Page 81

Bình giảng

nói ấy đứng cô độc sừng sững; cứ như chạm đá xoẹt lửa, như làn điện chớp, nhưng Sư lại chẳng lộ mũi nhọn của thanh kiếm đang vung. Sư không dành chỗ cho các ngươi nương tựa. Các ngươi thử bảo: Người ta có thể hiểu câu nói này nếu cố ý tìm hiểu nó chăng? Với hai câu kệ đầu thì Tuyết Đậu đã nói trọn vẹn những gì có thể nói được [về những lời của Tuyết Phong]. Tuyết Đậu vẫn đi trên một tuyến đạo trong câu kệ thứ ba, hé mở cho chúng ta xem phong qui của mình. Nhưng qua đó mà Sư cũng để rơi mình vào cỏ [phải nói hơi nhiều để thích ứng trình độ người nghe]. Và với câu thứ tư Sư lại để mình rơi vào cỏ sâu hơn. Nếu ai đó trong bọn ngươi dựa vào những câu này mà chắp thêm câu, từ những lời này mà làm thêm lời, từ ý nghĩa tự suy ra mà làm ra vẻ hiểu biết thì không những luỵ hại lão tăng mà còn cô phụ cả Tuyết Đậu. Cổ nhân tuy chọn lựa những ngôn cú như thế trong những bài kệ, nhưng những gì họ nghĩ không phải như thế. Họ chung qui không thuộc về hạng người chỉ chuyên lấy đạo lấy lí trói buộc người. »Trên kính Huệ Năng chẳng một hạt bụi« – Nhiều người nói rằng: Một tâm thức tĩnh lặng được ví với tấm gương ở đây. Hay ghê! Chẳng tương can gì cả. Những người này chuyên lập mưu lập kế, lấy tình lí mà suy mà đoán. Làm sao mà họ có thể đến nơi đến chốn với con đường này? Cái được trình bày ở đây, nó lúc nào cũng xoay quanh bản phận. Ngay cả sơn tăng đây cũng không dám để mình sa vào sự việc nào khác hơn là bản phận này. Với câu »Kẻ đầu trâu vừa đi, tên mặt ngựa lại đến«, Tuyết Đậu đã nói rõ. Nhưng, chỉ vì mọi người không thấy được nên Sư mới tự do tụng tiếp: »Đánh trống đi tìm! Các ngươi chẳng thấy sao?« Nhưng những kẻ si độn, liệu họ thấy được chăng? Sau đó, Sư lại hướng về các ngươi tụng tiếp: »Xuân đến trăm hoa vì ai nở?« Ngay đây chúng ta có thể nói: cánh cửa đã được mở toang, tất cả đều đã rộng mở đón chào các ngươi. Đúng lúc xuân đến thì nơi thung lũng sâu, ở những khe suối hoang dã, chân người chẳng bước đến, trăm hoa tranh nhau đua nở. Các ngươi thử nói xem: Còn vì ai nữa bây giờ?

Bình giảng Về lời thuỳ thị Nếu chúng ta còn đôi chút nghi ngờ trong bản công án vừa qua là Tuyết Đậu lưu ý đến ai hơn, Qui Sơn với một đức tính trầm tĩnh thù thắng hay Đức Sơn, một tâm thức hồn nhiên nhiệt huyết thì rõ thật lạ khi tương lai rạng rỡ của Đức Sơn được hai lần tiên đoán, lần thứ nhất do Long Đàm và sau này từ chính miệng của Qui Sơn. Và giờ đây chúng ta thấy, Tuyết Đậu quả thật muốn theo đuổi dòng thiền được »Sư tử con« với tiếng rống hùng dũng này dẫn khởi. Mặc dù Đức Sơn không được đưa vào bản công án nhưng môn đệ giỏi nhất của Sư được nhắc đến với mục đích nêu rõ những nét đặc sắc tiêu biểu cho Thiền tông sau này, xuất phát từ phong cách hoằng hoá nghiêm khắc của Đức Sơn, cụ thể là dưới dạng bùng nổ tức thì, sự bộc phát trong khoảnh khắc từ chiều sâu đáy lòng thăm thẳm, những trình hiện có vẻ như mâu thuẫn mà chỉ những người có thể hiểu được nếu họ trước đây đã được hướng dẫn thâm nhập bằng một cách nhất định nào đó. Và như vậy thì câu hỏi về những đức tính cao thượng của bậc thầy được đặt ra. Trước đây chúng ta đã nghe là vị thầy chẳng có thể trợ giúp ai; mỗi người phải tự tìm thấy cứu kính; ngay cả đức Phật cũng chỉ có thể đạt giác ngộ cho chính mình, không thể diễn bày cho kẻ khác. Đó chính là sự thật dành cho hành giả đang trên đường tu tập, cần được xoay hướng về tự kỉ. Nhưng sự việc lại đối nghịch trong trường hợp một bậc Đại Tông sư: Ông ta phải có khả năng khiến người đứng trước mặt lập tức thành Phật. Thế thì, ông ta phải có một quyền lực nội tâm để có thể cướp đoạt tất cả những gì học nhân có thể nương tựa, đánh trúng ngay cội nguồn của sự tồn tại của hắn. Ông ta phải theo đuổi con đường hướng thượng một cách kiên quyết, không chấp nhận thoả hiệp, nhưng lúc nào cũng phải lưu tâm đến những đệ tử sơ cơ. Ông ta phải có khả năng dung hoà những điểm đối nghịch. Ông ta sống trong cõi vĩnh hằng, nhưng đồng thời lại lưu lại trong thời gian không gian. Ông ấy mang niết-bàn trong tâm, nhưng lại sống trong bể luân hồi thành hoại. Ông ta nhìn thấy trong mỗi học nhân đến tham học cái bản thể tuyệt đối, Phật tính, và tác động, kích thích như khoảnh khắc, cơ duyên đòi

81

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Advertisement