìå óå Ýíá äÜóïò ìå ìåãÜëá êáé øçëÜ äÝíôñá. Ïé áêôßíåò ôïõ Þëéïõ ìÜò ÷Üéäåõáí ðüôå ðüôå ìÝóá áðü ôéò öõëëùóéÝò. ÓõíáíôÞóáìå âåëáíéäéÝò, êáóôáíéÝò, ðïõñíÜñéá êáé Üëëá ðïëëÜ äÝíôñá êáé èÜìíïõò. ÌáæÝøáìå ðåóìÝíïõò êáñðïýò êáé öýëëá, óå äéÜöïñá ÷ñþìáôá êáé ó÷Þìáôá

2

1 4

ÐáñáôçñÞóáìå

ðáôçìáóéÝò æþùí áëë êáé ôñýðåò óôï ÷þìá ðïõ Þôáí öùëéÝò. Ôá æþá ðïõ ôñÝ÷ïõí ãñÞãïñá, üðùò ïé ëáã êáé ôá åëÜöéá, õðïèÝ ðùò êñýöôçêáí âáèé ìÝóá óôï äÜóïò, ìüë ìáò Üêïõóáí. Åßäáìå ìéá ÷åëþíá, óáýñåò ê ìõñìÞãêéá. Êé áêüìá åßäáìå áñÜ÷íåò íá õöáßíïõí ôïõò éóôïýò ôïõò.

86

ÓõæçôÞóôå: • Ðïéïõò Üëëïõò áíèñþðïõò èá ìðïñïýóáí íá Ý÷ïõí óõíáíôÞóåé ôá ðáéäéÜ óôï äÜóïò; Ðïéåò èá Þôáí ïé áó÷ïëßåò ôïõò; Ïé áñéèìïß óôçí åéêüíá èá óå âïçèÞóïõí íá ìáíôÝøåéò ìåñéêÝò áðü áõôÝò.


23 ÊÜôù áðü ôá ðüäéá ìáò Ýôñéæáí ôá îåñáìÝíá öýëëá. ÁíÜìåóÜ ôïõò áíáêáëýøáìå ìáíéôÜñéá. Äåí ôá áããßîáìå, üìùò, ãéáôß ìðïñåß íá Þôáí äçëçôçñéþäç. ÐïõëéÜ ðåôïýóáí áíÜìåóá óôá êëáäéÜ ôùí äÝíôñùí êáé êåëáçäïýóáí. ÐñïóðáèÞóáìå íá âñïýìå ôï äñõïêïëÜðôç ðïõ ÷ôõðïýóå ñõèìéêÜ ìå ôï

3

íüò äÝíôñïõ. Óôï îÝöùôï óõíáíôÞóáìå íá ðõñïóâåóôéêü ü÷çìá êáé ôïõò äáóïðõñïóâÝóôåò ðïõ Ýêáíáí ðåñéðïëßá. Ìáò åíçìÝñùóáí ãéá ôïõò êéíäýíïõò áðü ôéò ðõñêáãéÝò êáé ôïõò êáíüíåò ðïõ ðñÝðåé íá ôçñïýí üóïé ðéóêÝðôïíôáé ôï äÜóïò.

âïõíü äÜóïò ðõñêáãéÜ äáóïðõñïóâÝóôçò • ÄéÜãñáøå ü,ôé äå óõíáíôÜò óôï äÜóïò. áñêïýäá îéößáò êïõêïõâÜãéá ïäïêáèáñéóôÞò ïñåéâÜôçò Ýëáôï âáñêÜñçò ëýêïò öôÝñç öýêéá • Áðü ôé èá êéíäýíåõåò, áí Þóïõí: äÝíôñï / ðïõëß / ëïõëïýäé;

87


8.2 Ôá ðïôÜìéá êáé ïé ëßìíåò Ôá ðïôÜìéá îåêéíïýí áðü ôéò ðçãÝò, äçëáäÞ ôá óçìåßá áð’ üðïõ áíáâëýæåé ôï íåñü ìÝóá áðü ôç ãç. ÌÝóá ôïõò êõëïýí áêüìá ôá íåñÜ ôçò âñï÷Þò êáé ôá ÷éüíéá ðïõ ëéþíïõí. Ôá ðïôÜìéá ôñÝ÷ïõí, Üëëïôå ïñìçôéêÜ êáé Üëëïôå óéãáíÜ, íá óõíáíôÞóïõí ôç èÜëáóóá. Ôá ðïôÜìéá êáé ïé ëßìíåò

Ãýñù ãýñù ìåãáëþíïõí ëåýêåò, ðëÜôáíïé, éôéÝò. Óôá êáëÜìéá ïé ðåëåêÜíïé ÷ôßæïõí ðÜíôá ôéò öùëéÝò.

Ðïôáìüò ¢ñá÷èïò

êáëáìéÝò

ðåëåêÜíïé

Êëåßóå ôá ìÜôéá óïõ êáé öáíôÜóïõ üôé åßóáé óôéò ü÷èåò åíüò ðïôáìïý Þ ìéáò ëßìíçò. Ôé Þ÷ïõò áêïýò; Ôé ÷ñþìáôá âëÝðåéò ãýñù óïõ; 88


24 Ïé ëßìíåò åßíáé âáèéÝò ëåêÜíåò ôçò ãçò ãåìÜôåò íåñü ðïõ öÝñíåé ç âñï÷Þ Þ ôá ðïôÜìéá.

Ëßìíç ÐëáóôÞñá

Óôçí ðáôñßäá ìáò êÜðïéåò ðüëåéò êáé ÷ùñéÜ Ý÷ïõí ÷ôéóôåß êïíôÜ óå ðïôÜìéá êáé ëßìíåò. • ¸÷åôå åðéóêåöôåß êÜðïéá áðü áõôÜ; • Ãéá ðïéï ëüãï ïé Üíèñùðïé äéÜëåîáí íá æÞóïõí êïíôÜ óå ðïôÜìéá Þ ëßìíåò; • Óêåöôåßôå ôé Üëëï ìðïñïýí íá êÜíïõí ïé Üíèñùðïé óôá ðïôÜìéá êáé óôéò ëßìíåò.

øÜñåìá

êùðçëáóßá

ðïôÜìé ðçãÝò ëßìíç ëåêÜíç 89


8.3 Ìéá èÜëáóóá ðëáôéÜ

5

4 3

Ç èÜëáóóá, üóï ðéï âáèéÜ ðçãáßíïõìå, ôüóï ðéï êñýá êáé óêïôåéíÞ ãßíåôáé. • Óå ôé äéáöÝñåé ôï íåñü ôçò èÜëáóóáò áðü ôï íåñü ôùí ëéìíþí êáé ôùí ðïôáìþí; • Ðïéá æþá æïõí ìÝóá Þ êïíôÜ óôç èÜëáóóá; • Ìå ôé ôñÝöïíôáé ôá æþá ôçò èÜëáóóáò; • Ôé êÜíïõí ïé Üíèñùðïé óôç èÜëáóóá; Ïé áñéèìïß óôçí åéêüíá èá óå âïçèÞóïõí íá ôï ìáíôÝøåéò. Ôé Üëëï ìðïñïýí íá êÜíïõí; • Áðü ôé ìðïñåß íá êéíäõíåýåé ç èÜëáóóá;

Ç èÜëáóóá Ý÷åé ïîõãüíï, ðïõ ôï ðáñÜãïõí öõôÜ, üðùò ôá öýêéá.

90


25 2

1

Ôï ìåãÜëï øÜñé ôñþåé ôï ìéêñü.

Ôï ðëáãêôüí åßíáé ç áãáðçìÝíç ôñïöÞ ôùí æþùí ðïõ æïõí óôç èÜëáóóá. Áðïôåëåßôáé áðü ìéêñïýôóéêá æþá êáé öõôÜ. ÐïëëÜ áðü áõôÜ åßíáé ôüóï ìéêñÜ, ðïõ äåí ôá âëÝðïõìå ìå ôï ìÜôé.

ÌÝóá óôç èÜëáóóá õðÜñ÷ïõí âñÜ÷ïé, óðçëéÝò êáé ëüöïé, üðùò áêñéâþò êáé óôç óôåñéÜ.

Ôá öõôÜ ôçò èÜëáóóáò ó÷çìáôßæïõí ïëüêëçñá ëéâÜäéá Þ äÜóç. ¼ðùò êáé ôá öõôÜ óôçí îçñÜ, ðáñÜãïõí ìüíá ôïõò ôçí ôñïöÞ ôïõò, ÷ñçóéìïðïéþíôáò ôï öùò ôïõ Þëéïõ.

èÜëáóóá ðëáãêôüí öýêéá

91


8.4 ÐÝñá óôïõò ðÝñá êÜìðïõò Áðü ôá ðáëéÜ ôá ÷ñüíéá ï Üíèñùðïò Üñ÷éóå íá êáëëéåñãåß ôç ãç. Öýôåõå óôá ÷ùñÜöéá óéôÜñé, åëéÝò, áìðÝëéá, ïðùñïöüñá äÝíôñá, ëá÷áíéêÜ êáé Üëëá öõôÜ. Ïé ãåùñãïß, ðïõ ëÝãïíôáé êáé áãñüôåò, ÷ñçóéìïðïéïýóáí æþá. ÃáúäïõñÜêéá, Üëïãá êáé âüäéá ôïýò âïçèïýóáí íá ïñãþíïõí ôá ÷ùñÜöéá êáé íá êÜíïõí ðïëëÝò áãñïôéêÝò åñãáóßåò. ÓÞìåñá ïé ðåñéóóüôåñïé Üíèñùðïé æïõí óôéò ðüëåéò. Áñêåôïß üìùò óõíå÷ßæïõí íá êáëëéåñãïýí ôç ãç, ìå ãåùñãéêÜ ìç÷áíÞìáôá – üðùò ôá ôñáêôÝñ. åëáéþíáò

ïñãùìÝíï ÷ùñÜöé

92


26 Óôéò Üêñåò ôùí ÷ùñáöéþí öõôñþíïõí ðïëëÜ öõôÜ, üðùò áãñéïëïýëïõäá êáé èÜìíïé, ðïõ ó÷çìáôßæïõí öõóéêïýò öñÜ÷ôåò. Åêåß âñßóêïõí êáôáöýãéï ðïëëÜ ìéêñÜ æþá: ðïõëéÜ –üðùò ðÝñäéêåò– ößäéá, ðïíôßêéá, ðåôáëïýäåò êáé Üëëá.

ÓõìðëÞñùóå óôçí åéêüíá ôéò ðáñáêÜôù ëÝîåéò óôç óùóôÞ ôïõò èÝóç: åëáéþíáò, ïñãùìÝíï ÷ùñÜöé, óðáñìÝíï ÷ùñÜöé, óéôï÷þñáöï, ëá÷áíüêçðïò, öñÜ÷ôçò. • Ôé ðñïúüíôá íïìßæåéò üôé ðáßñíïõìå áðü êÜèå ÷ùñÜöé ôçò ðáñáðÜíù åéêüíáò; • Ôé öõôÜ êáé ôé æþá æïõí óôéò Üêñåò ôùí ÷ùñáöéþí ôçò åéêüíáò; • ÕðÜñ÷ïõí ÷ùñÜöéá êïíôÜ óôïí ôüðï üðïõ æåßôå; • Ôé êáëëéåñãåßôáé ó’ áõôÜ; • Ðïéá åðï÷Þ;

÷ùñÜöé ãåùñãüò öõóéêüò öñÜ÷ôçò

93


8.5 Óôï ÷ùñéü êáé óôçí ðüëç Óôá ÷ùñéÜ êáé óôéò ðüëåéò, óå áõëÝò, ìðáëêüíéá, êÞðïõò, ðÜñêá êáé ðëáôåßåò, óõíáíôÜìå Ýíá ðëÞèïò áðü æþá êáé öõôÜ. ¢ëëá åßíáé åîçìåñùìÝíá áðü ôïí Üíèñùðï êé Üëëá åßíáé Üãñéá êáé æïõí åëåýèåñá.

Ï Üíèñùðïò Ý÷åé åîçìåñþóåé êÜðïéá æþá ãéá íá ðáßñíåé ôá ðñïúüíôá ôïõò, íá ôïí âïçèïýí óå äïõëåéÝò Þ íá ôïõ êÜíïõí óõíôñïöéÜ. Ôá æþá áõôÜ ëÝãïíôáé êáôïéêßäéá. ÐáñáôÞñçóå ôçí åéêüíá ôçò áõëÞò åíüò áãñïôéêïý óðéôéïý. Ðïéá æþá âëÝðåéò; .............................................................................................................................. Ðïéá öõôÜ; ........................................................................................................... Ðïéá Üëëá æþá èá ìðïñïýóáí íá åßíáé óôçí áõëÞ ôïõ óðéôéïý; ..............................................................................................................................

• Óå ôé ÷ñçóéìåýåé óôïí Üíèñùðï êáèÝíá áðü ôá êáôïéêßäéá æþá ôçò åéêüíáò; • Åóý Ý÷åéò êáôïéêßäéï æþï óôï óðßôé óïõ; Áí Ý÷åéò, ðåò ìáò ðþò ôï öñïíôßæåéò. Áí äåí Ý÷åéò, ðïéï æþï èá Þèåëåò êïíôÜ óïõ;

94


Åêôüò, üìùò, áðü ôá êáôïéêßäéá æþá ðïõ åêôñÝöåé êáé ôá öõôÜ ðïõ êáëëéåñãåß ï Üíèñùðïò, óôéò ðüëåéò êáé óôá ÷ùñéÜ õðÜñ÷ïõí ðïëëÜ åßäç æþùí êáé öõôþí ðïõ æïõí åëåýèåñá äßðëá ìáò êáé ìåãáëþíïõí ÷ùñßò ôç äéêÞ ìáò öñïíôßäá.

Óôéò Üêñåò ôùí äñüìùí, óôéò ðëáôåßåò, óôá ðÜñêá Þ óå åëåýèåñá ïéêüðåäá, öõôñþíïõí áãñéü÷ïñôá êáé áãñéïëïýëïõäá, ðïõ ðñáóéíßæïõí ôïí ôüðï. Óôá ÷áëÜóìáôá, óôéò óôÝãåò, óôïõò õðïíüìïõò êáé óå ðïëëÝò Üëëåò êñõøþíåò, æïõí êáé öùëéÜæïõí åëåýèåñá ìéêñÜ êáé ìåãÜëá æþá: óðïõñãßôéá, íõ÷ôåñßäåò, ðïíôßêéá êáé ðïëëÜ Ýíôïìá. ÃñÜøôå ôá ïíüìáôá ìåñéêþí æþùí ðïõ óõíáíôÜôå óôç äéáäñïìÞ óáò áðü ôï ó÷ïëåßï óôï óðßôé.

Óðïõñãßôé,

êáôïéêßäéá æþá 95


27

8.6 Ôé ìÜèáìå ãéá ôïõò äéÜöïñïõò ôüðïõò ôçò ðáôñßäáò ìáò Ç

Ý÷åé ðïëëïýò äéáöïñåôéêïýò ôüðïõò.

Óôá êáé êáëëéåñãïýí

÷ñÞóéìá óôç äéáôñïöÞ ôïõò.

