Issuu on Google+


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ? Tác giả: Nguyễn Đức Phát hành theo thỏa thuận giữa Công ty Văn hóa Hương Trang và tác giả. Nghiêm cấm mọi sự sao chép, trích dịch hoặc in lại mà không có sự cho phép bằng văn bản của chúng tôi. GPXB số 889-2010/CXB/20-106/VHTT QĐXB số 1496/QĐ-VHTT

In ấn và phát hành tại Nhà sách Quang Minh 416 Nguyễn Thị Minh Khai, P5, Q3, TP HCM Việt Nam

Published by arrangement between Huong Trang Cultural Company Ltd. and the author. All rights reserved. No part of this book may be reproduced by any means without prior written permission from the publisher.


NGUYỄN ĐỨC

SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ? RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH ĐỂ THÀNH CÔNG TỪ KHI CÒN LÀ SINH VIÊN NHỮNG KỸ NĂNG VÀ PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN ĐỂ TRỞ THÀNH MẪU NGƯỜI LÝ TƯỞNG VÀ NẮM CHẮC THÀNH CÔNG TRONG CUỘC SỐNG

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HÓA THÔNG TIN


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

C

uốn sách này không giúp bạn đạt điểm cao hay có những bằng khen của trường lớp. Cuốn sách này cũng không nói với bạn cách đạt được những gì người khác muốn bạn làm. Và nó cũng không hề chứa một bí quyết nào về sự giàu có hay nổi tiếng. Tôi viết cuốn sách này với mong mỏi các bạn sinh viên sẽ tự hiểu đúng về bản thân để chọn một con đường đi phù hợp và thành công trên con đường đó. Khi ấy, bạn sẽ trở thành một con sư tử dũng mãnh có khả năng làm chủ vận mệnh bản thân và giúp đỡ những người khác có được điều họ muốn, ngay cả khi bạn còn ngồi trên ghế nhà trường. Danh hiệu sư tử hay sinh viên thành công sẽ theo bạn suốt cả cuộc đời, với những nguyên tắc bất biến của nó. Tại sao trong cuộc sống có những người luôn thất bại, cả đời phải đội lốt những con thỏ? Đơn giản chỉ vì những người thất bại thường không tự biết mình là ai, muốn điều gì và phải làm như thế nào để thành đạt. Hoặc nếu có biết được những điều đó, họ cũng không đủ dũng cảm chọn lựa cách hành động với quyết tâm đủ để trở thành một con sư tử. Xin chúc các bạn đủ kiên trì đi hết con đường mình chọn! 5


6


LỜI NÓI ĐẦU Bạn là một sinh viên? 1. Bạn đã bước vào một môi trường tương đối khốc liệt? 2. Bạn học rất tốt, nhưng đó là điều duy nhất bạn có thể làm tốt? 3. Bạn gặp trở ngại với việc học của mình? Bạn đang có nhiều vấn đề rắc rối xung quanh bục giảng? 4. Bạn luôn cảm thấy nhàm chán với cuộc sống hiện tại? 5. Bạn không có cảm hứng với sách vở như khi bạn còn học ở trường phổ thông? 6. Bạn muốn kiếm được tiền, thật nhiều tiền và đã quên đi nhiệm vụ của mình lúc này là gì? 7. Bạn có ý chí, nhưng hướng đi của bạn đang gặp trở ngại? 8. Bạn là một sinh viên tương đối xuất sắc, song bạn thấy tương lai không được định hình rõ lắm? 9. Bạn cảm thấy hụt hẫng và không biết mình sẽ sống tiếp như thế nào?

7


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

10. Bạn không có kế hoạch cho tương lai hoặc không xác định được đâu là điểm bạn muốn đến? 11. Hay là bạn còn bỡ ngỡ với tất cả, vì bạn mới bắt đầu? Những bất ổn như trên không phải vấn đề của riêng bạn! Trong thực tế, không ít các bạn sinh viên hiện nay thường rơi vào một hay nhiều trường hợp như trên. Để giải quyết tất cả các vấn đề trên, và hơn thế nữa, tất cả những gì bạn cần là đọc cuốn sách này và thay đổi chính mình: làm chủ cuộc sống của mình từ nay đến hết cuộc đời. Cuốn sách này dành cho những ai dám chấp nhận đau đớn để thành công, nó không dành cho những kẻ nhút nhát hay những bộ óc luôn luôn nghi ngờ về mọi thứ. Sinh viên! Thời điểm của bước đệm chuyển tiếp, của sự hình thành một tính cách xuất sắc hay chỉ là một điểm mờ nhạt trong hàng triệu những điểm mờ của cuộc đời này. Có những người trưởng thành được nhờ sự bồi đắp và rèn giũa khi còn là sinh viên, và rất nhiều người khác thì ngược lại, họ sa lầy và làm mất hẳn đi những phẩm chất thuở nhỏ, những kỹ năng và ý chí phấn đấu. Bạn đang có xu hướng là người như thế nào? Và bạn muốn mình là ai? Hãy luôn tự hỏi bản thân xem bạn

8


LỜI NÓI ĐẦU

đang ở vị trí nào, đang làm gì và những phẩm chất ưu tú từ thuở nhỏ đã biến đi đâu mất rồi. Tôi đang muốn nói với các bạn về những con người đã từng thành công… Chúng ta có Đoàn thanh niên, có Hội sinh viên. Bây giờ, nếu bạn đồng ý, chúng ta sẽ có một câu lạc bộ “Những sinh viên biết đặt câu hỏi”. Là sinh viên, chúng ta có vô số vấn đề cần giải quyết. Tôi đánh giá cao những con người biết đặt câu hỏi với chính mình hay người khác, và còn đánh giá cao hơn nữa những thành viên luôn cố gắng tìm giải pháp cho các rắc rối mình gặp phải mà chưa có câu trả lời thỏa đáng. Phẩm chất đó nói lên điều gì? Nó nói lên rằng, bạn là một sinh viên thành công, một con sư tử dũng mãnh. “Sinh viên thành công”? Một khái niệm hết sức mới mẻ! Từ trước tới giờ, chúng ta chỉ nghe nói về sinh viên xuất sắc, sinh viên giỏi, khá, trung bình và kém. Hơn nữa, khái niệm thành công thường chỉ được dùng cho những người đã đi làm, va vấp với đời, hoặc cho những người được thành tựu, trở nên giàu có hay danh tiếng. Vậy thì, khái niệm “sinh viên thành công” ở đây liệu có ý nghĩa thực sự gì không? Có đấy! Và chắc chắn là nó có ý nghĩa rất đặc biệt, như tôi sẽ giải thích ngay sau đây. “Sinh viên thành công” là sinh viên có thể giải quyết các vấn đề mà mình gặp phải trong những năm ngồi trên

9


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

ghế nhà trường; có thể ra trường với bản lĩnh và đáp ứng đầy đủ những yêu cầu làm việc của thị trường lao động chất lượng cao. Và trên tất cả, sinh viên đó phải có tố chất của một nhà lãnh đạo. Bạn thấy đó, định nghĩa này không quy định số năm mà bạn ngồi trên ghế nhà trường! Tôi tin là bạn đã cầm cuốn sách này lên bởi sự thúc đẩy của một tựa sách gây tò mò. Nhưng đến đây tôi tin là bạn sẽ đọc tiếp vì muốn trở thành một sinh viên thành công. Để có thể đi tiếp cùng các bạn trên con đường khám phá bản thân một cách thuyết phục hơn, xin cho phép tôi được giới thiệu về mình đôi chút. Tôi là Nguyễn Đức, một người tích cực, cựu sinh viên trường Đại học Bách Khoa Hà Nội. Tôi từng là một học sinh xuất sắc trong suốt 12 năm đèn sách, đã tham gia và đoạt giải trong rất nhiều cuộc thi kiến thức hàn lâm... Và tôi cũng có một thành tích đáng tự hào khi còn là một cậu bé. Tôi bước vào đại học với tâm lý tự tin và lạc quan vô cùng khi tham dự một cuộc đọ sức với 10.000 thí sinh khác. Tôi đạt 28 điểm trong kỳ thi đó. Lại thêm một lần tự hào nữa. Giống như nhiều sinh viên khác, năm thứ nhất là một năm vất vả của tôi với những điểm số thấp kém. Tôi bị

10


LỜI NÓI ĐẦU

đánh đòn tâm lý và gặp rắc rối với niềm kiêu hãnh của mình. Tôi bắt đầu sa sút. Có lẽ tôi đã chọn sai nghề, sai trường chăng? Năm thứ hai, tôi quyết định nghỉ học giữa chừng (theo chế độ bảo lưu ) để tham gia kinh doanh cùng một người anh họ với chức danh quản lý không góp vốn. Trí thông minh toán học của tôi không giúp tôi kiếm được nhiều tiền, công việc đình đốn... Và như một “giám đốc cấp cao”, tôi bị sa thải… Vừa tròn một năm kể từ ngày tôi rời giảng đường đại học. Tôi đã rất thất vọng và bi quan về cuộc đời. Tuy nhiên, tôi vẫn luôn tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi: Tôi là ai? Tôi phải làm gì để thành công? Và tôi đã gặp sự may mắn của đời mình. Đó là một người đặc biệt, và là cố vấn của đời tôi. Tôi sẽ kể cho các bạn nghe về ông trong những chương tiếp theo của cuốn sách này. Và như một câu chuyện có hậu, tôi trở lại trường đại học, học hành bắt đầu khá lên trông thấy cũng như giải quyết được các rắc rối của bản thân, và rắc rối lớn nhất là: làm sao để kiếm thật nhiều tiền hay làm được một điều gì đó đáng tự hào khi còn là sinh viên, với sự hướng dẫn của vị cố vấn, thầy mình? Tôi ra trường với tấm bằng tốt nghiệp loại ưu, có chút vốn liếng và bắt đầu làm ông chủ bằng việc góp vốn mở

11


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

công ty kinh doanh các sản phẩm và thiết bị cơ khí. (Thật sự thì đó là một ngành ăn lên làm ra vào thời điểm ấy.) Tôi lại vấp ngã, nhưng vị cố vấn lại giúp tôi làm lại từ đầu... Thời gian sau đó tôi sang làm việc cho công ty Toyota tại Nhật Bản. Một công ty khác của tôi được thành lập khi tôi về nước được vài tháng, và hôm nay tôi ngồi đây tâm sự với các bạn về chuyến đi của mình trong khi tiền vẫn đang được thu về đều đặn từ công ty của tôi. Tôi có thể nói gì qua tất cả những chuyện đó? Đó là: Tôi đã là một sinh viên thành công! Mặc dù tôi đã học tất cả 6 năm đại học (tính cả thời gian nghỉ) và có nhiều thăng trầm trong sự nghiệp. Mỗi bước đi đều là một cơ hôi, tôi đã cố chọn đi con đường ít rủi ro và ngắn nhất so với hầu hết mọi người. Tôi đã có cơ hội của mình, một “sinh viên thành công”, một con sư tử. Các bạn tôi, nhiều người khác cũng có khởi đầu tốt đẹp như tôi nhưng đã trở thành những con thỏ. Bạn có chắc là mình đã biết rõ về sư tử và thỏ hay không? Tôi thường so sánh các “sinh viên thành công” với những con sư tử, và các “sinh viên thất bại” là những con thỏ! Có thể bạn đang thắc mắc về việc những “sinh viên thất bại” - trong ý nghĩa họ học không tốt lắm hoặc thậm

12


LỜI NÓI ĐẦU

chí không hoàn tất chương trình học - vẫn có thể trở thành sư tử! Tôi dám đoan chắc với bạn rằng điều đó thực sự không bao giờ xảy ra. Và bạn tranh biện với tôi rằng Bill Gates, Steve Job là những điển hình của điều đó. Nhưng bạn đã hiểu sai về khái niệm “thất bại” tôi muốn dùng ở đây. Vì họ không phải là những “sinh viên thất bại” như bạn tưởng. Sự thật là họ đã thành công và trở thành sư tử sớm hơn những người khác! Chẳng có lý do gì để một con sư tử phải ở lại trong một môi trường chật hẹp thay vì lao ra ngoài cuộc sống hoang dã đầy thử thách. Và trong ý nghĩa đó thì những người bạn vừa nhắc đến đều là những “sinh viên thành công”, hay những con sư tử. Cũng như bao nhiêu người khác, bạn luôn có quyền chọn lựa: Hoặc là một sư tử anh hùng dũng mãnh, hoặc là một chú thỏ nhút nhát chỉ biết trốn tránh. Nếu bạn vẫn tiếp tục đọc những trang sách tiếp theo đây, điều đó có nghĩa là bạn muốn trở thành một sư tử dũng mãnh. Tôi rất vui khi có thêm một người đồng hành thú vị như bạn. Thân ái, NGUYỄN ĐỨC

13


DẪN NHẬP

H

ầ u hết chúng ta thường nghĩ rằng một con sư tử thì phải tàn nhẫn, mạnh mẽ, đáng

sợ và khó gần. Còn thỏ thì sao nhỉ? Chúng ta thường cho rằng thỏ là một con vật yếu ớt, hiền lành và đáng yêu. Sự thực thì những mô tả như trên chỉ đúng một phần, nhưng đó không phải là những đặc điểm giúp ta phân biệt rõ sư tử với cáo, thỏ hay một con vật nào khác. Tôi là một người yêu thích động vật, gia đình và bạn bè tôi cũng vậy. Tất cả chúng ta đều giống nhau là yêu thương các con vật. Nhưng tôi yêu thích sư tử, còn hầu hết những người tôi biết thì hầu hết là yêu thích thỏ hơn khi được đề nghị so sánh giữa hai con vật này. Chắc bạn cũng sẽ yêu thích một con vật hiền lành và có vẻ dễ thương hơn, phải không? Bạn không sai trong việc lựa chọn dành tình cảm cho con vật nào, nhưng bạn có thể sai lầm trong việc lựa chọn tính cách và sự thích ứng với hoàn cảnh. Tôi muốn lưu ý bạn một chi tiết thú vị về chính bản thân mình: Chúng

14


DẪN NHẬP

ta luôn hướng tới và yêu quý những gì tương đối giống với bản thân mình, ít ra là ở một vài đặc điểm đáng lưu ý nhất. Bạn có thể thử hỏi một người xem họ thích thỏ hay sư tử. Và bạn sẽ nhận được câu trả lời bộc lộ một cách tương đối những đặc điểm quan trọng nhất trong việc hình thành sự nghiệp của người đó. Đây cũng là một trong những phương pháp tuyển chọn lãnh đạo và những vị trí đứng đầu tương đối chính xác. Nhưng bạn không nên lấy làm phiền muộn hay bực dọc khi tôi chỉ ra cho bạn một điểm yếu của bản thân, vì hầu hết chúng ta ai cũng đều như vậy cả. Đó là bản chất tự nhiên của con người. Và cũng đừng bi quan vì việc mình đang có khuynh hướng trở thành một con thỏ. Điều đó luôn luôn, tôi phải nói là luôn luôn, có thể thay đổi được. Đặc biệt là khi bạn vẫn đang ở trong khoảng thời gian hình thành và xây dựng tính cách của con người mình: tuổi trẻ. Không phải ai cũng có thể tự mình vượt qua được những khó khăn trong cuộc đời, vì chúng ta luôn phải tự mày mò tìm phương pháp, mà người mở đường thì bao giờ cũng phải mất một thời gian khá dài để làm được điều này. Khi gặp khó khăn gian khổ, ai cũng mong mình sớm thoát khỏi tình cảnh đó, nhưng thường không bao giờ chịu suy nghĩ về chính những điều thực sự quan trọng

15


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

mà bản thân cần đối mặt, và về những điều cần làm trong cuộc sống ngày nay. Nhiều bạn trẻ không thể hiểu nổi mình đang làm gì vì hầu như họ luôn hành động theo sự sắp xếp chỉ dẫn từ cha mẹ hoặc từ những khuôn sáo thuộc tư duy truyền thống. “Tôi thích ngành công nghệ thông tin hơn, nhưng cha mẹ tôi lại muốn tôi trở thành một bác sĩ...” Đại loại là như thế! Một số khác thì không bao giờ xác định trước được những mục tiêu dài hạn hay ngắn hạn và do đó gần như không thể hoàn thành bất cứ công việc nào một cách trọn vẹn. Đa số chúng ta thường rơi vào tình trạng biết rất nhiều việc nhưng lại chẳng thấu hiểu được một điều gì cho thật sâu sắc, thậm chí cũng không cố gắng để thực sự am hiểu được điều gì cả. Chúng ta cũng sai lầm khi muốn nhanh chóng kiếm thật nhiều tiền bằng các công việc không giúp bản thân nâng cao kỹ năng cũng như tri thức, thay vì đầu tư kỹ vào việc học hành để có đủ sự khôn ngoan và trình độ nhận biết, nắm bắt và tranh thủ những cơ hội rất tốt trong tương lai. Vì thế, lời khuyên cho bạn vào lúc này là hãy bắt đầu tập suy nghĩ nhiều hơn về chính bản thân mình, suy nghĩ

16


DẪN NHẬP

về những thay đổi có tính đột phá và tiến bộ của xã hội, của đất nước. Kỷ nguyên toàn cầu hóa đang diễn ra với sự đổi mới không ngừng từ các quy tắc, luật lệ, ranh giới, công nghệ, tôn giáo... Các khu vực quốc tế hóa đang ngày một mở rộng, và một ngày nào đó khu vực địa phương của riêng bạn sẽ nhỏ lại đến mức không còn ai quan tâm đến nữa. Vậy, tôi mong các bạn, những người sẽ làm cho văn hóa Việt Nam, kinh tế Việt Nam, công nghệ Việt Nam và bản sắc Việt Nam trở thành một phần đáng kể trên trường quốc tế, hãy tự rèn luyện bản thân trở thành một mẫu mực để mở rộng, một điển hình để trở thành quy chuẩn và để tồn vại vươn lên mạnh mẽ. Các bạn có thể chưa nhận ra điều gì mình sắp phải đối mặt, hoặc đối thủ là ai, song hãy luôn tự biết bản thân mình đang ở vị trí nào, mình đang sở hữu những gì có thể trở thành lợi thế. Khi chiến tranh qua đi, những kẻ thù hữu hình không còn nữa, nhưng chúng ta lại phải đối mặt với rất nhiều thế lực ngăn cản sự phát triển vươn lên; chúng đáng sợ và khôn ngoan hơn gấp nhiều lần. Trong thực tế, lợi thế của một đất nước chính là những người trẻ tuổi, là tầng lớp trí thức, và lợi thế của các bạn là trí tuệ, là năng lực và bản lĩnh của sức trẻ trong thế kỷ 21 này.

17


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Bạn chỉ có thể vươn đến thành công với một tinh thần và ý chí mạnh mẽ, một sự khát khao mong muốn đổi mới và dũng cảm đi đầu trên con đường đã chọn. Tôi biết đó là một quá trình dài và đầy thử thách, song hãy kiên trì bước những bước đầu tiên, và hãy quyết tâm đi hết con đường mình đã chọn. Hãy sống, làm việc và học tập để không bao giờ phải hối tiếc vì sự yếu đuối hay lười nhác của bản thân mình. Hãy vui vẻ chấp nhận những gì cuộc đời đã ban tặng cho ta: cả những thuận lợi cũng như bất lợi. Đơn giản chỉ vì đó chính là những thử thách để giúp cuộc đời ta trở nên có ý nghĩa hơn. Như một doanh nhân thành đạt trong công cuộc đổi mới của nước Nhật, ông Inamori Kazuo đã nói: “Các bạn trẻ! Cuộc đời của các bạn sẽ thay đổi rất nhiều tùy theo cách nhìn lạc quan hay bi quan về cuộc sống của các bạn.” Tôi biết là trong các bạn vẫn luôn tồn tại bản chất oai hùng của sư tử, những con người dẫn đầu thực thụ. Tôi chỉ có thể giúp bạn khơi dậy chính bản chất đó trong bản thân mình, để bạn được là chính mình với những ước mơ và thành đạt.

18


CHƯƠNG I: ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ TÍNH CÁCH CỦA MỘT CON SƯ TỬ

T

rước khi nói về tính cách của một chúa sơn lâm, chúng ta nên có những hiểu biết chung về kết quả của cá tính đó mang lại.

1. Có thể chủ động cuộc sống của bản thân Bạn có bao giờ nhìn thấy hoặc nghe nói về một con sư tử bị rượt đuổi và đe doạ tính mạng bởi một điều gì khác ngoài tuổi già? Tôi thì không thể tìm được một hình ảnh hay tài liệu nào nói về điều kỳ lạ đó. Những con vật khác, hoàn cảnh sống và môi trường khắc nghiệt ư? Những điều đó chỉ làm cho bộ lông sư tử thêm dày hơn, móng vuốt sắc hơn, nhanh hơn và mạnh mẽ hơn mà thôi.

2. Luôn dẫn đầu, lãnh đạo thực hiện những công việc phi thường. 3. Bị đe doạ là điều không bao giờ xảy ra với một sư tử. 19


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Đó là những gì có thể xem là tính cách của sư tử. Bạn biết mình có thể không cần tất cả những điều trên, song bạn không thể không có một trong số các tính cách đó nếu muốn tồn tại hay có cuộc sống tích cực và thoải mái sau khi ra trường, trong một xã hội đang biến đổi ngày một mau chóng hơn với tốc độ của kỷ nguyên số như hiện nay. Về những đặc điểm cơ bản trong tính cách của sư tử, tôi có thể nhắc bạn một số nét tiêu biểu như: - Mạnh mẽ - Tốc độ - Dũng mãnh... Đó là những tính cách nổi bật, bạn có thể biết được một cách trực quan hoặc thông qua những nhận xét của người khác về chúng. Còn rất nhiều, rất nhiều những phẩm chất khác mà tôi và bạn sẽ cùng khám phá ở những chương sau của cuốn sách này -những điều không dễ nhìn thấy, và có thể sẽ làm chúng ta phải tư duy lại về mối liên hệ giữa những khái niệm người thành công-sư tử-một tính cách lớn.

Hãy khổ luyện: con mồi là mục đích của sự tập luyện. Không bao giờ để con mồi thoát, luôn tỏ ra dũng mãnh, đó là vũ khí của sư tử.

20


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

TÍNH CÁCH CỦA MỘT CON THỎ

T

ôi tin là bạn luôn muốn kiểm soát cuộc sống của chính mình, muốn trở thành lãnh đạo theo một ý nghĩa hay một phạm vi nào đó. Đó là điều bạn chỉ có thể tìm thấy ở một con sư tử chứ không phải là thỏ. Bạn có thể vẫn chưa thực sự được thuyết phục bởi quan điểm về thỏ và sư tử. Và rằng, tất cả đều có thể kiểm soát bản thân và cuộc sống của chính mình ở một giới hạn, hay chính vị chúa sơn lâm kia cũng đôi khi để cho các yếu tố ngoại cảnh tác động đến mình. Bạn nghĩ đúng, vì thực tế không ai có thể lường hết được những yếu tố khách quan tác động đến mình. Nhưng bạn ơi, sự khác biệt là một con sư tử sẽ chẳng bao giờ buông xuôi cho những hoàn cảnh xấu tác động và điều khiển, còn một chú thỏ thì ngược lại: luôn yếu ớt và bị đè bẹp bởi những biến động lớn. Bản thân tôi và cuốn sách này cũng mong muốn sẽ khơi dậy trong các bạn những tính cách của một con sư tử, và rất mong có thể biến bạn trở thành một con sư tử thực thụ. Trong mỗi con người luôn tồn tại hai mặt: tích cực và tiêu cực. Và mọi hành vi của bất cứ ai trong thế giới hiện thực này cũng đều do hai mặt đối lập đó tác động và điều khiển mà thôi. Bạn có thể hoàn toàn tích cực, hoàn

21


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

toàn tiêu cực hay pha lẫn giữa một chút này và một phần của tính cách kia. Bạn có thể tự nhận ra bản thân mình hoặc không, nhưng về phần tôi luôn khẳng định, tích cực chính là phẩm tính của sư tử, còn thỏ là biểu tượng của sự tiêu cực với vô số những khuyết điểm của mỗi người trong chúng ta: - Nhút nhát - Yếu đuối - Nỗi sợ luôn là vấn đề lớn nhất - Tính cách bé - Và luôn bị ngoại cảnh đè bẹp... Thực sự tôi đã không cường điệu hóa chút nào khi nói rằng bạn sẽ bị đè bẹp trong kỷ nguyên mà những khu rừng đang dần được san phẳng, sự đồng bộ hóa đang diễn ra với tốc độ chóng mặt, và sự di chuyển của “những con sư tử” từ những miền đất khác tới nơi bạn sống ngày càng trở thành một vấn đề thách thức, nếu bạn không kịp thời chuẩn bị cho mình những gì cần thiết để đối đầu, hợp tác cùng phát triển và để trở thành một tính cách lớn, một con sư tử ngang tầm. Bạn sẽ bị đè bẹp, bởi chẳng có con sư tử nào muốn chơi với thỏ cả! Điều đó luôn luôn đúng. Vậy chúng ta phải làm gì khi chúng ta vẫn đang là những chú thỏ, hoặc chỉ mới nhen nhúm một suy nghĩ về sự thay đổi? Chúng ta là sinh viên, những người đang

22


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

đứng trước vô số những sự lựa chọn và đang lúng túng trước sự thay đổi không dễ nhận ra tức thì, hoặc chúng ta đang mơ hồ chẳng nhận ra điều gì cả. Nào, bây giờ là lúc để chúng ta thay đổi, lột xác để trở nên mạnh mẽ, để trở thành một con sư tử...

