Page 1

ĐỀ TÀI CẤP BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI. MÃ SỐ : DT083011

BÁO CÁO KHOA HỌC

NGHIÊN CỨU CHÕ THỬ SƠN MÁY BAY CHO MÁY BAY HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG VIỆT NAM SƠN CHO MÁY BAY ATR-72 HOẶC A-320

Chủ nhiệm đề tài : TS VŨ THƯỜNG BỒI

8639

Hà Nội - 2011 1


BÁO CÁO KHOA HỌC Tên đề tài: NGHIÊN CỨU CHẾ THỬ SƠN MÁY BAY CHO MÁY BAY HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG VIỆT NAM. SƠN CHO MÁY BAY ATR-72 HOẶC A -320. Mã số : DT 083011. Cơ quan quản lý : Cục Hàng không Việt Nam-Bộ Giao thông vận tải. Cơ quan chủ trì:

Trung tâm tư vấn công nghệ và dịch vụ hàng khôngHội KHKT hàng không Việt Nam.

Chủ nhiệm đề tài : Tiến sĩ Vũ Thường Bồi. Cơ quan vµ c¸ nh©n phối hợp chính : -Viện Kỹ thuật quân sự PKKQ: TS NguyÔn Duy Lêi. TS Hoµng Anh TuÊn. KS Vò TuÊn Long. CN §ç ThÞ Thu Hµ. - Viện Hoá học Vật liệu-Viện KHCN quân sự BQP: TS §µo C«ng Minh. - Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam: Ths Hå Minh TÊn. -Công ty cổ phần Sơn Tổng hợp Hà nội Kinh phí : 987 triệu đồng.Thực chi:791.953.148đồng. Thời gian thực hiện: 36 tháng(từ tháng 1 - 2008 đến tháng 12 -2010. Ngày tháng 4 năm 2011 CƠ QUAN QUẢN LÝ ĐỀ TÀI CƠ QUAN CHỦ TRÌ ĐỀ TÀI

GS TSKH NguyÔn §øc C−¬ng CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI

TS Vò Th−êng Båi 2


MỤC LỤC Trang Më ®Çu. 6 Chương 1.Tæng quan vÒ hÖ thèng s¬n b¶o vÖ m¸y bay. 6 1.1. VÒ ¨n mßn kÕt cÊu m¸y bay. 6 1.2.VËt liÖu kÕt cÊu chÝnh trong th©n c¸nh m¸y bay. 7 1.2.1. Hîp kim nh«m. 7 1.2.2. ThÐp. 8 1.2.3. Hîp kim magiª. 8 1.3.TÝnh chÊt c¬ b¶n cña hÖ s¬n phñ b¶o vÖ chèng gØ m¸y bay. 8 1.4. VËt liÖu chÕ t¹o hÖ s¬n m¸y bay. 10 1.4.1. ChÊt t¹o mµng. 10 1.4.2. Dung m«i. 10 1.4.3. ChÊt ho¸ dÎo. 10 1.4.4. ChÊt ®ãng r¾n. 11 1.4.5. Bét mÇu. 11 1.4.6. ChÊt ®én. 11 1.4.7. Phô gia. 12 1.5. C¸c d¹ng s¬n phñ. 12 1.5.1. S¬n lãt. 12 1.5.2. Matit. 12 1.5.3. S¬n men. 12 1.5.4. S¬n kh«ng mÇu. 12 1.6. C¸c tÝnh chÊt quan träng cña s¬n. 12 1.6.1. §é nhít. 13 1.6.2. §é b¸m dÝnh. 13 1.6.3. §é phñ. 13 1.6.4. Hµm kh«. 13 1.6.5. §é bãng. 13 1.6.6. §é dÇy. 13 1.6.7. §é dÎo. 13 1.6.8. §é bÒn t¸c ®éng m«i tr−êng. 14 1.6.9. Thêi gian kh«. 14 1.6.10. §é tin cËy b¶o vÖ chèng ¨n mßn cña hÖ s¬n phñ. 14 1.7. C¸c m¸c s¬n m¸y bay ®· vµ ®ang dïng trªn thÕ giíi. 14 Chương 2. Nghiªn cøu chÕ thö s¬n lãt VASTA-1 m« pháng s¬n lãt Celerol Wash Primer 913-21 cña h·ng Mankiewicz. 18 2.1. VÒ s¬n lãt Wash Primer. 18 3


2.2. Nghiªn cøu chÕ thö s¬n lãt VASTA-1. 2.2.1.ChÊt t¹o mµng polyvinyl butyral. 2.2.2. Lùa chän PVB trªn thÞ tr−êng. 2.2.3. Qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n lãt VASTA-1. 2.2.4. NhËn xÐt. Chương 3. Nghiªn cøu chÕ thö m« pháng s¬n lãt VASTA-2 V78 theo Seevenax Primer 113-22. 3.1. VÒ hÖ s¬n epoxy. 3.1.1. Este ho¸ nhùa epoxy. 3.1.2. BiÕn tÝnh nhùa epoxy b»ng nhùa phªnolic. 3.1.3. BiÕn tÝnh nhùa epoxy b»ng amin. 3.1.4. BiÕn tÝnh nhùa epoxy b»ng polyis«xanat. 3.2.Qui tr×nh phßng thÝ nghiÖm. 3.2.1.Tæng hîp polyaxit ph©n tö thÊp. 3.2.2.Tæng hîp nhùa polyamit ph©n tö thÊp. 3.2.3. Pha chÕ thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA-2. V78 3.2.4. §¬n pha chÕ s¬n lãt VASTA-2.V78 3.2.5. C¸c ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ho¸ häc. 3.3.Qui tr×nh chÕ thö s¬n lãt VASTA-2.V78 3.3.1. ChuÈn bÞ nguyªn liÖu. 3.3.2. Pha chÕ thµnh phÇn 1. 3.3.3. Pha chÕ thµnh phÇn 2. 3.3.4. KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n. 3.3.5. NhËn xÐt. Chương 4. Nghiªn cøu chÕ thö m« pháng s¬n lãt VASTA-2B . G252 m« pháng theo CF 37047 cña h·ng ADAF. 4.1. VÒ s¬n lãt Aerodur CF 37047. 4.2. Qui tr×nh phßng thÝ nghiÖm. 4.2.1. §iÒu chÕ axit bÐo dÇu lanh. 4.2.2.Tæng hîp nhùa aminoamit trªn c¬ së axÝt bÐo dÇu lanh. 4.2.3.Tæng hîp nhùa epoxy biÕn tÝnh. 4.2.4. §¬n pha chÕ s¬n lãt VASTA -2B .G252 4.3.Qui tr×nh chÕ thö s¬n lãt VASTA-2B.G252 4.3.1. ChuÈn bÞ nguyªn liÖu vµ pha chÕ thµnh phÇn 1. 4.3.2. Pha chÕ thµnh phÇn 2. 4.3.3. KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt. 4.3.4. NhËn xÐt. Chương 5. Nghiªn cøu chÕ thö m« pháng s¬n phñ VASTA-3 theo Alexit Topcoat 411-77. 5.1. VÒ polyuretan. 5.2.S¬n polyuretan .

18 18 22 23 29 30 30 31 31 31 32 32 32 33 34 34 35 36 36 36 36 37 41 42 42 42 42 43 43 44 44 44 45 45 49 50 50 50 4


5.3. §iÒu chÕ thµnh phÇn 1 s¬n VASTA-3. 5.3.1. Qui tr×nh phßng thÝ nghiÖm. 5.3.2. Ph©n tÝch c¸c chØ tiªu kü thuËt cña polyeste polyol. 5.3.3. Kh¶o s¸t nguyªn liÖu polyeste polyol trªn thÞ tr−êng. 5.3.4. §¬n pha chÕ thµnh phÇn 1 s¬n VASTA-3. 5.4. Tæng hîp thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-3. 5.4.1. VÒ Polyisoxianat. 5.4.2. Tæng hîp Desmodur L trong phßng thÝ nghiÖm. 5.4.3. Tæng hîp Desmodur N trong phßng thÝ nghiÖm. 5.4.4. Ph©n tÝch x¸c ®Þnh chØ sè isoxianat. 5.4.5. Qu¸ tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n VASTA-3. 5.4.6. NhËn xÐt. Chương 6.Nghiªn cøu chÕ thö ch©t tÈy s¬n VASTASO. 6.1.Môc ®Ých. 6.2.Tæng quan vÒ chÊt tÈy s¬n m¸y bay. 6.2.1.C¸c ph−¬ng ph¸p tÈy s¬n. 6.2.2.C¸c ch¸t tÈy s¬n th−êng dïng trong hµng kh«ng. 6.3.KÕt qu¶ thö nghiÖm. 6.3.1.Ph©n tÝch c¬ chÕ tÈy s¬n b»ng dung m«i. 6.3.2.C¸c chÊt phô trî. 6.3.3.X©y d−ng ®¬n pha chÕ chÊt tÈy s¬n VASTASO. 6.3.4.C¸c chØ tiªu kü thuËt chÊt tÈy s¬n VASTASO. 6.3.5.Ph−¬ng ph¸p thö. 6.4.NhËn xÐt. Chương 7.Nghiªn cøu qui tr×nh c«ng nghÖ s¬n m¸y bay. 7.1.Yªu cÇu kü thuËt. 7.2.D¸n b¶o vÖ nh÷ng chç kh«ng s¬n. 7.3.TÈy s¬n vá ngoµi m¸y bay. 7.4.Röa m¸y bay. 7.5.S¬n m¸y bay. 7.6.S¬ ®å s¬n vá ngoµi m¸y bay. 7.7.Sơn thử nghiệm cửa buồng hàng máy bay Fokker A-502 KÕt luËn. Tµi liÖu tham kh¶o. Dù th¶o Tiªu chuÈn c¬ së s¶n phÈm. Phô lôc - C¸c v¨n b¶n kÕt qu¶ thö nghiÖm

51 51 52 53 54 55 55 57 58 58 59 64 65 65 65 65 66 70 70 71 72 72 73 73 74 74 74 74 75 75 77 81 83 84 89

5


MỞ ĐẦU. Vai trò của hệ sơn trên máy bay rất quan trọng.Nó nhằm bảo vệ toàn bộ kết cấu thân cánh máy bay khỏi bị tác động của môi trường và điều kiện sử dụng gây gỉ kết cấu dẫn đến mất an toàn bay do gỉ và đặc biệt mỏi gỉ kết cấu thân cánh máy bay. Để bảo vệ được kết cấu thân cánh máy bay đòi hỏi hệ sơn gồm nhiều lớp,bám chắc,chịu mài mòn,chịu sốc nhiệt từ -600C đến 600C,chịu rung xóc,chịu uốn,chịu lực xoắn,chịu được các chất lỏng làm việc như xăng,dầu hoả,dầu nhờn,dầu thuỷ lực…Nó cũng phải chịu được các tác động của môi trường nhiệt đới ẩm,môi trường biển,bức xạ mặt trời,thời tiết,khí hậu…Lớp sơn phủ còn có chức năng hoàn thiện đặc trưng khí động của máy bay.Việc giảm lực cản khí động dẫn đến giảm tiêu hao nhiên liệu bay,tăng tốc độ bay [1].Còn về mặt mỹ thuật,hệ sơn máy bay cũng đòi hỏi độ láng bóng mà không loá,sắc mầu phù hợp,trang trí có tính thẩm mỹ cao…Tất cả các yêu cầu trên phải đáp ứng trong thời gian sử dụng trung bình 4-5 năm. Đó là tuổi thọ của các hệ sơn máy bay hiện nay trên thế giới đã đạt được.Sau thời hạn này máy bay phải vào xưởng để đại tu hoặc sửa chữa một phần hệ sơn phủ. Dưới đây chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn về hệ thống sơn bảo vệ máy bay. Chương1.TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG SƠN PHỦ BẢO VỆ MÁY BAY. 1.1.Về ăn mòn(gỉ) kết cấu máy bay. Các chi tiết kết cấu thân cánh máy bay thường là các tấm bản mỏng,do đó khi bị gỉ với độ sâu không đáng kể cũng làm giảm rõ rệt độ bền kết cấu, đặc biệt với ăn mòn mỏi[2]. Ăn mòn có thể xẩy ra cả ở mặt trong và mặt ngoài máy bay. Đặc trưng ăn mòn máy bay rất đa dạng tuỳ thuộc điều kiện khí hậu môi trường nơi đậu máy bay, điều kiện làm việc của kết cấu,chất lượng bảo dưỡng… Thông thường hư hỏng do ăn mòn xẩy ra trên vỏ bọc máy bay đậu ở sân bay gần khu công nghiệp và gần biển. Ăn mòn đặc biệt dẽ xẩy ra ở các mối ghép nối, đầu đinh tán, ốc vít…Ăn mòn trên mặt ngoài vỏ bọc máy bay có đặc trưng ăn mòn điểm (ăn mòn pitting). Ăn mòn cũng xẩy ra ở mặt trong vỏ bọc máy bay như chỗ thoát khí,khu vệ sinh,buồng hàng,bụng máy bay…dễ bị đọng ẩm. Điều kiện diễn ra ăn mòn kết cấu bên trong thân cánh máy bay do đó dễ hơn và sự bảo vệ cần chú ý hơn.Khu vực ca-bin hành khách đặc biệt dễ tích tụ nước lẫn tạp chất bẩn có tính xâm thực mạnh với các hợp kim kết cấu thân cánh máy bay như duy-ra D16 ,2024(Al-Cu-Mg), và B95 ,7075(Al-Zn-Mg).Khoang chứa ắc qui cũng là khu vực dễ xẩy ra ăn mòn. Để chống ăn mòn kim loại nói chung và chống ăn mòn kết cấu thân cánh máy bay người ta dùng các nhóm phủ bảo vệ như sau: -Mạ kim loại bền ăn mòn hơn. -Xử lý bằng lớp phủ vô cơ (ô xýt hoá,phốt phát hoá…). -Sơn phủ hữu cơ. Sử dụng sơn phủ bảo vệ chống ăn mòn kim loại được sử dụng rộng rãi.Nó cho phép bảo vệ các chi tiết kim loại lẫn phi kim loại,dễ sử dụng trong thực tế và 6


giá thành rẻ.Ngoài ra sơn phủ cho phép trang trí vẻ đẹp bên ngoài.Trong công nghiệp hàng không người ta dùng kêt hợp phủ kim loại,phủ phi kim loại(xử lý anôt hoá,phôt phát hãa) và sơn phủ. 1.2. Vật liệu kết cấu chính trong thân cánh máy bay. Trong kết cấu thân cánh máy bay hiện đại chủ yếu là hợp kim nhôm và ma giê;các mác thép có độ bền cao;titan và hợp kim titan.Ngoài ra còn dùng các loại vật liệu phi kim loại như cao su,chất dẻo,chất bịt kín và compozit... 1.2.1.Hợp kim nhôm. Trong kết cấu thân cánh máy bay,nhôm được dùng chủ yếu dưói dạng hợp kim.Nhôm hợp kim hoá với Cu,Mg,Zn, Mn…và nhiệt luyện khác nhau cho vật liệu nhẹ,có độ bền cơ cao hơn nhôm rất nhiều như duy-ra D16-Nga,2024Mỹ,B95-Nga,7075-Mỹ như bảng 1. Bảng 1.Thành phần hoá học hợp kim kết cấu thân cánh máy bay[3]. Mác Nguyên tố hợp kim (%) hợp kim Cu Mg Zn Mn Fe Si Cr D16

4,1

1,5

0,1

0,45

0,5

0,5

-

2024

4,4

1,5

-

1,60

-

0,5

-

B95

1,7

2,3

6

0,4

0,7

0,28

0,1

7075

1,6

2,5

5,1

-

-

-

-

Nhôm tinh khiết có độ bền chống ăn mòn rất cao do có màng ô xýt tạo ra do phản ứng của nhôm với ô xy.Khi hợp kim hoá cho hợp kim nhôm có các tính chất cơ học cần thiết nhưng độ bền ăn mòn mất đi do màng ô xýt không còn đồng nhất.Người ta khắc phục nhược điểm này bằng cách dát lên các tấm hợp kim nhôm cả 2 phía lớp nhôm mỏng rồi cán nóng.Nhờ biện pháp này,các tấm hợp kim nhôm bền ăn mòn hơn. Tuỳ thuộc vào phương pháp chế tạo,hợp kim nhôm có 2 dạng,hợp kim nhôm biến tính và hợp kim nhôm đúc.Hợp kim nhôm đúc được được sản xuất dưới dạng các bán thành phẩm:tấm,lá, định hình, ống,sợi…Tấm hợp kim nhôm biến tính thường được cán,dát lớp nhôm tinh khiết ở cả hai phía.Loại vật liệu này thường dùng làm các tấm vỏ bọc panel thân cánh máy bay,chủ yếu là các hợp kim như ở bảng 1. Hợp kim nhôm biến tính ,về độ bền ăn mòn có thể chia làm hai nhóm..Nhóm thứ nhất trong thành phần hợp kim không có Cu nhưng có Mn,Mg,Si…có độ bền ăn mòn tuơng đối cao.Nhóm thứ hai có Cu,Zn cho độ bền ăn mòn thấp là hợp kim nhôm cán không dát nhôm tinh khiết và hợp kim nhôm rèn dập.

7


Trong chế tạo máy bay,người ta sử dụng từ 60 đến 90% khối lượng là hợp kim nhôm để làm khung sườn,vỏ bọc thân cánh máy bay,tấm điều khiển…Nó còn dùng làm đinh tán,nẹp,tang trống,càng,cánh quạt,các bộ phận khung phòng,trang cụ… 1.2.2.Thép. Trong chế tạo máy bay còn dùng nhiều mác thép khác nhau.Chúng chịu lực cắt,khác nhau về độ bền ăn mòn. Thép có độ bền ăn mòn thấp như 30ХГСА (Nga), ANS4434(Mỹ).Nó dùng để chế tạo các chi tiết kết nối, đai nẹp, bu lông, chi tiết càng, đai ốc, vòng đÖm, nắp bịt, chốt… Thép có độ bền ăn mòn cao là thép không gỉ,hợp kim titan,thép chịu nhiệt thường dùng trong động cơ. 1.2.3. Hợp kim magiê Trong hàng không sử dụng chủ yếu sản phẩm hợp kim magiê đúc. Ưu điểm lớn nhất của nó là nhẹ, cứng nhưng độ bền ăn mòn thấp. Nó thường dùng làm thân máy nén, dụng cụ, cac-te,nắp các-te, tang trống, phanh, cần lái, thanh giằng, khung ca-bin… Như vậy vật liệu kim loại trên máy bay cần bảo vệ chống ăn mòn, hoàn thiện đặc tính khí động, chủ yếu là các tấm panel từ hợp kim nhôm (Al,Cu,Mg) và(Al, Zn, Mn) rất nhậy cảm với ăn mòn, cần đến hệ sơn chất lượng rất cao. 1.3.Tính chất cơ bản của hệ sơn phủ bảo vệ máy bay. Để bảo vệ chống ăn mòn,hoàn thiện tính năng khí động và tăng vẻ đẹp cho máy bay, tuỳ khả năng đáp ứng của ngành chế tạo sơn, người ta dùng nhiều hệ sơn phủ khác nhau với một lớp sơn lót,một lớp sơn trung gian ,hai lớp phủ ngoài với độ dầy cỡ 100-150µm. Mỗi lớp sơn có chức năng riêng. Lớp sơn lót có tác dụng xử lý các khuyết tật bề mặt ô xýt nhôm (kim loại) tăng độ bám với nền. Lớp sơn trung gian thưòng là loại sơn có khả năng bám tốt với lớp sơn lót và lớp sơn phủ. Lớp sơn phủ cần có các tính năng cơ lý hoá đủ chịu đựng các điều kiện tác động của môi trường và điều kiện sử dụng. Việc dùng hệ sơn nào để bảo vệ máy bay tuỳ thuộc vào tầm quan trọng của kết cấu, yêu cầu thẩm mỹ, chế độ làm việc và điều kiện sử dụng. Nó thường là kết quả tính toán tối ưu về yêu cầu chống gỉ và kết cấu giá thành.Sơn máy bay dân dụng cần chú ý ngoài yêu cầu bảo vệ chống gỉ còn cần nâng cao vẻ đẹp cho nó. Sơn máy bay quân sự ngoài các yêu cầu trên còn cần các yêu cầu nguỵ trang, nghi trang… Vỏ máy bay siêu âm khi bay với tốc độ siêu âm có thể bị đốt nóng đến 140 C, vì vậy hệ sơn còn cần tính chịu nhiệt. 0

Các máy bay trên tầu hải quân,tầu sân bay hay máy bay hoạt động ở vùng biển đảo đòi hỏi hệ sơn phải bền với mù muối và nhiều tính năng đặc biệt khác.

8


Các máy bay phun thuốc trừ sâu trong nông nghiệp,lâm nghiệp cũng đòi hỏi hệ sơn phủ có độ bền ăn mòn rất cao. Đặc điểm kết cấu máy bay lại rất phức tạp do ghép nối nhiều tấm bản mỏng từ nhiều chủng loại vật liệu khác nhau, có nhiều khe kẽ, hõm hốc, dễ đọng sương, đọng ẩm do thăng giáng nhiệt giữa ngày và đêm hay sau mỗi chuyến bay, tạo môi trường ăn mòn cục bộ [4]. Trong máy bay,ngoài các bộ phận làm bằng hợp kim nhôm chiếm từ 60 đến 90% khối lượng,còn có các hợp kim khác của Fe, Mg,Ti, Ni,Cr…dễ tạo cặp pin ăn mòn điện hoá nếu không được sơn cách ly. Tuổi thọ máy bay phụ thuộc rất nhiều vào độ tin cậy làm việc của kết cấu thân cánh, đặc biệt là độ chịu mỏi. Ăn mòn mỏi là dạng ăn mòn rất nguy hiểm trên máy bay vì nó thường xẩy ra dưới giới hạn mỏi mà các phương pháp kiểm tra không phá huỷ cho đến nay vẫn chưa phát hiện được. Vì vậy,việc chọn hệ sơn phủ cho máy bay rất quan trọng,trước hết là chống gỉ bộ khung thân cánh máy bay để đảm bảo độ tin cậy làm việc trong tuổi thọ thiết kế, sau đó nhằm hoàn thiện tính năng khí động, giảm suất tiêu hao nhiên liệu, tăng vẻ đẹp cho máy bay trong quá trình khai thác sử dụng có tính đến các yếu tố xâm thực của môi trường và điều kiện làm việc của nó. Thường có 2 cấp độ chọn hệ sơn phủ máy bay.Sơn phủ bảo vệ mặt trong và sơn phủ bảo vệ mặt ngoài với công nghệ sơn nhiều lớp sau khi làm ph¼ng các khe kẽ bằng matit.Các hệ sơn này trước hết phải bền với thời tiết,khí hậu ở nhiều vùng khí hậu khác nhau,nhất là ở vùng khí hậu nhiệt đới, bền xăng ,dầu, mỡ, hoá chất, bÒn va đập, chịu mài mòn, bền với bức xạ mặt trời… Trong lịch sử ngành hàng không,cùng với sự phát triển của công nghệ sơn phủ,công nghệ điện hoá,các nhà chế tạo máy bay đã dùng nhiều mác sơn khác nhau để bảo vệ chống gỉ máy bay và làm đẹp cho máy bay.Mặt trong máy bay thường dùng hệ sơn lót chịu ẩm cao trên cơ sở chất tạo màng sơn alkyd biến tính nhựa phenolic(sơn alkyd mêlamin).Gầm,sàn máy bay chở khách là khu vực tích tụ ẩm,tạp chất xâm thực mạnh nên thường dùng sơn peclovinyl bền hoá chất.Phía trong khoang động cơ thường được sơn bằng sơn chịu nhiệt silicon hoăc sơn alkyl phenol formaldehyt biến tính thªm 5% bột nhũ nhôm.Giới hạn chịu nhiệt của hệ sơn này đến 4000C. Khu vực khoang ắc qui tiếp xúc với axít hoặc kiềm cũng đòi hỏi lớp sơn chịu được kiềm,axít mạnh, đã từng sử dụng trên nền chất tạo màng epoxy và peclovinyl. Khu vực buồng càng cần hệ sơn chịu mài mòn,chịu rung xóc,chịu va đập như sơn epoxy. Các khu vực có hệ thống dầu thuỷ lực,hệ thống dầu đốt đòi hỏi hệ sơn bền dầu mỡ như hệ sơn trên cơ sở chất tạo mang polyuretan hoặc epoxy polyamit.

9


Các khu vực chịu xói mòn mạnh như mép cánh quay, ốp che rađa,mũi máy bay thường dùng hệ sơn chịu mài mòn trên cơ sở epoxy polyamit,cao su neopren(MIL-L-7439), epoxy polyamit hoặc epoxy thiocol. Mặt trên ca bin máy bay chở khách cũng đã được sơn bằng hệ sơn có khả năng phản xạ 70-80% nhiệt bức xạ mặt trời đảm bảo không làm nóng khoang hành khách như sơn AC-1115 của Nga trên nền chất tạo mµng acrylic. Bên trong ca bin của người lái máy bay cần được chiếu sáng nhưng không được làm loá mắt. Ở đây phải dùng hệ sơn ngoài các tính năng bảo vệ tốt còn cần khả năng hấp thụ hay tán xạ hết ánh sáng mặt trời.Các loại sơn mờ buồng lái cần cho nhu cầu này. Các khu vực nguy hiểm như mút cánh, điểm đánh dấu,biển chỉ dẫn…được sơn bằng sơn phản quang để thu hút sự chú ý của con người. 1.4. Vật liệu chế tạo hệ sơn máy bay. 1.4.1. Chất tạo màng. Có hai loại chất tạo màng:thuận nghịch và bất thuận nghịch.Chất tạo màng thuận nghịch hình thành do bay hơi dung môi như sơn peclovinyl, acrylic, nitroxenlulo… Màng sơn loại này kém chịu dung môi. Chất tạo màng bất thuận nghịch tạo ra do quả trình phản ứng hoá học tạo ra màng. Các loại màng sơn alkyd, epoxy, melamin formalđehyt, polyuretan…là màng bất thuận nghịch. Loại màng sơn này dung môi không hoà tan được. 1.4.2. Dung môi. Dung môi là chất lỏng dễ bay hơi dùng để hoà tan chất tạo màng.Nó là phương tiện để tạo lớp mỏng đều màng sơn trên bề mặt vật liệu cần phủ bảo vệ.Quá trình khô màng sơn là quá trình bay hơi dung môi và khâu mạch kiểu hoá học hoặc vật lý. Dung môi cho sơn là hỗn hợp dung môi hữu cơ có điều chỉnh được tốc độ bay hơi, độ nhớt, thích hợp cho từng loại màng sơn.Có loại dung môi để hoà tan, có loại dung môi để pha loãng, điều chỉnh độ nhớt tuỳ thuộc công nghệ sơn.Các dung môi quan trọng nhất trong sơn máy bay là axeton, butylaxetat, xylen,toluen, metyl etyl xeton(MEK) metyl isobutyl xeton (MIBK), celloson, xăng pha sơn… Axeton hoà tan tốt các loại màng sơn vinylic, acrylic, epoxy, estexellulo. Butylaxetat phối trộn với nhiều loại dung môi khác hoà tan tốt nhựa tổng hợp như nitroxellulo.Toluen, xylen hoà tan tèt nhựa alkyd, silicon, peclovinyl, acrylic, alkyd styrol. Xăng pha sơn thường dùng pha loãng sơn dầu,bitum… 1.4.3.Chất hoá dẻo. Khi chế tạo chất tạo màng,người ta đã chú ý hoá dẻo nội phân tử màng khi khâu mạch.Tuy nhiên còn cần chất hoá dẻo để làm mềm mại màng sơn,nhất là loại màng sơn thuận nghịch polyme hoá như peclovinyl,acrylic, nitroxellulo.Nó là thành phần quan trọng của sơn.Chất hoá dẻo cần thoả mãn nhiều tính 10


chất,nhưng quan trọng nhất là phải tương hợp với chất tạo màng, áp suất hơi riêng phần nhỏ,giữ được tính đàn hồi ở nhiệt độ thấp (dưới 00C),bền với bức xạ mặt trời,không độc,mùi dễ chịu.Các chất hoá dẻo thường dùng là dibutylphtalat(DBP),dioctylphtalat(DOP),tricresylphôtphát…Các chất này có nhiệt độ sôi cao, áp suất hơi riêng phần thấp. 1.4.4.Chất đóng rắn. Là hợp chất hoá học, được đưa vào làm tác nhân khâu mạch mạng lưới không gian theo cơ chế phản ứng hoá học.Thí dụ sơn epoxy dùng chất đóng rắn là dung dịch hexametylen diamin trong etanol.Tuy nhiên hexametylen diamin có độc tính cao nên thường thay bằng chất đóng rắn pôlyamit phân tử thấp để đóng rắn sơn epoxy vừa giảm độc tính vừa hoá dẻo cho màng sơn.Các loại màng sơn tổng hợp khác cũng có chất đóng rắn thích hợp cho mình như sơn polyvinyl butyral dùng a xít phot phoríc,sơn polyuretan dùng chất đóng rắn isoxyanat hoặc polyisoxyanat. 1.4.5.Bột mầu (Pigment). Bột mầu phải không tan trong dung môi hoặc liên kết hoá học với dung môi.Nó tạo với chất tạo màng một màng sơn bảo vệ có tính trang trí, thẩm mỹ cao .Bột mầu có thể là bột mầu vô cơ hoặc bột mầu hữu cơ.Bôt mầu vô cơ nâng cao độ cứng, độ bền, độ kết dính,giảm độ thấm nước.Trong sơn hàng không chủ yếu dùng các bột mầu điều chế bằng con đường hoá học.Bột mầu trắng titan đioxyt(TiO2),ZnO.Titan đioxýt dạng rutin bền khí quyển hơn dạng anatat.ZnO thường bị hoá phấn trong khí quyển.Các loại sơn sơn bên trong dùng TiO2 dạng anatat và ZnO.Sơn bên ngoài phải dùng TiO2 dạng rutin.Bột mầu xanh lá cây trong hàng không thường dùng crômtriôxyt(Cr2O3).Nó bền trong khí quyển và bền với bức xạ mặt trời.Cũng như ZnO,Cr2O3 có độ phủ kém TiO2.Bột mầu vàng trong hàng không dùng chủ yếu là kẽm crômat(ZnCrO4).Cũng có thể phối trộn ZnCrO4 vơi chì cromat(PbCrO4) hoặc cadimi sunphua(CdS).Bột mầu đen dùng chủ yếu là muội than điều chế từ nhiệt phân cac bua hydrô. ChÊt mầu hữu cơ dùng trong một vài loại sơn hàng không.Nó là các loại phẩm mầu không tan trong dung môi hữu cơ,có cường độ mầu mạnh,tạo gam mầu rực rỡ.Mầu đỏ cờ kết hợp giữa bột mầu hữu cơ và bột mầu vô cơ thưòng dùng để sơn cờ hiệu,lôgô,biển báo…Bột mầu xanh lam gôc phtaloxyanin có độ bền cao với bức xạ mặt trời và khí quyển.Trong hàng không nó chủ yếu dùng sơn trang trí. Bột mầu kim loại trong sơn hàng không chủ yếu dùng bột nhôm(nhũ) tạo lớp sơn mầu bạc có tác dụng nâng cao độ bền nhiệt và giảm độ thấm nước. 1.4.6.Chất độn. Ngoµi bét mÇu,trong nhiÒu hÖ s¬n ng−êi ta cßn ®−a vµo chÊt ®én.§©y lµ c¸c chÊt tr¬,®−a vµo ®Ó cho tû lÖ thÓ tÝch c¸c hîp phÇn ®¶m b¶o c©n b»ng PVC(Percent Volume Content-Hµm l−îng phÇn tr¨m thÓ tÝch)-tû lÖ chÊt t¹o mµng-bét mÇu-dung m«i.Nã gãp phÇn gi¶m tiªu hao bét mÇu,hoµn thiÖn tÝnh n¨ng c¬ lý cña mµng s¬n.Bét ®én dïng chñ yÕu lµ bét talc,bét ®¸ (CaCO3). 11


1.4.7.Phô gia. Trong hÖ s¬n ®«i khi cã mÆt chÊt chèng l¾ng,chÊt lµm mê,chÊt dÉn ®iÖn,chÊt hÊp thô,trong suèt,ph¶n x¹ sãng ®iÖn tõ… 1.5.C¸c d¹ng s¬n phñ. 1.5.1.S¬n lãt. Vai trß quan träng nhÊt cña s¬n lãt lµ ®¶m b¶o ®é kÕt dÝnh cao nhÊt gi÷a bÒ mÆt ®−îc s¬n víi vËt liÖu s¬n phñ.Nã còng cÇn t¹o ra líp b¶o vÖ chèng gØ cho bÒ mÆt kim lo¹i.Chän s¬n lãt trªn c¬ së tÝnh chÊt vËt liÖu nÒn vµ tÝnh chÊt hÖ s¬n.Cã lo¹i mµng s¬n lãt b¸m tèt trªn kim lo¹i nµy nh−ng kh«ng b¸m tèt trªn kim lo¹i kh¸c.Cã lo¹i bét mÇu nh− Pb3O4 chèng gØ tèt cho thÐp nh−ng g©y ¨n mßn cho nh«m. S¬n lãt cÇn s¬n thËt máng th× ®é b¸m tèt h¬n s¬n dÇy.ChÊt l−îng b¸m cña mµng s¬n lãt cßn phô thuéc nhiÒu vµo chÊt l−îng xö lý s¹ch bÒ mÆt ,®iÒu kiÖn nhiÖt Èm,thêi gian kh«…Mäi khuyÕt tËt do s¬n lãt sÏ lµm háng nhanh c¶ hÖ s¬n. Trong s¬n lãt m¸y bay chñ yÕu dïng bét mÇu cr«mat.Do cã hÊp thô Èm nªn mét phÇn bét mÇu cr«m¸t cho ion CrO4-2 øc chÕ ¨n mßn nh«m.Hîp kim nh«m dïng nhiÒu trªn m¸y bay do nã cã mµng oxyt b¶o vÖ.S¬n cã bét mÇu cr«m¸t n©ng cao kh¶ n¨ng chèng gØ nhê nã hoµn thiÖn mµng oxyt nh«m.§èi víi bÒ mÆt thÐp,ngoµi bét mÇu cr«mat cßn cã thÓ dïng bét mÇu Fe2O3,ZnO. Cßn cã biÖn ph¸p n©ng cao ®é b¸m cña s¬n lãt lµ chän chÊt t¹o mµng phï hîp.S¬n lãt m¸y bay dïng chÊt t¹o mµng p«lyvinylbutyral ®ãng r¾n b»ng axÝt photphoric cho kh¶ n¨ng tèt nhÊt bÒ mÆt vá bäc m¸y bay cÇn s¬n. 1.5.2.Ma tÝt. §©y lµ d¹ng bét nh·o gåm chÊt t¹o mµng,bét ®én,bét mÇu, dïng lµm b»ng c¸c khe kÏ,hâm hèc trªn bÒ mÆt chi tiÕt tr−íc khi s¬n.Trong hµng kh«ng h¹n chÕ dïng ma tÝt lµm b»ng bÒ mÆt v× nã kh«ng chÞu ®−îc rung xãc.Nã chØ dïng lµm kÝn c¸c khe kÏ gi÷a c¸c tÊm vá bäc panel,c¸c hâm hèc do ®inh t¸n,bu-l«ng t¹o ra. 1.5.3.S¬n kh«ng mÇu. Lµ dung dÞch chÊt t¹o mµng trong dung m«i thÝch hîp.Th−êng s¬n lÇn cuèi cïng.§Ó t¨ng ®é dÎo cña mµng s¬n,t¨ng ®é bÒn bøc x¹ mÆt trêi… cña c¸c lo¹i s¬n tæng hîp vµ estexenlulo ng−êi ta th−êng thªm c¸c chÊt ho¸ dÎo,chÊt æn quang,chÊt æn nhiÖt... 1.5.4.S¬n men (phñ mÆt). Lµ s¬n kh«ng mÇu ®−îc nghiÒn trén víi bét mÇu.Nã lµ líp s¬n phñ lªn bÒ mÆt ®· ®−îc s¬n lãt hoÆc tr¸t ma tÝt.S¬n men cïmg s¬n lãt t¹o ra hÖ s¬n phñ gióp bÒ mÆt chi tiÕt ®−îc b¶o vÖ chèng gØ vµ chÞu ®−îc c¸c ®iÒu kiÖn sö dông nh− nhiªn liÖu m¸y bay,dầu nhên, dÇu thuû lùc,c¸c chÊt láng chuyªn dông,chÞu bøc x¹ mÆt trêi,chÞu m−a n¾ng,chÞu sèc nhiÖt vµ ®Æc biÖt ph¶i gi÷ ®−îc s¾c mÇu trong thêi gian sö dông Ýt nhÊt 3 ®Õn 5 n¨m. 1.6.C¸c tÝnh chÊt quan träng cña s¬n. 12


§é tin cËy b¶o vÖ chèng gØ cña hÖ s¬n phñ trong ®iÒu kiÖn sö dông sÏ phô thuéc nhiÒu vaß c¸c tÝnh n¨ng cña s¬n nh−: 1.6.1.§é nhít. §é nhít cña s¬n ®−îc ®iÒu chØnh tuú ph−¬ng ph¸p s¬n(nhóng,phun,quÐt,l¨n..)§é nhít ®−îc ®o b»ng phÔu ®o ®é nhít tÝnh b»ng thêi gian (gi©y) chÈy qua phễu có đường kính lỗ 4mm 100ml s¬n ë nhiÖt ®é x¸c ®Þnh(200C). 1.6.2. §é b¸m dÝnh. §é b¸m dÝnh cña s¬n víi nÒn lµ chØ tiªu quan träng cã ¶nh h−ëng ®Õn ®é bÒn cña hÖ s¬n.Víi chØ tiªu nµy th× ®Æc biÖt chó ý ®é b¸m cña s¬n lãt. 1.6.3. §é phñ. §é phñ lµ chØ sè ®Æc tr−ng cho kh¶ n¨ng che phñ cña mµng s¬n tÝnh b»ng l−îng gam tèi thiÓu cÇn ®Ó phñ mét diÖn tÝch 1m2.ChØ sè nµy phô thuéc bét mÇu vµ hiÖu sè hÖ sè khóc x¹ ¸nh s¸ng cña bét mÇu vµ chÊt t¹o mµng. 1.6.4. Hµm kh«. Hµm kh« cña s¬n chØ sè l−îng vËt liÖu s¬n cña lo¹i s¬n khi mµng s¬n kh«,tÝnh b»ng % l−îng s¬n ®· dïng.ChØ sè nµy quan träng liªn quan ®Õn khèi l−îng m¸y bay t¨ng lªn sau khi s¬n.Ngược với hàm khô là hàm lượng chất hữu cơ bay hơi(VOC-Volatile Organice Content tính bằng g/l) 1.6.5. §é bãng. §é bãng cña mµng s¬n phô thuéc chÊt l−îng chÊt t¹o mµng.BÒ mÆt s¬n ph¼ng nh½n th× ¸nh s¸ng ph¶n x¹ theo mét gãc nhÊt ®Þnh cho bÒ mÆt s¬n bãng l¸ng.NÕu bÒ mÆt s¬n kh«ng ph¼ng nh½n th× ¸nh s¸ng ph¶n x¹ theo c¸c gãc kh¸c nhau g©y c¶m gi¸c bÒ m¨t s¬n kh«ng nh½n,kh«ng bãng.§é bãng cã ¶nh h−ëng ®Õn ®é bÒn mµng s¬n.Mµng s¬n lãt kh«ng cÇn bãng v× nã cÇn b¸m tèt víi líp s¬n tiÕp theo.X¸c ®Þnh ®é bãng cña mµng s¬n b»ng dông cô quang ®iÖn. 1.6.6. §é dÇy. §é dÇy ®ãng vai trß quan träng trong hÖ s¬n phñ.Cã sù lùa chän tèi −u vÒ ®é dÇy cña hÖ s¬n phñ b¶o vÖ.Gi¶m ®é dÇy so víi ®é dÇy tèi −u lµm gi¶m kh¶ n¨ng chèng gØ do t¨ng sè vi lç khi tho¸t khÝ dung m«i.T¨ng ®é dÇy so víi ®é dÇy tèi −u lµm suy gi¶m c¸c chØ tiªu c¬ lý. 1.6.7. §é dÎo. §é dÎo cña mµng s¬n cã ¶nh h−ëng ®Õn tuæi thä cña hÖ s¬n phñ.C¸c chi tiÕt kim lo¹i ®−îc s¬n thường có biến dạng khi làm việc trong môi trường.Nếu màng sơn phủ có độ dẻo thấp thì nó dễ bị phá huỷ như nứt,vỡ hoặc bong tróc. Độ dẻo của màng sơn được xác định bằng cách uốn tấm kim loại được sơn quanh thanh kim loại hình trụ với các đường kính khác nhau (1,3,5,15,20mm) (ISO 1519) hoặc hình trụ đường kính 100mm,hình nón (ISO 3279).Màng sơn dẻo nhất khi uốn với trục 1mm mà không xuất hiện rạn nứt. 13