Ïé ðåäéÜäåò ðïôßæïíôáé áðü ôá

êáé ôéò

ÌÝóá óôá ðïôÜìéá êáé óôéò ëßìíåò æïõí

,

ðïõ áãáðïýí ôï ãëõêü íåñü. Óôéò ôá

êáé öõôÜ, üðùò .

Ïé Üíèñùðïé óå üëïõò áõôïýò ôïõò ôüðïõò ÷ôßæïõí êáé äñáóôçñéüôçôåò. ÐïëëÝò öïñÝò áõôÝò äçìéïõñãïýí ðñïâëÞìáôá, áí äå ãßíïíôáé ìå ðåñéâÜëëïí.

96


9. ÔÏ ÍÅÑÏ

Ôï ìå ãá ë ý ôåñï ìÝñïò ô ç ò Ãçò êá ë ý ð ô å ô á é á ð ü íå ñ ü, ãé’ áõôü ê áé ô ç ë Ýì å ãá ë Ü æ éï ð ë áí Þ ô ç.

ü êü í å ñ , õ ë ã ï Áð ü ô ç öý ó ç ô ó é å ÷ Üñ ðïõ õð á ìÝñïò Ýí ð ïéïý í ï ì é ó ç ôï ÷ñ ôá æþ á , é ï ð ù ï é Ü í èñ á ö õ ô Ü êá é ô Þóïõí. æ á í á ãé

Ôï ðåñéóóüôåñï íåñü âñßóêåôáé óôç èÜëáóóá êáé åßíáé áëìõñü. Ôï íåñü ôçò âñï÷Þò, ôùí ëéìíþí, ôùí ðïôáìþí êáé ôùí ðçãþí åßíáé ãëõêü.

×ùñßò íåñü äåí õðÜñ÷åé æùÞ. Åóý ðüóá ðïôÞñéá íåñü Þðéåò óÞìåñá;

áëìõñü íåñü ãëõêü íåñü

97


28

9.2 Ï êýêëïò ôïõ íåñïý

Ôï íåñü ôçò èÜëáóóáò, ôùí ðïôáìþí êáé ôùí ëéìíþí, üôáí æåóôáßíåôáé áðü ôïí Þëéï, åîáôìßæåôáé , äçëáäÞ ãßíåôáé õäñáôìüò. Ïé õäñáôìïß áíåâáßíïõí øçëÜ óôïí ïõñáíü êáé ó÷çìáôßæïõí ôá óýííåöá. Åêåß øý÷ïíôáé (êñõþíïõí), îáíáãßíïíôáé óôáãüíåò êáé ðÝöôïõí óôç ãç óáí âñï÷Þ , ÷áëÜæé Þ ÷éüíé . ¸ôóé îáíáãõñíïýí óôç èÜëáóóá, óôá ðïôÜìéá êáé óôéò ëßìíåò, äçëáäÞ åêåß áðü üðïõ îåêßíçóáí. Ôï ôáîßäé áõôü ôïõ íåñïý óõíå÷ßæåôáé îáíÜ êáé îáíÜ êáé ëÝãåôáé êýêëïò ôïõ íåñïý.

åîÜôìéóç êýêëïò ôïõ íåñïý õäñáôìüò 98

Ó÷åäéÜóôå óôï ôåôñÜäéü óáò ìéá ìç÷áíÞ, ðïõ íá ìðïñåß íá ôáîéäåýåé óôç èÜëáóóá, óôïí áÝñá êáé óôç óôåñéÜ, ãéá íá áêïëïõèÞóåé ôï ôáîßäé ôïõ íåñïý. Äþóôå ôçò Ýíá üíïìá.


9.3 Ôï íåñü óôçí êáèçìåñéíÞ æùÞ

29

Ôï íåñü áðü ôçí ðçãÞ, ôç ëßìíç Þ ôï ðïôÜìé ìáæåýåôáé óôï õäñáãùãåßï. Åêåß êáèáñßæåôáé. Óôç óõíÝ÷åéá, ìå ôïõò ìåãÜëïõò óùëÞíåò ôçò ýäñåõóçò, ìïéñÜæåôáé óôá óðßôéá êáé óôá Üëëá êôßñéá. Ôï ÷ñçóéìïðïéçìÝíï íåñü ðÜåé ìå ôïõò óùëÞíåò ôçò áðï÷Ýôåõóçò óôïõò õðïíüìïõò êáé óôï êôßñéï ôïõ âéïëïãéêïý êáèáñéóìïý. Åêåß êáèáñßæåôáé, ðñïôïý îáíáãõñßóåé óôç öýóç.

õäñáãùãåßï

êÝíôñï âéïëïãéêïý êáèáñéóìïý

ó

åò Þí ó çò ë óù Ý ôåõ ï÷ áð

Þ ùë

íå

ä òý

ñ

ó åõ

çò

õäñáãùãåßï ýäñåõóç áðï÷Ýôåõóç âéïëïãéêüò êáèáñéóìüò 99


10. Ï ÊÁÉÑÏÓ

10.1 Ôé êáéñü èá êÜíåé áýñéï Ï êáéñüò äåí åßíáé ðÜíôá ï ßäéïò. EîáñôÜôáé áðü:

ôç èåñìïêñáóßá

30 ï

15ï

õøçëÞ

ìÝôñéá

äõíáôüò

óéãáíüò

ëéáêÜäá

óõííåöéÜ

0ï ÷áìçëÞ

ôïí Üíåìï

ôïí Þëéï

ôç âñï÷Þ Þ ôï ÷éüíé ÷éüíé

Ç ÅèíéêÞ ÌåôåùñïëïãéêÞ Õðçñåóßá (Å.Ì.Õ.) ðñïâëÝðåé ôïí êáéñü. ÄéÜãñáøå ôéò ëÝîåéò ðïõ äåí ôáéñéÜæïõí ìå ôïí êáéñü: âñï÷åñüò ôåôñÜãùíïò çëéüëïõóôïò íüóôéìïò ìåãÜëïò Üóôáôïò õãñüò áëìõñüò æåóôüò êñýïò

100


10.2 Ï êáéñüò áðü ôüðï óå ôüðï Ï êáéñüò ôçí ßäéá ìÝñá åßíáé äéáöïñåôéêüò áðü ôüðï óå ôüðï. Áëëïý âñÝ÷åé, áëëïý ÷éïíßæåé, áëëïý Ý÷åé ëéáêÜäá. Íá ðáñáôçñÞóåéò ôï ÷Üñôç ôçò ÅëëÜäáò êáé íá ðåñéãñÜøåéò ôïí êáéñü êÜèå ðåñéï÷Þò.

Ç ¢ííá .............................

ÖËÙÑÉÍÁ

.......................................... ..........................................

Ï ÈïäùñÞò .......................

ÁÈÇÍÁ

.......................................... ..........................................

Ï Áñãýñçò ........................

ÇÑÁÊËÅÉÏ

.......................................... ..........................................

êáéñüò äåëôßï êáéñïý 101


10.3 Ï êáéñüò åðçñåÜæåé ôç æùÞ ìáò Ç èÜëáóóá åßíáé öïõñôïõíéáóìÝíç. ÖõóÜ ðïëý äõíáôüò Üíåìïò êáé ôá êáñÜâéá åßíáé äåìÝíá óôá ëéìÜíéá. ÓõæçôÞóôå ðþò åðçñåÜæåé ôç æùÞ ôùí áíèñþðùí áõôü ôï ãåãïíüò. • ÊÜôïéêïé ôùí íçóéþí • Íáõôéêïß • ÅðéóêÝðôåò, ôïõñßóôåò, ôáîéäéþôåò • ¢ññùóôïé • Ëéìåíéêïß • ØáñÜäåò

ÊõñéÜêï, áêïýóáìå ôï

Ôï Üêïõóá êé åãþ.

Ï ÊõñéÜêïò êáé ç ÁíèÞ ðñïãñáììáôßæïõí ìå ôïõò ãïíåßò ôïõò ìéá åêäñïìÞ óôï âïõíü ìå óêçíÝò ãéá ôï Óáââáôïêýñéáêï. ÓêÝøïõ êáé óõìðëÞñùóå: Ôé ìðïñïýí íá êÜíïõí, áí ï êáéñüò åßíáé êáëüò;

Áí ï êáéñüò ÷áëÜóåé êé áñ÷ßóåé íá âñÝ÷åé, ôé èá óõìâåß; Ðþò èá áéóèáíèïýí; Ôé ìðïñïýí íá êÜíïõí;

102


10.4 Ï êáéñüò êáé ôá óðßôéá óå äéÜöïñïõò ôüðïõò

30

Ôá óðßôéá ìÜò ðñïóôáôåýïõí áðü ôï êñýï êáé áðü ôç æÝóôç. Áðü ôá ðïëý ðáëéÜ ÷ñüíéá, ïé Üíèñùðïé Ý÷ôéæáí ôá óðßôéá ôïõò áíÜëïãá ìå ôéò êáéñéêÝò óõíèÞêåò ôïõ ôüðïõ ôïõò êáé ôïí ôñüðï ôçò æùÞò ôïõò. Êé áêüìá, ÷ñçóéìïðïéïýóáí ãéá ôï ÷ôßóéìï ôùí óðéôéþí ôïõò êõñßùò ôá õëéêÜ ðïõ Ýâñéóêáí óå áöèïíßá êïíôÜ ôïõò. Ãé’ áõôü ôá ðáñáäïóéáêÜ óðßôéá ôáßñéáæáí ìå ôï ðåñéâÜëëïí. ÐáñáôçñÞóôå ôéò åéêüíåò ðïõ äåß÷íïõí óðßôéá áðü äýï äéáöïñåôéêïýò ôüðïõò ôçò ÅëëÜäáò: ôçí ¹ðåéñï êáé ôéò ÊõêëÜäåò.

Óôçí ¹ðåéñï, ðïõ Ý÷åé ðïëëÜ âïõíÜ êáé üðïõ óõ÷íÜ âñÝ÷åé êáé ÷éïíßæåé, ôá óðßôéá Ý÷ïõí óôÝãç óêåðáóìÝíç ìå êåñáìßäéá Þ ðÝôñéíåò ðëÜêåò. ÐÝôñéíïé åßíáé êáé ïé ôïß÷ïé. ¸ôóé ôá óðßôéá ìïéÜæïõí áñêåôÜ ìå ôï ðåñéâÜëëïí ãýñù ôïõò.

Óôéò ÊõêëÜäåò, ðïõ åßíáé íçóéÜ ìå ëßãåò âñï÷Ýò, äõíáôïýò áíÝìïõò êáé ðïëý Þëéï, ôá óðßôéá Ý÷ïõí åðßðåäç óôÝãç, ãéá íá ìáæåýïõí ôï íåñü ôçò âñï÷Þò. Ôá ðáñÜèõñÜ ôïõò åßíáé ìéêñÜ êáé ïé ôïß÷ïé åßíáé ëåõêïß. Ôá óðßôéá óôçí ðåñéï÷Þ óïõ ìå ôé õëéêÜ åßíáé ÷ôéóìÝíá;

õëéêÜ êáéñéêÝò óõíèÞêåò 103


31

10.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôï íåñü êáé ôïí êáéñü • Ôï ìåãáëýôåñï ìÝñïò ôçò Ãçò êáëýðôåôáé áðü íåñü. Áðü áõôü, ôï ðåñéóóüôåñï åßíáé áëìõñü êáé âñßóêåôáé óôç èÜëáóóá. Ôï íåñü ôçò âñï÷Þò, ôùí ðïôáìþí, ôùí ëéìíþí êáé ôùí ðçãþí åßíáé ãëõêü. Ïé Üíèñùðïé, ôá æþá êáé ôá öõôÜ ìðïñïýí íá ÷ñçóéìïðïéÞóïõí Ýíá ìéêñü ìüíï ìÝñïò áðü áõôü ôï íåñü ãéá íá æÞóïõí. • Ôï íåñü ôçò Ãçò åîáôìßæåôáé. Ïé õäñáôìïß áíåâáßíïõí óôïí ïõñáíü êáé ãßíïíôáé óýííåöá. Áðü åêåß ôï íåñü îáíáðÝöôåé óáí âñï÷Þ, ÷áëÜæé Þ ÷éüíé. ¸ôóé îáíáãõñßæåé óôç Ãç. • Ôï ôáîßäé áõôü ëÝãåôáé êýêëïò ôïõ íåñïý. • Ç èåñìïêñáóßá, ï Üíåìïò, ï Þëéïò, ç âñï÷Þ Þ ôï ÷éüíé ðñïóäéïñßæïõí ôïí êáéñü åíüò ôüðïõ. Ï êáéñüò åßíáé äéáöïñåôéêüò áðü ôüðï óå ôüðï êáé åðçñåÜæåé ôç æùÞ ìáò. ÊÜðïéïò Üöçóå ôç âñýóç áíïé÷ôÞ...

104

¼ìùò ðñÝðåé íá ðñïóÝ÷ïõìå ãéá íá Ý÷ïõìå!


11. Å×ÏÕÍ ÆÙÇ… ÄÅÍ Å×ÏÕÍ ÆÙÇ 11.1 Æùíôáíïß ïñãáíéóìïß êáé õëéêÜ óþìáôá

Êé åãþ èÝëù íá ãñÜøù ôñßá õëéêÜ ÊõñéÜêï, øÜ÷íù íá âñù ôñåéò æùíôáíïýò ïñãáíéóìïýò.

Åë éÜ Êáôóßêá Âïóêüò

×þìá ÐÝ ôñåò Óðßôé

Ç ÁíèÞ óçìåßùóå óôï ìðëïêÜêé ôçò öõôÜ, æþá êáé áíèñþðïõò. ¼ëá áõôÜ åßíáé æùíôáíïß ïñãáíéóìïß , ãéáôß ãåííéïýíôáé, áíáðíÝïõí, ôñÝöïíôáé, ðïëëáðëáóéÜæïíôáé êáé ðåèáßíïõí. Ï ÊõñéÜêïò óçìåßùóå óôï ìðëïêÜêé ôïõ ðñÜãìáôá ðïõ äåí Ý÷ïõí æùÞ, üðùò ôï ÷þìá, ïé ðÝôñåò, ôá óðßôéá. ¼ëá áõôÜ ìáæß áðïôåëïýí ôï ðåñéâÜëëïí ìáò. ÊïéôÜîôå ðñïóå÷ôéêÜ ãýñù óáò óôçí ôÜîç êáé ïíïìÜóôå ðÝíôå ðñÜãìáôá ðïõ äåí Ý÷ïõí æùÞ.

105


11.2 Ãíùñéìßá ìå ôá õëéêÜ ¼ëá ôá ðñÜãìáôá åßíáé öôéáãìÝíá áðü êÜðïéï õëéêü. Ôá õëéêÜ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôç öýóç ãýñù ìáò, üðùò ôï îýëï, ç ðÝôñá, ôï ìáëëß, ôï äÝñìá ôùí æþùí. ÁõôÜ åßíáé öõóéêÜ õëéêÜ . Ïé åðéóôÞìïíåò óÞìåñá ìðïñïýí íá áëëÜæïõí ôá öõóéêÜ õëéêÜ êáé íá öôéÜ÷íïõí êáéíïýñéá, ðïõ äåí ìðïñïýìå íá ôá âñïýìå óôç öýóç. ÔÝôïéá åßíáé ôï ðëáóôéêü, ôï ãõáëß, ôï íÜéëïí. ÁõôÜ ëÝãïíôáé ôå÷íçôÜ õëéêÜ. ¼ëá ôá õëéêÜ åßíáé ðïëýôéìá. ÊÜðïéá áðü áõôÜ ìðïñïýí íá îáíá÷ñçóéìïðïéçèïýí.