PHÁ BỎ HÀNG RÀO CÔNG VIÊN

K

inh nghiệm của tôi chỉ ra rằng: Bạn có thể cần đến một năm để phát hiện vấn đề, cần một tháng để loại bỏ khó khăn và khuyết điểm, song bạn có thể giải quyết vấn đề chỉ trong vòng một tuần lễ. Thách thức là ở việc bạn nhận ra vấn đề mình đang phải đối mặt. Nếu bạn làm được điều đó, nguy cơ sẽ thay bằng cơ hội, và bạn chỉ cần nắm lấy. Tôi tin là các bạn đã biết người Nhật phát triển nhanh như thế nào sau chiến tranh thế giới thứ hai. Từ một đất nước bị tàn phá bởi hai quả bom nguyên tử, những món nợ chiến tranh, và đặc biệt là tư tưởng bá quyền cũ kỹ chậm tiến, họ đã tiến lên trở thành một nước công nghiệp hàng đầu, với nền kinh tế được xếp thứ hai trên thế giới, chỉ sau Hoa Kỳ. Điều gì đã làm nên sự thần kỳ đó? Trong những năm tháng làm việc tại Nhật Bản, tôi đã học hỏi được rất nhiều điều, từ phong cách làm việc đến

23


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

tư duy cầu tiến và đổi mới của họ. Họ luôn cầu toàn và sáng tạo trong nấc thang của sự phát triển. Song có một điều tôi luôn băn khoăn và thực sự khó hiểu là vì sao bây giờ họ lại có thể có được tư tưởng khoáng đạt và tiến bộ như vậy, trong khi chỉ vài chục năm trước tư tưởng đại đồng và xâm lăng chiếm lĩnh kinh tế vẫn còn ngự trị, không thể không ăn sâu vào tiềm thức người dân Nhật. Thời của một con thỏ đã qua. Giờ họ là những con sư tử lớn. Nhưng họ đã bắt đầu như thế nào? Cuối cùng tôi cũng tìm ra được câu trả lời. Trong một lần gặp gỡ với người bạn là giám đốc một công ty tư nhân chuyên sản xuất các sản phẩm về sợi quang học nằm ở vùng Kyoto của Nhật Bản, tôi đặt câu hỏi và nhận được một tràng cười vô cùng sảng khoái (điều hiếm gặp ở một người Nhật ) kèm với câu trả lời: - Chúng tôi đã phá bỏ hàng rào công viên của chính mình. Tôi thực sự bị sốc bởi điều mình vừa nghe được: “Phá bỏ ư?” Một nước Nhật đang trong khủng hoảng, đang phải đối mặt với những thách thức từ một đống hoang tàn đổ nát lại đi phá bỏ những gì còn sót lại hay sao? Điều đó phải chăng là vô lý và phản khoa học?

24


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Nhưng rồi những năm tháng trải nghiệm sau đó, sau khi vượt qua nhiều trở ngại trong cuộc đời mình, cuối cùng tôi cũng nhận ra rằng muốn thay đổi thì trước tiên bạn phải chấp nhận phá bỏ. Đó chính là công việc đầu tiên của mỗi người chúng ta khi bắt đầu xây dựng một khu rừng rộng thay cho công viên cũ kỹ và chật hẹp của mình. Chúng ta sẽ phải phá bỏ “ngôi nhà” chúng ta đang sống, đào sâu vào chân móng và làm sạch quang cảnh chung quanh. Điều dễ hiểu là bạn sẽ luyến tiếc và phải mất rất nhiều thời gian để đưa ra quyết định “đập phá” những gì mình cố công “gây dựng”. Bạn có thể chưa hiểu rõ về ẩn dụ trong cách nói của tôi. Hãy xem nhé. Bản thân của bạn hiện nay thế nào? Bạn có thực hiện được các kế hoạch mình đã đề ra hay không? Bạn có cải thiện và mở rộng các quan hệ, trải nghiệm cũng như cơ hội của mình ngay khi vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường hay không? Và quan trọng hơn hết, nếu bạn thực sự nếm trải những thất vọng thì nguyên nhân của điều đó là gì? Đó chính là ngôi nhà cũ kỹ của bản thân bạn, là cái xích nặng nề đang ở trong bạn, trói chân và kìm nén sự phát triển của bản thân. Đó chính là những thói quen xấu và lạc hậu mà bạn đã từ lâu mắc phải hay những thành quả mà bạn có được từ sự may mắn chứ không do nỗ lực của bản thân.

25


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Bạn không thể thành công khi bạn là một sinh viên mất đi nhiệt huyết tuổi trẻ, mất đi lòng đam mê đối với ngành nghề đang theo học, hoặc thậm chí mất đi phương hướng. Cho dù bạn có nhiều suy nghĩ về tương lai nhưng nếu không đủ bản lĩnh để thoát khỏi những ràng buộc quá lớn của quá khứ và hiện tại thì bạn vẫn không thể thành công. Bạn cũng có thể đang mắc nhiều tật xấu không thay đổi được: ăn, ngủ theo cung cách của một người rảnh rang, học hành và làm việc luôn trong tình trạng nước đến chân mới nhảy... Nhưng bạn vẫn thỉnh thoảng đạt điểm số cao trong những tháng ngày “đi học như đi chơi”. Và cũng có thể bạn may mắn đã có một chỗ ngồi khá thoải mái trong một cơ sở, phòng ban hay công ty nào đó... ngay sau khi ra trường. Hoặc là bạn đã rất cố gắng, thực hiện nhiều phương pháp, cố gắng thay đổi tư duy theo một cách nào đó... nhưng vẫn không thể khắc phục được tình trạng tồi tệ trong hiện tại. Tất cả những điều đó, vân vân và vân vân, những điều mà bạn luôn xem là nơi trú ngụ của bạn trong hiện tại, là nơi mà bạn có thể thảnh thơi và thoải mái. Nhưng tôi

26


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

xin khuyến cáo bạn rằng: Đó chính là ngôi nhà cũ kỹ của bạn, là công viên chật hẹp của một con thỏ! Và chúng ta sẽ đi tiếp cũng nhau nếu bạn quyết tâm phá bỏ và dọn sạch chúng đi. Bạn sẽ đi tiếp cùng tôi chứ? Sẽ rất khó để bạn làm được đi���u đó, vì dù sao đi chăng nữa, trong “ngôi nhà” mà bạn yêu quý vẫn còn rất nhiều đồ vật giá trị, những nội thất đắt tiền... Nhưng quả thực, những món có giá trị còn sót lại đó không thể phù hợp với tòa lâu đài mà bạn đang định xây, những lồng sắt trong công viên không thích hợp với một khu rừng rộng lớn. Bạn sẽ có cảm nhận rõ hơn khi logic đòi hỏi những thứ hòa hợp với nhau và sự đồng bộ hóa. Hãy phá bỏ những gì cũ kỹ và giữ lại khu đất của bạn, tôi sẽ giúp bạn mở rộng và xây dựng thành một khu rừng rộng lớn. Nào, bây giờ chúng ta có thể bắt tay ngay vào việc “phá bỏ”. Bạn cần một thời gian cụ thể để hoàn tất công việc này. Và theo những gì tôi đã trải nghiệm, chứng kiến, tôi khuyên bạn nên dành một tháng để thực hiện điều đó. Chúng ta có một tháng, và tôi sẽ giúp bạn!

27


NGÀY ĐẦU TIÊN

T

rước tiên, hãy bình tĩnh để thực hiện những điều sắp tới. Tôi luôn cần bạn phải bình tĩnh và tỉnh táo thực hiện những điều mình đang suy nghĩ và biết rõ kết quả của những việc mình đang làm… Sau đó, hãy chỉ ra ngôi nhà của bạn ở vị trí nào? Và nó tồn tại chi tiết đến mức nào thông qua sự liệt kê của bạn trong một cuốn sổ với quy tắc và khuôn mẫu như sau: 1. Đâu là những điểm xấu và yếu kém nhất của bạn? (Đây được xem là nền móng của ngôi nhà cũ kỹ.) Có thể đó là sự không trung thực, sự trễ nải, sự lười biếng... Và bạn còn có thể kể ra rất, rất nhiều những điểm mà bản thân mình đang mắc phải nhưng không muốn chấp nhận. Hãy suy nghĩ kỹ về bản thân, thời gian mà bạn đã sống và làm việc vừa qua. Hãy xem cách đối xử của mình với gia đình, bạn bè và những người có liên quan với bạn trong một phạm vi nào đó, đã tương xứng với tính cách của bản thân mình hay chưa, hay đó chỉ là những cung cách ứng xử nóng nảy và bồng bột nhất thời? Cung cách mà bạn thực hiện mọi việc cũng nên được lưu tâm đến. Chẳng hạn, bạn có niềm tin với những gì

28


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

mình làm hay không? Bạn có suy nghĩ kỹ trước khi làm việc gì hay không? Có quyết định dứt khoát và hành động kiên quyết? Đây chính là nền móng của ngôi nhà cũ kỹ mà bạn đang trú ngụ. Để khởi đầu một cách dễ dàng hơn, tôi có thể gợi ý với bạn những điểm yếu kém thường gặp nhất đối với hầu hết mọi người. Đó là: - Sự tự ti; - Sự tự ái; - Dễ rơi vào sợ hãi; - Sự dối trá và không chân thành; - Sống và làm việc một cách hời hợt, không nghiêm túc trong công việc; - Không bao giờ nỗ lực hết mình trong bất cứ chuyện gì; - Không tôn trọng và có trách nhiệm với bản thân và người khác; - Luôn bỏ cuộc sau một vài lần vấp ngã; - Thích có được nhưng không bao giờ biết cho đi; - Muốn được dựa dẫm vào người khác, đùn đẩy trách nhiệm; - Không thích giao tiếp, yêu thương người khác;

29


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

- Không có suy nghĩ lớn, không có chiến lược thích hợp và táo bạo; - Thiếu các kỹ năng cơ bản và nâng cao; - Sợ mất những gì đang có hơn là muốn được những gì chưa có; - Ít khi tự xem xét chính bản thân mình... Bạn có thể nhận ra trong số những điểm yếu vừa liệt kê trên một vài tính cách không tốt của mình, hoặc có thể với bạn thì kể ra như thế vẫn là chưa đủ. Bạn có thể phải thất vọng rất nhiều vì những điều mà mình vừa nhận biết và viết ra? Nhưng xin bạn hãy an tâm vì những điều đó sẽ được thay đổi theo hướng tốt hơn nếu bạn chịu khó cùng tôi đọc hết cuốn sách này và thực hành những gì tôi đề nghị. Tiện đây, tôi xin kể một câu chuyện về một người mà tôi đã từng cố vấn. Đó là một sinh viên mới ra trường về làm tại công ty của tôi. Dường như mọi chuyện với anh ta đều khó khăn, mặc dù anh ta là người có thành tích học tập khá tốt và một bộ óc khá sáng suốt. Tôi cũng đã yêu cầu anh ta liệt kê ra những tật xấu “thâm căn cố đế” của mình. Tôi nhận được kết quả là một mảnh giấy với hai gạch đầu dòng: chưa làm tốt công việc và hay đi làm trễ.

30


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Sau nhiều lần cố gắng giải thích với anh ta về những điểm xấu và yếu kém nhất cần nêu ra như thế nào, anh ta đã quên đi rằng mình đang cần sự giúp đỡ; thay vào đó, anh ta xem tôi như một ông sếp đang cố soi mói những điều mà anh ta không muốn nói. Chàng sinh viên đó đã ra đi, không phải vì công ty, mà vì chính sự suy nghĩ hạn hẹp của bản thân anh ta. Câu chuyện đó nhắc tôi phải lưu ý các bạn về tính chất cực kỳ quan trọng của việc chỉ ra những khuyết điểm chứ không phải ưu điểm của mình. Các bạn phải tự giúp chính mình trước khi tôi là chất xúc tác cho quá trình đó diễn ra nhanh và đúng cách hơn. Đối với hầu hết mọi người, đặc biệt là những sinh viên những người ôm trong lòng ước muốn thay đổi thế giới -, thái độ tự tôn luôn là thử thách khó vượt qua nhất. Phải muốn thay đổi thì chúng ta mới có thể thay đổi. Tôi có thể giúp bạn vạch hướng đi, nhưng không thể nào bước đi giùm bạn. Bạn có thể tham khảo ý kiến nhận xét của người khác về bản thân mình, song chỉ được xem đó là cơ sở để tham khảo thôi. Trong thực tế, có rất nhiều người đã cố ý hay vô tình chấp nhận sự yếu kém do người khác gán ghép cho mình mà quên đi thực sự vấn đề của mình nằm ở đâu. Như vậy, điều cần thiết trước tiên là hãy tự chỉ ra những điểm yếu kém của mình, thay vì nhờ cậy bất cứ

31


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

ai khác làm điều đó. Chỉ có bạn mới hiểu được chính bản thân mình một cách rõ ràng nhất, chỉ có bạn mới thấy hết được những gì mình chưa tốt mà thôi. Sau đó, bạn phải chỉ đúng những điểm yếu kém đang “ký sinh” trong tính cách của mình, là những thói hư tật xấu đang bám theo bạn hằng giờ, hằng ngày và liên quan đến mọi cung cách ứng xử trong công việc của các bạn. Trở lại câu chuyện trên, vấn đề của cậu sinh viên mà tôi cố vấn không nằm ở việc chưa làm tốt công việc hay đi làm trễ nải. Đó chỉ là bề nổi của sự yếu kém từ trong tính cách biểu hiện ra mà thôi. Vấn đề thực sự là cậu ta luôn hời hợt trong công việc và thiếu trách nhiệm với bản thân cũng như công ty. Điều nguy hiểm là nếu xác định sai “nền móng của ngôi nhà”, bạn sẽ không thể xác định được điều gì thật sự cần thay đổi và phá bỏ, và bạn cũng không thấy được ảnh hưởng của những điều đó đến mọi mặt trong cuộc sống của bạn là tệ hại đến mức nào. Vấn đề cốt lõi không phải là việc đi làm trễ, mà chính sự thiếu trách nhiệm sẽ làm cho chàng sinh viên đó không những thất bại trong công việc mà còn luôn gặp khó khăn giữa cuộc đời. Bạn phải hết sức chú ý, vì đây là bước khởi đầu của một câu chuyện dài, một tương lai, một sự thay đổi lớn lao.

32


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Bước đầu tiên bao giờ cũng vô cùng khó khăn, song bạn phải nghiêm túc với nó, vì đã đến lúc bạn cần nghiêm túc với cuộc đời mình rồi. Và hãy ngẩng đầu lên, bạn sẽ chiêm nghiệm được sự thăng hoa giữa bầu trời đang rộng mở phía trên mình. 2. Đâu là những thói quen không tốt mỗi ngày luôn cùng bạn thức dậy vào buổi sáng rồi theo bạn đến tận buổi tối. (Đây được xem như những tiện nghi bạn đang sử dụng trong ngôi nhà.)

Lúc đầu chúng ta tạo ra thói quen, sau đó thói quen tạo ra chúng ta. (Hoài Nam Tử ) Có rất nhiều thói quen xấu mà bạn cần phải nhận ra để từ bỏ, chẳng hạn như thói quen hút thuốc lá, bừa bãi, thiếu ngăn nắp trong không gian sống, chửi thề, ăn nói tục tĩu và xưng hô không có chừng mực, xem ti vi quá nhiều, lướt web hoặc chơi game suốt ngày... Tôi cũng từng trải qua những ngày tháng khó khăn khi phải một mình đối diện với vấn đề lưu ban và lần khác là khi kinh doanh mất sạch hết cả vốn liếng. Thú thực là tôi đã phải vất vả vô cùng khi quyết định tiếp tục đi học lại. Tôi đâm ra cáu kỉnh và thường sử dụng thuốc lá như một cách để thoát khỏi những rắc rối và lo

33


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

âu thường nhật. Tôi hút thuốc nhiều đến nỗi mấy cậu bạn thân trông thấy phải kêu trời vì lo cho cái phổi của tôi. Nhưng tôi vẫn thây kệ chúng bạn khuyên ngăn, can gián. Có những buổi chiều tôi lang thang trên khắp các con phố của Hà Nội và suy nghĩ vẩn vơ, trăn trở về cuộc đời mình. Lúc đó, tôi hay thức dậy muộn rồi thoáng qua xem xét cửa hàng một lúc... Trong một ngày, ngoài việc ăn, ngủ, đốt thuốc, lang thang và làm những việc không tên cho sự nghiệp kinh doanh của mình, cuộc sống của tôi lúc đó thực sự không có điểm nhấn và cũng không có hy vọng thành đạt. Có lẽ tôi sẽ không thay đổi gì nhiều và hôm nay không thể có cơ hội để chia sẻ những điều này với các bạn, nếu như vào một ngày cuối năm thứ hai ở trường đại học tôi đã không gặp được vị thầy cố vấn, một người quan trọng đối với cuộc đời tôi. Ông đã giúp tôi bỏ hút thuốc, bớt suy nghĩ vẩn vơ, và biết xác định mục tiêu cũng như hành động một cách cương quyết. Và điều quan trọng thực sự thay đổi là tôi đã phá bỏ những “tiện nghi tiêu cực” trong ngôi nhà cũ kỹ của mình. Chính sự thay đổi - dù chỉ mới là nho nhỏ - trong

34


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

thói quen sinh hoạt hằng ngày đã giúp tôi có những sự tiến bộ vượt bậc về tính cách và có một cái nhìn lạc quan hơn về cuộc đời. Bạn cũng sẽ làm được như tôi và hơn thế nữa nếu bạn thực sự nhận ra đâu là vấn đề đang từng phút từng giây đeo bám bạn, trở thành thói quen trong sinh hoạt và cách ứng xử của bản thân. Những thói quen xấu đó có thể là xem ti vi quá khuya, ngủ đến nửa buổi sáng, hút thuốc lá vô độ, luôn kèm theo những lời tục tĩu khi phát ngôn, xưng hô với người lớn hơn bằng những từ không thích hợp, vứt rác bừa bãi, quen dùng thức ăn nhanh, lười tập thể dục... Tôi có thể đưa ra một ví dụ để bạn thấy rõ hậu quả của một việc không đúng, dù chỉ là nho nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Bạn có thể xem ti vi quá khuya, lý do của bạn là để biết thêm những điều mới lạ hoặc vì bộ phim nào đó quá hấp dẫn. Tôi tôn trọng điều đó. Nhưng hãy để ý rằng sau khi xem phim thì bạn sẽ mất những điều gì. Đầu tiên là vài giờ xem phim; sau đó là thêm ba, bốn giờ ngủ nướng. Tổng cộng bạn sẽ mất khoảng 5-7 giờ mỗi ngày cho hai việc phụ đó. Tiếp đến, bạn không thể có đủ thời gian và sự minh mẫn để đến trường học, tự học hoặc làm những công việc thực sự quan trọng có ý nghĩa. Sự học của bạn

35


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

đi xuống, bạn không biết được thêm điều gì mới, các mối quan hệ cũng tụt dốc theo, vì bạn cũng chẳng có thời gian và đầu óc đâu mà nghĩ về người khác nữa. Bạn có dự định học đàn ghita hay tham gia vào một câu lạc bộ võ thuật, khiêu vũ... Và bạn cũng không làm được điều đó. Thời gian trôi qua, bạn cũng sẽ ra trường với chữ thiếu và chữ không to tướng trong tay. Quanh bạn cũng chẳng còn ai, ngoài những người có thể trao đổi về phim ảnh với bạn. Một ví dụ khác, bạn có thể dùng mạng internet với mục đích học tập, nghiên cứu hay vì công việc hoặc lý do cá nhân. Nhưng phải có chừng mực và đừng bao giờ lạm dụng nó. Chính những thứ vô cùng giản đơn và vô tri đó khi bị lạm dụng sẽ làm cho bạn phải kiệt quệ, nhất là khi với bạn internet chỉ là chat, blog thỏa mãn sở thích cá nhân và game. Ngược lại, khi trừ bỏ những thói quen xấu bạn sẽ được những gì? Tiết kiệm mỗi ngày khoảng 5-7 giờ, mỗi tuần là 35-49 giờ, mỗi tháng khoảng 150-210 giờ, và mỗi năm là khoảng 76-106 ngày! Một con số khổng lồ phải không bạn? Vậy bạn còn chần chờ gì nữa mà chưa bắt tay vào liệt kê những “tiện nghi tiêu cực” trong “ngôi nhà cũ kỹ” của bạn? Hãy liệt kê chính xác và đầy đủ nhất. Phần này bạn hãy cố gắng làm cho chi tiết, vì dù sao thì hôm nay bạn cũng chỉ có nhiệm vụ duy nhất là “nói xấu” bản thân

36


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

mình mà thôi. Nào, hãy đặt bút xuống và thực hành ngay đi thôi! 3. Đâu là những điều bạn không dễ từ bỏ? (Được xem như những phần nội thất đắt tiền trong ngôi nhà cũ kỹ mà bạn đã cố công xây dựng rất lâu trước khi đọc cuốn sách này.) Nói chung, những điều này không dễ nhận ra, và chúng có thể hoàn toàn khác nhau ở mỗi người. Tuy nhiên, nhìn một cách tổng quát nhất, đó có thể là thói quen kết giao bừa bãi và cả nể mọi lúc mọi nơi, không có sự chọn lọc và ưu tiên. Đó cũng có thể là thói quen chỉ biết học và nhồi nhét một mớ lý thuyết suông mà không có sự thực hành. Chẳng hạn, điều mà bạn cho rằng tốt là điểm số cao, còn ngôi nhà cũ kỹ là sự mù tịt về những gì thực sự đã xảy ra trong cuộc sống với cùng một bài toán. Và còn vô số những điều tương tự có thể được xem là “nội thất đắt tiền” trong một căn nhà cũ kỹ không còn hợp thời. Chúng vẫn có một giá trị nhất định, nhưng điều quan trọng hơn là chúng không còn thích hợp nữa khi bạn xây dựng một tòa cao ốc mới. Có thể đó là những thứ quá kiên cố thuộc về tính cách hoặc nền tảng của bạn. Nhưng bạn cần phải nhận ra và phá bỏ hết đi. Điều tôi muốn nói ở đây là những bức tranh loang lổ hoen ố mà bạn đã mất nhiều công sức để vẽ nên trong những năm qua.

37


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

“Tôi có thể sẽ không còn học tốt được nữa nếu tôi từ bỏ phương pháp học truyền thống của mình”; “Tôi không thể phân biệt đâu là những nội thất đắt tiền trong ngôi nhà cũ kỹ”... Bạn sẽ nói như vậy. Song có một quy tắc hết sức đơn giản để làm điều đó thật dễ dàng. Đâu là những việc bạn chưa làm được? Đâu là những thói quen hoặc phương pháp, quan điểm bạn luôn muốn giữ lại vì nghĩ rằng nó quá quan trọng? Bạn cần xác định hai điều đó. Và việc cuối cùng là xét xem giữa hai điều đó - những điều chưa làm được và những thói quen mà bạn cho là có ích - có liên quan gì đến nhau. Nếu bạn nhận ra có một sự liên hệ nào thì đó chính là những “nội thất đắt tiền không còn hợp thời”. Bạn cần phá bỏ chúng đi. Tôi sẽ minh họa bằng một sơ đồ dễ hiểu như sau: A B

C

D

E Những điều bạn chưa đạt được: A, B, C, D, E...

1 2 Những thói quen bạn cho là có ích và không muốn bỏ chúng đi: 1, 2, 3, 4, 5...

38

3

4

5


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Giờ thì bạn có thể hình dung về những việc mình cần làm trong công cuộc cải tổ này rồi chứ? Hãy mạnh mẽ chấp nhận và bắt tay vào liệt kê chi tiết nhất những “nội thất đắt tiền”. Bạn có thể dựa theo những chỉ dẫn như trên để mọi chuyện được tiến hành thuận lợi nhất. Kinh nghiệm của tôi cho thấy rằng, bạn càng chỉ ra được những thứ bạn không dễ từ bỏ và gắn chúng với một sự trì trệ, chậm tiến nào đó thì bạn càng có nhiều cơ hội dọn dẹp sạch sẽ và mở rộng hơn. 4. Những điều bạn học được trước kia nhưng khi thực hành không mang lại hiệu quả. Bạn đã đọc rất nhiều sách chỉ dẫn phương hướng giúp bạn thay đổi. Bạn thực hành và không thấy hiệu quả, hay chưa thực sự có tác dụng như một tư tưởng quyết định và thông suốt. Hoặc bạn nhận ra quá nhiều mâu thuẫn giữa các quan điểm của những người thành công khác nhau. Đầu óc bạn có thể đang là một mớ chằng chịt những mâu thuẫn đan xen. Tôi cũng đã đọc nhiều sách nói về sự thành công, giàu có hay hạnh phúc. Song những sách ấy chưa thực sự chỉ ra cho các bạn - những sinh viên thời đại - đâu là vấn đề của chính bạn, đâu là vị trí của bản thân bạn, bạn muốn trở thành người như thế nào? Hay mục đích hướng đến của bạn sẽ là gì khi bước vào cuộc đời?

