Page 41

Bình xướng về kệ tụng

Nhất hữu đa chủng Nhị vô lưỡng ban Thiên tế nhật thượng nguyệt hạ Hạm tiền sơn thâm thuỷ hàn Độc lâu thức tận hỉ hà lập? Khô mộc long ngâm tiêu vị kiền Nan nan! Giản trạch? Minh bạch? Quân tự khan! Trước ngữ về kệ tụng »Chí đạo không khó« – Một công án lặp lại ba lần! [lần đầu do Tam tổ, lần thứ hai do Triệu Châu và bây giờ, chính Tuyết Đậu – và cứ như thế mãi!] – Ông ta miệng ngậm đầy tuyết sương [vì vậy không nói được] – Nói năng quả quyết gì vậy? »Ngôn ngữ vẫn trình bày đúng« – Cá bơi nước đục, chim bay mất lông. – Hoa bị xé thành bảy tám phần. – Ông ta bôi hồ vào mặt! »Một nhiều chủng loại« – Ông ấy phân chia khá đấy. – Nếu chỉ có Một thôi thì cũng chẳng còn chung kết nào [không có nhận thức cuối cùng]. »Hai lại chẳng phải hai« – Như vậy thì làm thế nào kham chịu nổi bốn, năm, sáu, bảy?8 – Ông ta muốn gì với đám cát đằng này? »Chân trời: mặt trời mọc, mặt trăng lặn.« – Nhìn nhau, mặt đối mặt! – Trên đầu rộng mênh mang, dưới chân rỗng thênh thang. – Chỉ đừng ngước đầu, cúi đầu! [Chính bây giờ bạn phải đương đầu với Chí đạo; nơi đây người ta không chú trọng đến những gì vụn vặt! Tất cả sự việc ở đây chẳng xoay quanh ngoại cảnh, chỉ hướng về chính Bạn!] »Trước hiên: suối lạnh, núi khe sâu.« – Chết hoàn toàn đi và đừng sống lại! – Ngươi cảm thấy lạnh, lông tóc dựng đứng cả chứ? »Đầu lâu hết thức, làm sao biết vui?« – Nhưng ngay trong quan tài lại mở mắt ra! – Lô hành giả [Lục tổ Huệ Năng] là bạn đồng hành của ông ta. »Trong bộng cây khô rồng đang ngâm, chưa chết hẳn.« – Ối chà!9 – Cây khô lại đâm hoa! – Trường hợp Đạt-ma sang Đông độ [mặc dù đã cao niên] cũng tương tự như thế. »Khó, khó thật!« – Tà pháp! Không thể nào ưng chịu được. – Ông ta đảo ngược lời của chính mình.10 – Đây là chỗ nào mà có thể bảo khó bảo dễ? »Phân biệt chọn lựa? Rõ ràng minh bạch? Bạn ơi, anh tự xem lấy!« – Nhưng ta mù mà! [Viên Ngộ giả bộ như kẻ nhát gan, muốn trốn tránh việc quyết định.] – Cứ tưởng việc này chỉ liên can đến người khác. – May mắn thay, ông ta [Tuyết Đậu] còn phải tự xem xét lấy. – Chẳng tương can gì đến việc của sơn tăng [Viên Ngộ]!

Bình xướng về kệ tụng Tuyết Đậu biết điểm trọng yếu Triệu Châu muốn đá động đến trong khi thị chúng. Vì vậy nên Sư đề cao yếu điểm này với câu: »Chí đạo không khó.« Nếu Sư sau đó bảo »Ngôn ngữ vẫn trình bày đúng« thì lời này phải được hiểu là Sư chỉ chỉ một góc mà không lưu ý đến ba góc còn lại. Nhưng khi Tuyết Đậu nói tiếp câu tụng »Một nhiều chủng loại, Hai lại chẳng phải hai« thì – trong một ý nghĩa nào đó – Sư đã thông qua ba góc còn lại mà quay về góc thứ nhất. Bọn ngươi hãy nói thử: Trong những trường hợp, dưới những điều kiện nào mà »Ngôn ngữ vẫn trình bày đúng«? Vì sao mà »Một« lại có »nhiều chủng loại« và »Hai« lại »chẳng phải 8 Viên Ngộ giàn dựng Tuyết Đậu một cách châm biếm như một người đắm đuối vào cái nhất thể; quan điểm đích thật của sư: dĩ nhiên là kiến tính, trực nhận được nhất thể là sự kiện tối trọng đầu tiên, nhưng chỉ chấp đắm nơi ấy cũng dẫn đến một cái chết của tâm linh. 9 Một tiếng gọi đầy ngạc nhiên: chính ngay lúc hành giả tuyệt li thế giới hiện hữu, chỉ độc duy thâm nhập nhất thể thì một cuộc sống mới hoát nhiên xuất hiện: ông ta lại xoay về thế giới nhị nguyên bằng một cách khác, và vì vậy có vẻ như rời cõi minh bạch, như trường hợp Triệu Châu cho thấy rõ. 10 Đương nhiên là Viên Ngộ muốn ám chỉ trường hợp đối nghịch, muốn cho đệ tử biết phải trải qua khó khăn dường nào mới có thể nói được là »không khó«.

41

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Advertisement