ÓêÝøïõ êáé ãñÜøå áðü ôçí ôÜîç êáé ôï óðßôé óïõ ôñßá ðñÜãìáôá öôéáãìÝíá áðü ôá ðáñáêÜôù õëéêÜ:

×áñôß Ãõáëß ÌÝôáëëï ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... öõóéêÜ õëéêÜ ôå÷íçôÜ õëéêÜ

106

Ìáëëß Ðëáóôéêü Îýëï ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ................................... ...................................


11.3 ÓôåñåÜ, õãñÜ, áÝñéá

32

Ôá õëéêÜ óþìáôá Ý÷ïõí äéÜöïñåò ìïñöÝò: Üëëá åßíáé óôåñåÜ, Üëëá õãñÜ êáé Üëëá áÝñéá. Áðü ôï ðåñéâÜëëïí ìáò ìáæÝøáìå äéÜöïñá ðñÜãìáôá.

ÈÝëïõìå íá ôá îå÷ùñßóïõìå óå óôåñåÜ, õãñÜ êáé áÝñéá óþìáôá.

ÁÝñéá ÓôåñåÜ

Ôá áÝñéá åßíáé ðïëý äýóêïëï íá ôá ìáæÝøïõìå , ãéáôß äå í ðéÜíïíôáé ìå ôá ÷Ýñéá êáé óõíÞèùò äå öáßíïíôáé. Ìðïñïýí, üìùò, íá öïõóêþóïõí Ýíá ìðáëüíé!

óõãêåêñéìÝ íï ó÷ Þìá, ðïõ äå í áë ëÜæåé åýêïëá.

Ôá õãñÜ ôüôå ðáßñíïõí ôï ó÷Þìá ôïõ äï÷åßïõ ôïõò.

óôåñåÜ õãñÜ áÝñéá 107


12. ÅÍÅÑÃÅÉÁ

12.1 ÅíÝñãåéá ðáíôïý óôç æùÞ ìáò

Íéþèåé ðïëý äõíáôüò, åßíáé ãåìÜôïò åíÝñãåéá.

Ðáßñíåé ôï ðïäÞëáôü ôïõ êáé, ìå äõíáôÝò ðåôáëéÝò, öôÜíåé óôï ãÞðåäï.

Ï ÊõñéÜêïò Ý÷åé áãþíá ðïäïóöáßñïõ óÞìåñá. Ôñþåé Ýíá ãåñü ðñùéíü, ãéá íá ðÜñåé åíÝñãåéá.

Ôï ðáé÷íßäé áñ÷ßæåé. Ìå üëç ôïõ ôç äýíáìç óôÝëíåé ôçí ìðÜëá óôá äß÷ôõá êáé ÷áñßæåé óôçí ïìÜäá ôïõ ôç íßêç.

Ïé åéêüíåò ðïõ äåß÷íïõí ôé Ýêáíå ï ÊõñéÜêïò, üðùò ðåñéãñÜöåôáé óôï êåßìåíï, Ý÷ïõí ìðåñäåõôåß. Ìðïñåßò íá ôéò âÜëåéò óôç óåéñÜ, ãñÜöïíôáò óôá êõêëÜêéá ôïõò áñéèìïýò áðü ôï 1 ùò ôï 4; ÕðïãñÜììéóå ðïéï áðü ôá ðáñáêÜôù Ýäùóå óôïí ÊõñéÜêï ôçí åíÝñãåéá ðïõ ÷ñåéáæüôáí ãéá íá ðáßîåé ðïäüóöáéñï. Ç ìðÜëá ðïäïóöáßñïõ.

åíÝñãåéá

Ôï öáãçôü ðïõ Ýöáãå ôï ðñùß.

Ôï ðïäÞëáôü ôïõ.

Óôç æùÞ ìáò, óõíÝ÷åéá, ðáßñíïõìå êáé äßíïõìå åíÝñãåéá. ÓõæçôÞóôå ðþò ï ÊõñéÜêïò Ýäùóå Þ ðÞñå åíÝñãåéá.

108


12.2 ¹ëéå, Þëéå áñ÷çãÝ

Ï Þëéïò ìïéÜæåé ìå ôåñÜóôéá ìðÜëá áðü öùôéÜ. Ç åíÝñãåéá ðïõ áêôéíïâïëåß, äçëáäÞ ç çëéáêÞ åíÝñãåéá, äßíåé æùÞ óôç Ãç. ×ùñßò áõôÞí üëá èá Þôáí ðáãùìÝíá êáé óêïôåéíÜ. Äßí åé

Á ÔÁÕ ÔÏÔÇÔ éïò ¼ íïìá : ¹ë ñéá ÷ñüíéá ý ì ì ï ô á ê å éó Çëéêßá : 5 ä áí ç ó çò : Óý ì ð í í Ý ã ò ï ð ü Ô ò : 9 ðëáí Þôåò, Äßáò, Êñüíïò, ÏéêïãÝ íåéá ç ÃÇ, ¢ ñ

Èå

åíÝ

ñã

ñìá ßíå é

å éá

óô á

ñïäßôç, íáò) (ÅñìÞò, Áö íáò, Ðë ïý ôù þ éä å ó ï Ð , ò Ïõñáíü

êáé

öõ ô

Ü,

Ï çëéáêüò èåñìïóßöùíáò ÷ñçóéìïðïéåß ôçí åíÝñãåéá ôïõ Þëéïõ ãéá íá æåóôÜíåé ôï íåñü.

öù

ãéá

ôßæ

åé ô

çà ç

íá öôé Üî ïõ í

ôçí

ôñ

ïö

Þô

ïõ ò.

Ìðïñïýí êáé ìåñéêÜ áõôïêßíçôá íá ÷ñçóéìïðïéÞóïõí ôçí åíÝñãåéá ôïõ Þëéïõ ãéá íá êéíçèïýí. 109


12.3 Öýóá, áåñÜêé

Ïé Üíèñùðïé, áðü ôá ðáëéÜ ÷ñüíéá, ÷ñçóéìïðïéïýóáí ôçí åíÝñãåéá ôïõ áíÝìïõ ðïõ öõóÜ, ãéá íá êéíÞóïõí ôá êáñÜâéá ôïõò.

Áñãüôåñá, ÷ñçóéìïðïßçóáí ôçí åíÝñãåéá ôïõ áíÝìïõ óôïõò áíåìüìõëïõò, ãéá íá áëÝèïõí ôï óéôÜñé êáé íá ôï êÜíïõí áëåýñé.

ÓÞìåñá, óôçí åðï÷Þ ìáò, ïé Üíèñùðïé ÷ñçóéìïðïéïýí ôçí åíÝñãåéá ôïõ áíÝìïõ óôéò áíåìïãåííÞôñéåò. Ïé áíåìïãåííÞôñéåò ðáñÜãïõí çëåêôñéêü ñåýìá.

Ôçí åíÝñãåéá ðïõ ðáßñíïõìå áðü ôïí Üíåìï ôç ëÝìå áéïëéêÞ åíÝñãåéá. Áðü ðïý ëåò íá ðÞñå ôï üíïìÜ ôçò;

110

Ìá, áðü ôïí Áßïëï, ôï èåü ôùí áíÝìùí.


12.4 ÔñÝ÷åé, ôñÝ÷åé, ôñÝ÷åé ôï íåñü

Ï ÇñáêëÞò ÷ñçóéìïðïßçóå ôçí åíÝñãåéá ôïõ ïñìçôéêïý íåñïý ãéá íá êáèáñßóåé ôïõò óôÜâëïõò ôïõ Áõãåßá.

Áñãüôåñá, ïé Üíèñùðïé ÷ñçóéìïðïßçóáí ôçí åíÝñãåéá áõôÞ óôïõò íåñüìõëïõò êáé óôá åëáéïôñéâåßá.

ÓÞìåñá, ïé Üíèñùðïé ÷ñçóéìïðïéïýí ôçí åíÝñãåéá ôïõ íåñïý óôá õäñïçëåêôñéêÜ åñãïóôÜóéá. Ôï íåñü êõëÜ ïñìçôéêÜ, ãõñßæåé ôéò ìç÷áíÝò êáé ðáñÜãåé çëåêôñéêü ñåýìá.

Ïé áñ÷áßïé ¸ëëçíåò ôï íåñü ôï Ýëåãáí ýäùñ!

åíÝñãåéá çëéáêÞ åíÝñãåéá áéïëéêÞ åíÝñãåéá åíÝñãåéá ôïõ íåñïý 111


33

12.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôá õëéêÜ êáé ôçí åíÝñãåéá • Óôï ðåñéâÜëëïí ìáò õðÜñ÷ïõí æùíôáíïß ïñãáíéóìïß , üðùò ôá öõôÜ, ôá æþá êáé ï Üíèñùðïò. ÕðÜñ÷ïõí üìùò êáé ðñÜãìáôá ðïõ äåí Ý÷ïõí æùÞ, üðùò ôï ÷þìá, ôï íåñü, ï áÝñáò, ïé ðÝôñåò… • ¼ëá ôá ðñÜãìáôá ãýñù ìáò åßíáé öôéáãìÝíá áðü êÜðïéï õëéêü. Ôá öõóéêÜ õëéêÜ åßíáé åêåßíá ðïõ ôá âñßóêïõìå óôç öýóç. Ôá ôå÷íçôÜ õëéêÜ ôá öôéÜ÷íïõìå óôï åñãáóôÞñéï. • Óôï ðåñéâÜëëïí ìáò Üëëá óþìáôá åßíáé óôåñåÜ , Üëëá õãñÜ êáé Üëëá áÝñéá . Ôá óôåñåÜ äåí áëëÜæïõí åýêïëá ó÷Þìá. Ôá õãñÜ êõëÜíå, ôá áÝñéá äåí ðéÜíïíôáé ìå ôá ÷Ýñéá. • Ç åíÝñãåéá åßíáé ðáíôïý. Âñßóêåôáé ìÝóá óôïõò æùíôáíïýò ïñãáíéóìïýò áëëÜ êáé óôïí Þëéï, óôï íåñü, óôïí Üíåìï, óôéò ôñïöÝò, óôá öõôÜ, óôá æþá, óôïí Üíèñùðï. Ôçí åíÝñãåéá äåí ôç âëÝðïõìå áëëÜ ôçí êáôáëáâáßíïõìå, ãéáôß ðáíôïý ðñïêáëåß áëëáãÝò. Ï Üíèñùðïò ÷ñçóéìïðïéåß ôçí çëéáêÞ êáé ôçí áéïëéêÞ åíÝñãåéá , ôçí åíÝñãåéá ôïõ íåñïý, üðùò êáé Üëëåò ìïñöÝò åíÝñãåéáò, ãéá íá êÜíåé åõêïëüôåñç ôç æùÞ ôïõ.

112


13. ÌÅÔÁÖÏÑÅÓ

13.1 ÌÝóá ìåôáöïñÜò

ÐáñáôçñÞóôå êáé ðåñéãñÜøôå ôçí åéêüíá. • • • • •

Ðïéá ìÝóá ìåôáöïñÜò âëÝðåôå; Ìå ðïéá áðü áõôÜ Ý÷åôå ôáîéäÝøåé; ÎÝñåôå Üëëá ìÝóá ìåôáöïñÜò, ðïõ äåí õðÜñ÷ïõí óôçí åéêüíá; Ôé ðñÝðåé íá ðñïóÝ÷ïõìå ãéá íá ìåôáêéíïýìáóôå ìå áóöÜëåéá; ÃñÜøå óå êÜèå ïìÜäá ôñßá ìÝóá ìåôáöïñÜò.

ÌåôáöïñéêÜ ìÝóá ÌåôáöïñéêÜ ìÝóá ÌåôáöïñéêÜ ìÝóá îçñÜò ôçò èÜëáóóáò ôïõ áÝñá ................................................ ................................................ ................................................ ................................................ ................................................ ................................................ ................................................ ................................................ ................................................ Ïé Üíèñùðïé ÷ñçóéìïðïéïýí ôá ìÝóá ìåôáöïñÜò ãéá íá ìåôáêéíïýíôáé áðü ôüðï óå ôüðï êáé ãéá íá ìåôáöÝñïõí äéÜöïñá åìðïñåýìáôá . 113


13.2 Óõãêïéíùíßåò

34

Ôá ìÝóá ðïõ ìåôáöÝñïõí ôïõò áíèñþðïõò ïíïìÜæïíôáé ìÝóá óõãêïéíùíßáò. Ôá ìÝóá óõãêïéíùíßáò Ý÷ïõí óõãêåêñéìÝíá äñïìïëüãéá. Ìå áõôÜ ôáîéäåýïõìå ðïëëïß ìáæß êáé ðëçñþíïõìå åéóéôÞñéï ãéá ôç äéáäñïìÞ.

Ìå Ýíá ëåùöïñåßï ìåôáêéíïýíôáé ðïëëïß Üíèñùðïé. • Ôé èá ãéíüôáí áí êÜèå åðéâÜôçò ÷ñçóéìïðïéïýóå ôï áõôïêßíçôü ôïõ ãéá íá êÜíåé ôçí ßäéá äéáäñïìÞ óôçí ðüëç; Ôï áåñïðëÜíï åßíáé ôï ðéï ãñÞãïñï ìÝóï óõãêïéíùíßáò. • ×ñçóéìïðïéÞóôå ôéò ðáñáêÜôù ëÝîåéò, ãéá íá öôéÜîåôå ìå ôï äéðëáíü Þ ôç äéðëáíÞ óáò ìéá ìéêñÞ éóôïñßá: áåñïäñüìéï

ðéëüôïò

áðïãåßùóç

áåñïóõíïäüò

ìÝóá ìåôáöïñÜò ìÝóá óõãêïéíùíßáò 114

Ï óéäçñüäñïìïò êéíåßôáé ðÜíù óôéò óéäçñïäñïìéêÝò ãñáììÝò êáé ðåñíÜåé áðü ðüëåéò, êÜìðïõò êáé âïõíÜ. • ÂÜëå ôá ãñÜììáôá óôç óùóôÞ óåéñÜ, ãéá íá âñåéò ëÝîåéò ðïõ Ý÷ïõí ó÷Ýóç ìå ôï óéäçñüäñïìï.

..................

âíéïãá=

ôíïåñ=

..................