1.6.8.Độ bền với tác động của môi trường. Đây là chỉ số chính quyết định chất lượng màng sơn phủ. Độ bền với tác động của môi trường xâm thực (nước, xăng,dầu mỡ,hoá chất…) được xác định theo phương pháp quan sát mắt phát hiện thay đổi bề mặt sơn,tăng khối lượng,thay đổi độ cứng của lớp sơn phủ sau một thời gian nhất định để trong môi trường. Độ bền khí quyển được xác định theo sự thay đổi tính chất của lớp sơn phủ khi để trong điều kiện tự nhiển trong khoảng thời gian từ 1 đến 3 năm.Phương pháp thử nghiệm gia tốc tương đương 3 năm được tiến hành trong thời gian 48 giờ trong tủ khí hậu chuyên dụng mô phỏng điều kiện tự nhiên[5]. 1.6.9.Thời gian khô. Thời gian khô của màng sơn dược tính bằng giờ.Người ta chia thời gian khô làm 3 cấp độ:Khô không dính,khô không in dấu,khô thấu.Khô thấu được xác định bằng cách áp tấm vải màn lên mẫu màng sơn với lực 20 N/cm2 phải không để lại dấu vết. 1.6.10. Độ tin cậy bảo vệ chống ăn mòn của hệ sơn phủ. Độ tin cậy bảo vệ chống ăn mòn của hệ sơn phủ còn phụ thuộc trạng thái bề mặt đựơc phủ và chất lượng của công nghệ sơn.Trên bề mặt kim loại được sơn nếu có vết gỉ,chúng sẽ gia tốc quá trình ăn mòn dưới lớp sơn.Vết gỉ trên sắt chúng trở thành ca tốt và gia tốc quá trình ăn mòn đến 30-40 lần[1].Các chất bẩn như dầu mỡ,bụi, ẩm …trên bề mặt được sơn cũng làm giảm đáng kể độ bám của hệ sơn phủ.Công nghệ sơn chỉ có chất lượng khi tất cả các công đoạn của quá trình sơn được tuân thủ chặt chẽ.Chuẩn bị bề mặt,sơn lót,bả matít, đánh nhẵn,phun sơn các lớp của hệ sơn, để sơn khô. 1.7.Các mác sơn máy bay đã và đang được dùng trên thế giới. Từ đầu thế kỷ 20,khi loài người chế tạo được máy bay thì đã cần sơn máy bay để bảo vệ máy bay trước tác động của môi trường sử dụng và làm đep cho máy bay. Ở Nga từ năn 1924 đã sản xuất máy bay hoàn toàn bằng kim loại, đã dùng sơn dầu để bảo vệ máy bay. Sơn dầu dùng chất tạo màng là dầu thực vật(dầu lanh,dầu chẩu) nấu với nhựa thiên nhiên như nhựa thông.Sơn dầu nay không còn dùng trong hàng không do nó nhanh bị bạc mầu,tuổi thọ hạn chế tính bằng tháng. Sơn alkyd dùng chất tạo màng tổng hợp có sử dụng dầu thực vật.Cho đến những năm 60 của thế kỷ 20,Nga dùng các mác sơn alkyd ГФ-021,ГФ -031(sơn lót)ПФ-23,ПФ-820,ПФ-171 để sơn các chi tiết khác nhau trên máy bay.Nhược điểm của chúng là lâu khô,thường phải sấy. Độ bền khí quyển của chúng thấp nên chỉ dùng sơn mặt trong máy bay. Sơn acrylic dùng chất tạo màng là nhựa tổng hợp acrylíc.Sơn trên cơ sở chất tạo màng acrylíc có ưu điểm là nhanh khô,bền khí quyển,tương hợp tốt với nhiều loại bột màu và các hệ sơn khác như peclovinyl, epoxy.Nhược điểm của nó là bị trương phồng trong dung môi , đặc biệt là trong rượu butylic.Nga có các 14


mác sơn hàng không AK-069,AK-070 (sơn lót);AK-113,AK-113 Ф,AC-16 (sơn phủ lớp cuối cùng); AC-131,AC-1115 là loại sơn phủ mầu trắng,sau khi sấy trở thành màng sơn bất thuận nghịch,bám tốt,chịu mài mòn ,chịu xăng dầu mỡ. Sơn peclovinyl dùng chất tạo màng là nhựa tổng hợp peclovinyl.Màng sơn peclovinyl bền khí quyển,bền hoá chất,khó cháy,chịu xăng dầu mỡ và khoáng chất.Nhược điẻm của nó là kém bền với bức xạ mặt trời,nhanh bị hoá phấn, độ bám không cao với kim loại nên không dùng làm sơn lót.Nga có các mác sơn máy bay như XB-16 là huyền phù bột mầu với nhựa peclovinyl biến tính nhựa alkyd,XB-536 là huyền phù bột mầu với nhựa peclovinyl biến tính nhựa acrylic.Sơn peclovinyl chủ yếu dùng sơn các khu vực có độ ẩm cao,môi trường xâm thực,khu vực để ăc qui,bên trong máy bay.Sơn này có thể chịu được nhiệt độ đến 200-2500C. Sơn epoxy dùng chất tạo màng trên cơ sở nhựa tổng hợp epoxy.Sơn epoxy có ưu điểm là độ cứng cao,chịu mài mòn,khó thấm nước biển,bền với kiềm,a xit,dầu khoáng,dầu thuỷ lực,nhiên liệu bay.Nhược điểm của màng sơn epoxy là trong điều kiện khí quyển nó nhanh chóng bị bạc mầu do bị hoá phấn.Nga có các mác sơn dùng trong hàng không như ЭП-076(sơn lót),ЭП-140(sơn phủ),ЭП255,ЭП-275(dùng sơn phủ các chi tiết bằng compozit không cản sóng vô tuyến,ra đa). Ở Hà lan có mác sơn Aerodur CF 37047, ở Đức có mác sơn Seevenax Primer113-22 trên nền nhùa epoxy biến tính đóng rắn bằng polyisoxianat hoặc polyamit oligome. Sơn silicon là sơn trên cơ sở chất tạo màng là nhựa silicon.Nó dùng để sơn bảo vệ các bộ phận,chi tiết của máy bay làm việc ở dải nhiệt độ từ 450 đến 5000C. Ưu điểm của màng sơn này là chịu được sốc nhiệt trong dải nhiệt độ từ 460 - 5000C đến -500C.Nhược điểm của màng sơn silicon là độ bám, độ dẻo kém các màng sơn khác.Nga có các mác sơn chịu nhiệt dùng trên máy bay như KO85 chịu nhiệt đến 3000C,KO-811,KO 814 chịu nhiệt đến 4000C,KO-88 chịu nhiệt đến 5000C. Sơn polyvinyl axetal là sơn trên cơ sở chất tạo màng nhựa polyvinyl axatal(butyral). Ưu điểm của màng sơn này là độ bám rất cao với kim loại,bền với xăng ,dầu ,mỡ, nhiên liệu bay,chịu ẩm.Màng sơn được đóng rắn bằng axit photphoric có tác dụng hoàn thiện bề mặt nền.Nó chủ yế dùng làm sơn lót,cho màng sơn lãt dầy cỡ 6 đến 8 µm. Ở Nga có mác sơn BЛ-02 tương đương với coating compound MIL-C-8514 của Mỹ,Metaflex FCR primer của Hà lan, 6840B của Pháp,Celerol Wash primer 913-21của Đức[6,7,8,9] . Sơn polyuretan là sơn trên cơ sở chất tạo màng nhựa polyuretan.Trong hàng không dùng sơn polyuretan 2 thành phần.Thành phần 1 gồm bột mầu nghiền trộn với nhựa polyeste polyol.Thành phần 2 là chất đóng rắn polyisoxianat.Màng sơn polyuretan có khả năng bảo vệ và tính thẩm mỹ cao.Do đó khi sơn phủ bảo vệ mặt ngoài máy bay sau nhiều năm sử dụng nó vẫn không bị bạc mầu.Màng sơn polyuretan còn bền mài mòn do có độ cứng cao,bền với xăng,dầu, mì,chất lỏng thuỷ lực tổng hợp. Đặc biệt nó ít bị bám bẩn và dễ rửa sạch.Chính nhờ những ưu điểm này,hiện nay các nhà chế tạo máy bay dùng sơn 15


pôlyurêtan để sơn máy bay thay cho các hệ sơn trước đây.Nga có mác sơn YP1161,Hà lan có sơn Aerodur HF A130,Aerodur HF A 133, Đức có Alexit Topcoat 411.77.Mỹ có sơn CA 8000,MIL-P-85285D…Nhược điểm của sơn polyuretan chủ yếu là độc tính ảnh hưởng đến giai đoạn phun sơn. Như vậy,với sự phát triển của ngành công nghiệp chế tạo vật liệu sơn phủ,gần đây ngành công nghiệp chế tạo máy bay nói chung và máy bay dân dụng nói riêng trên thế giới đã có hệ sơn phủ tối ưu gồm: -Sơn lót 1 trên nền nhựa polyvinyl butyral. -Sơn lót 2 trên nền nhựa epoxy biến tính. -Sơn phủ mặt trên nền nhựa polyuretan. Với hệ sơn này,máy bay được bảo vệ chống gỉ tốt cả bên trong và bên ngoài với tuổi thọ cao hơn hẳn các hệ sơn khác nhờ nó bền với bức xạ mặt trời,bền với tác động của điều kiện sử dụng và ít bị bám bụi bẩn. Nhiệm vụ của đề tài nghiên cứu này là nghiên cứu sản xuất ở Việt nam hệ sơn máy bay gồm sơn lót trên nền nhựa polyvinyl butyral (VASTA-1),sơn lót trên nền nhựa epoxy biến tính(VASTA-2) và sơn phủ mặt trên nền nhựa polyuretan(VASTA-3) có các chỉ tiêu kỹ thuật tương đương sản phẩm của nước ngoài. Cùng với hệ sơn, đề tài còn nghiên cứu sản xuất chất tẩy sơn(VASTASO) có khả năng làm rộp nhanh hệ sơn máy bay nhưng không tác động đến bề mặt hợp kim nhôm kết cấu máy bay.Chất tẩy sơn sử dụng khi sửa chữa hệ sơn máy bay. Sơn lót VASTA-1 sẽ chế tạo mô phỏng các mác sơn 6840 B của hãng sơn International Celomer Aviation (Pháp);sơn Metafex FCR Primer của hãng sơn AKZO Dexter Aerospace Finishes (Hà lan);Celerol Wash Primer 913-21 của hãng sơn Mankiewicz(Đức);Coating compound MiL-C-8514(Mỹ) và BЛ-02 (Nga) trên nền chất tạo màng polyvinyl butyral và bột mầu ZnCrO4. Sơn lót VASTA-2 sẽ chế tạo mô phỏng các mác sơn CF- 37047 của hãng sơn AKZO Dexter Aerospace Finishes (Hà lan);Sevenax 113-22 của hãng sơn Mankiewicz (Đức);Coating compound MiL-P-23377(Mỹ) và ЭП-076(Nga) trên nền nhụa epoxy biến tính. Sơn phủ mặt VASTA-3 sẽ chế tạo mô phỏng các mác sơn Alexit Topcoat 411-77 của hãng sơn Mankiewicz(Đưc);Aerodur HF A130,Aerodur HF A 133 của hãng sơn AKZO Dexter Aerospace Finshes (Hà lan) và sơn YP- 1161 của Nga ,CA 8000 ,MIL-P-85285D của Mỹ trên nền nhựa polyuretan. Hệ sơn Celerol Wash Primer 913-21/Sevennax Primer 113-22/Alexit Topcoat 411-77 đã được hãng chế tạo máy bay Airbus phê chuẩn dùng trên máy bay theo AMS3095 A ngày 20-1-2005 và AIMS 04.04.013 ngày 26-4-2004.

16


Chương 2. nghiªn cøu chÕ thö s¬n lãt VASTA-1 m« pháng s¬n lãt Celerol Wash Primer 913-21 cña h∙ng Mankiewicz 2.1. Mở đầu. Như phần tổng quan về các loại màng sơn trong hệ sơn máy bay,sơn lót Celerol Wash Primer 913-21 do hãng sơn Mankiewicz(Đức) chế tạo đã được nhà chế tạo máy bay Airbus phê chuẩn đưa vào làm sơn lót thứ nhất trong sơ đồ hệ sơn AMS 3095A.Sơn này tương đương với sơn lót ВЛ-02 của Nga [6],coating compound MiL-C-8514 của Mỹ,Metaflex FCR Primer của Hà lan và 6840B của Pháp… Qua phân tích tài liệu kỹ thuật và phân tích mẫu sơn,chóng tôi xác định được sơn lót Celerol Wash Primer 913-21 gồm chất tạo màng trên nền nhựa polyvinyl butyral,bột mầu ZnCrO4,chất xúc tác khâu mạch không gian là axít photphoric.Trong mẫu sơn Metaflex FCR Primer có thêm thành phần nhựa phenolic.Chúng ta cần lựa chọn nguyên liệu,xây dựng đơn pha chế,kiểm tra chất lượng sơn theo tiêu chuẩn đã được hãng Airbus phê chuẩn(AMS 3095A) 2.2. Nghiên cứu chế thử sơn lót VASTA-1. 2.2.1. Chất tạo màng pôlyvinyl butyral. Qui trình phòng thí nghiệm. 2.2.1.1. Tổng hợp n.butandehyt. N.Butandehyt được điều chế trên cơ sở phản ứng ô xy hoá khống chế n.butanol trong môi trường n−íc bằng hỗn hợp cromic ở nhiệt độ tử 95 đến 1000C. Phản ứng hoá học xẩy ra như sau:

CH3-CH2-CH2-CH2OH

H2SO4 đặc K2Cr2O7

CH3-CH2-CH2-CHO + H2O

Sản phẩm thô được làm khô bằng CaCl2 khan,tinh chế bằng cách chưng cất ở nhiệt độ 75-780C đạt hiệu suất 55% n.butandehyt. Qui trình: Chuẩn bị làm sạch thiết bị phản ứng có dung tích 15 lít. Pha dung dịch ô xy hoá với 1320 gam K2Cr2O7 trong 8600 ml nước cất. Đổ 2040 gam a xít H2SO4 đặc (d=1,84 g/cm3) vào và khuấy đều trong 15 phút. Đun và khuấy 1000gam n.butanol trong bình phản ứng đến 1100C.Cho máy ổn nhiệt làm việc và bơm nước có nhiệt độ 750C vào bình sinh hàn ruột gà lắp thẳng đứng.Cho nước lạnh vào sinh hàn nghiêng để ngưng tụ hơi n.butandehyt. 17


Nhỏ từ từ dung dịch ô xy hoá vào bình phản ứng. Điều chỉnh tốc độ nhỏ giọt với tốc độ sao cho toàn bộ dung dich ô xy hoá được cho hết trong vòng 2 giờ. Khống chế phản ứng sao cho nhiệt độ phản ứng trong khoảg 100-1200C. Sau khi nhỏ hết dung dịch phản ứng thì tiếp tục duy trì nhiệt độ như trên trong vòng 30 phút nữa. N.butandehyt thu được cho vào phễu chiết.Tách bỏ nước ở phía dưới.Cho 200gam CaCl2 vaò và lắc đều rồi để đến hôm sau đem chưng cất. Chưng cất n.butandehyt ở 75-800C. Hiệu suất đạt 55%. 2.2.1.2.Tổng hợp nhựa polyvinyl butyral (PVB). -Phản ứng hoá học:[26] [-CH2-CH2-]n+mCH3-CH2-CH2-CHO

H2SO

OH

[-CH2-CH-CH2 - CH-CH2-CH-CH2-CH-] n O – CH - O

OH

OCOCH3

CH2-CH2-CH3

- Qui trình tổng hợp nhựa Pôlyvinyl Butyral (PVB) như sau: Pha 25 ml H2SO4 đặc (d=1,84g/cm3) vào bình phản ứng chứa 6800gam nước cất, lắc đều. Thêm vào bình trên 750 gam pôlyvinyl alcol (PVA) mác 205 của Nhật. Vừa khuấy vừa nâng nhiệt độ lên đến 700C. Giữ ở nhiệt độ này và tiếp tục khuấy cho dến khi tan hết. Hạ nhiệt độ hệ phản ứng đến nhiệt độ phòng. Tiếp tục làm lạnh bằng nước đá đến 80C.Tiếp tục khuấy và nhỏ từ từ 300 gam n.butandehyt điều chế được ở trên,trong vòng 1 giờ. Sau đó nâng nhiệt độ hệ phản ứng từ 80C lên 550C trong vòng 3 giờ. Hạ nhiệt độ hệ phản ứng xuống đến nhiệt độ phòng (250C) trong vòng 17 giờ nữa. Kết tủa nhựa PVB được lọc gạn,ngâm rửa bằng nước nóng 600C nhiều lần. Sau đó ngâm nhựa PVB trong dung dịch NaOH 0,2% ở 600C trong vòng 1 giờ. Lọc gạn, rửa nhiều lần bằng nước nóng 600C, rồi rửa nhiều lần bằng nước cất. Nhựa được làm khô ở nhiệt độ phòng rồi sấy chân không ở 500C dến khi nhựa trong suốt. Sản phẩm PVB được phân tích xác định hàm lượng các nhóm chức hydrôxyl,axêtyl,butyral như sau [10]: - Xác định hàm lượng nhóm Hydrôxyl (-OH). Xác định nhóm –OH trong PVB bằng phưong pháp axêtyl hoá trong dung dịch piridin theo phản ứng: R-OH + (CH3CO)2O + C6H5N→ ROCOCH3 + C6H5N.CH3COOH Chuẩn độ axít axetíc trong piridin bằng dung dịch NaOH 0,5N. Tinh chế piridin bằng cách làm khô với NaOH rồi chưng cất ở 1140C. Sử dụng anhydríc axetíc tinh khiết phân tích (PA ). Pha dung dịch thuốc thử phenolphtalein 1% trong etanol. Pha dung dịch chuẩn NaOH 0,5N. Chuẩn bị bình nón cỡ 100ml và pipet cỡ 2ml. 18


Cân lượng mẫu 0,5 gam nhựa PVB cho vào bình nón 100 ml có nút nhám.Thêm vào bình nón trên 4 ml hỗn hợp piridin và anhydrit axetic tỷ lệ 88:12. Làm mẫu trắng đối chứng, đun cách thuỷ 2 giờ ở 600C. Làm lạnh,thêm 25 ml nước cất,lắc đều rồi tiến hành chuẩn độ lượng a xit axetic giải phóng ra bằng dung dịch NaOH 0,5N. Hàm lượng nhóm –OH được tính theo công thức sau: X(%)=

(a − b − c). k. 0,0085 .100 g

Trong đó: a : Số ml NaOH 0,5N đã dùng để chuẩn độ mẫu trắng. b: Số ml NaOH 0,5N đã dùng để chuẩn độ mẫu PVB. 0,0085: Lượng gam nhóm –OH tương ứng với 1ml NaOH 0,5N k: hệ số

NaOH 0,5N (thực) k= NaOH 0,5N(lý thuyết)

g: Khối lượng mẫu nhựa PVB. -Xác định hàm lượng nhóm butyral. + Phản ứng chuẩn độ: CH2 - CH - CH2 - CH - CH2 O

CH

O

+

NH2OH.HCl

C3H7 CH2 - CH - CH2 - CH - CH2 + C3H7 - C = N.OH + HCl OH

OH

H

+ Dụng cụ hoá chất: - Dung dịch NH2OH.HCl 7% trong etanol. - Metyl da cam 0,1%. - Dung dịch NaOH 0,5N trong etanol. - Bình nón nút nhám cỡ 250ml. - Pipet 25ml,20ml,10ml. - Ống đong 100ml. + Tiến trình phân tích: Cân 3 mẫu PVB,mỗi mẫu 0,5 gam cho vào bình nón cỡ 250ml, lắp sinh hàn hồi lưu với 20 ml etanol cho đến khi tan hết nhựa.Sau đó cho vào mỗi bình10 ml 19


dung dịchNH2OH.HCl 7% rồi tiếp tục đu n trong 2,5 giờ nữa. Thêm 25 ml nước cất qua sinh hàn hôi lưu rồi đun tiếp cho đến tan hết kết tủa. Làm lạnh đến nhiệt độ phòng và chuẩn độ bằng dung dịch NaOH 0,5N đến khi metyl da cam đổi mầu. Cùng lúc làm song song mẫu trắng. Hàm lượng nhóm butyral được tính theo công thức: X(%) =

(a − b − c). k. 0,004

g

.100

Trong đó: g: khối lượng mẫu phân tích. a : Lượng NaOH (ml) 0,5N để chuẩn độ mẫu. b : Lượng NaOH(ml) 0,5N để chuẩn độ mẫu trắng. c: Lượng cộng thêm của chỉ số a xit mẫu qui ra ml NaOH 0,5N. Trị số a xít c=g. 28 k: Hệ số. NaOH (thực) 0,5N k = NaOH (lý thuyết) 0,5N 0,044 : là khối lượng nhóm butyral tương ứng với 1 ml NaOH 0,5N - Xác định nhóm axêtát.

+ Phản ứng chuẩn độ: NaOH [-CH2-CH-]n

[-CH2- CH- ]n + CH3-COONa

OCOCH3

OH

+ Dụng cụ hoá chất: - HCl 0,5N. - NaOH 0,5N trong etanol. - Phenolphtalein. - Bình cầu đáy tròn nút nhám cỡ 100ml. - Bếp cách thuỷ. + Tiến trình phân tich: Cho vào bình nón nút nhám cỡ 100ml 0,2 gam nhựa PVB và 10 ml etanol. Thêm vào 5 ml dung dịch NaOH 0,5 N trong etanol và tiếp tuc un trong 2 giờ nữa, để nguội và chuẩn độ bằng dung dịch HCl 0,5N. Đồng thời tiến hành làm mẫu trắng. 20


Hàm lượng nhóm axêtát trong PVB được tính theo công thức: X(%) =

(a − b) . k . 0,0295 .100 g

Ở đây: a : Lượng HCl 0,5N đã dùng để chuẩn độ mẫu trắng. b : Lượng HCl 0,5N đã dùng để chuẩn độ mẫu PVB. k : Hệ số. HCl 0,5N(thực) k= HCl 0,5N (lý thuyết) g : Khối lượng mẫu phân tích. 0,0295 : là khối lượng nhóm axêtát (-OCOCH3) tương ứng với 1mlHCl 0,5N. 2. 2.Lựa chọn nhựa polyviny butyral (PVB) trên thị trường.

Nhựa PVB được sản xuất đầu tiên ở Mỹ trong thập niên 30 của thế kỷ 20 do hãng Monsanto khởi xướng [7]. Nó được dùng lúc đó chủ yếu để chế tạo kính an toàn cho ô tô.Sau này nó được dùng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp gốm, sứ, mực in, compozit, keo dán và sơn phủ…Trong sơn phủ thì quan trọng nhất là làm chất xử lý bề mặt (Wash Primer). Trên thị trường hiện nay có bán nhiều sản phẩm PVB của nhiều nhà sản xuất với tên thương mại khác nhau như hãng Solutia (Mỹ) cung cáp dưới tên Butvar với các loại nhựa khác nhau (Bảng 2). Bảng 2.Tính chÊt vật lý của nhựa Butvar[11]. Tính chất

Đơn vị đo

B-72

B -74

B -76

Phân tử x 1000 170-250 120-150 90-120 lượng trung bình

B – 79

B -90

B – 98

50-80

70-100

40-70

Hàm lượng nhóm OH

%

17,5-20

17,5-20

10-13

10,5-13

18-20

18-20

Hàm lượng nhóm axetát

%

0-2,5

0-2,5

0-1,5

0-1,5

0-1,5

0-2,5

Hàm lượng nhómbutyral

%

80

80

88

88

80

80

Nga cung cấp nhựa PVB các loại ЛА ,ЛБ dùng làm sơn có các chỉ tiêu kỹ thuật như bảng 3. 21


Bảng 3. Các chỉ tiêu kỹ thuật của nhựa PVB Nga [12] Các chỉ tiêu kỹ thuật

Đơn vị đo

Nhựa ЛА

Nhựa ЛБ

Nhóm axetat (max)

%

3

3

Nhóm Butyral

%

41-48

43-48

Chỉ số a xít ( max)

%

0,12

0,12

Độ nhớt với Bz-1

Gy

8-18

19-30

Hãng Bakêlit (Đức) cung cấp nhựa PVB với tên thư¬ng mại Vinilit XYHL và XYHG với các chỉ tiêu kỹ thuật như bảng 4 B¶ng 4.C¸c chØ tiªu kü thuËt cña nhùa Vinilit. .[13] Nhựa Vinilit Các chỉ tiêu kỹ thuật Đơn vị đo XYHL Nhóm Butyral % 80,7

Nhựa Vinilit XYHG 80

Nhóm hydroxyl

%

19

18

Nhóm axetat

%

0,3

0,3

Hãng Diethelen & Co.Ltd (Đức) cung cấp nhựa PVB dưới tên thương mại Mowital B.30T có các chỉ tiêu kỹ thuật như bảng 5. Bảng 5. Các chỉ tiêu kỹ thuật của nhựa Mowital.30T[14]. Các chỉ tiêu kỹ thuật

Đơn vị đo

Nhựa Mowital.30T

Nhóm Butyral

%

44

Nhóm hydroxyl

%

24

Nhóm axetat

%

3

Sau khi phân tích tài liệu kỹ thuật,chúng tôi chọn nhựa Polyvinyl Butyral mác Movital B.30T như đã nghiên cứu [14] để pha chế sơn lót VASTA-1. 2.3. Qui trình công nghệ sản xuất sơn lót VASTA-1. 2.3.1 Xây dựng đơn pha chế.

Sơn lót VASTA-1 chế tạo mô phỏng sơn lót ВЛ-02 của Nga, Wash Primer FCR của Hàlan ,Resin axít MIL-C-8514C của Mỹ và Celerol Wash Primer 913-21 của hãng Mankiewicz (Đưc) .Các mác sơn này đã được nhiều hãng chế tạo máy bay sử dụng.Riêng sơn lót Celerol Wash Primer 913-21 đã được hãng chế tạo máy bay Airbus phê chuẩn cho sử dụng trên máy bay theo AMS.3095A, bảng 6. 22


Bảng 6. Đơn pha chế sơn lót VASTA-1. Thành phần 1

Thành phần 2

Hợp phần

Khối lượng

Hợp phần

Khối lượng

Nhựa PVB

7,2

H3PO4(85%)

3,6

ZnCrO4

6,9

H2O

3,2

Nhựa phenolic

3,6

IPA

13,2

Magie silicat

1,1

Iso.butanol

15,1

Iso.propanol

46,1 80

Tỷ lệ pha trộn Thành phân1/ Thành phần 2

20

4:1

2.3.2. Chuẩn bị nguyên liệu.

Tiếp nhận nhựa Movital B.30T,kiểm tra các chỉ tiêu kỹ thuật như hàm luợng nhóm butyral,nhóm hydroxyl,nhóm axetat theo các phương pháp phân tích như ở mục 1.2.1.1. Kết quả phân tích phù hợp với thông báo của nhà sản xuất và đơn pha chế thì đưa vào sản xuất. Bột mầu kẽm cromát trong sơn lót VASTA-1 cho hợp kim nhôm kết cấu thân cánh máy bay phải thoả mãn chức năng ức chế ăn mòn (chống gỉ) nhờ khả năng phân giải chậm cho ion CrO4-2 thụ động hoá bề mặt hợp kim nhôm, magie. Các chỉ tiêu kỹ thuật của bột mầu kẽm cromat cho VASTA-1 như sau: ZnO: CrO3 (min):

66-72% 16%

CrO3(tan được trong nước):

2%

PbO :

0,03%

SO3:

0,01%

Cl :

0,1%

Hàm ẩm:

4%

Chất không tan trongNH4OH: 0,5% Chúng tôi chọn ZnCrO4 của Nhật bản thoả mãn các tiêu chuẩn trên. 2.3.3. Pha chế thành phần 1.

Chuẩn bị cân lượng nhựa polyvinyl butyral Movital B.30T cho vào hỗn hợp dung môi iso.butanol và iso.propanol với tỷ lệ 1:3, ngâm trương một ngày đêm,thỉnh thoảng khuấy đảo. Sau khi nhựa tan hoàn toàn trong dung môi thì thêm bột mầu ZnCrO4 và MgSiO3 vào rồi nghiền trộn trong máy nghiền suốt 24 23


giờ. Thêm nhựa phenolic và tiếp tục nghiền trộn 24 giờ nữa. Cho sản phẩm qua thiết bị lọc mịn. Đóng hộp, dán nhãn. 2.3.4. Pha chế thành phần 2.

Tính toán lượng axít photphoric, nước cất, IPA theo đơn pha chế. Lần lượt đổ nước cất, IPA, vào thiết bị phản ứng, khuấy đều 15 phút. Lọc qua thiết bị lọc mịn. Đóng hộp, dán nhãn. 2.3.5. Pha chế dung môi pha loãng BV-1

Để điều chỉnh độ nhớt hệ sơn khi sơn, sơn VASTA-1 dùng dung môi BV-1. Dung môi BV-1 là hỗn hợp n.butanol vµ iso.propanol theo tỷ lệ 1:3. Cân n.butanol và iso.propanol theo tỷ lệ khối lượng, cho vào thiết bị khuấy trộn 15 phút.Läc, đóng hộp,dán nhãn. 2.3.6. Kiểm tra các chỉ tiêu kỹ thuật của sơn VASTA-1 theo AMS.3095A.

Chuẩn bị mẫu nền: Mẫu được làm từ hợp kim nhôm duyra có thành phần hợp kim kho¶ng 4% Cu,1,5%Mg và 0,6% Mn. Đây là hợp kim nhôm có độ bền cao dùng phổ biến trong kết cấu máy bay. Mỹ ký hiệu hợp kim này là 2024, Nga ký hiệu lµ Д-16.Gia công mÉu để thử nghiệm sơn theo tiêu chuẩn quốc tế (ISO 1513, ISO 1514). Sơn VASTA-1 được chuẩn bị bằng cách cân chính xác 4 phần thành phần 1, 1 phần thành phần 2, trộn lẫn, khuấy kỹ và điều chỉnh độ nhớt bằng dung môi pha loãng BV-1. Kết quả kiểm tra các chỉ tiêu kỹ thuật của sơn VASTA-1 trình bầy trên b¶ng 7.

24


Bảng 7. Các chỉ tiêu kỹ thuật của sơn VASTA-1.

TT

3

4 5

Tên chỉ tiêu kỹ thuật

KÕt qu¶ thö nghiÖm thÈm ®Þnh ë: Phương pháp Trung Trung tâm Viện kỹ polyme, thuật tâm thử ĐHBK Nhiệt Đới KTTC, HN ĐLCL Khu vực1

Yêu cầu thử theo AMS.3095A và AIMS 04.04.013 Yêu cÇu

Panel thử, hệ sơn

Điều kiện thử

I 1

Sơn lỏng Cảm quan

2

Tính chất sử Màng sơn phẳng 2024T3 ISO 3270 dụng đều, không nhoè mầu, không nhăn, sệ, lồi lõm, rỗ. Hàm lượng Theo số liệu tham Lớp phủ Pha trộn để sử dụng chất bay hơi khảo cuối (VOC) g/l ≥ 4g Các thành Pha trộn để sử dụng Thời gian phần sơn sống ≤ 2g Thời gian 2024 T3 ISO 3270 khô kh«ng

Hộp sơn mở ra Các thành không vón cục, đóng phần sơn váng, tạo gel.

Khi tiếp nhận sơn

ISO 1513

Hợp cách

FTMS141

Hợp cách

ASTM. D 3960

637g/l

22giê ISO 1517

0,5giê

25


6 II

1 2 3

4

5

dÝnh Thời khô không in dấu Thời gian Ở 10-300C tõ khi bảo quản xuất xưởng. Màng sơn khô Mầu sắc ban đầu Độ bám - kẻ Điểm 0 ô

Độ bền va đập Độ bền uốn

Chịu nước a. Rộp b. Độ bám

ISO 3678

Các thành phần sơn

1 giê

Trong hép ®ùng

24 th¸ng

Vµng n©u

2024 T3

ISO 3270

≥ 92 kg-cm.

Không nứt hoặc mất 2024 T3 độ bám Trục hình nón (d1 = 12mm, d2 = 2024 T3 3mm). Không bong, nứt, vỡ Trục hình trụ d = 100mm (min). 2024 T3 Không bong, nứt vỡ. 2024 T3 Dmax.2/Smax.1(Rộp rất nhỏ) Điểm 1 (max)

ISO2049 Điểm 0 Tape3M250 ISO 6272.2

94kg.cm

ISO 3270

ISO 3270

0

-55 C ± 2

ISO 6860

3mm (Hợp cách) Hîp c¸ch

ISO 1519

ISO2812-1, phương pháp 1 14 ngày ë 230C ± 2 ISO4628 ½ ISO 2409

D0/S0 §iÓm 0

D0/S0 §iÓm 0 26


c. Độ thấm 6

7

8

9

10

Chịu dầu thuỷ lực Skydrol LD4 hoặc tương đương Chịu ăn mòn.

Không thấm đến nền Không rộp.Cho phép hư hại trong vòng 1,5mm, không thấm đến nền.

2024 T3 Nhúng 14 ngày ở 230C ± 2

Ăn mòn chỉ: 2024 T3 3mm (max) từ chỗ cào xước Chịu mù muối: 2024 T3 Kh«ng rép,D0/S0

ISO2812-1

ISO 1518, kim ấn tải trọng 1200g ISO 4628 ISO 1518, kim ấn tải trọng 1200g

2000g D0/S0 2350g

EN 3665

EN 3665 1000giờ

D0/S0

ISO 9227

ISO 9227 3000giờ ISO 2813

D0/S0

Chịu thời tiết Độ bóng còn ít nhất 2024 T3 gia tốc 80% giá trị ban đầu. Độ phai mầu ∆Eab: 4 đơn vị (max) so với giá trị ban đầu.

ISO1157,1000giờ,UVB313 4giờ,làm ẩm 4 giờ.

Khả năng Độ bóng còn 90% 2024 T3 rửa sạch (min) so với giá trị ban đầu. Độ ổn định Không nứt vỡ khi 2024 T3 uèn 1800 quanh trục nhiệt hình trụ d = 25mm.Chấp nhận biến mầu.

MIL-PRF-85285

~80%

Góc đo 600

100giờ ở 1500C ± 2

ISO7724 ISO 2813 Gãc đo 600 ISO1519 ISO3270

Hîp c¸ch Kh«ng nøt

27


Sơ đồ qu¸ trình công nghệ sản xuất sơn lót VASTA-1. Ph©n tÝch bét mµu

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa PVB

Pha chÕ dung m«i BV.1

Hoµ tan nhùa PVB

Pha dung m«i hçn hîp

NghiÒn trén

Bæ sung nhùa phenolic

Thµnh phÇn 1 s¬n VASTA-1

Pha chÕ thµnh phÇn 2 s¬n VASTA-1

KiÓm tra chÊt l−îng

§ãng hép, d¸n nh·n

NhËp kho

2.4. Nhận xét: S¬n VASTA-1 cã c¸c chØ tiªu kü thuËt t−¬ng ®−¬ng s¬n BЛ-02 (Nga) Meteflex FCR.Primer cña h·ng ADAF (HµLan), MIL.C 8514 (Mü) 6840 B cña h·ng Celomer (Ph¸p). So víi s¬n lãt Celerol Wash Primer 913.21 cña h·ng Mankiewicz (§øc) chØ sè ®é bÒn va ®Ëp ®¹t cao h¬n (94 Kg/cm so víi 92 Kg/cm).

28


Chương3 .Nghiªn cøu chÕ thö m« pháng s¬n lãt VASTA-2 .V78 theo Seevenax Primer 113-22. 3.1. VÒ hÖ s¬n epoxy HiÖn nay, nhùa epoxy ®· trë thµnh mét nguyªn liÖu quan träng cña c«ng nghiÖp s¶n xuÊt s¬n [15,16]. Nã lµ s¶n phÈm trïng ng−ng cña epiclohydrin víi dioxy diphenyl propan (bis.phenolA) víi c«ng thøc cÊu t¹o nh− sau: CH3 CH

CH

CH2

O

O

CH3

C

O

CH2

CH

CH2

O n

CH3

C

O

C

CH2 O

CH3

Ứng víi mçi ®iÒu kiÖn trïng hîp, nhùa epoxy cã khèi l−îng ph©n tö trung b×nh kh¸c nhau øng víi hµm l−îng nhãm chøc epoxy vµ hydroxyl nhÊt ®Þnh. D−íi ®©y lµ mét sè m¸c nhùa epoxy th−¬ng phÈm vµ tÝnh chÊt cña nã. B¶ng 8. TÝnh chÊt nhùa epikot. Khèi l−îng ChØ sè Epikot ph©n tö trung trïng hîp b×nh n E828 350 - 420 0

NhiÖt ®é nãng ch¶y o C 8 -12

ChØ sè epoxy Эg/100g 0,48 - 0,57

ChØ sè hydroxyl Эg/100g ∼ 0,08

E834

∼ 450

0-1

20 - 28

0,34 - 0,44

∼ 0,17

E1001

∼ 1000

2-3

64 - 76

0,19 - 0,20

∼ 0,32

E1004

∼ 1500

∼4

95 - 105

0,10 - 0,12

∼ 0,34

E1007

∼ 3000

∼ 10

27 - 133

0,05 - 0,07

∼ 0,36

E1009

∼ 5000

∼ 16

145 - 155

0,025 - 0,04

∼ 0,40

Qua c«ng thøc ph©n tö cña nhùa epoxy cho thÊy r»ng nh÷ng nhãm chøc epoxy ë hai ®Çu m¹ch rÊt ho¹t ho¸, cã kh¶ n¨ng ph¶n øng víi c¸c nguyªn tö hydro linh ®éng cña c¸c chÊt h÷u c¬ kh¸c ®Ó t¹o ra nhãm hydroxyl bËc 2 (ph¶n øng më vßng oxyran). Bªn c¹nh ®ã gi÷a m¹ch ph©n tö nhùa epoxy cßn cã c¸c nhãm hydroxyl t¹o cho nã cã kh¶ n¨ng tham gia nhiÒu ph¶n øng hãa häc víi c¸c nhãm chøc cacboxyl, metylol, hydroxyl cña c¸c nhãm t¹o mµng kh¸c, ch¼ng h¹n nh− ph¶n øng este ho¸. Víi nh÷ng kh¶ n¨ng phong phó nh− vËy nªn nhùa epoxy ®−îc sö dông réng r·i ®Ó tæng hîp chÊt t¹o mµng s¬n epoxy. Tuy nhiªn trong thùc tÕ ®Ó sö dông nhùa epoxy lµm chÊt t¹o mµng s¬n cÇn ph¶i n©ng cao thêi gian sèng cña hÖ s¬n vµ c¶i thiÖn tÝnh gißn. Ng−êi ta th−êng biÕn tÝnh nhùa epoxy lµm chÊt t¹o mµng s¬n epoxy. Th−êng cã nh÷ng h−íng biÕn tÝnh nhùa epoxy nh− sau [16,17].

29


3.1.1. Este hãa nhùa epoxy. C¸c nhãm chøc epoxy vµ hydroxyl cña nhùa epoxy cã thÓ ®−îc este ho¸ b»ng c¸c nhãm cacboxyl cña c¸c hîp chÊt kh¸c, ®Æc biÖt nhãm cacboxyl cña c¸c axit bÐo no vµ ch−a no cã trong thµnh phÇn cña dÇu thùc vËt ®Ó t¹o ra s¶n phÈm epoxy biÕn tÝnh theo ph¶n øng: O

O

R - C + CH2 - CH - R' OH

O

150oC R - C - O - CH2 - CH - R'

O

OH

O

O

R - C + R - C - O - CH2 - CH - R' OH

250oC R - C - O - CH2-CH -R'

OH

O -C - R O

3.1.2. BiÕn tÝnh nhùa epoxy b»ng nhùa phenolic. ¥ nhiÖt ®é cao nhùa epoxy t−¬ng t¸c víi nhùa phenol, ure, melamin formaldhyt nhê nhãm epoxy tham gia ph¶n øng víi c¸c nhãm hydroxyl hoÆc metylol. R - CH - CH2 + HO - R' → R'O - CH2 - CH - R O

OH

3.1.3. BiÕn tÝnh nhùa epoxy b»ng amin. Nhê kh¶ n¨ng t−¬ng t¸c cña nhãm epoxy víi c¸c nguyªn tö hydro ho¹t ®éng cña c¸c hîp chÊt kh¸c cho mµng s¬n hai thµnh phÇn ®ãng r¾n nhê kh©u m¹ch kh«ng gian ngay ë nhiÖt ®é phßng. Trong sè c¸c hîp chÊt ®ã cã poliamin, poliamit ph©n tö thÊp (oligoamit). C¸c mµng s¬n nµy ®−îc ho¸ dÎo b»ng chÝnh oligoamit hoÆc thiokol láng: OH CH2 - CH - R' ∼ R - NH2 +

2CH2 - CH - R' → O

- R-N CH2 - CH - R' OH

Trong tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn ®ãng r¾n cho hÖ s¬n epoxy, thµnh phÇn phæ biÕn vµ ®−îc øng dông réng r·i nhÊt lµ polyamit ph©n tö thÊp. Nã kh«ng chØ lµ t¸c nh©n kh©u m¹ch kh«ng gian mµng s¬n epoxy mµ cßn gi÷ vai trß quan träng lµ chÊt ho¸ dÎo néi ph©n tö do cã m¹ch c¸cbon dµi. V× vËy hÖ s¬n epoxy poliamit cã nhiÒu tÝnh n¨ng c¬ lý ho¸ tèt nh− ®é b¸m dÝnh cao, mÒm dÎo, chÞu va ®Ëp tèt vµ nã ®−îc øng dông kh¸ réng r·i trong c«ng nghiÖp hµng kh«ng. 30


C¸c polyamit cã thÓ ®−îc ®iÒu chÕ b»ng nhiÒu con ®−êng kh¸c nhau. §¬n gi¶n nhÊt lµ cho ph¶n øng dime axit no hoÆc kh«ng no víi polyetylen polyamin trong ®iÒu kiÖn thÝch hîp: n HOOC - R' - COOH + (n +1) H2N - R - NH2 → NH2- R - NH - [ CO - R' - CO - NH - R - ]n NH2 + 2n H2O

1.3.4. BiÕn tÝnh nhùa epoxy bằng polyisoxianat [3]. Ph¶n øng tæng hîp nhùa epoxy biÕn tÝnh [EPBT) trªn c¬ së t−¬ng t¸c gi÷a nhùa epoxy víi dietanoltamin vµ amin no amit x¶y ra nh− sau: CH2 - CH - R - CH - CH2 + HO - (CH2)2 - NH - (CH2)2 - OH + O

O R - C - NH - (CH2)2 - NH - (CH2)2 - OH → O

→ HO- CH2 - CH

CH2 - CH2 - OH

N - CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 - N R - C - NH- CH2-CH2

OH

OH

CH2 - CH2 - OH

O

Nhùa epoxy biÕn tÝnh dietanolamin vµ aminnoamit cho s¶n phÈm cã khèi l−îng ph©n tö trung b×nh cì 1000-2000 vµ c¸c chØ sè hydroxyl phï hîp ph¶n øng kh©u m¹ch kh«ng gian víi polyisoxianat t¹o mµng s¬n polyuretan theo ph¶n øng: NCO - R - NCO + OH - R' - OH

→ O = C - NH - R - NH - C = O OR'

OR'

Do nhùa epoxy biÕn tÝnh cã c¸c nhãm chøc hydroxyl ph©n nh¸nh rÊt réng nªn kh¶ n¨ng kh©u m¹ch ®an l−íi kh«ng gian tèt cho kh¶ n¨ng mµng s¬n kh« nhanh vµ cã c¸c tÝnh n¨ng c¬ lý ho¸ tèt. 3.2. Qui tr×nh thÝ nghiÖm 3.2.1. Tæng hîp polyaxit ph©n tö thÊp. Polyaxit ph©n tö thÊp chÝnh lµ olygoeste ®−îc tæng hîp trªn c¬ së ph¶n øng cña glixerin víi dÇu lanh vµ anhydrit phtalic víi tÝnh to¸n tû lÖ mol d− anhydrit phtalic (AP)[19]. Giai ®o¹n ancol ph©n tiÕn hµnh ë 240÷245oC víi tû lÖ mol glixªrin: dÇu lanh lµ 2:1 ®Õn khi s¶n phÈm tan hÕt trong metanol. Ph¶n øng nh− sau: CH2 - 0H 2

CH - OH CH2-OH

CH2 - OCOR +1

CH2 - OCOR CH2 - OCOR

CH2 - OCOR 3

CH2 - OH CH2 - OH

31


Sau ®ã cho anhydrit phtalic ph¶n øng víi s¶n phÈm alcol ph©n ë trªn ë nhiÖt ®é 140÷200oC trong vßng 3 giê . S¶n phÈm t¹o ra lµ polyaxit ph©n tö thÊp cã chØ sè axit kho¶ng 160÷170 mg KOH/1g nhùa. CH2 - OCOR

CO

CH - OH

+2

CH2-OH

CH2 - OCOR O

CO

CH - O -

CO

COOH

CH2 - O CO

COOH

Trong qu¸ tr×nh ph¶n øng duy tr× ®óng nhiÖt ®é vµ thêi gian ph¶n øng. Th−êng xuyªn kiÓm tra chØ sè axit b»ng ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ho¸ häc. NÕu khèng chÕ nhiÖt ®é kh«ng tèt, thêi gian kÐo dµi sÏ gi¶m chØ sè axit vµ t¨ng khèi l−îng ph©n tö trung b×nh cña s¶n phÈm oligoeste. 3.2.2. Tæng hîp nhùa polyamit ph©n tö thÊp. Polyamit ph©n tö thÊp ®−îc tæng hîp nhê ph¶n øng ng−ng tô cña polyaxit ph©n tö thÊp ë trªn víi polyetylen polyamin (PEPA). Polyetylen polyamin cã c«ng thøc ph©n tö nh− sau: H2N - (CH2 - NH)n - CH2 - CH2 - NH2

víi n = 1÷4

Ph¶n øng tiÕn hµnh ë nhiÖt ®é 100 ÷110oC trong thêi gian 2 giê. Th−êng xuyªn kiÓm tra chØ sè amin cña hçn hîp ph¶n øng sao cho ®¹t ®−îc trÞ sè 190 - 200 mg KOH/1 gam nhùa. * Ph¶n øng x¶y ra theo c¸c h−íng sau: O 1. ∼ R - C

+ NH2 (CH2 - CH2 - NH)n CH2 - CH2 - NH2 OH O

∼ R-C NH- (CH2 - CH2 - NH)n CH2 - CH2 - NH2 + H2O

O 2.