39


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Vì thế, tôi muốn giúp các bạn những điều đó. Trước hết là giúp bạn nhận ra được tình trạng của bản thân, và sau đó chọn cho mình một mẫu người, hay một kho báu thực sự thuộc về bản thân bạn. Và một lần nữa, bạn hãy suy nghĩ về việc sẽ trở thành người như thế nào sau khi ra trường: bạn muốn làm thỏ hay sư tử? Những điều bạn học được qua sách vở trước đây thường là sự pha tạp những kinh nghiệm của nhiều thế hệ, là con sông tù túng đang nhỏ lại và không bao lâu sẽ làm bạn chết ngạt trong nó. Phải có một đại dương nào đó để dòng sông thoát ra, và sẽ phải có một vùng nước mênh mông nào đó mà bạn thích được vẫy vùng thỏa chí. Nhưng bạn sẽ phải tự tạo ra những điều đó cho chính mình, không rập khuôn theo ai cả. Bạn sẽ phải phá bỏ đi những thứ mà bạn cứ ngỡ là bản chất trong con người mình, nhưng thật ra lại chỉ là những thói quen cố kết lâu ngày. Thật không dễ chút nào, nhưng đó là một sự đau đớn có ích. Tôi thích cách nói như vậy. Dù rất khó khăn để đào thải những điều đã ăn sâu quá lâu ngày vào nếp sống, những điều đã bám rễ vào trong tư tưởng bạn về cung cách ứng xử với mọi thứ trong cuộc đời. Nhưng đó là một sự nạo vét cần thiết những mớ chằng chịt trong tâm hồn bạn, và là công việc khó khăn nhất mà bạn sẽ phải làm sau khi qua được bước đầu tiên trong quá trình phá bỏ và xây dựng.

40


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Rất nhiều bạn trẻ cho rằng họ không có thời gian để làm hết những việc cần làm, song một số rất ít nhận ra được đâu mới là việc mình cần làm, và chỉ một phần nhỏ trong số ít đó là biết điều phối và làm cho mọi chuyện đi đúng như kế hoạch. Tất cả cũng chỉ vì sự phụ thuộc vào những gì chúng ta được học trên lý thuyết, những gì mà người khác từng nghĩ là đúng và giờ thì chúng ta máy móc làm theo họ. Bạn phải tự có nhận thức và con đường của riêng bạn. Hãy xét lại tất cả những gì bạn học được trước đây về sự thành công, giàu có hay hạnh phúc. Và bắt đầu một trang mới của cuộc đời. Tôi sẽ giúp bạn nhận ra đâu là mục tiêu bạn cần hướng tới, và vì sao một sinh viên cần học về đầu tư nhiều hơn tất cả những thứ khác. Hãy đổ ly Moctail của bạn đi để nhường chỗ cho những giọt nước thật sự tinh khiết của chính bạn. Khẳng định nhé: Tôi sẽ học lại từ đầu, và giờ là lúc nạo vét để khơi thông những dòng chảy mới mẻ. Hãy quyết tâm hoàn thành công việc này trong ngày thứ nhất. Nếu bạn không làm được thì hãy gấp cuốn sách này lại và đợi một thời gian nữa rồi hãy đọc và làm theo nó, cho đến khi bạn có thể đúng lịch với tôi. Sau quá trình lên kế hoạch phá bỏ “ngôi nhà cũ” đi, chắc chắn bạn sẽ nghĩ rằng mình chưa có gì thay đổi cả.

41


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Đúng là như vậy đấy, bạn chẳng thay đổi gì sau ngày đầu tiên cả, vì bạn cũng chưa thực sự bắt tay phá bỏ ngôi nhà yêu quý của mình. Ngày tiếp theo, bạn sẽ phải bắt tay vào làm sạch những thói hư tật xấu của bản thân. Còn rất nhiều việc bạn cần làm trước khi có thể trở thành một mẫu người nào đó. Vì vậy, công việc cuối ngày của bạn chỉ là ngủ một giấc thật sâu mà thôi. Kinh nghiệm của tôi là không bao giờ nghĩ đến những khó khăn trong tương lai để đến nỗi bản thân phát sợ rồi bỏ hẳn công việc đã dự định. Hãy suy nghĩ về đích đến cuối cùng, để giải quyết những thử thách trên đường cho gọn gàng và có hiệu quả nhất. Vẫn còn những điều cuối cùng tôi muốn nói với các bạn sau một ngày làm việc khó khăn. Bạn thích màu sắc? Tôi cũng vậy, hay bất cứ con sư tử nào cũng vậy. Có thể là màu xanh dương, màu đen, màu đỏ hay màu vàng. Bạn sẽ khẳng định chắc chắn rằng bạn luôn thích nó. Nhưng đó là chuyện của ngày xưa lắm rồi, khi mà sự chính xác vẫn chưa được xem trọng và áp dụng nhiều như chính lúc này. Khi những màu xanh trở nên mờ nhạt, khi gam màu đen đã loang lổ và màu đỏ thì nhợt nhạt. Bạn có thể vẫn thích mình như ngày xưa. Tôi tôn trọng ý thích của bạn. Song những đặc điểm chính, những gam

42


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

màu chính hình như đã trở lên mờ nhạt và không còn gợi được cảm xúc như trước nữa. Đây là lúc bạn cần xóa sạch chúng khỏi ký ức và không nên luyến tiếc về những điều không trọn vẹn như vậy, để có thể vẽ lại cho cuộc đời một bức tranh đẹp và rõ nét hơn. Hãy nghiêm túc, tự tin và đi tiếp. Có lẽ tôi đã làm các bạn nản lòng vì việc cặm cụi viết ra những gì mình không thích trong suốt một ngày trời. Nhưng để mổ những khối u, chúng ta phải mài con dao cho sắc; muốn bắn trúng mục tiêu, phải vuốt tên cho nhọn. Và quá trình chuẩn bị đó đúng là không dễ chịu chút nào. Đừng tiếc rẻ những gì bạn đã cố gắng hoàn thành hôm nay, vì chỉ ngày mai thôi, chúng ta sẽ phải làm những công việc nặng nhọc và khó khăn hơn gấp bội, và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của hôm nay là vô cùng cần thiết. Tôi có thể cảm nhận được những suy nghĩ của bạn, vì tôi cũng từng là sinh viên và có những trăn trở, băn khoăn như các bạn lúc này. Song, các bạn đang lớn lên ngay sau ngày đầu tiên. Các bạn có thấy ở trong mình một chút thay đổi không? Một điều cần lưu ý, và với tôi thì đã trở thành một phương pháp cực kỳ có ích: Hãy tĩnh tâm: suy nghĩ và đánh giá lại những gì mình đã làm hay chưa làm được trong ngày.

43


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Tốt nhất là nên làm việc đó vào mỗi buổi tối, trước giờ đi ngủ. Bạn hãy dành một chút thời gian, tùy theo điều kiện của mỗi người, khoảng 15-20 phút để chiêm nghiệm về việc mình làm, lời mình nói, những điều mà bản thân đã gặp trong ngày. Và khi buổi sáng hôm sau đến, bạn lại thấy có một điều gì đó đang thay đổi. Đó chính là dòng máu “thỏ con” trong bạn đang dần ít hơn, loãng hơn rồi đấy. Đi ngủ sớm một chút và hãy vặn chuông đồng hồ đủ lớn để giúp cho bạn có thể dậy lúc 5 giờ sáng mai...

NGÀY THỨ HAI

H

ầ u hết mọi người thường cảm thấy khó bắt tay vào thực hiện công việc, ngay cả khi mọi kế hoạch đã chi tiết đến gần như hoàn hảo. Vấn đề của chúng ta chính là thái độ lưỡng lự (một phần của ngôi nhà cũ kỹ, một phần của tính cách thỏ) trước mọi sự khởi đầu. Bạn đã bắt đầu từ hôm qua và mọi chuyện đã khá suôn sẻ, vậy giờ hãy bước tiếp. Và khi bạn có chút nghi hoặc nào đó trong trí óc, hãy tự nhắc nhở bản thân cố gắng bước thêm một bước nữa. Hướng đến mục tiêu cuối cùng là trở thành một mẫu người nào đó sẽ cho ta thêm động lực và niềm hăng hái để tiếp tục.

44


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Điều trước tiên của mỗi ngày là cần phải tạo động lực tinh thần cho bản thân, đừng quá yếu ớt hay tỏ ra mình có phần nào tính cách như vậy. Tôi xin kể một câu chuyện để các bạn có thể nhớ đến vào mỗi buổi sáng trước khi bắt đầu ngày làm việc. Đó là một kỷ niệm và cũng là bài học cho bản thân tôi từ khi còn bé. Lúc đó tôi đang học lớp 9. Thành tích học tập đối với tôi luôn là một điều đáng tự hào, còn việc rèn luyện thân thể và chơi các môn thể thao luôn luôn là một gánh nặng. Tôi ghét cay ghét đắng môn điền kinh và bóng đá. Lúc đó, tôi cũng chưa bao giờ nghĩ là mình sẽ phải học bơi vì trong chương trình giáo dục thể chất cho học sinh THCS chưa có môn này. Thế mà tôi đã phải học nó thật, chỉ vì sự nhiệt tình thái quá của thầy giáo dạy thể dục, và vì sự ưu đãi của thiên nhiên khi ban tặng một con sông trong xanh ngay sát trường chúng tôi. Các thầy cô có nhiệm vụ chuẩn bị nơi tập cho tốt và an toàn, còn tôi thì tập “bơi trên cạn” với những động tác ghi chép lại qua lời kể của những “vận động viên” kỳ cựu trong lớp. Giờ nghĩ lại, tôi cũng không hiểu sao mình có thể nghĩ ra cái việc “lên kế hoạch tập bơi” như thế nữa! Thế mà đến hôm phải học bơi thật dưới nước, tôi lại không thể mạnh dạn bước xuống để vùng vẫy hay chí ít cũng là nói ra rằng mình sợ. Cuối kỳ học đó, bạn bè tôi đều có thể bơi như rái cá, còn tôi đành phải viết đơn xin

45


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

thay thế môn bơi bằng bóng đá, vì dù sao nó cũng dễ chịu hơn. Vậy đấy, cho đến giờ thì tôi vẫn chưa biết bơi. Điều mà tôi muốn nói với các bạn qua câu chuyện trên là: Dù bạn có chuẩn bị kỹ càng chi tiết đến mức nào, nếu bạn vẫn không dám thực sự bắt tay vào việc thì bạn cũng không thể đến được nơi bạn cần đến… Trước hết chúng ta cần có sự chuẩn bị tinh thần, và việc này cũng không mất nhiều thời gian lắm đâu, chỉ khoảng 15 buổi sáng với việc lướt qua các tin tức, ăn sáng và uống cà-phê, bạn vẫn có thể tận dụng để khích lệ tinh thần cho mình ngay lúc đó. Tiếp đó, công việc của ngày thứ hai là: từ bỏ mọi tiện nghi (những điểm yếu kém mà bạn đã nhận ra được) và đập hết những nội thất đắt tiền (những thói quen gây trì trệ, ngăn cản sự phát triển). Bạn hãy ghi nhớ, đó là hai công việc chính của bạn từ nay đến hết ngày thứ bảy. Bạn có thể làm những việc này theo cách của riêng bạn, và chỉ có thể tự mình làm mà thôi. Điều đó là cần thiết và luôn được khuyến khích. Tuy nhiên, bằng vào kinh nghiệm cá nhân và lời khuyên của người đi trước, tôi có thể gợi ý giúp bạn một số phương thức để quá trình thực hiện công việc được dễ dàng hơn. Bạn có thể tham khảo các phương thức sau:

46


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

- Khởi động công việc ngay từ lúc bắt đầu một ngày mới. Đó có thể là việc cố từ bỏ thói quen ngủ dậy trễ, thói quen nằm dài trên giường mà mơ mộng hoặc nghĩ vẩn vơ. Thói quen không tập thể dục, thể thao; không ăn sáng... hay hàng ngàn thói quen khác đã được bạn nhận ra bằng nỗ lực của ngày hôm trước. Hoặc sẽ tốt hơn nếu bạn bắt đầu ngay từ cuối buổi làm việc của ngày thứ nhất, sau khi đã lên kế hoạch. Đó có thể chỉ là việc đi ngủ sớm hơn, không chơi bời hoặc chè chén thâu đêm, không học quá sức để ảnh hưởng tới ngày hôm sau v.v... Khi thực hiện những công việc hằng ngày của mình, bạn phải luôn luôn phá bỏ những cái cũ. Có thể điều đó gây ra sự khó chịu, không thoải mái hay làm mất đi những thói quen trong sinh hoạt hằng ngày: học hành, làm việc, ăn chơi, ngủ nghỉ... Điều đó chính là đặc điểm giúp bạn nhận ra mình đang thay đổi đó. Nó cũng giúp bạn triệt tiêu những hoạt động không cần thiết trong ngày. - Xác định công việc chính của mỗi ngày, và tập trung vào đó. Đây là một cách đập phá “tự động” tương đối hiệu quả và thoải mái. Tôi tin rằng bạn cũng sẽ cảm thấy dễ dàng

47


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hơn như tôi khi xác định được những công việc chính trong ngày. Công việc đó phải là những công việc không thể thiếu, và là những việc mà trong lúc chờ đợi trở thành sư tử bạn không thể không làm, như ăn, ngủ, học hành, làm việc và dành thời gian cho một vài mối quan hệ... Hạn chế các buổi gặp mặt cũng là một cách để bạn dọn đi những nội thất đắt tiền. Hãy biết từ chối tất cả những buổi hẹn mà nếu không có nó bạn cũng chẳng mất đi gì cả. Tôi tin, nếu những mối quan hệ đó thực sự vững chắc như bạn vẫn nghĩ thì một tuần không gặp sẽ chẳng gây ra ảnh hưởng xấu gì cả; còn nếu chỉ vì bạn từ chối một cuộc hẹn mà mối quan hệ đó tan vỡ thì cũng không có gì để phải tiếc nuối. Bạn đang trong quá trình trở thành sư tử, và đừng để ai làm tổn thương hay cản trở tiến trình đó. - Luôn nghĩ đến sự thay đổi khi bạn làm một việc gì đó. Bạn đã viết ra được những điều không tốt cho bản thân, và hãy lấy đó làm bản luật lệ, làm chuẩn mực để soi rọi chính bản thân mình. Tôi không thể viết ra hết những điều mà các bạn cần loại bỏ, bởi vì chúng quá nhiều với tất cả chúng ta. Tôi chỉ có thể giúp bạn những chỉ dẫn, phương pháp, và nhiệm

48


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

vụ của bạn là phải tự mình thực hiện tốt những chỉ dẫn, những phương pháp ấy. Nếu bạn làm được điều đó, tôi tin rằng mọi việc chắc chắn sẽ ngày càng tốt hơn, vì bên trong các bạn đang là sự đổi mới. - Lập một thời gian biểu thật ngắn ngọn cho mỗi ngày ngay khi thức dậy. Có lẽ đây là công việc mang tính chất thực dụng và trực quan nhất. Đó là một công việc phụ, nhưng là một chất xúc tác khá mạnh cho công cuộc đập phá tiện nghi, dỡ bỏ nội thất của bạn. Hãy thử làm điều đó nhé, và bạn cũng chỉ mất khoảng 5 phút mỗi ngày mà thôi. - Kiểm soát và tự đánh giá bản thân. Bạn nên tự đánh giá bản thân qua việc cho điểm những gì mà bạn đã làm và chưa làm được sau mỗi ngày. Việc đánh giá quá trình “dọn dẹp” được đến mức độ nào cũng là một cách giúp bạn tiến gần hơn đến mục tiêu đã đề ra. Bạn đã có danh sách chi tiết của những tiện nghi và nội thất. Hãy kẻ ô chia thứ bậc và cho điểm mỗi một chỉ tiêu đánh giá của bạn. Sau một tuần nhìn lại, bạn có thể biết rằng mình đã tiến bộ được đến mức nào. Nếu tích cực và thành công, bạn có thể sẽ là một con người hoàn toàn khác với bạn lúc này.

49


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Nhưng sẽ rất khó khăn nếu bảng điểm lại chỉ ra rằng bạn vô cùng lười nhác trong ngày làm việc này, vì hầu như bạn chưa từ bỏ được bất cứ điểm yếu kém nào. Nhưng không sao, đó là điều mà hàng triệu người khác cũng mắc phải. Và đáng tự hào là bạn đang tiến bộ, dù với tốc độ trung bình thôi, nhưng bạn cũng đã qua hết một ngày nỗ lực và giờ ngồi đây biết tự đánh giá về bản thân mình. Việc bạn thực hiện công việc tốt đến mức nào không quan trọng, mà điều quan trọng là cảm nhận của bạn về công việc mà bạn đang thực hiện. Không ai có thể trở thành thiên tài ngay sau ngày đầu tiên bắt tay vào việc. Tôi luôn tin tưởng sẽ có một sự bứt phá ở bạn vào những ngày tiếp theo trong tuần lễ đầu tiên này. Bạn hãy hình dung bản thân mình sẽ như thế nào trong ngày cuối cùng của tuần lễ nỗ lực đầu tiên này. Chắc chắn sẽ có nhiều bất ngờ trong nhận thức của bạn vào lúc đó. Đừng để những khó khăn ban đầu và sự trì trệ trong ngày làm việc này quật ngã bạn. Bạn không thể ngã như thế, và tôi cũng không muốn bạn ngã như thế. Hãy đọc lại những trang đầu và suy nghĩ xem mình có bỏ qua điều gì không. Dù sao đi nữa, với quyết tâm hoàn thiện thì bạn sẽ tự mình đổi mới, đó là điều tất cả chúng ta đều tin tưởng.

50


NGÀY THỨ BẢY

Đ

ây không phải là thời hạn cuối cùng của việc “dọn dẹp tiện nghi và nội thất”. Đây chỉ là một cột mốc chứng tỏ bạn đã đi được một đoạn đường khá xa, và là điểm để bạn soi lại và so sánh bản thân mình ngày hôm nay với một tuần trước đây. Bạn đã thấy sự khác biệt lớn như nào rồi chứ? Đặc biệt là khi nhìn vào bảng tổng kết, đánh giá và tự cho điểm bản thân sau mỗi ngày. Ngày đầu thực hiện có thể chỉ có một điểm không hoàn chĩnh, nhưng giờ tôi tin chắc là bạn đã đạt được ít nhất 30% những chỉ tiêu đã đề ra. Hãy vui vì điều đó, một con số đáng tự hào! Nhưng vẫn chưa có một sự thay đổi rõ nét nào ở những thành quả của các bạn đâu. Công việc chưa có sự thay đổi mạnh, điểm số chưa cao hay các mối quan hệ có thể vẫn còn theo chiều hướng tiêu cực. Tôi không muốn các bạn lao đi với tốc độ tên lửa để rồi chỉ ngày hôm sau lại trở về vị trí ban đầu. Những bước đi vững chãi - dù hơi chậm - sẽ giúp bạn ngày một tiến đến gần mục tiêu hơn. Điều này sẽ có thể thấy rõ hơn từng ngày kể từ cột mốc này trở đi, tôi cam đoan là nếu các bạn làm theo những gì tôi khuyên, lựa chọn tôi làm một cố vấn đáng tin cậy, các bạn sẽ sớm có sự đổi mới.

51


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Sự thiếu nhẫn nại là một khuyết điểm vô cùng tệ hại thường có ở hầu hết chúng ta. Nó làm cho bạn không thể đạt được mục tiêu, vì bạn không thể bước thêm một bước nữa. Đó chính là cốt lõi và một phần tính cách con người, đặc biệt là những người trẻ tuổi. Đó cũng chính là lý do vì sao tôi phải theo sát các bạn trong hai ngày đầu tiên, và luôn mong các bạn bước thêm được một bước sau mỗi lần chán nản, và vì sao tôi đặt ra cột mốc là một tuần lễ để các bạn xem lại và tự khích lệ bản thân mình cho chặng đường dài sắp tới. Tuần lễ mới lại sắp đến, chúng ta lại có nhiệm vụ mới để thực hiện, và như một quy luật tăng tiến, vì các bạn đã vươn lên một cấp độ mới nên độ khó của nhiệm vụ cũng sẽ tăng lên. Giờ đây bạn sẽ phải xử lý nhiều công việc hơn và mức độ thử thách cũng đi đôi với những thành quả đáng mong đợi đang chờ bạn ở cuối tuần thứ tư. Bạn sẽ phải dành hai tuần kế tiếp để đào sạch chân móng của ngôi nhà cũ lên, và đồng thời cũng phải lưu tâm không để cho những tiện nghi, nội thất cũ có cơ hội trở lại. Hay nói một cách rõ hơn, bạn sẽ phải tự sửa mình, loại bỏ mọi tính cách yếu kém, đồng thời ngăn ngừa không để cho những thói quen xấu quay trở lại.

52


TUẦN THỨ HAI VÀ THỨ BA

N

hững tính cách yếu kém, tiêu cực của sinh viên - những người trẻ như bạn - đã được nêu ra một cách cụ thể ở ngày đầu tiên. Nhiệm vụ quan trọng và cũng khó khăn nhất giờ đây chính là “đào móng ngôi nhà cũ kỹ lên”, vét sạch những gì còn sót lại. Bạn có thể cảm thấy những gì mình nêu ra trước đây là chưa đủ hoặc quá chi tiết vụn vặt, song điều thực sự nguy hiểm chính là khi bạn không thể phác họa con người mình một cách triệt để. Điều đó lý giải cho việc nhiều sinh viên có quyết tâm và đã thực hiện loại bỏ những thói quen xấu hằng ngày nhưng vẫn thất bại và sớm bỏ cuộc trong quá trình đổi mới hoàn thiện chính bản thân mình. Việc thay đổi những thói quen xấu là vô cùng quan trọng - như chúng ta đã thực hiện. Nó cho bạn một điểm tựa để thực hiện những nhiệm vụ khó khăn hơn, đồng thời cũng là chất xúc tác đẩy nhanh quá trình loại bỏ những tính cách không tốt đã ăn sâu vào con người bạn. Tuy nhiên, việc đào sâu vào cội gốc của vấn đề, đào tung nền móng cũ của ngôi nhà và nạo vét cho sạch sẽ - như chúng ta sắp làm, mới giúp bạn thực sự thay đổi và trụ vững được trước những tác động bất lợi của môi trường xung quanh. Vì thế, giai đoạn này phải được thực hiện

53


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

với một thái độ nghiêm túc. Bạn sẽ phải thực hiện hai việc cùng lúc với ưu tiên nghiêng về mục tiêu dài hạn: thay đổi tận gốc rễ những tính cách xấu của bạn, nghĩa là đào tung toàn bộ nền móng của ngôi nhà cũ lên. Các bạn đã ghi ra hàng trang giấy về những điều các bạn thực sự muốn sửa đổi, nhưng có những điểm chính sau đây các bạn cần phải chú ý: - Hãy chọn cho mình 2 điểm yếu kém nhất để loại bỏ ngay lập tức. Khoa học chứng minh rằng, bạn không thể tập trung vào nhiều hơn hai mục tiêu cùng lúc, cũng như bạn thường không thể làm việc hiệu quả nhất với một nhóm lớn hơn hai người. Bạn không thể làm trái lại điều đó, chúng ta có thể làm việc một cách chậm rãi, từ ngày này sang ngày khác với hai mục tiêu chính yếu nhất. Và phải luôn luôn tập trung vào chúng. Một gợi ý cho các bạn trẻ là hãy tìm lấy hai điểm yếu quan trọng nhất của bản thân. Chẳng hạn, bạn là người thiếu kiên trì và vô kỷ luật. Hãy dùng hết sức mạnh để ngay trong lần vung búa đầu tiên bạn có thể đập vỡ ngay một trong hai khối bê tông đó. Đây cũng là hai vấn đề sẽ theo bạn trong suốt cuộc hành trình chuyển mình để trở thành sư tử. Khi bạn không đủ kiên trì, bạn không thể thực hiện những gì mà

54


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

chúng ta đã đề ra; và nếu sự vô kỷ luật của bạn trỗi dậy bất cứ lúc nào, chúng ta sẽ phải mệt mỏi vì kết quả sẽ càng lúc càng tệ hơn và tất yếu - nếu bạn còn đủ dũng khí - phải dẫn đến sự bắt đầu trở lại từ vạch xuất phát. Thực sự thì cho đến lúc này các bạn vẫn chưa biết cách phá bỏ nền móng ngôi nhà cũ như nào. Bằng vào kinh nghiệm, tôi sẽ đưa ra một vài gợi ý sau đây, mặc dù tôi vẫn luôn khuyến khích các bạn tự động não để giải quyết mọi chuyện của mình. - Đập phá nền móng cũ là quá trình tu sửa và thay đổi bản thân thành một mẫu người mới theo lý tưởng của bạn, dù chưa phải sư tử nhưng đã hoàn thiện hơn thỏ và vẫn còn tiếp tục hoàn thiện hơn nữa. Có thể tôi đã quá đi sâu vào việc phá bỏ những nền móng cũ kỹ trong bạn, nhưng nếu không làm như vậy, bạn sẽ không thể tiếp thu những điều mới để thực sự hình thành một tính cách mới. Trong quá trình này, bạn có thể tự cho phép mình trở thành một điển hình nào đó mà các bạn mong muốn, hướng theo những gì bạn muốn tu sửa và thay đổi, nhưng tuyệt đối không được để sót lại chút vết tích nào của ngôi nhà cũ, nghĩa là của những điểm yếu kém mà bạn đã nhận biết.

