Nieuwezijds 2013 #3

Page 25

nummer 3 / 2013

Weg met vervuilende containerschepen: vervoer per zeilschip is volgens kapitein Jorne Langelaan de enige eerlijke manier van transport over water. “Al het andere is misdadig.” Annemiek Verbeek Karoly Effenberger

tekst: foto:

Een fietsframe uit China, mango’s uit Burkina Faso, bevroren vis uit Vietnam en de laatste mode uit Mexico: maar liefst negentig procent van alles om ons heen is per schip over zee naar ons toe gekomen. In absolute cijfers is de scheepvaart verreweg de meest vervuilende transportsector: de totale CO2-uitstoot is tweemaal zo groot als die van de luchtvaartsector, de zestien grootste zeeschepen produceren samen net zoveel emissie als alle auto’s op aarde samen. spier- en windkracht Dat kan, nee, dat móét anders, vindt Jorne Langelaan (34), telg uit een koopvaardijfamilie en mede-oprichter van Fairtransport. Eerlijk vervoer, dat is duurzaam vervoer per zeilschip. Met de clipper Tres Hombres vaart hij als kapitein de wereldzeeën over. Voortgestuwd door louter spier- en windkracht, is het schip al vier keer de Atlantische Oceaan rondgevaren, met aan boord onder andere biologische wijn, eerlijke cacao, rum en tabak. Honderd procent CO2-vrij van A naar B gebracht. Langelaan valt direct op in de bomvolle kantine van de Openbare Bibliotheek aan het IJ. Prototype zeebonk. Boomlang, woeste blonde krullen die onder zijn pet uitsteken, felblauwe ogen, een baard van een paar dagen. Met zijn dikke, Noorse wollen kabeltrui is hij gekleed op de op hout gestookte woonboot waar hij verblijft als hij niet vaart. “Wil je goedkoop en snel of schoon, eerlijk en duurzaam vervoeren?” Het is deze retorische gewetensvraag die hij waar hij kan, zo vaak hij kan, hardop uitspreekt. En dat is steeds vaker, want de jonge kapitein is een veel gevraagd man voor lezingen op congressen en bijeenkomsten, waaronder het befaamde TEDx Amsterdam.

‘De Ecoliner wordt het grootste hybride zeilvrachtschip ooit gebouwd’

project van lange adem Op dit moment werkt hij met zijn partners Arjen van der Veen en Andreas Lackner – zelfbenoemde ‘pioniers van het eerlijke transport’ – aan een ambitieus nieuw plan: de bouw van de Ecoliner, het grootste hybride zeilvrachtschip ooit gebouwd, dat in capaciteit de directe concurrentie kan aangaan met reguliere containerschepen. “Een project van de lange adem,” noemt Langelaan het optimistisch, want een fiks deel van de benodigde miljoenen is nog niet binnen. Zo is ook de Tres Hombres er gekomen: hard werken, doorzetten, geloven. Hij kent zijn partners al van de zeevaartschool, ze hebben alle drie jarenlange ervaring in de koopvaardij en zagen in die hoedanigheid de immense vervuiling op internationale vaarroutes met eigen ogen. Tien jaar terug staken ze de koppen bij elkaar: ze zouden een zeilschip bouwen en de wereld laten zien dat het ook anders kon. Het duurde nog een paar jaar voordat ze tegen een geschikte romp aanliepen, een van oorsprong Duitse oorlogsboot. Zestig procent van ‘het wrak’ moest vervangen worden. In twee jaar tijd, en met de hulp van meer dan tweehonderd vrijwilligers van over de hele wereld, werd de romp omgebouwd tot de Tres Hombres. Op het moment van het gesprek worden in het Caraïbisch gebied vijftigduizend eerlijke chocoladerepen van the Grenada Chocolate Company geladen om richting Amsterdam te varen. Misdadig “Zeelui vinden de Tres Hombres geweldig. Het is een wereld van nostalgie. Als we aanmeren, komen mensen aan boord om foto’s te maken. Leuk, maar er verandert niks door. In zijn aard is de scheepvaartwereld oerconservatief.” Langelaan verstaat de kunst zijn messcherpe boodschap charmant te verpakken. Want messcherp is het: “Duurzaam transport met zeilschepen is de enige eerlijke manier, al het andere is ronduit misdadig. Misdadig naar de naar

schatting zestigduizend mensen die elk jaar onnodig overlijden door de vervuiling die de scheepvaart veroorzaakt. Misdadig naar het milieu, maar vooral misdadig naar generaties na ons. Hoe gaan we uitleggen dat wij verzaakt hebben iets te veranderen, terwijl dat wel mogelijk was?”

‘Reguliere rederijen hebben het moeilijk. Wij krijgen alleen maar meer aanvragen’ VOC-manier Als niemand anders het voortouw neemt de boel te veranderen, dan doen zij het wel. De Ecoliner is ontworpen aan dezelfde tekentafel waar ook het zeilschip Rainbow Warrior III van Greenpeace ontstond. “De Ecoliner wordt een lichtend voorbeeld van bestaande mogelijkheden, zesduizend jaar bewezen zeilvaarttechnieken samengebald in een hypermodern zeilend vrachtschip.” De Ecoliner is meer dan honderddertig meter lang, krijgt vier masten en kan acht miljoen kilo vracht vervoeren. Het schip heeft een motor die wordt bijgezet als de zeilsnelheid zakt onder een vastgestelde limiet. Langelaan gelooft in de oude ‘VOC-manier’ om schepen te bouwen met vooral geld van particuliere investeerders. Tegelijk broeden ze op plannen om een tweede klipper te kopen. “Terwijl veel rederijen amper genoeg klandizie hebben om de boel draaiende te houden, krijgen wij namelijk alleen maar méér aanvragen. Het past bij de tijdgeest, steeds meer bedrijven willen zich nadrukkelijk als duurzaam profileren. Als de sector ziet dat het kán, ben ik ervan overtuigd dat anderen volgen. Ze zullen wel moeten, we kunnen simpelweg niet eeuwig doorgaan met het uitputten van de aarde.”

25

130213nieuwezijds.indd 25

4/24/13 5:54 PM