ðñïóãåßùóç äéÜäñïìïò

Áðü ôá ðïëý ðáëéÜ ÷ñüíéá, ïé Üíèñùðïé ðïõ æïýóáí êïíôÜ óôç èÜëáóóá ÷ñçóéìïðïßçóáí ðëïßá ãéá ôéò ìåôáêéíÞóåéò ôïõò. • Ðþò Þôáí ôá ðëïßá ðáëéÜ; • Ðþò êéíïýíôáí;


13.3 Ôá ðñïúüíôá ôáîéäåýïõí Ïé Üíèñùðïé, ãéá íá ìåôáöÝñïõí ôá ðñïúüíôá áðü ôüðï óå ôüðï, ÷ñçóéìïðïéïýí äéÜöïñá ìåôáöïñéêÜ ìÝóá. ÓõìðëÞñùóå ôá ìåôáöïñéêÜ ìÝóá ðïõ ÷ñçóéìïðïéÞèçêáí óôï ôáîßäé ôçò íôïìÜôáò áðü ôï ÷ùñÜöé ùò ôï óðßôé ìáò. Áðü ôï ÷ùñÜöé ïé íôïìÜôåò öïñôþèçêáí óôï êáé ìåôáöÝñèçêáí óå ìéá áðïèÞêç óôï ÷ùñéü.

..................

..................,

Åêåß ðåñßìåíå Ýíá ìåãÜëï ðïõ ôéò ìåôÝöåñå óôçí ðüëç.

Ôéò êáôÝâáóå óôç ëá÷áíáãïñÜ óå ìéá ìåãÜëç áðïèÞêç.

..................

Ìå ôï ôïõ ï ìáíÜâçò ôçò ãåéôïíéÜò ìåôÝöåñå ôéò íôïìÜôåò óôï ìáãáæß ôïõ.

..................

ôïõ, ï ìðáìðÜò ôçò ÁíèÞò Ìå ôï ðÞãå óôï ìáíÜâéêï êáé øþíéóå íôïìÜôåò.

Ôï ìåóçìÝñé öôéÜîáìå ìå áõôÝò ìéá ùñáßá ÷ùñéÜôéêç óáëÜôá.

• Áí ïé íôïìÜôåò Ýðñåðå íá ìåôáöåñèïýí óå íçóß, ðïéá Üëëá ìåôáöïñéêÜ ìÝóá èá ÷ñåéÜæïíôáí; • ØÜîå íá ìÜèåéò ãéá ôï ôáîßäé ðïõ êÜíåé ôï ãÜëá áðü ôçí áãåëÜäá ìÝ÷ñé ôï ðïôÞñé óïõ.

115


13.4 Êõêëïöïñþ ìå áóöÜëåéá Ïé Üíèñùðïé, êáèçìåñéíÜ, êéíïýíôáé óôïõò äñüìïõò. ¢ëëïé åßíáé ðåæïß, Üëëïé åðéâÜôåò êáé Üëëïé ïäçãïß. ÎÝñåôå ôé ðñÝðåé íá ðñïóÝ÷ïõìå ãéá íá êõêëïöïñïýìå ìå áóöÜëåéá;

Ãéá íá ðåñÜóù áðÝ íáí ôé, å ë Ý ã ÷ù ôï äñüìï äåîéÜ êáé áñéó ôåñÜ.

Ðáßæù óôïõò äñüìïõò êáé óôá ðåæïäñüìéá.

Ðå ñí Ü ù á ð Ý íá ü ô á í ó ôï ö í ô é , áíÜñé á í Ü â å é ôï êü ê êé í ï áí èñù ð Üê é.

:-) Óõìöùíþ :-(

¼ôáí ðçãáßíù åêäñïìÞ ìå ôï ëåùöïñåßï, óçêþíïìáé áðü ôç èÝóç ìïõ êáé ðåñðáôþ óôï äéÜäñïìï.

Äéáöùíþ

¼ôáí âñßóêïìáé óôï áõôïêßíçôï, êÜèïìáé óôï ðßóù êÜèéóìá êáé öïñÜù ôç æþíç áóöá ëåßáò.

Ãéá íá ðåñÜóù ôç äéÜâáó ç Ýîù áðü ôï ó÷ïëåßï, áêïëïõèþ ôéò ïäçãßåò ôïõ ó÷ïëéêïý ôñï÷ïíüìïõ.

ÖïñÜìå ðÜíôá ôï åéäéêü êñÜíïò. • ¼ðïõ Ý÷åéò äéáöùíÞóåé, ìðïñåßò íá ðåéò ðïéá åßíáé ç óùóôÞ óõìðåñéöïñÜ; • Ðïéïé åßíáé ïé êßíäõíïé, üôáí äåí ôçñïýíôáé ïé ðáñáðÜíù êáíüíåò êáé ãéáôß;

116

¼ôáí ïäçãþ ðïäÞëáôï, óôáìáôþ óôï óÞìá STOP.


Óôïõò äñüìïõò õðÜñ÷ïõí ðéíáêßäåò ìå ôá óÞìáôá ïäéêÞò êõêëïöïñßáò, ðïõ åíçìåñþíïõí ôïõò ðåæïýò êáé ôïõò ïäçãïýò ðþò íá êõêëïöïñïýí óùóôÜ, äçëáäÞ ìå áóöÜëåéá. ÐáñáôçñÞóôå êáé ðåñéãñÜøôå ôéò ðéíáêßäåò. • Ðïéá åßíáé ç óçìáóßá êÜèå ðéíáêßäáò; • Ôé äçëþíåé ôï ó÷Þìá êáé ôï ÷ñþìá ôïõò; ÓõìðëÞñùóå ôá êåßìåíá ðïõ ëåßðïõí êÜôù áðü ìåñéêÝò ðéíáêßäåò.

Ðñïóï÷Þ! Ðåñíïýí óõ÷íÜ ðáéäéÜ.

Ðñïóï÷Þ!.................................................................... ......................................................................................

Áðáãïñåýåôáé ç åßóïäïò óå öïñôçãÜ áõôïêßíçôá.

Áðáãïñåýåôáé ………………………............................. .......................................................................................

ÄéÜâáóç ðåæþí

....................................................................................... ....................................................................................... 117


14. ÅÐÉÊÏÉÍÙÍÉÁ ÊÁÉ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇ 14.1 Ôñüðïé åðéêïéíùíßáò êáé åíçìÝñùóçò

Ïé Üíèñùðïé Ý÷ïõí ôçí áíÜãêç íá Ýñ÷ïíôáé óå åðáöÞ ìåôáîý ôïõò. Íá áíôáëëÜóóïõí ìçíýìáôá, éäÝåò, ðëçñïöïñßåò êáé íá åêöñÜæïõí ôá óõíáéóèÞìáôÜ ôïõò. Ìå áõôü ôïí ôñüðï åðéêïéíùíïýí ìåôáîý ôïõò êáé åíçìåñþíïíôáé.

Ïé Üíèñùðïé åðéêïéíùíïýìå ìå ôéò åêöñÜóåéò ìáò

ìå ôï óþìá ìáò

ìå ôá íïÞìáôá

ìå ôá óýìâïëá

ìå ôá ãñáð ôÜ ìáò

Ï ðéï óõíçèéóìÝíïò ôñüðïò åðéêïéíùíßáò åßíáé ç ïìéëßá . Áðü ðïëý ìéêñïß ìáèáßíïõìå íá ìéëïýìå ìå åõêïëßá ìéá ãëþóóá, ðïõ åßíáé ç ìçôñéêÞ ìáò ãëþóóá. • Óôçí ôÜîç Ý÷åôå üëïé ôçí ßäéá ìçôñéêÞ ãëþóóá; • Ðïéá îÝíç ãëþóóá èá èÝëáôå íá ìÜèåôå êáé ãéáôß; • Ðþò åêöñÜæåôå ôá óõíáéóèÞìáôÜ óáò óôïõò ößëïõò óáò;

118

Êé åìåßò ôá æþá åðéêïéíùíïýìå ìåôáîý ìáò!


Ç ÁíèÞ êáé ï ÊõñéÜêïò, ìáæß ìå ôïõò óõììáèçôÝò ôïõò, èá ðáñïõóéÜóïõí ôç èåáôñéêÞ ðáñÜóôáóç «ÅéñÞíç» ôïõ ÁñéóôïöÜíç. ÓêÝöôçêáí äéÜöïñïõò ôñüðïõò ãéá íá åðéêïéíùíÞóïõí ìå ößëïõò, óõããåíåßò êáé ãåßôïíåò êáé íá ôïõò åíçìåñþóïõí. ÃéáãéÜ, èá ’ñèåéò íá ìå äåéò; Ðáßæù ôïí Ôñõãáßï!

Ð Ñ ÏÓ Ê Ë ÇÓ Ç

Ç Â´ ôÜîç ðá ñïõó éÜæå é åéñáéÜ, óôï Äçìïôéêü ÈÝáôñï Ð , ôçí ÐáñáóêåõÞ 6 ÌáÀïõ óôéò 5 ôï áðüãåõìá , öÜíç. ôçí «Å éñÞíç» ôïõ Áñéóôï Å Í ÏÉ . Å É Ó Ô Å Ï ËÏ É Ê Á ËÅ Ó Ì Åßóïäïò åë åýèå ñç.

Ôï áíáêïßíùóáí êáé áðü ôçí éóôïóåëßäá ôïõ ó÷ïëåßïõ. • Ðïéïõò ôñüðïõò åðéêïéíùíßáò ÷ñçóéìïðïßçóáí ïé ìáèçôÝò ôçò ´ ôÜîçò, ãéá íá êÜíïõí ãíùóôÞ ôçí ðáñÜóôáóç ðïõ èá ðáñïõóéÜóïõí; • Ðþò íïìßæåôå üôé Ýóôåéëáí ôéò ðñïóêëÞóåéò ôïõò; • Óå ðïéïõò ôçëåöþíçóáí; • ÕðÜñ÷ïõí Üëëïé ôñüðïé åðéêïéíùíßáò, ðïõ äåí ôïõò óêÝöôçêáí;

119


14.2 Ôá ÌÝóá ÌáæéêÞò ÅíçìÝñùóçò ÄéáâÜæù, áêïýù, âëÝðù… Ïé Üíèñùðïé ìáèáßíïõí ôá íÝá áðü üëï ôïí êüóìï áêïýãïíôáò ñáäéüöùíï, äéáâÜæïíôáò åöçìåñßäåò êáé ðåñéïäéêÜ Þ âëÝðïíôáò ôçëåüñáóç. Ôá ìÝóá áõôÜ åíçìåñþíïõí êáé øõ÷áãùãïýí. ËÝãïíôáé ÌÝóá ÌáæéêÞò ÅíçìÝñùóçò (Ì.Ì.Å.). Îåöõëëßóôå ìéá åöçìåñßäá. ÃñÜøôå ôé âñßóêïõìå óôéò óåëßäåò ôçò.

¢ñèñá,

Ý í ô å õî ç

Þ å ê ð ïìð Þ

ìï

óõí

éê õó

ÅéäÞóåéò

120

• Ôé íïìßæåéò üôé êÜíåé êáèÝíáò áðü áõôïýò; Ôé èá Þèåëåò íá êÜíåéò åóý óå ìéá åöçìåñßäá;

å é äÞ ó å

Ôáîéäåýåôå ìå ôïõò ãïíåßò óáò ìå ôï áõôïêßíçôï êáé áêïýôå ñáäéüöùíï. ÂÜëôå

ÄçìïóéïãñÜöïé, öùôïãñÜöïé, ãñáößóôåò, ãåëïéïãñÜöïé êáé ôõðïãñÜöïé åñãÜæïíôáé ãéá íá åôïéìÜóïõí ìéá åöçìåñßäá.

 óôçí åêðïìðÞ ðïõ èá óáò Üñåóå íá áêïýóåôå: ÌïõóéêÞ

ÁèëçôéêÜ

.............................. (êÜôé Üëëï)

éò

êáèÝíáò èÝëåé íá áêïýóåé äéáöïñåôéêÞ åêðïìðÞ; (Ìðïñåßôå íá ïñãáíþóåôå Ýíá èåáôñéêü ðáé÷íßäé ìå áõôÞ ôç óêçíÞ.)


êéíïýìåíá ó÷Ýäéá

åéäÞóåéò

Ð ôé åêðïìðÝò óôçí ïèüíç ôçò ôçëåüñáóçò: • Ðïéï åßíáé ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò; • Óå ðïéïõò áðåõèýíïíôáé; • Ôé þñá ðñïâÜëëïíôáé, óõíÞèùò; • Ðïéåò áðü áõôÝò óáò áñÝóåé íá âëÝðåôå êáé ãéáôß;

íôïêéìáíôÝñ

ðáéäéêü ðñüãñáììá

áèëçôéêÜ

êùìùäßá

Åßíáé ãéá ôçí çëéêßá ìïõ Äåí ðñïâÜëëïíôáé áñãÜ ôç íý÷ôá Äåí Ý÷ïõí âßá

• ÓêÝøïõ ôé Üëëá ðñÜãìáôá ìðïñåßò íá êÜíåéò óôïí åëåýèåñï ÷ñüíï óïõ, åêôüò áðü ôï íá âëÝðåéò ôçëåüñáóç.

ÌÝóá ÌáæéêÞò ÅíçìÝñùóçò 121


35

14.3 Ôé ìÜèáìå ãéá ôéò ìåôáöïñÝò êáé ôçí åðéêïéíùíßá-åíçìÝñùóç Ïé Üíèñùðïé Ý÷ïõí áíÜãêç íá åðéêïéíùíïýí êáé íá åíçìåñþíïíôáé. • Ï ðéï óõíçèéóìÝíïò ôñüðïò åðéêïéíùíßáò åßíáé ìå ôç ãëþóóá ðïõ ìéëÜìå Þ ãñÜöïõìå. ¢ëëïé ôñüðïé åðéêïéíùíßáò åßíáé ìå ôï óþìá ìáò, ìå ôéò åêöñÜóåéò ôïõ ðñïóþðïõ, ìå ôá íïÞìáôá êáé ìå ôá óýìâïëá. • Ïé åöçìåñßäåò, ôï ñáäéüöùíï êáé ç ôçëåüñáóç ëÝãïíôáé ÌÝóá ÌáæéêÞò ÅíçìÝñùóçò (Ì.Ì.Å.). Âïçèïýí ôïõò áíèñþðïõò íá ìáèáßíïõí ôá íÝá áðü üëï ôïí êüóìï êáé íá øõ÷áãùãïýíôáé. • Ïé Üíèñùðïé åðéêïéíùíïýí êáé åíçìåñþíïíôáé êáé ìÝóá áðü ôá ôáîßäéá ôïõò. Ãéá íá ìåôáêéíçèïýí áðü ôüðï óå ôüðï, ÷ñçóéìïðïéïýí ôá ìÝóá ìåôáöïñÜò óôç óôåñéÜ, óôïí áÝñá êáé óôç èÜëáóóá. • Ôá ìÝóá ìåôáöïñÜò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýí ðïëëïß

122


15. ÐÏËÉÔÉÓÌÏÓ ÁíáñùôçèÞêáìå ðþò æïýóáí ïé Üíèñùðïé óôá ðïëý ðáëéÜ ÷ñüíéá.

Ôé Üëëáîå óôïí ôñüðï ôçò æùÞò ôùí áíèñþðùí áðü ôüôå ìÝ÷ñé ôï ßäéï;

Óå áõôÞ ôçí åíüôçôá: Èá ãíùñßóïõìå ôá ìíçìåßá ðïõ Üöçóáí óôïí ôüðï ôïõò.

Èá ðáñáôçñÞóïõìå äéêÜ ôïõò áíôéêåßìåíá óôï Ìïõóåßï êáé óôá óðßôéá ìáò.