2∼R-C

+ NH2 (CH2 - CH2 - NH)n CH2 - CH2 - NH2 OH

32


O

O

∼ R- C

C-R∼ NH- (CH2 - CH2 - NH)n CH2 - CH2 - NH

+2H2O

O 3.

2∼R-C

+ NH2 - (CH2 - CH2 - NH)n CH2 - CH2 - NH2 OH

O

R C - (CH2 - CH2 - NH)n - CH2 - CH2 - NH2

N

+ 2H2O

C O

R

S¶n phÈm ng−ng tô lµ oligoamit. KiÓm tra b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ho¸ häc còng nh− quang phæ hång ngo¹i ®Òu cho kÕt qu¶ æn ®Þnh [19]. Nhùa oligoamit hoµ tan trong hçn hîp xylen/butanol tû lÖ 4/1. §©y lµ thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-2. 3.2.3. Pha chÕ thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA-2.V78 S¬n VASTA-2 V78 dïng nhùa epikot 1001 cña h·ng Shell Chemical Lt® (Anh) víi ph©n tö l−îng trung b×nh 900-1000, chØ sè nhãm epoxy 2,14. Nhùa epikot 1001 ®−îc ng©m trong hçn hîp dung m«i xylen, butanol, axet«n víi tû lÖ 4:1:1. Khi nhùa tan hoµn toµn, cho bét mµu ZnCrO4 vµ nghiÒn trong thiÕt bÞ nghiÒn s¬n trong 48 giê. Läc qua thiÕt bÞ läc mÞn ta ®−îc thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA-2. 3.2.4. §¬n pha chÕ s¬n lãt VASTA-2.V78 B¶ng 9.§¬n pha chÕ s¬n lãt VASTA-2 .V78 Thµnh phÇn 1

Thµnh phÇn 2

Nhùa epikot 1001: 124 phÇn khèi l−îng

Nhùa oligoamido: 30 phÇn khèi l−îng

ZnCrO4 :

Xy len:

30 phÇn khèi l−îng

Butanol:

14 phÇn khèi l−îng

120 phÇn khèi l−îng

Xy len:

128 phÇn khèi l−îng

Butanol:

32 phÇn khèi l−îng

Axet«n:

32 phÇn khèi l−îng

33


S¬n lãt VASTA-2 V78 ®−îc chuÈn bÞ b»ng c¸ch pha 3 phÇn khèi l−îng thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn khèi l−îng thµnh phÇn 2. KhuÊy trong kho¶ng 15 phót, ®iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i EV.1. 3.2.5. C¸c ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ho¸ häc [20,]. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh hµm l−îng nhãm epoxy. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh hµm l−îng nhãm epoxy dùa trªn ph¶n øng më vßng oxyran theo ph¶n øng: R - CH - CH2 + HCl →

R - CH2 - CH - CH2Cl

O

OH

Quy tr×nh x¸c ®Þnh nh− sau: C©n chÝnh x¸c trªn c©n ph©n tÝch 0,2 gam mÉu nhùa epoxy cho vµo b×nh cÇu ®¸y b»ng cì 250 ml cã nót nh¸m, thªm 75 ml axeton, l¾c ®Òu cho nhùa tan hÕt. Rãt chÝnh x¸c 20 ml dung dÞch HCl 0,5N vµo b×nh cÇu. §un c¸ch thuû hçn hîp trong thiÕt bÞ cã sinh hµn håi l−u trong vßng 1 giê. sau ®ã tiÕn hµnh chuÈn ®é l−îng HCl d− trong hçn hîp b»ng dung dÞch KOH 0,1N víi chØ thÞ phenol phtalein. TiÕn hµnh lµm mÉu tr¾ng song song víi mÉu ph©n tÝch. Hµm l−îng nhãm epoxy ®−îc tÝnh theo c«ng thøc: %E =

(V 1 - V 2 ) . 0.043 . k . 100 g

Ở ®©y: V1: Lµ thÓ tÝch dung dÞch KOH 0,1N tiªu hao chuÈn ®é mÉu tr¾ng. V2: Lµ thÓ tÝch dung dÞch KOH 0,1N tiªu hao chuÈn ®é l−îng HCl d− trong mÉu ph©n tÝch.. k: HÖ sè ®iÒu chØnh. 0,043: §−¬ng l−îng nhãm epoxy. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh chØ sè axit. ChØ sè axit cña mÉu nhùa lµ l−îng mg KOH cÇn thiÕt ®Ó trung hoµ 1 gam mÉu nhùa ®ã. Quy tr×nh x¸c ®Þnh nh− sau: C©n chÝnh x¸c trªn c©n ph©n tÝch 0,2 gam mÉu nhùa epoxy cho vµo b×nh nãn nót nh¸m cì 250 ml. Thªm 100 ml toluen, l¾c cho nhùa tan hÕt. L¾p sinh hµn vµo b×nh nãn. §un c¸ch thuû ë 60oC trong vßng 1 giê. §Ó nguéi råi chuÈn ®é b»ng dung dÞch KOH 0,5N trong etanol víi chØ thÞ phenol phtalein. ChØ sè axit (mg KOH/g mÉu) ®−îc tÝnh theo c«ng thøc: 34


C=

V . k . 28,05 g

Ở ®©y: V : Lµ thÓ tÝch (ml) KOH 0,5N dïng ®Ó chuÈn ®é mÉu. k: HÖ sè ®iÒu chØnh. g: lµ khèi l−îng mÉu ph©n tÝch 28,05: Lµ ®−¬ng l−îng gam KOH. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh chØ sè amin. C©n chÝnh 1 gam mÉu oligoamit trªn c©n ph©n tÝch ®é chÝnh x¸c 10-4g. Cho mÉu vµo b×nh nãn nót nh¸m câ 250 ml. Thªm 20 ml isopropanol vµ l¾c nhÑ cho nhùa tan hÕt. ChuÈn ®é b»ng dung dÞch HCl 0,5N víi chØ thÞ bromkresol xanh cho ®Õn khi xuÊt hiÖn mµu vµng. ChØ sè amin ®−îc tÝnh theo c«ng thøc: A =

a . 28,05 . k b

Ở ®©y: a: Sè ml dung dÞch HCl 0,5N dïng ®Ó chuÈn ®é. b: Khèi l−îng mÉu (g) k: HÖ sè ®iÒu chØnh. 28,05: Lµ ®−¬ng l−îng gam KOH. 3.3. Qui tr×nh chÕ thö s¬n VASTA-2.V78 3.3.1. ChuÈn bÞ nguyªn liÖu: KiÓm tra chÊt l−îng nhùa epoxy vµ oligoamint nh− ë phÇn 5 môc A. Nhùa epikot 1001 cña h·ng Shell Chemical (Anh) ®−îc chän sö dông. Nã cã c¸c chØ sè nhãm chøc epoxy tõ 1,9 ®Õn 2,2 vµ ph©n tö l−îng trung b×nh cì 1000. C¸c chØ tiªu nµy t−¬ng ®−¬ng nhùa epoxy arandit cña h·ng Ciba. Nhùa pha nång ®é 75% trong xylen. KiÓm tra chÊt l−îng c¸c dung m«i xylen, butanol, axeton vµ pha dung m«i hçn hîp gåm xylen, butanol, axeton theo tØ lÖ 4:1:1 vÒ khèi l−îng. 3.3.2. Pha chÕ thµnh phÇn 1. TÝnh to¸n c¸c hîp phÇn theo tØ lÖ nh− ë môc 3 phÇn A. Cho dung m«i hçn hîp vµo thiÕt bÞ nghiÒn råi cho nhùa epoxy epikot 1001 vµo vµ ng©m tr−¬ng trong 2 giê. Cho m¸y nghiÒn trén lµm viÖc ®Ó nhùa tan hoµn toµn. Cho bét mÇu ZnCrO4 vµo vµ tiÕp tôc nghiÒn trén trong 8 giê. Cho qua thiÕt bÞ läc mÞn. §ãng hép, d¸n nh·n. 3.3.3. Pha chÕ thµnh phÇn 2. Nhùa oligoamindo Item 305 ®−îc nhËp tõ h·ng Shell Chemical (Anh). Lo¹i nhùa nµy t−¬ng ®−¬ng Л19 cña Nga víi chØ sè amin n»m trong kho¶ng 200-230 mg KOH/gam nhùa [21,22]. 35


Nhùa oligoamit Item 305 ®−îc hoµ tan trong hçn hîp dung m«i xylen, butanol pha víi tû lÖ 4:1. TÝnh to¸n l−îng nhùa oligoamit vµ dung m«i theo ®¬n ë môc 4 phÇn A vµ sè l−îng s¬n cÇn pha chÕ, cho vµo thiÕt bÞ khuÊy, khuÊy trong 30 phót cho hçn hîp ®ång nhÊt. Cho qua thiÕt bÞ läc mÞn. §ãng hép, d¸n nh·n. 3.3.4. KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n VASTA-2.V78 ®−îc kiÓm tra theo yªu cÇu kü thuËt cña h·ng Airbus - theo AMS-3095A. KÕt qu¶ kiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n VASTA-2.V78 nªu trong b¶ng 3. C¸c mÉu kiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA-2 .V78 ®−îc chuÈn bÞ theo ISO 1513, ISO1514 trªn nÒn hîp kim nh«m kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay, xö lý « xy ho¸ ho¸ häc b»ng dung dÞch H2SO4 vµ CrO3. S¬n VASTA-2.V78 ®−îc chuÈn bÞ b»ng c¸ch c©n chÝnh x¸c 3 phÇn thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn thµnh phÇn 2, trén 2 thµnh phÇn khuÊy kü 15 phót. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i pha lo·ng EV.1 ®Ó phun mÉu víi ¸p lùc 1-2 KG/cm2. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n VASTA-2.V78 tr×nh bÇy ë b¶ng 10.

36


B¶ng 10. ChØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA-2.V78 Yªu cÇu kü thuËt theo AMS-3095A vµ AMS 01.04.013

KÕt qu¶ Trung t©m nghiªn cøu vËt liÖu polyme 7

TT

Tªn chØ tiªu

Yªu cÇu kü thuËt

§iÒu kiÖn thö

Ph−¬ng ph¸p thö

Trung t©m kü thuËt TC-§L-CL

1 I 1

2

3

4

5

6

S¬n láng C¶m quan s¬n láng

Hîp c¸ch

C¶m quan mµng s¬n

Khi nhËn mÉu Iso 3270

ISO 1513

2

FTMS.141

Hîp c¸ch

3

Thêi gian sèng

Hép s¬n më ra kh«ng vãn côc, kh«ng ®ãng v¸ng, kh«ng t¹o gel. Mµng s¬n ph¼ng, kh«ng nhoÌ mµu, kh«ng sÖ, kh«ng låi lâm, kh«ng rç. 4 giê (min) sau khi trén c¸c thµnh phÇn s¬n, tÝnh chÊt ®¹t nh− môc II

4

Thêi gian kh« kh«ng dÝnh bôi Thêi gian kh« kh«ng 2 giê (max) in dÊu Mµng s¬n kh« §é b¸m - kÎ « §iÓm 0 §é bÒn va ®Ëp 92 Kg.cm (min) kh«ng mÊt ®é b¸m

5 II 1 2

Trén lÉn tr−íc khi dïng

ISO 3270 ISO 3270

ViÖn kü thuËt nhiÖt ®íi 8

22giê

ISO 1517

1 giê

ISO 3678

2giê

ISO 2409 ISO 6272-2

§iÓm 0 94 Kg.cm 37


3

4

§é bÒn uèn

ChÞu n−íc - Rép

5

- §é b¸m - §é thÊm ChÞu dÇu thuû lùc

6

ChÞu ¨n mßn

7

TÝnh æn ®Þnh nhiÖt

Trôc h×nh nãn d = 12÷3mm kh«ng bong nøt. Trôc h×nh trô d = 100mm kh«ng bong nøt.

Dmax .2/Smax.1 (rép nhá)

ISO 3270

ISO 6880

- 55oC

ISO 1519

ISO 2812.1

ISO4628 1/2 ISO 2409 ISO1518 ISO 4628 ISO 1518 EN 3665 ISO 9227 ISO 1519, ISO 3270

§iÓm 1 (max) Kh«ng thÊm ®Õn nÒn,t¶i 1200g Kh«ng rép. ISO 2812.1 Kh«ng thÊm ®Õn nÒn,t¶i 1200g EN 3665 Ăn mßn chØ: 3 mm (max) ISO 7253 ChÞu mï muèi: Kh«ng rép,D0/S0 Uèn quanh trôc h×nh trô d = 25 100 giê ë mm. Kh«ng nøt vì. 150oC

Hîp c¸ch

Hîp c¸ch Hîp c¸ch

D0/S0

D0/S0

§iÓm 0

§iÓm 0 2000g D0/S0 2350g Hîp c¸ch D0/S0 Hîp c¸ch

38


S¬ ®å qu¸ tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n VASTA-2.V78

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa epoxy

Ph©n tÝch chÊt l−îng bét mµu ZnCrO4

Pha dung m«i hçn hîp

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa polyamit

Pha dung m«i hîp

hçn

NghiÒn mÞn

Hoµ tan

Läc mÞn

Läc mÞn

Thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA-2.V78

Thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-2.V78

KiÓm tra chÊt l−îng s¬n

§ãng hép, d¸n nh·n

NhËp kho

39


3.3.5. NhËn xÐt: - S¬n VASTA-2.V78 lµ s¬n 2 thµnh phÇn kh©u m¹ch kh«ng gian b»ng ph¶n øng ho¸ häc, lµ mµng bÊt thuËn nghÞch nªn cã c¸c tÝnh chÊt c¬ lý, ho¸ tèt. Ph¶n øng kh©u m¹ch t¹o mµng s¬n cã thÓ biÓu diÔn nh− sau: R' - NH2 +

R - CH - CH2 → R - CH -CH2 - NH - R' O

R - CH - CH2 - NH - R' + OH

OH R- CH - CH → O

R - CH - CH2 - N - CH2 - CH - R OH

R'

OH

Mµng s¬n kh« mÆt sau kho¶ng 1 giê ë 20-30oC do ph¶n øng kh©u m¹ch kh«ng gian nhê ph¶n øng gi÷a c¸c nhãm chøc oxyran cña nhùa epoxy vµ nhãm chøc amin cña oligoamidoamin. Mµng s¬n ®−îc ho¸ dÎo néi ph©n tö nhê c¸c gèc R, R' lµ hydrocacbon bÐo trong thµnh phÇn 2 cña s¬n. Mµng s¬n ®−îc thö theo c¸c yªu cÇu, ®iÒu kiÖn, ph−¬ng ph¸p thö cña h·ng Airbus. C¸c kÕt qu¶ thö nghiÖm kh¸ch quan ë ViÖn kü thuËt nhiÖt ®íi, ë Trung t©m nghiªn cøu vËt liÖu polyme, Tr−êng ®¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi vµ Trung t©m kü thuËt Tiªu chuÈn-§o l−êng-ChÊt l−îng khu vùc 1 cho thÊy c¸c chØ tiªu chÊt l−îng ®¹t t−¬ng ®−¬ng s¬n Seevenax Primer 113-22 cña h·ng Mankiewicz.

40


Chương 4. nghiªn cøu chÕ thö m« pháng s¬n lãt VASTA-2B.G252 theo AERODUR CF 37047 4.1. VÒ s¬n lãt Aerodur CF 37047 [24]. S¬n lãt m¸y bay CF 37047 lµ s¬n 2 thµnh phÇn. Thµnh phÇn 1 gåm chÊt t¹o mµng epoxy biÕn tÝnh, bét mµu, phô gia vµ dung m«i. Thµnh phÇn 2 gåm polyme polyisoxianat ph©n t¸n trong dung m«i hçn hîp. S¬n Aerodur CF 37047 do h·ng ADAF (Hµ Lan) s¶n xuÊt. S¬n lãt Aerodur CF 37047 t−¬ng hîp víi s¬n lãt Wash primer mefalex vµ s¬n phñ polyuretan. §Ó pha chÕ s¬n VASTA-2B.G252 m« pháng s¬n Aerodur CF37047 cña h·ng ADAF chóng ta ph¶i chuÈn bÞ nguyªn liÖu ®Ó pha chÕ thµnh phÇn 1 vµ thµnh phÇn 2. Thµnh phÇn 2 cña s¬n Aerodur CF 37047 pha chÕ trªn c¬ së t−¬ng tù thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-3. §ã lµ dung dÞch hexametylen diisoxianat polyme ho¸ (Desmodur) trong dung m«i butylaxetat/xylen. Thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA-2B .G252 ®−îc pha chÕ trªn c¬ së nhùa epoxy biÕn tÝnh, bét mÇu, phô gia vµ dung m«i hçn hîp. Nhùa epoxy biÕn tÝnh trªn c¬ së ph¶n øng gi÷a nhùa epoxy víi dietamolamin vµ aminoamit [18]. CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 + HO - (CH2)2 - NH - (CH2)2 - OH + O

O R - C - NH - (CH2)2 - NH - (CH2)2 - OH → O

OH - CH2 - CH2

CH2 - CH2- OH

N - CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 - N R - C - NH - CH2 - CH2

OH

OH

CH2 - CH2- OH

O

ChÝnh nhê c¸c nhãm chøc hydroxyl nµy, khi tiÕp xóc víi hexametylen diisoxianat trong thµnh phÇn 2, ph¶n øng kh©u m¹ch kh«ng gian t¹o mµng s¬n polyuretan. 4.2. Quy tr×nh phßng thÝ nghiÖm. 4.2.1. §iÒu chÕ axit bÐo dÇu lanh. §iÒu chÕ axit bÐo dÇu lanh ®−îc tiÕn hµnh theo ph−¬ng ph¸p qua hai giai ®o¹n. + Xµ phßng ho¸ dÇu lanh trong m«i tr−êng kiÒm t¹o ra xµ phßng axit bÐo vµ glixªin. Ở giai ®o¹n nµy, dïng l−îng d− dung dÞch NaOH 20%. §iÒu kiÖn tiÕn hµnh ph¶n øng: Tû lÖ mol dÇu lanh /NaOH = 1/3,3. 41


NhiÖt ®é ph¶n øng:

T = 100oC

Thêi gian ph¶n øng:

2,5 ÷ 3 giê

+ Axit ho¸ xµ phßng dÇu lanh ®Ó t¹o ra axit bÐo dÇu lanh. Ở giai ®o¹n nµy sö dông dung dÞch axit H2SO4 20% d− ®Ó chuyÓn hoµn toµn xµ phßng dÇu lanh thµnh axit bÐo dÇu lanh. §iÒu kiÖn thùc hiÖn ph¶n øng: Tû lÖ mol H2SO4 /NaOH = 0,6/1. NhiÖt ®é ph¶n øng: T = 80 ÷ 85oC Thêi gian ph¶n øng: 2,5 ÷ 3 giê. KÕt thóc ph¶n øng tiÕn hµnh t¸ch röa axit bÐo dÇu lanh b»ng n−íc cÊt nhiÒu lÇn ®Ó lo¹i hÕt t¹p chÊt, glixªrin vµ c¸c muèi sun ph¸t råi ch−ng cÊt ch©n kh«ng lo¹i n−íc ë 55 - 60oC, ¸p suÊt 60 - 70 mmHg. S¶n phÈm axit dÇu lanh cã chØ sè axit 198-200 mg KOH/g. 4.2.2. Tæng hîp aminoamit trªn c¬ së axit bÐo dÇu lanh. Ph¶n øng tæng hîp: O + NH2 - CH2 - CH2 - NH - CH2 - CH2 - OH →

R-C OH

O R - C - NH - CH2 - CH2 - NH - CH2 - CH2 - OH

+ H2O

§iÒu kiÖn ph¶n øng: Tû lÖ mol axit bÐo /hydroxy dietylen diamin =1/1. TiÕn hµnh ph¶n øng ë 140oC trong 02 giê. Sau ®ã cÊt l«i cuèn t¸ch n−íc cïng dung m«i toluen. TiÕp theo, n©ng nhiÖt ®é lªn 160oC trong vßng 01 giê vµ tiÕp tôc cÊt Tinh chÕ s¶n phÈm b»ng c¸ch ch−ng cÊt ch©n kh«ng s¶n phÈm ë nhiÖt ®é 60-70 C, ¸p suÊt 60-70 mgHg. o

4.2.3. Tæng hîp nhùa epoxy biÕn tÝnh: Ph¶n øng tæng hîp nhùa epoxy biÕn tÝnh trªn c¬ së t−¬ng t¸c gi÷a nhùa epoxy epikot 828 víi dietanolamin vµ aminoamit x¶y ra nh− sau:

42


CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 + OH - CH2 - CH2 - NH - CH2- CH2- OH + O

O O R - C - NH - CH2- CH2- NH - CH2- CH2 - OH → HO - CH2 - CH2

CH2 - CH2- OH

N - CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 - N R - C - NH - CH2 - CH2

OH

OH

CH2 - CH2- OH

O

Ph¶n øng tiÕn hµnh trong butylaxetat, axeton víi tû lÖ mol epoxy/dietanolamin/aminoamit = 1/0,6/1,4. NhiÖt ®é ph¶n øng tõ 120 - 125oC trong vßng 3 giê. S¶n phÈm ®−îc hoµ tan trong hçn hîp dung m«i butylaxetat/xylen/metylisobutylxeton tû lÖ 2/2/1 víi nång ®é 75%. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña nhùa epoxy biÕn tÝnh: ChØ sè amin (mgKOH/g nhùa):

56

ChØ sè hydroxyl (mg KOH/g nhùa):

232

Khèi l−îng ph©n tö trung b×nh:

2000.

4.2. 4. §¬n pha chÕ s¬n lãt VASTA-2B .G252: B¶ng 11. §¬n pha chÕ s¬n lãt VASTA-2B .G252. Thµnh phÇn 1

Thµnh phÇn 2

Nhùa epoxy biÕn tÝnh: 100 phÇn khèi l−îng Zn2 (PO4)3:

20 phÇn khèi l−îng

Dung dÞch 75% Desmodur

TiO2:

25 phÇn khèi l−îng

N trong hçn hîp dung m«i

BaSO4:

10 phÇn khèi l−îng

Muội than:

1 phÇn khèi l−îng

Dung m«i hçn hîp

50 phÇn khèi l−îng

Butylaxetat vµ xylen

4.3.Quy tr×nh chÕ thö s¬n lãt VASTA-2B. 4.3.1. ChuÈn bÞ nguyªn liÖu vµ pha chÕ thµnh phÇn 1. KiÓm tra chÊt l−îng nhùa epoxy biÕn tÝnh. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña nã ph¶i tho¶ m·n yªu cÇu nh− ë môc 4.2.3. TÝnh to¸n c¸c hîp phÇn theo tû lÖ khèi l−îng nh− ®¬n pha chÕ ë môc 4.2.4. Cho dung m«i hçn hîp vµo thiÕt bÞ nghiÒn råi cho nhùa epoxy biÕn tÝnh vµo ng©m trong vßng 5 giê. KhuÊy cho nhùa tan hoµn toµn. Thªm bét mµu TiO2, Zn(PO4)3, BaSO4, c¸c phô gia vµo vµ tiÕp tôc nghiÒn trén trong vßng 8 giê. Cho qua thiÕt bÞ läc mÞn. §ãng hép, d¸n nh·n. 43


4.3.2. Pha chÕ thµnh phÇn 2. Thµnh phÇn 2 cña s¬n lãt VASTA-2B.G252 sö dông polyhexametylendiisoxianat (Desmodur N) cña h·ng Bayer. S¶n phÈm lµ dung dÞch nhùa 75% trong hçn hîp dung m«i xylen - butylaxetat. TÝnh to¸n l−îng nhùa vµ dung m«i cho vµo thiÕt bÞ khuÊy trén, khuÊy trén trong 30 phót cho hçn hîp ®ång nhÊt. Cho qua thiÕt bÞ läc mÞn. §ãng hép, d¸n nh·n. 4.3.3. KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n VASTA-2.B ®−îc kiÓm tra theo yªu cÇu cña h·ng Airbus - theo AMS-3095A. KÕt qu¶ kiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt nh− ë b¶ng 12 d−íi ®©y.

44


B¶ng 12. C¸c chØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA-2B.G252 Yªu cÇu kü thuËt theo AMS-3095A vµ AMS 01.04.013

KÕt qu¶ Trung t©m nghiªn cøu vËt liÖu polyme 7

TT

Tªn chØ tiªu

Yªu cÇu kü thuËt

§iÒu kiÖn thö

Ph−¬ng ph¸p thö

Trung t©m kü thuËt TC-§L-CL

1 I 1

2

3

4

5

6

S¬n láng C¶m quan s¬n láng

Hîp c¸ch

C¶m quan mµng s¬n

Khi nhËn mÉu ISO 3270

ISO 1513

2

FTMS.141

Hîp c¸ch

3

Thêi gian sèng

Hép s¬n më ra kh«ng vãn côc, kh«ng ®ãng v¸ng, kh«ng t¹o gel. Mµng s¬n ph¼ng, kh«ng nhoÌ mµu, kh«ng sÖ, kh«ng låi lâm, kh«ng rç. 4 giê (min) sau khi trén c¸c thµnh phÇn s¬n

4

Thêi gian kh« Thêi gian kh« khái bôi Thêi gian kh« kh«ng 2 giê (max) in dÊu Mµng s¬n kh« §é b¸m - kÎ « §iÓm 0 §é bÒn va ®Ëp 92 Kg.cm (min) kh«ng mÊt ®é

II 1 2

Trén lÉn tr−íc khi dïng ISO 3270

8

4 giê

ISO 1517 ISO 3678

ISO 3270 ISO 3270

ViÖn kü thuËt nhiÖt ®íi

ISO 2409 ISO 6272-2

1 giê 2 giê

§iÓm 0 93 Kg.cm 45


3

4

§é bÒn uèn

§é chÞu n−íc - Rép - §é b¸m - §é thÊm

b¸m Trôc h×nh nãn d = 12÷3mm kh«ng bong nøt. Trôc h×nh trô d = 100mm kh«ng bong nøt. Dmax .2/Smax.1 (rép nhá) §iÓm 1 (max) Kh«ng thÊm ®Õn nÒn,t¶i 1200g

ISO 3270

ISO 6880

Hîp c¸ch

- 55oC

ISO 1519

Hîp c¸ch

ISO 2812.1 ISO4628.1/2 ISO 2409 ISO 1518

D0/S0 2000g

46


S¬ ®å qu¸ tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n VASTA-2B.G252

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa EPBT

Ph©n tÝch chÊt l−îng bét mµu, phô gia

Pha dung m«i hçn hîp

Ph©n tÝch chÊt l−îng Polyisoxianat

Pha dung m«i hîp

NghiÒn mÞn

Hoµ tan

Läc mÞn

Läc mÞn

Thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA-2B.G252

KiÓm tra chÊt l−îngs¬nVASTA -2B.G252

hçn

Thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-2B.G252

§ãng hép, d¸n nh·n

NhËp kho

47


4.3. 4.NhËn xÐt: S¬n lãt VASTA-2B.G252 lµ s¬n 2 thµnh phÇn, kh©u m¹ch kh«ng gian b»ng ph¶n øng ho¸ häc, lµ mµng bÊt thuËn nghÞch nªn cã c¸c tÝnh chÊt c¬ lý, ho¸ tèt. Nã lµ mµng s¬n trung gian t−¬ng hîp tèt víi líp s¬n lãt VASTA-1 trªn c¬ së polyvinyl butyral vµ líp s¬n phñ VASTA-3 trªn nÒn polyuretan. C¬ chÕ ®ãng r¾n mµng s¬n VASTA-2.B nh− sau [25]: HO - CH2 - CH2

CH2 - CH2- OH

N - CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 - N R - C - NH - CH2 - CH2

OH

OH

+

CH2 - CH2- OH

O OCN - (CH2)6 - NH - CO OCN - (CH2)6 - NH - CO

N - (CH2)6 - NCO → ( ViÕt rót gän)

HO - R - OH + OCN - R' - OCN + HO - R - OH → OCN + HO - R - OH 



HO - R - O - CO - NH - R' - NH - CO - O - R - OH NH C=O O R OH 

Mµng s¬n VASTA-2B.G252 kh« nhanh ë 20-30oC do ph¶n øng kh©u m¹ch kh«ng gian nhê ph¶n øng gi÷a c¸c nhãm chøc hydoxyl (-OH) víi c¸c nhãm chøc isoxianat (-NCO). Mµng s¬n mÒm dÎo nhê c¸c hydroc¸cbon bÐo cña axit dÇu lanh vµ hydro c¸cbon th¬m cöa nhùa epoxy. Mµng s¬n ®−îc kiÓm tra chÊt l−îng theo c¸c yªu cÇu, ®iÒu kiÖn, ph−¬ng ph¸p thö cña h·ng Airbus. C¸c kÕt qu¶ thö nghiÖm kh¸ch quan ë ViÖn kü thuËt nhiÖt ®íi cho thÊy c¸c chØ tiªu chÊt l−îng ®¹t t−¬ng ®−¬ng s¬n Seevenax Primer 113-22 cña h·ng Mankiewicz vµ s¬n Aerodur CF 37047 cña h·ng ADAF (Hµ Lan). 48


Chương 5.nghiªn cøu chÕ thö m« pháng s¬n phñ VASTA-3 theo alexit topcoat 411.77 5.1. Về polyuretan. HiÖn nay, hÇu hÕt c¸c h·ng chÕ t¹o m¸y bay trªn thÕ giíi ®Òu sö dông hÖ s¬n mµ s¬n phñ mÆt lµ s¬n polyuretan. Së dÜ s¬n polyuretan ®−îc sö dông trªn m¸y bay do nã cã ®ñ ®é bÒn c¬ häc, bÒn ho¸ häc, bÒn m«i tr−êng khÝ hËu. VÒ mÆt c¬ häc mµng s¬n polyuretan ®ñ cøng ®Ó chÞu mµi mßn, ®ñ mÒm dÎo ®Ó chÞu c¸c d¹ng t¶i khÝ ®éng phøc t¹p khi bay, ®é bãng l¸ng cao, Ýt bÞ b¸m bôi. VÒ mÆt ho¸ häc, mµng s¬n polyuretan chÞu ®−îc t¸c ®éng cña n−íc, axit, kiÒm, muèi vµ dung m«i h÷u c¬ [25]. Sù t¹o mµng cña s¬n polyuretan dùa trªn ph¶n øng polyme ho¸ kh©u m¹ch kh«ng gian gi÷a c¸c nhãm isoxianat (-NCO) cña thµnh phÇn 2 (poly isoxianat) víi nhãm chøc hydroxyl (-OH) cña thµnh phÇn 1 (polyol). Trong tr−êng hîp ®¬n gi¶n nhÊt alcol ph¶n øng víi isoxianat.

R - OH + O = C = N - R'

R - OOC - NH - R'

[26]

Trong tr−êng hîp diol ph¶n øng víi d− isoxianat, ph¶n øng ®a tô: HO - R - OH + OCN - R' - NCO +

HO - R - OH + OCN - R' - NCO + HO - R - OH

→ - O - R - O - CO - NH - R' - NH - CO - O - R - O - CO - NH - R' - NH - CO - O - R - O- [27]

Khi ph¶n øng cña triol víi polyisoxianat ta thu ®−îc polyuretan kh©u m¹ch kh«ng gian ba chiÒu cho mµng s¬n polyuretan. Khi cho t−¬ng t¸c c¸c hîp chÊt cao ph©n tö cã chøa c¸c nhãm chøc hydroxyl (-OH) vµ isoxianat (-NCO) ta sÏ thu ®−îc s¶n phÈm polyme cã cÊu tróc kh©u m¹ng l−íi kh«ng gian. ThÝ dô khi cho triol ph¶n øng víi dicacboxylic axit ta thu ®−îc polyeste víi c¸c nhãm chøc hydroxyl ph©n nh¸nh (polyol). Cho polyeste ph¶n øng víi polyisoxianat cho s¶n phÈm polyme polyuretan kh©u m¹ch kh«ng gian. TÝnh chÊt c¬ lý ho¸ cña mµng polyuretan tuú thuéc møc ®é ph©n nh¸nh cña c¸c polyeste polyol [27, 28] vµ tû lÖ mol c¸c chÊt ph¶n øng. Polyuretan cã nhiÒu øng dông trong thùc tÕ, ®Æc biÖt trong lÜnh vùc s¬n b¶o vÖ vËt liÖu. 5.2. S¬n polyuretan.

Ứng dông polyuretan lµm s¬n phñ b¶o vÖ vËt liÖu cã 2 lo¹i s¬n. S¬n polyuretan cã 1 thµnh phÇn vµ s¬n polyuretan 2 thµnh phÇn. Ở ®©y chØ nghiªn cøu s¬n polyuretan 2 thµnh phÇn.

49


S¬n polyuretan 2 thµnh phÇn gåm: Thµnh phÇn 1 lµ hçn hîp chÊt cao ph©n tö cã chøa nhãm hydroxyl (-OH), bét mµu, dung m«i vµ c¸c chÊt phô gia. Thµnh phÇn 1 ®−îc nghiÒn mÞn d−íi d¹ng past, b¶o qu¶n trong hép ®ùng kÝn. Thµnh phÇn 2 lµ polyme isoxianat trong dung m«i thÝch hîp. Thµnh phÇn nµy cã chøc n¨ng kh©u m¹ch mµng s¬n, lµm cho s¬n polyuretan kh« ®−îc trong ®iÒu kiÖn khÝ quyÓn. Ngoµi ra s¬n polyuretan cßn cã dung m«i pha lo·ng ®Ó ®iÒu chØnh ®é nhít theo yªu cÇu c«ng nghÖ s¬n. Dung m«i pha lo·ng ph¶i t−¬ng hîp víi thµnh phÇn 1 vµ thµnh phÇn 2 cña s¬n. Thµnh phÇn 1 cña s¬n polyuretan th−êng dïng nhùa polyeste víi khèi l−îng ph©n tö trung b×nh vµ chØ sè hydroxyl thÝch hîp. Thµnh phÇn 2 cña s¬n polyuretan ®i tõ diisoxianat. Diisoxianat ®−îc ®iÒu chÕ tõ ph¶n øng: HCl . H2N - R - NH2 . HCl + 2COCl2 → ClCO - NH - R - NH . COCl + 4HCl

To

ClCO - NH - R . NH - COCl

OCN - R - NCO + 2HCl

[27]

Diisoxianat lµ chÊt ®éc, cã nhiÖt ®é s«i thÊp. V× vËy c«ng nghiÖp s¬n ph¶i chuyÓn diisoxianat sang d¹ng khã bay h¬i ë nhiÖt ®é phßng. Cã thÓ dïng diisoxianat th¬m hoÆc diisoxianat bÐo trong thµnh phÇn 2 cña s¬n polyuretan. 5.3. §iÒu chÕ thµnh phÇn 1 s¬n Polyuretan (VASTA.3). 5.3.1. Quy tr×nh phßng thÝ nghiÖm: §Ó cã polyeste polyol víi chØ sè ph©n nh¸nh nhãm hydroxyl lín h¬n 2 chóng t«i tiÕn hµnh ph¶n øng gi÷a dicacboxylic axÝt (axit sebasic, anhydrit phtalic) víi dietylenglicol vµ glixerin, víi tû lÖ thÝch hîp theo ph¶n øng: + n HO - (CH2)2 - O - (CH2)2 - OH + n HOOC - (CH2)8 - COOH T0 → HO - (CH2)2 - O - [CO - (CH2)8 - COO(CH2)2 - O - ]n-1 - CO (CH2)8 COOH CO O T0

+ CH2 - CH - CH2 + OH OH OH

O

CO

CH2 - CH2 - CH2 -O - C OH OH

HOOC

Dông cô ®Ó tæng hîp polyeste polyol gåm: B×nh cÇu chÞu nhiÖt 4 cæ dung tÝch 1 lÝt, m¸y khuÊy trôc mÒm, nhiÖt kÕ 300oC, bé sinh hµn t¸ch n−íc, van vµ èng dÉn khÝ ni t¬, bÕp ®iÖn tù ng¾t ®Æt nhiÖt ®é lµm viÖc. Dông cô lÊy mÉu dông cô ph©n tÝch thÓ tÝch x¸c ®Þnh chØ sè axit, chØ sè hydroxyl. * Nguyªn liÖu: Axit sebasic tinh khiÕt:

165 gam. 50


Anhydrit ftalic tinh khiÕt: 118 gam. Dietylen glicol tinh khiÕt:

125 gam

Glixerin tinh khiÕt:

121 gam

Xy len tinh khiÕt: Butyl axetat tinh khiÕt: * Qu¸ tr×nh tiÕn hµnh: C©n chÝnh x¸c l−îng dietylen glicol (DEG), glixerin vµo b×nh cÇu 4 cæ b»ng thuû tinh chÞu nhiÖt. BËt m¸y khuÊy vµ n©ng nhiÖt ®é lªn 90oC. Më van cho khÝ tr¬ vµo b×nh ph¶n øng. Tõ tõ cho axit sebasic vµ anhydrit phtalic vµo, tiÕp tôc khuÊy. Sau ®ã n©ng nhiÖt ®é hÖ ph¶n øng lªn 200oC. ë nhiÖt ®é nµy qu¸ tr×nh este ho¸ x¶y ra ®−îc duy tr× cho ®Õn khi hçn hîp ph¶n øng cã chØ sè axit xÊp xØ 10. LÊy mÉu x¸c ®Þnh chØ sè axit ngay sau khi n©ng nhiÖt ®é lªn 200oC vµ cø sau 20 phót l¹i lÊy mÉu ph©n tÝch chØ sè axit. Khi chØ sè axit ®¹t d−íi 10 mg KOH/1gam nhùa th× h¹ nhiÖt ®é xuèng 140 C tiÕn hµnh cÊt ch©n kh«ng t¸ch n−íc. Khi s¶n phÈm kh« hoµn toµn th× ®em hoµ tan trong hçn hîp dung m«i xylen/butylaxetat tû lÖ 1/1. o

S¶n phÈm polyeste polyol cã khèi l−îng ph©n tö trung b×nh 2000, hµm l−îng nhãm hydroxyl xÊp xØ 9%. 5.3.2. Ph©n tÝch x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu kü thuËt cña polyeste polyol[20,30]. C¸c polyeste polyol ®iÒu chÕ ®−îc trong phßng thÝ nghiÖm vµ mua trªn thÞ tr−êng ®Òu ®−îc kiÓm tra c¸c chØ tiªu c¬ b¶n: chØ sè axit vµ chØ sè hydroxyl. * X¸c ®Þnh chØ sè axit. TiÕn hµnh ph©n tÝch. C©n chÝnh x¸c 5 gam nhùa polyeste polyol trªn c©n ph©n tÝch ®é chÝnh x¸c 10 gam, cho vµo b×nh nãn cì 250 ml, thªm vµo 50 ml axeton. §Ëy nót l¾c ®Òu. Thªm vµo b×nh nãn 5 giät chÊt chØ thÞ phenol phtalein vµ chuÈn ®é b»ng dung dÞch KOH 0,1N trong etanol ®Õn ®æi mµu. §ång thêi tiÕn hµnh lµm mÉu tr¾ng. -4

ChØ sè axit ®−îc tÝnh theo c«ng thøc: X =

(a - b) . 5,6 . k g

ë ®©y: a: sè ml dung dÞch KOH 0,1N dïng ®Ó chuÈn mÉu tr¾ng. b: sè ml dung dÞch KOH 0,1N dïng ®Ó chuÈn mÉu nhùa polyol. k: HÖ sè ®iÒu chØnh. g: Khèi l−îng mÉu. 5,6: §−¬ng l−îng gam KOH. * X¸c ®Þnh chØ sè hydroxyl 51


X¸c ®Þnh chØ sè hydroxyl (-OH) b»ng ph−¬ng ph¸p axetyl ho¸ trong dung dÞch piridin theo ph¶n øng: R - OH + (CH3CO)2 O + C6H5N → ROCOCH3 + C6H5N . CH3COOH

ChuÈn bÞ ho¸ chÊt, dông cô: ChuÈn bÞ hçn hîp axetyl b»ng c¸ch trén 12 phÇn khèi l−îng piridin víi 88 phÇn khèi l−îng anhydric axetic tinh khiÕt ph©n tÝch. Pha dung dÞch phenol phtalein 1% trong etanol. Pha dung dÞch NaOH 0,5N. B×nh nãn nót nh¸m cì 200 ml. Pipet cì 2 ml. TiÕn hµnh ph©n tÝch: C©n trªn c©n ph©n tÝch 0,3 gam mÉu polyeste polyol, cho vµo b×nh nãn nót nh¸m dung tÝch 100 ml. Dïng pipet lÊy 10 ml dung dÞch hçn hîp axetyl, l¾p sinh hµn nh¸m vµ ®un c¸ch thuû 2 giê. §Ó nguéi, lÊy b×nh nãn ra thªm 50 ml n−íc cÊt, l¾c ®Òu. ChuÈn ®é l−îng axit axetic t¹o ra b»ng dung dÞch NaOH 0,5N víi chØ thÞ phenol phtalein. §ång thêi tiÕn hµnh lµm mÉu tr¾ng. Hµm l−îng nhãm hydroxyl trong polyeste polyol ®−îc tÝnh theo c«ng thøc sau: X% =

(a - b) . 0,0085 . k g

. 100

ë ®©y: a: sè ml dung dÞch NaOH 0,5N dïng ®Ó chuÈn mÇu tr¾ng. b: sè ml dung dÞch NaOH 0,5N dïng ®Ó chuÈn mÉu nhùa polyeste polyol. k: HÖ sè ®iÒu chØnh. g: Khèi l−îng mÉu polyeste polyol (gam). 0,0085: §−¬ng l−îng gam nhãm OH- trong 1 ml NaOH 0,5N. 5.3.3. Kh¶o s¸t nguyªn liÖu polyeste polyol trªn thÞ tr−êng. HiÖn nay trªn thÞ tr−êng cã nhËp polyeste polyol cña c¸c nhµ chÕ t¹o: - Desmofen A.160 X cña h·ng Bayer (Céng hoµ liªn bang §øc) - Acrylat polyol AU.2608 cña h·ng Rohm vµ Hass (Céng hoµ liªn bang §øc). - Acrylat polyol 301.17C; 3250-60; 3225-60; 3229-50 cña h·ng Qualipoly Chemical (§µi Loan). - Acrylat polyol C.1152; C-5551 cña h·ng Synthese (Mailaixia). - Acrylat polyol Macrynal SM 510m/65 BACX cña h·ng Suface Specialties [29]. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña nhùa polyeste polyol tr×nh bµy ë b¶ng 13. 52


B¶ng 13. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña nhùa polyeste polyol T ChØ tiªu kü §¬n vÞ ®o A.160. AU.2 T thuËt X 608 1 ChØ sè axit 2 ChØ hydroxyl 3 Hµm kh«

1152

325060

SM 510n

Polyol M2-VN

mgKOH/1 g nhùa

-

4.6

7.9

8

10

9

%

2

4

5

4

4,5

9

%

75

60

50

60

65

50

C¸c nhùa polyeste polyol trªn tan tèt trong hçn hîp dung m«i th¬m (xylen, toluen) vµ dung m«i ph©n cùc (axeton, metyletylxeton, metyl isobutyl xeton, metoxypropypylaxetat, etylaxetat, butylaxetat).

