Page 72

Tắc thứ tư: Đức Sơn cặp áo dọ hỏi

đợi, đến tối mới rút hết can đảm bước vào thất Long Đàm để trình bày những nghi vấn của mình. Cuộc đàm thoại này kéo dài, cuối cùng Long Đàm mời vị khách ham nói này trở về nhà khách. Đức Sơn bước ra ngoài nhưng không thấy gì cả trong đêm tối, phải bước vào lần nữa xin đèn. Long Đàm cầm một cây đèn cầy, đốt lên và trao cho Sư. Sư giơ tay cầm lấy đèn thì Long Đàm bỗng nhiên thổi tắt. Ngay lúc đó thì những móc xích tư duy phân biệt trong Đức Sơn bị phá tan, tất cả những gì trong thâm tâm trở nên mênh mông vô ngại. Sư quì xuống lễ bái. Long Đàm hỏi: Ngươi lễ bái gì vậy? Sư chỉ trả lời: Từ nay trở đi con không còn nghi ngờ những lời của chư Hoà thượng trong thiên hạ. Sư được Long Đàm nhận làm đệ tử, và sự việc Sư mang bộ sớ sao quí nhất của mình hoả thiêu như thế nào thì chúng ta đã đọc trong lời bình của Viên Ngộ. Không lâu sau, Long Đàm khuyên Sư hành cước, tham vấn nhiều vị Thiền sư khác để trau dồi kinh nghiệm. Đức Sơn trở thành một du tăng hoặc gọi theo chữ Hán là một Vân thuỷ, nghĩa là »Mây nước«. Một Vân thuỷ mặc dù phải mang y phục, sống và thực hiện nghi lễ theo qui luật đã định, nhưng đi lại tự do như mây nước, có thể xin tạm trú một đêm không hơn trong một thiền viện. Từ Lễ Dương nằm hướng Tây bắc hồ Động Đình cho đến Qui sơn, nằm phía Nam hồ này chỉ cần vài ngày đường bộ và vì vậy, nơi này chính là mục đích kế đến của vị du tăng. Sư đã trải qua một cuộc chuyển biến nội tâm; đã thất bại với tài năng hùng biện của mình. Và tương tự như một nguồn nước bị che lấp, sau khi được khai thông càng tuôn trào mãnh liệt, cũng như thế, cái »bất khả đắc« – nội dung chính của kinh Kim cương, trong những cuộc đàm thoại dai dẳng –, nó bỗng nhiên bùng nổ trong tâm Sư với toàn phần năng lực, khiến Sư mất cảm giác dành cho tất cả những gì xung quanh, gần như điếc đối với ngôn từ, mù quáng đối với những hiện tượng. Và với tư thái này, Sư đến núi Đại Qui, nơi một vị Thiền sư lớn hơn (ít nhất) chín tuổi đang cai quản trên dưới vài trăm người, giảng dạy họ hằng ngày cũng như kiên nhẫn lưu tâm đến những vấn đề, những nỗi âu lo của mỗi đệ tử. Hai thái cực đối đầu nhau, và công án sau trình bày những gì xảy ra.

Về bản công án Công án này đưa ra một kịch bản ba đoạn. Và về mỗi đoạn thì Tuyết Đậu, người tường thuật, đưa ra một lời bình luận ngắn gọn. Và Viên Ngộ, nhà bình luận lại rất thú vị khi theo dõi mỗi cử chỉ, hành động nhỏ của các nhân vật để rồi thêm vào trước ngữ của mình, lúc thì tán dương, lúc chê bai, lúc nghiêm nghị, và cũng có lúc phúng thích. Như vậy thì Đức Sơn, lúc này vẫn còn là một »Tuyên Giám« trên đường hành cước, sau một đoạn đường dài đến thiền viện nằm trên núi Qui. Trên đường đi thì ngoài cảm giác Phật quả siêu việt chẳng còn gì khác chiếm giữ tâm Sư. Mù đối với tất cả những sự việc xung quanh, Sư bước qua sơn môn, không nghĩ gì đến việc tháo cất hành lí, trình diện trước cửa để xin tá túc qua đêm, mà chỉ đi thẳng vào cuối sân nơi pháp đường để rồi bước thẳng vào trong ấy. Có lẽ Sư cũng tự không biết mình tìm gì ở nơi này, không biết vì sao lại đến nơi này; bởi vì sự việc Sư tìm, thúc đẩy Sư – nó ở khắp nơi, mà cũng chẳng ở nơi nào, chẳng lệ thuộc vào nơi nào. Chỉ vì tuân theo lời khuyên của Long Đàm, chỉ vì tuân thủ những gì giới luật qui định nên Sư mới để mình trôi dạt đến Qui Sơn như mây nước. Và như thế, sư bước vào cửa bên Đông của pháp đường, nơi Qui Sơn đang ngồi phía Bắc hướng về đại chúng giảng dạy, nơi hàng nghìn người đang lắng nghe thuyết pháp và giờ đây, tất cả đều hướng về thiền khách xa lạ với những cặp mắt đầy nghi vấn. Thế nhưng, người khách lạ chẳng cảm thấy khó chịu. Cứ như là chỉ có một mình mình trên đời, sư đi xuyên qua pháp đường. Có thể là sư thấy vị trụ trì ngồi trên ghế, nhưng không tỏ vẻ gì muốn đến gần ông ta. Một sự việc nào đó ngăn cản sư đến gần; ông ta chắc không phải là một tâm thức hướng thượng hoàn toàn để mình có thể hiểu nhau; trong pháp đường này chẳng có gì có thể giúp ích mình cả. Và như vậy, sư quay đầu, hét lên: vô! vô! rồi đi về hướng cửa. Một tâm thức độc duy hướng thượng như sư chẳng đánh mất gì cả ở Qui Sơn. Về giai đoạn thứ nhất của kịch bản này Tuyết Đậu đã đưa ra trước ngữ: Khám phá rồi! Sư có dụng ý gì với lời bình này? Ai khám phá ai ở đây? Chúng ta có thể nghĩ đến tất cả những trường hợp khả hữu. Trước hết thì chắc chắn Qui Sơn là người biết rõ kẻ mới xâm nhập cũng như những diễn biến nội tâm của hắn. Nhưng Đức Sơn cũng đã nhận xét đúng, nhìn theo quan điểm của mình. Và Tuyết Đậu bây giờ cũng đã khám phá cả hai: Khi nói sự việc này ra

72

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Advertisement