Page 83

Bình giảng

bỗng nhiên biệt tích, sang tỉnh Chiết Giang cư ngụ. Mặc dù không rõ nguyên do nhưng rất có thể một điểm bất đồng nào đó với Mân vương là động cơ chính của sự kiện này, bởi vì bài văn tường thuật lại rất tỉ mỉ là Mân vương rước đón Sư trở về long trọng như thế nào, nào là xây chùa rộng ra, nào là cúng dường tượng Phật cũng như đúc chuông đồng, mời Sư đến Phúc Châu thuyết pháp, thỉnh vấn trong nhiều trường hợp. Cuối cùng, vào năm 908, Sư viết thư từ giã Mân vương, chẳng uống thuốc, chỉ ngồi yên rồi viên tịch, thọ 86 tuổi. Trong những năm loạn lạc trên đất Trung Hoa (907-960) thì các đệ tử của Sư chính là rường cột, là kim chỉ nam của nền Phật giáo tại đây và nhìn như thế, họ đã góp phần cho sự phát triển rực rỡ của Phật giáo vào đời Tống sau này. Trong những vị này thì Vân Môn, vị Thiền sư được nhắc đến trong bản công án ngay sau nổi bật nhất, không những với tư cách của một Đại thiền sư mà còn được Tuyết Đậu đặc biệt chú trọng đến trong khi chọn lựa những vị để đưa vào tập công án của mình. Vì việc »dĩ tâm truyền tâm«, truyền pháp từ thầy sang trò đặc biệt được chú trọng nên vai trò đặc sắc của Tuyết Phong nằm ở chỗ: Sư là thầy của Vân Môn. Cũng chính vì thế nên Tuyết Đậu đưa Sư làm nhân vật chính trong bốn công án tiếp theo (22, 49, 51, 66).

Về bản công án Để có thể hiểu được phần nào lời nói của Tuyết Phong cũng như cú ném đồng thời của Sư, chúng ta có lẽ phải nương theo lời thuỳ thị của Viên Ngộ, phải nghiên cứu từng câu xem nó tương ưng lời phát biểu nọ như thế nào. Quả như vậy, nơi đây người ta có thể cảm nhận một cách rất cụ thể một tâm thức trí huệ toàn vẹn được nhắc đến trong lời thuỳ thị. Bậc Tông sư này có bản lĩnh giết người và đồng thời làm họ sống trở lại. Sư chẳng màng lưu tâm đến những hệ thống triết học lí tưởng mang tính chất luận bàn về bản thể3 của những vị Đại luận sư Ấn Độ, cho rằng thế gian chỉ là một dạng của tâm thức. Nhưng ngược lại, Sư lại càng muốn xem xét thế gian với những mầu sắc sặc sỡ của nó, với những nỗi khổ, những điểm tranh đấu của nó thật như là trống rỗng, càng muốn từ khước cách li cũng như vất bỏ nó đi. Và sự thôi thúc nội tâm của Sư hiển hiện ngay trước mặt đại chúng qua một hành động, một hành động hoàn toàn hướng thượng, nhưng đồng thời cũng lưu ý đến tâm cơ một cách rất sáng kiến, hoạt bát. Thay vì thuyết giảng một cách ngạo nghễ về Tính không, Sư nắm lấy một hạt thóc vừa được tách ra từ một cọng lúa, chỉ chúng đệ tử xem là phải xử lí, quán xét thế gian và những nỗi khổ ách của nó như thế nào. Nhưng sau đó Sư chẳng tiến thêm bước nào cả, không làm ra vẻ như tất cả đều yên ổn mà thay vào đó, kêu gọi chúng đệ tử đi tìm cọng lúa vừa được ném đi. Bài tụng của Tuyết Đậu sẽ cho chúng ta xem tất cả những gì chứa đựng trong gút thắt quan trọng này, một gút thắt đòi hỏi một bàn tay tháo gỡ thiện nghệ và bài kệ này cũng dạy chúng ta nắm bắt, xử lí nó ra sao. Nhưng trước đó, Viên Ngộ còn một vài lời về hai vị đệ tử quan trọng nhất của Tuyết Phong với lời bình của họ về câu nói trên, tức là Thiền sư Trường Khánh – sẽ được nhắc đến trong công án thứ tám –, và vị Thiền sư đã được nhắc đến là Vân Môn, nhân vật chính trong bản công án kế tiếp theo sau. Một vị ít được nhắc đến là Vân Phong, có lẽ là cháu hai đời của Thiền sư Phần Dương, như vậy là trong tông môn Lâm Tế vào khoảng đầu thế kỉ thứ 11. Sư trình bày với tích trượng của mình Tuyết Phong như một nhân vật kì đặc, bất khả xúc phạm. Ông ấy làm gì, ông ấy nói gì – nó chỉ thuộc về ông ta. Chỉ những người đã trở thành một Tuyết Phong rồi mới có thể hiểu được những câu nói của ông ta, sẽ hành động được như ông ta. Tất cả những sự việc khác, tất cả những tranh luận – chúng chẳng khác gì hơn là trộm cắp, sử dụng đồ vật của người một cách bất hợp pháp. Còn thô lỗ hơn, nhưng lại rất »Trung Hoa«, chính là lời phát biểu của Triết gia Đại Qui, cháu hai đời của Tuyết Phong, trụ tại Qui Sơn, nơi vị Thiền sư mà chúng ta đã biết đến khai hoang trước đó bốn thế hệ. Một cú xuất thế phải xuất phát từ tận đáy lòng; nếu không thì nó không có năng lực gì cả. Nhưng nếu được như thế thì – nếu so sánh với »sự việc« có thể cảm nhận được –, nó cũng chẳng hơn một đống phẩn hoặc, như Tuyết Đậu có thể nói: »Trên tuyết lại thêm sương«. Thêm vào đó, Viên Ngộ trình bày tường tận quá trình tu học của Tuyết Phong, chỉ rõ phong cách dạy chúng qua những ví dụ điển hình, cho thấy là hoàn toàn vô ích nếu chúng ta lấy ý thức, tri tính tầm thường luận giải những lời phát biểu của Sư. Và chỉ trong những lời bình 3

◊ Nguyên văn: »ontologischer Idealismus.«

83

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Advertisement