Page 1

Boekje global warming.indd 1

15/11/11 11:20


2 “De ijsbeer is de diersoort wiens lot het meest wordt bedreigd als de ijsbergen verdwijnen”, aldus Harald Loeng onderzoeker aan het Instituut voor maritiem onderzoek in het Noorse Bergen. De noordpool warmt twee keer sneller op dan de rest van de planeet en het ijs kan er volledig wegsmelten in een nieuwe, warmere interglaciale periode (rond 2100), zo onthult een studie over de impact van het klimaat op de noordpool die in het kader van het symposium in Reykjavik werd gepubliceerd. Het proces lijkt volgens de onderzoekers onvermijdelijk, tenzij de uitstoot van koolstofdioxide en andere broeikasgassen massaal afneemt. Dat lijkt echter niet waarschijnlijk, gezien de Verenigde Staten blijven weigeren het verdrag van Kyoto te ondertekenen. Met dat verdrag verbinden de industrielanden zich ertoe de uitstoot van broeikasgassen en koolstofdioxide met 5,2 procent te verminderen ten aanzien van 1990. Als de VS niet meedoen, zullen de doelstellingen in het verdrag niet worden gehaald, omdat het land zorgt voor 36 pct van de totale uitstoot. Volgens de regering-Bush zou de ratificering van het verdrag echter 5 miljoen banen kosten. Heel wat industrie zou immers naar landen trekken waar geen restricties worden gehanteerd. Bovendien is Bush van mening dat ook groeiende ontwikkelingslanden als China en India in het verdrag opgenomen moeten worden. Het aantal ijsberen wordt vandaag geschat op zo’n 20.000 of 30.000, maar de koning van de ijsvelden valt ook steeds vaker ten prooi aan bontjagers. Aan het einde van zijn winterslaap kan de ijsbeer bovendien verrast worden door de doorgedreven wegsmelting van de ijsvelden en komt hij voor een dilemma te staan: blijft hij op de wegsmeltende velden waar hij een hongerdood zal sterven of zwemt hij alsmaar verder om andere ijsvelden te bereiken, ten koste van zijn lichamelijke prestaties en zijn voortplantingscapaciteiten. Als de ijsbeer kiest om al zwemmend te leven, betekent dit voor de vrouwtjes dat ze hun jongen moeten achterlaten en hen zo ten dode opschrijven. Maar ook voor de kleine alk luidt de doodsklok. Deze vogel bouwt nestjes op de kusten van Groenland, Nova Zembla, IJsland of in het noorden van Scandinavië. Daar vindt hij aan de grenzen van de ijsvelden essentiële voedingsbestanddelen. “Als de ijsvelden honderdtallen kilometer van deze kliffen komen te liggen, kan deze vogel zich eenvoudigweg niet meer voeden”, aldus professor Terry Callaghan van het Centrum voor Arctische Ecologie in Sheffield.

Boekje global warming.indd 2

15/11/11 11:20


3 Door de opwarming van de aarde verdringen de zuidelijke bossen de toendra naar het noorden en daardoor verdringt de toendra op zijn beurt de noordpoolvlaktes. Deze plantenevolutie verplicht diersoorten als de kariboe, de poolvos, de lemming, de sneeuwhoen en bepaalde insecten, om naar het noorden te verhuizen. “Naar verwachting zal de biodiversiteit toenemen. Maar de soorten die aangepast zijn aan een poolmilieu zijn uiterst kwetsbaar”, stelt Callaghan. De pooldieren die deze klimaatsverandering overleven, zullen hun levenswijze drastisch moeten wijzigen als andere dieren en parasieten in hun leefwereld opduiken. De rendieren en kariboes zullen hun natuurlijke merktekens in hun omgeving moeten aanpassen en nieuwe overlevingstechnieken vinden. De klimaatsveranderingen zullen ook de cycli en de routes van de trekvogels aantasten; de vogels zullen verplicht langere afstanden moeten vliegen. De Noordse stern, die in de zomer in Scandinavië verblijft, zal zo andere trekroutes kiezen en op die manier het ecosysteem beïnvloeden gedurende duizenden kilometers, op weg naar het zuidelijke halfrond, waar hij de winter doorbrengt.

Binnen 20 jaar

Expert Andy Derocher schat dat de dieren in Hudson de eerste belangrijke slachtoffers van de klimaatsverandering worden, hij verwacht dat ze binnen 20 tot 30 jaar uitgestorven zullen zijn. “De beren hebben geen vetreserves meer en sterven, het is duidelijk dat dit komt door minder ijs op zee. “Ze kunnen niet lang genoeg op het ijs blijven, waardoor de dieren alternatieven moeten zoeken.”

