Page 1


3

Redactioneel

3

Het laatste oerbos van Europa Als het gaat om wildernisnatuur Nederland

kunnen

we in

nog veel leren van referentiegebieden

buitenland.

We nemen

in het

een kijkje in het Bialowieza-

woud in Polen aan de hand van een reisverslag.

11 Grote katten In dit artkei kunt u lezen over de stand van zaken rond fokprogramma's

met de diverse ondersoorten

lynx. Ook komen vraagstukken van deze 'koning

van de

rond de reïntroductie

van het woud' uitgebreid

aan de orde

15 Trekvogels Wildernisnatuur

kent geen grenzen,

de dieren zijn

vrij om te gaan en staan waar ze willen. Vanuit dit perspectief

komen we terecht

wereld bereizen,

bij trekvogels

de laatste ontwikkelingen

die de hele worden

doorgenomen.

19 Zieke dieren Waar de mens en de natuur komen veeziekten verhelderend op het netvlies

dicht op elkaar zitten

vroeg of laat ter sprake. Het is

om oorzaak

en gevolg op dit vlak scherp

te hebben

21 De Veluwezoom ontsnipperd Dat er op de Veluwe het één en ander in beweging natuurbescherming interviewden

zal weinig mensen

een beheerder

is qua

zijn ontgaan. We

van de Zuidelijke

Veluwe

voor een visie vanuit de praktijk.

23 Terugkeer van de meerval De natuur

kan vreselijk

spannend

zijn, dat wisten we al,

maar als het gaat om nieuwkomers met gemak een hond verslinden

naar Nederland dan worden

die

we toch

wel even stil. Een verslag over de Europese meerval

die

zich in ons land gevestigd lijkt hebben.

26 Het onvermogen van CITES Nu en dan komen

175 internationale

overheden

bij

elkaar om te werken aan wetgeving

rond de handel

bedreigde

Hier kunt u lezen

dier- en plantensoorten.

over de laatste bijeenkomst

in het kader van CITES.

29 Nieuws

Omslag Nieuw leven op dood hout in het Bialowieza-woud Deze pagina: holle eik in het Bialowieza-woud Beide foto's Eric Brinckmann

in


Welkome toppredator De opkomst

van

de Europese

meerval

Pieter

Beelen

Een gigantische vis die makkelijk twee meter lang wordt en zelfs de drie meter kan bereiken. Meervallen zijn echte rovers en deinzen niet terug voor een grote prooi. Er doen zelfs verhalen de ronde dat ze honden van het wateroppervlak plukken. Een vraatzuchtig monster dat een mysterieus bestaan leidt en vooral in de nacht actief wordt. In de middeleeuwen stond hij zelfs bekend als "menseneter", NIEUWE

WILDERNIS

zo'n vis spreekt natuurlijk tot de verbeelding. NUMMER

5

2

2

3


~

Verspreiding

-c

meerval

De meerval heeft de rode lijst reeds in 2004 verlaten.

per uurhok

N

-' '""' o "' z

A

cc

"'

V> V>

> f-

'" o 0-

V>

f-

o:

-c

ÂŤ

'"

van modderige bodems en overhangende oevers waar ze kunnen foerageren en rusten. Door het rechttrekken en 'opruimen' van rivieren is het leefgebied van de meerval in de 20e eeuw flink afgenomen. Ook is het Nederlandse water steeds drukker geworden onder invloed van recreatie en industrialisatie. Door verstoring in het paaiseizoen heeft de meerval het steeds zwaarder gekregen.

•

uurhok met meervalwaarneming

oopyrighl: Sportvisserij Nedertand, 2010 bronnen: HVR-online, Ravon, RijkSwaterstaat

(MWTL-programma)

In het verleden werden meervallen bijna alleen in het Haarlemmermeergebied en omgeving aangetroffen. Daarbij ging het om enkele meldingen per jaar. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Europese meerval als zeldzame soort bestempeld werd en wordt beschermd door de flora- en faunawet. Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de meerval loopt van het Aralbekken tot de Oostzee. De meerval was een zeldzaamheid in West-Europa en werd alleen gezien in het oosten. In de grote meren en rivieren van Bulgarije en Rusland kwam de meerval wel voor. In de Dnjepr is zelfs een meerval van 5 meter lang gevangen.

Kwetsbaarheid De volwassen meerval is een toppredator en staat daardoor aan de top van de voedselketen. Alleen jonge dieren zijn gevoelig voor predatie van andere roofvissen en visetende vogels. Naarmate het dier ouder wordt bereikt het proporties waardoor het de grootste zoerwatervis wordt. Van natuurlijke vijanden heeft de meerval dan ook weinig last. Het is echter als toppredator wel een kritische soort naar habitat. Meervallen zijn zeer afhankelijk N

u

w

w

DER

N

s

Sinds eind jaren '90 van de 20e eeuw neemt het aantal meervallen weer spectaculair toe en gaat het om honderden meldingen per jaar. Met name in de grote rivieren zien we een serieuze groei van het bestand. Op verschillende plaatsen in Nederland zijn sterke aanwijzingen van natuurlijke voortplanting. Tijdens de bemonstering van de rijkswateren worden relatief veel eenjarige dieren (lengte tot 20 cm) gevangen. Daarnaast zijn ook de andere lengteklassen goed vertegenwoordigd. Beroepsvissers vangen de vis regelmatig in fuiken, ook sportvissers vangen regelmatig een meerval. Redenen voor deze toename zijn vooral te vinden in de verbinding met het Donausysteem, de verbeterde waterkwaliteit in de rivieren, klimaatsveranderingen en betere paaimogelijkheden.