Ðþò æïýóáí ïé ðáëéïß; Èá óõãêñßíïõìå

ôïí ôñüðï ôçò æùÞò ôïõò ìå ôï äéêü ìáò.

Èá ìÜèïõìå ãéá ôéò ãéïñôÝò êáé ôá ðáíçãýñéá ôïõò.

123


15.1 Ìíçìåßá áðü ðáëéÜ

Ïé áñ÷áßïé ¸ëëçíåò äéÜëåãáí ùñáßá ìÝñç ãéá íá öôéÜ÷íïõí ôïõò íáïýò ôïõò. ¸íá ôÝôïéï ìÝñïò åßíáé êáé ôï Óïýíéï, óôçí ÁôôéêÞ. Åêåß øçëÜ, ó’ Ýíá âñÜ÷ï, ïé áñ÷áßïé Ý÷ôéóáí Ýíá íáü áöéåñùìÝíï óôïí Ðïóåéäþíá, ôï èåü ôçò èÜëáóóáò.

Íáüò ôïõ Ðïóåéäþíá óôï Óïýíéï.

• Áðü ôé õëéêü åßíáé öôéáãìÝíïò ï íáüò; • Ðïéá ìÝñç ôïõ íáïý íïìßæåéò üôé ëåßðïõí óÞìåñá; • ÕðÜñ÷åé óôçí ðåñéï÷Þ óáò ðáñüìïéïò íáüò;

Ôï êÜóôñï ôïõ Ìüëõâïõ âñßóêåôáé óôç ËÝóâï. ×ôßóôçêå ðñéí áðü ðïëëÜ ÷ñüíéá, ãéá íá ðñïóôáôåýåé ìå ôá ãåñÜ ôïõ ôåß÷ç ôïõò êáôïßêïõò ôçò ðüëçò áðü ôéò åðéèÝóåéò ôùí å÷èñþí. Ôï âñÜäõ, ïé ðýëåò Ýêëåéíáí. ¢íïéãáí ôï ðñùß, ãéá íá ðÜíå ïé Üíèñùðïé óôéò äïõëåéÝò ôïõò. Êïßôáîå ôçí åéêüíá êáé óêÝøïõ ðïéá ìðïñåß íá åßíáé ç ÷ñÞóç ôïõ êÜóôñïõ óÞìåñá. Ôï êÜóôñï ôïõ Ìüëõâïõ, óôç ËÝóâï. Êëåßóå ôá ìÜôéá êáé öáíôÜóïõ üôé âñßóêåóáé ìÝóá ó’ Ýíá êÜóôñï. • Ôé âëÝðåéò; • Ôé áêïýò; • Ðþò áéóèÜíåóáé;

124


36

Ôï áñ÷ïíôéêü áõôü óðßôé áíÞêå óå Ýíáí ðëïýóéï Ýìðïñï. Ãéá íá ôï ÷ôßóåé, äéÜëåîå ôïõò êáëýôåñïõò ìáóôüñïõò. ¹èåëå íá ’íáé ãåñü êáé üìïñöï. • Ôé õëéêÜ ÷ñçóéìïðïßçóáí ïé ìáóôüñïé; • Èá èÝëáôå íá ìÝíáôå óå Ýíá ôÝôïéï óðßôé êáé ãéáôß; Áñ÷ïíôéêü óôç Âõæßôóá ôïõ Ðçëßïõ.

Ïé íïéêïêõñÝò Ýðáéñíáí íåñü áðü ôç âñýóç, ðïõ âñéóêüôáí óôçí ðëáôåßá ôïõ ÷ùñéïý.

Óôá ðáëéÜ ÷ñüíéá ïé äñüìïé Þôáí óôñùìÝíïé ìå ðÝôñåò. Áõôïß ïé äñüìïé ëÝãïíôáé êáëíôåñßìéá.

• Ãéáôß íïìßæåéò üôé óõíÝâáéíå áõôü; • ÓÞìåñá ðþò Ýñ÷åôáé ôï íåñü óôá óðßôéá ìáò;

• Ðþò åßíáé öôéáãìÝíïé ïé äñüìïé óÞìåñá êáé ãéáôß; Êáëíôåñßìé óôç ÌïíåìâáóéÜ (êÜôù ðüëç).

Âñýóç.

Ôé íïìßæåôå üôé èá áöÞóïõìå åìåßò óôïõò áíèñþðïõò ðïõ èá æÞóïõí ìåôÜ áðü åêáôü ÷ñüíéá;

íáüò êÜóôñï áñ÷ïíôéêü êáëíôåñßìé âñýóç 125


15.2 Óôï Ëáïãñáöéêü Ìïõóåßï Ìïõóåßï;

ÔÝëåéá éäÝá! Åêåß èá âñïýìå

Óôï Ëáïãñáöéêü Ìïõóåßï âñßóêïíôáé óõëëïãÝò áðü áíôéêåßìåíá ðïõ ìáò âïçèïýí íá êáôáëÜâïõìå ðþò æïýóáí Üëëïôå êÜðïéïé Üíèñùðïé. ÃñÜøå ôñßá áíôéêåßìåíá ðïõ ôá Ý÷ïõìå êé åìåßò óÞìåñá óôçí êïõæßíá ìáò.

ÃñÜøå ôñßá áíôéêåßìåíá ðïõ Ý÷ïõìå óôçí êïõæßíá ìáò êáé äåí õðÜñ÷ïõí óôç öùôïãñáößá.

126


ÃñÜøå ðÝíôå ëÝîåéò ðïõ óïõ Ýñ÷ïíôáé óôï íïõ, üôáí áêïýò ôç ëÝîç êïýíéá.

ôá ìéêñÜ, ¾ðíå, ðïõ ðáßñíåéò Ýëá, ðÜñå êáé ôïýôï. ’äùóá, Ìéêñü ìéêñü óïõ ôï ... ìåãÜëï öÝñå ìïý ôï

Ìå ôéò ëÝîåéò áõôÝò äéçãÞóïõ ìéá éóôïñßá óôïõò óõììáèçôÝò óïõ.

Ðåñßãñáøå ôç öïñåóéÜ ôçò åéêüíáò.

Óå ôé ìïéÜæåé êáé óå ôé äéáöÝñåé ç ðáñáäïóéáêÞ öïñåóéÜ áðü ôá äéêÜ ìáò ñïý÷á;

Óôï Ëáïãñáöéêü Ìïõóåßï, áíÜìåóá óå Üëëá åêèÝìáôá, âëÝðïõìå êáé äéÜöïñåò ðáñáäïóéáêÝò öïñåóéÝò. ¸ôóé ìáèáßíïõìå ðþò íôýíïíôáí ïé Üíèñùðïé ôéò êáèçìåñéíÝò êáé ðþò ôéò ãéïñôéíÝò ìÝñåò.

ìïõóåßï óõëëïãÞ Ýêèåìá 127


15.3 Ôá ðáëéÜ áíôéêåßìåíá äéçãïýíôáé ØÜîáìå óôá óðßôéá ìáò êáé âñÞêáìå ðáëéÜ áíôéêåßìåíá.

ÆçôÞóáìå áðü ôïõò ãïíåßò ìáò íá ìáò ðïõí ôçí éóôïñßá ôïõò.

Ç îýëéíç áõôÞ êáóÝëá åßíáé óêáëéóìÝíç óôï ÷Ýñé. Ç ðñïãéáãéÜ ôçí Ýöåñå óôï êáéíïýñéï ôçò óðßôé, üôáí ðáíôñåýôçêå.

Óå ôé íïìßæåéò ðþò ÷ñçóßìåõå ç êáóÝëá;

Ãéá íá áðïèçêåýåé ÂÜëå  óå ü,ôé ôáéñéÜæåé: öñïýôá.

Ãéá íá âÜæåé ôá áóðñüñïõ÷á.

Ãéá íá ôáêôïðïéåß ôá ìá÷áéñïðßñïõíá.

Ôá óêïõëáñßêéá åßíáé äþñï ôïõ ðñïðÜððïõ óôç ãõíáßêá ôïõ, üôáí ãåííÞèçêå ôï ðñþôï ôïõò ðáéäß. Åßíáé öôéáãìÝíá áðü áóÞìé, ÷ñõóü êáé ðïëýôéìåò ðÝôñåò. Ðþò ëÝãåôáé ï ôå÷íßôçò ðïõ ôá Ýöôéáîå; ÂÜëå

 óôç óùóôÞ áðÜíôçóç:

Áñãõñï÷ñõóï÷üïò

128

Îõëïõñãüò

×ôßóôçò


Ç ãéáãéÜ ýöáíå ôï ÷áëß óôïí áñãáëåéü ôçò. ¸âáøå ôá íÞìáôá ìå ÷ñþìáôá áðü öõôÜ. ÄéÜãñáøå ôéò ëÝîåéò ðïõ äåí ôáéñéÜæïõí óå ÷áëß: ÷åéñïðïßçôï ìÜëëéíï íüóôéìï âáñý åíôõðùóéáêü ðïíçñü ðáëéü ðïëýôéìï ðëáóôéêü ÷ñùìáôéóôü ×ñçóéìïðïßçóå ìåñéêÝò áðü ôéò ëÝîåéò ðïõ Ýìåéíáí ãéá íá ãñÜøåéò Ýíá êåßìåíï ãéá ôï ÷áëß.

ÁõôÞ ç êåñáìéêÞ êáíÜôá öôéÜ÷ôçêå ðñéí áðü åêáôü ÷ñüíéá. Ï áããåéïðëÜóôçò ðïõ ôçí Ýöôéáîå åß÷å ôï åñãáóôÞñéü ôïõ äßðëá óôï óðßôé ìáò óôï ÷ùñéü. Áðü ôé õëéêü åßíáé áõôÞ ç êáíÜôá; ÕðÜñ÷ïõí óÞìåñá ôÝôïéåò êáíÜôåò; ÃñÜøå ôñßá êåñáìéêÜ áíôéêåßìåíá ðïõ õðÜñ÷ïõí óôï óðßôé óïõ:

• Åóåßò Ý÷åôå ðáëéÜ áíôéêåßìåíá óôï óðßôé óáò; ÎÝñåôå ôçí éóôïñßá ôïõò; • Ðïý íïìßæåôå üôé èá… ðñïôéìïýóå íá âñßóêåôáé Ýíá áíôéêåßìåíï, óôï óðßôé Þ óôï ìïõóåßï; Ãéáôß;

áããåéïðëÜóôçò áñãáëåéüò 129


15.4 ÐáíçãõñÜêé ãßíåôáé ðáíçãýñé ôïõ ÷ùñéïý ìáò. Åóåßò Ý÷åôå ðÜåé óå ðáíçãýñé; Ðïý; Ðüôå; Ôé èõìÜóôå áðü áõôü;

ÃñÜøå ìåñéêÜ ðñÜãìáôá ðïõ êÜíïõí ïé Üíèñùðïé óôá ðáíçãýñéá:

Ïé ìïõóéêïß óôá ðáíçãýñéá ðáßæïõí ðáñáäïóéáêÜ üñãáíá. ÃñÜøå ôï óùóôü üíïìá êÜôù áðü êÜèå ìïõóéêü üñãáíï: íôáïýëé ëýñá öëïãÝñá

................................. ................................. ................................. ðáíçãýñé ðáñáäïóéáêÜ üñãáíá 130

ÊÜèå ôüðïò Ý÷åé ôéò äéêÝò ôïõ ãéïñôÝò, ôç ìïõóéêÞ ôïõ, ôá ôñáãïýäéá ôïõ, ôïõò ÷ïñïýò ôïõ, ôá ÝèéìÜ ôïõ, ôá ðáíçãýñéá ôïõ.


ÃéïñôÝò ãßíïíôáé êáé óôá ó÷ïëåßá. Ïé ìáèçôÝò, óôï ôÝëïò ôçò ó÷ïëéêÞò ÷ñïíéÜò, åôïéìÜæïõí ìéá ìåãÜëç åêäÞëùóç ðïõ ìïéÜæåé ìå ðáíçãýñé. ÊáëåóìÝíïé åßíáé üëïé: ïé ãïíåßò, ïé óõããåíåßò, ïé ößëïé êáé ïé ãåßôïíåò.

• Ôé èá èÝëáôå íá ðáñïõóéÜóåé ç ôÜîç óáò óôçí åêäÞëùóç ðïõ ãßíåôáé óôï ôÝëïò ôçò ó÷ïëéêÞò ÷ñïíéÜò; • ÐñïóðáèÞóôå íá ïñãáíþóåôå ôç ó÷ïëéêÞ ãéïñôÞ óáò:

ÈÝìáôá ðïõ ðñïôåßíáìå: ÅðéëÝîáìå: ÉäÝåò ãéá ôç ãéïñôÞ: Åãþ áíÝëáâá: Èá ìáò âïçèÞóåé: 131


37

15.5 Ôé ìÜèáìå ãéá ôïí ðïëéôéóìü Ï ôñüðïò ðïõ æïýìå, ï ôñüðïò ðïõ ÷ôßæïõìå ôéò ðüëåéò êáé ôá óðßôéá ìáò, ôá áíôéêåßìåíá ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýìå êáèçìåñéíÜ, ïé äïõëåéÝò ðïõ êÜíïõìå, ïé ãéïñôÝò ìáò, ç ìïõóéêÞ ðïõ áêïýìå, ïé óõíÞèåéÝò ìáò, üëá äåß÷íïõí ôïí ðïëéôéóìü ìáò. • Ïé íáïß, ôá êÜóôñá, ôá áñ÷ïíôéêÜ, ôá êáëíôåñßìéá, ïé âñýóåò ðïõ óþæïíôáé ìÝ÷ñé óÞìåñá, ìáò äåß÷íïõí ðþò Þôáí ïé ðüëåéò êáé ôá ÷ùñéÜ ôá ðáëéÜ ÷ñüíéá. • Ôá ðáëéÜ áíôéêåßìåíá ðïõ âñßóêïíôáé óôéò óõëëïãÝò ôùí ìïõóåßùí, áëëÜ êáé óôá óðßôéá ìáò, áðü ôïõò ðáððïýäåò êáé ôéò ãéáãéÜäåò, ìáò äåß÷íïõí ôé ÷ñçóéìïðïéïýóáí ðáëéüôåñá ïé Üíèñùðïé óôçí êáèçìåñéíÞ ôïõò æùÞ.

Áí ðåñÜóïõí ðïëëÜ ÷ñüíéá, ôé èá ìåßíåé áðü ìáò;

• Ôá ðáíçãýñéá, ïé ãéïñôÝò, ç ìïõóéêÞ, ôá ôñáãïýäéá, ïé ÷ïñïß êáé ôá Ýèéìá ôïõ êÜèå ôüðïõ ìÜò âïçèïýí íá ìÜèïõìå ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï äéáóêÝäáæáí ïé Üíèñùðïé ðáëéüôåñá. • ÐïëëÜ ðñÜãìáôá Üëëáîáí óôïí ôñüðï æùÞò ºóùò ôï ôùí áíèñþðùí áðü ôüôå ìÝ÷ñé óÞìåñá.

ãêÝéì ìðüé ìïõ íá ðÜåé óôï Ìïõóåßï!

