Page 1

uitgave 2019

Geld Scheiden uw geldzaken na de scheiding


Inhoudsopgave Alstublieft, een antwoord op uw financiĂŤle vragen na een scheiding...................................................................................................................... 4 Een relatiebreuk: hoe zit dat bij de verschillende samenlevingsvormen?......................... 6 1. Voor de kinderen zorgen: welke afspraken maakt u?........................ 9

1.1 Een keuze maken...................................................................................................9 1.2 Kiest u voor co-ouderschap? Zo regelt u het............................................... 10 1.3 Kiest u voor een alimentatieregeling? Dit houdt het in................................12 1.4 Kiest u voor een alimentatieregeling? Zo wordt het berekend....................13 1.5 Een ouderschapsplan maken? Dit moet erin staan......................................16

2. Uw inkomen na een scheiding: wat zijn de gevolgen?.................. 17

2.1 Hoe verdeelt u de inboedel?..............................................................................17 2.2 Wat verandert er in uw inkomsten door de scheiding?...............................17 2.3 Wat zijn de regels voor partneralimentatie?...................................................18 2.4 Hoe kunt u uw lagere inkomen opvangen?...................................................19 2.5 Hoe zit het met uitkeringen na een scheiding?............................................ 23 2.6 Hoe gaat het met de kinderbijslag na een scheiding?.................................27 2.7 Wat is de jaarlijkse aanpassing van de alimentatie?..................................... 29

3. Rondkomen na uw scheiding: wij denken met u mee..................31

3.1 Advies over uw budget........................................................................................31 3.2 Maak een bespaarplan.........................................................................................31 3.3 Sparen en lenen................................................................................................... 33 3.4 Nieuwe meubels en andere spullen kopen................................................... 33

4. Langlopende contracten: hoe regelt u de administratieve kant?.....................................................37

4

4.1 Betaalrekeningen................................................................................................................ 37 4.2 De hypotheek........................................................................................................37 4.3 Leningen en schulden........................................................................................ 38 4.4 Schadeverzekeringen......................................................................................... 39 4.5 Levensverzekeringen.......................................................................................... 40

Geldwijzer Scheiden


5. Veranderingen in uw situatie: de gevolgen in beeld.......................41

5.1 Leeftijd kinderen................................................................................................... 41 5.2 Veranderingen in de financiële situatie............................................................ 41

6. Uw pensioen: hoe is het geregeld?......................................................... 45

6.1 Zo maakt u aanspraak op elkaars pensioen....................................................45 6.2 De hoogte van het pensioen kan veranderen............................................... 46 6.3 Bijzonder partnerpensioen................................................................................ 46 6.4 Pensioen anders verdelen..................................................................................47 6.5 Eén van de ex-partners overlijdt...................................................................... 48 6.6 Eén van de ex-partners trouwt opnieuw........................................................ 48 6.7 U wilt een partnerpensioen voor uw nieuwe partner.................................. 48

Bijlage 1 Zo berekent u de kinderalimentatie........................................................... 51 Bijlage 2 Zo berekent u de partneralimentatie.........................................................58 Bijlage 3 Rekenschema’s co-ouderschap.................................................................62

Woordenlijst..............................................................................................................70 Handige websites en telefoonnummers.....................................................75 Ook van het Nibud ...............................................................................................77

uw geldzaken na de scheiding

5


Alstublieft, een antwoord op uw financiële vragen na een scheiding Een relatiebreuk is een ingrijpende gebeurtenis. Emotioneel vraagt het veel van u. En het heeft grote financiële gevolgen. Zeker als u samen kinderen heeft. Hoe organiseert u de zorg voor de kinderen? Wat spreekt u af over de kosten? Hoe ziet uw inkomen er na de scheiding uit? In dit boekje geven wij een antwoord op veel vragen.