Flora-

en faunawet

en visserij

Een vis die steeds vaker wordt waargenomen en weinig te vrezen heeft van predatie ofhabitatdegradatie, hoort niet in de flora- en faunawet maar in de visserijwet. De meerval verliest hierdoor zijn beschermde starus en kan gericht worden bevist volgens de Catch and Release methode. Sporrvisserij Nederland gaat dit aankaarten bij het ministerie van LNV De meerval heeft de rode lijst reeds in 2004 verlaten. Sportvissers zetten hun vis in het algemeen terug in hetzelfde water waar de vis gevangen is. Sportvisserij Nederland wil in elk geval een terugzetverplichting instellen voor de sportvisserij en de beroepsvisserij. Door deze potentiĂŤle wetswijziging in combinatie met een terugzetverplichting is de meerval niet meer beschermd, maar heeft de soort toch niets te vrezen van de visserij. Tevens kan de populatie beter in beeld gebracht worden omdat er meer meldingen van hengelvangsten komen. De meerval is in Nederland geen populaire consumptievis. N

U

M

M

R

5

2

2

4


Meanders zorgen voor holle oevers waar de meerval goed in kan schuilen.

Meerval als gezicht van de waterwereld De meerval profiteert van projecten als Ruimte voor de Rivier. Door de rivier meer ruimte te geven, in plaats van het alsmaar verhogen van de dijken, nemen overstromingsvlaktes toe en worden deze door de meerval gebruikt als paai- en opgroeihabitat. Deze overstromingsvlaktes liggen in de uiterwaarden en het ondiepe water warmt hier snel op, zodat de gewenste paaitemperatuur snel bereikt wordt. Meervallen bouwen een soort nest van vegetatie. Deze vegetatie bestaat vaak uit ruigtekruiden die op deze voedselrijke (klei)bodems groeien. Ook speciaal aangelegde of weer opengegraven nevengeulen, die rijkelijk voorzien zijn van verschillende vegetatietypen, worden door de meerval in gebruik genomen als paai- en opgroeigebied. Het waterbeheer is anno 2010 ook flink veranderd ten goede van de meerval. Zo worden watergangen niet meer rechtgetrokken, maar vaak weer meanderend gemaakt. Er is weer meer ruimte voor waterplanten en dood

vormt een uniek ongerept deltagebied van maar liefst 5000 vierkante kilometer. Een paradijs voor tal van vogelsoorten en gigantische meervallen I Men kan de meerval zien als ambassadeur van het herstel van het rivierensysteem in Nederland.

hout in de water- en oevervegetatie. Vegetatie en dood hout kan gebruikt worden voor de paai en als schuilgelegenheid. Meanders zorgen voor holle oevers waar de meerval ook goed in kan schuilen.

Sportvisseri j Verspreiding

Voor sportvissers is de meerval een geweldige vis en vele sportvissers gaan

Als we naar natuurlijke referentiegebieden kijken, is al snel duidelijk dat er voor de meerval niet genoeg wildernis kan zijn. Neem bijvoorbeeld Kazachstan waar de rivier de Ili uitmond in het enorme Balchasjmeer. Voordat de rivier in het meer uitroomt deelt de rivier zich in drieĂŤn en

dan ook naar het buitenland om deze giganten te vangen. Er zijn inmiddels al een vijftal Nederlandse bedrijven die compleet verzorgde reizen voor meervalvisserij in Spanje aanbieden. Sportvisserij Nederland wil sportvissers stimuleren hun in Nederland gevangen meervallen te melden. Sportvissers kunnen hun vangsten (naast meerval ook alle andere vissen) melden op www.vangstenregistratie.nl zodat er meer kennis over de verspreiding beschikbaar komt. De mogelijke populatieschommelingen van de meerval kunnen O.a. door meldingen van sportvissers in beeld gebracht worden. Sportvissers werkten in een eerder project al mee om een verspreidingskaart van de meerval te maken door hun meervalvangsten te melden. Vangsten

r---------------------~--~~~~~n.•~------------------__, z 0

ÂŤ ~

"'

W

o w Z

ix w V> V>

> I-

van sportvissers worden vaak gecombineerd met meldingen van beroepsvangtuigen, zoals bijvoorbeeld fuiken. Bij het maken van de verspreidings-

"'o

kaart bestond bijna 20 procent van de meldingen uit hengelvangsten.

0..

V>

I-

~

Door de verbeterde

~

de rivieren is het ook te verwachten

waterkwaliteit

en de aanleg van natuurgebieden dat de meerval dominanter

langs

wordt.

Maar het natuurlijke karakter van de rivieren kan verder versterkt worden, waardoor de' meerval zich steeds beter kan handhaven. Denk hierbij aan overstromingsvlaktes, nevengeulen, rietvelden en verbindingen met andere

11'I

systemen. N

E

UWE

w

D

R

N

s

NUMMER

5

2

2

5


Nieuwe Wildernis 52  

cover, inhoud en 1 artikel

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you