Issuu on Google+

Wat vertellen

Kinderen beleven ’s nachts de wonderlijkste avonturen. En dat is maar goed ook: zo verwerken ze hun dag. Door samen over die dromen te praten, kom je erachter wat je kind bezighoudt.

'Als mijn achtjarige dochter Kaat ’s morgens opstaat, begint ze meestal spontaan te vertellen wat ze heeft gedroomd. Ze praat honderduit en vertelt in geuren en kleuren. Soms lijkt het net een film die ze navertelt’, zegt Joke (39). Geen onderwerp is te gek voor de dromen van Kaat. ‘De ene keer beleeft ze een vrolijk avontuur met vriendinnetjes, de andere keer is het spannend of verdrietig. Laatst droomde ze over Minoes, de poes van mijn ouders, die een poosje geleden is doodgegaan. Kaat was erg aan haar gehecht. In haar droom kwam de dierenarts om Minoes in te laten slapen, maar later kwam ze weer tot leven. Helaas was ze te ziek en moest de dierenarts opnieuw een spuitje komen geven.’ Joke vond het een heftige droom. ‘Kaat wist alles tot in de kleinste details na te vertellen, bijvoorbeeld dat de poes in een klein kistje met rozenblaadjes lag. Ze was oprecht verdrietig. We praatten nog wat over Minoes en na een tijdje klaarde ze op. ‘Misschien kwam Minoes wel even gedag zeggen’, zei ze. En ze vroeg mij een mooie

je leert je kind op een andere manier kennen 38 kekmama

foto uit te printen, zodat ze die in een lijstje in haar kamer kon hangen.’

Verbanden leggen Droomcoach Nicoline Douwes Isema, schrijfster van het boek Wat heb jij gedroomd vannacht?, juicht gesprekken over kinderdromen toe. ‘Kinderen verwerken in hun dromen wat ze overdag meemaken. Het is goed als een kind daar vervolgens weer woorden aan geeft, zodat het erover kan nadenken.’ Haar eigen moeder vroeg Nicoline ook altijd naar haar dromen. ‘Een van de belangrijkste dingen die ik daarvan heb geleerd, is het verwoorden van wat er binnenin mij leeft. Van die vaardigheid heb ik nu nog steeds profijt. Ook heb ik beter verbanden leren leggen.’ Voor ouders zijn zulke gedachtewisselingen een mooie kans om een idee te krijgen van wat er in het hoofd van hun kind omgaat. ‘Wat overdag speelt, komt ’s nachts vaak terug. Luister naar je kind, laat je verrassen. Soms komen er mooie wijsheden uit. Je leert je kind op een andere manier kennen’, vertelt Nicoline. De dromen van Merel (10) leveren Sandra (38) vaak inzichten op. ‘Ik ben alleenstaand en Merel slaapt nogal eens bij me in bed. Het grappige is dat ik daardoor veel meekrijg van haar dromen. In spannende tijden nemen de dromen toe. Zo klonken in november middenin de nacht ineens een paar regels uit een sinterklaasliedje. > Terwijl ze niet meer gelooft, houdt het sinterklaasfeest haar


psyche

kekmama 39


kennelijk toch nog flink bezig. En vlak voordat ze een wedstrijd heeft op de manege, hoor ik namen van pony’s voorbijkomen of zegt ze iets over het proefje dat ze moet doen.’ Napraten over dromen zit er helaas niet in voor Sandra. ‘Merel herinnert zich er de volgende morgen niets van! Ook niet als ik haar vertel wat ik heb gehoord. Dat is ook niet erg; ik kan al het een en ander aflezen uit de flarden die ik opvang. Het houdt me alert.’

rationeel denken en intuïtief denken. Daar zit de winst.’ Soms is de betekenis van een droom heel helder, soms begrijp je er in eerste instantie niet veel van. ‘Dat geldt ook voor je kind. Door erover te praten, kun je uitvinden wat erachter zit. Je bereikt ermee dat je het denkproces van je kind op gang helpt.’ Daarbij is het vooral belangrijk om te luisteren. Nicoline: ‘Ouders hebben

Intuïtie

Nachtmerries kunnen meerdere oorzaken hebben

Volgens Nicoline staat dromen gelijk aan denken in je slaap. ‘Rationeel redeneren is maar een klein deel van het hele denk­proces. Onderbewust gebeurt er veel meer qua intuïtie, associatie en creativiteit. Het gedeelte van ons brein dat zich daarmee bezighoudt, is juist intensief aan het werk als we even uit het raam kijken of de afwas doen. En als we slapen.’ Sterker nog: uit onderzoek blijkt dat je in je slaap slimmer bent, vertelt de droomcoach. ‘Mensen worden wakker met een idee in hun hoofd. Muzikanten met een compositie. Het is echt waar dat je iets helderder ziet nadat je er een nachtje over hebt geslapen. Je denkt ook verder na in de droom: breder en associatiever. Door daar overdag mee aan de slag te gaan, leg je de connectie tussen

Droomgesprekken met je kind Stap 1 Luisteren Laat je kind vertellen. Let op lichaamssignalen als twinkelende ogen, blosjes of een trillende stem. Stap 2 Doorvragen Stel open vragen. Wat gebeurde er, hoe zag de omgeving eruit, hoe voelde je je? Het gevoel zegt vaak meer dan de droombeelden zelf. Ga vooral niet invullen, maar denk mee. Vaak komen er steeds meer details boven. Stap 3 Teruggeven Vat het verhaal van je kind samen om te controleren of je het goed begrepen hebt. Gebruik daarbij zoveel mogelijk de woorden van jouw kind. Vraag eventueel verder. Wat zou je kunnen helpen, wat zou je willen veranderen aan de droom? Al hoef je een droom niet altijd te verklaren. Vertellen is soms genoeg.