Các loại bột màu được phân tích lựa chọn từ các hãng cung cấp đảm bảo chịu được điều kiện thời tiết, khí hậu và điều kiện bay. Sau khi lựa chọn được nhựa polyeste polyol,bột mầu và các phụ gia thích hợp,chúng tôi tiến hành pha chế và lựa chọn đơn,kết quả như sau: 5.3.4. §¬n pha chÕ thµnh phÇn 1 s¬n VASTA-3. Thµnh phÇn 1 cña s¬n phñ VASTA-3 mÇu tr¾ng(Tr-01): Polyeste polyol:

100 phÇn khèi l−îng

Titandioxyt R960:

100 phÇn khèi l−îng

Phô gia ho¸ dÎo:

1 phÇn khèi l−îng

Phô gia chèng l¾ng:

1 phÇn khèi l−îng

Dung m«i hçn hîp:

95 phÇn khèi l−îng

Thµnh phÇn 1 cña s¬n phñ VASTA-3 mÇu kem(716289): Polyeste polyol:

100 phÇn khèi l−îng

Titandioxyt R960:

20 phÇn khèi l−îng

Bột mầu hỗn hợp:

2 phần khối lượng

Phô gia ho¸ dÎo:

1 phÇn khèi l−îng

Phô gia chèng l¾ng:

1 phÇn khèi l−îng

Dung m«i hçn hîp:

100 phÇn khèi l−îng

Thµnh phÇn 1 cña s¬n phñ VASTA-3 mÇu lam (717552): Nhùa polyeste polyol:

100 phÇn khèi l−îng 53


Bét mÇu hçn hîp:

80 phÇn khèi l−îng

Titandioxyt R960:

20 phÇn khèi l−îng

Phô gia ho¸ dÎo:

1 phÇn khèi l−îng

Phô gia chèng l¾ng:

1 phÇn khèi l−îng

Dung m«i hçn hîp:

100 phÇn khèi l−îng

Thµnh phÇn 1 cña s¬n phñ VASTA-3 mÇu ghi s¸ng(715004): Nhùa polyeste polyol:

100 phÇn khèi l−îng

Titandioxyt R960:

90 phÇn khèi l−îng

Bột mầu hỗn hợp:

2 phÇn khèi l−îng

Phô gia ho¸ dÎo:

1 phÇn khèi l−îng

Phô gia chèng l¾ng:

1 phÇn khèi l−îng

Dung m«i hçn hîp:

100 phÇn khèi l−îng

Thµnh phÇn 1 cña s¬n phñ VASTA-3 mÇu ghi xẫm (717551): Nhùa polyeste polyol:

100 phÇn khèi l−îng

Hỗn hợp bột mầu:

20 phÇn khèi l−îng

Titandioxyt R960):

80 phÇn khèi l−îng

Phô gia ho¸ dÎo:

1 phÇn khèi l−îng

Phô gia chèng l¾ng:

1 phÇn khèi l−îng

Dung m«i hçn hîp:

100 phÇn khèi l−îng

Thành phần 1 của sơn p ủ VASTA-3.0 không mầu.

Nhựa polyeste polyol:

100 phần khối lượng.

Phụ gia hoá dẻo :

1 phần khối lượng

Phụ gia 931

1 phần khối lượng

Phụ gia 3206

2 phần khối lượng

Phụ gia 292

1 phần khối lượng

Dung môi hỗn hợp

100 phần khối lượng

5.4. Tæng hîp thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-3. Thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-3 lµ polyisoxianat. 5.4.1. VÒ polyisoxianat. Do monome isoxianat cã nhiÖt ®é s«i thÊp, ®éc tÝnh cao nªn ®Ó dïng kh©u m¹ch polyol t¹o mµng s¬n polyuretan ph¶i chuyÓn chóng sang d¹ng poly isoxianat ®Ó ®¶m b¶o an toµn cho ng−êi sö dông [28]. C¸c monome isoxianat cã gèc R th¬m hoÆc bÐo. Th−êng monome isoxianat tån t¹i d−íi d¹ng diisoxianat. C¸c diisoxianat th¬m trªn thÞ tr−êng 54


th−êng cã lµ toluen diisoxianat, naphatalen 1,5 diisoxianat, diphennylmetan 4.4' diisoxianat, triphenylmetan 4,4', 4" triisoxianat. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña polyisoxianat tr×nh bµy ë b¶ng 14. B¶ng 14. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña polyisoxianat [30].

Polyisoxianat

CÊu tróc ph©n tö

Toluen diisoxianat

NhiÖt ®é s«i oC

NhiÖt ®é nãng ch¶y o C

121

21,8

120

8,5

CH3

2.4 Toluen diisoxianat NCO NCO

CH3 2.6 Toluen diisoxianat. NCO

NCO

NCO Naphtalen 1,5 diisoxianat

130 NCO

Diphenyl diisoxianat

metan

170

4.4' OCN -

Triphenyl metan 4.4' ,4' tri OCN isoxianat

- CH2 -

- CH -

46

- NCO

- NCO

91

NCO 1,6 Hexametylen diisoxianat

OCN - (CH2)6 - NCO

127

-67

Trªn thÞ tr−êng cã b¸n c¸c lo¹i polyisoxianat víi c¸c tªn th−¬ng m¹i kh¸c nhau cña c¸c nhµ chÕ t¹o kh¸c nhau. H·ng Bayer (§øc) cã:

55


Desmodur.T: §©y lµ hçn hîp 70% toluen 2,4 diisoxianat vµ 30% toluen 2.6 diisoxianat. Nã kh«ng dïng cho s¬n polyuretan v× bay h¬i nhanh g©y ®éc. Desmodur.TH: §©y lµ s¶n phÈm t−¬ng t¸c cña Desmodur.T víi trimetylol prropan, mét phÇn c¸c nhãm chøc isoxianat chuyÓn sang tr¹ng th¸i liªn kÕt. CÊu tróc ph©n tö Desmodur.TH nh− sau: O CH3 - CH2 - C -

H

CH2 - O - C - N -

N=C=O CH3

3

S¶n phÈm nµy cã khèi l−îng ph©n tö trung b×nh lín, khã bay h¬i nªn kh«ng ®éc h¹i. Nã ®−îc b¸n d−íi d¹ng dung dÞch 75% trong etylaxetat cßn 10% monome. Desmodur THN cã chøa 1.8% monome ®−îc b¸n d−íi d¹ng dung dÞch 60% trong hçn hîp dung m«i toluen/ etylaxetat tû lÖ 1/1. Desmodur L ®−îc tinh chÕ chØ cßn vÕt toluen diisoxianat nªn hoµn toµn an toµn cho sö dông, ®−îc b¸n d−íi d¹ng dung dÞch 75% trong etylaxetat. Desmodur N lµ s¶n phÈm ng−ng tô hexametylen diisoxianat cho s¶n phÈm khã bay h¬i, an toµn cho sö dông, cho mµng s¬n polyuretan cã nhiÒu tÝnh n¨ng tèt. CÊu tróc ph©n tö nh− sau: OCN - (CH2)6 - NH - CO N - (CH2)6 - NCO

[32]

OCN - (CH2)6 - NH - CO

S¶n phÈm ®−îc b¸n d−íi d¹ng dung dÞch 75% trong hçn hîp dung m«i xylen/etylaxetat víi tû lÖ 1/1. H·ng Nippon polyuretan Industry Co.Ltd còng b¸n polyme poly isoxianat víi 99% hexan 1.6 diisoxianat víi th−¬ng hiÖu Coromate HX.LV vµ s¶n phÈm Coronate HX-T lµ dung dÞch 77% Coromate HX.LV trong hçn hîp dung m«i xylen/butylaxetat tû lÖ 1/1. H·ng Misui Toatsu Chemicals INC cung cÊp toluen diisoxianat d−íi c¸c th−¬ng hiÖu Cosmonate T.80, Cosmonate T.65, Cosmonate T.100. 5.4.2. Tæng hîp Desmodur L trong phßng thÝ nghiÖm. Desmodur L ®−îc ®iÒu chÕ trong phßng thÝ nghiÖm theo ph¶n øng: CH3 3

OH O H NCO + CH3 - CH2 - C - OH → CH3 - CH2 - C - CH2 - O - C - N -

NCO

N=C=O CH3 3

OH

56


ThiÕt bÞ gåm 2 bé b×nh cÇu chÞu nhiÖt 4 cæ cã l¾p m¸y khuÊy, nhiÖt kÕ, phÔu nhá giät, sinh hµn håi l−u, bÕp ®iÖn... Nguyªn liÖu gåm toluen diisoxianat, butylaxetat, trimetylol propan. Qui tr×nh tiÕn hµnh: Hoµ tan 50 gam trimetylol propan trong b×nh cÇu cã chøa 100 gam butylaxetat. BËt m¸y khuÊy, n©ng nhiÖt ®é tõ tõ ®Õn 60oC. Sau kho¶ng 2 giê trimetyol propan tan hoµn toµn ®−îc dung dÞch trong suèt, ®ång nhÊt. Cho vµo b×nh cÇu kh¸c 150 gam butylaxetat vµ 50 gam toluen diisoxianat, bËt m¸y khuÊy vµ n©ng nhiÖt ®é tõ tõ lªn 60oC. Khi ®¹t nhiÖt ®é trªn th× nhá tõ tõ dung dÞch trimetylol propan trong butylaxetat ®−îc duy tr× ë 60oC vµo. Sau ®ã n©ng nhiÖt ®é lªn 90oC vµ gi÷ ë nhiÖt ®é nµy trong vßng 1 giê cho ®Õn khi thu ®−îc dung dÞch trong suèt, ®ång nhÊt. Läc s¶n phÈm qua thiÕt bÞ läc mÞn. Dïng ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch thÓ tÝch, x¸c ®Þnh chØ sè isoxianat cña s¶n phÈm. Desmodur L ®iÒu chÕ ®−îc cã chØ sè isoaxanat cì 16-17%. B¶o qu¶n s¶n phÈm trong b×nh thuû tinh xÉm mµu, nót kÝn. 5.4.3. Tæng hîp Desmodur N trong phßng thÝ nghiÖm. Poly isoxianat bÐo ®−îc ®iÒu chÕ theo ph¶n øng sau: OCN - (CH2)6 - NH - CO 3 OCN - (CH2)6 - NCO

ToC

N - (CH2)6 - NCO

[27]

OCN - (CH2)6 - NH - CO

ThiÕt bÞ ph¶n øng gåm bé b×nh cÇu chÞu nhiÖt 4 cæ cã l¾p m¸y khuÊy, nhiÖt kÕ, phÔu nhá giät, bé sinh hµn håi l−u. Nguyªn liÖu gåm: Hexametylen diisoxianat, butylaxetat. Qu¸ tr×nh tiÕn hµnh: Cho 60 gam hexametylen diisoxianat vµ 160 gam butylaxenat vµo b×nh cÇu, bËt m¸y khuÊy vµ n©ng nhiÖt ®é lªn 60oC. Qua phÔu nhá giät nhá tõ tõ hçn hîp butylaxenat vµ n−íc cÊt vµo b×nh ph¶n øng. Chó ý ®©y lµ ph¶n øng to¶ nhiÖt nªn cÇn nhá thËt tõ tõ. Sau khi cho hÕt hçn hîp butylaxetat th× n©ng nhiÖt ®é lªn 90oC vµ duy tr× ë nhiÖt ®é trªn trong vßng 1 giê cho ®Õn khi nhËn ®−îc dung dÞch ®ång nhÊt, trong suèt. Läc s¶n phÈm qua thiÕt bÞ läc mÞn. Desmodur N ®iÒu chÕ ®−îc cã chØ sè isoxianat xÊp xØ 17%. B¶o qu¶n s¶n phÈm trong lä thuû tinh xÉm mÇu, nót kÝn. 5.4.4. Ph©n tÝch x¸c ®Þnh chØ sè isoxianat.

57


X¸c ®Þnh chØ sè isoxianat b»ng c¸ch cho d− amin t¹o c¸cbamit thÕ, sau ®ã chuÈn ®é amin d−. Ph¶n øng chuÈn ®é: - NCO + NH (C2H5)2 → NH - CO - NH - (C2H5)2 NH - (C2H5)2 + HCl → NH - (C2H5)2 - HCl

Qu¸ tr×nh ph©n tÝch: C©n chÝnh x¸c b»ng c©n ph©n tÝch 1 gam mÉu desmodur, cho vµo b×nh tam gi¸ cã nót nh¸m. Hoµ tan mÉu b»ng clorua benzen vµ bæ sung thªm 20 ml dung dÞch dietylamin 0,2N. KhuÊy hçn hîp, sau 3 phót thªm 100 ml isopropanol. L¾c ®Òu vµ ®Ó yªn 30 phót. TiÕn hµnh chuÈn ®é ng−îc l−îng dietylamin d− b»ng dung dÞch HCl 0,1N víi chÊt chØ thÞ brom phenol xanh ®Õn xuÊt hiÖn mµu vµng chanh. §ång thêi tiÕn hµnh lµm mÉu tr¾ng. ChØ sè isoxianat ®−îc tÝnh theo c«ng thøc: X% =

(a - b) . 0,0042 . k . 100 g

ë ®©y: a: sè ml dung dÞch HCl 0,1N dïng ®Ó chuÈn mÇu tr¾ng. b: sè ml dung dÞch HCl 0,1N dïng ®Ó chuÈn mÉu nhùa. k: HÖ sè ®iÒu chØnh. g: Khèi l−îng mÉu polyeste polyol (gam). 0,0042: §−¬ng l−îng gam isoxianat t−¬ng ®−¬ng 1 ml dung dÞch HCl 0,1N. Nh− vËy Desmodur L, Desmodur N lµ c¸c poly isoxianat polyme hoµ tan trong hçn hîp dung m«i tho¶ m·n yªu cÇu kh©u m¹ch kh«ng gian víi polyestepolyol t¹o mµng s¬n polyuretan. Trªn c¬ së ph¶n øng kh©u m¹ch theo ®−¬ng l−îng nhãm NCO víi nhãm OH. Chóng t«i ®· tÝnh to¸n hµm l−îng chÊt ph¶n øng, tû lÖ khèi l−îng bét mµu, chÊt t¹o mµng, dung m«i víi tû lÖ pha trén 2 phÇn khèi l−îng thµnh phÇn 1 s¬n VASTA-3 víi 1 phÇn khèi l−îng thµnh phÇn 2 s¬n VASTA-3. §Ó ®iÒu chØnh ®é nhít s¬n VASTA-3, chóng ta dïng hçn hîp dung m«i PV-1. Dung m«i pha lo·ng PV-1 cã thµnh phÇn nh− sau: Butylaxetat

40 phÇn khèi l−îng

Metyl etyl xeton

40 phÇn khèi l−îng

Metyl isobutyl xeton

20 phÇn khèi l−îng

5.4.5. Qu¸ tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n VASTA-3. 58


- Ph©n tÝch x¸c ®Þnh chØ tiªu kü thuËt cña nhùa polyeste polyol, nh− khèi l−îng ph©n tö vµ hµm l−îng nhãm hydroxyl (-OH). - Ph©n tÝch x¸c ®Þnh chØ tiªu kü thuËt cña nhùa polyme polyisoxianat, chñ yÕu lµ hµm l−îng nhãm isoxianat (-NCO). - Lo¹i n−íc trong dung m«i. - Pha chÕ dung m«i hçn hîp. Thµnh phÇn dung m«i hçn hîp gåm: Butyl axetat Xylen Tû lÖ pha chÕ:

1:1 vÒ khèi l−îng

- Pha chÕ dung m«i pha lo·ng. Thµnh phÇn dung m«i pha lo·ng gåm: Butylaxetat Metyl etyl xeton Metyl isobutyl xeton. Tû lÖ pha chÕ: Butylaxetat/ Metyl etylxeton/ Metyl isobutyl xeton. = 4/4/2 vÒ khèi l−îng. §©y chÝnh lµ dung m«i PV.1. - NghiÒn trén thµnh phÇn 1 cña c¸c mÉu s¬n VASTA-3 c¸c mÇu theo ®¬n pha chÕ ë trªn. TÝnh to¸n l−îng s¬n cÇn ®Ó ®−a l−îng nhùa polyeste polyol vµ bét mµu, phô gia, dung m«i hçn hîp vµo thiÕt bÞ nghiÒn, nghiÒn trong 48 giê. Sau ®ã cho qua thiÕt bÞ läc mÞn, ®ãng hép, d¸n nh·n. - Thµnh phÇn 2 pha chung cho c¸c mÇu s¬n. TÝnh to¸n l−îng s¬n cÇn dïng, cho ®ñ l−îng polyisoxianat theo ®¬n vµ dung m«i hçn hîp vµo thiÕt bÞ khuÊy trén trong vßng 1 giê. Sau ®ã cho qua thiÕt bÞ läc mÞn, ®ãng hép vµ d¸n nh·n. - KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n VASTA-3 theo AMS.3095A, trong ®ã nêu râ yªu cÇu, ®iÒu kiÖn, ph−¬ng ph¸p thö theo tiªu chuÈn quèc tÕ (ISO).Pha 2 phần khối lượng thành phần 1 với 1 phần khối lượng thành phần 2, khuấy đều trong 15-30 phút, điều chỉnh độ nhớt với FC-4 đến 20 giây,phun bằng súng phun sơn với nguồn khí nén khô có áp suất 1-2 at. KÕt qu¶ kiÓm tra chÊt l−îng s¬n nh− ë b¶ng 14.

59


TT

Tªn chØ tiªu

1 I 1

2

B¶ng 15. C¸c chØ tiªu kü thuËt s¬n phñ VASTA-3. Yªu cÇu kü thuËt theo AMS-3095A vµ AMS 01.04.013 KÕt qu¶ Trung t©m Trung t©m Ph−¬ng Yªu cÇu kü thuËt §iÒu kiÖn thö kü thuËt nghiªn cøu ph¸p thö TC-§L-CL vËt liÖu polyme 3 4 5 6 7

S¬n láng C¶m quan s¬n láng

Hép s¬n më ra kh«ng vãn côc, Khi nhËn mÉu ISO 1513 kh«ng ®ãng v¸ng, kh«ng t¹o gel. 2 C¶m quan mµng s¬n Mµng s¬n ph¼ng, kh«ng nhoÌ ISO 3270 FTMS.141 mµu, kh«ng sÖ, kh«ng låi lâm, kh«ng rç. 3 Thêi gian sèng 4 giê (min) sau khi trén c¸c thµnh Trén lÉn tr−íc phÇn s¬n, tÝnh chÊt ®¹t nh− môc II khi dïng 4 Hµm l−îng chÊt bay 420 gam/lit(max) h¬i 5 Thêi gian kh« 8 giê (max) ISO 3270 a Kh« kh«ng b¾t bôi 2 giê (max) ISO 1517 b Kh« kh«ng in dÊu 6 giê (max) ISO 3678 c Kh« thÊu 24 giê (max) ISO 9117 II Mµng s¬n kh« 1 §é bãng 2 S¾c mµu ISO 3270 ISO 7724 ∆E*ab max so víi mÉu

ViÖn kü thuËt nhiÖt ®íi 8

Hîp c¸ch Hîp c¸ch

22 giê ë 210C 420 g/l

0,5 giê 2 giê 18 giê

~90

60


3 4

§é b¸m - kÎ « §é bÒn va ®Ëp

§iÓm 0 92 Kg.cm (min) kh«ng mÊt ®é b¸m

5

§é bÒn uèn

Trôc h×nh nãn d = 12÷3mm. Kh«ng bong nøt. Trôc h×nh trô d = 100mm Kh«ng bong nøt.

6

7 8 9

ChÞu n−íc - Rép - §é b¸m - §é thÊm ChÞu dÇu thuû lùc Skydrol LD.4 ChÞu ¨n mßn ChÞu thêi tiÕt Gi¶m ®é bãng Gi¶m s¾c mµu

10 TÝnh dÔ tÈy s¬n 11 TÝnh æn ®Þnh nhiÖt

Dmax .2/Smax.1 (rép nhá)

IOS 3270 ISO 3270

ISO 2409 ISO 6272-2

ISO 3270

ISO 6880

- 55oC

ISO 1519

ISO 2812.1

¡n mßn chØ: 3 mm (max) ChÞu mï muèi: Kh«ng rép,D0/S0=

EN 3665 ISO 7253

ISO 4628.1/2 ISO 2409 ISO 1518 ISO4628.1 ISO 1518 EN 3665 ISO 7253

Cßn 80% (min) ®é bãng ban ®Çu. ∆E*ab 4 ®¬n vÞ (max) TÈy ®−îc 95% sau 7 giê. Kh«ng bong trãc khi uèn quanh trôc h×nh trô d = 25 mm.

ISO 11507

ISO 2813

§iÓm 1 (max) Kh«ng thÊm ®Õn nÒn,t¶i 1200g Kh«ng rép.D0/S0 Kh«ng thÊm ®Õn nÒn,t¶i 1200g

ISO 2812.1

§iÓm 0 92 Kg.cm Hîp c¸ch Hîp c¸ch

D0/S0

D0/S0 §iÓm 0 2000g D0/S0 2350g D0/S0 D0/S0 >90% 0,34

Hîp c¸ch 100 giê ë 150oC

ISO 1519, ISO 3270

Hîp c¸ch

61


12 ChÞu dung m«i h÷u c¬ - Rép Kh«ng rép,D0/S0. - §é b¸m Kh«ng bong,§iÓm 1 - §é thÊm Kh«ng thÊm víi t¶i 1200g

2 giê trong hçn hîp x¨ng ISO 4628 toluen = 3/1 ë ISO2409 23oC± 2. ISO 1518

13 ChÞu nhiªn liÖu bay

Kh«ng rép,D0/S0 Kh«ng bong,§iÓm 1 Kh«ng thÊm víi t¶i 1200g 14 ChÞu chÊt láng WC Kh«ng rép,D0/S0 Honey Bee 60 Kh«ng thÊm víi t¶i 1200g

Nhóng 7 ngµy ë 25oC trong nhiªn liÖu bay

15 ChÞu chÊt chèng ®ãng Kh«ng rép, D0/S0 b¨ng Kh«ng thÊm víi t¶i 1200g

Nhóng 7 ngµy ë 25oC trong chÊt ®ãng b¨ng ChiÕu QUV 1000 giê

16 ChÞu bøc x¹ mÆt trêi

§é bãng cßn 80% (min)

17 ChÞu kh« c−ìng bøc

Kh«ng thay ®æi tÝnh chÊt.

18 ChÞu sèc nhiÖt

Kh«ng nøt, kh«ng rép

19 ChÞu ®äng s−¬ng

Kh«ng rép, D0/S0. Kh«ng thÊm víi t¶i 1200g Kh«ng thÊm víi t¶i 1500g

20 §é bÒn cµo x−íc

Nhóng 7 ngµy ë 25oC trong chÊt láng WC

1 giê ë 23oC 1 giê ë 90oC 3 chu kú ±60oC Ph¬i 500 giê

D0/S0 §iÓm 0 1600g

ISO 4628 ISO 1518 ISO 2409 ISO 4628 ISO 1518

D0/S0 §iÓm 0 2500g D0/S0 1700g

ISO 4628 ISO 1518

D0/S0 1700g

ISO 2813 ISO 1519

Hîp c¸ch Hîp c¸ch

ISO 4628

Hîp c¸ch

ISO 4628 ISO 1518

D0/S0 2500g 2000g

ISO 1518

62


S¬ ®å qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¬n VASTA-3 c¸c mÇu.

Ph©n tÝch polyeste polyol

Ph©n tÝch chän bét mµu

Phô gia

Pha chÕ dung m«i hçn hîp

Ủ, nghiÒn trén

Pha chÕ dung m«i pha lo·ng

KiÓm tra polyisoxianat

§iÒu chØnh ®é nhít Läc mÞn KhuÊy trén KiÓm tra chÊt l−îng

§ãng hép thµnh phÇn 1

Lµm mÉu kiÓm tra

Läc mÞn

KiÓm tra

§ãng hép thµnh phÇn 2

5.4.6. NhËn xÐt: VÒ c¬ b¶n, c¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n VASTA-3 ®¹t t−¬ng ®−¬ng c¸c yªu cÇu cña AMS 3095A vµ s¬n phñ Alexit topcoat 411-77. C¸c chØ tiªu s¬n láng, c¸c chØ tiªu ®é bÒn c¬ lý ®¹t tèt, cã chØ tiªu nh− ®é bÒn va ®Ëp ®¹t cao h¬n yªu cÇu. C¸c chØ tiªu ®é bÒn m«i tr−êng c¬ b¶n ®¹t c¸c chØ tiªu theo yªu cÇu. C¸c mÉu s¬n VASTA-3 ®èi chøng trªn c¬ së polyeste polyol 1152(Malai xia), A 160X(§øc),SM 510n (NhËt) cho kÕt qu¶ t−¬ng ®−¬ng.

63


Ch ư ơng 6..NGHI£N CøU CHÕ THö CHÊT TÈY S¥N VASTASO 6.1. Môc ®Ých Trong khai th¸c sö dông, b¶o qu¶n, söa ch÷a m¸y bay th−êng cã nhu cÇu ph¸ bá líp s¬n cò ®Ó söa ch÷a, phôc håi chç h− háng hoÆc s¬n l¹i m¸y bay. Trong Test Report AMS 3095A còng ®ßi hái tÝnh dÔ tÈy hÖ s¬n m¸y bay. Cïng víi viÖc nghiªn cøu chÕ thö hÖ s¬n m¸y bay gåm s¬n lãt VASTA-1 (t−¬ng ®−¬ng Wash Primer 913-21), s¬n lãt VASTA-2(t−¬ng ®−¬ng Seevenax) vµ VASTA-3(t−¬ng ®−¬ng Alexit Topcoat 411-77) trªn c¸c m¸y bay cña h·ng Airbus, chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu chÕ t¹o chÊt tÈy s¬n VASTASO. ChÊt tÈy s¬n nµy ph¶i tÈy ®−îc hÖ s¬n m¸y bay ®ang dïng trªn c¸c m¸y bay mµ kh«ng lµm ¨n mßn hoÆc h− h¹i bÒ mÆt nÒn vá bäc kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay. 6.2. Tæng quan vÒ chÊt tÈy s¬n m¸y bay. 6.2.1. C¸c ph−¬ng ph¸p tÈy s¬n. Mµng s¬n nãi chung dïng ®Ó trang trÝ vµ b¶o vÖ vËt liÖu t¹o nªn ®å vËt. §èi víi kim lo¹i, s¬n b¶o vÖ kim lo¹i khái gØ. §èi víi vËt liÖu phi kim lo¹i nã chèng l·o ho¸, môc n¸t. V× vËy s¬n lµm t¨ng gi¸ trÞ thÈm mü vµ thêi h¹n sö dông s¶n phÈm. Trong hµng kh«ng s¬n m¸y bay cßn c¶i thiÖn ®¸ng kÓ th«ng sè khÝ ®éng vµ gi¶m suÊt tiªu hao nhiªn liÖu. Còng do ®Æc thï cña cÊu t¹o vµ ®iÒu kiÖn khai th¸c sö dông mµ m¸y bay th−êng ®−îc s¬n b»ng nhiÒu lo¹i s¬n víi c¸c tÝnh n¨ng ®Æc biÖt cao nh− ®é b¸m, ®é bÒn uèn, ®é bÒn va ®Ëp, bÒn m«i tr−êng ¨n mßn, bÒn ho¸ chÊt, bÒn thêi tiÕt. C¸c lo¹i s¬n nµy chñ yÕu ®Ó b¶o vÖ kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay ®−îc ghÐp nèi b»ng nhiÒu tÊm vËt liÖu b¶n máng b»ng hîp kim nh«m, ma nhª, ti tan, thÐp... Trong thùc tÕ khai th¸c sö dông th−êng ®Æt ra vÊn ®Ò ph¶i bá líp s¬n cò ®· bÞ l·o ho¸ kh«ng cßn kh¶ ¨nng b¶o vÖ hoÆc do nhu cÇu söa ch÷a kÕt cÊu... PhÇn lín s¬n m¸y bay cã nguån gèc vËt liÖu h÷u c¬. Mét sè Ýt cã nguån gèc v« c¬ nh− s¬n gèm cho c¸c khu vùc lµm viÖc ë nhiÖt ®é trªn 500oC. Ở ®©y chóng ta chØ quan t©m ®Õn tÈy s¬n cã nguån gèc h÷u c¬. Trong thµnh phÇn bÊt kú lo¹i s¬n nµo còng cã chÊt t¹o mµng, bét mµu, phô gia, dung m«i. Sau khi phun s¬n, dung m«i bay ®i cïng víi qu¸ tr×nh kh©u m¹ch t¹o mµng s¬n b¶o vÖ cã c¸c tÝnh n¨ng c¬ lý ®· chän. Th−êng ®Ó b¶o vÖ tèi −u ng−êi ta th−êng chän hÖ s¬n gåm nhiÒu líp víi c¸c tÝnh n¨ng bæ trî nhau. S¬n lãt yªu cÇu ®é b¸m lªn nÒn kim lo¹i, hîp kim lµ chÝnh. S¬n phñ yªu cÇu ®é bÒn m«i tr−êng, bÒn ®iÒu kiÖn sö dông lµ chÝnh. Gi÷a hai líp ®ã lµ líp trung gian ®¶m b¶o cho hÖ s¬n cã ®ñ ®é dµy vµ liªn kÕt tèt gi÷a líp lãt vµ líp phñ. Trªn m¸y bay th−êng cã Ýt nhÊt 3 líp s¬n ®Ó ®¶m b¶o ®é dµy tõ 100 ®Õn 150 µm vµ hiÖn cã tuæi thä kho¶ng 4 -5 n¨m víi hÖ s¬n nh− cña h·ng Mankiewicz gåm lãt Celerol Wash Primer 913-21, lãt trung gian Seevenax Primer 113-22, phñ mÆt Alexeit H/S Topcoat 411-77. Khi cÇn ph¸ bá líp s¬n cò th× cã nhiÒu ph−¬ng ph¸p, song yªu cÇu chung lµ kh«ng lµm ¶nh h−ëng ®Õn tÝnh chÊt c¬ lý cña kim lo¹i nÒn. Cã nhiÒu ph−¬ng 64


ph¸p ph¸ bá líp s¬n cò tuú yªu cÇu kü thuËt vµ ®iÒu kiÖn thực tÕ. Ph−¬ng ph¸p c¬ khÝ lµ mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p cæ truyÒn. Ng−êi ta cã thÓ c¹o hoÆc cä b»ng vËt nh¸m hoÆc phun h¹t nh¸m d−íi ¸p lùc. Ph−¬ng ph¸p nµy hay dïng ®Ó tÈy s¬n vá tµu thuû hoÆc kÕt cÊu cã tÊm ph¼ng lín. Nã cã thÓ lµm x−íc vÒ mÆt nÒn. Còng cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p nhiÖt ®Ó ph¸ bá líp s¬n cò. PhÇn lín s¬n gèc h÷u c¬ chÞu nhiÖt d−íi 200oC, mét sè Ýt chÞu ®−îc ®Õnm 300oC. Trong c«ng nghiÖp hay dïng ngän löa kh«ng khÝ - axetylen. §©y lµ c¸ch nhanh nhÊt, s¹ch nhÊt, tiÖn lîi nhÊt ®Ó ph¸ bá líp s¬n cò [51]. Còng cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p ho¸ häc ®Ó ph¸ bá líp s¬n cò. C¬ chÕ cña nã lµ t−¬ng t¸c hãa häc cña ho¸ chÊt víi mµng s¬n. Mµng s¬n cã thÓ bÞ oxy ho¸ bëi chÊt o xy ho¸ m¹nh nh− axit nitric, hoÆc bÞ xµ phßng ho¸ bëi kiÒm hoÆc bÞ hoµ tan bëi dung m«i. Dïng chÊt tÈy axit oxy ho¸ lµ rÊt h¹n chÕ do ®ßi hái khèng chÕ rÊt nghiªm ngÆt c¸c yªu cÇu thao t¸c. Dïng chÊt tÈy s¬n gèc kiÒm còng rÊt h¹n chÕ víi m¸y bay v× kim lo¹i nÒn lµ hîp kim nh«m dÔ bÞ kiÒm ph¸ huû. C¸c bÒ mÆt lµ hîp kim ®en (thÐp), dïng chÊt tÈy kiÒm rÊt rÎ nh−ng viÖc lo¹i bá vÕt kiÒm ph¶i rÊt triÖt ®Ó, nÕu kh«ng s¬n l¹i rÊ khã b¸m. ChÊt tÈy s¬n gèc dung m«i t−¬ng t¸c víi mµng s¬n theo c¬ chÕ hoµ tan. Lo¹i nµy dïng an toµn cho c¸c lo¹i bÒ mÆt nÒn, kÓ c¶ hîp kim nh«m. Tuy nhiªn lo¹i chÊt tÈy nµy ®¾t nhÊt. Mét sè dung m«i h÷u c¬ cã nhiÖt ®é b¾t ch¸y thÊp nªn trong ®¬n pha chÕ cÇn h¹n chÕ nh−îc ®iÓm nµy. 6.2.2. C¸c chÊt tÈy s¬n th−êng dïng trong hµng kh«ng. 6.2.2.1. C¸c chÊt tÈy s¬n cña Liªn X« (cò) [52]. C¸c m¸y bay cña Liªn X« (cò) sö dông nhiÒu lo¹i s¬n kh¸c nhau trªn c¬ së c¸c chÊt t¹o mµng alkyd, acrylic, peclovinyl, epoxy, polyuretan, silicon, phenolic, melamin, polyvinylaxetan, nitroxellulo, s¬n dÇu... V× vËy ë Liªn X« (cò) cã nhiÒu chÊt tÈy s¬n kh¸c nhau phï hîp víi chñng lo¹i s¬n. §Ó tÈy s¬n dÇu, dïng chÊt tÈy cã thµnh phÇn pha chÕ nh− sau: Paraphin

10 % khèi l−îng

Axet«n

60 % khèi l−îng

Benzen

30 % khèi l−îng

§Ó tÈy s¬n dÇu, s¬n nitroxellul«, s¬n peclovinyl, dïng chÊt tÈy CД.cп cã thµnh phÇn pha chÕ nh− sau: Axet«n

30 % khèi l−îng

Etyl axetat

30 % khèi l−îng

Etanol

10 % khèi l−îng

Benzen

30 % khèi l−îng

§Ó tÈy s¬n men alkyd dïng chÊt tÈy AФT.1 thµnh phÇn gåm: Koloxilin

5 % khèi l−îng

Paraphin

0,5 % khèi l−îng 65


Axeton

19 % khèi l−îng

Phormalglicon

47,5 % khèi l−îng

Toluen

28 % khèi l−îng

§Ó tÈy s¬n gliptal, peclovinyl cïng dïng chÊt tÈy CП-7 cã thµnh phÇn pha chÕ nh− sau: ChÊt tÈy CД.cп

1000 ml

Axit photphoric ®Æc

15 ml

Etyl cellulo

30 gam

Paraphin

5 gam

§Ó t¸ch s¬n men gèc phenolic dïng chÊt tÈy s¬nt thµnh phÇn nh− sau: AФT.1

1000 ml

Axit phormic

25 ml

§Ó tÈy s¬n epoxy, polyuretan, dïng chÊt tÈy CПC-1 [53, 47], thµnh phÇn gåm chÊt lµm s¸nh, chÊt t¹o huyÒn phï, dung m«i ho¹t ho¸. §Ó tÈy s¬n men trªn gç cßn dïng chÊt tÈy CM-1, CM-2 [54]. Thµnh phÇn pha chÕ CM-1 nh− sau: Paraphin

0,5 % khèi l−îng

Metylenclorua

79,6% khèi l−îng

Etanol

16,5 % khèi l−îng

Metylcellulo 3,4 % khèi l−îng Thµnh phÇn pha chÕ CM-2 nh− sau: Paraphin 0,5 % khèi l−îng Metylenclorua 77,4% khèi l−îng Etanol 16 % khèi l−îng Dietylen glicol 1,5 % khèi l−îng ChÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt OП-7 1,3 % khèi l−îng 6.2.2.2. C¸c chÊt tÈy s¬n cña Mü [55]. Còng xuÊt ph¸t tõ tÝnh n¨ng cña nhiÒu chÊt t¹o mµng s¬n kh¸c nhau nªn ë Mü còng cã nhiÒu lo¹i chÊt tÈy s¬n kh¸c nhau. C¸c tµi liÖu c«ng bè cã c¸c lo¹i chÊt tÈy víi sè chØ danh nh− sau: MIL - R - 25134 MIL - D - 6998 MIL - R - 8633 ML - R - 18553 TT - R - 243 66


Trong c¸c chÊt tÈy s¬n trªn chØ rÊt Ýt tÈy ®−îc nhiÒu lo¹i mµng s¬n. Th−êng th× mçi chÊt tÈy, tÈy tèt nhÊt mét lo¹i mµng s¬n. Thµnh phÇn pha chÕ mét sè chÊt tÈy s¬n cña Mü nh− sau: ChÊt tÈy s¬n TT-R.243 gåm: Paraphin

1,48 phÇn khèi l−îng

Petronat HL

5

phÇn khèi l−îng

Hçn hîp A

2,1

phÇn khèi l−îng

Hçn hîp B

11,7 phÇn khèi l−îng

Hçn hîp C

45,8 phÇn khèi l−îng

Hçn hîp D

17,3 phÇn khèi l−îng

Hçn hîp E

11,8 phÇn khèi l−îng

Metanol

3,4

phÇn khèi l−îng

Dung dÞch Na2CrO4 3%

1,6

phÇn khèi l−îng

Trong ®ã thµnh phÇn c¸c hçn hîp nh− sau: A. Axit oleic

1,3

phÇn khèi l−îng

0,8

phÇn khèi l−îng

7,7

phÇn khèi l−îng

Dung m«i MIL.I 6064

3

phÇn khèi l−îng

Etylaxetat

1

Trietanolamin B. Toluen

phÇn khèi l−îng

C. Metylenclorua

44,2 phÇn khèi l−îng

Metocel HG

1,6 phÇn khèi l−îng

D. NH3 (dung dÞch 25%)

10

phÇn khèi l−îng

Monoetanolamin

5,1

phÇn khèi l−îng

Monoisopropanolamin

2,2

phÇn khèi l−îng

1,7

phÇn khèi l−îng

DÇu th«ng

6

phÇn khèi l−îng

Metyl etyl xeton

4

phÇn khèi l−îng

E. Etanol

ChÊt tÈy MIL.R.23454 sau khi tÈy s¬n, röa ®−îc b»ng n−íc, thµnh phÇn gåm: Paraphin Metylenclorua Phô gia Theo Crockett [56] cã mét chÊt tÈy s¬n röa ®−îc b»ng H2O, kh«ng g©y ¨n mßn - hîp kim nh«mn vµ thÐp hîp kim, thµnh phÇn gåm: 67


Metylenclorua

67,85 phÇn khèi l−îng

m.cresol

12

phÇn khèi l−îng

Axit phoocmic

8

phÇn khèi l−îng

DBSA

6,5

phÇn khèi l−îng

H2O

5

phÇn khèi l−îng

ChÊt thªm

0,65 phÇn khèi l−îng

Nh− vËy, trong c¸c ®¬n pha chÕ chÊt tÈy s¬n cña n−íc ngoµi cã tthµnh phÇn chÝnh nh− sau: - Dung m«i ho¹t ho¸ - Trî dung m«i - ChÊt ho¹t ho¸ - ChÊt lµm chËm bay h¬i - ChÊt lµm ®Æc s¸nh - ChÊt thÊm −ít - ChÊt øc chÕ ¨n mßn. Tû lÖ thµnh phÇn c¸c chÊt theo Kneltzel [56] nh− sau: - Trî dung m«i

0 - 10

phÇn khèi l−îng

- Toluen

1-5

phÇn khèi l−îng

- Metanol

5 - 10

phÇn khèi l−îng

- H2O

0,1 - 5

phÇn khèi l−îng

- ChÊt lµm ®Æc s¸nh

1-5

phÇn khèi l−îng

- Metylxellulo

1-5

phÇn khèi l−îng

- ChÊt ho¹t ho¸

0,1 - 0,5

phÇn khèi l−îng

- ChÊt øc chÕ ¨n mßn

0,1 - 0,5

phÇn khèi l−îng

- ChÊt thÊm −ít

1-5

phÇn khèi l−îng

- Dung m«i ho¹t ho¸

®Õn 100 phÇn khèi l−îng

Trªn thÕ giíi cßn b¸n nhiÒu m¸c chÊt tÈy s¬n m¸y bay nh− b¶ng 16 d−íi ®©y.