Voor wie is dit boek bedoeld? Iedereen die gaat scheiden of uit elkaar gaat, kan in dit boekje nuttige informatie vinden. De informatie is echter vooral bedoeld voor mensen met kinderen die getrouwd waren of een geregistreerd partnerschap hadden. De reden hiervoor is dat een scheiding of relatiebreuk veel meer impact heeft wanneer er kinderen zijn.

Wat leest u waar? • Hoofdstuk 1 gaat over de zorg voor de kinderen. U leest hierin wat de financiële gevolgen zijn als u kiest voor co-ouderschap of een alimentatieregeling. Ook leest u hoe u een ouderschapsplan maakt. • Hoofdstuk 2 gaat over uw inkomen na de scheiding. U leest welke mogelijkheden er zijn om uw inkomen aan te vullen. En of deze voor u gelden. • In hoofdstuk 3 staan tips om na de scheiding overzicht te houden over uw financiën. • In hoofdstuk 4 leest u hoe u en uw ex-partner het beste kunnen omgaan met langlopende contracten, zoals verzekeringen en een hypotheek. • Hoofdstuk 5 gaat over veranderingen in de toekomst. U leest welke veranderingen invloed hebben op de afspraken die u eerder heeft gemaakt. • Hoofdstuk 6 gaat over het pensioen. Zowel dat van u als dat van uw expartner. • In de bijlagen vindt u meer uitleg en rekenvoorbeelden. Ook staat hier een woordenlijst en een lijst met nuttige sites en telefoonnummers.

6

Geldwijzer Scheiden


Woonde u samen? Woont u samen en u gaat uit elkaar? Dan hoeft u wettelijk niets te regelen. Wel is het verstandig om afspraken uit het samenlevingscontract goed te bekijken. Heeft u minderjarige kinderen, dan is een ouderschapsplan verplicht. Dit wordt door de rechter getoetst. Als de vader de kinderen heeft erkend, is hij bovendien verplicht om kinderalimentatie te betalen. Dit is ook zo wanneer de ouders nooit hebben samengewoond.

Gaat u hertrouwen? Gaat u trouwen of een geregistreerd partnerschap aan met een nieuwe partner? Dan wordt die stiefouder ook onderhoudsplichtig voor de kinderen. De onderhoudsplicht van beide natuurlijke ouders blijft bestaan.

uw geldzaken na de scheiding

9


Zorgkorting: hoe zijn de zorgtaken verdeeld? Bij het bepalen van de kinderalimentatie houdt de rechter rekening met de verdeling van de zorgtaken. Hij kijkt hoeveel dagen de kinderen bij de ouder zijn die het minst voor de kinderen zorgt. Hoe vaker het kind bij deze ouder is, hoe meer korting op de alimentatie. Dit heet de zorgkorting. Zijn de kinderen één dag per week bij de ouder die de minste zorg draagt? Dan is de zorgkorting 15% van de alimentatie. Bij twee dagen per week is dat 25% en bij drie dagen 35%. Ook de vakantiedagen tellen mee.

Zo berekent u de draagkracht stap voor stap Hoeveel kunnen u en uw ex-partner betalen voor de verzorging van uw kind(eren)? U berekent het in drie stappen. Als de advocaat of de rechter de draagkracht berekent, doet hij dat ook volgens deze stappen.

Stap 1 Bepaal het netto besteedbare inkomen Kijk eerst wat het netto inkomen is van de partner die alimentatie betaalt. De betalende partner wordt de niet-verzorgende partner genoemd. • Hoger dan € 1.400 per maand? Dan is het bruto jaarinkomen het uitgangspunt. Alle inkomsten na aftrek van premies voor werknemersverzekeringen, volksverzekeringen en belasting tellen mee. Inkomsten zijn bijvoorbeeld inkomsten uit arbeid, vakantietoeslag, studiefinanciering, uitkeringen en pensioen. Maar ook inkomsten uit onderhuur, rente en andere inkomsten uit vermogen. De kosten en voordelen van de eigen woning tellen niet mee. De bijtelling voor een auto van de zaak ook niet. Hadden u en uw ex-partner tijdens het huwelijk beiden een inkomen hoger dan de bijstandsnorm voor een alleenstaande (€ 1025 per maand)? Dan moet u ook een inkomensberekening maken voor de verzorgende ouder. De kinderalimentatie kan dan eventueel verdeeld worden.

