Page 11

Dẫn nhập của Giáo sư Wilhelm Gundert

tưởng niệm thầm lặng hoặc tĩnh lự như đức Phật đã thực hiện, để ánh sáng của tự do, của bồđề chiếu rọi tâm thức; và chính ngài cũng đã thực hiện sau lúc đạt bồ-đề để lưu lại, phát triển trong ánh sáng giác ngộ này. Phương pháp tĩnh lự mà khi đó, hành giả buông xả tất cả, tự kỉ cũng như tất cả những sự vật xung quanh, được gọi theo người Ấn Độ là »dhyāna«. Hán gọi là Thiền-na, người Nhật Zen-na và gọi ngắn là Thiền hoặc Zen. Vì trào lưu thúc đẩy những người này xuất xứ từ cơ sở thiền định nên nó được gọi là Thiền. Thế nhưng, bản phận của chúng ta ở đây không phải là nói thêm về Thiền. Việc này đã có nhiều người khác thực hiện. Thư mục tham khảo phía sau sách sẽ hướng dẫn kĩ hơn. Trong những quyển sách được nhắc đến ở đó thì những tác phẩm của Suzuki đáng được đề cao hơn hết, cũng như cách trình bày tổng quát đầu tiên của Dumoulin và những tác phẩm nhỏ, nhưng lại được thực hiện với tâm hồn tiền phong, cởi mở phóng khoáng của triết gia Eugen Herrigel. Ngược lại, trong sách này thì các vị Thiền sư Trung Hoa tự trình bày, tự thuyết minh. Bởi vì tất cả những gì nói về thiền, chúng đều xuất phát từ chư vị Thiền sư và đặc biệt là chính quyển Bích Nham lục này. Ở đây, chúng ta phải trình bày về sự hình thành, soạn giả, cấu trúc của tập Bích Nham một cách rõ ràng hơn.

Dạng xuất hiện đầu tiên của Bích Nham lục Vào khoảng năm 1300 hoặc không lâu sau đó, một vị cư sĩ nhiệt tâm tại đất Thục, tại tỉnh Tứ Xuyên bây giờ với tên Trương Minh Viễn không ngại công sức, thâu thập tất cả những bản in và bản sao chép của một quyển sách đã rơi vào quên lãng. Ông ra công so sánh, biên tập, để rồi cuối cùng hiệu đính và cho ra một bản in gỗ, bởi vì chính tại đất Thục này, kĩ thuật in ấn đã được phát triển cao từ vài thế kỉ trước đây. Tựa đề của quyển sách này được cư sĩ đặt là: »Quyển sách đệ nhất của tông môn – Viên Ngộ Bích Nham tập.«2 Người ta cũng thường gọi là Bích Nham lục thay vì gọi Bích Nham tập và đó cũng là cách gọi thường gặp hơn. »Lục« có nghĩa là bài viết tường thuật. Bích Nham lục như vậy có nghĩa: Bài viết tại vách đá mầu ngọc bích. Cách gọi »Tông môn đệ nhất thư« của cư sĩ Trương Minh Viễn vẫn đúng cho đến ngày nay. Quả thật là quyển sách này đứng hàng đầu trong những tông phái Thiền tại Đông á, đặc biệt tại Nhật Bản, nơi mà nó được truyền bá ngay trong thế kỉ đó. Chỉ một điều lạ là nó không được tiếp tục phổ biến kể từ thập niên thứ hai của thế kỉ 12 mà ngược lại, gần như rơi vào quên lãng. Tuy nhiên, số phận này một phần cũng được giải thích với những cơn phong ba mà đất nước và người Trung Hoa đã phải trải qua trong khoảng thời gian này. Năm 1126, còn trong thời Viên Ngộ, Đại Tống bị sụp đổ qua nhiều lần xâm lăng từ phía Đông bắc của một bộ tộc tên Nữ Chân, tự gọi là nhà Kim sau khi chiếm lấy một phần nước Trung Hoa. Tuy một phần nhà Tống trước đây vẫn còn, được gọi là »Nam Tống«, nằm ở miền Nam của sông Dương Tử và nỗi lo của nhà Kim trước mối đe doạ của giặc Mông Cổ tạo điều kiện cho nó được bình yên khoảng một thế kỉ, mặc dù còn rất nhiều sự cố nội bộ. Nhưng khi giặc Mông Cổ tiêu diệt nhà Kim năm 1234 sau những cuộc chiến đẫm máu dai dẳng và như thế, đã chiếm toàn bộ miền Bắc Trung Hoa, số phận của Nam Tống như chỉ mành treo chuông. Sau nhiều lần chiến bại, năm 1279, đất Trung Hoa hoàn toàn lạc vào tay của quân Mông Cổ. Năm kế đến, kẻ chiến thắng là Hốt Tất Liệt tự xưng Hoàng đế Trung Hoa. Kế thừa ông là vị cháu Thiết Mộc Chân, lên ngôi năm 1295 với hiệu Thành Tông, và người ta có thể suy ra được là trong thời điểm này, sách vở được lưu truyền từ những thế kỉ trước chẳng còn bao nhiêu. Thế nhưng, tai hại gây ra bởi những cuộc chiến tranh không phải là nguyên nhân chính làm mai một »đệ nhất thư« này. Oái ăm hơn nhiều cho số mệnh của nó chính là vị Đại đệ tử của Viên Ngộ – được Viên Ngộ xem là người kế thừa xuất sắc nhất của mình –, sau khi trở thành Tông sư một ngày nọ tuyên bố trước chúng đệ tử rằng, Bích Nham lục là một cơ nguy cho những thế hệ sau và ra lệnh truy tầm tất cả những bản đang phổ biến rồi đem thiêu huỷ chẳng chút thương tiếc. Để có thể hiểu đến một mức nào đó biện pháp quái lạ này cũng như có một cách phán đoán chân chính về nó, chúng ta phải có một cảm nhận nhất định về bản chất của Thiền và đặc biệt là nội dung của tác phẩm bị thiêu huỷ này; và như vậy, chúng ta bắt buộc phải tìm hiểu kĩ hơn, phải nghiên cứu nguồn gốc xuất xứ của tác phẩm văn hoá kì đặc này của nền Phật giáo Trung Hoa. 2

◊ Tông môn đệ nhất thư – Viên Ngộ Bích Nham tập; 宗 門 第 一 書 圓 悟 碧 巖 集

11

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Advertisement