68


B¶ng 16. C¸c m¸c chÊt tÈy s¬n m¸y bay trªn thÕ giíi. M¸c chÊt tÈy s¬n Abcenta

Thêi gian H·ng - N−íc s¶n xuÊt rép mµng s¬n Chemical - §an m¹ch 5 - 10

Lo¹i mµng s¬n kh«ng tÈy ®−îc Kh«ng cã

Mordofike

Abeishmice - §øc

25 - 28

Polyuretan, Polyeste, epoxy

Penctrip J

Penheton - Anh

12 - 15

Polyuretan, Polyeste, epoxy

Penctrip PT

Penheton - Anh

8 - 10

Polyuretan

Penctrip TX

Penheton - Anh

20 - 25

Polyuretan

Renroxol AM

Inco - Ba Lan

5 - 10

Kh«ng cã

Rippl

Peheton - Anh

8 - 10

Polyuretan, Polyeste, epoxy

Turco 4344B

Turco - Mü

18 - 20

Kh«ng cã

Iarco Phinish

D.Rinkhlin - Anh

8 - 10

Polyuretan, Polyeste, epoxy

82510

AKZ0 - Hµ Lan

25 - 30

Kh«ng cã

6.2.2.3. Môc tiªu nghiªn cøu. Môc tiªu cña c«ng tr×nh nghiªn cøu nµy lµ t×m ra thµnh phÇn chi tiÕt ®¬n pha chÕ chÊt tÈy s¬n m¸y bay röa ®−îc b»ng n−íc, kh«ng g©y ¨n mßn hîp kim nh«m, hîp kim magie trªn m¸y bay, tÈy ®−îc hÖ s¬n trªn m¸y bay Airbus ë nhiÖt ®é 15-30oC. 6.3. KÕt qu¶ thö nghiÖm. 6.3.1. Ph©n tÝch c¬ chÕ tÈy s¬n b»ng dung m«i. ChÊt tÈy s¬n kiÓu dung m«i lµm trãc s¬n theo c¬ chÕ c¸c phÇn tö dung m«i ho¹t ho¸ khuyÕch t¸n qua mµng s¬n lµm mÊt kh¶ n¨ng b¸m dÝnh cña s¬n chñ yÕu lµ s¬n lãt víi nÒn kim lo¹i. S¬n m¸y bay Airbus lµ hÖ s¬n gåm 2 thµnh phÇn, khi trén lÉn vµ phun lªn bÒ mÆt, qu¸ tr×nh bay h¬i g¾n víi qu¸ tr×nh ph¶n øng hãa häc t¹o mµng s¬n bÊt thuËn nghÞch, nã kh«ng tan l¹i trong dung m«i nh− mµng s¬n thuËn nghÞch. HÖ s¬n bªn ngoµi m¸y bay Airbus gåm: - S¬n lãt

Wash Primer

913-21 cho mµng s¬n dµy cì 5 -10 µm.

- S¬n lãt

Primer

113-22 cho mµng s¬n dµy cì 15 -20 µm.

- S¬n phñ

Topcoat

411-77 cho mµng s¬n dµy cì 40 -60 µm.

Líp s¬n trªn m¸y bay Airbus cho ®é dµy cì 150-200 µm, khèi l−îng cì 150 g/m2. §Æc biÖt khu vùc thïng dÇu mµng s¬n dÇy cì 300-400 µm, phÇn ¸o bäc ®éng c¬ s¬n dµy cì 300-400 µm. ChÊt cã t¸c dông lµm trãc s¬n trong chÊt tÈy kiÓu dung m«i lµ dung m«i ho¹t ho¸ hay dïng nhÊt lµ metylen clorua. Tèc ®é tÈy s¬n nhanh hay chËm tuú thuéc 69


®é dµy mµng s¬n ®Ó dung m«i ho¹t ho¸ thÈm thÊu ®Õn bÒ mÆt nÒn t¹o ¸p suÊt h¬i lµm rép líp s¬n. §Ó dung m«i ho¹t ho¸ thÈm thÊu ®−îc vµo mµng s¬n cÇn tr−íc hÕt t¹o mµng h¹n chÕ sù bay h¬i cña dung m«i ra ngoµi. ChÊt t¹o mµng th−êng tan vµo dung m«i ho¹t ho¸. Dung m«i ho¹t ho¸ hÊp thô lªn mµng s¬n theo c¸c mao qu¶n khi dung m«i cña s¬n tho¸t ra ®Ó l¹i. C¸c lo¹i s¬n trªn c¬ së dÇu kh«, estexenlulo...c¬ cÊu este bÞ xµ phßng ho¸ g©y ®øt m¹ch trïng hîp t¹o ®iÒu kiÖn cho ph©n tö dung m«i chui s©u vµo mµng s¬n. Khi ®Õn bÒ mÆt nÒn, c¸c chÊt ho¹t, ho¹t ho¸ t−¬ng t¸c m¹nh h¬n víi bÒ mÆt kim lo¹i lµm ®øt sù liªn kÕt gi÷a mµng s¬n, bét mµu víi bÒ mÆt nÒn. Dung m«i còng hoµ tan mét sè thµnh phÇn phô cña s¬n nh− chÊt ho¸ dÎo, polyme ph©n tö thÊp lµm vì cÊu tróc mµng s¬n t¹o ®iÒu kiÖn thÊm nhanh dung m«i ho¹t ho¸ vµo nÒn. S¬n epoxy khi cã mÆt ion H+ dÔ ®øt m¹ch h¬n, cßn s¬n alkyd, polyeste dÔ ®øt m¹ch h¬n víi ion OH- do c¬ chÕ xµ phßng ho¸. Th«ng th−êng mçi lo¹i s¬n tan tèt trong mét lo¹i dung m«i. §Ó tiÖn sö dông, cÇn chÊt tÈy s¬n tÈy ®−îc hÇu hÕt c¸c lo¹i mµng s¬n trªn m¸y bay. H−íng gi¶i quyÕt viÖc nµy lµ thªm c¸c chÊt trî dung m«i. ThÝ dô chÊt t¹o mµng gèc c¸nh kiÕn dÔ tan khi cã etanol, chÊt t¹o mµng nitroxenlulo tan tèt khi cã metyl etylxeton. C¸c chÊt t¹o mµng gèc alkyd tan tèt trong dung m«i th¬m nh− xylen, toluen... 6.3.2. C¸c chÊt phô trî. §Ó dung m«i ho¹t ho¸ thùc hiÖn tèt chøc n¨ng lµm trãc s¬n cïng c¸c chÊt trî dung m«i th× c¸c chÊt phô trî kh¸c còng rÊt quan träng. 6.3.2.1. ChÊt ho¹t ho¸. Trong chÊt tÈy s¬n, vai trß ho¹t ho¸ th−êng lµ H2O, axit axªtic, axit photphoric... T¸c dông cña nã lµm lé nh÷ng chç yÕu trªn bÒ mÆt mµng s¬n ®Ó chÊt chÊt tÈy s¬n tÊn c«ng vµo. 6.3.2.2. ChÊt lµm chËm bay h¬i. Nh− ®· biÕt, c¬ chÕ tÈy s¬n b»ng dung m«i ®ßi hái dung m«i ph¶i tån t¹i trªn chç cÇn tÈy Ýt nhÊt lµ trong thêi gian ®ñ ®Ó chÊt tÈy thÊm qua chiÒu dµy mµng s¬n. Kh¶ n¨ng lµm chËm bay h¬i th−êng ®−îc x¸c ®Þnh tèc ®é bay h¬i cña mÉu dÉn ®Õn gi¶m khèi l−îng trong kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. 6.3.2.3. ChÊt øc chÕ gØ.. §Ó ®¹t ®−îc yªu cÇu bãc hÕt toµn bé líp s¬n mµ kh«ng g©y ¨n mßn kim lo¹i nÒn (hîp kim nh«m, thÐp ...) trªn m¸y bay, trong chÊt tÈy s¬n bao giê còng cã mÆt chÊt øc chÕ gØ. Th−êng c¸c amin, muèi phèt ph¸t, muèi cromat, benjoat, thioure... th−êng ®−îc thªm vµo víi l−îng thÝch hîp. 6.3.2.4. ChÊt thÊm −ít.

70


Mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó chÊt tÈy s¬n t¸c dông tÈy s¬n tèt lµ nã ph¶i thÊm −ít tèt bÒ mÆt. §©y lµ biÓu hiÖn t−¬ng t¸c ban ®Çu vÒ vËt lý gi÷a chÊt tÈy vµ bÒ mÆt cÇn tÈy. Trong chÊt tÈy s¬n th−êng cã c¸c chÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt ®Ó t¨ng tÝnh thÊm −ít nh− c¸c muèi sunphon¸t, silicat... 6.3.2.5. ChÊt lµm ®Æc. ChÊt lµm ®Æc lµ thµnh phÇn rÊt quan träng trong chÊt tÈy s¬n. Nã khèng chÕ ®é nhít, æn ®Þnh hÖ nhò t−¬ng t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó chÊt tÈy dÔ b¸m ë c¸c vÞ trÝ kh¸c nhau cña bÒ mÆt cÇn tÈy, nhÊt lµ mÆt th¼ng ®øng. C¸c chÊt lµm ®Æc hay dïng lµ xµ phßng kim lo¹i, xµ phßng amin, axetat xenlulo, aluminosilic¸t, nitroxenlulo,... 6.3.3. X©y dùng ®¬n pha chÕ chÊt tÈy s¬n VASTASO. Trªn c¬ së nguyªn t¾c nh− trªn, chóng t«i ®· thö nghiÖm chän ®−îc ®¬n pha chÕ chÊt tÈy s¬n VASTASO, tÈy ®−îc hÇu hÕt c¸c lo¹i s¬n trªn m¸y bay, ®Æc biÖt lµ hÖ s¬n trªn m¸y bay Airbus A320 mµ kh«ng lµm h− h¹i vá bäc th©n c¸nh m¸y bay b»ng hîp kim nh«m... Thµnh phÇn pha chÕ nh− sau: Monoetanolamit:

30

phÇn khèi l−îng

Axit axetic:

30

phÇn khèi l−îng

Metylenclorua:

100

phÇn khèi l−îng

Paraphin

20

phÇn khèi l−îng

DBSA

40

phÇn khèi l−îng

Thuû tinh láng:

40

phÇn khèi l−îng

Phe nol:

36

phÇn khèi l−îng

ChÊt øc chÕ gØ:

1

phÇn khèi l−îng

* Qui tr×nh pha chÕ chÊt tÈy s¬n VASTASO. C©n c¸c ho¸ chÊt theo ®¬n pha chÕ b»ng c©n kü thuËt cã ®é chÝnh x¸c ®Õn 1gam. Hoµ tan paraphin trong metylenclorua. Hoµ tan m«netanolamit trong phenol. Hoµ tan axit axetic, DBSA trong thuû tinh láng. LÇn l−ît trén 3 dung dÞch trªn, khuÊy ®Òu, thªm phô gia vµ tiÕp tôc khuÊy trªn m¸y khuÊy ®Õn ®ång nhÊt. KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt nh− thêi gian lµm rép s¬n, ®é bay h¬i, tÝnh ¨n mßn, tÝnh ch¸y. §ãng gãi s¶n phÈm trong thïng phuy 200 lÝt, can 30 lÝt, 20 lÝt, 5 lÝt, 2 lÝt tuú yªu cÇu sö dông. 6.3. 4. C¸c chØ tiªu kü thuËt chÊt tÈy s¬n VASTASO, ®· ®¹t ®−îc. Kh¶ n¨ng lµm rép hÖ s¬n m¸y bay dµy cì 200 µm: 10 - 60 phót. 71


Møc ®é bay h¬i sau 3 giê ë 25oC (max): §é nhít theo FC4 ë 20oC (gy): Møc ®é b¾t löa (min): ë kho¶ng c¸ch 30 mm TÝnh ¨n mßn: Kh«ng g©y ¨n mßn D16 tr−íc Mµu s¾c: 6.3.5. Ph−¬ng ph¸p thö.

10% 30 - 80 100oC 24 giê. N©u s¸ng.

6.3.5.1. Kh¶ n¨ng tÈy s¬n. Dïng chæi s¬n quÐt 1 líp chÊt tÈy s¬n VASTASO lªn mÉu thö s¬n VASTA.1/ VASTA.2/VASTA.3 trªn hîp kim nh«m 2024. Theo dâi thêi gian mµng s¬n rép lªn ®Õn líp lãt mµu vµng ë nhiÖt ®é phßng. Thêi gian kh«ng qu¸ 15 phót. 6.3.5.2. Møc ®é bay h¬i. LÊy 100 gam chÊt tÈy s¬n VASTASO vµo cèc 100 ml. C©n x¸c ®Þnh khèi l−îng. §Ó nguyªn kh«ng ®Ëy n¾p ë nhiÖt ®é phßng. Sau 3 giê c©n l¹i, khèi l−îng kh«ng ®−îc gi¶m qu¸ 10%. 6.3.5.3. §o ®é nhít. X¸c ®Þnh ®é nhít theo TCVN 2092-93 (iso.2431-72) ë 20oC. §é nhít n»m trong kho¶ng 30-80 gy. 6.3.5.4. TÝnh khã ch¸y. §ùng chÊt tÈy s¬n VASTASO trong cèc hë c¸ch miÖng cèc 30 mm. BËt que diªm ë miÖng cèc ph¶i kh«ng g©y bïng ch¸y trong cèc. 6.3,5.5. TÝnh ¨n mßn. Bá tÊm hîp kim nh«m D16 hoÆc 2024 kÝch th−íc 50x100x2 vµo cèc chøa chÊt tÈy s¬n VASTASO: Trong 24 giê kiÓm tra tÊm ®uya ra b»ng m¾t ph¶i kh«ng cã vÕt gØ xuÊt hiÖn. 6.5.3.6. Mµu s¾c. X¸c ®Þnh mµu s¾c b»ng ph−¬ng ph¸p c¶m quan. 6.4. NhËn xÐt. Nh− vËy, chóng ta ®· nghiªn cøu s¶n xuÊt ®−îc chÊt tÈy s¬n VASTASO tÈy ®−îc hÇu hÕt c¸c lo¹i s¬n trªn m¸y bay, ®Æc biÖt hÖ s¬n epoxy-polyuretan ®ang ®−îc dïng trªn c¸c m¸y bay do h·ng Airbus chÕ t¹o, ®¸p øng ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu nghiªm ngÆt vÒ vËt liÖu sö dông trªn kü thuËt hµng kh«ng.

72


Chương 7.NGHI£N CøU QUI TR×NH C¤NG NGHÖ S¥N M¸Y BAY 7.1. Yªu cÇu kü thuËt vÞ trÝ ®Ó m¸y bay. 1. C«ng viÖc tÈy s¬n, s¬n m¸y bay tiÕn hµnh trong nhµ cã m¸i che, nÒn bª t«ng, cã cöa chèng m−a h¾t, giã, bôi. 2. Khu vùc m¸y bay ®ç ®Ó s¬n ph¶i kh« s¹ch, kh«ng cã bôi. 3. Bè trÝ ®ñ thang, gi¸, bÖ chuyªn dïng ®Ó cã thÓ thao t¸c dÔ dµng ë mäi vÞ trÝ bªn ngoµi m¸y bay. 4. §−a m¸y bay vµo vÞ trÝ ®Ó s¬n. §ãng kÝn c¸c n¾p c«ng t¸c, cöa vµ buång l¸i. 7.2. D¸n b¶o vÖ nh÷ng n¬i kh«ng s¬n. 1. D¸n b¶o vÖ n¾p buång l¸i, cöa sæ. Dïng l¸ nh«m chuyªn dïng c¾t ®Þnh h×nh theo phÇn mica buång l¸i, cöa sæ, d¸n phñ cè ®Þnh b»ng keo chuyªn dïng vµ b¨ng dÝnh. Chó ý: L¸ nh«m kh«ng ®−îc r¸ch. B¨ng dÝnh d¸n ph¼ng vµ ®óng chØ giíi trïm kÝn hÕt mÐp keo bÞt kÝn buång l¸i. Dïng mµng PE dÇy c¾t ®Þnh h×nh theo líp giÊy võa d¸n råi d¸n cè ®Þnh b»ng b¨ng dÝnh. Chó ý: D¸n b¨ng dÝnh thËt ph¼ng, ®óng chØ giíi gi÷a khung nh«m vµ mèi keo bÞt kÝn . 2. D¸n b¶o vÖ lèp, c¸c pitt«ng, ®Ìn tÝn hiÖu, etiket, biÓn chØ dÉn. Lèp vµ trô cµng m¸y bay ®−îc d¸n quÊn b¶o vÖ b»ng mµng PE. Chó ý: D¸n ph¼ng, kÝn sao cho kh«ng cã nÕp gÊp hë quay lªn trªn ®Ò phßng chÊt tÈy, n−íc ch¶y vµo trong. C¸c ®Ìn tÝn hiÖu ®−îc d¸n b¨ng dÝnh ®óng chØ giíi. BiÓn chØ dÉn, etiket còng ®−îc d¸n kÝn b»ng b¨ng dÝnh. 7.3. TÈy s¬n vá ngoµi m¸y bay. 1. LÊy chÊt tÈy s¬n VASTASO tõ can ®ùng vµo g¸o nhùa. Dïng chæi l«ng quÐt chÊt tÈy s¬n thµnh mµng ®ñ dÇy phñ kÝn chç cÇn tÈy. Chó ý: QuÐt nhÑ tay. 2. Theo dâi mµng s¬n cò rép lªn (kho¶ng 5-60 phót) tuú ®é dÇy vµ lo¹i s¬n. NÕu chç nµo ch−a rép s¬n th× quÐt bæ sung mét líp chÊt tÈy s¬n n÷a. 3. Dïng bay gç ®Èy nhÑ, thÊy s¬n cò bong ®Õn líp lãt mµu vµng th× dïng bµn ch¶i c−íc lau ®i. Chç nµo cßn sãt th× quÐt l¹i chÊt tÈy s¬n nh− trªn. Dïng vßi n−íc cã ¸p lùc xèi cho s¹ch hçn hîp chÊt tÈy vµ s¬n cò. 73


Chó ý: MÆc ¸o b¶o hé, ®i giÇy, ®eo bao tay, ®eo kÝnh, ®eo khÈu trang, ®éi mò b¶o hé khi lµm viÖc tÈy s¬n. ChÊt tÈy lµm báng da. V× vËy cÇn thao t¸c nhÑ nhµng, cÈn thËn kh«ng ®Ó chÊt tÈy r¬i vµo ng−êi. Khi chÊt tÈy r¬i vµo da cÇn röa ngay b»ng n−íc s¹ch nhiÒu lÇn. 4. C¸c khe kÏ, quanh ®inh t¸n cÇn ®−îc kiÓm so¸t kü ®Ó mäi khe kÏ, hâm hèc ®Òu ®−îc tÈy hÕt s¬n. 5. Sau khi kiÓm tra thÊy toµn bé líp s¬n ®· ®−îc tÈy hÕt th× dïng giÎ kh« lau s¹ch. 6. Dïng giÎ thÊm n−íc s¹ch lau s¹ch. 7. Xö lý c¸c chç bÒ mÆt cã ph¸t hiÖn gØ b»ng chÊt xö lý gØ R3 (hoÆc Al«din), chÊt øc chÕ UC-4. 7.4. Röa m¸y bay. 1. §−a m¸y bay ra b·i röa. 2. Pha dung dÞch xµ phßng trung tÝnh 3%. Dïng giÎ s¹ch nhóng n−íc xµ phßng chµ ®Òu lªn kh¾p bÒ mÆt vá m¸y bay. 3. C¸c khe kÏ, hâm hèc th× dïng dông cô chuyªn dông chµ n−íc xµ phßng cho s¹ch. 4. Sau khi kiÓm tra tÊt c¶ c¸c khu vùc ®· ®−îc cä röa b»ng n−íc xµ phßng th× dïng vßi n−íc ¸p lùc 1-2 kg/cm2 võa xèi võa lau tõ ®u«i ®øng ®Õn l−ng, th©n, trªn c¸nh, d−íi c¸nh, d−íi th©n. Chó ý: KiÓm tra c¸c khe kÏ hâm hãc ph¶i ®−îc röa s¹ch. 5. ViÖc xèi n−íc lau röa chØ kÕt thóc khi trªn bÒ mÆt m¸y bay kh«ng cßn vÕt n−íc loang læ. 6. Tr¸ng n−íc s¹ch lÇn cuèi b»ng vßi n−íc cã ¸p lùc 1-2 kg/cm2 theo thø tù tõ trªn xuèng, chó ý c¸c khe kÏ, hâm hèc. 7. Dïng khÝ nÐn cã nhiÖt ®é 50-60oC thæi kh« toµn bé bÒ mÆt vá ngoµi m¸y bay, chó ý thæi kh« c¸c khe kÏ, hâm hèc, ®Æc biÖt lµ khu vùc d−íi th©n (bông), d−íi c¸nh m¸y bay. 8. Khai th«ng tÊt c¶ c¸c hÖ thèng tho¸t n−íc ë d−íi bông, d−íi c¸nh m¸y bay. 7.5. S¬n m¸y bay. 1. KiÓm tra ®é s¹ch bÒ mÆt m¸y bay tr−íc khi s¬n b»ng c¸ch dïng v¶i mµn s¹ch mµu tr¾ng lau kiÓm tra d−íi bông, d−íi c¸nh, n¸ch c¸nh. NÕu v¶i mµn bÞ bÈn th× ph¶i röa l¹i m¸y bay. NÕu v¶i mµn kh«ng bÞ bÈn th× ®−a m¸y bay vµo s¬n. 2. KiÓm tra viÖc d¸n c¸ch ly nh÷ng chç kh«ng s¬n nh− môc 7.2. 3. Dïng v¶i mµn s¹ch thÊm dung m«i RV-1 lau toµn bé bÒ mÆt m¸y bay. 74


Chó ý thao t¸c: Tay, ch©n ph¶i thËt s¹ch, mét tay cÇm giÎ s¹ch thÊm dung m«i RV-1 lau tr−íc, tay kia cÇm giÎ s¹ch kh« lau tiÕp sau . 4. Thao t¸c t−¬ng tù môc 3 víi dung m«i RV-2. Chó ý: NÕu thÊy giÎ bÈn ph¶i kiÓm tra l¹i chç bÈn, khoanh vïng vµ xö lý gän. Khi giÎ bÈn ph¶i thay giÎ míi. 5. S¬n líp lãt thø nhÊt. Pha s¬n VASTA-1 víi tû lÖ 4 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 2, khuÊy ®Òu trong kho¶ng 15-30 phót. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i ho¹t ho¸ BV-1 ®Õn ®é nhít 18gy víi phÔu ®o ®é nhít sè 4 (FC-4). Läc s¬n b»ng dông cô chuyªn dông. Dïng sóng phun s¬n cì lç 1,2 ly, ¸p lùc phun 2-3 at, kho¶ng c¸ch tõ miÖng phun ®Õn bÒ mÆt s¬n cì 150-200 mm. Gi÷ sóng víi gãc 75o-125o so víi bÒ mÆt s¬n. Chó ý: Tr−íc khi b¾t ®Çu s¬n, kÝch m¸y bay, thu cµng. Dïng b¨ng dÝnh vµ giÊy dÇy d¸n b¶o vÖ khu vùc kh«ng s¬n, xi lanh, ®Ìn tÝn hiÖu, ®éng c¬. S¬n xong líp s¬n lãt thø nhÊt ë nhiÖt ®é kh«ng qu¸ 35oC, ®é Èm d−íi 80%. §Ó kh« tù nhiªn Ýt nhÊt 1 giê, chËm nhÊt 6 giê cã thÓ s¬n líp thø 2. 6. S¬n líp lãt thø hai. Pha s¬n VASTA-2 víi tû lÖ 3 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 2 hoÆc VASTA-2B víi tû lÖ nh− trªn, khuÊy ®Òu trong kho¶ng 15-30 phót. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i ho¹t ho¸ EV-1 hoÆc PV-1 ®Õn ®é nhít 18gy víi phÔu ®o ®é nhít sè 4 (FC-4). Läc s¬n b»ng dông cô chuyªn dông. Dïng sóng phun s¬n cì lç 1,2 ly, ¸p lùc phun 2-3 at, kho¶ng c¸ch tõ miÖng phun ®Õn bÒ mÆt s¬n cì 150-200 mm. Gi÷ sóng víi gãc 75o-125o so víi bÒ mÆt s¬n. §Ó kh« tèi thiÓu 2 giê, chËm nhÊt 12 giê trong ®iÒu kiÖn ®é Èm d−íi 80%, nhiÖt ®é d−íi 35oC, cã thÓ s¬n tiÕp líp phñ thø nhÊt. 7. S¬n líp s¬n phñ thø nhÊt. Pha s¬n VASTA-3 víi tû lÖ 2 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 2, khuÊy ®Òu trong kho¶ng 15-30 phót. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i ho¹t ho¸ PV-1 ®Õn ®é nhít 20gy víi phÔu ®o ®é nhít sè 4 (FC-4). Läc s¬n b»ng dông cô chuyªn dông. KiÓm tra líp s¬n lãt 2, nÕu cã khuyÕt tËt ph¶i xö lý ngay, cã thÓ dïng giÊy nh¸p mÞn xoa nhÑ vµ lau dung m«i nh− môc 3, 4. Dïng sóng phun s¬n cì lç 1,2 ly, ¸p lùc phun 2-3 at, kho¶ng c¸ch tõ miÖng phun ®Õn bÒ mÆt s¬n cì 150-200 mm. Gi÷ sóng víi gãc 75o-125o so víi bÒ mÆt s¬n. §Ó kh« tèi thiÓu 6 giê, chËm nhÊt 24 giê ë nhiÖt ®é d−íi 35oC, ®é Èm d−íi 80%, cã thÓ s¬n tiÕp líp s¬n phñ thø hai. 75


8. S¬n líp s¬n phñ thø hai. Pha s¬n VASTA-3 víi tû lÖ 2 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 2, khuÊy ®Òu trong kho¶ng 15-30 phót. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i ho¹t ho¸ PV-1 ®Õn ®é nhít 20gy víi phÔu ®o ®é nhít sè 4 (FC-4). Läc s¬n b»ng dông cô chuyªn dông. KiÓm tra líp s¬n phñ thø nhÊt, nÕu cã khuyÕt tËt ph¶i xö lý ngay, cã thÓ dïng giÊy nh¸p mÞn xoa nhÑ vµ dïng khÝ nÐn kh« thæi s¹ch. Dïng sóng phun s¬n cì lç 1,2 ly, ¸p lùc phun 2-3 at, kho¶ng c¸ch tõ miÖng phun ®Õn bÒ mÆt s¬n cì 150-200 mm. Gi÷ sóng víi gãc 75o-125o so víi bÒ mÆt s¬n. 9. S¬n l« g«, sè hiÖu, biÓn chØ dÉn. Pha s¬n VASTA-3 mµu vµng theo tØ lÖ 2 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 2, khuÊy ®Òu trong kho¶ng 15-30 phót. §iÒu chØnh ®é nhít ®Õn ®é nhít 20gy víi phÔu ®o ®é nhít sè 4 (FC-4) b»ng dung m«i ho¹t ho¸ PV-1. Läc s¬n b»ng dông cô chuyªn dông. ChuÈn bÞ mÆt n¹ l« g«, d¸n cè ®Þnh råi tiÕn hµnh s¬n. C¸c biÓn chØ dÉn vµ sè hiÖu còng tiÕn hµnh t−¬ng tù víi mÇu s¬n phï hîp. 10. S¬n phñ mÆt. Th−êng sau khi s¬n xong l« g«, cê, hiÖu, biÓn chØ dÉn, m¸y bay ®−îc s¬n líp s¬n VASTA-3.0 kh«ng mµu cã thµnh phÇn chèng bøc x¹ tö ngo¹i ®Ó n©ng cao ®é bÒn hÖ s¬n phñ m¸y bay. Pha s¬n VASTA-3.0 víi tû lÖ 3 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 1 víi 1 phÇn khèi l−îng Thµnh phÇn 2, khuÊy ®Òu trong kho¶ng 15-30 phót. §iÒu chØnh ®é nhít víi phÔu ®o ®é nhít sè 4 (FC-4) ®Õn ®é nhít 20gy b»ng dung m«i PV-1. Läc s¬n b»ng dông cô chuyªn dông. TiÕn hµnh phun víi sóng phun cã cì lç 1,2 ly, ¸p lùc phun 2-3 at, kho¶ng c¸ch tõ miÖng phun ®Õn bÒ mÆt s¬n cì 150-200 mm. Gi÷ sóng víi gãc 75o-125o so víi bÒ mÆt s¬n. Trong kho¶ng tõ 2 ®Õn 10 giê ph¶i gi÷ ®Ó mµng s¬n phñ vá bäc m¸y bay kh«ng bÞ c¸t, bôi bÈn b¸m vµo. Sau 12 giê dì bá d¸n b¶o vÖ. C¸c c«ng viÖc kiÓm tra chØ ®−îc tiÕn hµnh sau 48 giê. M¸y bay chØ ®−îc ®−a vµo sö dông Ýt nhÊt 7 ngµy sau khi s¬n. 7.6. S¬ ®å s¬n vá ngoµi m¸y bay Airbus A-320. A. S¬n th©n. Khu vùc

Xö lý bÒ mÆt

HÖ s¬n

D1

Oxy ho¸ axit cr«mic, S¬n lãt 913-21 (VASTA-1) + lãt No lãt epoxy No 16-006 16.001, phñ 411-77 (VASTA-3). (VASTA-2)

D2

Kh«ng

Tham kh¶o môc 53-15-11, s¬n lãt 16.001 + s¬n phñ 411-77 (VASTA-3).

D3

Kh«ng

Lãt 16.001 + s¬n lãt 913.21 (VASTA-3) + 76


No 16.001+ 411-77 (VASTA-3). D4

Lãt epoxy N0 16.006 No 07-005 + Lãt 913-21 (VASTA-1) + Lãt (VASTA-2) 16-001 + Phñ 411-77 (VASTA-3).

D5

Kh«ng

No 16.040 + No 7 - 005.

D6

Kh«ng

No 08.008 + 16-040 + 913-21 (VASTA-1). 16.001 + 411-77 (VASTA-3).

D7

Kh«ng

No 08.008 + No 16-001 + Lãt 913-21 (VASTA-1) + 411-77 (VASTA-3).

D9

Oxy ho¸ axit cromic, Lãt 913-21 (VASTA-1) + No16.001 + phñ 411-77 (VASTA-3) + 07.018. lãt epoxy No 16-006. B. S¬n c¸nh.

Khu vùc

Xö lý nÒn

HÖ s¬n

E1

Oxy ho¸ axit cr«mic + vËt liÖu No 08.055.

Kh«ng

E2

Oxy ho¸ axit cr«mic + Lãt 913-21 (VASTA-1) + No =16.001+ vËt liÖu No 16.006 B/c 411-77 (VASTA-3). 113-22 (VASTA-2) .

E3

Kh«ng

E4

Oxy ho¸ axit cr«mic + No 07-005 + Lãt 913-21 (VASTA-1) + Lãt 113-22 (VASTA-2) . 16-001 + Phñ 411-77 (VASTA-3).

E5

Oxy ho¸ axit cromic + Lãt 913.21 (VASTA-1) + No 16.001+ No 7-004. 113-22 (VASTA-2)

E6

Kh«ng

VËt liÖu No 06-008 + 113-22 (VASTA-2) + 913-21 (VASTA-1) + No 16-001 07-004.

E7

Kh«ng

VËt liÖu No 08-008 + 113-22 (VASTA-2) + 07 - 005 + 913-21 (VASTA-1) + 16-001 + s¬n phñ 411-77 (VASTA-3).

E8

Oxy ho¸ axit cromic + VËt liÖu No 16-001 + 07 - 003 113-22 (VASTA-2)

E9

Oxy ho¸ axit cromic + VËt liÖu No 16-002 113-22 (VASTA-2)

E10

Kh«ng

E11

Oxy ho¸ axit cromic + Kh«ng s¬n

VËt liÖu No 08-008 + Lãt 113-22 (VASTA-2) + Lãt 913.21 (VASTA-1) + No 16.001+ s¬n phñ 411-77 (VASTA-3).

113-22 (VASTA-2) + 07-005 + 913-21 (VASTA-1) + 16-001 + s¬n phñ 411-77 (VASTA-1).

77


113-22 (VASTA-2) E12

Oxy ho¸ axit cromic + VËt liÖu 08-008 + 113-22 (VASTA-2) + 113-22 (VASTA-2) 411-77 (VASTA-3)

E13

113-22 (VASTA-2)

Lãt 913-21 (VASTA-1) + No16-001 + No 7-004 + No16-018B (chèng tr−ît).

B. S¬n c¸nh th¨ng b»ng. 1. PhÝa tr−íc Mod.21355 K1346. Khu vùc

Xö lý

HÖ s¬n

G1

Oxy ho¸ axit cr«mic + Lãt 113-22 (VASTA-2)

VËt liÖu No 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

G2

Kh«ng

VËt liÖu No 08-008 + 16-001 + 16-018C.

G3

Kh«ng

VËt liÖu No 08-008 + 16-001 + 16-012.

G4

Kh«ng

VËt liÖu No 08-008 + 16-001 + 16-012.

2. PhÝa sau Mod.21355 K1346 cã thay thÓ vËt liÖu míi 16.049. Khu vùc

Xö lý

HÖ s¬n

G1

Kh«ng

No 16-024 + 16-030 + 16-001 + 411-77 (VASTA-1).

G2

Kh«ng

No 16-024 + 16-030 + 16-031 + 16-018c + 16.001 + 411-77 (VASTA-3).

G3

Kh«ng

No 16-024 + 07-005 + 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

G4

Oxy ho¸ axit cromic

Lãt epoxy 113-22 (VASTA-2) + 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

G5

Oxy ho¸ axit cromic

Lãt epoxy 113-22 (VASTA-2) + 411-77 (VASTA-3).

G6

Kh«ng

No 16-024 + 16-018c + 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

G7

Kh«ng

No 16-024

G8

Kh«ng

No 16-024 + 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

3. PhÝa sau Mod.21355 K1346. 78


Khu vùc

Xö lý

N 08-008 + 16-040 + 913-21 VASTA-1) + 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

Kh«ng

F1

No 08-008 + 16 - 040 + 16-013

Kh«ng F2 F2 Kh«ng Mod 213

No 08-008 + 16 - 024 + 16-018c

Oxy ho¸ axit cromic + BR 127

F2

F2 Kh«ng Mod 20 F3 Kh«ng Mod 213 F3 Kh«ng Mod 2133

No 16-040 + Antier No 535636 + 16-013 No 08-008 + 16 - 024 + 16-031 + 16-018c

No 13-002 + 113-22 (VASTA-2) + 411-77 (VASTA-3)

F4 Mod Oxy ho¸ axit cromic 21839

No 16-001c + 16-018c No 13-002 + 113-22 (VASTA-2) + 411-77 (VASTA-3)

Kh«ng

F5

No 16-006 + 16 - 040 + 16-013 No 16-040 + 16 - 013

Kh«ng

F4

HÖ s¬n o

F5 Mod Oxy ho¸ axit cromic 21839 F6 Oxy ho¸ axit cromic

No 13-001c + 16-031 + 16-018c No 16-001c + 16-018c

D. Py lon vµ vá ®éng c¬ m¸y bay V.2500 Khu vùc phÝa ngoµi. Khu vùc

Xö lý

HÖ s¬n

K1

Kh«ng

No 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

K2

Kh«ng

No 16-001 + 07-005 + 411-77 (VASTA-3)

L1

Kh«ng

No 16-001 + 07-005 + 411-77 (VASTA-3)

L2

Kh«ng

No 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

L3

Oxy ho¸ axit cromic

No 16-001 + 411-77 (VASTA-3).

L4

Oxy ho¸ axit cromic

No 16-001 + 411-77 (VASTA-3). Tr−íc Mod 263 tham kh¶o ch−¬ng 54-50-00 79


L4

Oxy ho¸ axit cromic

No 16-004 - Sau Mod 263 vµ tr−íc Mod 304 tham kh¶o ch−¬ng 54-54-11

L4

Oxy ho¸ axit cromic

No 16-057 + No 16-058 Tham kh¶o ch−¬ng 54-54-11

E. Py lon vµ vá ®éng c¬ m¸y bay VFM 56. Khu vùc phÝa ngoµi. Khu vùc

Xö lý

HÖ s¬n

H1

Kh«ng

No 08-008 + 16-001 + 07-005 + 411-77 (VASTA-3).

H2

Kh«ng

No 08-008 + 16-001 + 411-77 (VASTA-3)

H3

Oxy ho¸ axit cromic

J1

Kh«ng

No 16-006 + 411-77 (VASTA-3) No 16-001 + 07-005 + 411-77 (VASTA-3).

7.7. Sơn thử nghiệm cửa buồng hàng máy bay Fokker A -502.

Qui trình sơn thử nghiệm gồm các bước sau: 1/ Đưa máy bay vào vị trí để sửa chữa phục hồi hệ sơn máy bay trong Hăngga không có gió bụi.Nhiệt độ không quá 350C, độ ẩm từ 50 đến 80%.

Rửa,lau sạch cửa buồng hàng máy bay Fokker A-502.Dùng băng keo dán ngăn cách diện tích thử nghiệm với phần còn lại của máy bay. 2/Tẩy sơn cũ.

Dùng chổi lông quét một lớp chất tẩy VASTASO, đợi khoảng 30 phút thì màng sơn cũ rộp lên.Dùng bay nhựa gạt hết màng sơn rộp vào thùng chứa.Quét tiếp lớp chất tẩy sơn lên chỗ vừa tẩy, đợi 20 phút màng sơn lót mầu vàng rộp lên,dùng vòi nước có áp lực xối rửa cho sạch.Dùng nước xà phòng lau rửa sạch toàn bộ bề mặt.Sau đó lại dùng vòi nước có áp lực xối rửa nhiều lần,cho đến khi toàn bộ bề mặt loang đều nước là được.Dùng khí nén khô thổi khô bề mặt. Dùng vải màn sạch tẩm dung môi RV-5 lau toàn bộ bề mặt.Nếu vải lau bị bẩn thì phải thao tác lại khâu tẩy rửa làm sạch bề mặt. 3/Sơn lớp sơn thứ nhất.

Sau khi lau dung môi khoảng 1 giờ thì tiến hành sơn lớp sơn lót VASTA-1. Pha 4 phần khối lượng Thành phần 1 với 1 phần khối lượng Thành phần 2.Khuấy đều trong vòng 15-30 phút. Điều chỉnh độ nhớt đến 18 giây với FC-4 bằng dung môi BV-1.Dùng súng phun sơn có nguồn khí nén khô đủ áp suất 1-2 at.Yêu cầu phun mỏng đều với độ dầy khoảng 5-10 micron. Để khô khoảng 2 80


giờ có thể sơn lớp tiếp theo. 4/Sơn lớp sơn thứ 2.

Sơn lớp sơn thứ 2 bằng sơn lót VASTA-2B.G252. Pha 3 phần khối lượng Thành phần 1 với 1 phần khối lượng Thành phần 2.Khuấy đều trong vòng 15-30 phút. Điều chỉnh độ nhớt đến 20 giây với FC-4 bằng dung môi PV-1.Dùng súng phun sơn có nguồn khí nén khô đủ áp suất 1-2 at.Yêu cầu phun mỏng đều với độ dầy khoảng 15-30 micron. Để khô 2 giờ có thể sơn lớp tiếp theo. 5/Sơn lớp sơn thứ 3.

Sơn lớp sơn phủ VASTA- 3 .717552 mầu ghi xẫm. Pha 2 phần khối lượng Thành phần 1 với 1 phần khối lượng Thành phần 2 .Khuấy đều trong vòng 15-30 phút. Điều chỉnh độ nhớt đến 20 giây với FC-4 bằng dung môi PV-1.Phun sơn bằng súng phun có nguồn khí nén khô đủ áp suất 1-2 at. Để khô 2 giờ có thể phun lớp tiếp theo. 6/Sơn lớp sơn thứ 4.

