Page 43

Bình giảng

người, đã trả lời câu hỏi thứ hai khi nghe câu thứ nhất, và trả lời câu hỏi thứ nhất sau khi nghe câu thứ hai. Chân lí nằm chính ngay trong đó, một chân lí mà vị tăng đang hỏi không thể thâm nhập được: »Hai lại chẳng phải hai«. Cứ thế mà hỏi thêm:] »Ai đã nghe được?« Tào Sơn đáp: »Tận đại địa mênh mông chưa có ai chẳng từng nghe«. Tăng lại bảo: »Bây giờ muốn biết: câu ›Rồng ngâm‹ ở trong chương nào?« [Tào Sơn liền đáp:] »Chẳng biết nằm trong chương cú nào. Tất cả những người nghe đều chết cả.« Cũng có một bài kệ như sau:19 Nghe rồng ngâm trong cây khô: Bạn thật sự thấy Đạo Đầu lâu chẳng còn thức: Bây giờ mắt mới sáng Hoan hỉ, nhận thức không còn: Còn gì để nói! Ai đã được như thế, thử hỏi: Ông ta làm sao biết được sự khác biệt của trong sạch trong vẩn đục? 枯 木 龍 吟 真 見 道, 髑 髏 無 識 眼 初 明 喜 識 盡 時 消 息 盡, 當 人 那 辨 濁 中 清 Khô mộc long ngâm chân kiến đạo Độc lâu vô thức nhãn sơ minh Hỉ thức tận thời tiêu tức tận Đương nhân na biện trọc trung thanh. Có thể nói: Những gì Tuyết Đậu nêu ra đều có chân, có tay đầy đủ. Sư nhất thời gán một lời tụng vào để các ngươi nghe. Mặc dù đó là lời tụng nhưng, nếu cộng tất cả những lời còn lại thì chúng cũng »chẳng phải là hai.« Cuối cùng, Tuyết Đậu vì người lại tụng thêm: »Khó, khó thật!« Người ta cũng phải thấu suốt câu »Khó, khó thật!« này mới thông hiểu được. Làm sao hiểu bây giờ? Bách Trượng20 nói như sau: »Tất cả ngữ ngôn, sơn hà đại địa, mỗi mỗi sự vật đều quay trở về chính mình cả.« Cũng như thế, tất cả những gì Tuyết Đậu góp nhặt, lựa chọn ở đây, chúng cuối cùng cũng phải xoay trở về chính tự kỉ các ngươi. Thử nói xem: Điểm trọng yếu mà Tuyết Đậu vì người gửi kèm theo nằm ở chỗ nào? »Phân biệt chọn lựa? Rõ ràng minh bạch? Bạn ơi, anh tự xem lấy!« Sau khi đã đan kết được đám cát đằng và tụng xong, vì sao sư lại bảo thêm: »Bạn ơi, anh tự xem lấy«? Một lời dạy rất hay, các ngươi phải tự xem xét lấy! Tất cả bọn ngươi tại đây, các ngươi chớ nói là không thể hiểu nổi! Ngay cả sơn tăng đây đến nơi ấy cũng trong tình thế tương tự: Ông ta không hiểu nổi.

Bình giảng Về lời thuỳ thị Thiền sư Viên Ngộ chỉ một cách rõ ràng là công án này xoay quanh một sự việc vĩ đại, tối cao. So sánh với sự vật gì mà trời đất trở nên chật hẹp? Vì sao mà nhật nguyệt tinh tú bỗng nhiên lu mờ? Chúng ta bỗng dưng nhớ đến câu: Thiên đường và thiên đường của tất cả những thiên đường không thể nào nắm bắt được ngươi (I. Könige 8, 27), và có cảm giác như một ngọn gió cùng cường độ vi vu tại đây. Chỉ có một điều là ngọn gió này được các vị Thiền sư Trung Hoa trình bày hoàn toàn khác. »Sự việc« ở đây được xử lí một cách rất âm thầm, rất kín đáo nhẹ nhàng. Trong tựa đề và sau này, trong chính bản công án, nó được gọi là »Chí đạo« – »Con đường tối cao«, cùng ý nghĩa với cái Lương Vũ Đế gọi trong công án thứ nhất là »Thánh đế«, và việc trình bày, xử lí Thánh đế này được dành riêng cho chẳng ai khác hơn là Bồ-đề Đạt-ma. Như Viên Ngộ trình bày, nó chính là tinh hoa trong »Việc hướng thượng của tông thừa.« Bởi vì, việc quan trọng đầu tiên phải được thực hiện để thoát khỏi ràng buộc của nhân thế chính là, để nhắc đến lời của một thi hào người Đức, »Ta quên ta cũng như quên thế giới xung quanh ta«, và »Tâm ta bay vút như chim lượn trên bầu trời«. Tuy nhiên, việc »Hướng thượng« này cũng không phải tất cả những gì nằm trong sự việc của tông thừa. Từ đỉnh cao mà tâm thức đã được dẫn dắt đến, nó phải – nếu không muốn chết cứng nơi này – trở về phía 19 Được tìm thấy ở đầu bản Tào Sơn Bản Tịch Thiền sư ngữ lục. 20 Bách Trượng Hoài Hải (百 丈 懷 海; 720-814), một trong những

môn đệ thượng thủ của Thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất (馬 祖 道 一; 709-788) cũng như Nam Tuyền Phổ Nguyện (南 泉 普 願; 738-835), thầy của Triệu Châu. Sư được nhắc đến trong công án 26, 53, 70, 71, 72, 73.

43

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Advertisement