132

ÊÜðïéá Üëëá, üìùò, Ý÷ïõí ìåßíåé ßäéá, üðùò ....................... .................................................................. .................................................................. ................................................................... ................................................................... .................................. (óõìðëÞñùóå åóý)


16. ÁÈËÇÔÉÓÌÏÓ ÊÁÉ ØÕ×ÁÃÙÃÉÁ

16.1 Ï áèëçôéóìüò êáé ïé Ïëõìðéáêïß Áãþíåò Ôï 2004 Ýãéíáí óôçí ÅëëÜäá ïé Ïëõìðéáêïß Áãþíåò. Ïé êáëýôåñïé áèëçôÝò êáé ïé êáëýôåñåò áèëÞôñéåò áð’ üëï ôïí êüóìï Þñèáí óôçí ÁèÞíá, ãéá íá ðÜñïõí ìÝñïò óôá äéÜöïñá áãùíßóìáôá. Ïé Ïëõìðéáêïß Áãþíåò îåêßíçóáí áðü ôçí áñ÷áßá ÅëëÜäá. Ãßíïíôáí êÜèå ôÝóóåñá ÷ñüíéá óôçí áñ÷áßá Ïëõìðßá. Óôéò ìÝñåò ìáò, ãßíïíôáé êÜèå ôÝóóåñá ÷ñüíéá óå äéáöïñåôéêÞ ÷þñá. Ïé áãþíåò áõôïß äåß÷íïõí óå üëï ôïí êüóìï ôçí áîßá ôïõ áèëçôéóìïý êáé ôçò åéñÞíçò.

................................ ................................ ................................ ................................ • ÃñÜøå êÜôù áðü êÜèå åéêüíá ôï üíïìá ôïõ áèëÞìáôïò ðïõ ôáéñéÜæåé. ðïäüóöáéñï ðõãìá÷ßá ñõèìéêÞ ãõìíáóôéêÞ óôßâïò • • • •

Ðïéá áðü ôá ðáñáðÜíù áèëÞìáôá åßíáé ïìáäéêÜ êáé ðïéá áôïìéêÜ; Ãíùñßæåéò Üëëá áèëÞìáôá; Åßíáé ïìáäéêÜ Þ áôïìéêÜ; ¸÷åéò ðáñáêïëïõèÞóåé êÜðïéïí áãþíá áðü êïíôÜ; Ðïéï Üèëçìá ðñïôéìÜò êáé ãéáôß; ÂÜëå  óôï êõêëÜêé.

133


16.2 Ôé êÜíù óôïí åëåýèåñï ÷ñüíï ìïõ

Íá äéáâÜæù âéâëßá. Íá ðáßæù ìå ôá ðáé÷íßäéá ìïõ (êïýê ëåò, åðéôñáðÝæéá).

Ìïõ áñÝóåé…

Íá ðáßæù óôïí õðïëïãéóô Þ ìïõ. Íá ðçãáßíù óôïí êéí çìáôïãñÜöï êáé óôï èÝáôñï. 134

Ìïõ áñÝóåé íá


38

Íá æùãñáößæù.

ç óôïí Íá ãõìíÜæïìáé Þ íá êÜíù ðñïðüíçó áèëçôéêü óýëëïãï ôçò ãåéôïíéÜò ìïõ.

Íá ðáßæù óå áíïé÷ ôü ÷þñï ìå ôïõò öß ëïõò ìïõ.

Íá ðáßæù Ýíá ìïõóéêü üñãáíï. • • • • •

Åóý Ý÷åéò åëåýèåñï ÷ñüíï; Ôé êÜíåéò ó’ áõôüí ôéò êáèçìåñéíÝò; Ôé êÜíåéò ôá Óáââáôïêýñéáêá; Ôé Üëëï èá Þèåëåò íá êÜíåéò; Ðþò ðåñíÜò ôïí åëåýèåñï ÷ñüíï óïõ, ìüíïò óïõ Þ ìå ôïõò ößëïõò óïõ;

135


17. Ç ÄÉÁÔÑÏÖÇ ÌÁÓ Ïé Üíèñùðïé, üðùò üëïé ïé æùíôáíïß ïñãáíéóìïß, ãéá íá ìåãáëþóïõí êáé íá áíáðôõ÷èïýí ÷ñåéÜæïíôáé ôñïöÞ êáé íåñü. Ãéá íá åßìáóôå ãåñïß êáé äõíáôïß, ðñÝðåé êÜèå ìÝñá íá ðáßñíïõìå ôñïöÝò êáé áðü ôéò ðÝíôå ðáñáêÜôù ïìÜäåò, êáèþò êáé íåñü.

Ôá ëá÷áíéêÜ êáé ôá öñïýôá

Ôá ãá ëáê ôïêïìéêÜ (ãÜ ëá, ôõñß, âïýôõñï, ãéáïýñôé)

Ïé ôñïöÝò

Ôï øùìß, ôá äçìçôñéáêÜ êáé ôá üó ðñéá

Ðüóåò ïìÜäåò ôñïöþí êñýâïíôáé óå Ýíá ðéÜôï ìáêáñüíéá ìå êéìÜ êáé ôñéììÝíï ôõñß;

136

Ôï ëÜäé

Ôï êñÝáò êáé ôá øÜñ

Ðüóï íåñü ðñÝðåé íá ðßíù êÜèå ìÝñá;

éá


39 Ãéá ôçí êáëÞ ëåéôïõñãßá ôïõ ïñãáíéóìïý, åßíáé áðáñáßôçôï íá ôñþìå áñêåôÝò öïñÝò ôç ìÝñá. Äåò ôé Ýöáãå ï ÊõñéÜêïò óôá ôñßá êýñéá ãåýìáôá ôçò ìÝñáò. ÓõìðëÞñùóå ôç ëÝîç ðïõ ôáéñéÜæåé óå êÜèå ãåýìá. ðñùéíü ìåóçìåñéáíü âñáäéíü

ÓáëÜôá, øÜñé, ìáýñï øùìß êáé öñïýôï

Ñýæé ìå ãéáïýñôé

ÃÜëá ìå áêÜ äçìçôñé

........................................

........................................

........................................

ÓõìðëÞñùóå ôé ôñùò ãéá äåêáôéáíü êáé ôé ãéá áðïãåõìáôéíü:

äåêáôéáíü ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ...........................................

áðïãåõìáôéíü ........................................... ........................................... ........................................... ........................................... ...........................................

Ðáñïéìßá

ÐñÝðåé íá ôñþìå:

• Ôï ðñùß óáí âáóéëéÜäåò. • Ôï ìåó çìÝñé óáí Üñ÷ïí ôåò. • Ôï âñÜäõ óá

Åêôüò áðü ôç óùóôÞ äéáôñïöÞ, ÷ñåéÜæåôáé êáé Üóêçóç.

í öôù÷ïß.

ÓõæçôÞóôå óôçí ôÜîç ãéá ôéò äéêÝò óáò äéáôñïöéêÝò óõíÞèåéåò: • Ôñþôå üëïé ðñùéíü ðñïôïý îåêéíÞóåôå ãéá ôï ó÷ïëåßï; • Ôé ôñþôå ãéá äåêáôéáíü óôï äéÜëåéììá; • Ãéáôß ðñÝðåé íá áðïöåýãïõìå ôá áíáøõêôéêÜ êáé ôéò Ýôïéìåò ëé÷ïõäéÝò (ãáñéäÜêéá, ðáôáôÜêéá, êñïõáóÜí…);


18. ÔÏ ÐÁÉ×ÍÉÄÉ • ÆùãñÜöéóå ôï áãáðçìÝíï óïõ ðáé÷íßäé ìÝóá óôï ðáñáêÜôù ðëáßóéï. • Äþóå Ýíáí ôßôëï óôç æùãñáöéÜ óïõ.

Ôßôëïò: ............................................................................................. • Ìßëçóå óôï äéðëáíü Þ óôç äéðëáíÞ óïõ ãé’ áõôü. • ÃñÜøå ôÝóóåñéò ëÝîåéò ðïõ íá ôï ðåñéãñÜöïõí:

................................................ ................................................ ................................................ ................................................ Êïßôáîå ôþñá ðñïóå÷ôéêÜ ôéò ðáñáêÜôù åéêüíåò:

• Ìå ôé õëéêÜ åßíáé öôéáãìÝíá áõôÜ ôá ðáé÷íßäéá; • Óå ôé ìïéÜæïõí êáé óå ôé äéáöÝñïõí ìåôáîý ôïõò; • Åóý ðïéï ðáé÷íßäé óïõ èá äéÜëåãåò ãéá íá ìðåé óå Ýíá Ìïõóåßï Ðáé÷íéäéþí êáé ãéáôß;

138


40 Ôé ðñïóÝ÷åéò íá äåéò ðÜíù óôï êïõôß, ðñïôïý áãïñÜóåéò Ýíá ðáé÷íßäé; • Ôï óÞìá CE , ðïõ äåß÷íåé üôé ôï ðáé÷íßäé åßíáé áóöáëÝò. • Ôçí çëéêßá ôùí ðáéäéþí ðïõ ìðïñïýí íá ôï ðáßîïõí. • Ôçí ôéìÞ, ãéá íá äù áí ìðïñþ íá ôï áãïñÜóù. ôéìÞ: 15 €

6-12 ÷ñüíùí

Ôé Üëëï óå åíäéáöÝñåé, üôáí èÝëåéò íá áãïñÜóåéò Ýíá ðáé÷íßäé;

Åóý ðþò äéáëÝãåéò Ýíá ðáé÷íßäé; (ÂÜëå Ôï åßäá óôï óðßôé åíüò ößëïõ ìïõ.

 óôçí áðÜíôçóç ðïõ èÝëåéò.) Äéáöçìßæåôáé óôçí ôçëåüñáóç.

Ôï âëÝðù óôï ñÜöé åíüò ìáãáæéïý ìå ðáé÷íßäéá.

ÓõæçôÞóôå: • Óïõ áñÝóåé íá ìïéñÜæåóáé ôá ðáé÷íßäéá óïõ ìå Üëëïõò êáé ãéáôß; • Ðþò ôáêôïðïéåßò ôá ðáé÷íßäéá óïõ; • Åóý öôéÜ÷íåéò äéêÜ óïõ ðáé÷íßäéá; • Ôé êÜíåéò üôáí ÷áëÜåé Ýíá ðáé÷íßäé óïõ; • Ôé êÜíåéò ôá ðáëéÜ ðáé÷íßäéá óïõ; Ðáé÷íßäé áðü Ü÷ñçóôá õëéêÜ

139


19. ÔÏ ÂÉÂËÉÏ Ãéá íá äïýìå ðþò öôéÜ÷ôçêå ôï âéâëßï ðïõ êñáôÜò óôá ÷Ýñéá óïõ!

Ïé óõããñáöåßò Ýãñáøáí ôéò éäÝåò ôïõò.

Ï ãñáößóôáò ôáßñéáîå ôá êåßìåíá ìå ôéò åéêüíåò êáé ôá ôï âéâëßï óôïí õðïëïãéóôÞ.

Ï åéêïíïãñÜöïò ðïõ ôáéñéÜæïõí ìå

ôùí çñþùí: ôçò ÁíèÞò, ôïõ ÊõñéÜêïõ êáé ôïõ Óðßèá.

Ïé Üíèñùðïé Ï ôõðïãñÜöïò ôýðùóå ôï áíôßôõðá.

êÜèå ôïõ âÞìá êáé âïÞèçóáí íá äþóïõí üëïé ôïí êáëýôåñü ôïõò åáõôü.

Ìå ðáñüìïéï ôñüðï öôéÜ÷íïíôáé üëá ôá âéâëßá, åêôüò áðü ôá ó÷ïëéêÜ, ðïõ ôá ðáñáêïëïõèïýí êáé åéäéêïß åðéóôÞìïíåò ôïõ Ðáéäáãùãéêïý Éíóôéôïýôïõ. 140


41

Ôï ðáßñíù ó ôá ÷Ýñé á ìïõ êáé êïéôÜæù ôï åîþöõë ëï .

ÄéáâÜæù ôçí ðåñßëçøç óôï ïðéóèüöõëëï. Ôï îåöõë ëßæ ù, ôï äéáâÜ æù ëßãï êáé êïéôÜæù ôéò æùãñáö éÝò ôïõ.

......................................... ............................................................ ÊÜôé Üë ëï ;

• ÖÝñå ôï áãáðçìÝíï óïõ ðáñáìýèé óôçí ôÜîç êáé ðáñïõóßáóÝ ôï (Þñùåò, éóôïñßá ìå ëßãá ëüãéá). • ÃñÜøå ôçí ôáõôüôçôÜ ôïõ:

ÆùãñÜöéóå êÜôé áðü áõôü:

ÔÁÕÔÏÔÇÔÁ ÓõããñáöÝáò:

…………................. ÅéêïíïãñÜöïò:

…………................. Åêäïôéêüò ïßêïò:

…………................. ×ñüíïò Ýêäïóçò:

…………................. ÁíáêáôÝøôå ôïõò Þñùåò ôùí áãáðçìÝíùí óáò ðáñáìõèéþí êáé öôéÜîôå Ýíá äéêü óáò ðáñáìýèé.

141


20. ÁÓ ÃÉÏÑÔÁÓÏÕÌÅ ØÜîáìå êáé âñÞêáìå öùôïãñáößåò áðü ãéïñôÝò êáé ìÝñåò ÷áñÜò. ÊÜíôå êé åóåßò ôï ßäéï.

ÊÜðïéåò ìÝñåò ôï ÷ñüíï åßíáé ìÝñåò ÷áñÜò êáé ãéïñôÞò. Óôïëßæïõìå ôï óðßôé êáé ç ìáìÜ åôïéìÜæåé öáãçôÜ êáé ãëõêÜ. Óôï óðßôé Ýñ÷ïíôáé ößëïé êáé óõããåíåßò ìáò. ÁíôáëëÜóóïõìå äþñá êáé äéáóêåäÜæïõìå.

Íá ðþò ôéò ðáñïõóéÜóáìå óôçí ôÜîç. ÌÅÑÅÓ ÃÉÏÑÔÇÓ

ÃåíÝèëéá

ÐÜó÷á

• Ðïéåò Üëëåò ãéïñôÝò ãíùñßæåôå; • Ðïéá åßíáé ç áãáðçìÝíç óïõ ãéïñôÞ; Ãéáôß;

142

ÃëÝíôé ãÜìïõ

Ðñùôï÷ñïíéÜ


42 Óå ëßãåò ìÝñåò åßíáé ôá ãåíÝèëéÜ ìïõ. ¸÷ù Ýíá óùñü ðñÜãìáôá

Ðïý èá ôá ãéïñôÜóù; (óôï óðßôé, óôïí ðáéäüôïðï, óôï ðÜñêï)

ÃñÜøå êáé æùãñÜöéóå ìéá ðñüóêëçóç ãéá ôá ãåíÝèëéÜ óïõ.

ÐÑÏÓÊËÇÓÇ Ãéá ôïí/ôçí ................................................................................................................... Óå ðñïóêáëþ .....................................................................................(çìåñïìçíßá) .......................................... (þñá) ............................................................. (ôüðïò) ãéá íá ãéïñôÜóïõìå ìáæß ôá ãåíÝèëéÜ ìïõ.