Kiểm tra tình trạng lớp sơn thứ 3.Nếu có khuyết tật thì xử lý bằng cách xoa nhẹ với tấm xốp,thổi sạch bằng khí nén khô rồi phun bổ sung một lớp sơn VASTA-3.717552 nữa,rồi để khô khoảng 2 giờ. Sơn lớp sơn phủ VASTA-3.0 không mầu.Pha 2 phần khối lượng Thành phần 1 với 1 phần khối lượng Thành phần 2.Khuấy đều trong vòng 15-30 phút. Điều chỉnh độ nhớt đến 20 giây với FC-4 bằng dung môi PV-1.D ùng súng phun sơn có nguồn khí nén khô đủ áp suất 1-2 at phun thật đều. Để khô 24 giờ.Các công việc kiểm tra sửa chữa có thể được tiến hành. Sau 48 giờ,kiểm tra tình trạng màng sơn thử nghiệm,các chỉ số đạt yêu cầu kỹ thuật(có biên bản kèm theo).

81


H.KÕT LUËN. 1.§Ò tµi ®· c¬ b¶n hoµn thµnh xong c¸c néi dung nghiªn cøu theo ThuyÕt minh ®Ò c−¬ng nghiªn cøu: -§· chÕ thö 3 m¸c s¬n VASTA-1,VASTA-2 .V78 vµ VASTA-3 (5 mầu) víi c¸c chØ tiªu c¬ b¶n ®¹t t−¬ng ®−¬ng c¸c m¸c s¬n Celerol Wash Primer 91321,Seevenax 113-22, vµ Alexit Topcoat 411-77 ®· ®−îc h·ng Airbus phª chuÈn sö dông trªn m¸y bay A-320. -§· nghiªn cøu chÕ thö thªm m¸c s¬n lãt VASTA-2B .G252 t−¬ng ®−¬ng m¸c s¬n lót Aerodur CF 37047, m¸c s¬n phủ kh«ng mÇu VASTA-3.0 còng ®· ®−îc h·ng Airbus phª chuÈn sö dông trªn m¸y bay -§· chÕ thö chÊt tÈy s¬n VASTASO ®¹t c¸c chØ tiªu chÊt tÈy s¬n m¸y bay. -§· x©y dùng dù th¶o Tiªu chuÈn c¬ së các m¸c s¬n vµ chÊt t¶y s¬n m¸y bay. -§· x©y dùng qui tr×nh s¬n m¸y bay.

-Đã sơn thử nghiệm cửa buồng hàng máy bay Fokker A-502 với diện tích 2,5m2,chất lượng hệ sơn đạt tốt , đang tiếp tục theo dõi trong quá trình khai thác sử dụng. -§· s¶n xuÊt ®ñ khèi l−îng c¸c lo¹i s¶n phÈm nghiªn cøugåm: -VASTA-1

5kg

-VASTA-2 .V78

5kg

-VASTA-2B.G252

5kg

-VASTA-3 .Tr-01 (mÇu tr¾ng )

5kg

-VASTA-3.716289(mầu sữa)

5kg

-VASTA-3 .715004 (mµu ghi s¸ng)

5kg

-VASTA-3 .717551 (mÇu ghi xẫm)

5kg

-VASTA-3 .717552 (mÇu lam )

5kg

-VASTA-3.0 kh«ng mÇu

5kg

-VASTASO

5kg

2.§Ò nghÞ: Cho nghiÖm thu kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi . Cho tiÕp tôc nghiªn cøu ¸p dông thö nh»m: -Hoµn thiÖn qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n m¸y bay.

-Sơn thö nghiÖm trªn một m¸y bay ATR-72 hoặc A-320.. -Công bố tiªu chuÈn s¬n m¸y bay vµ lµm viÖc víi c¸c c¬ quan h÷u quan ®Ó ®−îc phª chuÈn sö dông c¸c s¶n phÈm trªn. 82


Tài liệu tham khảo. 1. И.И.Денкер. Технология окраски самолётов и вертолетов. Москва . Машинностроение .1980 2. Vò Th−êng Båi. Kh¶o s¸t tÝnh chÊt ¨n mßn mái cña hîp kim nh«m cã ®é bÒn cao sö dông trªn m¸y bay trong m«I tr−êng nhiÖt ®íi Èm. LuËn v¨n TiÕn sÜ. Hµ néi 1993. 3.В.Г.Александров. Справочник по авиационным материалм . Изд. Транспор.Москва.1972 4.Huúnh Tïng,Vò Th−êng Båi. §Æc tr−ng h− háng c¸nh m¸y bay MiG-21. Kü ThuËt Kh«ng qu©n. Hµ néi 4-1975 5.NguyÔn Th−êng. §iÒu kiÖn khÝ hËu vµ m«i tr−êng sö dông c¸c s¶n phÈm kü thuËt. Khoa häc Kü thuËt. Hµ néi1975 6. . Грунтовки фосфатирующие. Технические условия .ГОСТ 12707-77 7.Student Study Reference Corrosion control A.F.S.C 535.XO 8. Metaflex FCR p rime r . Aerospace Finishes. AKZO. Coatings Division .Sassenheim.The Nethelands 9.International Celomer Aviation. 168-76052 Le Havre Cedex . France 10. Поливинилбутираль. Технические условия .ГОСТ 9439-85. 11.Butvar.Polyvinil Butiral resin proptie s & use. Coating Performance Material by SOLUTIA. 12 .М.М.Гольдберг. Т.А.Ермолаева, М.Л.Лившин . Сырьё и полупродукты для лакокрасочных материалов. .Издательство Химия . Москва 1978. 13. Р.Хувинк , Ставерман. Химия и технология полимеров. Издательство Химия Москва 1966 Ленинград. 14.Vò Th−êng Båi. Nghiªn cøu hoµn thiÖn qui tr×nh c«ng nghÖ chÕ t¹o mét sè lo¹i s¬n lãt m¸y bay. B¸o c¸o khoa häc.§Ò tµi cÊp Bé Quèc phßng.Hµ néi 2003. 15. Jack.B.Brylan. Treatise on coating. Volume 1.Part.1 Film Forming compositions. 16. Р.Хувинк ,А.Ставерман. 83


Химия и технология полимеров. Издательство Химия Москва 1966 Ленинград . 17. М.М.Тольдберга. Лакокрасочные покрытия в машиностроении. Москва. Машиностроение .1974. 18.NguyÔn Duy Lêi. Nghiªn cøu chÕ t¹o s¬n ®iÖn di cat«t b¶o vÖ kim lo¹i trªn c¬ së chÊt t¹o mµng nhùa epoxy biÕn tÝnh. LuËn ¸n TiÕn sÜ ho¸ häc.Hµ néi 2009. 19.Vò Th−êng Båi,§µo C«ng Minh, NguyÔn Duy Lêi,§ç Thu Hµ. Nghiªn cøu chÕ thö s¬n EP-92V phñ m¸y bay thay thÕ s¬n EP-140 cña Nga. B¸o c¸o khoa häc.§Ò tµi cÊp Bé Quèc phßng.Hµ néi 1995. 20.Л.С.Калиниа. Анализ конденсационных полимеров. Москва .Химия .1984. 21.Лакокрасочные материалы. Техческие требования и контроль качества. Справочник. Том 2 Изд. Химия . Москва.1971 22. H.Lee ,K Nevill. Epoxy resins. New Yo k 1957. 23. М .М.Тольдберга . Материалы для лакокрасочных покрытий. .Москва .Издательство химия .1972. 24. AKZO .Aerospace Finishes. Wash Primer Aerodur CF 37047. Code 20-06. 25. .P.Xувинк ,А.Ставерман. Xимия и технология полимеров. 26. .М.М.Гольдберг.

Сырьё и продукты для лакокрасочных материалов. Справочное пособие.Москва .Химия.1978. 27.М .М.Гольдберга,Т.А .Ермолаева ,М.Л.Лившин.

Сырьё и продукты для лакокрасочных материалов. 28.Применение полимеров для получения лаков с

высокой химической устойчивостью. У.Д.К .620.197.6.161. 1975. 29. Surface Specialties.Macrynal SM 510n/65BACX. Technical Data sheet.8-2003 84


30. .И.Л.Кнунянц.

Химический Энцикллопедический сыоварь. Москва.Советская энциклопедия.1983. 31. Д .Г.Соломон. Химия органических плекообразователей. Идательство химия .Москва .1971. 32. М.Ф.Сорокин, Л. Г. Шоде, З.А.Кочнова. Химия и технология пленкообразующих веществ. Изд . Химия Москва .1981. 33. В. Кубит.

Применение полиуретанов для получение лаков с высокой химической устойчивостью. Плат.1975. 34. Annual book of ASTM standard. 8.1971. Sociecty for testing and materials.USA. Part.21.Paint Lacquer and related products. Ed. By Raymond R.Mayers&J.S.Long.Р

35. . D.H. Solomon. The chemistry of organic film formers. John Wiley & sons INC. New York.London.Sydney. 1966. 36. Abrasion resistant twwo-component waterborne polyuretane coatings. X.Wwu,R Rosen, Patent application Publication 2008. 37.O.Kadkin,K.Sajda,P.Kaszynski,T.A.Barber “Polyeste Polyol:Synthesis and Characterization of Diethylene Glycol Terephtalate Oligomers” Journal of Polymer Science:PartA: Polymer Chemistry,Vol 4 11141123(2003). 38.“Polyuretane polyol and polyuretane coating composition employing said polyol” J.Goto,T.Ohta, United Stades Patent.1993. 39 .”Polyhydroxyl compounds containing ether and ester groups and their use in the

production of polyuretane plastics”

P.Hohlein,A.Fehlbier.United States Patent. 1993. 40. G.F. Payme “Organic coating technology” . J.Wwiley N.Y 1959- 1960. 85


41. C.J Taylor .”Paint technology manual.J.Wwiley,N.Y 1962-1965 43. Airbus Industrie. Technical notes specification for external paint scheme:Wash primer,primer a Technical notes specification for external paint scheme:Wash primer,primer and top coat. Airbus Industrie Engineering Ditectorate. 31707 Etagnac Cedex France. 44. AD Aerospace Finishes.Reflection. Rþksstraatweg 31. 2171 A J S¸senheim.The Netherlands. 45. Д .Г .Соломон.

Химия органических пленкообразователей. Издательство Химия Москва.1971. 46. В.И.Елисеева.

Полимеризционные плнкообразователеи . Изд .Химия .Москва. 1971. 47. Химические товары. Том V. Изд .Химия .Москва.1974. 48. Р.Хувинк ,А.Ставерман. Химия и технология полимеров. Изд .Химия. Москва.1966. 49. AD. Aerospace Finishes. Reflectiens. 2171.AJ. Sassenheim. The Netherland. 50 .Butvar Polyvinyl Butyral Resin. Properties and uses. Coatings Performance Materials by SOLUTIA Inc. P.O.Box66760.St Louis. USA. 51.A.E Hursfy. Painting and decorating. Charles Grifin & Company Ltd. London. Eightedition.193 tr 177 52. Лако-красочные покрытия в машиностроении. Справочник. Москва. Машиностроение .1974. 53.Е.В.Искра. Лакокрасочные материалы и покрытия в судостроении. Ленинград. Судостроени. 86


Справочник .1984. 54.Robert L. Davidson & Marshall Sittig. Water – Soluble Resins N.Y Reinhold Publishing Cooporation. Chapman & Hall Ltd. London .1972. 55.Hugh . P .Godard , W.B.Jepson,M.R.Brothwell. The corrosion of light metals. Jonh Willey & Sons. Inc. New York .London.Sydney.1961. 56.Kirk .Othmer. Encyclopedia of chemical technology. Vol.5 tr 93.

87


01 TC

tiªu chuÈn c¬ së

01 tc.vasa-05.2011 chÊt tÈy s¬n vaSTaSO chØ tiªu kü thuËt (Tiªu chuÈn nµy ®−îc ban hµnh theo quyÕt ®Þnh sè: ngµy th¸ng n¨m 2011 cña Hội KHKT Hµng kh«ng ViÖt Nam)

Hµ Néi - 2011 1


- C¬ quan biªn so¹n: Trung t©m t− vÊn C«ng nghÖ & DÞch vô Hµng kh«ng. - C¬ quan ®Ò nghÞ ban hµnh: Héi KHKT Hµng kh«ng ViÖt Nam - C¬ quan xÐt duyÖt ban hµnh: Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam.

2


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-05.2011

ChÊt tÈy s¬n VASTASO 1. Ph¹m vi øng dông: Tiªu chuÈn nµy dµnh cho chÊt tÈy s¬n VASTASO dïng trong quy tr×nh tÈy s¬n cò trªn m¸y bay. ChÊt tÈy s¬n VASTASO d¹ng bét nh·o gåm hçn hîp dung m«i, phô gia vµ chÊt lµm s¸nh. 2. Tiªu chuÈn trÝch dÉn TCVN

3852.83

Ph−¬ng ph¸p lÊy mÉu.

TY.6.10.641.74

ChØ tiªu kü thuËt chÊt tÈy s¬n CΠC.12.

TY.6.10.1461.74

ChØ tiªu kü thuËt chÊt tÈy s¬n CΠ6.

AMS 1375B-SAE

Chỉ tiêu kỹ thuật,phương pháp thử.

3. C¸c chØ tiªu kü thuËt B¶ng 1- C¸c chØ tiªu vµ yªu cÇu kü thuËt cña chất tẩy s¬n VASTASO. Sè TT

Ph−¬ng ph¸p thö

C¸c chØ tiªu kü thuËt

Yªu cÇu

1

C¶m quan

TCVN.2102.93 Bét nh·o mµu n©u nh¹t

2

§é nhít

TCVN.0934.01

26 Pois

3

T¸c ®éng cña ¨n mßn trong 24 giê

TÊm hîp kim nh«m

Kh«ng gØ

4

Khèi l−îng riªng

2024 T3

1,21 g/cm3

5

TÝnh b¾t ch¸y

AMS 1375B-

Kh«ng b¾t ch¸y ë kho¶ng c¸ch 30 mm.

6

Møc ®é bay h¬i sau 3 giê.

-

10%

7

Kh¶ n¨ng lµm rép mµng s¬n m¸y bay.

-

10 ÷ 60 phót ë 25oC

3


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-05.2011

4. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu kü thuËt 4.1. LÊy mÉu LÊy 500g chÊt tÈy s¬n tõ can ®ùng 30 lÝt chÊt tÈy s¬n VASTASO thµnh phÈm. 4.2. Dông cô, ho¸ chÊt vµ thiÕt bÞ kiÓm tra LÊy cèc thuû tinh c¸c cì cã v¹ch chia ®é cì 100ml, 200ml, 500ml, 1000ml. ThiÕt bÞ ®o ®é nhít

Chæi s¬n c¸c cì.

KÝnh lóp M.4.

C©n ph©n tÝch.

4.3. Kh¶ n¨ng tÈy s¬n 4. 3.1. ChuÈn bÞ mÉu S¬n 2 tÊm mÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm, hÖ s¬n m¸y bay gåm 3 líp: VASTA.1/VASTA.2/ VASTA.3 vµ VASTA.1/VASTA.2B/ VASTA.3 LÊy 1 tÊm mÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm, röa s¹ch dÇu mì, lau b»ng dung m«i Metylisobutyl xet«n (MIBK). C¸c mÉu s¬n ®Ó æn ®Þnh 1 tuÇn. C¸c mÉu s¬n nµy cã ®é dµy cì 120 ÷ 150 µm. 4. 3.2. Thö kh¶ n¨ng tÈy s¬n Dïng chæi s¬n quÐt chÊt tÈy s¬n VASTASO lªn c¸c tÊm mÉu ®· s¬n tr−íc ®ã 7 ngµy. Chæi ph¶i quÐt nhÑ sao cho t¹o mµng chÊt tÈy s¬n phñ kÝn bÒ mÆt s¬n cÇn tÈy. BÊm ®ång hå tÝnh thêi gian. Theo dâi thêi gian tÝnh b»ng phót, x¸c ®Þnh thêi gian líp s¬n VASTA2/ VASTA.3 dép lªn. ë trong phßng nhiÖt ®é 25oC, thêi gian dép mµng s¬n VASTA2/ VASTA.3 ph¶i kh«ng qu¸ 30 phót. 4. 4. X¸c ®Þnh ®é bay h¬i C©n 100 g chÊt tÈy s¬n VASTASO vµo cèc 100 ml. C©n x¸c ®Þnh khèi l−îng. §Ó yªn kh«ng ®Ëy cèc ë nhiÖt ®é trong phßng 25oC. Sau 3 giê c©n l¹i, khèi l−îng ph¶i kh«ng hôt qu¸ 10%.

4


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-05.2011

4. 5. X¸c ®Þnh tÝnh ¨n mßn Cho tÊm mÉu hîp kim nh«m 2024T3 ®· chuÈn bÞ ë phÇn 4.3.1 vµo cèc 500 ml cã chøa chÊt tÈy s¬n VASTASO, ®Ó trong phßng cã nhiÖt ®é 25oC. Sau 24 giê lÊy ra, röa s¹ch b»ng n−íc cÊt, thÊm kh« b»ng giÊy läc. Dïng kÝnh lóp M4 phãng ®¹i 4 lÇn kiÓm tra. MÉu ph¶i kh«ng cã vÕt gØ. 4. 6. X¸c ®Þnh tÝnh khã ch¸y §æ chÊt tÈy s¬n VASTASO vµo cèc 100 ml ®Õn v¹ch møc c¸ch miÖng cèc 30 mm. BËt que diªm ®−a vµo miÖng cèc ph¶i kh«ng g©y bïng ch¸y trong cèc. 4. 7. X¸c ®Þnh khèi l−îng riªng C©n chÝnh x¸c 100 ml chÊt tÈy s¬n chøa trong cèc c©n cã n¾p: m2. C©n chÝnh x¸c khèi l−îng cèc c©n kh«: m1 Khèi l−îng riªng cña chÊt tÈy s¬n VASTASO tÝnh theo c«ng thøc: d=

m2 − m1 100

ë ®©y: m1: khèi l−îng cèc c©n. m2: khèi l−îng cèc c©n cã 100 ml chÊt tÈy s¬n VASTASO. 4. 8. §ãng gãi, d¸n nh∙n, vËn chuyÓn vµ b¶o qu¶n ChÊt tÈy s¬n VASTASO ®ùng trong can nhùa dÇy cì 2 lÝt, 5 lÝt, 10 lÝt, 20 lÝt hoÆc trong thïng phuy b»ng thÐp dung tÝch 100 lÝt, 200 lÝt. Nót kÝn, b¶o qu¶n n¬i kh« r¸o, tho¸ng m¸t ë nhiÖt ®é 20÷30oC ®−îc 01 n¨m. VËn chuyÓn ®−îc b»ng c¸c ph−¬ng tiÖn giao th«ng thuû bé. Nh·n ghi râ tªn s¶n phÈm, níi s¶n xuÊt, c«ng dông, c¸ch dïng, chó ý khi sö dông, thêi h¹n b¶o qu¶n, khèi l−îng, ngµy xuÊt x−ëng. 4. 9. Qui ®Þnh vÒ an toµn ChÊt tÈy s¬n VASTASO g©y báng da. Khi dïng cÇn mÆc quÇn ¸o b¶o hé lao ®éng, ®i giÇy, ®éi mò, mang kÝnh. Khi chÊt tÈy s¬n VASTASO dÝnh vµo da cÇn röa ngay b»ng nhiÒu n−íc.

5


01 TC

tiªu chuÈn c¬ së

01 tc.vasa-01.2011 s¬n lãt VASTA.1 chØ tiªu kü thuËt (Tiªu chuÈn nµy ®−îc ban hµnh theo quyÕt ®Þnh sè: ngµy th¸ng n¨m 2011 cña Hội KHKT Hµng kh«ng ViÖt Nam)

Hµ Néi - 2011 1


- C¬ quan biªn so¹n: Trung t©m t− vÊn C«ng nghÖ & DÞch vô Hµng kh«ng. - C¬ quan ®Ò nghÞ ban hµnh: Héi KHKT hµng kh«ng ViÖt Nam - C¬ quan xÐt duyÖt ban hµnh: Côc hµng kh«ng ViÖt Nam.

2


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.VASA-01. 2011

S¬n lãt VASTA.1

1. Ph¹m vi øng dông: Tiªu chuÈn nµy dµnh cho s¬n lãt VASTA.1, lµ lo¹i s¬n lãt 2 thµnh phÇn. Thµnh phÇn c¬ së vµ thµnh phÇn ®ãng r¾n. Thµnh phÇn nÒn trªn c¬ së nhùa polyvinyl butyral, phenolic vµ bét mµu ZnCrO4. Thµnh phÇn ®ãng r¾n lµ dung dÞch axit H3PO4 trong hçn hîp dung m«i alcohol. S¬n lãt VASTA.1 lµ líp lãt chèng gØ ®Çu tiªn cho hîp kim nh«m kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay. S¬n lãt VASTA.1 ®−îc s¬n lªn bÒ mÆt kim lo¹i s¹ch b»ng c¸ch quÐt, phun khÝ nÐn. 2. Tiªu chuÈn trÝch dÉn - ISO 1513 - ISO 3270 - ASTM.D 3960 - ISO 3678 - ISO 2109 - ISO 6272.2 - ISO 6860 - ISO 1519 - ISO 2812.1 - ISO 4628 - ISO 1518 - EN 3665 - ISO 7253 - ISO 2813 - ISO 7724 - AMS. 3095 A - AIMS 04.04.013.

3


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC .VASA- 01. 2011

3. C¸c chØ tiªu kü thuËt B¶ng 1- C¸c chØ tiªu vµ yªu cÇu kü thuËt cña s¬n VASTA.1. Sè TT

C¸c chØ tiªu kü thuËt

I 1 2 3 4 5 6 II 1 2

S¬n láng C¶m quan s¬n láng C¶m quan mµng s¬n Thêi gian sèng Thêi gian kh« kh«ng dÝnh Thêi gian kh« kh«ng in dÊu. Thêi gian b¶o qu¶n trong kho tiªu chuÈn. Mµng s¬n kh« §é b¸m dÝnh – kÎ « §é bÒn va ®Ëp §é bÒn uèn - Trôc h×nh trô (d = 3mm) ë 25oC

3

Ph−¬ng ph¸p thö

Yªu cÇu

ISO 1513 FTMS 141

Kh«ng chÕt Ph¼ng, nh½n 4 giê ë 25oC (min)

ISO 1517

30 phót (max) ë 25oC

ISO 3678

2 giê ë 25oC (max) 24 th¸ng ë 0 –30oC

ISO 2409 ISO 6272-2

§iÓm 0 92 Kg.cm (min)

ISO 1519 ISO 6860

Kh«ng bong, nøt Kh«ng bong, nøt

ISO 1519

Kh«ng bong, nøt

- Trôc h×nh nãn (d = 12 ÷ 3mm) ë 25 C - Trôc h×nh trô (d = 100 mm) ë -55oC o

4. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu kü thuËt 4.1. C¶m quan s¬n láng Thùc hiÖn theo ISO 1513. KiÓm tra bao b× Bao b× ph¶i nguyªn vÑn, kh«ng rß rØ. Lau s¹ch n¾p, mÆt ngoµi hép s¬n. KiÓm tra s¬n Më hép s¬n, quan s¸t b»ng m¾t xem cã v¸ng trªn bÒ mÆt hay kh«ng: ph¶i kh«ng cã v¸ng. KiÓm tra ®é ®Æc: ph¶i kh«ng cã gel ho¸. KhuÊy hép s¬n, kiÓm tra xem cã ®ång nhÊt kh«ng, cã t¹p chÊt r¾n kh«ng: s¬n ph¶i ®ång nhÊt, kh«ng cã cÆn t¹p chÊt r¾n. KiÓm tra xem cÆn l¾ng mÒm hay cøng: s¬n ph¶i kh«ng cã cÆn l¾ng r¾n kh« cøng. 4


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC .VASA- 01 .2011

4.2. C¶m quan mµng s¬n – TÝnh chÊt sö dông Gia c«ng mµng s¬n Trén thµnh phÇn 1 víi thµnh phÇn 2 cña s¬n theo tû lÖ 4:1. KhuÊy kü. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i BV.1. MÉu hîp kim nh«m 2024T3 ®−îc lµm s¹ch dÇu, mì, xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. KiÓm tra ®é s¹ch cña vÒ mÆt mÉu b»ng mµng n−íc. BÒ mÆt s¹ch khi mµng n−íc loang ®Òu kh¾p bÒ mÆt tÊm mÉu. SÊy kh« mÉu trong tñ sÊy ë 90oC trong 01 giê. LÊy mÉu ra ®Ó nguéi ë nhiÖt ®é phßng 23 ±2oC. S¬n mÉu b»ng c¸ch phun hoÆc quÐt ë T = 23oC ±2, ®é Èm 70% ±5. Theo dâi thêi gian kh« mµng s¬n. Sau khi s¬n kh« thÊu, quan s¸t xem mµng s¬n. Mµng s¬n ph¶i ph¼ng, nh½n, kh«ng rç, kh«ng nhoÌ mÇu. 4.3. X¸c ®Þnh thêi gian sèng Trén thµnh phÇn 1 víi thµnh phÇn 2 cña s¬n theo tû lÖ 4:1. KhuÊy ®Òu 15 phót. Theo dâi ®é nhít cña hçn hîp 2 thµnh phÇn. Khi cã thay ®æi ®é nhít lµ thêi ®iÓm tÝnh ng−îc l¹i thêi gian sèng cña s¬n kÓ tõ khi trén 2 thµnh phÇn cña s¬n. 4.4. X¸c ®Þnh thêi gian kh« 4. 4.1. Thêi gian kh« khái dÝnh bôi Thùc hiÖn theo ISO 1517 Gia c«ng mµng s¬n nh− môc 4.2 TiÕn hµnh thö: sau khi s¬n mÉu, ë trong phßng kh«ng bôi, kÝn giã ë nhiÖt ®é 25 C ±2 vµ ®é Èm t−¬ng ®èi 70±5%. o

§¸nh gi¸ tr¹ng th¸i kh« bÒ mÆt b»ng c¸ch ®Æt mÉu n»m ngang, rãt kho¶ng 0,5 gam c¸t mÞn cì 130 – 186µ m ë ®é cao tõ 100 ®Õn 150 mm. Sau 10gy n©ng mÉu lªn 20o so víi ph−¬ng n»m ngang, dïng chæi l«ng mÒm quÐt nhÑ. MÉu ®−îc coi lµ kh« mÆt khi tÊt c¶ c¸c h¹t c¸t ®−îc quÐt ®i kh«ng ®Ó l¹i dÊu vÕt khuyÕt tËt trªn mµng s¬n. Thêi gian kh« mÆt ®−îc tÝnh tõ khi s¬n xong mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn.

5


Tiªu chuÈn c¬ së

01.TC.VASA-01.2011

4. 4.2. Thêi gian kh« kh«ng in dÊu Dông cô kiÓm tra m« t¶ trªn h×nh 1. §Æt mÉu lªn tÊm nÒn ph¼ng, ®Æt tÊm v¶i polyamit lªn mÉu. §Æt qu¶ c©n 1000 gam t¹o ¸p lùc 50 gam/cm2, ®Ó yªn 10gy. Sau ®ã xoay bé nÐn víi gãc 90o trong 2 gy, lÊy tÊm mÉu ra kiÓm tra. Mµng s¬n ph¶i kh«ng cã khuyÕt tËt. Thêi gian kh« kh«ng in dÊu ®−îc tÝnh tõ khi s¬n mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn. 4. 4.3. Thêi gian kh« thÊu Thùc hiÖn nh− môc 4.4.2. ChØ kh¸c lµ ®Æt qu¶ c©n 1500 kg t¹o ¸p lùc lªn mÉu. Thêi gian kh« thÊu ®−îc tÝnh tõ khi s¬n mÉu ®Õn khi kiÓm tra.

H×nh 1. Dông cô thö ®é kh« mµng s¬n 5. Mµng s¬n kh« 5.1. §o ®é b¸m dÝnh §o ®é b¸m dÝnh cña s¬n theo ISO 2409. Dông cô dïng dao c¾t l−ìi s¾c tõ 20o ®Õn 30o vµ kÝch th−íc kh¸c ®−îc qui ®Þnh nh− h×nh 2. 6


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.VASA-01.2011

H×nh 2. Dao c¾t mÉu Dïng th−íc kÎ cã chia ®é ®Õn mm vµ dao c¾t v¹ch c¸c ®−êng c¾t chÝnh x¸c c¸ch nhau 1mm. ë mçi h−íng v¹ch Ýt nhÊt 6 ®−êng, sau ®ã v¹ch 6 ®−êng kh¸c t−¬ng tù vu«ng gãc víi 6 ®−êng trªn. Dïng chæi l«ng mÒm quÐt nhÑ lªn tÊm mÉu theo h−íng c¾t vµi lÇn vÒ phÝa tr−íc, vµi lÇn vÒ phÝa sau. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ theo b¶ng 2. 7


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.VASA-01.2011

B¶ng 2. Ph©n lo¹i ®é b¸m theo kÕt qu¶ thö. §iÓm

M« t¶

H×nh vÏ minh ho¹

0

VÕt c¾t nh½n, kh«ng cã m¶ng bong trãc ra.

1

C¸c m¶ng nhá bong ra ë c¸c ®iÓm c¾t giao nhau, diÖn tÝch bong kh«ng chiÕm qu¸ 5% diÖn tÝch bÒ mÆt l−íi.

2

C¸c m¶ng bong ra ë c¸c ®−êng c¾t diÖn tÝch bÞ bong chiÕm 5-15% diÖn tÝch bÒ mÆt l−íi.

3

M¶ng bÞ bong däc theo vÕt c¾t, bong c¶ m¶ng h×nh vu«ng diÖn tÝch chiÕm tõ 15-35% diÖn tÝch m¶ng l−íi.

4

M¶ng bÞ bong däc theo vÕt c¾t víi c¸c m¶ng réng chiÕm trªn 35% ®Õn 65% m¹ng l−íi.

5.2. §é bÒn va ®Ëp §é bÒn va ®Ëp thö theo tiªu chuÈn ISO 6272-2. TiÕn hµnh l¾p gèi truyÒn va ®Ëp, ®Æt thÊm thö vµo thiÕt bÞ víi mÆt s¬n óp xuèng. §¶m b¶o tÊm thö ph¼ng tú vµo nÒn gi¸ ®ì vµ gèi truyÒn va ®Ëp tiÕp xóc víi bÒ mÆt trªn cña mÉu. §Æt nhÑ nhµng t¶i träng lªn gèi truyÒn va ®Ëp vµ ®iÒu chØnh èng ®Þnh h−íng sao cho ghim n©ng lªn chØ t¹i ®iÓm O. Khi t¶i träng trong èng ®Õn ®é cao ®−îc dù b¸o kh«ng xuÊt hiÖn sù ph¸ huû. Thö t¶i träng sao cho t¶i träng r¬i vµo gèi truyÒn va ®Ëp. Th¸o tÊm mÉu khái thiÕt bÞ vµ quan s¸t vïng va ®Ëp ®Ó x¸c ®Þnh tr¹ng th¸i mµng s¬n b»ng kÝnh lóp. NÕu kh«ng cã r¹n nøt, lÆp l¹i qui tr×nh ë ®é cao cao h¬n 25 mm mçi lÇn. Ngay sau khi ph¸t hiÖn vÕt nøt, lÆp l¹i thö nghiÖm 5 lÇn t¹i 3 cao ®é kh¸c nhau: thÊp h¬n 1 chót, cao h¬n 1 chót so víi ®é cao x¸c ®inh trong lÇn thö ®Çu tiªn. §é bÒn va ®Ëp ®−îc x¸c ®Þnh b»ng ®¬n vÞ ®o Kg.cm. 5.3. §é bÒn uèn §é bÒn uèn thö theo tiªu chuÈn ISO 1519. Dông cô thö nh− h×nh 3.

8


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-01.2011

H×nh 3. Dông cô ®o ®é bÒn uèn mµng s¬n. §Æt tÊm mÉu vµo dông cô ®o, ®Æt tÊm kim lo¹i cã mÐp b¸n trô víi ®−êng kÝnh x¸c ®Þnh (1-2-3-4-5 mm). VÆn chÆt èc ®Ó xiÕt chÆt tÊm mÉu víi b¶n kim lo¹i vµo nÑp chÊu. Dïng tay uèn mÉu s¬n cÇn thö l−în trßn theo b¶n kim lo¹i vµ uèn ®Òu trong thêi gian 1-2gy. §¸nh gi¸ tÊm mÉu b»ng c¸ch dïng kÝnh lóp quan s¸t chç uèn quanh tÊm kim lo¹i. NÕu kh«ng thÊy xuÊt hiÖn nøt, bong, trãc th× tiÕp tôc thö tÊm mÉu kh¸c víi ®−êng kÝnh b¸n trô tÊm thÐp nhá h¬n. Cø nh− thÕ cho ®Õn khi ph¸t hiÖn ®−îc vÕt nøt bong trãc ë chç uèn tÊm mÉu. §é bÒn uèn cña mµng s¬n ®−îc biÓu diÔn b»ng ®−êng kÝnh b¸n trô nhá nhÊt mµ ë ®ã mµng s¬n uèn qua kh«ng bÞ bong trãc.

9


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-01.2011

6 . §ãng gãi, d¸n nh·n, vËn chuyÓn vµ b¶o qu¶n Thµnh phÇn 1 s¬n lãt VASTA.1 ®ùng trong hép b»ng s¾t t©y nót kÝn. Thµnh phÇn 2 s¬n lãt VASTA.1 ®ùng trong can nhùa nót kÝn. B¶o qu¶n n¬i kh« r¸o, tho¸ng m¸t ë nhiÖt ®é 20-30oC, ®é Èm 60-80% ®−îc 01 n¨m. Nh·n ghi râ tªn s¶n phÈm, níi s¶n xuÊt, c«ng dông, c¸ch dïng, chó ý khi sö dông, thêi h¹n b¶o qu¶n, khèi l−îng, ngµy xuÊt x−ëng. VËn chuyÓn ®−îc b»ng ®−êng bé, ®−êng kh«ng, ®−êng thuû.

10


01 TC

tiªu chuÈn c¬ së

01 tc.vasa-02.2011 s¬n lãt VASTA.2.V78 chØ tiªu kü thuËt (Tiªu chuÈn nµy ®−îc ban hµnh theo quyÕt ®Þnh sè: ngµy th¸ng n¨m 2011 cña Hội KHKT Hµng kh«ng ViÖt Nam)

Hµ Néi - 2011 1


- C¬ quan biªn so¹n: Trung t©m t− vÊn C«ng nghÖ & DÞch vô Hµng kh«ng. - C¬ quan ®Ò nghÞ ban hµnh: Héi KHKT Hµng kh«ng ViÖt Nam - C¬ quan xÐt duyÖt ban hµnh: Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam.

2


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-02.2011

S¬n lãt VASTA.2.V78

1. Ph¹m vi øng dông: Tiªu chuÈn nµy dµnh cho s¬n lãt VASTA.2, lµ lo¹i s¬n lãt trung gian 2 thµnh phÇn. Thµnh phÇn 1 lµ thµnh phÇn c¬ së, thµnh phÇn 2 lµ chÊt ®ãng r¾n. Thµnh phÇn c¬ së lµ hçn hîp bét mµu, nhùa epikot 1001 trong dung m«i hçn hîp. Thµnh phÇn ®ãng r¾n lµ dung dÞch nhùa poliamid phÇn tö thÊp (oligoamido) trong dung m«i hçn hîp. S¬n lãt VASTA.2 dïng lµm líp s¬n trung gian trong hÖ s¬n m¸y bay gåm 3 líp s¬n: líp s¬n lãt, líp s¬n trung gian líp s¬n phñ mÆt. S¬n lãt VASTA.2 ®−îc s¬n lªn kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay sau khi s¬n líp s¬n lãt VASTA-1 hoÆc xö lý oxy ho¸ b»ng chÊt xö lý Alodin. 2 .Tiªu chuÈn trÝch dÉn - ISO 1513 - ISO 3270 - ASTM.D 3960 - ISO 3678 - ISO 2109 - ISO 6272.2 - ISO 6860 - ISO 1519 - ISO 2812.1 - ISO 4628 - ISO 1518 - EN 3665 - ISO 7253 - ISO 2813 - ISO 7724 - AMS. 3095 A - AIMS 04.04.013.

3


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-02.2011

3 . C¸c chØ tiªu kü thuËt B¶ng 1- C¸c chØ tiªu vµ yªu cÇu kü thuËt cña s¬n VASTA.2.V78 Sè TT I 1 2 3

S¬n láng C¶m quan s¬n láng C¶m quan mµng s¬n Thêi gian sèng

4 5 6 II 1 2

Thêi gian kh« kh«ng dÝnh

3

Ph−¬ng ph¸p thö

Yªu cÇu

ISO 1513 FTMS 141

Kh«ng chÕt Ph¼ng, nh½n

Theo dâi ®é nhít ISO 1517

4 giê ë 25oC (min) 1 giê ë 25oC (max)

ISO 3678

2 giê ë 25oC (max)

C¸c chØ tiªu kü thuËt

Thêi gian kh« kh«ng in dÊu (t¶i 1000 g).

24 th¸ng ë 10 –30oC

Thêi gian b¶o qu¶n trong kho tiªu chuÈn.

Mµng s¬n kh« §é b¸m dÝnh – kÎ « §é bÒn va ®Ëp §é bÒn uèn

ISO 2409 ISO 6272-2

§iÓm 0 92 Kg.cm (min)

ISO 6860

Kh«ng bong, nøt

ISO 1519

Kh«ng bong, nøt

- Trôc h×nh nãn (d = 12 ÷ 3mm) ë 25oC - Trôc h×nh trô (d = 100 mm) ë -55oC

4. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu kü thuËt 4.1. C¶m quan s¬n láng Thùc hiÖn theo ISO 1513. KiÓm tra bao b× Bao b× ph¶i nguyªn vÑn, kh«ng rß rØ. Lau s¹ch n¾p, mÆt ngoµi hép s¬n. KiÓm tra s¬n Më hép s¬n, quan s¸t b»ng m¾t xem cã v¸ng trªn bÒ mÆt hay kh«ng: ph¶i kh«ng cã v¸ng. KiÓm tra ®é ®Æc: ph¶i kh«ng cã gel ho¸. KhuÊy hép s¬n, kiÓm tra xem cã ®ång nhÊt kh«ng, cã t¹p chÊt r¾n kh«ng: s¬n ph¶i ®ång nhÊt, kh«ng cã cÆn t¹p chÊt r¾n. KiÓm tra xem cÆn l¾ng mÒm hay cøng: s¬n ph¶i kh«ng cã cÆn l¾ng r¾n kh« cøng. 4


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-02.2011

4.2. C¶m quan mµng s¬n – TÝnh chÊt sö dông Gia c«ng mµng s¬n Trén thµnh phÇn 1 víi thµnh phÇn 2 cña s¬n theo tû lÖ 3:1. KhuÊy kü. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i EV.1. MÉu hîp kim nh«m 2024T3 ®−îc lµm s¹ch dÇu, mì, xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. KiÓm tra ®é s¹ch cña vÒ mÆt mÉu b»ng mµng n−íc. BÒ mÆt s¹ch khi mµng n−íc loang ®Òu kh¾p bÒ mÆt tÊm mÉu. SÊy kh« mÉu trong tñ sÊy ë 90oC trong 01 giê. LÊy mÉu ra ®Ó nguéi ë nhiÖt ®é phßng 25oC. S¬n mÉu b»ng c¸ch phun hoÆc quÐt ë T = 25oC ±2, ®é Èm 70% ±5. Theo dâi thêi gian kh« mµng s¬n. Sau khi s¬n kh« thÊu, quan s¸t xem mµng s¬n. Mµng s¬n ph¶i ph¼ng, nh½n, kh«ng rç, kh«ng nhoÌ mÇu. 4.3. X¸c ®Þnh thêi gian sèng Trén thµnh phÇn 1 víi thµnh phÇn 2 cña s¬n theo tû lÖ 3:1. KhuÊy ®Òu 15 phót. Theo dâi ®é nhít cña hçn hîp 2 thµnh phÇn b»ng phÔu ®o ®é nhít Bz-4. Khi cã sù thay ®æi ®é nhít lµ thêi ®iÓm tÝnh ng−îc l¹i thêi gian sèng cña s¬n kÓ tõ khi trén 2 thµnh phÇn cña s¬n. 4.4. X¸c ®Þnh thêi gian kh« 4. 4.1. Thêi gian kh« khái dÝnh bôi Thùc hiÖn theo ISO 1517 Gia c«ng mµng s¬n nh− môc 4.2 TiÕn hµnh thö: sau khi s¬n mÉu, ë trong phßng kh«ng bôi, kÝn giã ë nhiÖt ®é 25oC ±2 vµ ®é Èm t−¬ng ®èi 70±5%. §¸nh gi¸ tr¹ng th¸i kh« kh«ng dÝnh bôi b»ng c¸ch ®Æt mÉu n»m ngang, rãt kho¶ng 0,5 gam c¸t mÞn cì h¹t 130 – 186µm ë ®é cao tõ 100 ®Õn 150 mm. Sau 10gy n©ng mÉu lªn 20o so víi ph−¬ng n»m ngang, dïng chæi l«ng mÒm quÐt nhÑ. MÉu ®−îc coi lµ kh« mÆt khi tÊt c¶ c¸c h¹t c¸t ®−îc quÐt ®i kh«ng ®Ó l¹i dÊu vÕt khuyÕt tËt trªn mµng s¬n. Thêi gian kh« kh«ng dÝnh bôi ®−îc tÝnh tõ khi s¬n xong mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn.

5


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-02.2011

4. 4.2. Thêi gian kh« kh«ng in dÊu Thùc hiÖn theo ISO 3678 Dông cô kiÓm tra m« t¶ trªn h×nh 1.

H×nh 1. Dông cô thö ®é kh« mµng s¬n §Æt mÉu lªn tÊm nÒn ph¼ng, ®Æt tÊm v¶i polyamid lªn mÉu. §Æt qu¶ c©n 1000 gam t¹o ¸p lùc 50 gam/cm2, ®Ó yªn 10gy. Sau ®ã xoay bé nÐn víi gãc 90o trong 2 gy, lÊy tÊm mÉu ra kiÓm tra. Mµng s¬n ph¶i kh«ng cã khuyÕt tËt. Thêi gian kh« kh«ng in dÊu ®−îc tÝnh tõ khi s¬n mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn. 4. 4.3. Thêi gian kh« thÊu Thùc hiÖn theo ISO 9117. Thùc hiÖn nh− môc 4.4.2. ChØ kh¸c lµ ®Æt qu¶ c©n 1500 g t¹o ¸p lùc lªn mÉu. Thêi gian kh« thÊu ®−îc tÝnh tõ khi s¬n mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn. 6


Tiªu chuÈn c¬ së

01.TC.vasa-02.2011

5. Mµng s¬n kh« 5.1. §o ®é b¸m dÝnh §o ®é b¸m dÝnh cña s¬n theo ISO 2409. Dông cô dïng dao c¾t l−ìi s¾c tõ 20o ®Õn 30o vµ kÝch th−íc kh¸c ®−îc qui ®Þnh nh− h×nh 2.