55


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Khi các bạn làm mới bản thân theo cách này, tức là các bạn đã thoát khỏi lốt thỏ trong con người mình và đang lớn lên theo một nghĩa nào đó. Và một quy luật tất yếu là bạn phải tự chuyển mình thành một mẫu người nào đó trước khi trở thành sư tử, đủ để cho bản thân quen với môi trường mới và hòa hợp với một khu rừng đang được hình thành. Bạn sẽ trở thành mẫu người như thế nào? Điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào chính bạn, nhưng nhìn chung thì mẫu người lý tưởng mà bạn hướng đến thường phải bao gồm một số trong những phẩm tính sau đây: - Tự tin; - Tự trọng; - Điềm tĩnh, luôn giữ được bình tĩnh trong mọi tình huống; - Trung thực và chân thành; - Nghiêm túc trong công việc, ngay cả những việc nhỏ nhặt nhất; - Sống hết mình từng ngày; - Luôn tôn trọng người khác và có trách nhiệm; - Theo đuổi mục tiêu đến cùng; - Biết cho đi mà không mong được báo đáp; - Luôn tự gánh vác công việc;

56


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

- Luôn yêu thương mọi người; - Luôn suy nghĩ lớn và có kế hoạch cụ thể; - Luôn lạc quan; - Là một người hành động; - Có đủ mọi kỹ năng cơ bản và nâng cao cần thiết cho công việc; - Biết tĩnh tâm... Có thể bạn mong muốn trở thành một người toàn hảo hoặc chỉ cần vài ba phẩm tính trong số được nêu trên. Bạn cũng không cần quan tâm mình đã “lớn lên” đến mức nào, nhưng điều quan trọng là trong bạn đã hình thành mầm mống của một tính cách mới ngay sau khi bạn phá bỏ triệt để nền móng cũ. Đó là điểm khác biệt mà tôi muốn nhắc bạn về sự kỳ diệu của tạo hóa. Bạn sẽ thấy thành quả lao động của mình hiển hiện ngay sau những ngày lao động, và rõ nét nhất là sau 2 tuần tiếp theo này. Bạn cứ đập phá, và đập phá đến đâu, bạn sẽ thu về được cho mình một mảnh đất màu mỡ đến đó. Đó chính là tư duy thay thế nền móng. Chỉ có thay đổi, loại bỏ những điểm yếu trong tính cách bạn mới có được sự đổi mới rõ ràng. Nhưng bạn hãy chú ý dừng lại ở việc trừ bỏ những điểm yếu kém nhất mà không sa vào việc chi tiết hóa

57


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

chúng thành những thói quen hằng ngày mà tôi vẫn thường gọi là những tiện nghi của bạn. Có rất nhiều sinh viên khi được hướng dẫn thay đổi theo cách trên đã mắc vào cái bẫy hiển nhiên này. Điểm thứ hai là các bạn phải không ngừng nỗ lực cải thiện để đạt được những điều mà bạn đang hướng tới. Chỉ cần bạn lơ đãng với tật xấu, chúng sẽ quay trở lại và nuốt chửng những thành quả vừa đạt được của bạn. Phải luôn luôn tiến về phía trước. Một đặc điểm của những “sinh viên thất bại” là họ không thể tự nhận ra tình trạng bản thân, hoặc nếu có nhận ra và cố sửa mình thì cũng không xác định được mẫu người mình muốn trở thành là như thế nào. Họ chỉ đề ra những mục tiêu và mơ ước chung chung, và sau đó thì hành động một cách qua loa, sơ sài. Vì thế, họ chỉ có thể thay đổi được đôi chút thói quen trong sinh ho���t hằng ngày, để rồi những ngày sau đó lại phải đau đầu vì chúng, cho đến khi việc thay đổi và cố gắng thay đổi lặp lại quá nhiều lần dẫn đến sự nhàm chán và thất vọng. Khi ấy, họ sẽ nghĩ: “Mình đã là như vậy, đó là số phận của mình. Mình là người khó thay đổi và sẽ chẳng bao giờ có thể thay đổi được.” Thế là họ sa lầy và tụt dốc! Vấn đề chính nằm ở bản thân của mỗi chúng ta. Nếu chỉ thay đổi thói quen và bề nổi của vấn đề hoặc hơn nữa

58


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

thì là chạm đến điểm yếu (nền móng) nhưng cũng chỉ là sự hời hợt nửa vời, thì không những không thể thay đổi được bản thân, không thể nâng cao vị thế mà còn làm cho bạn mắc thêm nhiều tính cách xấu khác nữa. Đó chính là thái độ thất vọng, chán chường, ghét bỏ cuộc đời và oán hận chính bản thân mình. Sự thiếu trách nhiệm và làm việc nửa vời cũng sinh ra từ đây. Chính vì vậy, bạn nên biết rằng mỗi một sinh viên đều có thể trở thành sư tử hoặc thỏ, và điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào sự lựa chọn cũng như nỗ lực của bạn. Để thành công, bạn nhất thiết phải làm việc hết khả năng và quyết tâm đi tới cùng. Tuổi trẻ là giai đoạn hình thành tính cách cho suốt cả cuộc đời, và điều đó sẽ quyết định sau này bạn là người như thế nào. Nếu không thể thay đổi bản thân vào lúc này, mãi mãi bạn sẽ không thể thay đổi được. Đó là sự thật. Hãy sáng tạo cuộc đời mình và dùng trí tưởng tượng để vẽ nên một bức tranh tươi sáng cho tương lai. Bạn cần theo đúng phương pháp và kiên trì thực hiện từng ngày từng ngày một. Chỉ có sự kiên trì mới đưa chúng ta đến đích. Vì thế, tôi khuyên các bạn nên bỏ tính nóng vội và đừng bao giờ đánh mất sự nhẫn nại.

59


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Các bạn cần tập trung vào những điểm yếu kém nhất (nền móng ngôi nhà cũ), đồng thời không quên cảnh giác với những thói quen xấu hằng ngày luôn rình rập (những tiện nghi cũ). Nào, giờ thì chúng ta hãy tiếp tục!

TUẦN CUỐI CÙNG CỦA THÁNG ĐẬP PHÁ Hãy từ bỏ lối tư duy khập khiễng, chậm tiến (hình bóng ngôi nhà cũ trong tâm trí). Tôi tin là các bạn đã trải qua ba tuần vất vả với hàng tá việc để làm, nhưng phải thừa nhận rằng điều đó thú vị và khác hẳn những việc các bạn từng làm từ trước đến nay. Tôi dám đánh cược về điều đó. Quá trình sửa mình phải luôn bắt đầu từ trong tâm, chính vì vậy mà nếu các bạn nghiêm túc, thành quả đạt được sẽ vô cùng to lớn; còn ngược lại, nếu bạn chỉ làm việc một cách hời hợp, chúng ta cũng sẽ chẳng thu được gì. Điều này khác biệt rất nhiều so với việc cắt bỏ một khối u thông thường hay băng bó một vết thương bên ngoài cơ thể. Có quá nhiều những suy nghĩ và tư tưởng cũ kỹ, bồng bột và thiển cận mà sinh viên chúng ta thường mắc phải.

60


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Đó chính là những tư duy khập khiễng và manh mún mà từ xưa chúng ta vẫn cho là đúng. Rất nhiều bạn trẻ khi tiếp xúc đã than vãn với tôi về đủ thứ chuyện liên quan đến cuộc sống của họ. Nào là chuyện vì sao phải học cái này? Rồi học những thứ sẽ chẳng áp dụng được nhiều vào công việc sau này? Nào là ta đang phung phí thời gian cho những năm học chán ngắt, thay vào đó thì bạn bè và những người khác đã trở nên giàu có từ lúc nào? Chẳng lẽ lại cứ phải học suốt đời? Và mình đã có chỗ “ấm” để ngồi rồi, phấn đấu hay không thì cũng thế v.v... Những ai lạc quan và chín chắn hơn một chút thì thường cố tự giải quyết vấn đề của mình, nhưng cũng bằng những trách móc: bức xúc về chuyện giáo trình cũ kỹ, phòng ốc thí nghiệm lạc hậu, thầy cô không thực tế, rồi cả chuyện không thể tìm được một nơi thực tập và làm việc vừa ý… Chúng ta quá tập trung vào các lỗi khách quan không thể thay đổi được và mang nặng sự ghét bỏ, bực dọc và chán ngán nó. Nếu bạn hay than vãn về mọi điều, kể cả những chuyện nhỏ nhặt nhất trong ngày, thì tất cả những điều đó sẽ tạo ra trong bạn một kiểu suy nghĩ “bé” và làm cho bạn cũng bé đi như vậy. Vấn đề chính là tư duy của các bạn, xin hãy nhớ kỹ điều đó.

61


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Nếu các bạn đã làm rất tốt những công việc của ba tuần trước nhưng vẫn giữ lối suy nghĩ đổ lỗi cho hoàn cảnh, thì các bạn vẫn chỉ là những con thỏ mà thôi. Hãy bứt phá và làm biến mất hình ảnh ngôi nhà cũ trong bạn, đừng luyến tiếc nó. Bạn chỉ có thể xây lại một ngôi nhà chứ không phải một lâu đài, một công viên hẹp chứ không phải một khu rừng rộng, nếu bạn còn luyến tiếc và mang nặng hình ảnh quá khứ trong đầu. Cũng vậy, trước hết hãy thay đổi tư duy về chính mình. Tôi sẽ gợi ý với các bạn những điều kiện tiên quyết có thể dùng làm tiêu chí để so sánh và đánh giá tư duy của mình. Chúng ta phải rõ ràng trong mọi công việc, đặc điệt là tư duy, chính vì vậy phải luôn hướng hành động vào tư duy. - Tư duy về cách mình sinh ra, lớn lên và chết. Bạn sẽ cười tôi và cho rằng đó là một chủ đề quá sức, vô cùng ngớ ngẩn với cuộc sống hiện giờ của các bạn. Và rằng chỉ có các cụ già mới nghĩ về những điều đó. Tôi biết bạn đang nghĩ gì, hoặc cũng có thể là phân vân xen chút tò mò. Nhưng xin bạn hãy tự hỏi bản thân rằng: Mình muốn suy nghĩ về điều đó ngay bây giờ, khi mới bắt đầu có chút

62


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

tự lập và quyết định cuộc đời mình, hay muốn nghĩ về nó vào lúc hấp hối, khi đã mắc quá nhiều lầm lỗi? Tôi cũng sẽ nói cho bạn hiểu là vì sao cần tư duy lại về chính bản thân mình, về sự ra đời, trưởng thành và chết… Đó thực sự là vấn đề có ảnh hưởng tới rất lớn đến bạn hay bất cứ một người nào khác. Các bạn thường thỉnh thoảng so sánh bản thân với những người khác, đó là điều tất yếu. Khi còn trẻ, ta vòi vĩnh cha mẹ vì mình không có những thứ mà bạn mình có, hay đôi khi đem cha mẹ ta và cha mẹ bạn ra mà so sánh tốt, xấu. Đó là trẻ con, và không ai bắt tội chúng ta vì điều đó, cũng không xem đó là điều tệ hại. Nhưng đối với bạn hiện nay thì suy nghĩ đó thật sự là nguy hiểm đấy, vì nó sẽ ăn sâu vào tiềm thức và theo bạn suốt cả cuộc đời. Đó là một kẻ thù vô hình và có sức mạnh huỷ diệt ghê gớm. Rất nhiều bạn trẻ khi lớn lên cũng vẫn thường giữ thói quen so sánh, hoặc đôi khi đem bản thân ra so sánh với những người khác, có thể là bạn bè, người xa lạ hoặc thần tượng của chính mình. Điều đó lại là nguyên nhân kéo theo hàng trăm hệ quả về tính cách: sự tự ti, suy nghĩ an phận và bạn sẽ sớm bị chính điều đó giẫm đạp. Chính vì vậy mà các bạn cần phải tư duy lại cách mình được sinh ra.

63


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Không ai có thể chọn lựa cha mẹ, hoàn cảnh gia đình. Nhưng điều đơn giản này mà ngay cả những người bốn mươi tuổi cũng có khi không hiểu được! Giá như bạn chọn lựa một gia đình khác tốt hơn, giàu có hay trí thức hơn, thì tiếc thay người được sinh ra trong gia đình đó không phải là bạn. Vì thế, hãy luôn nhớ là bạn nên tự hào vì mình đã được sinh ra. Vấn đề bạn có là thỏ hay sư tử từ khi mới lọt lòng sẽ được bàn đến ở phần sau. Nhưng điều quan trọng là bạn đã chào đời và có một mái ấm. Bản thân bạn sẽ trở thành người như thế nào khi lớn lên không phải là điều quan trọng nhất trong lúc này. Và còn rất nhiều điều nữa cần thay đổi về tư suy sinh ra. Tôi mong bạn có thể nhận ra được chúng và suy ngẫm thật kỹ để xua tan hết những ý nghĩ tối tăm đó đi. Tôi muốn nói với các bạn - những sinh viên, nguyên khí của đất nước. Chúng ta sẽ bước sang một câu chuyện khác. Có lẽ rất nhiều người trong chúng ta ngày nay không bị buộc phải chọn ngành nghề và quyết định mọi việc theo ý cha mẹ. Nhưng tôi có một cậu em đã phải làm theo tất cả những gì cha mẹ lựa chọn… Từ việc thi vào trường nào, chọn ngành nghề nào, ở đâu hay làm bất cứ việc gì cũng nhất nhất như vậy. Ban đầu thì mọi chuyện suôn

64


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

sẻ và cậu ấy tiến nhanh hơn bất cứ một người bạn nào khác, cho đến khi ra trường và lập gia đình. Và khoảng thời gian căng thẳng của cuộc đời cậu bắt đầu từ đó. Cậu xuống dốc và trở nên mất kiểm soát... Cậu ta vùng vẫy và giải tỏa mọi đè nén trong lòng bằng việc làm tất cả những gì mình bị cấm từ trước, làm mọi điều mà bản thân thích một cách không suy nghĩ… Và giờ thì đã quá muộn để cậu có thể trở thành một mẫu người lý tưởng nào đó. Giống như rất nhiều bạn trẻ khác, dù rất thành công trong việc đạt điểm số cao nhưng lại là người thất bại trong cuộc sống, cho đến khi họ chết đi trong sự hối tiếc. Họ là những “sinh viên thất bại” vì không có đủ sự đầu tư cần thiết cho cuộc sống sau khi ra trường. Nói thêm về câu chuyện vừa kể trên. Cậu em tôi đã quyết chí thay đổi rất nhiều lần, song gần như vô vọng, mặc dù đã được rất nhiều người giúp đỡ. Bản thân cậu ta cũng không thực sự nghiêm túc trong việc lắng nghe và thực hiện, vì tự ái cá nhân. Rồi thì cậu than thân trách phận, oán trách cha mẹ đã không để cậu tự lập từ sớm, không để cậu tự chọn con đường đi cho chính mình... Đó là một điều tồi tệ. Những sinh viên thành công không bao giờ để ai khác quyết định thay về cuộc đời họ, vì như thế là trốn tránh trách nhiệm. Cha mẹ cũng không thể làm điều đó giúp bạn; và nếu bạn đã lỡ chọn một công

65


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

việc không ưa thích thì phải có lòng dũng cảm để thích nghi hoặc từ bỏ nó và bắt đầu một con đường mới. Khi phải nghe các bạn trẻ than vãn về việc lựa chọn ngành nghề, tôi rất lấy làm buồn và tiếc. Họ luôn bảo rằng mình sai lầm, khả năng của họ không phải là làm những việc như thế này, và rồi đó là một nghề sắp vứt đi được rồi... Trong đầu của những người đáng phê phán luôn chất chứa sự ghét bỏ và thù hận đối với những điều mà bản thân họ phải thực hiện. Họ không dám làm lại hay cố gắng để yêu thích con đường đã chọn, và rồi tất cả lại quay về câu chuyện sinh ra vô ích. Xin được nói thẳng, nếu bạn có lối tư duy như vậy và không thấy đó là điều cần thay đổi thì cuộc đời của bạn sẽ đúng như những gì đang xảy ra với bạn, để rồi một ngày nào đó sẽ là sự kết thúc trong tiếc nuối. Bạn cũng phải tư duy về cách sống ở đời. (Thay đổi tư duy về sự lớn lên ). Mỗi người mang một sứ mệnh trong mình từ trước khi sinh ra, tuổi trẻ là nơi bạn chọn cho mình một cánh cửa để đến với sứ mệnh bản thân, và hãy cố gắng để học cách chọn lựa phù hợp. Bạn có thể định hướng sự lớn lên của bản thân theo một số khuôn mẫu tốt đẹp được gợi ý như sau:

66


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

- Mẫu người cống hiến trực tiếp Đó là những người tham gia vào các công tác từ thiện, những nhà khoa học, những nhà phát minh, những giáo sư... Họ cống hiến cả cuộc đời mình cho sứ mệnh đem lại lợi ích cho người khác. Mục đích và việc mà họ luôn nghĩ tới, sức mạnh để họ vượt qua mọi khó khăn chính là phục vụ người khác, đóng góp cho xã hội và cộng đồng một cách trực tiếp, bất vụ lợi. Họ không nghĩ là mình cống hiến cho xã hội, song thực tế họ đã làm điều đó. - Mẫu người sống vì gia đình Những người này sống một cuộc sống thanh đạm, đầm ấm và hạnh phúc với gia đình, bạn bè, với mảnh đất nơi mình sinh ra và lớn lên. Gia đình là tất cả, là ưu tiên số một, phấn đấu hay nỗ lực cũng chỉ vì muốn mang lại điều tốt đẹp cho những người họ thương yêu. - Mẫu người cống hiến gián tiếp Đó là những người luôn nỗ lực để đem lại sự mới mẻ, tư duy tạo ra của cải vật chất hay sự đột phá trong quá trình xây dựng đất nước, xã hội, dân tộc và thế giới. Đó có thể là các nhà chính trị, doanh nhân, kỹ sư, diễn viên, ca sĩ, nghệ sĩ... Họ cống hiến với suy nghĩ rằng, điều mình đang theo đuổi không những góp phần làm giàu có và hạnh phúc cho bản thân mà sẽ góp phần giúp những người xung quanh sống tốt hơn, giúp cuộc sống cộng đồng ngày

67


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

một cải thiện. Họ luôn tâm niệm rằng, bản thân mình là một tế bào của xã hội, và khi mình thành công, nổi tiếng hay sung túc thì xã hội theo đó cũng sẽ được tốt đẹp hơn. Những người này tạo ra việc làm hay những chính sách. Họ giải quyết các vấn đề của xã hội dựa trên nguyên tắc: có lợi cho mình trước, người khác sẽ được hưởng lợi sau. Nếu có ai đó nghĩ rằng họ đang cống hiến bằng chính những việc mình đang làm thì có nghĩa là họ thuộc mẫu người như vậy. - Mẫu người sống vì chính mình Những người sống theo quan điểm này thường có những ước muốn tự thỏa mãn nhu cầu và mong muốn cá nhân. Ví dụ như việc muốn trở thành nổi tiếng, muốn có thật nhiều tiền, muốn được lãnh đạo đất nước, muốn đi du lịch vòng quanh thế giới... Mẫu người này luôn suy nghĩ vì chính bản thân mình. Họ muốn được ca ngợi hay thành đạt, bất chấp việc người khác có nghĩ gì về họ. Họ luôn làm việc theo những gì họ cho là đúng. Đó chính mà mục đích và ước muốn của cả cuộc đời họ, dù gián tiếp cống hiến tiềm lực cho xã hội song họ không bao giờ nghĩ về điều đó mà luôn giải quyết mọi vấn đề một cách thực dụng. Đó chính là khác biệt lớn nhất của nhóm người này so với 3 nhóm trên.

68


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Các bạn có thể sống theo một mẫu người hay nhiều mẫu người không đối kháng nhau, và các mẫu người hay quan điểm có thể cùng đưa tới một kết quả giống nhau. Một bác sĩ có thể được sinh ra từ mẫu người của gia đình, hoặc mẫu người cống hiến... nhưng bản thân mỗi người tùy theo mẫu người mình lựa chọn sẽ sống với mục đích cuộc đời khác nhau, cách ứng xử với những biến cố là khác nhau. Có lý tưởng hay không có lý tưởng, và các lý tưởng không giống nhau như thế nào Tôi sẽ trình bày rõ hơn về bốn mẫu người trên và phương cách để bạn hướng đến các mẫu người đó một cách vững vàng và nhanh chóng nhất. Công việc trước hết của bạn là chọn lựa cho mình một mẫu người. Bạn không cần băn khoăn về việc mẫu người nào tốt hơn hay thích hợp với bạn hơn; vấn đề là bạn thấy yêu thích trở thành mẫu người như nào trong số bốn mẫu người kể trên. Rồi bạn sẽ hiểu tại sao có những người chỉ sống với nguyên tắc tất cả vì gia đình; một số người khác lại luôn lấy việc cống hiến trực tiếp làm tôn chỉ hành động... Tôi đánh giá cao tất cả các mẫu người như trên, vì sự đa dạng giúp cân bằng thế giới… Hãy chọn cho mình một tôn chỉ, một mẫu người lý tưởng để theo đuổi, một phương pháp tư duy và quan điểm sống. Tôi sẽ giúp bạn trở thành một sư tử dũng

69


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

mãnh trong sứ mệnh của bạn. Sống với vị trí dẫn đầu trong hành trình đi tìm hạnh phúc cuộc đời là điều mà một sinh viên như bạn phải bắt tay vào làm ngay từ lúc này. Như G. Leopardi từng nói: “Ai không có mục đích thì không thể tìm thấy niềm vui trong bất cứ việc gì.” Và khi mà bạn đã thay đổi được cách tư duy về việc mình lớn lên thì cũng là lúc bạn sẽ hình dung được việc mình sẽ chết đi như thế nào. Đó chỉ là một công việc thuộc về miêu tả tương lai của bộ óc. Bạn ra đi thanh thản với những người như thế nào xung quanh, ai sẽ là người khóc vì bạn... Điều tôi muốn nói không phải nhằm hướng suy nghĩ của các bạn đến điều tiêu cực là cái chết, nó chỉ có nghĩa là bạn sẽ sống như nào để không phải hối tiếc khi cái chết xảy đến. Hãy sống thật xứng đáng! - Thay đổi tư duy về cách quan sát, nhận biết, phân tích, hiểu, kết nối và xử lý những tình huống thuộc về thế giới và tương lai.

QUAN SÁT: Đó là khả năng của tất cả mọi sinh vật trên thế giới, bằng những phương tiện và công cụ khác nhau. Về cơ bản thì mỗi người đều sẵn có các giác quan, cảm giác và trực giác. Song hình như chúng ta, đặc biệt là những người

70


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

cần nhanh nhạy và sáng tạo, lại không thể sử dụng tất cả, hoặc có một cách dùng lệch lạc. Chúng ta cũng thường không xác định rõ xem đâu là điểm mạnh và thường xuyên dùng để quan sát thế giới cũng như tương lai của bản thân mình. Để thành công, bạn cần phải có cách nhìn rõ ràng hơn về các phương tiện quan sát của chính mình: thị giác, khứu giác, thính giác, cảm giác hay trực giác… Điều đó đặc biệt quan trọng khi bạn muốn trở thành một mẫu người nào đó và sẽ xử lý những tình huống nhanh và hiệu quả đến mức độ nào. Khi bạn muốn trở thành sư tử cũng vậy, phải xem lại cách mà bạn quan sát thế giới. Thứ hai là về các công cụ, phương tiện. Đây luôn luôn là một vấn đề thử thách đối với rất nhiều người, vì những công cụ để đạt đến mục tiêu luôn thay đổi. Thế giới ngày nay có những gì, bạn biết; nhưng tương lai chúng ta sẽ dùng phương tiện, công cụ gì để quan sát thế giới thì bạn không biết. Những công cụ chủ yếu trong thời đại ngày nay là truyền miệng, học hỏi từ người khác và trải nghiệm, sách báo, tạp chí, các chuyên đề khảo cứu, truyền thanh, truyền hình, và đặc biệt là mạng Internet. Trước tiên bạn phải biết là mình muốn trở thành mẫu người như thế nào, và mẫu người như vậy cần dùng phương tiện gì để quan sát thế giới và chính mình trong

71


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

tương lai. Sau đó là những công cụ chính được dùng phải phù hợp với phương tiện được chọn, phải tương thích và phù hợp đến một mức độ nào đó. Điều đó thực sự quan trọng khi bạn biết mình sẽ học hỏi nhanh nhất bằng phương tiện nào. Có những người chỉ khi viết ra mới học được nhiều, có người thích nghe hoặc có người chỉ muốn nói để được học nhiều hơn; một số người khác dùng cảm nhận của họ để học hỏi thêm điều mới. Quan sát chính là một phần trong quá trình học hỏi, và biết chọn đúng cách thức, phương tiện để quan sát là điều rất quan trọng.

