Page 109

Bình xướng về bản tắc

Bình xướng về bản tắc Cổ nhân thường sớm tối tham thỉnh những bậc cao túc. Nhưng khi Thuý Nham trong buổi lễ kết hạ lại đưa ra một câu hỏi như vậy để dạy chúng thì giống như một ngọn núi cheo leo hùng vĩ, và chúng ta có thể nói: Long trời lở đất. Các ngươi thử nói xem: Cả một Đại tạng với 5048 quyển kinh – không một điểm nào về tâm tính, đốn giáo tiệm giáo mà không nói đến – có đề cập đến một điểm nào đó như ở đây hay không? Trong một dòng truyền thống thật dài như vậy sự việc chỉ xảy ra một lần. Thuý Nham đứng sừng sững kì đặc ở đây. Cứ nhìn xem Sư nói gì. Các ngươi thử nói: Sư muốn gì với câu hỏi đó? Cổ nhân quăng dây câu không phải làm những việc hư vọng, mà hơn nữa, luôn luôn có một ý nghĩa, một đạo lí để dạy người. Nhiều người hiểu lầm, cho rằng Thuý Nham thanh thiên bạch nhật nói đại một câu, đưa ra một câu hỏi chẳng phải là một câu hỏi. Bởi vì đến buổi lễ kết hạ tăng chúng đều phải trình bày những lỗi lầm đã vi phạm nên Sư tự kiểm điểm trước để tránh trường hợp bị người khác kiểm điểm. Tốt thay! Chẳng tương can gì đến sự việc! Ôm ấp kiến giải như thế thì, như chúng ta nói, chỉ có thể diệt chủng tộc của lão Hồ. Tông sư của chúng ta từ đời này sang đời nọ, nếu các vị không giảng dạy người thì công trình của chư vị đều chẳng mang lợi ích gì cả. Chư vị muốn gì khác bây giờ? Ai đó đến nơi này thấu hiểu thì mới biết được thủ đoạn của cổ nhân, tương tự như cách giật dây trâu bò của nhà nông, hoặc đoạt thức ăn của kẻ đói. [Bò muốn quẹo trái thì nông gia giật dây bên phải và ngược lại. Thuý Nham – với câu nghi vấn chính mình –, muốn dạy đệ tử rằng họ không nên hiểu những lời nói của mình như là những lời dạy chỉ vào một hướng nhất định nào đó. Môn đệ không nên thâu đắc những lời dạy rồi rời nơi an cư với tâm trạng đã trang bị lương thực cho thời gian kế đến. Ngược lại, Thuý Nham đoạt luôn lương thực này của họ. Chỉ những gì họ đã ăn, đã trở thành cốt tuỷ của họ rồi mới có giá trị, một giá trị không ai chiếm đoạt được.] Nếu đặt câu hỏi này cho người thời nay, họ chỉ biết nhai nghiến ngôn cú, châu mày nhướng mi suy nghĩ. Ngược lại, các ngươi hãy xem những người sống cùng nhà với Sư! Xem họ tự nhiên biết được Sư đặt chân nơi nào, biết được những câu nói thiên biến vạn hoá, khúc mắt góc cạnh của Sư để rồi đạt khả năng đáp trả lại với những câu trên [như bản công án cho thấy]. Nếu câu hỏi của Sư không kì đặc như vậy thì cả ba, Vân Môn, Bảo Phúc và Trường Khánh đâu có tấm tắc thừa nhận, để rồi thù đáp như vây? Bảo Phúc nói: Tâm của kẻ chuyên trộm cắp trống rỗng. Chính ngay câu này đã dẫn dụ nhiều người dùng tình kiến để luận giải những câu của Thuý Nham. Các ngươi nói thử xem: Bảo Phúc nghĩ gì với câu nói trên? Thiết kị việc nhắm vào ngôn cú mà cho là có thể diện kiến cổ nhân! Nếu các ngươi sinh tình giải, khởi vọng niệm thì Bảo Phúc sẽ thay đổi tròng mắt của các ngươi ngay. Những người như thế hoàn toàn không nhận ra rằng, với câu chuyển ngữ của mình, Bảo Phúc đã chặt đứt chân của Thuý Nham [rút khoảnh đất dưới chân đứng của Thuý Nham để vị này đứng lơ lửng giữa không trung với câu hỏi của mình – chỉ còn câu hỏi là có phải Sư bắn trúng ngay quả tim đen của Thuý Nham như thế hay không]. Trường Khánh nói: Mọc ra! Nhiều người nói: Trường Khánh đi dò theo dấu chân của Thuý Nham mới nói mọc ra như vậy. Hiểu như vậy thật hay! Nào có liên hệ gì với việc này! Họ chẳng biết là với câu trả lời ›mọc ra!‹ này, Trường Khánh tự nêu ra kiến giải của mình. Ta thử hỏi các ngươi: Ý nghĩa của câu trả lời ›Mọc ra!‹ của Trường Khánh ra sao? Trường hợp này tương tự như Sư đứng trước mặt một tác gia kiếm thuật mà vung thanh bảo kiếm của Kim Cương vương để sử dụng ngay tức thì tuỳ nghi. Nếu các ngươi đạt khả năng đả phá được những kiến giải thường hiện hành, tiệt đoạn được tất cả những ý niệm, vọng tưởng về được mất, đúng sai – chỉ lúc ấy các ngươi mới thấy được cõi mà từ đó, Trường Khánh thù xướng câu hỏi của Thuý Nham. Vân Môn nói: Dừng! Quả thật là kì đặc. Chỉ có điều khó hiểu. Đại sư Vân Môn thường sử dụng »Thiền một chữ« để dạy chúng. Mặc dù chỉ một chữ thôi nhưng nó đã bao hàm Tam cú.1 Hãy xem cổ nhân, xem họ tuỳ cơ duyên hoàn cảnh mà thù xướng một cách tự nhiên, khác hẳn người đời nay. Đó chính là phong cách phát biểu của Sư. 1

◊ Tam cú ở đây cũng được gọi theo Thuật ngữ Thiền là Vân Môn tam cú. Hán Việt Thiền Tông Từ Điển của Thông Thiền (chưa được công bố) ghi như sau: »Ba câu nói của Vân Môn khái quát được tư tưởng thiền pháp và phương pháp tiếp hóa người học của tông Vân Môn. Đó là: 1. Hàm cái càn khôn: Muôn vàn sự vật đều là diệu thể chân như; 2. Tiệt đoạn chúng lưu: Chặt đứt con đường ngôn ngữ, trừ dẹp cơ dụng của vọng niệm phân biệt; 3. Tùy

109

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Bich Nham LucPDF  

BÍCH NHAM LỤC Chân Nguyên dịch Việt ngữ Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển & Viên Ngộ Khắc Cần trứ Giáo sư Wilhelm Gundert dịch Đức ngữ và bì...

Advertisement