40 kekmama

nogal eens de neiging om verklaringen te zoeken of problemen op te lossen, zeker als het om spannende dromen gaat. Maar het lastige is dat je vanaf dat moment niet meer echt luistert. Hoor dus eerst het verhaal aan.’ Met open vragen stellen stimuleer je je kind, adviseert de coach. Zoals ‘Wat vond je ervan?’ en ‘Wat gebeurde er toen?’’ Het is soms ook lastig objectief te blijven. ‘Plak er niet je eigen interpretatie op. Een kind zal je niet zo snel corrigeren en gaat dus mee in jouw visie, terwijl die niet hoeft te kloppen. Een droom is heel persoonlijk. Luister gewoon naar het verhaal dat je kind kwijt wil. Soms is vertellen genoeg: niet alles hoeft te worden verklaard.’

Nachtmerries Veel kinderen hebben nachtmerries. Zoals Damien (10), de zoon van Ellis (37). ‘Damien is altijd een onrustige slaper geweest. Dat verbaast me niet echt: hij wil altijd alles weten. Al die informatie moet natuurlijk ergens landen. In zijn nachtmerries komen geen monsters en draken voor. Het is meer dat hij de werkelijkheid een graadje erger maakt. Als hij op het jeugdjournaal hoort dat in Rusland een meteoriet is ingeslagen, dan is het drie nachten bal.’ Ellis heeft niet de indruk dat Damien er veel last van heeft. ‘Soms vind ik zijn verhalen heel naar, maar is hij er zelf rustig onder. Hij kan goed onderscheid maken tussen droom en werkelijkheid. Soms vraag ik van tevoren: ‘Wat ga je voor leuks dromen vannacht?’ Zo probeer ik het positief te beïnvloeden.’ Volgens droomcoach Nicoline kunnen nachtmerries verschillende oorzaken hebben. ‘Je denkt al snel aan stress, maar de oorzaak kan ook fysiek zijn, bijvoorbeeld opkomende griep of een losse tand. Soms ligt de oorzaak buiten de directe invloedssfeer. Nachtmerries kunnen ook een manier zijn om met deze wereld om te leren gaan. We stellen, voor onze kinderen, het leven het liefst voor als een soort Disneyfilm. Maar elk kind krijgt uiteinde-


psyche

'Dromen verklaren: moeilijker dan je denkt’

lijk te maken met angst, frustratie en pijn.’ Ook bij nachtmerries is het belangrijk om ruimte te geven om te vertellen. ‘Kom niet met dooddoeners als: ‘Dat was ’s nachts, nu is het overdag.’ Luister en stel open vragen, maar ga niet koppig doorvragen wanneer je kind aangeeft dat het klaar is. Een kind heeft minder behoefte aan een conclusie dan volwassenen.’

Eigen oplossingen Als je kind is uitverteld, dan is het een idee om de nare droom een andere wending te geven. Nicoline: ‘Vraag je kind wat er nodig zou zijn om het anders te laten eindigen. Laat je kind zijn of haar fantasie gebruiken. Soms helpt het om de dromen te laten tekenen. Eén tekening van de oude en één van de nieuwe, doorgefantaseerde droom.’ Soms komen kinderen met praktische oplossingen. ‘Een jongetje had bedacht om in zijn kamer een poster van een draak op te hangen: die zou hem beschermen tegen nachtmerries. Simpel en doeltreffend. Een oplossing die uit het kind zelf komt, werkt vaak beter dan iets wat jij bedenkt. Bovendien train je daarmee oplossingsgericht denken.’ Maak ook een droom niet groter dan hij is, zegt Nicoline. ‘Ik hoorde een verhaal

over een meisje dat had gedroomd over een monster. De moeder liet haar dochter allerlei oplossingen bedenken, maar toch bleef de droom terugkomen. Na de derde droom op rij kon de moeder niets meer verzinnen en vroeg ze: ‘Wat gebeurde er toen?’ Waarop het meisje zei: ‘Toen borstelde het monster mijn haar.’ Kortom: er was niets aan de hand, alleen moest het verhaal nog worden afgemaakt.’ 

Nachtangst

Sommige kinderen hebben nachtangst, wat verdergaat dan zomaar een nachtmerrie. Zonder dat ze gedroomd hebben, worden kinderen in totale paniek wakker. Daarna gaan ze weer slapen. De volgende ochtend herinneren ze zich er meestal niets meer van. Rustig blijven, weinig zeggen en je kind niet aanraken is hierbij de beste remedie.

tekst irma ooijevaar fotografie henrike grijsen styling jana boekholt visagie susan hoffman

‘Als je droomt over kauwgum, vertrouw dan niet te veel toe aan mensen die je niet kent.’ En: ‘komt er een zwart of grijs schaap voor in je droom, dan voel je je een buitenstaander.’ Droomcoach Nicoline Douwes Isema gruwt van zulke simplistische symboliek. ‘Zo eenvoudig zijn dromen niet te verklaren: daarmee zou je de complexiteit van het menselijk brein inperken. Een vergelijkbare droom kan voor twee mensen een totaal verschillende betekenis hebben. Een droom over een hond is voor een hondenliefhebber bijvoorbeeld heel anders dan voor iemand met angst voor honden. Dromen zijn geen magisch verschijnsel waar een ander een interpretatie op moet plakken omdat je het zelf niet kunt. Wil je er chocola van kunnen maken, dan moet je je er echt in verdiepen.’

kekmama 41


kinderdromen Kek Mama