NHẬN BIẾT, PHÂN TÍCH, HIỂU Thế giới là những gì xảy ra xung quanh hay chính cuộc đời bạn. Có rất nhiều bạn trẻ không thể quan sát được những gì xảy ra xung quanh, một số khác thì không thể nhận biết được vấn đề, phân tích hay hiểu chúng một cách chính xác nhất. Khi sinh viên bỏ học giữa chừng hay càng ngày càng tụt hạng, một phần lớn là do họ không hiểu được chuyện gì đang diễn ra và thế giới của họ thật sự là gì. Đó là những người chỉ biết tiếc nuối quá khứ, khi bản thân họ luôn dẫn đầu; những người bị mặc cảm tự ti hay những người sống trong tưởng tượng hão huyền về một tương lai không bao giờ đến. Chúng ta luôn khuyến khích sáng tạo

72


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

tương lai và làm nên kỳ tích, song các bạn lại không hiểu rằng mình đang đứng ở đâu, thế giới của mình như thế nào, và nó đang thay đổi ra sao. Chính vì vậy, bạn thất bại, ngay cả khi bạn có rèn luyện những thói quen, tính cách hay mơ ước của mình một cách hoàn hảo đi chăng nữa. Hãy thay đổi tư duy về việc bạn là ai, xung quanh bạn là những gì và sẽ như thế nào trong tương lai. Hãy nhớ, đây là thế giới của bạn. Đừng để trở thành những “sinh viên thất bại” hay là co mình làm một chú thỏ chỉ vì hiểu sai vấn đề.

KẾT NỐI Có nhiều bạn trẻ tìm đến tôi sau mỗi lần gặp bất ổn để chia sẻ tâm sự hay được nghe những lời khuyên. Tôi rất vui vì mình được lựa chọn để trở thành cố vấn cho các bạn. Sau mỗi lần như vậy, những bạn trẻ của tôi đã đứng dậy và làm cho cuộc đời của họ ngày một tốt hơn. Điều đó được tôi gọi là một “cách kết nối thông minh với thế giới”. Bạn phải hiểu rõ về thế giới thì mới có thể kết nối được tốt với nó, và chính sự kết nối này sẽ cho bạn những kinh nghiệm, kiến thức, phương pháp hay cơ hội. Chúng ta có nhiều cách dựa trên nền tảng là phương tiện và công cụ đã chọn, nhưng bạn cũng cần biết một cách chính các về sự kết nối và công năng của nó.

73


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Kết nối không phải là quá trình cuối cùng trong chuỗi tư duy về thế giới và tương lai, nó là sự bổ sung cho quá trình quan sát và hiểu. Đây cũng thường được vị thầy cố vấn của tôi gọi là một thuật ngữ năng động, bởi nó có thể được dùng trong mọi tình huống và giai đoạn của sự tư duy này. Chúng ta có thể kết nối với thông tin và kiến thức thông qua sách báo, internet, … Có thể kết nối với bạn bè, thầy cô và những người khác thông qua giao tiếp, trao đổi… Có thể kết nối với tương lai qua trí tưởng tượng, suy luận dựa trên một tiền đề sẵn có. Và bạn sẽ hiểu rõ hơn về mọi chuyện khi dùng “sợi cáp” kết nối để có thêm quan điểm về một vấn đề nào đó. Chính vì vậy, kết nối không phải là một quá trình hay một hệ quả, nó là sợi dây cáp giúp cho mọi dữ liệu được truyền đi nhanh hơn. Điều quan trọng là bạn không thể làm những việc như quan sát hay hiểu ngay cả khi bạn có thừa các điều kiện khác, nếu bạn không sử dụng “sợi cáp” kết nối, hay hiểu không đúng về điều đó. Sai lầm của một số bạn trẻ không phải là không nghĩ đến chuyện kết nối khi không thể quan sát hay hiểu

74


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

nhiều về thế giới của mình, mà thường là vì họ có những kết nối sai. Lấy một ví dụ, nếu bạn đang gặp rắc rối với vấn đề học tập, song bạn lại kết nối với những lời khuyên về tâm lý hay tư tưởng dừng việc học lại và làm giàu. Điều đó nguy hiểm với toàn bộ hệ thống tương lai của bạn, vì bạn đã sai khi kết nối. Hay nghiêm trọng hơn là kết nối không đúng mục đích với tư tưởng chán nản. Việc bạn tối ngày chỉ lao vào việc học khi các mối quan hệ của bạn trở thành số không, hoặc suốt ngày tụ tập bạn bè trong khi việc học đang xuống dốc nghiêm trọng là ví dụ đơn giản điển hình nhất cho việc kết nối sai. Hãy thay đổi tư duy về việc kết nối, mọi thói quen hay tính cách tốt đẹp đều có thể được hình thành một phần nhờ vào sự kết nối.

XỬ LÝ TÌNH HUỐNG: Đây là một công việc không dễ dàng chút nào,. nhưng sẽ trở nên đơn giản nếu bạn không quá hấp tấp, nóng vội mà quên đi những điều cơ bản. Từ việc quan sát, hiểu cho đến sử dụng kết nối đều nhằm mục đích làm tăng thêm sự nhạy bén và đưa ra quyết định chính xác khi bạn phải xử lý tình huống trong cuộc sống hay tương lai.

75


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Với vấn đề này, bạn chỉ cần trả lời bốn câu hỏi sau đây và mọi chuyện sẽ được giải quyết: - Vấn đề của bạn thực sự là gì? - Bạn đang ở vị trí nào và có những ưu, khuyết điểm gì? - Bạn phải dùng những công cụ, phương tiện gì để giải quyết? - Bao giờ thì bạn sẽ hỏi ý kiến những người xung quanh và liệu sẽ dùng được bao nhiêu phần trăm lời khuyên của họ? Điều cuối cùng là, sau khi đã suy nghĩ, cân nhắc có tham khảo và kết nối, hãy hành động thật kiên quyết. Một trong các yếu tố dẫn đến thành công là phải thay đổi tư duy theo cách như thế, một cách mạch lạc và hiểu biết thay vì làm việc mà mù tịt về những phương pháp. Những “sinh viên thất bại” thường không có kiến thức về xử lý tình huống, chính vì vậy họ ngày càng sa lầy. Khi có đến hàng ngàn vấn đề cần giải quyết với một bộ óc còn non nớt, điều tất yếu là nếu muốn thành công thì bạn phải thay đổi tư duy về cách xử lý tình huống. Tất cả những gì bạn cần làm trong tháng này là loại bỏ những gì trì trệ, chậm tiến trong thói quen, cung cách

76


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

ứng xử, tính tình và tư tưởng. Chúng ta có nhiều cách để làm việc đó, nhưng điều tối quan trọng là phải bắt tay ngay vào việc… Khi bạn đã phá huỷ toàn bộ ngôi nhà cũ kỹ cùng với những tiện nghi nội thất không còn phù hợp (kể cả những hình ảnh và tư duy về chúng) thì đó cũng là lúc bạn đã trút bỏ được ra khỏi bản thân cái lốt thỏ “yếu kém” rồi đó. Như vậy, quá trình dọn dẹp và tháo dỡ, san phẳng những chướng ngại vật, làm tiền đề xây dựng một khu rừng rộng lớn có thể xem là tạm hoàn tất. Giờ đây, trước mặt bạn là một chân trời mới và tầm nhìn mới. Nhưng không phải sau một tháng nỗ lực này mà chúng ta có thể trở thành mẫu người mà chúng ta mong muốn trong tương lai. Công cuộc xây dựng còn rất dài, trong khi đó biết bao cỏ dại - những thói quen xấu - luôn rình rập chực vùng lên và đè bẹp bạn. Hãy nỗ lực từng ngày, kiên trì bám đuổi mục tiêu. Mục tiêu đó là gì? Hãy trở thành một con sư tử! Dù rất nhiều lúc chúng ta cảm thấy lạc lõng so với mọi người, dù đôi khi ta thấy con đường tới đích quá dài và đầy những thử thách... Lời khuyên cho mọi bạn trẻ muốn đi đến nơi mình muốn vào những giờ phút khó khăn và nản lòng như vậy là hãy nghĩ đến nơi mình muốn đến, nghĩ đến mẫu người mình muốn trở thành. Và bằng những cách khác nhau, hãy tạo cho mình những động lực

77


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

mạnh mẽ nhất... Chúng ta sẽ cùng nhau đi đến mục đích cuối cùng. Những bài học có thể tóm lại từ quá trình nỗ lực vừa qua của chúng ta là: - Giết chết con thỏ trong bạn; - Phá bỏ hàng rào công viên chật hẹp; - Tư duy về mẫu người bạn mong muốn trở thành.

YÊU MÔI TRƯỜNG CỦA BẠN

C

ó một điều làm tôi thực sự lo lắng và luôn băn khoăn tìm giải pháp là vì sao các bạn trẻ thường phàn nàn về môi trường của mình. Làm cách nào để giúp các bạn yêu thích nơi đó? Thực hiện công việc này chính là thiết kế và xây dựng khu rừng cho sư tử. Có hàng trăm lý do bạn có thể nêu ra khi muốn trách cứ và kêu ca về cuộc sống hiện tại, ngôi trường bạn đang học, ngành nghề bạn theo đuổi hay những mối quan hệ chồng chéo... “Tôi quá mệt mỏi rồi!” “Đó là một điều quá sức đối với khả năng hiện thời của tôi!”

78


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

“Ôi, mình đang theo đuổi cái gì vậy!” “Tôi không làm được!” “Đó là môi trường sư phạm tồi nhất mà tôi biết!” “Ước gì tôi là anh ấy, tôi có được thứ đó... ” Đó có thể là thói quen của bạn trước kia. Giờ đây, sau khi đã phá bỏ ngôi nhà cũ kỹ cùng những thói quen không tốt đó, mặc dù thông suốt tư tưởng và suy nghĩ theo chiều hướng cởi mở, bạn có thể vẫn không thực sự yêu thích những gì đang thuộc về bản thân mình, con đư���ng mình đang đi. Bạn muốn trở thành kỹ sư công nghệ thông tin song cha mẹ lại muốn bạn trở thành một bác sĩ tài năng; bạn đang học năm cuối và không mấy hứng thú với nghề nghiệp dường như được gắn vào mình, mặc dù đã chọn cho bản thân mẫu người sống vì chính mình, làm những điều mình muốn… Tôi hiểu những gì mà một người đang nóng lòng muốn thay đổi phải trải qua, đó là một thử thách lớn của sự quyết định. Không phải việc tôi yêu cầu các bạn thay đổi tư duy về sự sinh ra, lớn lên và chết đi là không cần thiết hay mâu thuẫn với thực tế của các bạn và việc cần phải yêu thích môi trường của bạn. Đó là sự khởi đầu cho việc bạn

79


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

phải định hình lại toàn bộ quá trình và lên kế hoạch để trở thành sư tử. Có rất nhiều nhà nghiên cứu hay những người đi trước đã khuyên rằng: “Hãy yêu thích việc bạn làm, không phải làm việc bạn yêu thích.” Tôi không đánh giá lời khuyên đó là đúng hay sai, nhưng tôi cho rằng quả là một thử thách quá lớn đối với bản thân một người chưa hề có kinh nghiệm trong chuyện đương đầu với khó khăn khi phải làm một việc mình không ưa thích. Nói đúng hơn là, chẳng ai có thể làm việc mà mình không hề có hứng thú hay đam mê. Tất cả chỉ tự ám thị bản thân rằng: “Đây là công việc duy nhất chúng ta có thể làm, vì vậy hãy cố mà thích thú và làm nó cho tốt nếu muốn tồn tại hay đi lên.” Những người thành công là những người đã làm việc họ thích, không một ai trong số họ bị ép buộc phải say mê một công việc mà họ không thích thú hay tự cảm thấy bản thân không phù hợp. Những thiên tài hay đại danh nhân, doanh nhân thành đạt và “những con sư tử” trong mọi phương diện cuộc sống vốn đã có thói quen tốt ngay từ khi mới lọt lòng: yêu thích bất cứ việc gì họ làm. Họ không hề có suy nghĩ về việc mình đang làm những gì và điều đó có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống. Điều

80


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

họ tin chắc tận đáy lòng là họ đang làm một việc mà mình yêu thích, và dĩ nhiên là điều đó thật sự có ý nghĩ với chính mình. Suy nghĩ tiến bộ của những con người đã xuất sắc ấy có được do trời phú, do hoàn cảnh và môi trường thuận lợi. Nhưng chúng ta cũng sẽ có thể giống như họ, nếu từ bây giờ chúng ta mong muốn được giống họ. Sẽ là mâu thuẫn nếu như tôi khuyên các bạn yêu thích môi trường (ngay cả ở một nơi mà bạn không ưa thích) trong khi tôi lại tin rằng sự thành công đến từ những công việc hay hoàn cảnh đáng mơ ước. Nhưng đó là một cách hiểu sai lầm, và các bạn cần suy nghĩ lại về điều tôi muốn nhấn mạnh. Nếu các bạn sai lầm ở bước tiếp theo này, cuộc đời sau này của các bạn cũng sẽ tiếp nối với hàng loạt những hệ quả sai lầm khác. Một dạng “sinh viên thất bại” nữa mà tôi muốn lưu ý các bạn, đó là những người mặc dù có tính cách hoàn hảo, thói quen tốt, tư duy rộng mở và trí tuệ không đến nỗi tồi, song lại chẳng có hứng thú gì với cuộc sống của mình, không yêu thích công việc đang làm hoặc thông tin, kiến thức hay những người chung quanh... Đó cũng chính là thất bại của những “con thỏ” trong quá trình cởi bỏ lớp áo nhỏ bé cũ kỹ để đến với cánh rừng rộng lớn, mong được trở thành một con sư tử nhưng lại không thể thích nghi

81


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

với điều kiện sống trong khu rừng đó. Con thỏ đó sẽ chết, và điều đó còn tệ hơn lúc chưa có gì xảy ra. Đa số những sinh viên bỏ học hay không được làm những công việc ưa thích, đúng chuyên ngành là những người đã không yêu thích ngôi trường mình học, không yêu thích chuyên ngành, kiến thức hay môi trường của bản thân. Không cần thiết phải nêu ra nguyên nhân của điều này, vì đó là điều tất yếu như một hệ quả của sai lầm… Như vậy, thật ra tôi đang định nói điều gì? Và các bạn cần phải làm gì? Tôi sẽ lần lượt đề cập đến một cách cụ thể sau đây.

THIẾT KẾ: Điều đầu tiên, hãy ngưng sợ hãi mọi chuyện. Các bạn có biết câu chuyện về hòn đá không biết sợ? Và thực sự thì chỉ có hòn đá là không biết sợ. Tôi được nghe câu chuyện từ vị cố vấn già của mình (một người đáng kính và uyên bác ), và tôi phải nói với ông về kết quả của việc không biết sợ vào hôm sau. - Hòn đã sẽ chìm. Tôi trả lời ông như vậy. Cũng như tất cả chúng ta hay những sinh vật khác trong vũ trụ này. Bất cứ một vật nào sinh ra cũng đều

82


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

có nỗi sợ. Mỗi chúng ta được sinh ra từ nhiều yếu tố: gia đình, cha mẹ, bạn bè, thầy cô, những người hàng xóm dễ mến, các câu chuyện và những quy định bất thành văn của xã hội... Song hiển nhiên là chúng ta có quyền xử sự với nỗi sợ của chính mình. Co rúm lại trong vỏ ốc? Thế là mọi chuyện lại “tốt đẹp” như vốn có. Hay như một hòn đá, xuyên thẳng đến mục tiêu, khám phá những điều bí mật dưới đáy đại dương, nơi mà nó muốn đến. - Hãy là một hòn đá. Sợ hãi khi bạn còn trẻ là một điều không cần thiết. Việc đó dành cho tôi, một ông già. Cố vấn đáng kính của tôi đã khuyên tôi như vậy qua câu chuyện trên. Và thực sự thì thời gian này không phải là việc để bạn suy nghĩ nên sợ hãi điều gì và dũng cảm với việc nào. Chín chắn hành động không đồng nghĩa với việc phải sợ một vài việc nào đó. Bạn đang là sinh viên, bạn là một người trẻ. Tôi mong rằng bạn không biết sợ để có thể nghe điều tôi sắp nói. Đó có thể là một việc bạn chưa từng nghĩ đến hoặc có thể chẳng có ý nghĩa gì nếu bạn luôn sợ hãi không dám lao xuống đại dương. Bí mật của tôi là: hiểu rõ chính mình, luôn là chính mình, và biết tạo ra môi trường mình yêu thích.

83


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Hãy bỏ đi những gì không thích hợp, hãy làm lại từ đầu và trở thành những gì mình mong muốn. Không bao giờ là quá trễ cho sự bắt đầu hoàn thiện, không bao giờ là quá già khi ta chưa thực sự là người trẻ. Hãy vứt bỏ những công việc, môi trường mà bạn không ưa thích, thay vào đó là sự khởi đầu mới mẻ, là làm những việc bạn yêu thích và những việc bạn phải làm để trở thành mẫu người bạn theo đuổi mong muốn. Bạn không thể đi du lịch vòng quanh thế giới nếu bạn học một ngành nghề liên quan đến thực thi các nhiệm vụ hành chính, trừ khi sau này bạn nghỉ việc... Đó là những điều mà bạn cần suy nghĩ tới khi chọn theo mẫu người sống vì chính mình. Song, để biết rõ đâu mới thực sự là môi trường mình yêu thích, bạn cần hiểu rõ chính bản thân mình. Đó có thể là điều đầu tiên mà từ khi lọt lòng tới giờ bạn mới dành một chút thời gian để nghiêm túc suy nghĩ đến, hay là việc đầu tiên bạn dám vượt qua nỗi sợ hãi để làm. Dù sao tôi cũng tin là bạn đủ dũng khí để vượt qua tất cả các chướng ngại trong việc lựa chọn thay đổi. Hãy để ý tới những ưu điểm và khuyết điểm bạn hiện nay đang có. Và xét đến tận sâu thẳm trong lòng xem mẫu người mà bạn đã chọn có thực sự là đích đến bạn mong muốn hay không. Những gì bạn hiện có (tài nguyên) liệu có thích hợp để trở thành mẫu người tương lai đó không?

84


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Tất cả phải được trả lời một cách rành mạch rõ ràng và trung thực nhất. Nếu bạn còn mơ hồ hay lừa dối hoặc tự ám thị bản thân, thì cuộc đời này sẽ lừa dối bạn. Bạn cũng cần phân tích kỹ, liệu tất cả những gì bạn đang theo đuổi hay công việc mà bạn đang làm có phải là do mong muốn của bản thân hay chỉ dựa trên những chỉ dẫn và hy vọng của người khác? Những ai có tuổi trẻ sống trong sợ hãi và theo đuổi lý tưởng của người khác sẽ suốt đời không thể tìm lại được chính bản thân mình. Điều đó thật dễ hiểu, vì một con sư tử được nuôi nấng (đó là giả thiết bạn đạt được những gì theo đuổi sau khi ra trường) sẽ chết trong môi trường cạnh tranh khốc liệt với những sư tử hoang dã. Chính vì vậy, bạn rất cần hiểu rõ bản thân và biết mình yêu thích những gì, đam mê những gì... Trở lại với những câu chuyện thực tế. Trong một vài năm sau khi tôi về nước, rất nhiều sinh viên đã tìm đến và than thở với tôi. Qua phân tích thực tế, tôi nhận ra rằng những bạn trẻ đó thường rơi vào một trong hai nhóm. Nhóm thứ nhất là những người hiểu về những gì bản thân mình yêu thích và mong muốn, song họ không dám thay đổi hay nấn ná, trì trệ, tự nhủ rằng: “Học xong,

85


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

kiếm cái bằng rồi làm gì thì làm; từ từ rồi sẽ đến lúc dành cho những đam mê của mình.” Nhưng thời gian và cuộc đời vốn rất khắc nghiệt, thường không để cho ai dễ dàng có được mọi thứ mình cần và muốn. Khi bạn có cái bạn cần, bạn phải vứt đi một vài điều thực sự mong muốn, và ngược lại. Khi bạn có tuổi và an phận với vị trí công việc đang có được thì cũng là lúc sự trì trệ ngày càng ăn sâu vào tính tình. Cuộc sống căng thẳng và những lo toan kiểu “khôn vặt” sẽ chẳng mang đến cho bạn bất cứ điều gì có thể gọi là đam mê. Cái mà bạn thực sự có được chỉ là sự hối tiếc! Về nhóm thứ hai, đó là những sinh viên không nhận ra được những gì bản thân họ thực sự mong muốn. Không biết được điều mình thích cũng không phải là chuyện đáng cười; có nhiều bạn trẻ rơi vào trường hợp này và bản thân bạn cũng có thể mắc phải. Những bạn trẻ thuộc nhóm này hành động như thể họ sinh ra chỉ để làm một việc nào đó mà không thể làm bất cứ việc nào khác. Họ làm việc không hứng thú, không say mê để rồi mỗi ngày một tụt dốc. Thống kê có giới hạn của tôi cũng chỉ ra rằng, việc bạn than vãn quá nhiều về bất cứ việc gì khi còn trẻ là dấu hiệu bạn đã mất đi niềm vui và sự yêu thích môi trường sống hiện tại và không dám thay đổi. Bạn nghĩ rằng bạn chẳng có gì trong đầu khi ngày ra trường đã kề cận, hoặc

86


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

không biết làm ở đâu hay tương lai ra sao... Đó đều là biểu hiện của chứng bệnh sợ môi trường sống. Hầu hết những con thỏ khi còn là sinh viên đều thuộc một trong hai nhóm nói trên. Khi bạn đã nhận ra chính mình và khu rừng mơ ước của mình thì đó chính là lúc bạn phải bắt tay vào hành động và vượt qua mọi rào cản. Những người luôn kỳ vọng và muốn bạn sống theo ý muốn của họ - chẳng hạn như cha mẹ - sẽ không cho phép hay cố khuyên can bạn làm điều mà bạn biết là tốt cho bản thân bạn. Chẳng hạn, nếu cần thì bạn phải dám nghỉ học nghành X để thi lại và theo học ngành Y. Bạn phải dám trở thành mẫu người bạn chọn thay vì gượng ép hướng về mẫu người như gia đình bạn chọn. Bạn phải dám thay đổi ngành học hay tạm dừng để làm việc bạn thích, nếu đó thực sự là điều mà bạn khao khát và hợp với năng lực, điều kiện hiện có của bạn. Giờ thì bạn hiểu tôi định nói gì với cụm từ “yêu môi trường của bạn” rồi chứ?. Đó là dũng cảm yêu thích mãnh liệt những gì bạn đã chọn, nỗ lực để đạt được và phải luôn duy trì sự yêu thích thực sự. Xuyên suốt quá trình này cũng là sự kiên trì và dũng cảm thay đổi. Đôi khi bạn cũng sẽ thấy mình có quá nhiều

87


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

khó khăn, lớn tuổi hay nghĩ rằng mình đã lãng phí thời gian, hoặc có thể sẽ thấy lạc lõng so với con đường những người bên cạnh mình đã và đang đi; đó là một biểu hiện tâm lý bình thường. Nếu bạn vẫn bước tiếp thì điều đó chứng tỏ rằng bạn đã khống chế được tâm bất định của mình. Hãy kiên định và bạn sẽ dựng xong tòa lâu đài của mình nếu bạn đã có một bản vẽ chi tiết, phù hợp và yêu thích. Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu bạn không dám bắt đầu lại? Điều nguy hiểm nhất là bạn sẽ tiếp tục mò mẫm, chán ngán với công việc và môi trường hiện tại. Bạn sẽ nghĩ rằng, mình cứ thử đi tiếp, nếu đủ may mắn để đến đích. Còn nếu bạn gục ngã giữa đường thì đó sẽ là lúc thích hợp để bắt đầu trở lại mọi việc. Tôi hiểu bạn phải quyết định khó khăn như thế nào và sự khởi đầu bao giờ cũng đầy thử thách. Sự thận trọng của bạn là có căn cứ, nhưng đến một mức độ nào nó sẽ trở thành sự trì trệ, nhút nhát, và đó là cái bẫy bạn giăng ra cho chính mình. Khi bạn gục ngã, đầu hàng và trở về với vị trí xuất phát thì mọi thứ đã không còn như ban đầu. Lùi lại để mài gươm cho sắc khi nhận ra kẻ thù quá mạnh bao giờ cũng tốt hơn là chết dưới tay kẻ thù hay chí ít cũng là không thể quay lại nữa vì chặng đường quá xa. Người chiến binh thất trận sẽ không thể tự mình ra trận lần thứ hai nếu sự thất bại đó là quá nặng nề.