• • • •

Ðþò ãéïñôÜæåôå ôá ãåíÝèëéÜ óáò; ÐåñéãñÜøôå êÜðïéá ãåíÝèëéá ðïõ ðåñÜóáôå ðïëý üìïñöá. Ôé èõìÜóôå áðü áõôÜ; ÕðÞñîå êÜðïéá Ýêðëçîç;

143


21. ÏÉ ÔÅÓÓÅÑÉÓ ÅÐÏ×ÅÓ ÌÇÍÅ Ó:

............................................ ............................................ ............................................ ÓÇÌÁÍÔ ÉÊ ÅÓ ÃÉÏÑ ÔÅ Ó: 28ç Ïê ôùâñßïõ 17ç Íïåìâñßïõ

Êáôåñßíá: Ç Èåóóáëïíßêç, üðïõ ìÝíù, åßíáé ðïëý üìïñöç ôï öèéíüðùñï. Ôüôå Ý÷åé êáé ôç ãéïñôÞ ôçò, ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ, êáé… öïñÜåé ôá êáëÜ ôçò. ÅìÝíá ìïõ áñÝóåé ôï öèéíüðùñï, ãéáôß áíïßãïõí ôá ó÷ïëåßá. ¸ôóé óõíáíôÜù îáíÜ ôïõò ößëïõò ìïõ, áãïñÜæù êáéíïýñéá ôóÜíôá êáé ðáßñíù ôåôñÜäéá, ìïëýâéá êáé áõôïêüëëçôá. Åðßóçò, áãïñÜæù êáé êáéíïýñéá ñïý÷á: ìðïõöÜí, ìðüôåò, ðïõëüâåñ… Ãé’ áõôü áãáðþ ôï öèéíüðùñï. Áí ôï öèéíüðùñï Þôáí ÷ñþìá, åóý ðïéï ÷ñþìá íïìßæåéò üôé èá Þôáí;

ÌÇÍÅÓ:

............................................ ............................................ ............................................ ÓÇÌ ÁÍ ÔÉÊÅ Ó ÃÉÏÑ ÔÅ Ó:

............................................ ............................................ Êþóôáò: Åãþ æù óôçí ÁñÜ÷ïâá, ìéá ìéêñÞ ïñåéíÞ ðüëç, ðïõ åßíáé ðïëý üìïñöç ôï ÷åéìþíá. ÊÜèå öïñÜ ðïõ ÷éïíßæåé, ôñåëáßíïìáé íá ðáßæù ÷éïíïðüëåìï ìå ôïõò ößëïõò ìïõ. Ôá êáéíïýñéá ìïõ ãÜíôéá äå ìïõóêåýïõí áðü ôá ÷éüíéá. Ìïõ ôá Ýöåñå ï Áú-Âáóßëçò. Ôá ×ñéóôïýãåííá êáé ôçí Ðñùôï÷ñïíéÜ Ýñ÷åôáé ðïëýò êüóìïò óôï óðßôé ìáò. Ç ìáìÜ ìïõ êÜíåé ìéá íüóôéìç âáóéëüðéôá êáé ðïëëÜ Üëëá ãëõêÜ. Åóý ðþò ðåñíÜò óôïí ôüðï óïõ ôï ÷åéìþíá;

144


43 ÌÇÍÅÓ:

............................................ ............................................ ............................................ ÓÇÌ ÁÍ ÔÉÊÅ Ó ÃÉÏÑ ÔÅ Ó:

............................................ ............................................ ÌáñéÜííá: Ç ÁèÞíá íïìßæù ðùò üëåò ôéò åðï÷Ýò åßíáé ßäéá. ÅìÝíá üìùò ìïõ áñÝóåé ç Üíïéîç, ãéáôß öôéÜ÷íåé ï êáéñüò, ç ìÝñá ìåãáëþíåé êáé ðÜù ðéï óõ÷íÜ óôï ðÜñêï ãéá íá ðáßîù ìå ôïõò ößëïõò ìïõ. Êé áêüìá ðéï ðïëý ìïõ áñÝóåé, ãéáôß ôï ÐÜó÷á ðçãáßíïõìå óôï ÷ùñéü ôïõ ðáððïý êáé ôçò ãéáãéÜò êáé øÞíïõìå óôçí áõëÞ ôï áñíß. Ôüôå âñßóêïìáé óõíÝ÷åéá Ýîù áðü ôï óðßôé. Ãé’ áõôü êé áãáðþ ôüóï áõôÞ ôçí åðï÷Þ! ÈõìÞóïõ êáé ãñÜøå ìå ìéá ëÝîç ôé áéóèÜíåóáé üôáí Ýñ÷åôáé ç Üíïéîç.

................................. ÌÇÍÅ Ó:

............................................ ............................................ ............................................ ÓÇÌÁÍÔ ÉÊ ÅÓ ÃÉÏÑ ÔÅ Ó:

............................................ ............................................

Ðáíáãéþôçò: Ôï íçóß ìïõ, ç ÐÜñïò, ôï êáëïêáßñé ãåìßæåé ôïõñßóôåò. Ìïõ áñÝóåé íá âëÝðù ôá êáñÜâéá óôï ëéìÜíé íá ðçãáéíïÝñ÷ïíôáé. Ìüëéò êëåßóïõí ôá ó÷ïëåßá, Ýñ÷ïíôáé êáé ôá îáäÝñöéá ìïõ áðü ôçí ÁèÞíá. Ó÷åäüí êÜèå ìÝñá êÜíïõìå ìðÜíéï. Ï Þëéïò êáßåé ðïëý, áëëÜ êáìéÜ öïñÜ öõóÜåé êáé ëßãï áåñÜêé. Ôá áðïãåýìáôá, ãéá íá äñïóéóôïýìå, ôñþìå ðáãùôü. Ç ìçôÝñá ìïõ üìùò ëÝåé ðùò ðñÝðåé íá ôñþìå æïõìåñÜ êáëïêáéñéíÜ öñïýôá, üðùò êáñðïýæé, ðåðüíé, ñïäÜêéíá, âåñßêïêá… Ðïéá åßíáé ç áãáðçìÝíç óïõ êáëïêáéñéíÞ ãåýóç;

145


ÃëùóóÜñéï ÁéóèÞóåéò: Ç éêáíüôçôá ðïõ Ý÷ïõí ïé Üíèñùðïé êáé ôá æþá íá áíôéëáìâÜíïíôáé ôïí êüóìï ãýñù ôïõò ìå ôá ìÜôéá, ôç ìýôç, ôá áõôéÜ, ôç ãëþóóá êáé ôï äÝñìá. Áðåéëïýìåíá åßäç: Ôá åßäç ôùí æþùí ðïõ êéíäõíåýïõí íá åîáöáíéóôïýí áðü ôç Ãç. ÁñéóôïöÜíçò: Áèçíáßïò êùìéêüò ðïéçôÞò ðïõ Ýæçóå ôá ðïëý ðáëéÜ ÷ñüíéá. Âéïëïãéêüò êáèáñéóìüò: Ï ôñüðïò ðïõ êáèáñßæåôáé óå åéäéêü åñãïóôÜóéï ôï ÷ñçóéìïðïéçìÝíï íåñü ðñéí åðéóôñÝøåé óôç öýóç. ¸èéìá: ÓõíÞèåéåò ðïõ Ý÷ïõí ïé Üíèñùðïé óå êÜèå ôüðï êáé ïé ïðïßåò ìåôáöÝñïíôáé áðü ôïõò ãïíåßò óôá ðáéäéÜ. ÅèíéêÞ Ìåôåùñïëïãéêç´Õðçñåóßá (Å.Ì.Õ.): Ç õðçñåóßá ðïõ óõãêåíôñþíåé ðëçñïöïñßåò ìå äéÜöïñá üñãáíá êáé ðñïâëÝðåé ôïí êáéñü ðïõ èá êÜíåé ôéò åðüìåíåò ìÝñåò. ¸êèåìá: Áíôéêåßìåíï óå áíïé÷ôü Þ êëåéóôü ÷þñï ìå óêïðü íá ôï äïõí åðéóêÝðôåò. Çëåêôñïíéêü ôá÷õäñïìåßï: Ï ôñüðïò ìå ôïí ïðïßï ðáßñíïõìå Þ óôÝëíïõìå ãñÜììáôá êáé öùôïãñáößåò ìå ôç âïÞèåéá ôïõ çëåêôñïíéêïý õðïëïãéóôÞ. Êáíüíáò: Êáèåôß ðïõ ìáò ëÝåé ôé ðñÝðåé Þ ôé äåí ðñÝðåé íá êÜíïõìå. Êïéíùíßá: Ïé Üíèñùðïé ðïõ æïõí óå Ýíáí ôüðï. Êùðçëáóßá: Ç êßíçóç ôçò âÜñêáò ìå êïõðéÜ. Ëáïãñáöéêü Ìïõóåßï: Ôï ìïõóåßï ðïõ Ý÷åé óõëëïãÝò áðü áíôéêåßìåíá (öïñåóéÝò, Ýðéðëá, åñãáëåßá, êåíôÞìáôá ê.Ü.) ôá ïðïßá ðáñïõóéÜæïõí ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï æïýóáí ïé Üíèñùðïé åíüò ôüðïõ (ï ëáüò) ôçí ðáëéÜ åðï÷Þ. Ìíçìåßï: Êáôáóêåýáóìá ðñïò ôéìÞ åíüò ðñïóþðïõ Þ åíüò ãåãïíüôïò. ¸íá óðïõäáßï Ýñãï ôÝ÷íçò. ÏäéêÞ êõêëïöïñßá: Ï ôñüðïò ðïõ êéíïýíôáé ôá áõôïêßíçôá êáé ïé ðåæïß óôïõò äñüìïõò. ÏìÜäá: Ðïëëïß Üíèñùðïé ìáæß, ðïõ êÜíïõí êÜôé âïçèþíôáò ï Ýíáò ôïí Üëëï. Ïîõãüíï: Ôï áÝñéï ðïõ ìáò ÷ñåéÜæåôáé ãéá íá áíáðíÝïõìå. ÐëÜôùí: ¸ëëçíáò öéëüóïöïò êáé óõããñáöÝáò ðïõ Ýæçóå ôá ðïëý ðáëéÜ ÷ñüíéá. Ðíåõìáôéêü ÊÝíôñï: Êôßñéï ìéáò óõíïéêßáò, üðïõ ãßíïíôáé äéÜöïñåò åêäçëþóåéò (óõæçôÞóåéò, åêèÝóåéò æùãñáöéêÞò, óõíáõëßåò ê.Ü.) êáé õðÜñ÷ïõí åñãáóôÞñéá ãéá ôá ðáéäéÜ (ðçëïý, êïýêëáò, èåáôñéêïý ðáé÷íéäéïý ê.Ü.). ÓõëëïãÞ: ÐïëëÜ ðñÜãìáôá ìå ðáñüìïéá ÷áñáêôçñéóôéêÜ (ð.÷. óõëëïãÞ ãñáììáôïóÞìùí, öýëëùí ê.Ü.). Óýìðáí: Ç Ãç, ï ¹ëéïò êáé üëá ôá áóôÝñéá ôïõ ïõñáíïý. Õäñáãùãåßï: Ôï êôßñéï üðïõ ìáæåýåôáé êáé êáèáñßæåôáé ôï íåñü, ðñïôïý Ýñèåé óôá óðßôéá ìáò ìÝóá áðü óùëÞíåò. Õðüíïìïò: ÌåãÜëïé óùëÞíåò ôçò áðï÷Ýôåõóçò. Öõóéêüò öñÜ÷ôçò: Äçìéïõñãåßôáé áðü ìéêñïýò èÜìíïõò êáé ìéêñÜ öõôÜ ðïõ öõôñþíïõí ìüíá ôïõò ãýñù áðü ôá ÷ùñÜöéá. Øõ÷áãùãßá: ÄéáóêÝäáóç.

146


ÐáéäéêÞ âéâëéïãñáößá Ó×ÏËÅÉÏ Çëéüðïõëïò, Â. (1997) Ï ôñéãùíïøáñïýëçò. ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. ÐáñÜó÷ïõ, Ó. (2001) Ï Ðßêï, ôï óêáíôæï÷ïéñÜêé ðÜåé ó÷ïëåßï. ÁèÞíá: ÅëëçíéêÜ ÃñÜììáôá. Pat, Th. (2003) ÓôáìÜôá íá ìå ðåéñÜæåéò (ìôöñ. ÊïëõäÜ Åõã.). ÁèÞíá: Modern Times. Sempe êáé Goscinny (2000) Ï ìéêñüò Íéêüëáò (ìôöñ. Äáìéáíßäçò Í.). ÁèÞíá: Óýã÷ñïíïé Ïñßæïíôåò. ÓÕÍÏÉÊÉÁ Êüðéò, Á. êáé ÔÜñëåô, Å. (1993) Ô’ áíèñùðÜêéá ìå ôá êüêêéíá (ìôöñ. ÃáúôÜíïõ Ì.). ÁèÞíá: ¢ììïò. ×ÑÏÍÏÓ ÂáëÜóç, Æ. (1997) Ó÷ïëåßï ðáé÷íéäéþí. ÁèÞíá: ÅëëçíéêÜ ÃñÜììáôá. ÂáëÜóç, Æ. (1999) Ôï öåããáñÜêé ðÜåé åêäñïìÞ. ÁèÞíá: Ëùôüò. ËáïõôÜñç-ÃêñéôæÜëá, ¢. (2000) Ïé 12 ìÞíåò ôïõ ÷ñüíïõ, Ðáñáìýèéá, Ýèéìá, ãéïñôÝò. ÁèÞíá: Íôïõíôïýìçò. ËïõÝëõí, Êë. (2004) Ãõñßæåé, ãõñßæåé ç Ãç. ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. ÌðÝèéá-ÊáìðáíÜñç, Æ. (2002) Ôá ñïëüãéá ðÜíå âüëôá. ÁèÞíá: ÊÝäñïò. Ðáìðïýäç, Ð. (÷.÷.) Ç Üóðñç éóôïñßá. ÁèÞíá: Libro. ×áôæçìáíþëç, ¢. (2004) Ôé êáéñü êÜíåé; Èåóóáëïíßêç: Êßñêç. ÓÅÉÑÁ «Ïé ðñþôåò áíáêáëýøåéò» (1995) Ç þñá. ÁèÞíá: ÄåëçèáíÜóçò. ÏÉ ÁÍÁÃÊÅÓ ÊÁÉ ÔÁ ÄÉÊÁÉÙÌÁÔÁ ÌÏÕ Ìáê, Êé Íô. (1996) ¸ëìåñ, ï ðáñäáëüò åëÝöáíôáò (ìôöñ. Áíäñïõôóïðïýëïõ Á.). ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. ÌÜññá, Åéñ. (2003) Ï ìéêñüò Íôïõð. ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. ÔÁ ÆÙÁ Ãêüíôïõéí, Ó. (2003) ÓêÜåé, óêÜåé ôï áõãü (ìôöñ. Çëéüðïõëïò Â.). ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. Ôá æþá. (1994) ÁèÞíá: ¢ììïò/Larousse. Ôá óðßôéá ôùí æþùí. (2004) ÁèÞíá: Êáëåéäïóêüðéï. Rius, M. êáé Parramon, J.M. (÷.÷.) Ç æùÞ óôïí áÝñá (ìôöñ. ËÝôæçò Ö.). ÁèÞíá: ÊÝäñïò. ÔÁ ÖÕÔÁ ×ïñôéÜôç, È. (1995) Ôá äÝíôñá ìáò. ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. Charman Á. (1997) Ôá äÝíôñá Ý÷ïõí öýëëá (ìôöñ. Ìðáæáëßäïõ Óô.). Áðü ôç óåéñÜ «ÈÝëù íá îÝñù ãéáôß», Èåóóáëïíßêç: Óßññéò. Cittine, J. (2004) Ç Ñüæá óôïí êÞðï (ìôöñ. Ôáóïðïýëïõ Á.). ÁèÞíá: ÓáââÜëáò. Fustec, F. (1994) Ôá öõôÜ (ìôöñ. ÂñÝôôá Ó.). ÁèÞíá: ¢ììïò/Larousse. ÄÉÁÖÏÑÏÉ ÔÏÐÏÉ ÔÇÓ ÐÁÔÑÉÄÁÓ ÌÏÕ Ãêüëëïõ÷, Í. (2004) Ôé îÝñù ãéá ôï áãñüêôçìá (ìôöñ. ÌåÀôÜíç É.). ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. ÖñáíôæÞ, Á., ÌðÜôóéáñçò, Ð. (2001)Ôá ôáîßäéá ôïõ êüôóõöá. ÁèÞíá: Êáëåéäïóêüðéï. Duwe, A. (1996) Ç ËïñÝôá óôï ÄÜóïò (ìôöñ. ØÜëôç Å.). ÁèÞíá: ÅëëçíéêÜ ÃñÜììáôá. Morgan, Í. (1994) Ç èÜëáóóá (ìôöñ. Îáíèïðïýëïõ ×.). ÁèÞíá: ¢ììïò/Larousse. Sassier, D., Bergeault S. (2004) Óôçí åîï÷Þ (ìôöñ. ÂñÝôôá Ó.). ÁèÞíá: ¢ììïò/Larousse. Ï êüóìïò ôçò èÜëáóóáò. (2004) ÁèÞíá: Êáëåéäïóêüðéï.