Langer op land

Tijdens de wintermaanden vinden ijsberen normaal hun eten op het ijs. Maar dit smelt tegenwoordig eerder in de lente en vormt zich later in de herfst. In plaats van zich op zee te begeven waar ze op zeehonden kunnen jagen, moeten ze zich nu aanpassen en eten vinden in de Canadese toendra. Uit onderzoek blijkt dat ijsberen nu jaarlijks drie weken langer op land spenderen dan dertig jaar geleden, hun gemiddelde lichaamsgewicht daalde hierdoor met 27 kg.

Boekje global warming.indd 3

15/11/11 11:20


4 Wat doet het klimaat veranderen?

Het klimaat op de Aarde wordt beïnvloed door meerdere factoren, vooral door de hoeveelheid energie afkomstig van de zon, maar ook door factoren zoals de hoeveelheid broeikasgassen en aerosolen in de atmosfeer en de eigenschappen van de oppervlakte van de Aarde. Deze factoren bepalen welke hoeveelheid van de zonne-energie wordt geabsorbeerd of teruggekaatst in de ruimte. De concentratie in de atmosfeer van broeikasgassen zoals koolstofdioxide (CO2), stikstofoxide (N2O) en methaan (CH4) is aanzienlijk toegenomen sinds het begin van de industriële revolutie. Dit is vooral het gevolg van menselijke activiteiten zoals de verbranding van fossiele brandstoffen, de wijziging van landgebruik en de landbouw. Zo is de concentratie van koolstofdioxide in de atmosfeer nu veel hoger dan in de voorbije 650 000 jaren en bovendien is deze concentratie in de laatste tien jaar vlugger toegenomen dan ooit, gemeten vanaf het begin van de continue metingen rond 1960. Het is zeer waarschijnlijk dat menselijke activiteiten sinds 1750 een globale opwarming van de Aarde hebben teweeggebracht. Menselijke emissies van broeikasgassen zijn waarschijnlijk de belangrijkste oorzaak van de opwarming van de Aarde

12 jaren (1995-2006) tot de 12 warmste jaren die ooit werden opgetekend sinds de metingen van de temperaturen op Aarde (vanaf 1850). Tijdens de voorbije 100 jaren (1906-2005) is de gemiddelde temperatuur op het aardoppervlak gestegen met 0,74°C. Het globale zeeniveau is met 17 cm gestegen in de 20ste eeuw, gedeeltelijk door het smelten van sneeuw en ijs op bergtoppen en in de polaire streken. Tegelijk zijn meer regionale veranderingen waargenomen, zoals verandering in de temperatuur en de ijsbedekking van de Noordpool, het zoutgehalte in de oceanen, luchtstromingen, droogtes, neerslag, de frequentie van hittegolven en de intensiteit van tropische cyclonen.

Hoe verandert het klimaat en hoe is het veranderd in het verleden?

De opwarming van het globale klimaat is nu onweerlegbaar. Er zijn vele waarnemingen van toegenomen temperatuur van lucht en oceanen, van het wijdverspreide afsmelten van sneeuw en ijs, en van de stijging van het zeeniveau. Meer in het bijzonder behoren 11 van de laatste

Boekje global warming.indd 4

15/11/11 11:20


5 De temperaturen van de laatste halve eeuw zijn ongewoon in vergelijking met minstens de vorige 1300 jaren. Tijdens de laaste keer dat de polaire streken aanzienlijk en voor een langere periode opwarmden (125 000 jaar geleden), steeg het zeeniveau met 4 tot 6 meter. Het merendeel van de globale temperatuurstijgingen tijdens de laatste vijftig jaar is meer dan waarschijnlijk toe te schrijven aan menselijke emissies van broeikasgassen.

Hoe zal het klimaat veranderen in de toekomst?

en, inkrimping van de sneeuwbedekking en van het pakijs, meer frequente hittegolven en hevige neerslag, meer intense tropische stormen, en tragere oceaanstromingen. De opwarming en de stijging van het zeeniveau veroorzaakt door menselijke tussenkomst, zal aanhouden voor eeuwen, zelfs indien de concentraties van broeikasgassen gestabiliseerd worden. Dit aanhoudend opwarmingseffect kan leiden tot een volledig wegsmelten van de gletsjers op Groenland, met een stijging van het zeeniveau met ongeveer 7 meter tot gevolg.