Stap 2 Bepaal het ‘draagkrachtloos inkomen’ U bepaalt vervolgens het ‘draagkrachtloos inkomen’. Dat is het deel van het inkomen dat de ouder zelf nodig heeft. Hierbij gaat het om een bedrag voor de redelijke kosten van levensonderhoud. Bijvoorbeeld de netto woonlasten van 30% van het inkomen. Daarnaast houdt de rechter rekening met een vast bedrag voor de ziektekostenverzekering en een bedrag voor onvoorziene kosten.

16

Geldwijzer Scheiden


Dus: uw woonlasten + kosten voor uw levensonderhoud = draagkrachtloos inkomen.

Stap 3 Bepaal de draagkrachtruimte Trek nu het draagkrachtloos inkomen af van het netto inkomen. Het bedrag dat overblijft, is de draagkrachtruimte. Een deel van de draagkrachtruimte is beschikbaar voor alimentatie. Eerst komt de kinderalimentatie. Is er dan nog ruimte over, dan is dat bedrag beschikbaar voor partneralimentatie. Heeft u een netto inkomen vanaf € 1.525? Dan is 70% van de draagkrachtruimte beschikbaar als draagkracht voor kinderalimentatie. Heeft u een lager inkomen? Dan gelden hogere percentages, maar ook een lager bedrag voor levensonderhoud. In bijlage 1 vindt u een rekenvoorbeeld. Let op! Het kan zijn dat de ouder die de alimentatie moet betalen dit niet kan. Er is dan onvoldoende draagkracht. In dat geval verdeelt de rechter het tekort aan draagkracht over beide ex-partners. Dit betekent dat de behoefte aan kinderalimentatie hoger is dan het bedrag dat u krijgt.

Een fiftyfifty-verdeling: de methode Bol Mediators en advocaten gebruiken regelmatig de methode Bol. De methode Bol is genoemd naar Joke Bol, advocaat en mediator. Zij ontwikkelde deze methode voor het berekenen van kinderalimentatie. Deze methode lijkt op de alimentatieberekening die de rechters gebruiken. En er zijn ook steeds meer rechtbanken die de methode Bol toepassen. Maar er is een verschil: de partner die alimentatie moet betalen, moet de eigen uitgaven verrekenen met de kinderalimentatie. Eigen uitgaven zijn bijvoorbeeld uitgaven voor de dagelijkse verzorging, huisvesting, enzovoort. En dit kan alleen als de zorg en de kosten voor de kinderen precies 50-50 worden verdeeld. De methode Bol houdt het volgende in: •  U heeft een gelijke verantwoordelijkheid voor de kosten van de kinderen na de scheiding. •  U heeft allebei goede voorzieningen nodig om de kinderen te kunnen verzorgen. •  De kosten van de kinderen staan voor u allebei op nummer één, na de kosten van uw eigen levensonderhoud. •  Uw eigen kosten worden verrekend met de kinderalimentatie.

uw geldzaken na de scheiding

17


Heeft u uitwonende kinderen? Dan moet u laten zien welke kosten u maakt voor het kind. Dit doet u door globaal de kosten van het kind bij te houden vanaf het moment dat het kind uitwonend is. Aan het eind van het kwartaal vraagt de SVB een overzicht van de uitgaven. Daarbij gaat het om: • voeding • huisvesting • kleding en schoenen • vakantie • vervoer • verzekeringen • studiekosten • schoolgeld • kosten voor verjaardagen • contributies • zakgeld • bijdragen aan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) U hoeft geen rekeningen mee te sturen. Alleen in speciale gevallen wil de SVB betalingsbewijzen zien. Meer informatie hierover en over de kosten van kinderen vindt u in het e-book Geldwijzer Kinderen & Scholieren.