88


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Vấn đề sẽ lạc quan và tốt đẹp hơn khi bạn nhận ra con đường và môi trường hiện tại chính là những thứ bạn cần, và khi bạn chưa định hình được bản thân hướng theo mẫu người bạn mong muốn thì đó là một giải pháp thứ hai, sau việc dành một khoảng thời gian để suy nghĩ về việc đó. Tôi không khuyên bạn phải cố yêu thích những gì bạn đang trải qua, song tốt nhất là hãy thử tìm hiểu xem nó có gì tương đồng với những gì bạn muốn và môi trường bạn mơ ước hay không? Đôi khi, vì một số định kiến sai lệch với cuộc sống hiện tại, ta có thể đánh mất đi cơ hội trong tương lai. Hãy suy nghĩ thật kỹ về những điều kiện hiện có của bạn và môi trường bạn ưa thích; có thể phải mất một thời gian dài để nhận ra, nhưng quá trình thiết kế thực tế cần thiết phải có thời gian tương đương như vậy.

THI CÔNG

Hãy thực sự yêu thích những gì mà bạn chọn. Quá trình chọn lựa bản thiết kế cho khu rừng mới đầy đam mê đã xong. Thật dễ dàng nếu nó phù hợp với những gì đang diễn ra trong cuộc sống hiện tại của bạn. Nếu đó là một bản vẽ hoàn toàn mới, bạn phải thật kiên trì để xây dựng cho được một môi trường hoàn hảo. Đó là sự khởi đầu mới, vì thế như tôi đã nói, thi công luôn kèm với quá trình phá bỏ và dọn dẹp những gì cũ kỹ.

89


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Khó khăn sẽ chỉ là bước khởi đầu khi bạn dám quay lưng lại với tất cả mọi quan điểm, bình luận, nhận xét, lo lắng hay ác ý. Song thời gian đó sẽ không phải là dài đằng đẵng và mệt mỏi như những gì bạn đã trải qua trong môi trường cũ. Khi đã thích nghi được với điều kiện mới, chúng ta sẽ sống một cuộc sống thoải mái hơn, được hít thở bầu không khí trong lành hơn. Mục đích của giai đoạn này cũng chính là những việc bạn phải làm trong quá trình thi công khu rừng. Và nguyên tắc tối quan trọng là yêu thích nó. Tôi đã nói về việc “yêu thích”, và như mọi người khác trong cuộc đời này, chúng ta phải thể hiện tình yêu bằng hành động. Bạn phải hành động để chứng tỏ mình đang yêu. Nhiều sinh viên vẫn nhầm lẫn giữa hai khái niệm: đam mê và theo đuổi đam mê. Theo tính toán, có khoảng 0,05% thời gian trong cuộc đời chúng ta làm một công việc nào đó vì niềm đam mê thực sự của mình và có đủ sự yêu thích để theo đuổi đến cùng. Và còn lại đến 99,95% thời gian của cuộc đời ta thường phải nỗ lực gắng gượng làm những công việc mình mong muốn. Không phải bất cứ bạn trẻ nào cũng biết cách làm căng tràn lồng ngực mình với bầu không khí trong lành mỗi sáng để sống với niềm đam mê cho đến tận cuối ngày. Các bạn được dạy về việc phải yêu thích công việc, và các

90


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

bạn cũng muốn điều đó lắm nhưng lại không dễ có được. Tôi sẽ giúp các bạn biết cách có được sức mạnh để yêu thích. Ngày nay các công ty đang dần chuyển sang xu hướng tuyển dụng và nâng bậc qua việc đo lường chỉ số đam mê, hay chỉ số yêu thích. Nếu bạn không còn đam mê trong môi trường mình đã chọn thì bạn sẽ bị đào thải. Khi mà tất cả sinh viên đều mong muốn trở thành những con sư tử, bạn phải luôn xem xét lại chính bản thân mình. Khi bạn ngùng nỗ lực cống hiến cho niềm đam mê tức là bạn đang dần trở lại với lốt thỏ. Vậy làm cách nào để bạn có thể theo đuổi đến cùng mục tiêu, hướng đến mẫu người mình đã chọn và gần nhất là sự đam mê môi trường làm việc? Dưới đây là một số gợi ý mà vị thầy đã chỉ dạy cho tôi. Phớt lờ đi những gì người khác nói và làm. Một trong những tật xấu của chúng ta là thường đưa ra những so sánh tiêu cực giữa bản thân với người khác để lấy đó làm lý do bỏ cuộc hay không làm gì cả, thay vì sự nỗ lực thi đua lành mạnh. Điều này dường như rất thường gặp ở mọi người và bạn phải thay đổi nó bằng việc phớt lờ đi trước một số điều người khác nói và làm. Nếu bạn còn nhìn thấy những việc người khác làm, nghe thấy những gì họ khoe khoang khốc lác, bạn sẽ bị

91


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

lung lạc và không còn tập trung vào mục tiêu của mình được nữa. Sự bỏ cuộc sẽ là tất yếu khi bạn cảm thấy miếng bánh của hàng xóm lớn và ngon hơn của mình, hoặc không nhận ra hay không đủ tỉnh táo để biết rõ miếng bánh nào thích hợp với mình, hay nói cách khác là bạn đang thực sự theo đuổi mục tiêu gì. Bạn có thể nào phớt lờ đi trước mọi việc trong khi vẫn phải tiếp thu thông tin, kiến thức và kinh nghiệm để không ngừng hoàn thiện mục tiêu và kế hoạch hành động của mình? Câu trả lời của tôi là bạn có thể. Vấn đề là bạn phải biết cách tiếp thu có chọn lọc để mang lại hiệu quả tích cực. Bạn cần phải chọn cho mình một sứ mệnh và một mẫu người lý tưởng nhất để hướng đến và đừng phân tâm bởi nhiều mục đích. Đôi khi phương pháp “phớt lờ” như trên không hiệu quả vì bạn luôn phải tiếp xúc và làm việc với những người gợi lên sự so sánh, hay những lúc bạn không thể thực hiện một mục tiêu ngắn hạn trong môi trường của mình. Lúc đó bạn phải thực sự nghiêm túc nhìn nhận lại bản thân. Chúng ta luôn nhìn sai lầm của người khác dưới con mắt phóng đại, hoặc cường điệu hóa quá đáng những thành tích của họ và tự trách mình bằng việc đặt bản thân dưới một áp lực nặng nề mà lẽ ra phải thuộc về người ta đang so sánh. Một ví dụ cụ thể là khi bạn theo

92


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

đuổi con đường nghiên cứu khoa học thì áp lực về kinh tế, tài chính làm cho bạn cảm thấy mình nhỏ hơn so với những bạn học của mình, khi họ đi theo con đường kinh doanh và đã trở nên giàu có, và rồi tảng đá về những lo toan cho cuộc sống thường nhật sẽ đè bẹp bạn trước khi tới đích. Mấu chốt của vấn đề là phải nhận ra rằng mỗi chúng ta là khác nhau, và đôi khi cũng cần thái quá một cách tích cực để cho rằng con đường ta đã chọn là tốt nhất và không ai khác có thể so sánh với bản thân mình. Nhưng trong một chừng mực nào đó, tôi đang giúp bạn thực sự trở thành sư tử và đúng như những gì bạn tự ám thị mình. Biết rõ mục đích cuộc đời mình và hành xử theo cung cách mà mục đích đó yêu cầu chính là cách để bạn thoát khỏi những giờ phút xao nhãng đam mê. Hãy dành đủ thời gian, trí lực, tài lực... cho niềm đam mê của mình, đó mới là tình yêu thực sự. Nếu một người luôn nói rằng mình đam mê điều gì đó, hoặc ước mơ của mình là gì đó, nhưng lại không bao giờ bắt tay vào thực hiện hay chỉ hành động một cách hời hợt thì họ cũng chẳng khác gì với những kẻ không có niềm đam mê. Như đã nói, tuổi trẻ là thời gian bạn cần học về đầu tư nhiều hơn so với bất kỳ điều gì khác, và chương sách

93


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

này có thể xem là buổi học về đầu tư cho môi trường yêu thích. Nếu bạn thích và dành trọn thời gian để nghiên cứu và tập tành kinh doanh chỉ vì bạn đang cần tiền, thay vì tìm hiểu về ngành khảo cổ học mà bạn đang học, hay nói rằng đó là niềm đam mê và là một môi trường mơ ước thì bạn phải xem xét lại về cách xác định bản thân và mơ ước của mình. Chẳng hạn, nếu bạn muốn đi du lịch vòng quanh thế giới thì ngay từ bây giờ bạn phải chuẩn bị vốn ngoại ngữ, kiến thức về các nền văn hóa, và tiền để thực hiện điều đó, chứ không phải đầu tư cho các buổi đi xem ca nhạc sống hay những giờ lướt web để đọc những thông tin rời rạc và vô bổ... Khi bạn chọn cho mình một con đường mới, bạn phải dành hết năng lực và những điều kiện hiện có của bản thân cho nó, thay vì mơ mộng và hành động như những kẻ thiếu mục đích và động cơ sống. Một số người không hiểu vì sao mình không thể ngồi một chỗ để học về kế toán trong khi tự nhận mình là có khả năng làm xiếc với những con số và đã chọn việc thi lại vào ngành kế toán. Những người như vậy đã xác định sai bản thân, sai mẫu người theo đuổi; và việc cần làm ngay đối với họ lúc này là bắt đầu phá bỏ công viên chật hẹp của họ.

94


ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ

Hãy nhớ tạo động lực cho chính mình vào mỗi buổi sáng. Một phương pháp có hiệu quả tức thời là suy nghĩ lạc quan và tự tin vào bản thân trước khi bắt đầu làm việc mỗi ngày. Bạn phải nạp cho mình đầy đủ năng lượng, nhiệt huyết để có thể yêu thích và hành động một cách trọn vẹn. Cuối cùng khi bạn đã nắm được các phương pháp để giúp tăng sức mạnh theo đuổi đam mê và yêu thích môi trường thì đó cũng là lúc bạn có được cảm giác quen dần với những điều đó. Trong suốt quá trình làm việc và học trở thành sư tử sau này, bạn phải luôn nhớ đến niềm đam mê và môi trường mình đã chọn theo đuổi để không trở thành một con thỏ đội lốt sư tử trong môi trường của người hàng xóm!

95


96


CHƯƠNG II: NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ BÀI HỌC 1: LÚC MỚI SINH RA BẠN LÀ THỎ HAY SƯ TỬ?

H

ãy nhớ, cha mẹ đã sinh chúng ta ra như những con sư tử. Đó là những gì mà bạn cần phải biết và phải luôn nhớ đến khi tự hỏi về tiềm năng của bản thân mình. Và đây chính là bước mở đầu chuẩn bị cho một bộ óc lớn với những suy nghĩ lớn. Đa số sinh viên khi được hỏi thường có cảm giác tự ti về những điều mà bản thân chưa làm được, hay đôi khi nghĩ mình thật kém cỏi. Không ai nhận ra rằng có một dòng máu sư tử vẫn đang chảy trong huyết quản của mình. Cho đến lúc này, và theo thời gian, suy nghĩ tiêu cực đó làm cho con thỏ xuất hiện và lớn dần đến mức độ không thể kiểm soát nổi. Một số khác thì rối trí vì không thể xác định rõ về bản thân, hoặc đâu là con đường mình muốn đi, và làm thế nào để trở thành mẫu người mình đã chọn. Khi bạn đã

97


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

chọn lựa một mẫu ngườiđể theo đuổi thì điều quan trọng là bạn phải tự biết được hiện tại mình đang ở vị trí nào và khác biệt như thế nào so với mẫu người mình đã chọn. Khi bản thân bạn vẫn chưa xác định được đâu vấn đề hay bản thân đang ở vị trí nào trên con đường sửa mình, thì lời khuyên tốt nhất là hãy quay trở lại với những bước đầu tiên được đề cập trong sách này. Trước khi bạn trở thành sư tử, tôi muốn bạn luôn biết rằng bạn vốn đã sẵn có những phẩm chất của sư tử. Khi tất cả những gì cũ kỹ chậm tiến thuộc về con người bạn bị phá bỏ, có một thứ vẫn còn tồn tại mà hầu hết chúng ta đều không nhận ra, đó là việc luôn nghĩ mình là một con thỏ, hay ít nhất thì cũng không nghĩ tới việc bản thân đã sẵn sàng trở thành một sư tử. Chúng ta thường hành xử theo những gì chúng ta suy nghĩ hay những gì mà chúng ta cảm nhận. Trong bài học đầu tiên, tôi muốn bạn biết rằng: Từ nay bạn đã sẵn sàng để trở thành một con sư tử. Bản thân một con thỏ không chấp nhận việc rèn luyện hay sống chung với những con sư tử. Tôi là một con sư tử, nên đòi hỏi đầu tiên để cùng tôi rèn luyện là: bạn cũng phải là một con sư tử. Có thể ban đầu bạn chỉ mang lốt ngoài như sư tử hay chỉ là một chú sư tử con, nhưng điều quan trọng là bạn đã chấp nhận khốc lên mình chiếc lốt ấy và sẽ chẳng ai có thể áp đặt cho bạn một khuôn mẫu nào khác.

98


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Bạn phải hình thành trong chính bạn ý tưởng bạn là một con sư tử thực sự chứ không đơn giản chỉ là muốn trở thành nó nữa. Bạn sẽ trở thành mẫu người mà bạn muốn. Về những phẩm tính cụ thể của sư tử, có thể lược kể như sau: - Luôn luôn chủ động cuộc sống bản thân; - Có khả năng lãnh đạo suất sắc - Thực hiện những công việc phi thường. - Không bao giờ bị đe doạ Và bạn hãy sống với bất kỳ phẩm tính cơ bản nào của sư tử trong mẫu người lý tưởng của bạn. Một trong những điển hình của mẫu người sống cống hiến trực tiếp là muốn tham gia vào một tổ chức phi chính phủ hoạt động hiệu quả, năng động, phi lợi nhuận, hoạt động chuyên nghiệp và trở thành người lãnh đạo của tổ chức đó, để có thể đem tài sức, năng lực bản thân ra cống hiến đến mức tối đa. Một phân tích đơn giản sẽ giúp bạn nhận rõ những việc mà khi trở thành sư tử một mẫu người cống hiến trực tiếp có thể làm là chủ động đối với những quyết định về việc giúp đỡ nhóm người này hay cộng đồng kia, điều không bao giờ thực hiện được nếu bạn chỉ là một tình nguyện viên bình thường. Và ngay cả

99


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

ước mơ đến với châu Phi xa xôi cũng không còn là một sự phi thường đối với người ấy nữa. Tôi có một anh bạn làm trong tổ chức nhân đạo UNICEF, trọng trách và vị trí của anh hiện thời là điều hành 500 tình nguyện viên về vấn đề y tế và sức khoẻ nông thôn Việt Nam. Có một điều thú vị là anh đã đi và giúp đỡ trải qua hơn mười nước trên thế giới, điều mà một người bình thường sẽ rất khó làm được. Anh có rất ít thời gian để gặp tôi, nhưng mỗi lần gặp thì luôn xoay quanh câu chuyện về những người khó khăn mà anh đã biết, những nơi anh đi qua và những công việc anh đã làm. Anh không những có thể chủ động đối với những dự định từ khi còn là một sinh viên mà có thể giúp những người khác chủ động và khắc phục cuộc sống khó khăn của họ. Đó thực sự là một trải nghiệm thú vị mà một mẫu người cống hiến trực tiếp cần hướng tới. Khi bạn đã nghĩ là mình sẵn sàng trở thành sư tử thì đó cũng chính là lúc bạn nhận trách nhiệm với cuộc đời mình và những gì bạn hướng tới. Bạn phải có nghĩa vụ hoàn thành trọng trách của một sư tử, một người lãnh đạo trong khu rừng của bạn, với những tính cách cơ bản như:

100


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

- Nhận trách nhiệm về bản thân mình Thực tế là có đến 80% sinh viên nói riêng và các bạn trẻ nói chung thiếu trách nhiệm hoặc nhận trách nhiệm một cách miễn cưỡng. Họ không nhận rõ sứ mệnh và nghĩa vụ của chính bản thân mình. Điều kiện tiên quyết để trở thành một sư tử, dù vẫn còn non nớt, là phải dám nói, dám hành động và nhận trách nhiệm về bản thân mình. Phẩm tính đó là một thứ ngọc quý trong tâm hồn phải được mài giũa ngay từ khi còn trẻ. Khi bạn biết được việc đầu tiên mà một sư tử cần phải làm là nhận trách nhiệm về mình thì đó cũng là lúc bạn bắt đầu sống với những trách nhiệm ràng buộc đó. Nhận trách nhiệm là phải cân nhắc kỹ về những hệ quả nào sẽ xảy ra trước khi hành động, và phải làm thế nào để cho tình hình được tốt hơn sau khi hành động. Trước hết, hãy có trách nhiệm với chính bản thân bạn và những gì bạn làm. Bạn phải biết rằng mình là một lãnh đạo và một người tự chủ. Chính vì vậy, bạn luôn phải biết rõ mình đang làm gì và điều đó có lợi cho bản thân bạn như thế nào. Một người luôn đùn đẩy trách nhiệm của bản thân mình và trốn tránh với những lý do thì không thể trở thành sư tử. Có những sinh viên luôn kêu ca về công

101


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

việc mình đang làm và đòi hỏi những điều không tưởng thay vì nhận ra rằng nguyên nhân nằm ở chính bản thân mình. Họ đổ lỗi cho những người khác và hành động như thể họ không hề có mục đích gì rõ ràng. Một số khác tuy biết được về tình trạng của bản thân là như thế nào, họ tìm ra chân lý và sung sướng với những gì họ học được, song cuối cùng họ lại đắp chăn đi ngủ và luôn mơ mộng về những viễn cảnh không bao giờ đến. Họ không thực sự hành động, và suy cho cùng thì như thế cũng là vô trách nhiệm. Bạn phải biết mình đang làm gì và luôn tự hỏi có thể làm cách nào để tốt hơn nữa. Bằng lòng với cuộc sống hiện tại cũng là một kiểu vô trách nhiệm khó nhận biết. Thứ hai, bạn cần sống và làm việc với sự lưu tâm đến người khác. Tôi không có ý khuyên bạn phải so đo xem người khác nghĩ gì về mình hay người khác muốn mình sống như thế nào, ý tôi là bạn phải quan tâm đến những ảnh hưởng mà quyết định và hành động của bạn tác động đến những người xung quanh: gia đình, bạn bè, người thân, những người hàng xóm dễ mến... Bạn không thể dọn dẹp căn nhà của mình và vứt những thứ không dùng được cho người khác hay làm sạch sẽ không gian sống bằng cách quăng hết rác sang nhà hàng xóm!

102


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Cuộc đời cũng sẽ đáp lại với bạn theo đúng như những gì bạn suy nghĩ và ứng xử với cuộc đời. Nói cách khác, nếu muốn thành công thì trước hết bạn phải sống với một nhân cách cao quý. Cách đầu tiên để được mọi người yêu quý và nể trọng là trở thành một người có đạo đức, và cách duy nhất để bạn trở thành một sư tử lãnh đạo cũng xuất phát từ việc bạn là người có tấm lòng cao đẹp. Sống có trách nhiệm chính là nhân tố đầu tiên giúp bạn đi tới mục tiêu đó. Hãy dừng việc đổ lỗi cho người khác và từ bỏ lối sống vị kỷ, đừng nhắm mắt hối hả đi trên đường thăng tiến mà hãy nhìn sang hai bên đường xem bạn đã vứt vào nơi của người khác những điều khó chịu gì. Tại sao tôi muốn bạn rèn luyện tính cách này trước tiên? Câu trả lời là: Đó là tính cách cơ bản nhất của một sư tử. Bạn là một sinh viên, bạn là người trẻ, chính là lúc để bạn khởi sự rèn luyện tính cách này.

Người cuối cùng thưởng thức bữa tiệc Ai sẽ là người lao vào lửa? Đó là những người có trách nhiệm. Vậy, ai sẽ là người được chia phần thịt bê ngon và lớn nhất?

103


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Đó là người còn lại cuối cùng, một sư tử của khu rừng. Một người lãnh đạo phải là người chia phần và cũng là người thưởng thức bữa tiệc sau cùng. Cho dù là quản lý một tập thể hàng ngàn người hay chỉ duy nhất chính bạn, việc quan trọng hàng đầu thể hiện một phần của tinh thần trách nhiệm chính là lo lắng cho “bầy đàn”, cho cộng đồng của mình. Ý nghĩa của việc trở thành sư tử không phải để kiểm soát bản thân bạn hay những người có liên quan trong môi trường yêu thích, mà chính là hướng đến mục tiêu phát triển và tự chủ trước mọi hoàn cảnh biến đổi của cuộc sống ngày nay hay tương lai về sau. Chính vì vậy, việc lo lắng hay ban phát những “đặc sản” cuộc đời, dành phần thịt to ngon nhất của con bê cho “bầy đàn”của mình dĩ nhiên trở thành một phần tất yếu trong quá trình hướng đến mục tiêu phát triển lâu dài. Quy luật cho-nhận là một cách nói khác của tính cách mà tôi mong bạn có được cho mình. Bạn phải cho đi thật nhiều một cách vô tư, chân thành, những điều tốt đẹp tự nhiên sẽ đến. Tuy nhiên, điều khác biệt giữa một sư tử với một nhà tu hành vị tha là quan điểm và tính cách của sự chonhận, vì bạn sẽ lấy mục tiêu “người cuối cùng thưởng thức bữa tiệc” làm kim chỉ nam cho cuộc đời mình, và

104


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

không ngừng suy nghĩ, soát xét hành động của mình cũng như luôn chăm lo cho người khác. Một câu chuyện có thực về một tác giả sách “nuôi dưỡng tâm hồn” có thể là minh chứng có giá trị cho điều tôi vừa nói. Đó là một bạn trẻ, người không ngừng đọc sách và đi tìm chân lý của cuộc đời mình. Chàng trai đó đi, đi rất lâu và đọc hàng trăm cuốn sách, từ các tác gia nổi tiếng, đến lời kể của những người thành đạt, từ quan điểm của những người xung quanh đến triết lý Phật giáo cao thâm. Và cuộc đời vẫn sẽ không thay đổi cho đến một ngày chàng trai được cứu sống bởi một cô gái sau một tai nạn giao thông nghiêm trọng. Cô bé đó chính là người được chàng trai động viên, khích lệ và cứu thoát khỏi một cuộc tự sát đau lòng. Sự tình cờ hay một quy luật tất yếu vốn đã thống trị cuộc sống, đó là sự gắn liền giữa cho và nhận. Chàng trai đó quyết tâm giúp đỡ nhiều người hơn, bao dung và vô tư hơn. Anh ta viết blog chia sẻ những câu chuyện và quan điểm sống có ích với mọi người. Ngày qua ngày, số người tìm lại được cảm hứng, động lực, mục đích sống nhờ những gì anh chia sẻ ngày càng nhiều hơn, họ không biết nhau và cũng chẳng vụ lợi gì ở nhau. Con số truy cập đã lên đến hàng triệu người, và một trong số những độc giả đó là con gái của vị chủ tịch một nhà xuất

105


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

bản văn hóa nghệ thuật ở tiểu bang California. Và sau một vài lần trao đổi, anh quyết định viết nhiều hơn và trở thành một tác gia, một người dẫn dắt tinh thần và cống hiến gián tiếp cho cộng đồng. Anh đã nổi tiếng và có những phần thưởng xứng đáng trong cuộc đời mình. Khi bạn cho A một quả trứng, A sẽ đầu tư và cho ra 100 quả. A lại tiếp tục cho B 10 quả trứng với điều kiện sau khi thành công B phải giúp C thực hiện được lời hứa của cuộc đời mình. C được sự trợ lực của B và đã rất thành công. Rồi một ngày đẹp trời, sau khi C đã nếm trải đủ mùi vị cuộc sống, C trở thành một ông già và nguyện đem hết 100 triệu quả trứng của mình hiến vào quỹ hỗ trợ bệnh nhân mắc chứng tiểu đường. Và biết đâu rằng bạn sẽ là người có được 100 quả trứng từ sự hỗ trợ của quỹ đó? Không phải cuộc đời bắt bạn mang bệnh tiểu đường sau khi cho đi một quả trứng, mà là cuộc đời trao lại cho bạn 100 quả trứng sau khi bạn đã giúp đỡ người khác và gặp phải căn bệnh khó chữa đó. Và bạn hãy cho đi, vì trái đất là một hình tròn, hai bàn tay bạn phải nắm vào những bàn tay khác, đủ một vòng để làm nên những điều kỳ diệu.