Tijdens de volgende 2 decennia wordt een opwarming van 0,2°C per decennium verwacht. Tevens wordt verwacht dat de voortdurende uitstoot van broeikasgassen op het huidige of een hoger niveau zal leiden tot een bijkomende toename van de globale opwarming en tot vele andere veranderingen van het klimaat in de 21ste eeuw. De beste schatting voor de verwachte globale opwarming voor de periode van 1980 tot het einde van de 21ste eeuw ligt tussen 1,8° C (1,1°C - 2,9° C) en 4°C (2,4°C - 6,4°C) voor de scenario’s van het IPCC waarbij geen rekening wordt gehouden met andere maatregelen dan die van toepassing in 2000. De stijging van het globaal zeeniveau wordt geschat tussen 18 en 59 cm tegen het einde van de 21ste eeuw. Er wordt verwacht dat de opwarming het grootst zal zijn op het vasteland en in de poolstreken van het noordelijk halfrond, en het kleinst in de Zuidelijke Oceaan en gedeelten van de Noord-Atlantische Oceaan. Andere verwachte veranderingen omvatten verzuring van de ocean-

Boekje global warming.indd 5

15/11/11 11:20


6

Klimaatverandering bedreigt megasteden in Azië Snel groeiende megasteden in India, Bangladesh en Indonesië zijn het meest kwetsbaar voor de klimaatverandering. Dat blijkt uit de vierde versie van de jaarlijkse Climate Change and Environment Risk Atlas van het internationale studiebureau Maplecroft. De vierde editie van de atlas bevat voor het eerst een Climate Change Vulnerability Index (CCVI), een index die de kwetsbaarheid voor de klimaatverandering nauwkeurig in kaart brengt voor landen en subregio’s. De index houdt niet alleen rekening met de rechtstreekse bedreiging van de klimaatverandering, maar ook met conflicten, de toestand van landbouw en economie en de capaciteit van regio’s om maatregelen te treffen.

Landenindex

Op nationaal niveau leidt Haïti, dat vorig jaar verwoest werd door een zware aardbeving, de index als meest kwetsbare land ter wereld. Maar de top tien wordt gedomineerd door zes Afrikaanse ontwikkelingslanden, waaronder Zimbabwe, de Democratische Republiek Congo en Madagaskar. Ook Aziatische landen met een snelle bevolkingsgroei, zoals Bangladesh, het op een na meest kwetsbare land ter wereld, de Filipijnen (10e), Vietnam (23e), Indonesië (27e) en India (28e), lopen een hoog risico.

Megasteden

Door de hogere resolutie van de index kan dit jaar verder gekeken worden dan het landenniveau en is het ook mogelijk om subregio’s een score te geven. Daardoor blijkt bijvoorbeeld dat het zuidwesten van Brazilië en de Chinese kustgebieden ook echte probleemzones zijn.

Boekje global warming.indd 6

15/11/11 11:20


7 Vooral de Aziatische megasteden blijken een bijzonder hoog risico te lopen. Zes van de twintig snelst groeiende steden ter wereld krijgen het etiket “extreem risico” in de index, waaronder Kolkata in India, Manilla in de Filipijnen, Jakarta in Indonesië en Dhaka in Bangladesh. Nog eens tien van die steden, waaronder Guangdong, Delhi en Karachi, krijgen het label “hoog risico”. De steden combineren een enorme bevolkingsgroei met een relatief zwakke overheid, een vaak hoge mate van corruptie, armoede en een infrastructuur die de snelle bevolkingsgroei niet kan volgen. De steden zijn daardoor slecht voorbereid op rampen, terwijl de klimaatverandering de kans op die rampen precies vergroot.

hart van de Filipijnen, met een bevolking die naar verwachting met 20 procent zal groeien tot 2,23 miljoen inwoners tegen 2020. Maar de stad is erg kwetsbaar voor tropische cyclonen en overstromingen. In Kolkata kunnen tegen 2020 zelfs 8 miljoen mensen leven. Ongeveer een derde daarvan komt in de sloppenwijken terecht, en die worden op plaatsen gebouwd waar de stijgende zeespiegel het gevaarlijkste is.

Economische impact

“Steden als Manilla, Jakarta en Kolkata zijn levensbelangrijke centra van economische vooruitgang in snel groeiende economieën”, zegt Charlie Beldon, medeauteur van de studie. “Maar hittegolven, overstromingen, watertekort en toenemende stormen kunnen verstrekkende gevolgen hebben, niet enkel voor de lokale bevolking maar voor bedrijven, economieën en investeerders over de hele wereld, vooral omdat het economische belang van die landen snel stijgt.” Manilla bijvoorbeeld is het economische

Boekje global warming.indd 7

15/11/11 11:20


Boekje global warming.indd 8

15/11/11 11:20

Global warming  

Opdracht global warming

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you