Kinderbijslag als uw kind 18 jaar of ouder is Is uw kind 18 jaar of ouder? Dan heeft u geen recht meer op kinderbijslag. Scholieren van 18 jaar en ouder kunnen een Tegemoetkoming schoolkosten aanvragen. Studerende kinderen hebben recht op Studiefinanciering. Meer informatie hierover vindt u op de site van de Dienst Uitvoering Onderwijs: duo.nl en in de Geldwijzer Studenten van het Nibud.

Kinderbijslag en co-ouderschap Heeft u een co-ouderschapsovereenkomst? Dan gaat de uitkeringsinstantie SVB ervan uit dat het kind tot de huishoudens van beide ouders behoort. U heeft dan allebei recht op kinderbijslag en ontvangt allebei de helft van het totale kinderbijslagbedrag. De SVB vraagt aan wie het de kinderbijslag kan uitbetalen. U verdeelt daarna zelf het geld. Is dit niet mogelijk, dan betaalt de SVB u allebei de helft van het bedrag. Heeft u meer kinderen? Dan kunt u allebei kinderbijslag aanvragen voor verschillende kinderen. Meer informatie over kinderbijslag vindt u op de website van de SVB: svb.nl.

30

Geldwijzer Scheiden


Kinderbijslag per kind per kwartaal voor kinderen van 0 tot 18 jaar (1 januari 2019) Bedrag per kind

0 t/m 5 jaar

6 t/m 11 jaar

12 t/m 17 jaar

€ 219,97

€ 267,10

€ 314,24

Bron: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

2.7 Wat is de jaarlijkse aanpassing van de alimentatie? Betaalt u alimentatie? Houdt u er dan rekening mee dat u de alimentatie elk jaar moet verhogen. Dit heet indexatie. Elk jaar bepaalt de minister van Veiligheid en Justitie het percentage van deze indexatie. En dit percentage hangt weer af van de loonindex. Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) stelt het loonindexcijfer vast. Dit is een algemeen bedrag; er wordt geen rekening gehouden met uw persoonlijke omstandigheden.

TIP

Bereken zelf het nieuwe alimentatiebedrag. Op nibud.nl kunt u berekenen wat het effect van de indexering is op het alimentatiebedrag. Zoek op ‘indexering alimentatie’.

Heeft u een vast inkomen, dat niet elk jaar wordt verhoogd? Dan kunt u samen afspreken dat de wettelijke indexering wordt uitgesloten. Dit moet u samen op papier zetten. U kunt ook de rechter vragen de indexering uit te sluiten. Jaarlijkse aanpassing alimentatiebedragen vergeleken met het voorgaande jaar 1996 1,1 %

2004 2,5 %

2012 1,3 %

1997 1,7 %

2005 1,1 %

2013 1,7 %

1998 2,3 %

2006 0,9 %

2014 0,9%

1999 3,3 %

2007 1,8 %

2015 0,8%

2000 2,5 %

2008 2,2 %

2016 1,3 %

2001 3,3 %

2009 3,9 %

2017 2,1%

2002 4,6 %

2010 2,3 %

2018 1,5%

2003 3,9 %

2011 0,9 %

2019 2,0%

uw geldzaken na de scheiding

31


Een nieuwe partner Krijgt u een nieuwe partner? Of gaat uw ex opnieuw trouwen of samenwonen? Dan kan dit gevolgen hebben voor de alimentatie. • Betaalt u partneralimentatie? En gaat u samenwonen, trouwen of gaat u een geregistreerd partnerschap aan? Dan verandert er niets voor u. U moet u hetzelfde bedrag aan alimentatie blijven betalen. Het maakt niet uit of uw nieuwe partner een eigen inkomen heeft. De nieuwe partner moet financieel voor zichzelf zorgen. Soms besluit de rechter om af te wijken van deze regel. Uw nieuwe partner moet dan in elk geval minder verdienen dan € 1025,55 per maand. Dit is de bijstandsnorm voor alleenstaanden. • Ontvangt u partneralimentatie? En gaat u samenwonen, trouwen of gaat u een geregistreerd partnerschap aan? Dan heeft u geen recht meer op partneralimentatie. Wel houdt u recht op kinderalimentatie. Uw nieuwe partner wordt ook onderhoudsplichtig voor de kinderen. In sommige gevallen kan de ex-partner vragen of de kinderalimentatie opnieuw berekend kan worden.

