Page 39

Een gewone dwergvleermuis heeft ongeveer de grootte van de kopse kant van een baksteen.

Vleermuis in je huis, op het terras of in de spouwmuur? Speciale vrijwilligers kunnen helpen en geven voorlichting. Een nieuwe lichting is in opleiding bij Stichting Landschapsbeheer Gelderland en Vleermuiswerkgroep Gelderland (VleGel). tekst Ria Dubbeldam, foto’s Hans Dijkstra en Wim van Hof/gaw.nl

‘Veel mensen vinden vleermuizen eng. Ze zijn bang dat de dieren bijten of in je haar vliegen’, zegt Hans Hartvelt, coördinator afhandelingen vleermuismeldingen van VleGel, ‘Vaak kun je mensen geruststellen, maar soms lukt het gewoon niet. Angst is iets emotioneels. Wees altijd geduldig en luister. Bellers hebben soms al heel wat telefoontjes achter de rug voordat ze jou hebben gevonden.’ In zes bijeenkomsten krijgen de 25 deelnemers aan de cursus Afhandeling Meldingen Vleer­ muizen flink wat kennis en tips over zich uitge­ stort: over de ecologie, herkenning, rabiës, afhandeling van meldingen en als klapstuk een avond vleermuizen opsporen met een bat­ detector, die het sonargeluid van vleermuizen opvangt. Stichting Landschapsbeheer Gelderland en VleGel vonden het tijd voor een nieuwe cursus. Het provinciale netwerk van vleermuisvrijwil­ ligers dat in 2002 is opgezet met financiële steun van de provincie Gelderland, heeft tot 2008 130 vrijwilligers opgeleid, maar door natuurlijk verloop neemt hun aantal geleidelijk af.

Nieuwsgierigheid gewekt De cursisten komen vanuit heel Gelderland, ook een aantal van de Veluwe. Uit Putten, Arnhem, Ermelo, Vaassen enzovoort. Sommigen hebben al de nodige kennis in huis, zoals Jan Hop, terreinbeheerder bij drinkwaterbedrijf Vitens. Hij heeft een paar winterverblijfplaatsen voor vleermuizen ontworpen en laten bouwen. Met resultaat: de eerste winter zaten er gelijk vleermuizen in. De netafgestudeerde bioloog René Van Gestel kreeg tijdens een stage bij een ecologisch adviesbureau te maken met vleer­ muizen en vindt het leuk om nu iets sociaals met zijn kennis te gaan doen. Bij Bibi Dijkstra werd de nieuwsgierigheid voor vleermuizen gewekt door een voorval op haar werk. ‘Er hing

iets bij ons in de parfumerie aan het plafond, dat wel erg groot was voor een hommel. Een vleermuis! Ik heb hem met een handdoek eraf gehaald, even heel goed bekeken en toen de dierenarts gebeld.’ Door de cursus weet ze nu dat je een gezonde vleermuis op de muur buiten kunt zetten. Dan kan hij zelf zijn verblijfplaats terugvinden. Zo hoog mogelijk op de muur, zodat katten er niet bij kunnen, en niet in de zon om uitdroging te voorkomen. Het best kun je wachten tot het donker wordt, wanneer de dieren actief worden. In het vervolg zal ze ook geen handdoek meer gebruiken, want een vleermuis kan daar door­ heen bijten. De kans is miniem dat een vleer­ muis door een beet het rabiësvirus overbrengt. ‘Toch moet je geen enkel risico nemen en het goede voorbeeld geven’, prenten Hartvelt en VleGel-bestuurslid voorlichting Herman Heskamp de cursisten in. De vrijwilligers leren dat ze zonder een rabiësvaccinatie contact met een vleermuis moeten vermijden.

Telefonisch advies Veel situaties waarmee de vrijwilligers te maken krijgen, zijn niet zo complex. Vaak is een telefo­ nische afhandeling afdoende. Bijvoorbeeld wanneer een vleermuis in de slaapkamer rond­ fladdert. Bewoners krijgen het advies ramen en deuren naar buiten open te zetten. Veelal vliegt een vleermuis vanzelf weg. Bij een kantelraam in bijvoorbeeld een zolderkamer zal een vleer­ muis niet altijd de uitgang weten te vinden. Dan is het wachten tot hij ergens gaat hangen. Met een bekende truc is de vleermuis te vangen: plaats een plastic bak over de vleermuis en schuif er een kartonnetje onder door. Als bewo­ ners het durven, kunnen ze het zelf doen en de vleermuis buiten terugzetten op de muur. ‘Bij een dwergvleermuizenjong dat uit de spouw van de muur is gekropen en onderaan de muur hangt, moet je heel zorgvuldig zijn’, zegt

Heskamp. ‘Doe het jong in een doosje met een washandje en zet ’m ’s avonds terug waar je hem hebt gevonden. Dan begint hij te schreeu­ wen om zijn moeder. Zij komt hem wel halen of hij kruipt zelf terug. Wanneer een kat ermee speelt, is het mis. Maar een jong kan zich ook schijndood houden. Hou daar rekening mee.’

Passie Vaak zal een vrijwilliger na een telefoontje, ook als het niet per se hoeft, uit interesse en nieuwsgierigheid langs willen komen. Wie weet hebben de bewoners wel een bijzondere soort gevonden! En die zouden ze echt niet willen missen; voor velen is vleermuizen bestuderen een passie. Dat geldt zeker voor Hartvelt. In mei-juni gaat hij met plezier in de nacht op pad, vertelt hij, om een uur of vier, net voordat het licht wordt en het op straat doodstil is. ‘Als de vleermuizen na een hele nacht vliegen teruggaan naar hun kraamverblijf, blijven ze een tijdje rond de invliegopening zwermen. Ze klampen zich aan de muur vast en vliegen weer van de muur af, tot ze uiteindelijk naar binnen gaan. Als een groep van zestig tot tachtig vleermuizen dat doet.... Dat ochtend­ zwermgedrag is zo’n prachtig moment; ik heb de neiging de slapende mensen uit hun bed te halen. Ze weten vaak niet eens dat ze vleer­ muizen in huis hebben.’ Attributen Komt de vleermuisvrijwilliger langs, dan heeft hij allerlei attributen bij zich. Hartvelt somt op: altijd een zaklantaarn en een spiegeltje om bijvoorbeeld achter de koelkast te kunnen

Deelnemers aan de cursus krijgen een batdetector om mee te oefenen.

NIEUWE VELUWE 2/14

39

Profile for GAW ontwerp + communicatie

Nieuwe Veluwe 2 2014  

Nieuwe Veluwe 2 2010 Nieuwe Veluwe gaat over natuur en landschap, kunst en cultuur en biedt een platform voor discussie en opinie. Nieuwe Ve...

Nieuwe Veluwe 2 2014  

Nieuwe Veluwe 2 2010 Nieuwe Veluwe gaat over natuur en landschap, kunst en cultuur en biedt een platform voor discussie en opinie. Nieuwe Ve...

Advertisement