Một khía cạnh khác: Lập kế hoạch cuộc đời Khi bạn đã xác định một sứ mệnh và một mẫu người lý tưởng để theo đuổi thì đó cũng là lúc bạn cần phải lập

106


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

một kế hoạch với các mục tiêu cụ thể để đi được đến mục đích cuối cùng đó. Tương tự như việc chạy tiếp sức, bạn phải có kế hoạch và phân công đội của mình một cách hợp lý để mỗi người đều đạt được một mục tiêu nhỏ trước khi toàn đội về đích. Một sư tử cần biết điều quan trọng nhất đối với mình lúc này là gì? Mục tiêu gần nhất cần đạt đến là gì? Và giống như trên một chặng đua, ai sẽ là người được bạn bố trí ở tiền lộ, trung lộ cũng như ai phải chạy hậu. Nhà trường không dạy cho các bạn lên kế hoạch cuộc đời mình. Họ chỉ dạy những kiến thức phục vụ cho công việc, để rồi bạn suốt đời bị công việc bám lấy và bất ngờ vùi giập khi bạn không chuẩn bị. Những trường kinh doanh cũng chỉ dạy cho sinh viên của mình về việc lập kế hoạch như là một phần của môn học và để đạt điểm cao chứ không khuyến khích và đưa việc đó vào chính đời sống hằng ngày của các bạn. Phần lớn sinh viên trở thành những con thỏ nhút nhát và mất phương hướng chỉ vì không xác định được khi nào thì mình nên làm những gì. Sứ mệnh là mục đích sống, và nó cũng là tập hợp của một chuỗi các mục tiêu cùng hướng đến một nguyên tắc và lợi ích chung nhất. Vậy những công việc của một bản kế hoạch để trở thành sư tử là gì? Bạn chỉ có thể thực

107


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hiện được những điều này khi bạn thực sự quyết tâm và luôn khao khát hoàn thiện bản thân mình.

Mục tiêu của bản kế hoạch Con người thường trở nên đau khổ và bất hạnh khi không có điều gì để theo đuổi. Có một quyển sách bạn nên đọc qua để hiểu rõ hơn về vấn đề này. Đó là quyển The Greatest Salesman in the World (Người bán hàng vĩ đại nhất thế giới) của tác giả Og Mandino. Sách này không những nói về việc đề ra và thực hiện các mục tiêu, mà nó cũng chính là tập hợp của rất nhiều những mục tiêu có thể thực hiện được. Rất nhiều sinh viên thường kêu ca với tôi rằng, tại sao càng đặt ra nhiều mục tiêu lại càng trở lên bê trễ công việc? Tôi đã trả lời họ rằng, bản thân những gì các bạn viết ra không phải là mục tiêu - điều mà tôi đang muốn nói đến -, các bạn chỉ đang tạo ra thêm những cản trở cho chính mình mà thôi. Khi bạn suy nghĩ rằng phải cải thiện trình độ ngoại ngữ trong một hai tháng tới thì điều đó tự nó không giúp bạn khá hơn. Vấn đề là sự tiến bộ về trình độ ngoại ngữ của bạn phải được nhận ra một cách thật cụ thể, phải xác định rõ sẽ được thực hiện trong bao lâu và phải hy sinh những gì để làm được điều đó. Đó mới gọi là mục tiêu.

108


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Mục tiêu cần được xác định cụ thể Hãy biết rằng, chỉ khi đạt được những gì cụ thể thì tư tưởng của bạn mới hướng bạn đến với điều bạn muốn. Một con sư tử luôn đi săn khi đã đánh giá cụ thể con mồi. Nó sẽ chỉ chọn săn một con mồi vừa sức, vừa cỡ. Sư tử không bao giờ nghĩ: “Tôi sẽ cải thiện con mồi của mình cho to hơn.” Không bao giờ có chuyện đó! Tương tự như vậy, bạn phải xác định cụ thể mục tiêu rằng: “Tôi phải đạt điểm 8 trong kỳ thi tới”, hoặc “Tôi sẽ làm một bài luận văn dài 300 trang về đề tài nghiên cứu cách săn mồi của loài sư tử...” Mục tiêu cũng giống như con mồi của sư tử, cần vừa sức. Bạn không chết trên đường đi đến mục đích, nhưng bạn có thể kiệt sức nếu xác định mục tiêu của mình vượt quá khả năng trong hiện tại. Nhiều người đã bỏ cuộc mặc dù luôn cảm thấy phấn khích khi được nghe về những mục đích, mơ ước giống như của mình từ người khác, và lý do đơn giản là vì họ không biết đặt ra những mục tiêu vừa sức. Bạn sẽ ngày càng lớn lên và được trang bị những công cụ tốt hơn để săn bắt. Như một sư tử con, ban đầu bạn chỉ có thể bắt được những con mồi nhỏ như thỏ, gà rừng; khi trưởng thành hơn, con sư tử đó sẽ có thể săn cả con nai, con trâu rừng hay bò mộng.

109


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Tôi có một người bạn trước đây công tác Đoàn Hội tại trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân, giờ cậu ấy lãnh đạo công ty truyền thông BMC, một công ty tương đối có tiếng trong nước về quan hệ công chúng (Public Relations - PR) và tổ chức sự kiện. Điều đó cho phép tôi gọi cậu ta là một sinh viên thành công. Nhưng bí quyết của cậu ta thực ra lại không có gì là ghê gớm. Đó là: Tập trung nỗ lực với một chuỗi những mục tiêu vừa sức. Bạn phải là một đoàn viên năng nổ rồi mới có thể trở thành một lãnh đạo, một bí thư đoàn có trách nhiệm và khả năng, sau đó mới có thể lãnh đạo một tổ chức lên đến cả ngàn người. Nếu bạn muốn giảm cân, bạn phải giảm từ một kg, rồi mới có thể giảm dần đến 10 kg để trở nên cân đối. Bạn phải là người làm ra một triệu trước khi hướng đầu óc đến con số một trăm triệu hay một tỷ. Quy luật tự nhiên đó vốn không bao giờ thay đổi. Một số sinh viên có chí khí, song hướng đi thì luôn mù mịt và phù phiếm, bởi họ không biết rằng điều đó là quá sức mình trong lúc này. Con người có thể làm được mọi thứ, nhưng phải biết hành động đúng thời điểm. Sai lầm của những người cả đời đau khổ không bao giờ chạm tay vào điều ước của mình là họ luôn sống trong mơ mộng. Thay vì đặt mục tiêu có giai đoạn và có những mục tiêu ngắn hạn thực hiện được, họ tự cho mình cái quyền vẽ lên viễn cảnh của năm, mười năm sau và ngồi chờ đến

110


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

lúc đó. Thay vì tận dụng khả năng, tiềm lực sẵn có trong hiện tại của bản thân, họ luôn đi tìm những mũi tên dài hơn, cứng hơn để bắn được những mục tiêu xa hơn, mà không biết bằng những mũi tên dài hơn đó được giấu sau cái đích ngay trước mắt họ. Và cả đời họ chỉ hạnh phúc hay tự làm chủ cuộc đời mình khi được trở thành một con sư tử trong giấc ngủ! Bạn phải tóm một con nai trước khi bạn có móng vuốt đủ để vồ một con bò mộng. Hãy luôn nhớ điều đó.

Mục tiêu cần ấn định thời gian hoàn thành Điều đó cần thiết khi tất cả chúng ta luôn luôn tiềm ẩn trong mình thói quen trì hoãn. Đặt ra thời điểm hoàn thành cũng đồng nghĩa với việc tạo ra trong bạn một quả bom nổ chậm vậy; hoặc là bạn kịp tháo ngòi hoặc là bạn bị phá hủy. Nhiều người có thể cho rằng tôi đã cường điệu hóa sức mạnh của những mục tiêu ngắn hạn và những yêu cầu cần có để thực hiện nó. Song, chính các bậc vĩ nhân trong lịch sử đã là những minh chứng rõ nét nhất cho lý thuyết về sức mạnh mềm của mục tiêu. Cũng như cách bạn nói về ngày mai vậy, ngày mai là ngày không bao giờ đến, nó chỉ thực sự có ý nghĩa khi ngày hôm nay bạn đưa ra cho mình một công việc gắn liền với mục đích sẽ thực hiện vào hôm sau mà thôi.

111


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Khi chúng ta phá bỏ ngôi nhà cũ kỹ như đã đề cập ở chương 1, bản thân ta vẫn chưa nhận thức được sự nguy hiểm, sự hiện hữu rõ nét của thói quen làm việc theo cảm hứng và thiếu thời gian xác định. Tôi đã khuyên bạn luôn phải xây dựng cái mới và đập phá cái cũ, dọn sạch rác trong nhà bạn và làm mới những góc tối. Bản thân ta khi tiếp nhận những điều kiện hiện đại sẽ xả ra hàng đống những thứ ô nhiễm có thể trở nên nguy hiểm nếu không được ngày ngày dọn dẹp. Xác định mục tiêu đúng đắn, thực hiện những công việc có ích cũng giúp choán chỗ không cho những gì xấu xa khởi lên bên trong con người. Khi sư tử ngày một lớn lên, con thỏ dần dần biến mất.

Và những bước đi nhẹ nhàng của sư tử Để thực hiện được chuỗi những mục tiêu ngắn hạn, bạn không nhất thiết cần có rất nhiều tài nguyên trong cùng một lúc; những vốn đó sẽ được xây dựng và bồi đắp dần khi bạn hành động. Song điều quan trọng mà tất cả chúng ta vẫn thường không để tâm tới đó là thực sự hành động. Bạn không thể có bữa sáng nếu buổi tối hôm trước bạn không đi săn. Mọi con đường ngàn dặm đều bắt đầu từ một bước nhỏ. Nếu hằng ngày sau khi thức dậy bạn luôn nhắc nhở mình rằng công việc vẫn vô cùng bề bộn và hôm nay sẽ phải tiến thêm một bước nữa, bạn sẽ sớm trở thành một

112


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

sinh viên thành công. Bạn không nhất thiết phải bước những bước rất dài, bạn cần bước những bước nhỏ một cách đều đặn. Cũng như khi viết cuốn sách này, tôi đề ra cho mình mục tiêu hoàn thành nó sau ba tháng, và ngày nào tôi cũng viết, một cách đều đặn. Sự đúng mực này không nhàm chán như bạn tưởng, nó là một sự thay đổi khá nhẹ nhàng mà nếu có làm thì bạn mới cảm nhận được; và bản thân nó cũng giúp chúng ta nhận ra mình đang ở đâu trên con đường hoàn thành sứ mệnh; nó không chỉ là một chiếc gương để soi rọi bản thân, nó còn là chiếc gương để soi xét những việc ta làm. Các bạn trẻ tiến bộ, những người đã xác định được mẫu người lý tưởng của mình là gì, vẫn không thể tránh khỏi những ngày tháng nhàm chán vì thiếu mục tiêu cụ thể cùng những hành động nhỏ. Họ cảm thấy cuộc sống của họ không đầy đặn như khi vẽ nó trên trang giấy. Có những ngày tháng làm việc điên cuồng vô độ, thức trắng đêm vì công việc dồn vào, chất đống lên như núi; song lại có những ngày mải miết lang thang với hàng trăm thứ giải trí vô bổ: game, phim, tụ tập quậy phá... Tôi không có ý cấm đoán hay khuyên các bạn rằng: “Hãy học và làm việc đi, đừng có nghĩ đến những giờ phút chơi bời rảnh rỗi.” Tôi chỉ khuyên các bạn đưa tất cả, kể

113


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

cả việc bạn đi chơi với ai, đến rạp xem phim gì, giờ nào... vào trong kế hoạch của mình và thực hiện xen kẽ chúng với mức ưu tiên lớn nhất cho công việc từng ngày, từng ngày một. Trường lớp vốn không dạy cho bạn cách đạt được những điều mình muốn hay cần. Bạn nhận được một mớ những kiến thức và bạn phải tự xắp xếp chúng lại với hy vọng tìm được ánh sáng cuối đường hầm. Đơn cử như việc hệ thống hóa chương trình đào tạo và chỉ ra cho sinh viên những điều họ sắp học nằm ở đâu trên con đường họ sắp đi, nó phục vụ tốt đến mức nào? Có thể bỏ chúng đi và thay vào những kiến thức khác hay không? Những điều như thế đã không được trường lớp lưu tâm, mặc dù nó vô cùng quan trọng. Có nhiều sinh viên tâm sự với tôi rằng, họ không tìm thấy ý nghĩa cuộc sống, không thấy hứng thú với những bài giảng và cảm thấy bối rối khi “bị” hỏi: “Bạn đã dự định ngày mai làm gì chưa?” Họ trầm cảm và nghĩ rằng mình không còn quan trọng, hoặc xơ cứng thụ động với những thay đổi của cơ hội và thời đại. Lý do cũng chỉ vì họ không được dạy về mục tiêu, về kế hoạch, không được nghe về động lực thật sự của cuộc sống, học tập và công việc. Những gì mà nhiều sinh viên có được nơi trường lớp chỉ là những câu hỏi: “Tôi có đang đứng nhầm chỗ? Học

114


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

cái này để áp dụng vào đâu trong thực tế?” Có hàng trăm bạn trẻ tôi gặp và tư vấn đã luôn hỏi tôi về điều đó. Khi bạn chưa đập bỏ ngôi nhà cũ kỹ, bạn sẽ không xác định được mẫu người lý tưởng để theo đuổi, xa hơn thì bạn sẽ không tìm được sứ mệnh và mục đích cuộc đời với hàng ngàn những mục tiêu và công việc nhỏ cần hoàn thành. Bạn không được nóng vội, tất cả đều phải bắt đầu từ những bước đầu tiên. Việc vạch kế hoạch cũng giúp bạn luôn chú tâm đến một vị trí duy nhất trên bản đồ, nơi mà bạn nhất định phải đến. Nó trao cho bạn động lực trong những giờ phút khó khăn và nguy hiểm. Chỉ khi bạn nghĩ bạn sẽ làm được một việc gì đó đã có trong kế hoạch vào ngày mai, bạn mới có thể tự kéo mình quay trở lại khi bất chợt sa chân vào một nơi tối tăm không mục đích. Con sư tử đi săn luôn nhẹ nhàng và lặng lẽ, không ồn ào như bầy sói hay lén lút như loài rắn. Nó hướng mắt về con mồi và chỉ biết có thế cho đến khi cuộc săn kết thúc. Biết rõ về con mồi, bước từng bước chậm rãi, chỉ nhìn vào một con mồi trong một thời điểm và hành động quyết đoán. Sinh viên thành công cũng tương tự như một con sư tử, họ làm việc một cách âm thầm, với một ý chí sắt đá và luôn luôn tập trung vào công việc. Một quy tắc quan trọng trong việc lập kế hoạch cuộc đời là phải luôn kiểm soát và điều chỉnh.

115


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Bản thân các khu rừng địa phương ngày một nhỏ lại, và sinh viên giờ cũng không chỉ học hỏi hay thi đua với với những cá nhân trong trường lớp hay đất nước của mình. Các cơ hội và nguy cơ cũng luôn thay đổi, nhưng không hiện hữu một cách rõ nét. Có rất nhiều sinh viên không biết đến điều đó, họ nghĩ rằng họ đang sống trong một môi trường hòa bình và ổn định, họ nghĩ mục tiêu của họ là hoàn hảo và họ chẳng phải thay đổi điều gì hết. Không! Bạn ạ, không có mục tiêu nào là hoàn hảo đâu; chúng ta có những mẫu người lý tưởng và mục đích, chỉ có chúng mới có giá trị bền vững đối với ta mà thôi. Nếu một con sư tử luôn nghĩ rằng nó là chúa tể, và ngoài kia là những thứ nó luôn có thể kiểm soát, điều đó có nghĩa là nó không hoàn toàn như nó vẫn tưởng về bản thân mình. Bạn cũng vậy, bạn cần điều chỉnh mục tiêu và con mồi cho phù hợp điều kiện thực tế. Khi thực hiện, bạn có thể mắc sai lầm, song bạn vẫn phải bắt tay làm và sửa lỗi. Đó chính là một phần phải được dự liệu trong bản kế hoạch cuộc đời của bạn. Việc sẵn có trong mình những phẩm tính sư tử không đảm bảo rằng bạn sẽ không bao giờ trở thành những con

116


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

thỏ yếu đuối. Đã có hàng ngàn sinh viên tiềm tàng tư chất nhưng cuối cùng vẫn bỏ cuộc và thất bại hoàn toàn. Bạn cần xác quyết rằng trong bạn luôn sẵn có mọi phẩm chất của sư tử, rằng bạn có thể làm được tất cả mọi việc. Tuy nhiên, bạn không thể cùng lúc thực hiện tất cả.

Bài học rút ra Một sư tử không chỉ tiềm tàng những phẩm chất tốt mà phải có những biểu hiện cơ bản cụ thể như: có trách nhiệm, luôn luôn đi đầu và thưởng thức bữa tiệc cuối cùng, có một kế hoạch rõ ràng để có bộ lông, tiếng gầm, móng vuốt, khí phách và những đức tính hoàn hảo của một sư tử trưởng thành.

117


BÀI HỌC 2: CHỌN CHO MÌNH MỘT TÍNH CÁCH

T

rường lớp thường không dạy bạn phải sống như thế nào. Ngày nay, các bạn cũng không bị cha mẹ ép buộc phải sống như nào. Chính bạn phải chọn cho mình một tính cách, một phương pháp sống trong cuộc đời. Tính cách tạo nên số phận. Hầu hết chúng ta đều chỉ rèn luyện kiến thức chuyên ngành hay phương thức tư duy chứ chưa bao giờ rèn luyện tính cách. Bạn có thể học trường kinh doanh, nhưng chẳng ai ngăn cấm bạn trở thành một nhà kỹ thuật. Bạn đã học để trở thành một kỹ sư, nhưng cũng không vì thế mà bạn không thể trở thành một nhà giáo. Nhưng quan trọng hơn hết là bạn phải chọn được cho mình được một mẫu người để hướng đến, một sứ mệnh cuộc đời, rồi chọn cho mình một tính cách để hoàn thành sứ mệnh đó. Hãy tập trung vào mục đích để điều chỉnh mục tiêu cho phù hợp. Hầu hết sinh viên không hiểu được giai đoạn sinh viên quan trọng như thế nào đến cả cuộc đời sau này của họ. Khi một đứa trẻ được cha mẹ dạy dỗ về cách ứng xử với chính bản thân và những người xung quanh, chúng luôn

118


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

làm theo một cách ngây thơ và máy móc, chúng không nhận thức được đó có phải là điều đúng đắn hay ít nhất là tốt cho bản thân chúng hay không. Sinh viên ngày nay cũng ngây thơ như những đứa trẻ đó. Chúng ta quen với việc thừa hưởng tính cách từ cha mẹ hay truyền thống gia đình, hay có được những tính cách đó từ những môi trường không chọn lọc xây dựng mà thành. Điều đó cũng tốt, song nếu chúng ta muốn làm chủ vận mệnh cuộc đời và tự mình trở thành sư tử thì chỉ như vậy thôi chưa đủ. Bạn phải biết rằng mình muốn chọn lối sống nào, cũng như những chuẩn mực văn hóa, ứng xử và cách mình tương tác với thế giới như thế nào. Bạn cũng không thể để bản thân bị xây dựng từ những điều không thực tế và không phù hợp với mình. Sinh viên, những con người trẻ và luôn sẵn sàng vươn lên thì tại sao lại để những người khác quyết định tính cách và vận mệnh của mình? Trong quá trình phá hủy ngôi nhà cũ kỹ của bạn, bạn đã trừ bỏ đi cả những thói quen xấu xí nhất và đặt một vài những viên gạch nền móng đầu tiên: trách nhiệm và tinh thần cho-nhận, những viên gạch đó là cần thiết cho tất cả mọi người, nhưng nó không giúp chúng ta phân biệt mình với người khác. Nó chỉ tạo ra sự chuyển biến trong cuộc đời chứ không đảm bảo chúng ta có thể kiểm soát và thành công cuộc sống.

119


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Trong chương này, tôi muốn chia sẻ với các bạn phương cách xây dựng cho mình một tính cách, nhưng tất cả chỉ là sự gợi ý định hướng đúng đắn và vạch rõ những sai lầm, và phần thực hiện tất nhiên hoàn toàn thuộc về các bạn. Không hề có bất kỳ bí quyết kỳ diệu nào như bạn có thể mong đợi. Bạn phải tự mình học hỏi, thực hành và tự sửa sai, rút ra những bài học kinh nghiệm và tự hoàn thiện dần. Đó là nguyên tắc chung phải được tôn trọng trong suốt quá trình rèn luyện tính cách của bạn. Những thói quen xấu đã được trừ bỏ. Phía trước bạn là một mẫu người lý tưởng để hướng đến và một mục đích cho cả cuộc đời. Bạn phải xây dựng cho mình một tính cách thích hợp để vượt qua những mục tiêu và kế hoạch đã đề ra, kiểm soát và điều chỉnh sao cho có thể đạt được mục đích cuộc đời trong thời gian sớm nhất. Chúng ta vẫn thường quá chú ý đến học vấn hay tiền bạc mà quên đi cách để đạt được những điều đó: một tính cách phù hợp. Vấn đề quan trọng cần ghi nhớ là sự phù hợp, và từ nay hãy luôn xem xét mọi vấn đề dựa trên tiêu chí quan trọng này. Không có vấn đề nào tuyệt đối đúng hay sai, tốt hay xấu, chỉ cần xét xem có phù hợp hay không mà thôi. Bạn muốn mình sống theo mẫu người cống hiến trực tiếp bằng cách trở thành một nhà khoa học vũ trụ, vậy

120


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

bạn có sai lầm nào khi hướng tính cách của bạn đến điều đó hay không? Có thể bạn đã làm một cách phù hợp, nhưng người khác vẫn có thể cho rằng bạn có vấn đề với bộ não và đã hoàn toàn sai lầm. Tôi nhớ vào cuối buổi giao lưu giữa các cựu sinh viên và những sinh viên đang còn ngồi trên ghế nhà trường của khoa Cơ khí vào mùa thu năm ngoái, một bạn sinh viên năm thứ tư đã hỏi tôi rằng: “Em nên làm gì vào lúc này, em có nên xin vào làm thêm trong một xưởng cơ khí nào đó không? Hay em sẽ phải tham gia nghiên cứu khoa học để có thể trở thành một sinh viên tốt?” Các bạn có biết tôi đã ấn tượng với em sinh viên đó đến mức nào không?Tôi đã bị thuyết phục, thuyết phục bởi cách đặt câu hỏi của em. Trong đó hàm chứa phẩm chất của một sinh viên tốt cũng như một sinh viên thành công. Tôi đã không ngờ rằng còn có những bạn trẻ vẫn luôn phấn đấu trở thành người dẫn đầu trong kế hoạch của họ. Tôi trả lời bạn trẻ sau vài giây thích thú với câu hỏi đó: “Em có thể làm tất cả mọi việc, em là một người biết hỏi và dám hỏi đấy. Tôi nghĩ, mọi việc em làm nên được đặt trong mục tiêu và kế hoạch của mình, và nó phải phù hợp nhất với chính em.” Chúng ta hay nói về bí quyết này, thủ thuật kia... mà không nói rõ rằng nên áp dụng nó với ai, người có tính cách và mục đích như thế nào. Chẳng khác nào chỉ cho ai

121


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

đó một tổ ong mật, song lại chẳng hướng dẫn cho người ấy biết phải làm cách nào để có thể lấy được nó. Sự phù hợp cũng chính là sự đúng đắn khi tính cách bản thân quyết định phương pháp để lấy được mật từ tổ ong. Các bạn cần xốy sâu vào việc tự đào tạo bản thân trở thành một con người như mong muốn chứ không phải nhờ những chỉ dẫn mang tính áp đặt từ người khác. Tôi cũng không hướng dẫn bạn cách nào để đạt điểm cao trong các kỳ thi, hay làm sao để giành được vài bằng khen, chứng chỉ từ các kỳ thi cử mang nặng tính lý thuyết. Tôi cũng không chỉ cho bạn cách làm giàu hay trở thành một người nổi tiếng. Tôi chỉ hy vọng với những chia sẻ của tôi thì bạn sẽ có thể làm được hết những gì bạn đã dự định, làm chủ cuộc đời mình và trở thành một sinh viên thành công đúng nghĩa. Bạn phải học hỏi để làm được điều đó, và phải tự mình thực hiện những gì mình cho là đúng, sau khi được chỉ dẫn. Điểm số là quan trọng, cũng cần xét lại: Điều đó quan trọng với ai? Điều đó có gắn với kế hoạch của chúng ta không? Và nó phù hợp với tính cách bản thân ta đến mức nào? Có nhiều phản hồi từ những bạn trẻ về quan điểm của tôi. Họ cho rằng phải chọn mẫu người lý tưởng phù hợp với tính cách của mình chứ không phải ngược lại, vì

122


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

tính cách là một cái gì đã ăn sâu vào máu và không thể thay đổi được. Tôi đã nhiều lần giải thích, song hình như những bạn đó vẫn chưa hiểu ra vấn đề. Thực tế và như một logic, mẫu người mà bạn hướng đến được chọn lựa dựa theo những ước muốn, sở thích và một khát khao tiềm ẩn trong chính con người bạn. Niềm đam mê cháy bỏng đó không quan tâm đến việc bạn có phù hợp với nó hay không đâu, nó vốn xuất phát từ bản ngã, nó chỉ muốn được cái nó muốn, giống như bạn vậy, và nó yêu cầu bạn phải đáp ứng nó nếu bạn không muốn bị nó giằn vặt và thất bại với những thứ bạn theo đuổi. Như đã nói từ đầu, bạn hãy phá bỏ đi những cái cũ và làm lại cái mới, chính là để phù hợp với cái đang thôi thúc trong con người bạn đó. Vì vậy, với bài học số hai này bạn sẽ bắt đầu đứng vào hàng ngũ của những sư tử trong tương lai. Bạn đã chọn được mẫu người mình theo đuổi, đã có kế hoạch cho cả cuộc đời. Giờ là lúc bạn cần chọn tính cách phù hợp để thực hiện mọi thứ. Đương nhiên là bạn không thể chọn cho mình những tính cách xấu xa hay yếu kém, hoặc hủy hoại cuộc đời mình bằng những phù phiếm mà bạn cho là khác biệt hay duy nhất. Bạn phải tự tìm kiếm lời giải riêng cho bài toán cuộc đời của bạn, song lời giải đó dù như thế nào

123


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

cũng phải thỏa mãn điều kiện này: dẫn đến kết quả bạn mong muốn.