147


Ðåôáëïýäåò êáé æïõæïýíéá. (2004) ÁèÞíá: Êáëåéäïóêüðéï. ÓÅÉÑÁ «Ôé îÝñåéò ãé’ áõôü», Ç ôñïöéêÞ áëõóßäá. (÷.÷.) ÁèÞíá: Modern Times. ÔÏ ÍÅÑÏ êáé Ï ÊÁÉÑÏÓ Ãêüíôïõéí, Ó. (2002) ÐÝöôåé, ðÝöôåé ç óôáãüíá (ìôöñ. Çëéüðïõëïò Â.). ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. Êüïõë, Ôæ. (1995) Ôï ìáãéêü ó÷ïëéêü óôï õäñáãùãåßï (ìôöñ. ÃáâñéÞë É.). ÁèÞíá: ÊÝäñïò. ËïÀæïõ, Ì. (1986) Ôï ðïôÜìé ôñÝ÷åé íá óõíáíôÞóåé ôç èÜëáóóá. ÁèÞíá: ÊáëÝíôçò. ÐåñéóôåñÜêç-Øõ÷ïãéïý, Á. (1995) Ï êýêëïò ôïõ íåñïý. ÁèÞíá: Óýã÷ñïíç Åðï÷Þ. ÓÅÉÑÁ «Ï ðëáíÞôçò ìáò», Ôï íåñü. (÷.÷.) ÁèÞíá: Modern Times. ÓÅÉÑÁ «Ïé ðñþôåò áíáêáëýøåéò», Ï êáéñüò. (1991) ÁèÞíá: ÄåëçèáíÜóçò Å×ÏÕÍ ÆÙÇ… ÄÅÍ Å×ÏÕÍ ÆÙÇ Óïõæïýêé, Íô. (2002) Êïßôá, êïßôá ôïí áÝñá (ìôöñ. Êþôóç Á.). ÁèÞíá: Anaco. ÓÅÉÑÁ «Ìéêñïß ÅðéóôÞìïíåò», ÕëéêÜ. (1999) ÁèÞíá: Modern Times. ÓÅÉÑÁ «Ôé îÝñåéò ãé’ áõôü», Ïé æùíôáíïß ïñãáíéóìïß. (÷.÷.) ÁèÞíá: Modern Times. ÅÍÅÑÃÅÉÁ êáé ÌÅÔÁÖÏÑÅÓ Æáñáìðïýêá, Ó. (1999) Ìõèïëïãßá 9- Ïé Üèëïé ôïõ ÇñáêëÞ. ÁèÞíá: ÊÝäñïò. Brian, W. (2004) Ôá ìåôáöïñéêÜ ìÝóá (ìôöñ. ÂñÝôôá Ó.). ÁèÞíá: ¢ììïò/Larousse. Cittine, J. (2004) Ç Ñüæá ôáîéäåýåé (ìôöñ. Ôáóïðïýëïõ Á.). ÁèÞíá: ÓáââÜëáò. ÓÅÉÑÁ, «Ìéêñïß åðéóôÞìïíåò», Çëåêôñéóìüò. (2000) ÁèÞíá: Modern Times. ÐÏËÉÔÉÓÌÏÓ êáé ÁÈËÇÔÉÓÌÏÓ ÊÁÉ ØÕ×ÁÃÙÃÉÁ ÌõñïãéÜííç, Å. (2003) ÄÝêá ìéêñïß äéÜëïãïé ãéá Ýíá Ìïõóåßï. ÁèÞíá: Êáëåéäïóêüðéï. Foreman, M. (2002) Óïýðåñ ãêïë (ìôöñ. Âáñâáñïýóç Ë.). ÁèÞíá: Ìåôáß÷ìéï. Ôï âéâëßï ôùí ìéêñþí åîåñåõíçôþí. ÁèÞíá: ÅëëçíéêÜ ÃñÜììáôá. Ç ÄÉÁÔÑÏÖÇ ÌÁÓ/ ÔÏ ÂÉÂËÉÏ/ ÏÉ ÔÅÓÓÅÑÉÓ ÅÐÏ×ÅÓ Ðáìðïýäç, Ð. (÷.÷.) Ç ìáýñç éóôïñßá, ÁèÞíá: Libro. Öáêßíïõ, Å. (1985) ¢íïéîç, Êáëïêáßñé, Öèéíüðùñï, ×åéìþíáò (4 âéâëßá). ÁèÞíá: ÊÝäñïò. ÓÅÉÑÁ, «ÖôéÜ÷íù ìüíïò ìïõ», Stowell, C. (2000) Âéâëßá (ìôöñ. ÔóéëéäÜêç Ó.). ÁèÞíá: Modern Times. ÃÅÍÉÊÁ Æáñáìðïýêá, Ó. (1996) Ï ìáãïãéáôñüò. ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. Æáñáìðïýêá, Ó. (1992) Ç ïñ÷Þóôñá ðïíôéêÜôá. ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. ÌÜãïò, Ê. (1999) Ìéá íý÷ôá óôç ÷ùìáôåñÞ. ÁèÞíá: ÌéêñÞ ¢ñêôïò. Ìáíôïýâáëïõ, Ó. (1994) Ìéá öïñÜ Þôáí ç Êïëïôïýìðá, ðïõ Ýäåóå ôïí ðüíï ôçò öéüãêï. ÁèÞíá: Êáóôáíéþôçò. ÌÜñá, Å. (1994) Èåïãïíßá. ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. Ï êýñéïò Ìðåí, ç Ìïõ êáé ôá óêïõðßäéá. (1991) ÁèÞíá: ÐáôÜêçò. Ï ïõñáíüò ìå ô’ Üóôñá. (2004) ÁèÞíá: Êáëåéäïóêüðéï. Åéêüíåò (ç ðñþôç ìïõ åãêõêëïðáßäåéá). (2002) ÁèÞíá: Modern Times. Åéêüíåò áðü ôï äéÜóôçìá. (1999) ÁèÞíá: Modern Times. Ç ðñþôç ìïõ åãêõêëïðáßäåéá. (2003) ÁèÞíá: Ìåôáß÷ìéï/Larousse. ÌéêñÝò åãêõêëïðáßäåéåò-Ç åðéóôÞìç. ÁèÞíá: Susaeta.

148


Öùôïãñáöéêü õëéêü 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31.

óåëßäåò 14-19, 41 (êÜôù): ÃÉÁÍÍÇÓ ÃÉÁÍÍÅËÏÓ óåëßäåò 31, 34, 38: ÁÊÇÓ ÓÁÖÁÑÇÓ óåëßäá 40 (ðÜíù): ÊÙÓÔÁÓ ÂÅÑÃÁÓ óåëßäá 40 (êÜôù): ÁÑ×ÅÉÏ 5çò Å.Â.Á. óåëßäá 41 (ðÜíù): ÄÇÌÇÔÑÇÓ ÔÁËÉÁÍÇÓ óåëßäá 47 (ðÜíù): áðü ôçí Ýêäïóç Èåóóáëïíßêç, ïé ðñþôåò Ýã÷ñùìåò öùôïãñáößåò, åêäüóåéò ÏËÊÏÓ óåëßäá 47 (êÜôù): ÃÉÙÑÃÏÓ êáé ÃÉÁÍÍÇÓ ÆÁÑÆÙÍÇÓ óåëßäá 49 (ðÜíù): ÍÉÊÏÓ ÌÁÌÁËÏÓ – ÈÁÍÁÓÇÓ ÓÏÕÔÇÓ óåëßäá 49 (êÜôù): ÃÉÁÍÍÇÓ ÃÉÁËËÏÕÑÏÓ óåëßäá 50: ÌÁÑÉËÅÍÁ ÓÔÁÖÕËÉÄÏÕ – ÃÉÁÔÑÏÉ ×ÙÑÉÓ ÓÕÍÏÑÁ óåëßäá 55 (ðåôáëïýäåò): ËÁÆÁÑÏÓ ÐÁÌÐÅÑÇÓ óåëßäá 56: ÃÉÙÑÃÏÓ ÑÏÕÓÏÐÏÕËÏÓ - ÅËËÇÍÉÊÇ ÏÑÍÉÈÏËÏÃÉÊÇ ÅÔÁÉÑÅÉÁ óåëßäá 57 (ðÜíù äåîéÜ), 65: «ÁÑÊÔÏÕÑÏÓ» óåëßäá 57 (êÜôù áñéóôåñÜ): ÌÏÕÓÅÉÏ ÃÏÕËÁÍÄÑÇ ÖÕÓÉÊÇÓ ÉÓÔÏÑÉÁÓ óåëßäá 66 (ðÜíù): ÅËËÇÍÉÊÇ ÏÑÍÉÈÏËÏÃÉÊÇ ÅÔÁÉÑÅÉÁ óåëßäá 88 (ðÜíù): ÄÇÌÇÔÑÇÓ ÔÁËÉÁÍÇÓ óåëßäá 89 (ðÜíù): ÄÇÌÇÔÑÇÓ ÔÁËÉÁÍÇÓ óåëßäá 102 (áñéóôåñÜ): ÂÁÓÉËÇÓ ÓÕÊÁÓ óåëßäá 102 (äåîéÜ): ÃÉÙÑÃÏÓ ÄÅÐÏËËÁÓ óåëßäá 110 (ìÝóç): ÁÑ×ÅÉÏ ÓÔÅÖÁÍÏÕ ÍÏÌÉÊÏÕ óåëßäá 111 (ðÜíù): ÓÏÖÉÁ ÆÁÑÁÌÐÏÕÊÁ (óåéñÜ «Ìõèïëïãßá», Íï 9, Ïé Üèëïé ôïõ ÇñáêëÞ, Åêäüóåéò ÊÅÄÑÏÓ) óåëßäá 111 (ìÝóç): ÁÑ×ÅÉÏ ÓÔÅÖÁÍÏÕ ÍÏÌÉÊÏÕ óåëßäá 124 (ðÜíù): ÃÉÙÑÃÏÓ ÄÅÐÏËËÁÓ óåëßäá 124 (êÜôù): ÄÇÌÇÔÑÇÓ ÔÁËÉÁÍÇÓ óåëßäá 125 (áñéóôåñÜ): ÁÑ×ÅÉÏ 5çò Å.Â.Á. óåëßäá 126, 127 (ðÜíù), 138 (ìåóáßá): ËÁÏÃÑÁÖÉÊÏ ÊÁÉ ÅÈÍÏËÏÃÉÊÏ ÌÏÕÓÅÉÏ ÌÁÊÅÄÏÍÉÁÓ óåëßäá 128, 129 (êÜôù áñéóôåñÜ): ÌÏÕÓÅÉÏ ÌÐÅÍÁÊÇ óåëßäá 129 (êÜôù äåîéÜ): ÊÅÍÔÑÏ ÌÅËÅÔÇÓ ÍÅÙÔÅÑÇÓ ÊÅÑÁÌÅÉÊÇÓ óåëßäá 130 (ðÜíù): ÊÙÓÔÁÓ ÂÅÑÃÁÓ óåëßäá 130 (êÜôù): ÖÏÉÂÏÓ ÁÍÙÃÅÉÁÍÁÊÇÓ (áðü ôï âéâëßï ÅëëçíéêÜ ËáúêÜ ÌïõóéêÜ ¼ñãáíá, ÅèíéêÞ ÔñÜðåæá, ÁèÞíá 1976) óåëßäá 138 (áñéóôåñÜ): ÌÏÕÓÅÉÏ ÁÌÖÉÐÏËÇÓ

Ïé õðüëïéðåò öùôïãñáößåò ðïõ äçìïóéåýïíôáé óôï ðáñüí âéâëßï ôçò ÌåëÝôçò ôïõ ÐåñéâÜëëïíôïò áíÞêïõí óôï öùôïãñáöéêü áñ÷åßï ôùí Åêäüóåùí ÊÁËÅÉÄÏÓÊÏÐÉÏ.

149


Με απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης τα διδακτικά βιβλία του ∆ηµοτικού, του Γυµνασίου και του Λυκείου τυπώνονται από τον Οργανισµό Εκδόσεως ∆ιδακτικών Βιβλίων και διανέµονται δωρεάν στα ∆ηµόσια Σχολεία. Τα βιβλία µπορεί να διατίθενται προς πώληση, όταν φέρουν βιβλιόσηµο προς απόδειξη της γνησιότητάς τους. Κάθε αντίτυπο που διατίθεται προς πώληση και δε φέρει βιβλιόσηµο, θεωρείται κλεψίτυπο και ο παραβάτης διώκεται σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 7, του Νόµου 1129 της 15/21 Μαρτίου 1946 (ΦEK 1946, 108, A΄).

BIBΛIOΣHMO

Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε τµήµατος αυτού του βιβλίου, που καλύπτεται από δικαιώµατα (copyright), ή η χρήση του σε οποιαδήποτε µορφή, χωρίς τη γραπτή άδεια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

Meleti_Perivallontos-Biblio_Mathiti  

Mελέτη Περιβάλλοντος B΄ ∆ηµοτικού Επιστηµονικός Υπεύθυνος Έργου Γεώργιος Τύπας Mόνιµος Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου YΠEYΘYNH TOY YΠ...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you