H×nh 2. Dao c¾t mÉu Dïng th−íc kÎ cã chia ®é ®Õn mm vµ dao c¾t v¹ch c¸c ®−êng c¾t chÝnh x¸c c¸ch nhau 1mm. ë mçi h−íng v¹ch Ýt nhÊt 6 ®−êng, sau ®ã v¹ch 6 ®−êng kh¸c t−¬ng tù vu«ng gãc víi 6 ®−êng trªn. Dïng chæi l«ng mÒm quÐt nhÑ lªn tÊm mÉu theo h−íng c¾t vµi lÇn vÒ phÝa tr−íc, vµi lÇn vÒ phÝa sau. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ theo b¶ng 2. 7


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC .vasa-02.2011

B¶ng 2. Ph©n lo¹i ®é b¸m theo kÕt qu¶ thö. §iÓm

M« t¶

H×nh vÏ minh ho¹

0

VÕt c¾t nh½n, kh«ng cã m¶ng bong trãc ra.

1

C¸c m¶ng nhá bong ra ë c¸c ®iÓm c¾t giao nhau, diÖn tÝch bong kh«ng chiÕm qu¸ 5% diÖn tÝch bÒ mÆt l−íi.

2

C¸c m¶ng bong ra ë c¸c ®−êng c¾t diÖn tÝch bÞ bong chiÕm 5-15% diÖn tÝch bÒ mÆt l−íi.

3

M¶ng bÞ bong däc theo vÕt c¾t, bong c¶ m¶ng h×nh vu«ng diÖn tÝch chiÕm tõ 15-35% diÖn tÝch m¶ng l−íi.

4

M¶ng bÞ bong däc theo vÕt c¾t víi c¸c m¶ng réng chiÕm trªn 35% ®Õn 65% m¹ng l−íi.

5.2. §é bÒn va ®Ëp §é bÒn va ®Ëp thö theo tiªu chuÈn ISO 6272-2. TiÕn hµnh l¾p gèi truyÒn va ®Ëp, ®Æt thÊm thö vµo thiÕt bÞ víi mÆt s¬n óp xuèng. §¶m b¶o tÊm thö ph¼ng tú vµo nÒn gi¸ ®ì vµ gèi truyÒn va ®Ëp tiÕp xóc víi bÒ mÆt trªn cña mÉu. §Æt nhÑ nhµng t¶i träng lªn gèi truyÒn va ®Ëp vµ ®iÒu chØnh èng ®Þnh h−íng sao cho ghim n©ng lªn chØ t¹i ®iÓm O. Khi n©ng t¶i träng trong èng ®Õn ®é cao ®−îc dù b¸o kh«ng xuÊt hiÖn sù ph¸ huû. Thö t¶i träng sao cho t¶i träng r¬i vµo gèi truyÒn va ®Ëp. Th¸o tÊm mÉu khái thiÕt bÞ vµ quan s¸t vïng va ®Ëp ®Ó x¸c ®Þnh tr¹ng th¸i mµng s¬n b»ng kÝnh lóp. NÕu kh«ng cã r¹n nøt, lÆp l¹i qui tr×nh ë ®é cao cao h¬n 25 mm mçi lÇn. Ngay sau khi ph¸t hiÖn vÕt nøt, lÆp l¹i thö nghiÖm 5 lÇn t¹i 3 cao ®é kh¸c nhau: thÊp h¬n 1 chót, cao h¬n 1 chót so víi ®é cao x¸c ®Þnh trong lÇn thö ®Çu. §é bÒn va ®Ëp ®−îc x¸c ®Þnh b»ng ®¬n vÞ ®o Kg.cm. 5.3. §é bÒn uèn §é bÒn uèn thö theo tiªu chuÈn ISO 1519. Dông cô thö nh− h×nh 3. 8


01 TC

tiªu chuÈn c¬ së

01 tc.vasa-04.2011 s¬n phñ VASTA.3 chØ tiªu kü thuËt (Tiªu chuÈn nµy ®−îc ban hµnh theo quyÕt ®Þnh sè: ngµy th¸ng n¨m 2011 cña Hội KHKT Hµng kh«ng ViÖt Nam)

Hµ Néi - 2011 1


- C¬ quan biªn so¹n: Trungt©m t− vÊn C«ng nghÖ & DÞch vô Hµng kh«ng. - C¬ quan ®Ò nghÞ ban hµnh: Héi KHKT Hµng kh«ng ViÖt Nam - C¬ quan xÐt duyÖt ban hµnh: Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam.

2


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

S¬n phñ VASTA.3

1. Ph¹m vi øng dông: Tiªu chuÈn nµy dµnh cho s¬n phñ VASTA.3, lµ lo¹i s¬n phñ mÆt 2 thµnh phÇn. Thµnh phÇn 1 lµ thµnh phÇn c¬ së, thµnh phÇn 2 lµ chÊt ®ãng r¾n. Thµnh phÇn c¬ së lµ hçn hîp bét mµu, nhùa polyestepolyol trong dung m«i hçn hîp. Thµnh phÇn ®ãng r¾n lµ dung dÞch nhùa polyisoxianat trong dung m«i hçn hîp. S¬n phñ VASTA.3 dïng lµm líp s¬n thø 3 phñ ngoµi cïng trong hÖ s¬n m¸y bay gåm 3 líp s¬n: líp s¬n lãt, líp s¬n trung gian, líp s¬n phñ mÆt. S¬n phñ VASTA.3 ®−îc s¬n lªn kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay sau khi s¬n líp s¬n lãt VASTA-2.V78 hoÆc VASTA-2B.G252 2. Tiªu chuÈn trÝch dÉn - ISO 1513

ISO

- ISO 3270

ISO 4628

- ASTM.D 3960

EN 3665

- ISO 3678

ISO 9227

- ISO 2409 - ISO 6272.2 - ISO 6860 - ISO 1519 - ISO 2812.1 - ISO 4628 - ISO 1518 - EN 3665 - ISO 7253 - ISO 2813 - ISO 7724 - AMS. 3095 A - AIMS 04.04.013.

3

2813


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

3. C¸c chØ tiªu kü thuËt B¶ng 1- C¸c chØ tiªu vµ yªu cÇu kü thuËt cña s¬n VASTA.3. Sè TT

Ph−¬ng ph¸p thö

Yªu cÇu

ISO 1513 FTMS 141

Kh«ng chÕt Ph¼ng, nh½n

Theo dâi ®é nhít ISO 1517

4 giê ë 25oC (min) 2 giê ë 25oC (max)

Thêi gian kh« kh«ng in dÊu (t¶i 1000 g).

ISO 3678

6 giê ë 25oC (max)

Thêi gian kh« thÊu (t¶i 1500 g).

ISO 1517

24 giê ë 25oC (max)

Hµm l−îng bay h¬i (VOC. g/l)

ASTM.D.3960

420g/lÝt (max)

C¸c chØ tiªu kü thuËt

I 1 2 3

S¬n láng C¶m quan s¬n láng C¶m quan mµng s¬n Thêi gian sèng

4 5 6 7 8 II 1 2 3 4

Thêi gian kh« kh«ng dÝnh

5

6 7 8 9

24 th¸ng ë 10 –30oC

Thêi gian b¶o qu¶n trong kho tiªu chuÈn.

Mµng s¬n kh« §é bãng §é b¸m dÝnh – kÎ « §é bÒn va ®Ëp §é bÒn uèn - Trôc h×nh nãn (d = 12 ÷ 3mm) ë 25oC - Trôc h×nh trô (d = 100 mm) ë -55oC §é chÞu n−íc - Rép - §é b¸m - §é thÊm (t¶i 1200 g) §é chÞu dÇu thuû lùc Skydrol LD-4. ¨n mßn chØ. Ng©m 1000 giê ChÞu mï muèi 3000 giê ChÞu thêi tiÕt nh©n t¹o (1000 giê) §é bãng S¾c mÇu

4

ISO 2813 ISO 2409 ISO 6272-2

90 (min) §iÓm 0 92 Kg.cm (min)

ISO 6860

Kh«ng bong, nøt

ISO 1519

Kh«ng bong, nøt

ISO 4628 1/2

EN 3665

D2/S1 §iÓm 1 (max) Kh«ng thÊm Kh«ng rép qu¸ 1,5mm 3mm (max)

ISO 7253

3mm (max)

ISO 11507 ISO 7724

gi¶m 20% (max) 2 (max)

ISO 2409 ISO 1518 ISO1519


Tiªu chuÈn c¬ së

Sè TT 10

01. TC.vasa-04.2011

Ph−¬ng ph¸p thö o TÝnh æn ®Þnh nhiÖt: 100 giê ë 150 C, ISO 1519 uèn qua trôc h×nh trô d = 25 mm. C¸c chØ tiªu kü thuËt

Yªu cÇu Kh«ng bong nøt

11

ChÞu dung m«i h÷u c¬ (2 giê ë 25oC trong hçn hîp Toluen/iso «ctan tû lÖ 1/3)

ISO 4628

Kh«ng rép

12

ChÞu nhiªn liÖu bay (nhóng 7 ngµy ISO 4628 trong Jet-A1, ë 25oC).

Kh«ng rép

13

ChÞu chÊt chèng ®ãng b¨ng (nhóng 7 ISO 4628 ngµy trong chÊt ®ãng b¨ng Antrifriz Mark 65).

Kh«ng rép

14

ChÞu chÊt láng toalet (nhóng 7 ngµy ISO 2812 trong Toilet Fluid Honey Bee 60 ë 25oC.

Kh«ng rép

15

ChÞu bøc x¹ mÆt trêi (chiÕu 1500 giê)

ISo 2813

§é bãng gi¶m 20% (max) Kh«ng bong rép

16 Kh« c−ìng bøc (1 giê ë 25oC, 2 giê ë 90oC) 17

ChÞu sèc nhiÖt ±60oC, 3 chu kú.

ISO 4628

Kh«ng bong rép

18

§é bÒn cµo x−íc (t¶i 2000 g)

ISO 1518

Kh«ng bong rép

19

ChÞu nhiÖt Èm 500 giê.

ISO 6270

Kh«ng bong rép

4. Ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu kü thuËt 4.1. C¶m quan s¬n láng Thùc hiÖn theo ISO 1513. KiÓm tra bao b× Bao b× ph¶i nguyªn vÑn, kh«ng rß rØ. Lau s¹ch n¾p, mÆt ngoµi hép s¬n. KiÓm tra s¬n Më hép s¬n, quan s¸t b»ng m¾t xem cã v¸ng trªn bÒ mÆt hay kh«ng: ph¶i kh«ng cã v¸ng. KiÓm tra ®é ®Æc: ph¶i kh«ng cã gel ho¸. KhuÊy hép s¬n, kiÓm tra xem cã ®ång nhÊt kh«ng, cã t¹p chÊt r¾n kh«ng: s¬n ph¶i ®ång nhÊt, kh«ng cã cÆn t¹p chÊt r¾n. KiÓm tra xem cÆn l¾ng mÒm hay cøng: s¬n ph¶i kh«ng cã cÆn l¾ng r¾n kh« cøng. 5


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.va sa-04.2011

4.2. C¶m quan mµng s¬n – TÝnh chÊt sö dông Gia c«ng mµng s¬n Trén thµnh phÇn 1 víi thµnh phÇn 2 cña s¬n theo tû lÖ 4:1. KhuÊy kü. §iÒu chØnh ®é nhít b»ng dung m«i PV.1. MÉu hîp kim nh«m 2024T3 ®−îc lµm s¹ch dÇu, mì, xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. KiÓm tra ®é s¹ch cña bÒ mÆt mÉu b»ng mµng n−íc. BÒ mÆt s¹ch khi mµng n−íc loang ®Òu kh¾p bÒ mÆt tÊm mÉu. SÊy kh« mÉu trong tñ sÊy ë 90oC trong 01 giê. LÊy mÉu ra ®Ó nguéi ë nhiÖt ®é phßng 25oC±2. S¬n mÉu b»ng c¸ch phun hoÆc quÐt ë T = 25oC ±2, ®é Èm 70% ±5. Theo dâi thêi gian kh« mµng s¬n. Sau khi s¬n kh« thÊu, quan s¸t xem mµng s¬n. Mµng s¬n ph¶i ph¼ng, nh½n, kh«ng rç, kh«ng nhoÌ mÇu. 4.3. X¸c ®Þnh thêi gian sèng Trén thµnh phÇn 1 víi thµnh phÇn 2 cña s¬n theo tû lÖ 4:1. KhuÊy ®Òu 15 phót. Theo dâi ®é nhít cña hçn hîp 2 thµnh phÇn b»ng phÔu ®o ®é nhít Bz-4. Khi cã sù thay ®æi ®é nhít lµ thêi ®iÓm tÝnh ng−îc l¹i thêi gian sèng cña s¬n kÓ tõ khi trén 2 thµnh phÇn cña s¬n. 4.4. X¸c ®Þnh thêi gian kh« 4. 4.1. Thêi gian kh« khái dÝnh bôi Thùc hiÖn theo ISO 1517 Gia c«ng mµng s¬n nh− môc 4.2 TiÕn hµnh thö: sau khi s¬n mÉu, ë trong phßng kh«ng bôi, kÝn giã ë nhiÖt ®é 25 C ±2 vµ ®é Èm t−¬ng ®èi 70±5%. o

§¸nh gi¸ tr¹ng th¸i kh« kh«ng dÝnh bôi b»ng c¸ch ®Æt mÉu n»m ngang, rãt kho¶ng 0,5 gam c¸t mÞn cì h¹t 130 – 186µm ë ®é cao tõ 100 ®Õn 150 mm. Sau 10gy n©ng mÉu lªn 20o so víi ph−¬ng n»m ngang, dïng chæi l«ng mÒm quÐt nhÑ. MÉu ®−îc coi lµ kh« mÆt khi tÊt c¶ c¸c h¹t c¸t ®−îc quÐt ®i kh«ng ®Ó l¹i dÊu vÕt khuyÕt tËt trªn mµng s¬n. Thêi gian kh« kh«ng dÝnh bôi ®−îc tÝnh tõ khi s¬n xong mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn.

6


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC .vasa-04.2011

4. 4.2. Thêi gian kh« kh«ng in dÊu Thùc hiÖn theo ISO 3678 §Æt mÉu lªn tÊm nÒn ph¼ng, ®Æt tÊm v¶i polyamid lªn mÉu. §Æt qu¶ c©n 1000 gam t¹o ¸p lùc 50 gam/cm2, ®Ó yªn 10gy. Sau ®ã xoay bé nÐn víi gãc 90o trong 2 gy, lÊy tÊm mÉu ra kiÓm tra. Mµng s¬n ph¶i kh«ng cã khuyÕt tËt. Thêi gian kh« kh«ng in dÊu ®−îc tÝnh tõ khi s¬n mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn. Dông cô kiÓm tra m« t¶ trªn h×nh 1.

H×nh 1. Dông cô thö ®é kh« mµng s¬n 4. 4.3. Thêi gian kh« thÊu Thùc hiÖn theo ISO 9117. Thùc hiÖn nh− môc 4.4.2. ChØ kh¸c lµ ®Æt qu¶ c©n 1500 kg t¹o ¸p lùc lªn mÉu. Thêi gian kh« thÊu ®−îc tÝnh tõ khi s¬n mÉu ®Õn khi kiÓm tra nh− trªn. 7


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

5. X¸c ®Þnh hµm l−îng chÊt h÷u c¬ bay h¬i (VOC Volatile Organic compound) Thùc hiÖn theo ASTM . D 3960. X¸c ®Þnh khèi l−îng riªng cña s¬n b»ng c¸ch c©n chÝnh x¸c 100 ml (cm3) s¬n VASTA-3 trong cèc cã n¾p b»ng c©n ph©n tÝch cã ®é chÝnh x¸c 10-4g, ta ®−îc: d= ë ®©y:

m1 − m2 (g/cm3) 100

m1: khèi l−îng cèc c©n cã chøa mÉu s¬n. m2: khèi l−îng cèc c©n.

§em cèc c©n ®Æt vµo tñ sÊy, më n¾p. BËt m¸y sÊy, ®Æt ë nhiÖt ®é (110±5)oC. SÊy mÉu 1 giê. Sau ®ã lÊy mÉu ra ®Ó nguéi ë nhiÖt ®é phßng (25oC). C©n l¹i mÉu ta ®−îc khèi l−îng m3. Khèi l−îng chÊt bay h¬i lµ m4. Hµm l−îng chÊt h÷u c¬ bay h¬i ®−îc tÝnh theo c«ng thøc: VOC =

(m1 − m2 − m3 )d (g/l) m3

6. Mµng s¬n kh« 6.1. §o ®é b¸m dÝnh §o ®é b¸m dÝnh cña s¬n theo ISO 2409. Dông cô dïng dao c¾t l−ìi s¾c tõ 20o ®Õn 30o vµ kÝch th−íc kh¸c ®−îc qui ®Þnh nh− h×nh 2.

8


H×nh 2. Dao c¾t mÉu Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

Dïng th−íc kÎ cã chia ®é ®Õn mm vµ dao c¾t v¹ch c¸c ®−êng c¾t chÝnh x¸c c¸ch nhau 1mm. ë mçi h−íng v¹ch Ýt nhÊt 6 ®−êng, sau ®ã v¹ch 6 ®−êng kh¸c t−¬ng tù vu«ng gãc víi 6 ®−êng trªn. Dïng chæi l«ng mÒm quÐt nhÑ lªn tÊm mÉu theo h−íng c¾t vµi lÇn vÒ phÝa tr−íc, vµi lÇn vÒ phÝa sau. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ theo b¶ng 2. B¶ng 2. Ph©n lo¹i ®é b¸m theo kÕt qu¶ thö. §iÓm

M« t¶

H×nh vÏ minh ho¹

0

VÕt c¾t nh½n, kh«ng cã m¶ng bong trãc ra.

1

C¸c m¶ng nhá bong ra ë c¸c ®iÓm c¾t giao nhau, diÖn tÝch bong kh«ng chiÕm qu¸ 5% diÖn tÝch bÒ mÆt l−íi.

2

C¸c m¶ng bong ra ë c¸c ®−êng c¾t diÖn tÝch bÞ bong chiÕm 5-15% diÖn tÝch bÒ mÆt l−íi.

3

C¸c m¶ng bÞ bong däc theo vÕt c¾t, bong c¶ m¶ng h×nh vu«ng diÖn tÝch chiÕm tõ 15-35% diÖn tÝch m¶ng l−íi.

4

M¶ng bÞ bong däc theo vÕt c¾t víi c¸c m¶ng réng chiÕm trªn 35% m¹ng l−íi.

6.2. §é bÒn va ®Ëp §é bÒn va ®Ëp thö theo tiªu chuÈn ISO 6272-2. TiÕn hµnh l¾p gèi truyÒn va ®Ëp, ®Æt thÊm thö vµo thiÕt bÞ víi mÆt s¬n óp xuèng. §¶m b¶o tÊm thö ph¼ng tú vµo nÒn gi¸ ®ì vµ gèi truyÒn va ®Ëp tiÕp xóc víi bÒ mÆt trªn cña mÉu. §Æt nhÑ nhµng t¶i träng lªn gèi truyÒn va ®Ëp vµ ®iÒu chØnh èng ®Þnh h−íng sao cho ghim n©ng lªn chØ t¹i ®iÓm O. Khi n©ng t¶i träng trong èng ®Õn ®é cao ®−îc dù b¸o kh«ng xuÊt hiÖn sù ph¸ huû. Thö t¶i träng sao cho t¶i träng r¬i vµo gèi truyÒn va ®Ëp. Th¸o tÊm mÉu khái thiÕt bÞ vµ quan s¸t vïng va ®Ëp ®Ó x¸c ®Þnh tr¹ng th¸i mµng s¬n b»ng kÝnh lóp. NÕu kh«ng cã r¹n nøt, lÆp l¹i qui tr×nh ë ®é cao cao h¬n 25 mm mçi lÇn. Ngay sau khi ph¸t hiÖn vÕt nøt, lÆp l¹i thö nghiÖm 5 lÇn t¹i 3 cao 9


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

®é kh¸c nhau: thÊp h¬n 1 chót, cao h¬n 1 chót so víi ®é cao x¸c ®Þnh trong lÇn thö ®Çu. §é bÒn va ®Ëp ®−îc x¸c ®Þnh b»ng ®¬n vÞ ®o Kg.cm. 6.3. §é bÒn uèn §é bÒn uèn thö theo tiªu chuÈn ISO 1519. Dông cô thö nh− h×nh 3.

H×nh 3. Dông cô ®o ®é bÒn uèn mµng s¬n. §Æt tÊm mÉu vµo dông cô ®o, ®Æt tÊm kim lo¹i cã mÐp b¸n trô víi ®−êng kÝnh x¸c ®Þnh (1-2-3-4-5 mm). VÆn chÆt èc ®Ó xiÕt chÆt tÊm mÉu víi b¶n kim lo¹i vµo nÑp ch¾n. Dïng tay uèn mÉu s¬n cÇn thö l−în trßn theo b¶n kim lo¹i vµ uèn ®Òu trong thêi gian 1-2gy. §¸nh gi¸ tÊm mÉu b»ng c¸ch dïng kÝnh lóp quan s¸t chç uèn quanh tÊm kim lo¹i. NÕu kh«ng thÊy xuÊt hiÖn nøt, bong, trãc th× tiÕp tôc thö tÊm mÉu kh¸c víi ®−êng kÝnh b¸n trô tÊm thÐp nhá h¬n. Cø nh− thÕ cho ®Õn khi ph¸t hiÖn ®−îc vÕt nøt bong trãc ë chç uèn tÊm mÉu.

10


§é bÒn uèn cña mµng s¬n ®−îc biÓu diÔn b»ng ®−êng kÝnh b¸n trô nhá nhÊt mµ ë ®ã mµng s¬n uèn qua kh«ng bÞ bong trãc. Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

6.4. §é bÒn uèn 6.4.1. Thùc hiÖn theo ISO 6860 ë 25oC, ®é Èm 70% ±5 MÉu s¬n trªn tÊm nh«m mÒn kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm. S¬n mÉu theo ISO 1514. Dông cô trôc h×nh nãn m« t¶ trªn h×nh 4, kÝch th−íc trô h×nh nãn m« t¶ trªn h×nh 5.

H×nh 4. ThiÕt bÞ uèn trôc h×nh nãn

11


H×nh 5. KÝch th−íc trôc h×nh nãn Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

Tr−íc khi uèn mÉu, dïng dao s¾c kÎ 2 ®−êng song song c¸ch mçi mÐp ng¾n cña mÉu 20 mm ®Ó c« lËp c¸c vÕt nøt b¾t ®Çu tõ mÐp. §Æt mÐp ng¾n cña mÉu vµo ®Çu nhá cña trôc h×nh nãn. KÑp chÆt mÉu vµo trôc. Tõ tõ cuèn tÊm mÉu theo trôc ®¹t gãc 180o sau 2 ®Õn 3gy. KiÓm tra mÉu xem cã bong, trãc, nøt kh«ng. MÉu ph¶i kh«ng nøt, bong, trãc. 6.4.2. Thùc hiÖn theo ISO 1519 ë -55oC. MÉu s¬n trªn tÊm nh«m mÒm kÝch th−íc 0,8 x 50 x 400 mm. S¬n mÉu theo ISO 1514. MÉu ®−îc ®Æt trong nguån l¹nh - 55oC trong vßng 01 giê. Trôc h×nh trô d = 100 mm còng ®−îc ®Æt trong nguån l¹nh - 55oC. Sau 01 giê tõ tõ uèn mÉu 180o quanh trôc h×nh trô trong kho¶ng 2-3gy. KiÓm tra mÉu xem cã bong, trãc, nøt kh«ng. MÉu ph¶i kh«ng nøt, bong, trãc. 7. §é chÞu n−íc Thùc hiÖn theo ISO 2812.1. MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. S¬n mÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó æn ®Þnh ë 25oC trong 1 tuÇn. Dïng cèc thuû tinh cì 01 lÝt, cho n−íc cÊt ®Õn v¹ch 700 ml. Dïng d©y nhùa treo mÉu lªn gi¸, nhóng vµo cèc n−íc sao cho c¸c mÉu c¸ch thµnh cèc, ®¸y cèc vµ c¸ch nhau 30 mm. Duy tr× nhiÖt ®é thö nghiÖm ë 25oC vµ kÐo dµi 14 ngµy. Hµng ngµy kiÓm tra t×nh tr¹ng mÉu thö nghiÖm. Sau 14 ngµy, lÊy mÉu ra, lau kh« b»ng v¶i mµn. §¸nh gi¸ ®é phång dép theo ISO 4628 1/2: chÊp nhËn dép nhÑ (D2/S1). §¸nh gi¸ ®é b¸m dÝnh theo ISO 2409: ®iÓm 1 (max) §¸nh gi¸ ®é thÊm theo ISO 1518 víi t¶i 1200 g. Kh«ng thÊm ®Õn nÒn. 8. §é chÞu dÇu thuû lùc Skydrol LD-4 Thùc hiÖn theo ISO 2812-1. MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. S¬n mÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. 12


MÉu s¬n xong ®Ó æn ®Þnh ë 25oC trong 1 tuÇn. Dïng cèc thuû tinh cì 01 lÝt, ®æ dÇu thuû lùc Skydrol L-4 ®Õn v¹ch 700ml. Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

Dïng d©y nhùa treo mÉu lªn gi¸, nhóng vµo cèc n−íc sao cho c¸c mÉu c¸ch thµnh cèc, ®¸y cèc vµ c¸ch nhau 30 mm. Duy tr× nhiÖt ®é thö nghiÖm trong 14 ngµy. Hµng ngµy kiÓm tra t×nh tr¹ng mÉu thö nghiÖm. Sau 14 lÊy mÉu ra lau s¹ch dÇu Skydrol LD4 b»ng v¶i mµn, röa b»ng n−íc m¸y vµ lau kh« b»ng v¶i mµn. §¸nh gi¸ ®é phång dép theo ISO 4628: chÊp nhËn dép tõ mÐp 1,5mm. §¸nh gi¸ ®é thÊm theo ISO 1518 víi t¶i 1200 g. Kh«ng thÊm ®Õn nÒn. 9. ¨n mßn chØ Thùc hiÖn theo EN 3665. MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. S¬n mÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó æn ®Þnh ë 25oC trong 1 tuÇn. Dïng cèc thuû tinh cì 01 lÝt, chøa dung dÞch Axit HCl víi nång ®é 20 ml HCl ®Æc cho 01 lÝt n−íc. Dïng d©y nhùa treo c¸c mÉu thö nghiÖm vµo gi¸ sao cho mÉu ngËp trong dung dÞch axit 100mm. Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c mÉu Ýt nhÊt 20 mm. Gi÷ mÉu trong dung dÞch axit HCl 60 phót ë 25oC. Sau ®ã lÊy mÉu ra treo trong phßng ë 25oC trong vßng tõ 15 ®Õn 30 phót. ®Æt mÉu trong phßng nhiÖt Èm nhiÖt ®é 40oC±2, ®é Èm 82% ±3 trong vßng 1000 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng ¨n mßn chØ cña mÉu theo ®é dµi vÕt ¨n mßn chØ xuÊt hiÖn tõ mÐp. §é dµi vÕt ¨n mßn chØ tèi ®a lµ 3mm. 10. ChÞu mï muèi Thùc hiÖn theo ISO 9227.2006 thay thÕ ISO 7253.1984. MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. S¬n mÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó æn ®Þnh ë 25oC trong 1 tuÇn. §o ®é dµy mµng s¬n. Thö nghiÖm tÝnh chÞu ¨n mßn gia tèc cña hÖ s¬n VASTA.1/ VASTA.2/ VASTA.3 trong thiÕt bÞ thö gia tèc WEISS TECNIK víi c¸c ®iÒu kiÖn thö nghiÖm: NhiÖt ®é: 35oC ±2oC. 13


Tèc ®é thu dÞch:

1,5 ml/h ±0,5 ml/h tõ diÖn tÝch 80 cm2.

Nång ®é dung dÞch muèi NaCl: 50 g/l ±5 g/l. pH dung dÞch NaCl: 6,5 ÷ 7,2. Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

Thêi gian thö nghiÖm kÐo dµi 3000 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng ¨n mßn cña mÉu sau thö nghiÖm qua quan s¸t ®é dµi vÕt ¨n mßn. §−êng ¨n mßn ph¶i kh«ng qu¸ 3mm. 11. ChÞu thêi tiÕt nh©n t¹o Thùc hiÖn theo ISO 11507. MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. S¬n mÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n VASTA.1/VASTA.2/VASTA.3 ®−îc ®Ó æn ®Þnh trong phßng cã nhiÖt ®é 25oC. §o ®é dµy hÖ s¬n. Thö nghiÖm ®é bÒn thêi tiÕt gia tèc trong thiÕt bÞ: MYTRON (Céng hoµ Liªn bang §øc). §iÒu kiÖn thö: Bøc x¹ sãng ng¾n do ®Ìn huúnh quang UVB-313 gåm: B−íc sãng λ (nm):

Maxi mm (%)

Mini mum (%)

λ < 290

5,4

1,3

290 ≤ λ ≤320

65,9

47,8

320 < λ ≤360

43,7

26,9

360 < λ ≤400

7,2

1,7

ChiÕu ®Ìn UVB.313 trong 4 giê ë (63±3)oC. Sau ®ã cho b·o hoµ Èm t¹o ®äng s−¬ng trong 4 giê ë (50±3)oC. Cßn l¹i duy tr× m«i tr−êng khÝ quyÓn ë (23±5)oC trong 16 giê. Chu tr×nh thö nghiÖm kÐo dµi 1000 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau thö nghiÖm theo ISO 2813. §é bãng cña mÉu gi¶m kh«ng qu¸ 10%. Theo ISO 77724 s¾c mÇu gi¶m tèi ®a 4 ®¬n vÞ. 12.TÝnh æn nhiÖt MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. S¬n mÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu sau khi s¬n xong ®Ó ë nhiÖt ®é 25oC trong 1 giê, sÊy ë 90oC trong 1 giê . Sau ®ã sÊy ë 150oC trong 100 giê. LÊy mÉu ra ®Ó ë nhiÖt ®é phßng 25oC 14


trong vßng 16 giê. X¸c ®Þnh ®é bÒn uèn cña mÉu s¬n theo ISO 1514 b»ng c¸ch cho mÉu uèn 180o quanh trôc cã ®−êng kÝnh 25 mm. MÉu cã thÓ biÕn mÇu nh−ng kh«ng ®−îc bong, trãc, nøt. Dông cô thö ®é bÒn uèn nh− trªn h×nh 6. Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

H×nh 6. Dông cô thö ®é bÒn uèn cã trôc 25 mm.

13. ChÞu dung m«i h÷u c¬ Thùc hiÖn theo ISO 4628 MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. S¬n mÉu xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn. Dïng cèc thuû tinh 01 lÝt ®æ hçn hîp toluen/iso èctan tû lÖ 1/3 ®Õn v¹ch 0,7 lÝt. Dïng d©y nhùa treo mÉu vµo gi¸ nhóng vµo cèc chÊt láng ®Õn 2/3 chiÒu dµi mÉu. §Ó yªn thÝ nghiÖm ë 25oC trong 2 giê. Sau ®ã lÊy mÉu ra, ®Ó kh« tù nhiªn 1 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau thö nghiÖm: - §é phång dép theo ISO 4628 -2: MÉu ph¶i kh«ng phång dép. 15


- §é thÊm theo ISO 1518: MÉu ph¶i kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g. - §é b¸m dÝnh- kÎ « theo ISO 2409: MÉu ph¶i ®¹t ®iÓm O Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

14. ChÞu dÇu bay Thùc hiÖn theo ISO 4628 MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn. Dïng cèc thuû tinh cì 01 lÝt ®æ dÇu Jet-A1 ®Õn v¹ch møc 0,7 lÝt. Dïng d©y nhùa treo mÉu vµo gi¸, nhóng vµo cèc chÊt láng ®Õn 2/3 chiÒu dµi mÉu. §Ó yªn thÝ nghiÖm ë 25oC, ®é Èm 75% trong 7 ngµy. Sau ®ã lÊy mÉu ra, ®Ó kh« tù nhiªn 1 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau thö nghiÖm: - §é phång dép theo ISO 4628 -2: MÉu ph¶i kh«ng phång dép. - §é thÊm theo ISO 1518: MÉu ph¶i kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g. - §é b¸m dÝnh- kÎ « theo ISO 2409: MÉu ph¶i ®¹t ®iÓm O 15. ChÞu chÊt chèng ®ãng b¨ng Thùc hiÖn theo ISO 4628 MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn. Dïng cèc thuû tinh cì 01 lÝt ®æ chÊt chèng ®ãng b¨ng Antrifriz-65 ®Õn v¹ch møc 0,7 lÝt. Dïng d©y nhùa treo mÉu vµo gi¸, nhóng vµo cèc chÊt láng ®Õn 2/3 chiÒu dµi mÉu. §Ó yªn thÝ nghiÖm ë 25oC, ®é Èm 75% trong 7 ngµy. Sau ®ã lÊy mÉu ra, ®Ó kh« tù nhiªn 1 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau thö nghiÖm: - §é phång dép theo ISO 4628 -2: MÉu ph¶i kh«ng phång dép. - §é thÊm theo ISO 1518: MÉu ph¶i kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g.

16


Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

16. ChÞu chÊt láng toalet Thùc hiÖn theo ISO 2812 MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn. Dïng cèc thuû tinh cì 01 lÝt ®æ chÊt láng röa bån cÇu toalet m¸c Honey Bee 60 ®Õn v¹ch møc 0,7 lÝt. Dïng d©y nhùa treo mÉu vµo gi¸, nhóng vµo cèc chÊt láng ®Õn 2/3 chiÒu dµi mÉu. §Ó yªn thÝ nghiÖm ë 25oC, ®é Èm 75% trong 7 ngµy. Sau ®ã lÊy mÉu ra, ®Ó kh« tù nhiªn 1 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau thö nghiÖm: - §é phång dép theo ISO 4628 -2: MÉu ph¶i kh«ng phång dép. - §é thÊm theo ISO 1518: MÉu ph¶i kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g. 17. ChÞu bøc x¹ mÆt trêi Thùc hiÖn theo BS 3900 2001 thay b»ng ISO 11507. MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn. Thö nghiÖm gia tèc ®é bÒn bøc x¹ mÆt trêi (®Ìn xenon) trong thiÕt bÞ... MÉu ®−îc thö nghiÖm kÐo dµi 1500 giê. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau thö nghiÖm theo ISO 2813. So víi mÉu ®èi chøng mÇu s¾c thay ®æi kh«ng ®¸ng kÓ, ®é bãng gi¶m tèi ®a 5%. 18. §é bÒn nhiÖt Èm Thùc hiÖn theo ISO 6270 MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn.

17


Thö nghiÖm gia tèc ®é bÒn nhiÖt Èm trong tñ khÝ hËu víi 8 giê (40±3)oC vµ 16 giê ë nhiÖt ®é tõ 18÷28oC. Thö nghiÖm ®−îc kÐo dµi 500 giê. Tiªu chuÈn c¬ së

01. TC.vasa-04.2011

§¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau thö nghiÖm: - §é phång dép theo ISO 4628 -2: MÉu ph¶i kh«ng phång dép. - §é thÊm theo ISO 1518: MÉu ph¶i kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g. 19. Kh« c−ìng bøc MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 giê. Sau ®ã mÉu ®−a vµo tñ s©y ë 90oC thªm 2 giê n÷a. §¸nh gi¸ mÉu theo ISO 1519, uèn mÉu qua trôc d = 25 mm ë 25oC, ®é Èm 75%. MÉu ph¶i kh«ng bong nøt. 20. ChÞu sèc nhiÖt MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn. Sau ®ã ®−a mÉu vµo thiÕt bÞ thö sèc nhiÖt 3 chu kú ±60oC. Mçi chu kú gåm 1 giê ë 60oC, 1 giê xuèng - 60oC. §¸nh gi¸ t×nh tr¹ng mÉu sau khi thö sèc nhiÖt theo ISO 4628. MÉu ph¶i kh«ng phång, dép, kh«ng nøt vì. MÇu s¾c cã thÓ thay ®æi nhÑ. 21. §é bÒn cµo x−íc Thùc hiÖn theo ISO 1518 MÉu b»ng hîp kim nh«m 2024T3 cã kÝch th−íc 0,8 x 75 x 150 mm ®−îc lµm s¹ch dÇu mì vµ xö lý an«t ho¸ trong dung dÞch axit H2SO4 vµ CrO3 theo ISO 1514. MÉu sau khi kiÓm tra ®é s¹ch vµ sÊy kh« 90oC trong 1 giê. MÉu s¬n xong ®Ó kh« ë nhiÖt ®é phßng 25oC, ®é Èm 75% trong 1 tuÇn. 18


®Ò tµi cÊp bé giao th«ng vËn t¶i m∙ sè: DT 083011

b¸o c¸o tãm t¾t

nghiªn cøu chÕ thö s¬n m¸y bay cho m¸y bay hµng kh«ng d©n dông viÖt nam. s¬n cho m¸y bay ATR.72 hoÆc A320

Chñ nhiÖm ®Ò tµi: TS Vò Th−êng Båi

Th¸ng 12 n¨m 2010

1


Tªn ®Ò tµi: "Nghiªn cøu chÕ thö s¬n m¸y bay cho m¸y bay Hµng kh«ng d©n dông ViÖt Nam. S¬n cho m¸y bay ATR.72 hoÆc A320". CÊp qu¶n lý:

Bé Giao th«ng vËn t¶i

M· sè:

DT 083011

C¬ quan qu¶n lý: Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam C¬ quan chñ tr×: Trung t©m t− vÊn C«ng nghÖ vµ DÞch vô hµng kh«ng. Héi khoa häc kü thuËt Hµng kh«ng ViÖt Nam. Chñ nhiÖm ®Ò tµi: TS Vò Th−êng Båi Tham gia thùc hiÖn ®Ò tµi. C¬ quan vµ c¸ nh©n phèi hîp chÝnh: ViÖn Kü thuËt qu©n sù PK-KQ: - TS NguyÔn Duy Lêi - TS Hoµng Anh TuÊn - KS Vò TuÊn Long - §ç ThÞ Thu Hµ ViÖn ho¸ häc vËt liÖu - ViÖn KHCNQS/BQP - TS §µo C«ng Minh Côc Hµng kh«ng ViÖt Nam: - Ths Hå Minh TÊn Công ty cổ phàn Sơn Tổng hợp Hà nội Kinh phÝ ®−îc cÊp n¨m 2010: Thêi gian thùc hiÖn:

209.585.148 ®

36 th¸ng

2


1. Môc tiªu cña ®Ò tµi Nghiªn cøu øng dông c«ng nghÖ tiªn tiÕn trªn thÕ giíi ¸p dông cho ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, chÕ t¹o thö s¬n cho m¸y bay Hµng kh«ng d©n dông ViÖt Nam, ®¶m b¶o ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu kü thuËt, t−¬ng ®−¬ng s¶n phÈm nhËp ngo¹i, s¬n cho m¸y bay ATR.72 hoÆc A.320. 2. Néi dung nghiªn cøu. - Nghiªn cøu chÕ thö s¬n lãt t¨ng c−êng ®é b¸m lªn nÒn hîp kim kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay vµ øc chÕ ¨n mßn hîp kim nh«m D16, B95, 2024, 7075... - Nghiªn cøu chÕ thö s¬n trung gian b¸m tèt víi líp lãt vµ líp phñ mÆt. - Nghiªn cøu chÕ thö s¬n phñ mÆt ngoµi m¸y bay chÞu ®−îc ®iÒu kiÖn sö dông cña ngµnh hµng kh«ng. - Nghiªn cøu tÈy líp s¬n cò - ChÕ t¹o chÊt tÈy s¬n. - Nghiªn cøu qui tr×nh c«ng nghÖ s¬n m¸y bay hµng kh«ng d©n dông. - Tæ chøc thÈm ®Þnh chất lượng hÖ s¬n m¸y bay theo tiªu chuÈn kü thuËt cña h·ng chÕ t¹o m¸y bay Airbus. 3. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. - Nghiªn cøu øng dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu kü thuËt c«ng nghÖ cña thÕ giíi vµo ®iÒu kiÖn ViÖt Nam. - Nghiªn cøu chÕ thö m« pháng hÖ s¬n m¸y bay gåm s¬n lãt - s¬n trung gian - s¬n phñ mµ c¸c h·ng chÕ t¹o m¸y bay ®· phª chuÈn ¸p dông. 4. KÕt qu¶ nghiªn cøu. - Hoµn thµnh nghiªn cøu kh¶o s¸t tæng quan vÒ s¬n m¸y bay. - Hoµn thµnh nghiªn cøu tæng quan vÒ c«ng nghÖ s¬n m¸y bay. - Hoµn thµnh nghiªn cøu kh¶o s¸t hÖ s¬n cò vµ chÕ thö chÊt tÈy s¬n m¸y bay VASTASO. KiÓm tra chÊt l−îng ë Trung t©m Tiªu chuÈn ®o l−êng chÊt l−îng 1, Viện Kỹ thuật nhiệt đới-Viện KHCN Việt nam,kÕt qu¶ tèt. - Hoµn thµnh nghiªn cøu x©y dùng qui tr×nh c«ng nghÖ chÕ thö s¬n lãt VASTA-1 m« pháng s¬n lãt Celerol Wash primer 913-21 ®¹t c¸c chØ tiªu c¬ b¶n cña AMS-3095A. KiÓm tra c¸c chØ tiªu c¬ b¶n ë Trung t©m Tiªu chuÈn ®o l−êng chÊt l−îng 1, Trung t©m nghiªn cøu VËt liÖu polyme §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi, ViÖn Kü thuËt nhiÖt ®íi ViÖn KHCN ViÖt Nam, kÕt qu¶ tèt. - Hoµn thµnh nghiªn cøu x©y dùng qui tr×nh c«ng nghÖ chÕ thö s¬n lãt VASTA-2 m« pháng s¬n Seevenax primer 113-22 ®¹t c¸c chØ tiªu c¬ b¶n cña AMS-3095A. KiÓm tra 7 chØ tiªu c¬ b¶n ë Trung t©m Tiªu chuÈn ®o l−êng chÊt l−îng 1, Trung t©m nghiªn cøu VËt liÖu polyme §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi, ViÖn Kü thuËt nhiÖt ®íi ViÖn KHCN ViÖt Nam, kÕt qu¶ tèt. - Hoµn thµnh nghiªn cøu x©y dùng qui tr×nh c«ng nghÖ chÕ thö s¬n phñ VASTA-3 m« pháng s¬n phñ mÆt Alexit H/s Topcoat 411-77. KiÓm tra ë Trung 3


t©m Tiªu chuÈn ®o l−êng chÊt l−îng 1, Trung t©m nghiªn cøu VËt liÖu polyme §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi, ViÖn Kü thuËt nhiÖt ®íi ViÖn KHCN ViÖt Nam, c¸c chØ tiªu c¬ b¶n nh− ®é bÒn va ®Ëp, ®é b¸m, ®é bÒn uèn, ®é bÒn m«i tr−êng... ®¹t tèt. §Æc biÖt chØ tiªu ®é bÒn ¨n mßn trong m«i tr−êng mï muèi ®¹t tèt sau 3000 giê ph¬i mÉu. 4.1. Tæng quan vÒ s¬n m¸y bay. - Vai trß hÖ s¬n m¸y bay rÊt quan träng. + B¶o vÖ chèng gØ kÕt cÊu th©n c¸nh m¸y bay - ®¶m b¶o tuæi thä thiÕt kÕ. + Hoµn thiÖn tÝnh chÊt khÝ ®éng, gi¶m tiªu hao nhiªn liÖu. + §¶m b¶o tÝnh thÈm mü. - TÝnh chÊt c¬ b¶n cña hÖ s¬n m¸y bay. + S¬n m¸y bay gåm 1 hÖ thèng gåm s¬n lãt, s¬n trung gian, s¬n phñ yªu cÇu ®é bÒn c¬ lý ho¸ chÞu ®−îc ®iÒu kiÖn sö dông 4-5 n¨m. + C¸c hÖ s¬n m¸y bay trªn thÕ giíi. - HÖ s¬n trªn m¸y bay Airbus: + Lãt 1: Celerol Wash primer 913-21. Gèc polyvinyl butyral. + Lãt 2: Seevenax primer 113-22. Gèc epoxy biÕn tÝnh: BiÕn tÝnh polyamid vµ biÕn tÝnh pollyisoxianat. + Phñ: Alexit H/s Topcoat 411-77. Gèc polyuretan. 4.2. Qui tr×nh c«ng nghÖ s¬n m¸y bay Airbus. - §−a m¸y bay vµo nhµ tÈy s¬n. - D¸n b¶o vÖ chç kh«ng tÈy. - TÈy s¬n m¸y bay. - Röa m¸y bay. - S¬n m¸y bay:

Lãt 1 VASTA-1hoÆc xö lý Alodin Lãt trung gian VASTA-2.V78 hoÆc VASTA.2B.G252 Phñ mÆt VASTA-3 (mầu phù hợp). S¬n l« g«, cê, biÓn sè... : VASTA-3 .(mầu phù hợp) S¬n phñ bãng VASTA-3 kh«ng mÇu.