Een lager of hoger inkomen Betaalt u alimentatie en verandert uw inkomen? Bijvoorbeeld omdat u werkloos bent geworden? Dan gaat uw draagkracht omlaag. Dit verandert uw situatie. U kunt niet meer het hele alimentatiebedrag betalen. En dus is een nieuwe berekening van uw draagkracht nodig. Ook als u meer gaat verdienen kan een nieuwe draagkrachtberekening nodig zijn. U kunt deze berekening laten maken door een advocaat. Weet u uw nieuwe draagkracht, dan stelt de rechter een nieuw alimentatiebedrag vast. Dit geldt voor de kinderalimentatie en de partneralimentatie. Heeft u geen draagkracht? Dan hoeft u geen partneralimentatie meer te betalen. Voor kinderalimentatie geldt altijd een minimum bedrag.

Als uw ex overlijdt of invalide wordt Ontvangt u alimentatie? Dan stopt dit als uw ex-partner overlijdt. U heeft dus een financieel risico. Dat geldt ook als uw ex-partner invalide wordt. Zijn inkomsten gaan dan achteruit. Dit risico kunt u verzekeren. Dat is vooral verstandig wanneer de alimentatie hoger is dan de bijstandsnorm. U kunt de alimentatie op drie manieren verzekeren:

44

Geldwijzer Scheiden


• Met een overlijdensrisicoverzekering. U sluit deze verzekering zelf af. Als uw ex-partner overlijdt, ontvangt u de waarde van het bedrag dat u verzekerd heeft. Wordt uw ex invalide door een ongeval? Dan betaalt de verzekering u een aanvullende uitkering uit. Deze uitkering betaalt het verschil tussen de oude alimentatie en het nieuwe bedrag dat de rechter heeft vastgesteld. • Met een levensverzekering. Deze verzekering sluit u samen af, omdat u samen het verzekerde bedrag vaststelt. Als uw ex-partner overlijdt, ontvangt u het verzekerde bedrag. Met dit bedrag sluit u een lijfrentepolis af. U ontvangt vanuit de lijfrentepolis elke maand een uitkering. Of elk kwartaal. Wordt uw ex arbeidsongeschikt? Dan betaalt de verzekering u een aanvullende uitkering uit. • Met een koopsompolis. Uw ex-partner koopt hiermee de alimentatieplicht af. U ontvangt het bedrag van de alimentatie dan in één keer en niet elke maand. Dit bedrag stort uw ex-partner in een koopsompolis bij een verzekeraar. U gebruikt het bedrag daarna voor een lijfrenteverzekering. Die verzekering gaat meteen in. U krijgt elke maand geld uit de lijfrenteverzekering. U moet inkomstenbelasting betalen over de uitkering. Gebeurt er iets met uw expartner? Dan heeft dit geen invloed op de uitkering.

Pensioen Tijdens uw huwelijk bouwden u en uw partner waarschijnlijk pensioen op. Bij uw scheiding moet u hier afspraken over maken. Wat voor afspraken precies? Dat leest u in hoofdstuk 6.

uw geldzaken na de scheiding

45

Profile for Nibud

Nibud Scheiden  

Nibud Geldwijzer Scheiden 2019. Geeft antwoord op alle financiële vragen rondom scheiden en co-ouderschap.

Nibud Scheiden  

Nibud Geldwijzer Scheiden 2019. Geeft antwoord op alle financiële vragen rondom scheiden en co-ouderschap.

Profile for nibud