- S¬ ®å s¬n ngoµi Airbus A320. -Sơn thử nghiệm cửa buồng hàng máy bay Fokker A-502. Đưa máy bay vào vị trí. Tẩy sơn cũ bằng chát tẩy sơn VASTASO. Rửa sạch bề mặt bằng nước xà phòng. Rửa sạch bề mặt bằng nước sạch. 4


Kiểm tra bề mặt sạch bằng màng nước. Thổi khô bề mặt bằng khí nén khô. Lau bề mặt bằng dung môi RV-5. Sơn lớp sơn lót thứ nhất bằng sơn lót VASTA-1. Sơn lớp sơn lót thư 2 bằng sơn lót VASTA-2B.G252. Sơn lớp sơn thứ 3 bằng sơn phủ VASTA-3.717551. Sơn lớp sơn thứ 4 bằng sơn phủ VASTA-3.0 . Sau 48 giờ, đo đạc kiểm tra độ bóng, độ dày, độ cứng.Kết quả tốt-có biên bản kèm theo. 4.3. Nghiªn cøu tÈy s¬n cò vµ chÕ t¹o chÊt tÈy s¬n VASASO. - HÖ s¬n cò trªn m¸y bay ATR.72 hoÆc Airbus A-320 ®Òu lµ hÖ s¬n 2 thµnh phÇn cã ®é bÒn cao, b¸m tèt víi c¸c chÊt t¹o mµng Polyvinyl butyral, epoxy, polyuretan. - §é dÇy hÖ s¬n trªn m¸y bay dÇy nhÊt ở khu vùc thïng dÇu c¸nh, khu vùc ¸o ®éng c¬ cì 300-400 mµ, cßn l¹i cì 150 ®Õn 200 mµ. - §¬n pha chÕ chÊt tÈy s¬n VASTASO. Monoetanolamid

30 phÇn khèi l−îng

Axit axetic

30 phÇn khèi l−îng

Metylenclorua

100 phÇn khèi l−îng

Paraphin

20 phÇn khèi l−îng

DBSA

40 phÇn khèi l−îng

Thuû tinh láng

40 phÇn khèi l−îng

Phenol

36 phÇn khèi l−îng

Phô gia

1 phÇn khèi l−îng

- Qui tr×nh c«ng nghÖ sản xuất chÊt tÈy s¬n VASTASO. - KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt theo AMS 1375B-SAE. KÕt luËn: ChÊt tÈy s¬n VASTASO ®¸p øng ®Çy ®ñ yªu cÇu kỹ thuật tÈy s¬n máy theo AMS 1375B-SAE. 4.4. ChÕ thö m« pháng s¬n lãt VASTA-1 theo Celerol Wash primer 913-21. a) Qui tr×nh phßng thÝ nghiÖm + Tæng hîp nhùa Polyvinyl butyral (PVB) ®i tõ n.butanol vµ Polyvinyl alcol (PVA). 5


+ Tæng hîp butandehyt theo ph¶n øng: H2SO4 ®Æc O7 3 - CH3 - CH2 - CH2 - CHO + H2O K2Cr2CH + Tæng hîp polyvinyl butyral theo ph¶n øng:

CH3 - CH2 - CH2 - CH2OH

H H2SO4

[ CH2 - CH2 ]n + m CH3 CH2 CH2 C OH

O

[ CH2 - CH - CH2 - CH - CH2 - CH - CH2 - CH O - CH - O

OH

OCOCH3

CH2 - CH2 - CH3 + Ph©n tÝch x¸c ®Þnh hµm l−îng c¸c nhãm -OH, butyral, axetat. - Lùa chän nhùa polyvinyl butyral trªn thÞ tr−êng.

- X©y dùng ®¬n pha chÕ s¬n VASTA.1. Thµnh phÇn 1: Nhùa PVB: 7,2 ZnCrO4: 6,7 Nhùa phenolic: 3,6 Magiªsilicat: 1,1 Isobutanol: 15,1 Isopropanol:

phÇn phÇn phÇn phÇn phÇn

Thµnh phÇn 2: H3PO4: 3,6 phÇn H2O: 3,2 phÇn Isopropanol: 13,2 phÇn

46,1 phÇn

TØ lÖ: 4

1

b) Qui tr×nh chÕ thö. + ChuÈn bÞ nguyªn liÖu + Pha chÕ thµnh phÇn 1. + Pha chÕ thµnh phÇn 2. + Pha chÕ dung m«i BV.1. + KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt VASTA.1 theo AMS 3095 A. - C¸c chØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA.1 6


Bảng 6. Các chỉ tiêu kỹ thuật của sơn VASTA-1.

TT

I 1

2

3

4 5

Tên chỉ tiêu kỹ thuật

Sơn lỏng Cảm quan

KÕt qu¶ thö nghiÖm thÈm ®Þnh ë:

Yêu cầu thử theo AMS.3095A và AIMS 04.04.013 Yêu cÇu

Panel thử, hệ sơn

Hộp sơn mở ra không Các thành vón cục, đóng váng, phần sơn tạo gel. Tính chất sử Màng sơn phẳng 2024T3 dụng đều, không nhoè mầu, không nhăn, sệ, lồi lõm, rỗ. Hàm lượng Theo số liệu tham Lớp phủ chất bay hơi khảo cuối (VOC) g/l ≥ 4g Các thành Thời gian sống phần sơn ≤ 2g Thời gian khô 2024 T3 kh«ng dÝnh Thời gian khô không in dấu

Điều kiện thử

Phương pháp thử

Trung tâm Trung tâm Viện kỹ polyme, thuật KTTC, ĐLCL ĐHBK HN Nhiệt Đới Khu vực1

Khi tiếp nhận sơn

ISO 1513

Hợp cách

ISO 3270

FTMS141

Hợp cách

Pha trộn để sử dụng

ASTM. D 3960

637g/l

Pha trộn để sử dụng ISO 3270

22giê ISO 1517

0,5giê

ISO 3678

1 giê 7


6 II

Thời gian bảo quản Màng sơn khô

1

Mầu sắc ban đầu

2

Độ bám - kẻ ô

3

Độ bền va đập

4

5

Độ bền uốn

Chịu nước a. Rộp b. Độ bám c. Độ thấm

Ở 0-300C từ khi xuất xưởng.

Các thành phần sơn

Trong hép ®ùng

Vµng n©u

Điểm 0

2024 T3

ISO 3270

≥ 92 kg-cm.

Không nứt hoặc mất độ bám Trục hình nón (d1 = 12mm, d2 = 3mm). Không bong, nứt, vỡ Trục hình trụ d = 100mm (min). Không bong, nứt vỡ. Dmax.2/Smax.1(Rộp rất nhỏ) Điểm 1 (max) Không thấm đến nền

2024 T3

2024 T3

ISO2049 Tape3M2 50 ISO 6272.2

Điểm 0

94kg.cm

ISO 3270

ISO 3270

0

2024 T3

-55 C ± 2

2024 T3

ISO2812-1, phương pháp 1,14 ngày ë 230C ± 2

ISO 6860

3mm (Hợp cách)

Hîp c¸ch

ISO 1519 ISO4628 ½ ISO 2409 ISO 1518, kim ấn tải trọng 1200g

Hîp c¸ch

D0/S0 §iÓm 0

§iÓm 0

2000 g 8


6

7

8

9

10

Chịu dầu thuỷ lực Skydrol LD4 hoặc tương đương

Không rộp.Cho phép hư hại trong vòng 1,5mm, không thấm đến nền.

Chịu ăn mòn.

Ăn mòn chỉ 2024 T3 3mm (max) từ chỗ cào xước 2024 T3 Chịu mù muối 3mm (max) từ chỗ cào xước Độ bóng còn ít nhất 2024 T3 80% giá trị ban đầu. Độ phai mầu ∆Eab: 4 đơn vị (max) so với giá trị ban đầu.

Chịu thời tiết gia tốc

2024 T3 Nhúng 14 ngày ở 230C ± 2

Khả năng rửa Độ bóng còn 90% 2024 T3 sạch (min) so với giá trị ban đầu. Độ ổn định Không nứt vỡ khi 2024 T3 nhiệt uèn 1800 quanh trục hình trụ d = 25mm. Chấp nhận biÕn mÇu.

ISO2812-1

EN 3665 ISO 7253

ISO1157,1000giờ, UVB-31 3 4giờ, làm ẩm 4 giờ.

MIL-PRF-85285

100giờ ở 1500C ± 2

ISO 1518, kim ấn tải trọng 1200g EN 3665 1000giờ ISO 7253 3000giờ

ISO 2813

D0/S0 2350 g D0/S0

D0/S0

~80%

Góc đo 600 ISO7724 ISO 2813 Gãc đo 600 ISO1519 ISO3270

Hîp c¸ch Kh«ng nøt

9


- S¬ ®å qu¸ tr×nh c«ng nghÖ.

Bét mµu ZnCrO4 -

Ph©n tÝch chÊt l−îng nguyªn liÖu

Pha chÕ dung m«i BV.1

Hoµ tan nhùa PVB Movitan B.30T

Dung m«i hçn hîp

NghiÒn trén

Bæ sung nhùa phenolic

Thµnh phÇn 1 S¬n VASTA 1

Pha chÕ thµnh phÇn 2 s¬n VASTA.1

KiÓm tra chÊt l−îng

§ãng hép, d¸n nh·n

NhËp kho

NhËn xÐt: S¬n lãt VASTA-1 cã c¸c chØ tiªu t−¬ng ®−¬ng s¬n lãt Celerol Wash Prime.913.21 cña h·ng Mankiewicz.

10


4.5. ChÕ thö m« pháng s¬n lãt VASTA.2.V78 theo Seevenax primer 113.22. a) Qui tr×nh phßng thÝ nghiÖm + Tæng hîp Polyaxit ph©n tö thÊp. Polyaxit ph©n tö thÊp (Olygoeste) ®−îc tæng hîp trªn c¬ së dÇu lanh, glyxerin vµ anhydrit flatic víi tû lÖ mol thÝch hîp, nhiÖt ®é vµ thêi gian phï hîp. + Tæng hîp nhùa polyamit ph©n tö thÊp trªn c¬ së ng−ng tô polyaxit ph©n tö thÊp víi polyetylen polyamin (PEPA) ë 100-110oC trong thêi gian 2 giê. Nhùa polyamit ph©n tö thÊp hoµ tan trong hçn hîp dung m«i xylen/butanol tû lÖ 4/1. §©y chÝnh lµ thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA.2.V78 + Thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA.2.V78 dïng nhùa epoxy cã khèi l−îng ph©n tö trung b×nh cì 800-900, chØ sè nhãm epoxy xÊp xØ 2. Nhùa epoxy ®−îc ng©m trong hçn hîp dung m«i ®Õn tan hoµn toµn. Sau ®ã nghiÒn trén víi bét mµu ZnCO4. + §¬n pha chÕ s¬n lãt VASTA.2.V78 Thµnh phÇn 1: Thµnh phÇn 2: Nhùa epikot: 130 phÇn Nhùa olygoamit: 30 ZnCrO4: 120 phÇn Xy len: 56 Xy len: 128 phÇn Butanol: 14 Butanol: 32 phÇn Axeton: 32 phÇn TØ lÖ: 3 1

phÇn phÇn phÇn

b) Qui tr×nh s¶n xuÊt thö s¬n VASTA.2.V78 + Lùa chän nguyªn liÖu nhùa epoxy, nhùa polyamid, trªn thÞ tr−êng. + Pha chÕ thµnh phÇn 1 s¬n VASTA.2.V78 + Pha chÕ dung m«i EV.1. + KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt cña s¬n VASTA.2.V78 + KÕt qu¶ kiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA.2.V78

11


B¶ng 9. ChØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA-2.V78 Yªu cÇu kü thuËt theo AMS-3095A vµ AMS 04.04.013

KÕt qu¶ Trung t©m nghiªn cøu vËt liÖu polyme 7

TT

Tªn chØ tiªu

Yªu cÇu kü thuËt

§iÒu kiÖn thö

Ph−¬ng ph¸p thö

Trung t©m kü thuËt TC-§L-CL

1 I 1

2

3

4

5

6

S¬n láng C¶m quan s¬n láng

Hîp c¸ch

C¶m quan mµng s¬n

Khi nhËn mÉu ISO 3270

ISO 1513

2

FTMS.141

Hîp c¸ch

3

Thêi gian sèng

Hép s¬n më ra kh«ng vãn côc, kh«ng ®ãng v¸ng, kh«ng t¹o gel. Mµng s¬n ph¼ng, kh«ng nhoÌ mµu, kh«ng sÖ, kh«ng låi lâm, kh«ng rç. 4 giê (min) sau khi trén c¸c thµnh phÇn s¬n, tÝnh chÊt ®¹t nh− môc II

4

Thêi gian kh« kh«ng dÝnh bôi Thêi gian kh« kh«ng 2 giê (max) in dÊu Mµng s¬n kh« §é b¸m - kÎ « §iÓm 0 §é bÒn va ®Ëp 92 Kg.cm (min) kh«ng mÊt ®é b¸m

5 II 1 2

Trén lÉn tr−íc khi dïng

ISO 3270 ISO 3270

ViÖn kü thuËt nhiÖt ®íi 8

22giê

ISO 1517

1 giê

ISO 3678

2giê

ISO 2409 ISO 6272-2

§iÓm 0 94 Kg.cm 12


1 3

4

2 §é bÒn uèn

ChÞu n−íc - Dép

5

- §é b¸m - §é thÊm ChÞu dÇu thuû lùc

6

ChÞu ¨n mßn

7

TÝnh æn ®Þnh nhiÖt

3 Trôc h×nh nãn d = 12÷3mm kh«ng bong nøt. Trôc h×nh trô d = 100mm kh«ng bong nøt. Dmax .2/Smax.1 (rép nhá)

4 ISO 3270

5 ISO 6880

- 55oC

ISO 1519

ISO 2812.1

ISO4628 1/2 I SO 4628 ISO1518 ISO 1518

§iÓm 1 (max) Kh«ng thÊm ®Õn nÒn. Kh«ng rép, h− h¹i trong ph¹m vi ISO 2812.1 1,5 mm. Kh«ng thÊm ®Õn nÒn. ¨n mßn chØ: 3 mm (max) EN 3665 ChÞu mï muèi: 3 mm (max) ISO 7253 Uèn quanh trôc h×nh trô d = 25 100 giê ë mm. Kh«ng nøt vì. 150oC

EN 3665 ISO 7253 ISO 1519, ISO 3270

6 Hîp c¸ch

7

8 Hîp c¸ch Hîp c¸ch

D0/S0

D0/S0

§iÓm 0

§iÓm 0 2000 g Hîp c¸ch Hîp c¸ch Hîp c¸ch

13


- S¬ ®å qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n VASTA.2.V78

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa epoxy

Ph©n tÝch chÊt l−îng bét mµu ZnCO4

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa polyamit

Pha dung m«i hçn hîp

Dung m«i hçn hîp

NghiÒn mÞn

Hoµ tan

Läc mÞn

Läc mÞn

Thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA.2V78 8

KiÓm tra chÊt l−îng AS A 1 §ãng hép, d¸n nh·n

Thµnh phÇn 2 S¬n VASTA.2.V78

NhËp kho

- NhËn xÐt: C¸c chØ tiªu c¬ b¶n nhÊt cña s¬n VASTA.2.V78 ®¹t t−¬ng ®−¬ng s¬n Seevenax primer 113-22 cña h·ng Mankiewicz.

14


4.6. ChÕ thö m« pháng s¬n phñ VASTA.2B.G252 theo Aerdur CF 37047 cña h∙ng ADAF. * VÒ s¬n lãt Aerodur CF 37047 S¬n lãt Aerodur CF 37047 gåm 2 thµnh phÇn. Thµnh phÇn 1 gåm chÊt t¹o mµng epoxy biÕn tÝnh (EPBT), bét mµu, phô gia, dung m«i. Thµnh phÇn 2 gåm olygome polyisoxianat ph©n t¸n trong dung m«i hçn hîp. Nã t−¬ng hîp víi s¬n gèc butyral (PVB) vµ polyuretan (PU). - Qui tr×nh phßng thÝ nghiÖm. §iÒu chÕ axit bÐo dÇu lanh. - Xµ phßng ho¸ dÇu lanh trong m«i tr−êng kiÒm ë 100oC trong 2÷3 giê. - Axit ho¸ xµ phßng dÇu lanh ë 80-85oC, trong 2÷3 giê. - Tinh chÕ axit bÐo dÇu lanh ë 55-60oC, ¸p suÊt 60-70 mmHg. Tæng hîp aminoamit trªn c¬ së axit bÐo dÇu lanh. O R - C + NH2 - CH2 - CH2 - NH - CH2 - CH2 -OH  OH

O R - C - NH - CH2 - CH2 - NH - CH2 - CH2 - OH + H2O

- §iÒu kiÖn ph¶n øng; ë nhiÖt ®é 140oC trong 2 giê. - Tinh chÕ s¶n phÈm ë 60 - 70oC, ¸p suÊt 60 - 70 mmHg. Tæng hîp nhùa epoxy biÕn tÝnh (EPBT) - Ph¶n øng tæng hîp: CH2 - CH - CH2 - R - CH2- CH - CH2+ OH - CH2 - CH2 - NH - CH2- CH2 - OH O

O O + R - C - NH - CH2 - CH2 - NH - CH2 - CH2 - OH  OH - CH2 - CH2

CH2 - CH2 - OH

N - CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 - N R - C - NH - CH2 - CH2

OH

OH

CH2 - CH2 - OH

O - §iÒu kiÖn ph¶n øng: NhiÖt ®é 120 - 125oC, trong 3 giê. - ChØ tiªu kü thuËt: ChØ sè amin:

56

ChØ sè hydroxyl:

232

Khèi l−îng ph©n tö trung b×nh: 2000 15


§¬n pha chÕ: Thµnh phÇn 1 Nhùa epoxy biÕn tÝnh

Thµnh phÇn 2 100 phÇn

Zn2(PO4)3

20 phÇn

TiO2

25 phÇn

BaSO4

10 phÇn

Muội than Dung m«i hçn hîp

Dung dÞch 75% Desmodur N trong dung m«i hçn hîp butylaxetat vµ xy len

1 phÇn 150 phÇn

Tỷ lệ pha sơn: 3

1

Qui tr×nh chÕ thö s¬n lãt VASTA-2B.G252. - Pha chÕ thµnh phÇn 1. - Pha chÕ thµnh phÇn 2. - KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt. - B¶ng c¸c chØ tiªu kü thuËt

16


B¶ng 11. ChØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA-2B.G252 Yªu cÇu kü thuËt theo AMS-3095A vµ AMS 04.04.013

KÕt qu¶ Trung t©m Trung t©m ViÖn kü kü thuËt nghiªn cøu vËt thuËt TC-§L-CL liÖu polyme nhiÖt ®íi 6 7 8

TT

Tªn chØ tiªu

Yªu cÇu kü thuËt

§iÒu kiÖn thö

Ph−¬ng ph¸p thö

1 I 1

2

3

4

5

S¬n láng C¶m quan s¬n láng

Hîp c¸ch

C¶m quan mµng s¬n

Khi nhËn mÉu ISO 3270

ISO 1513

2

FTMS.141

Hîp c¸ch

3

Thêi gian sèng

Hép s¬n më ra kh«ng vãn côc, kh«ng ®ãng v¸ng, kh«ng t¹o gel. Mµng s¬n ph¼ng, kh«ng nhoÌ mµu, kh«ng sÖ, kh«ng låi lâm, kh«ng rç. 4 giê (min) sau khi trén c¸c thµnh phÇn s¬n

4

Thêi gian kh« Thêi gian kh« khái bôi Thêi gian kh« kh«ng in dÊu Mµng s¬n kh« §é b¸m - kÎ « §é bÒn va ®Ëp

II 1 2

Trén lÉn tr−íc khi dïng ISO 3270

2 giê (ADAF) 4 giê (ADAF)

§iÓm 0 92 Kg.cm (min) kh«ng mÊt ®é b¸m.

4 giê

ISO 1517 ISO 3678

ISO 3270 ISO 3270

ISO 2409 ISO 6272-2

2 g׬ 4 giê

§iÓm 0 93 Kg.cm

17


1 3

4

2 §é bÒn uèn

3 Trôc h×nh nãn d = 12÷3 kh«ng bong nøt. Trôc h×nh trô d = 100 kh«ng bong nøt.

§é chÞu n−íc - Dép

Dmax .2/Smax.1 (rép nhá)

- §é b¸m - §é thÊm

§iÓm 1 (max) Kh«ng thÊm ®Õn nÒn.,tải 1200g

4 ISO 3270

5 ISO 6880

- 55oC

ISO 1519

ISO 2812.1 ISO 4628.1/2 ISO 4628 ISO 4628

6

7

8 Hîp c¸ch Hîp c¸ch

D0/S0= §iÓm 0 2000 g

18


- S¬ ®å qu¸ tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt VASTA-2B.G252

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa EPBT

Ph©n tÝch chÊt l−îng bét mµu, phô gia

Ph©n tÝch chÊt l−îng Polyisoxianat

Pha dung m«i hçn hîp

Pha dung m«i hçn hîp

NghiÒn mÞn

Hoµ tan

Läc mÞn

Läc mÞn

Thµnh phÇn 1 cña s¬n VASTA-2B. G252

KiÓm tra chÊt l−îng s¬n VASTA-2B. G252

Thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA-2.B. G252

§ãng hép, d¸n nh·n

NhËp kho - NhËn xÐt: Mµng s¬n VASTA-2B.G252 kh©u m¹ch kh«ng gian b»ng ph¶n øng ho¸ häc, t−¬ng hîp tèt víi líp s¬n lãt VASTA-1 vµ polyuretan.

19


- C¬ chÕ ®ãng r¾n mµng s¬n VASTA-2B .G252 nh− sau: HO - CH2 - CH2

CH2 - CH2- OH

N - CH2 - CH - CH2 - R - CH2 - CH - CH2 - N R - C - NH - CH2 - CH2

OH

OH

+

CH2 - CH2- OH

O OCN - (CH2)6 - NH - CO OCN - (CH2)6 - NH - CO

N - (CH2)6 - NCO →

(ViÕt rót gän)

HO - R - OH + OCN - R' - OCN + HO - R - OH → OCN + HO - R - OH 



HO - R - O - CO - NH - R' - NH - CO - O - R - OH NH C=O O R CH  Mµng s¬n VASTA-2B kh« nhanh ë 20-30oC do ph¶n øng kh©u m¹ch kh«ng gian nhê ph¶n øng gi÷a c¸c nhãm chøc hydoxyl (OH) víi c¸c nhãm chøc isoxianat (-NCO). Mµng s¬n mÒm dÎo nhê c¸c hydroc¸cbon bÐo cña axit dÇu lanh vµ hydroc¸cbon th¬m cöa nhùa epoxy. Mµng s¬n ®−îc kiÓm tra chÊt l−îng theo c¸c yªu cÇu, ®iÒu kiÖn, ph−¬ng ph¸p thö cña h·ng Airbus. C¸c kÕt qu¶ thö nghiÖm kh¸ch quan ởTrung tâm kỹ thuật TC-DL-CL1,ViÖn kü thuËt nhiÖt ®íi cho thÊy c¸c chØ tiªu chÊt l−îng ®¹t xÊp xØ s¬n Seevenax Primer 113-22 cña h·ng Mankiewicz vµ s¬n Aerodur CF 37047 cña h·ng ADAF (Hµ Lan).

20


4.7. ChÕ thö m« pháng s¬n phñ VASTA.3 theo Alexit Tocpoat 411-77. - VÒ s¬n polyuretan. §©y lµ mµng s¬n cã nhiÒu −u ®iÓm ®¸p øng ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu sö dông cña ngµnh hµng kh«ng nh− bÒn thêi tiÕt, sèc nhiÖt, bøc x¹ mÆt trêi, chÞu mµi mßn, chÞu nhiªn liÖu bay, dÇu nhên, dÇu thuû lùc vµ c¸c chÊt láng chuyªn dông kh¸c. - Ph¶n øng t¹o mµng s¬n polyuretan. R - NCO + R' - OH

R - NH - CO - O - R'

Thµnh phÇn 2 Thµnh phÇn 1

§iÒu ®Æc biÖt lµ thµnh phÇn 1 vµ thµnh phÇn 2 ®Òu lµ c¸c tiÒn polyme cã kh¶ n¨ng ph©n nh¸nh t¹o mµng kh«ng gian víi liªn kÕt ho¸ häc bÒn v÷ng. - Qui tr×nh phßng thÝ nghiÖm. + Tæng hîp polyisoxianat th¬m theo ph¶n øng: CH3 NCO

NCO

CH2OH

+ CH3 - CH2 - C - CH2 OH → CH3 - CH2 - C ( CH2 - OCN

3

CH3)3

CH2 - OH NCO

Desmodur L

+ Tæng hîp polyisoxianat bÐo theo ph¶n øng: OCN - CH2)6 - NH - CO 3 OCN - (CH2)6 - NCO H2O

N- (CH2 )6 - NH - NCO OCN - CH2)6 - NH - CO Desmodur N

Desmodur L, Desmodur N ®−îc hoµ tan trong dung m«i hçn hîp xylen Butylaxetat lµ thµnh phÇn 2 cña s¬n VASTA.3. + Tæng hîp nhùa polyeste polyol theo ph¶n øng gi÷a dimeaxit vµ hçn hîp di vµ triol, tÝnh to¸n tû lÖ mol ®¹t chØ sè hydroxyl thÝch hîp. - Qui tr×nh s¶n xuÊt thö s¬n VASTA-3. + Ph©n tÝch lùa chän nguyªn liÖu cho thµnh phÇn 1: Nhùa polyeste polyol. + Ph©n tÝch lùa chän nguyªn liÖu cho thµnh phÇn 2: Nhùa polyisoxianat. + Ph©n tÝch lùa chän bét mµu, phô gia. 21


+ §¬n pha chÕ s¬n VASTA.3 TÝnh to¸n pha chÕ s¬n theo ®−¬ng l−îng nhãm ph¶n øng kh©u m¹ch kh«ng gian (-NCO vµ -OH), tû lÖ khèi l−îng gi÷a chÊt t¹o mµng, bét mµu, dung m«i. a) S¬n VASTA..3.Tr-01 ( mµu tr¾ng). Thµnh phÇn 1

Thµnh phÇn 2

Nhùa polyeste polyol:

100 phÇn

Polyxianat:

75 phÇn

TiO R960:

100 phÇn

Xy len:

12 phÇn

Butylaxetat:

13 phÇn

Phô gia: Dung m«i hçn hîp: Tỷ lệ pha sơn:

2

phÇn

95

phÇn

2

1

b) S¬n VASTA..3 .716289( mµu kem). Thµnh phÇn 1 Nhùa polyeste polyol:

Thµnh phÇn 2

100 phÇn

TiO2 R960:

20

Bột mầu hỗn hợp:

2

Phụ gia hoá dẻo:

40

Phô gia chống lắng:

phÇn

75 phÇn

Xy len:

12 phÇn

Butylaxetat:

13 phÇn

phÇn

5 phÇn

Dung m«i hçn hîp: Tỷ lệ pha sơn:

phÇn

Polyxianat:

100 phÇn 2

1

c) S¬n VASTA.3.717552 ( mµu lam). Thµnh phÇn 1 Nhùa polyeste polyol:

Thµnh phÇn 2

100

phÇn

Polyisoxianat: 75 phÇn

TiO2 R960:

20

phÇn

Xy len:

12 phÇn

Phụ gia hoá dẻo:

1

Butylaxetat:

13 phÇn

Bét mµu hỗn hợp:

80 phÇn

phÇn

Phô gia chống lắng:

1phÇn

Dung m«i hçn hîp:

100 phÇn

Tû lÖ pha s¬n: 2

1

22


d) Sơn phủ V STA-3 .715004 (mầu ghi sáng) Thành phần 1

Thành phần 2

Nhựa polyeste polyol: 100 phần

Polyisoxianat :75 phần

TiO2 R960:

Xylen :

12 phần

Butylaxetat:

13 phần.

90 phần

Bột mầu hỗn hợp:

2 phần

Phụ gia hoá dẻo:

1 phần

Phụ gia chống lắng:

1 phần

Dung môi hỗn hợp :

100 phần

Tỷ lệ pha sơn :

2

1

e) Sơn phủ VASTA-3.717551(mầu ghi xẫm) Thành phần 1

Thành phần 2

Nhựa polyeste polyol: 100 phần

Polyisoxianat : 75 phần

Hỗn hợp bột mầu

Xylen

: 20 phần

TiO2 R 960 :

80 phần

Phụ gia hoá dẻo :

1 phần

Phụ gia chống lắng:

1 phần

Dung môi hỗn hợp ;

100 phần

:

12 phần

Butyl axetat :

Tỷ lệ pha sơn: 2

13 phần

1

f) Sơn phủ VA STA-3.0 (không mầu). Thành phần 1

Thành phần 2

Nhựa polyeste polyol : 100 phần

Polyisoxianat : 75 phần

Phụ gia hoá dẻo :

1 phần

Xylen :

Phụ gia 931 :

1 phần

Butyl axetat :

Phụ gia 3206 :

2 phần

Phụ gia 292 :

1 phần

Dung môi hỗn hợp : Tỷ lệ pha ơn:

12 phần 13 phần

100 ph

2

1

g) Pha chÕ dung m«i pha lo·ng.. Dung m«i pha lo·ng s¬n VASTA 3 lµ hçn hîp dung m«i gåm MEK, M1BK, butylaxetat, isopropanol (PV.1). + KÕt qu¶ kiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt s¬n VASTA 3. 23


B¶ng 13. C¸c chØ tiªu kü thuËt s¬n phñ VASTA-3 (C). Yªu cÇu kü thuËt theo AMS-3095A vµ AMS 04.04.013 TT

Tªn chØ tiªu

Yªu cÇu kü thuËt

§iÒu kiÖn thö

Ph−¬ng ph¸p thö

1 I 1

2

3

4

5

KÕt qu¶ Trung t©m Trung t©m ViÖn kü kü thuËt nghiªn cøu vËt thuËt TC-§L-CL liÖu polyme nhiÖt ®íi 6 7 8

S¬n láng C¶m quan s¬n láng

Hép s¬n më ra kh«ng vãn côc, Khi nhËn mÉu ISO 1513 kh«ng ®ãng v¸ng, kh«ng t¹o gel. 2 C¶m quan mµng s¬n Mµng s¬n ph¼ng, kh«ng nhoÌ ISO 3270 FTMS.141 mµu, kh«ng sÖ, kh«ng låi lâm, kh«ng rç. 3 Thêi gian sèng 4 giê (min) sau khi trén c¸c thµnh Trén lÉn tr−íc phÇn s¬n, tÝnh chÊt ®¹t nh− môc II khi dïng 4 Hµm l−îng chÊt bay 420 gam/lit(max) h¬i 5 Thêi gian kh« 8 giê (max) ISO 3270 a Kh« kh«ng b¾t bôi 2 giê (max) ISO 1517 b Kh« kh«ng in dÊu 6 giê (max) ISO 3678 c Kh« thÊu 24 giê (max) ISO 9117 II Mµng s¬n kh« 1 §é bãng 90-95

Hîp c¸ch Hîp c¸ch

22 giê ë 210C 420 g/l

0,5 giê 2 giê 18 giê 96 24


1 2

S¾c mµu

3 4 5

§é b¸m - kÎ « §é bÒn va ®Ëp §é bÒn uèn

6

7 8 9

2

ChÞu n−íc - Rép - §é b¸m - §é thÊm ChÞu dÇu thuû lùc Skydrol LD.4 ChÞu ¨n mßn ChÞu thêi tiÕt Gi¶m ®é bãng Gi¶m s¾c mµu

10 TÝnh dÔ tÈy s¬n 11 TÝnh æn ®Þnh nhiÖt

3 ∆E ab max 4 so víi mÉu §iÓm 0 92 Kg.cm (min) kh«ng mÊt ®é b¸m Trôc h×nh nãn d = 12÷3mm Kh«ng bong nøt. Trôc h×nh trô d = 100mm Kh«ng bong nøt.

4 ISO 3270

5 ISO 7724

6

IOS 3270 ISO 3270 ISO 3270

ISO 2409

§iÓm 0

ISO 6272-2

- 55oC

ISO 1519

Dmax .2/Smax.1 (rép nhá)

ISO 2812.1

ISO 2812.1

ISO 4628.1/2 ISO 2409 ISO 1518 ISO 1518

¡n mßn chØ: 3 mm (max) ChÞu mï muèi: Không rộp,D0/S0

EN 3665 ISO 7253

EN 3665 ISO 7253

Cßn 80% (min) ®é bãng ban ®Çu. ∆E*ab 4 ®¬n vÞ (max) TÈy ®−îc 95% sau 7 giê. Kh«ng bong trãc khi uèn quanh trôc h×nh trô d = 25 mm.

ISO 11507

ISO 2813

*

§iÓm 1 (max) Kh«ng thÊm ®Õn nÒn,tải 1200g. H− h¹i trong ph¹m vi 1,5 mm. Kh«ng thÊm ®Õn nÒn,tải 1200g

7

8 0,45 92 Kg.cm

ISO 6880

Hîp c¸ch. Hîp c¸ch D0/S0

D0/S0 §iÓm 0 2000g D0/S0 2350 g D0/S0 D0/S0 ~80% 0,34

Hîp c¸ch 100 giê ë 150oC

ISO 1519, ISO 3270

Hîp c¸ch. 25


1 2 12 ChÞu dung m«i h÷u c¬ - Rép - §é b¸m - §é thÊm 13 ChÞu nhiªn liÖu bay

3

Kh«ng rép, D0/S0 Kh«ng bong,§iÓm 1 Kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g Kh«ng rép,D0/S0 Kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g Kh«ng bong 14 ChÞu chÊt láng WC Kh«ng rép, D0/S0 Honey Bee 60 Kh«ng thÊm víi t¶i 1200 g 15 ChÞu chÊt chèng ®ãng Kh«ng rép, D0/S0= b¨ng Kh«ng thÊm víi t¶i1200g

16 ChÞu bøc x¹ mÆt trêi

§é bãng cßn 80% (min)

17 ChÞu kh« c−ìng bøc

Kh«ng thay ®æi tÝnh chÊt.

18 ChÞu sèc nhiÖt

Kh«ng nøt, kh«ng rép

19 ChÞu ®äng s−¬ng

Kh«ng rép, D0/S0 K«ng thÊm víi t¶i1200 g Kh«ng thÊm víi t¶i 1500 g

20 §é bÒn cµo x−íc

4 2 giê trong hçn hîp x¨ng toluen = 3/1 ë 23oC± 2. Nhóng 7 ngµy ë 25oC trong nhiªn liÖu bay Nhóng 7 ngµy ë 25oC trong chÊt láng WC Nhóng 7 ngµy ë 25oC trong chÊt ®ãng b¨ng ChiÕu QUV 1000 giê

5

6

7

8

ISO 4628 ISO 2409 ISO 1518 ISO 4628 ISO 1518 ISO 2409 ISO 2812 ISO 1518

D0/S0 §iÓm 0 1600 g D0/S0 2500 g §iÓm 0 D0/S0 1700 g

ISO 4628 ISO 1518

D0/S0 1700 g

ISO 2813 ISO 1519

1 giê ë 23oC 1 giê ë 90oC

Hîp c¸ch Hîp cach

3 chu kú ±60oC

ISO 4628

Ph¬i 500 giê

ISO 4628 ISO 1518 ISO 1518

Hîp c¸ch D0/S0 2500 g 2000 g 26


NhËn xÐt: C¸c mÉu s¬n VASTA.3 trªn c¬ së c¸c polyeste polyol trªn thÞ tr−êng nh− A.160X (§øc), C1162 (Malaixia), SM 510 n (NhËt) cho kÕt qu¶ t−¬ng ®−¬ng. - S¬ ®å qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n VASTA.3.(các mầu) Ph©n tÝch bét mµu

ñ ,nghiÒn trén

Phô gia

Pha chÕ dung m«i hçn hîp

Pha chÕ dung m«i PV.1

Ph©n tÝch chÊt l−îng nhùa polyisoxianat

§iÒu chØnh ®é nhít. Läc mÞn KhuÊy trén KiÓm tra chÊt l−îng Läc mÞn §ãng hép Thµnh phÇn 1 KiÓm tra chÊt l−îng

NhËp kho

§ãng hép thµnh phÇn 2

27


- KÕt luËn: 1. §Ò tµi c¬ b¶n ®· hoµn thµnh c¸c néi dung nghiªn cøu theo thuyÕt minh ®Ò c−¬ng nghiªn cøu: - Đã chÕ thö bè3 m¸c s¬n VASTA.1, VASTA.2.V78, , VASTA.3 (5 m àu) víi c¸c chØ tiªu c¬ b¶n ®¹t t−¬ng ®−¬ng Celerol Wash primer 913.21, seevenax primer 113-22, vµ Alexit H/s Topcoat 411-77 trªn m¸y bay Airbuss A320. - Đã nghiên cứu chế tạo thêm mác sơn lót VASTA.2B.G252 tương đương mác sơn lót Aerodur CF 37047,VASTA-3.0 không mầu cũng đã được hãng Airbus phê chuẩn sử dụng trên máy bay. -§· chÕ thö chÊt tÈy s¬n VASTASO ®¹t c¸c chØ tiªu chÊt tÈy s¬n m¸y bay. - §· x©y dùng dự thảo tiªu chuÈn c¬ së c¸c m¸c s¬n m¸y bay vµ chÊt tÈy s¬n m¸y bay. - §· x©y dùng qui tr×nh s¬n m¸y bay. -Đã sơn thử nghiệm cửa buồng hàng máy bay Fokker A-502,với diện tích 2,5m ,kết quả tốt, đang tiếp tục theo dõi trong quá trình sử dụng. 2

- §· s¶n xuÊt ®ñ khèi l−îng các lo¹i s¶n phÈm nghiªn cứu gồm: -Sơn lót VASTA-1:

5kg

-Sơn lót VASTA-2.V78

5kg

-Sơn lót VASTA-2B.G252

5kg

-Sơn phủ VASTA-3.Tr-01(mầu trắng)

5kg

-Sơn phủ VASTA-3.715004(mầu ghisáng)

5kg

-Sơn phủ VASTA-3.717551(mầu ghi xẫm)

5kg

-Sơn phủ VASTA-3 .717552(mầu lam)

5kg

-Sơn phủ VASTA-3.0(không mầu)

5kg

-Chất tẩy sơn V STASO

5kg

2. §Ò nghÞ: Cho nghiệm thu k ết quả nghiên cứu của đề tài. Cho tiếp tục nghiên cứu áp dụng thử nhằm: - Hoµn thiÖn qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¬n m¸y bay. -Sơn thử nghiệm trên một máy bay ATR-72 hoặc A-320. - Công bố tiêu chuẩn sơn máy bay và làm việc với các cơ quan hữu quan để được phê chuẩn sử dụng các sản phẩm trên.

28


29

[123doc vn] nghien cuu che thu son may bay cho may bay hang khong dan dung viet nam son cho may bay  
[123doc vn] nghien cuu che thu son may bay cho may bay hang khong dan dung viet nam son cho may bay  
Advertisement