TÍNH CÁCH CHUNG CỦA SƯ TỬ Bạn phải sống một cách đàng hoàng Trước khi rèn luyện bất kỳ điều gì tốt hơn thì điều cơ bản nhất là bạn phải sống thật đàng hoàng và minh bạch. Với nhiều bạn trẻ được giáo dục bởi lối tư duy thực dụng và ảnh hưởng những thói quen xấu trong xã hội thường nghĩ cách “đi đường vòng” trong tất cả mọi giao dịch. Suy nghĩ đó ăn sâu vào tiềm thức và làm nảy sinh trong bộ não họ một cơ chế xin xỏ và mập mờ. Mỗi lần phải giải quyết một vấn đề nào đó trong cuộc sống, cái tiềm thức ấy lập tức xúi giục họ: Hãy nghĩ xem có cách nào nhanh chóng và dễ dàng không? Mắt họ hoa lên và họ hành xử một cách thiếu minh mẫn. Tôi vẫn tin rằng lối xử lý mọi chuyện một cách thiếu minh bạch là nguyên nhân của mọi sự sụp đổ và tai họa. Bạn cũng sẽ chẳng thể bắt được mình rèn luyện bất cứ tính cách hay thói quen nào, vì bạn thừa biết rằng tiềm thức muốn “đi đường vòng, nhàn hạ” sẽ chẳng cho bạn chịu vất vả mệt mỏi một giây phút nào. Những xã hội

124


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

phát triển nhất là những xã hội truyền đạt, trao đổi và giải quyết mọi vấn đề hay mâu thuẫn dưới ánh sáng. Những cá nhân thành công nhất là những người luôn luôn đứng thẳng với đôi chân của mình và chẳng bao giờ chịu luồn cúi bất cứ ai. Nếu họ nhân nhượng thì đó hầu như cũng chỉ là sự nhân nhượng trong phút chốc. Có một lần khi tôi ghé thăm một người bạn là giảng viên khoa Ngôn ngữ học tại trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn. Chúng tôi đang trò chuyện hào hứng vì đã lâu không gặp thì một cậu sinh viên bước vào và xin phép được nói chuyện riêng với bạn tôi. Cậu ta nhất quyết muốn được nói chuyện riêng, còn anh bạn tôi dường như đã biết cậu sinh viên ấy muốn gì nên từ chối. - Một là cậu trình bày tại đây, hai là để đến khi lên lớp chúng ta sẽ trao đổi. Cậu sinh viên đó lưỡng lự hồi lâu rồi mới nói lý nhí: - Dạ, em muốn xin thầy cho em được thi… Mới nói đến đó thôi, anh bạn tôi đã nổi trận nôi lôi đình, anh mắng cậu sinh viên như tát nước, bất chấp việc có tôi đang ngồi ở đó: - Sao cậu phải xin tôi? Cậu là người, tôi cũng là người mà sao cậu xin tôi cái gì? Cậu thích sống luồn cúi lắm hả? Học và thi là quyền của bất cứ một sinh viên nào, lý do gì bắt cậu phải xin xỏ?

125


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Rồi anh nói thật nghiêm khắc: - Tôi cảnh cáo cậu lần này. Và hãy về tự xét lại bản thân mình xem, vì sao phải đi van nài người khác? Đừng để cuộc sống sau này của cậu trở thành một chuỗi dài những ngày phải quỵ lụy người khác. Sau lần gặp đó, tôi nghĩ rằng: Giá mà tất cả các bạn trẻ đều sống như sự khuyên dạy của người bạn tôi thì cuộc sống này sẽ tuyệt vời biết bao. Đó là một câu chuyện điển hình cho tình trạng tiêu cực trong trường lớp và một số tổ chức khác ngày nay. Song, cái khối u đó sẽ chẳng thể làm ai đau được nữa khi cuộc sống hiện đại ngày càng xa lánh nó. Bạn là một sinh viên, hãy sống cho xứng đáng với chính bản thân mình, sống xứng đáng với gia đình, quê hương và lịch sử. Hãy sống cho đàng hoàng và minh bạch, chỉ có như vậy bạn mới thanh thản và hạnh phúc; chỉ có như vậy sự thành công của bạn mới bền vững và đáng được xã hội trân trọng. Khi có ai nói với tôi rằng: “Sống đàng hoàng khó khăn lắm.” Tôi lập tức ngừng cuộc nói chuyện với anh ta tại đó, vì tôi biết rằng đằng sau câu nói đó sẽ là một hàng dài những lý do biện hộ và than vãn. Những người suốt đời để người khác sai bảo hay quyết định họ phải làm thế này hay thế kia giống như một con thỏ, họ luôn lo sợ mất việc, mất tiền, mất vị thế, mất hình ảnh… và mù

126


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

quáng che đậy những khiếm khuyết của mình. Họ run lên mỗi khi có người nhắc đến những điều họ làm, những xấu xí trong con người họ, nhưng lại không chịu đường hoàng đón nhận và thay đổi. Một người làm chủ được vận mệnh của mình là người không bao giờ để cho kẻ khác tác động, họ sống minh bạch và chẳng bao giờ phải hối tiếc về những việc mình từng làm. Còn một kẻ luôn chịu luồn cúi thì khác, bạn sẽ thấy họ nhỏ đi, thấp đi, cong lưng xuống và ăn nói lý nhí khi phải đối mặt với một câu hỏi nào đó. Đừng tìm cách đi vòng, không có con đường nào dễ dàng đâu bạn ạ. Bạn hãy đứng thẳng người và hướng tầm mắt về phía trước, đừng sợ câu hỏi vì nếu bạn sống ngay thẳng, câu trả lời cũng sẽ đến với bạn một cách đứng đắn và đàng hoàng. Hãy tập cho mình một cách sống, suy nghĩ và hành động trong sáng, minh bạch ngay từ khi còn trẻ, bởi vì bạn sẽ không còn cơ hội thay đổi khi đã lún sâu vào con đường đánh mất chính mình. Một đôi giày tốt là một đôi giày để lộ những điểm xấu ra ngoài, vì bạn sẽ nhìn thấy và có thể sửa chữa. Một đôi giày tồi tệ luôn sáng loáng, vì hầu hết những khiếm khuyết được giấu kỹ ở bên trong, bạn sẽ chẳng thể biết được gì cho đến khi nó hỏng, và ngày hỏng của nó chắc chắn đã cận kề, lúc đó thì bạn không thể sửa chữa gì được nữa.

127


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

TÍNH CÁCH TRUNG THỰC Tôi không tin có bất cứ bí quyết nào để thành công không cần nỗ lực, nhưng tôi tin có những nguyên tắc có thể giúp bạn làm chủ cuộc đời mình. Một trong những nguyên tắc đó là: Hãy luôn nói sự thật hoặc không nói gì cả. Ngày nay dường như mọi hệ thống đều đòi hỏi sự minh bạch và chính xác, nhưng thật kỳ lạ là rất nhiều người vẫn không nhận ra điều đó. Tôi nhìn vào những sinh viên đàn em của mình và thấy chúng ngày càng sa sút trong việc rèn luyện tinh thần và hướng thiện; chúng quay cóp bài vở khi học tập, luôn suy nghĩ về việc làm sao để có được điểm cao hay những lời khen ngợi, và tai hại nhất là vô tư nói ra những lời sai sự thật, cứ như là chính chúng đã trải qua sự việc đó. Và rồi khi tiếp xúc với môi trường thực tế, va chạm với những con người luôn đòi hỏi sự thật, những người trẻ ấy bắt đầu co rúm lại hoặc phản ứng tiêu cực và bị đào thải. Nếu bạn bán một quả trứng gà và nói rằng nó sẽ nở ra một con đại bàng trong tương lai, bạn sẽ chỉ bán được duy nhất một quả trứng đó và thất bại. Ngày nay, nhiều bậc cha mẹ dạy con cái phải tìm cách này hay cách khác để tồn tại mà không dạy cho chúng cách làm chủ vận mệnh cuộc đời. Khi xã hội hiện đại

128


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

hơn, công nghệ và những model mới được phát minh và sử dụng, con người dễ dàng nhận ra đâu là sự thật và sẽ sớm tẩy chay những kẻ dối trá; vậy mà vẫn có những người tự mãn rằng mình đã thực hiện những vụ lừa lọc hoàn hảo. Không có lời nói dối tốt, cũng không có sự xảo trá nào hoàn hảo, chỉ có sự thật mới luôn luôn tốt đẹp và không có sơ hở. Sự trung thực sẽ mang đến cho bạn những người bạn chân thành, mang đến cho bạn việc làm và uy tín, và sau đó là tiền bạc, danh tiếng hay sự tự do. Nó là chỉ số cho biết về mức độ làm chủ của bạn, và nếu con số đó nhỏ hơn 50% thì đúng là một tai họa. Trong mọi tình huống, mẫu người thành công luôn trung thực với bản thân và những người chung quanh họ, luôn công khai với mọi người ngay cả những sai lầm nho nhỏ, và như vậy, trong trường hợp có khủng hoảng thì tất cả đều đã có sự chuẩn bị cũng như bản lĩnh để đối đầu với sự thật, thay vì bị hủy hoại bởi những lời dối trá che giấu sự thật. Nguyên nhân của mọi sự dối trá là sự sợ hãi, sợ mất mát. Nhưng thật ra thì sự sợ hãi chẳng là gì cả. Nó chỉ là một con ma không có thật, và nếu bạn dám mở cửa cho ánh sáng tràn vào, con ma đó sẽ biến mất mãi mãi. Nếu bạn phạm sai lầm tồi tệ, bạn hãy trung thực đừng che giấu, vì sau khi biết được những gì đã xảy ra, tất cả mọi người xung quanh vẫn như vậy thôi, họ sẽ không suy sụp

129


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hay tức tối như bạn vẫn tưởng, họ chỉ tức giận trong mắt bạn vì chính bạn suy nghĩ theo cách như vậy. Còn nếu bạn chưa đủ dũng cảm để trung thực, bạn cần rèn luyện dần dần phẩm tính này, bằng cách không nói ra bất cứ việc gì không chắc chắn hay biết là không đúng sự thật. Đôi khi tôi gặp những bạn trẻ luôn ảo tưởng và lừa dối chính bản thân mình, đó cũng là hệ quả của sự gian dối kéo dài của họ với người khác. Và như tôi từng nói, điều nguy hiểm nhất không phải là những gì bạn không có, mà điều nguy hiểm nhất chính là sự ngộ nhận về những gì bạn có. Hãy rèn luyện tính cách trung thực ngay từ hôm nay, trên ghế nhà trường, trong bữa ăn, giấc ngủ, trong giao tiếp, hành động, trong cả thời gian tự vấn lương tâm mình. Nếu có đủ quyết tâm, chắc chắn bạn sẽ sớm trở thành một người trung thực.

TÍNH CÁCH SỞ HỮU Một con sư tử thực sự luôn xác định được khu rừng mình đang sở hữu và tự nguyện chăm sóc nó. Nhìn theo một ý nghĩa nào đó, cuộc đời này chỉ có hai loại người, người sở hữu và người bị sở hữu. Người sở hữu biết rõ những gì mình có thể và sẽ phải tác động, còn người bị sở hữu thì không, h��� như những con thỏ hiền lành, chỉ tha thẩn với vài ba đám cây bụi cỏ, họ chẳng

130


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

biết họ đã phụ thuộc vào những gì và có những ai đang phụ thuộc vào họ. Tôi dám đoan chắc rằng hầu hết các bạn trẻ không có câu trả lời ngay khi được hỏi: “Bạn đang sở hữu những gì?” Chúng ta luôn muốn trở thành thế này, đạt được điều nọ, điều kia... song chẳng ai nghĩ mình đang thực sự sở hữu những thứ đó. Điều đó tương tự như việc bạn cầu mưa mà chẳng chịu mang ô đi vậy. Khi ai đó nói với tôi về ước mơ thành lập một thư viện mang tên mình trong tương lai, tôi hỏi rằng cậu ta đã tìm đến bao nhiêu thư viện, đã dám xem bao nhiêu thư viện như là thuộc sở hữu của bản thân mình, và cậu ta lắc đầu ngao ngán. Điều không dễ nhận biết là khi bạn trẻ đó dám xem những thư viện mình tìm đến như là của mình, cậu ta sẽ biết cách thành lập, chăm sóc và phát triển thư viện đó, rồi trong một tương lai không xa, người bạn của chúng ta sẽ thực sự làm được điều cậu ta muốn. Đây là một dạng của phương pháp đạt thành công bằng tự kỷ ám thị (tức là tự mình hướng đến mục tiêu và nghĩ mình chắc chắn đạt được nó). Tôi phát triển điều này với tư duy: “Đạt được điều mình muốn khi nghĩ rằng bản thân đã có điều mình muốn.” Nếu bạn nghĩ rằng mình đang sở hữu một khu rừng, đầu óc bạn tự sinh ra cơ chế điều tiết, quản lý và chăm sóc khu rừng đó trong tưởng tượng, sau khi tích lũy đủ

131


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

công cụ và kỹ năng cần thiết, suy nghĩ đó sẽ thúc giục bạn hành động để thực sự có được một khu rừng. Tôi vẫn thường nghĩ rằng mình đã giành được hợp đồng trước khi đàm phán một thương vụ nào đó, thế là đầu óc tôi nảy sinh câu hỏi: Làm thế nào với bản hợp đồng này, thực hiện và triển khai như thế nào để có lợi cho cả phía mình và đối tác, sau đó câu trả lời xuất hiện và tôi trao nó cho người đồng cấp trong buổi đàm phán. Cuối cùng, tôi giành được thương vụ như mong muốn. Để có một tổ chức, tập đoàn hay đơn giản chỉ là một gia đình hạnh phúc, thành công, bạn hãy nghĩ rằng mình đang sở hữu những thứ đó. Đơn giản, chúng ta phải chuẩn bị từ trước lúc thành công chứ không phải đợi đến lúc thành công.

TÍNH CÁCH SƯ TỬ CỐNG HIẾN TRỰC TIẾP

B

ạn sẽ ít gặp mẫu người này trong cuộc sống, hoặc cũng hiếm khi bạn chọn hướng mình theo mẫu người cống hiến trực tiếp này. Mẫu người này thường xuất sắc trong một lĩnh vực cụ thể, là chuyên gia trong ngành họ theo đuổi và muốn cống hiến hết sức mình cho tổ chức, nghiệp đoàn, đất nước, khu vực hay thế giới bằng những phát minh nghiên cứu hay sức lực của mình. Họ có xu hướng dẫn đầu về công nghệ và những kiến thức

132


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

hàn lâm, luôn là người đi đầu trong sáng tạo hay làm việc không ngừng nghỉ. Họ là bác sĩ đầu ngành, kỹ sư, chuyên gia, các giáo sư, nhà khoa học, những người làm công tác nghiên cứu, bác học, những nhà truyền giáo, các tình nguyện viên suốt đời giong ruổi khắp thế giới để giúp đỡ những người nghèo khổ… Mẫu người cống hiến trực tiếp luôn hướng đầu óc và việc làm của mình đến với lý tưởng rằng: sáng tạo để thay đổi, thay đổi con người, tổ chức, đất nước, hay cả thế giới. Họ không làm việc vì gia đình hay những mưu cầu cá nhân, họ cũng không làm việc vì mục đích làm chủ hay sai khiến được nhiều người như những giám đốc điều hành hay nguyên thủ quốc gia... Tuy vậy, họ luôn làm chủ được bản thân, kế hoạch và đầu óc của họ, họ làm chủ được những quyết định và công việc của họ gián tiếp thay đổi thế giới. Galilei, Newton, Einstein hay Mẹ Teresa là những điển hình cho mẫu người cống hiến trực tiếp... Lúc nhỏ tôi cũng ước mơ trở thành một nhà thiên văn học và đầu óc luôn nghĩ về niềm mơ ước này. Song điều đó không chứng tỏ rằng tôi muốn trở thành một sư tử theo mẫu người cống hiến trực tiếp. Tôi thực sự khám phá ra rằng, trong sâu thẳm tâm hồn tôi muốn trở thành một mẫu người cống hiến gián tiếp khi tôi lớn lên và trở thành một chàng trai biết suy nghĩ.

133


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Các bạn hãy sớm xác quyết với bản thân về mẫu người mà mình theo đuổi ngay từ lúc này. Bạn đã là một thanh niên tiến bộ và bạn đã chọn cho mình một mẫu người lý tưởng, điều đó là rất tốt. Song bạn cần phải xác quyết điều đó càng sớm càng tốt. Sư tử cống hiến trực tiếp là những người có khả năng thay đổi và dẫn dắt thế giới về những phương diện đặc biệt và sâu sắc. Chính phủ có thể tạo ra một chính sách cân bằng thu nhập nhưng không đảm bảo rằng tất cả những người nghèo đều được hưởng chế độ an sinh xã hội giống nhau. Một doanh nghiệp có thể tạo ra hàng ngàn việc làm song không thể tạo ra những phát minh tiến bộ hỗ trợ và cải thiện cuộc sống con người một cách toàn diện. Chính vì vậy, những người thuộc mẫu cống hiến trực tiếp đã sinh ra để giải quyết những vấn đề đó. Tại sao tôi lại xếp những nhà phát minh cùng nhóm với những tình nguyện viên? Và nguyên tắc cống hiến trực tiếp có ý nghĩa gì? Bạn sẽ làm gì để trở thành người thuộc mẫu này? Chúng ta sẽ đề cập đến những vấn đề này trong những phần tiếp theo. Như đã nói, tôi ủng hộ tất cả bốn mẫu người đã đề cập, vì những mẫu người này đều giúp vào việc làm thay đổi và cân bằng thế giới. Tất nhiên, cuộc sống không phải luôn công bằng, song bằng những cách khác nhau chúng

134


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

ta đang điều chỉnh và hoàn thiện thế giới theo hướng tích cực nhất. Những mẫu người lý tưởng của chúng ta luôn làm chủ được không chỉ những biến đổi đối với họ, mà còn là đối với xã hội nơi họ cống hiến. Họ không kiểm soát hay điều khiển con người, họ kiểm soát và điều khiển những vấn đề xảy ra với con người như sự tụt hậu, bệnh tật, đói nghèo… Những nhà phát minh và những tình nguyện viên, nhìn chung đều là những kẻ “bao đồng”, bỏ chuyện nhà để lo chuyện thiên hạ! Họ có thể có xuất phát điểm khác nhau, chẳng hạn như một người từ sự đam mê khoa học, đam mê khám phá, trong khi một người khác lại xuất phát từ tình thương yêu con người vô hạn... Nhưng nói chung họ đều là những người muốn giúp cho cuộc sống của những người xung quanh, của cộng đồng được hoàn thiện, thậm chí là chẳng hề nghĩ đến bản thân mình. Mẫu người cống hiến trực tiếp luôn muốn cho mọi người khác được hưởng thụ ngày càng nhiều hơn. Đó là lý do tôi xếp những đại diện trên vào cùng một nhóm, vì họ có cùng một phẩm tính vị tha tốt đẹp như thế. Bạn là người đam mê khám phá hay tự nhận sứ mệnh hy sinh vì người khác? Có nhiều bạn trẻ khi được hỏi luôn trả lời rằng họ muốn như vậy, song thực tế họ lại không trở thành mẫu người này. Họ có tình thương hay sự thích thú nghiên cứu nhưng không có động lực hay sự khao

135


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

khát thực hiện, hoặc không biết làm thế nào để trở thành một thành viên của cộng đồng những kẻ “lo chuyện thiên hạ”. Vì thế, để thực sự trở thành mẫu người mình mong muốn, bạn cần suy nghĩ thật kỹ và thực hiện ngay từ những việc nhỏ nhặt. Chẳng hạn, bạn có thể trở thành nhà khoa học ngay trong các công trình của trường bạn, trong các cuộc thi nghiên cứu khoa học...; hoặc bạn có thể tham gia tình nguyện với đoàn hội hoặc thử tìm đến các quỹ hỗ trợ và phát triển của Liên Hiệp Quốc... Song, bạn phải có dũng khí để thực hiện và chấp nhận những điều tôi sắp đề cập dưới đây để có thể trở thành một sư tử theo mẫu người cống hiến trực tiếp. Những điều đó là: - RÈN LUYỆN SỰ ĐAM MÊ: Khi làm bất cứ một việc gì, bạn cũng cần có lòng đam mê. Song để trở thành một mẫu người thuộc loại này, yếu tố đam mê trở thành yêu cầu lớn nhất và có giá trị quyết định. Bạn có thể đam mê nghiên cứu hay làm một việc gì đó có ích cho cộng đồng, bạn có thể đam mê được chứng kiến, trải nghiệm và giúp đỡ những người nghèo khổ, và sức mạnh của bạn phải xuất phát từ lòng khao khát cháy bỏng chứ không phải từ một động cơ gì khác. Tôi rất buồn khi còn có những người cho rằng những việc làm phụng sự xã hội là phù phiếm và vô bổ (?!), và cũng không thể hiểu nổi tại sao khi đăng ký trở thành

136


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

một tình nguyện viên, có nhiều sinh viên vẫn hỏi: “Tôi sẽ được cái gì?” Sẽ được cái gì ư? Lẽ ra, những bạn sinh viên ấy cần phải tự hỏi: “Mình đang làm cái gì vậy?” thì đúng hơn. Khi một người đến với những công việc cống hiến trực tiếp chỉ vì thấy có thể tìm được một số lợi ích cho bản thân hay đơn giản chỉ xem đó là cơ hội để thử sức mình thì điều đó là hoàn toàn sai lầm. Sự thật là họ sẽ chẳng tìm được lợi lộc gì cho bản thân cả. Ngay cả ý tưởng cho rằng bản sơ yếu lý lịch xin việc sau khi ra trường sẽ tốt hơn, dễ đem đến cho bạn những công việc khá hơn nhờ đã từng tham gia công việc thiện nguyện cũng là hoàn toàn sai lầm, vì sự thực là bạn đang lừa dối chính mình, đi lạc đường khi tìm kiếm những giá trị không gắn với mục đích. Nếu bạn muốn trở thành một mẫu người cống hiến gián tiếp, muốn trở thành một doanh nhân chẳng hạn, thì tốt hơn là đừng cố chen chân vào một môi trường đã quá ngột ngạt những vấn đề khó khăn của những người cần được giúp đỡ thực sự. Chính vì lẽ đó, yêu cầu về tính cách cơ bản của mẫu người này chính là sự đam mê. Như một nhà hiền triết từng nói: “Bạn phải cháy hết mình, khi đó bạn mới tỏa sáng.” Những người thuộc mẫu cống hiến trực tiếp không tỏa sáng để người khác nhìn vào, họ tỏa sáng để soi rọi

137


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

và làm ấm lên cuộc sống của những người nghèo khó và đau khổ. Những nhà bác học, những nghiên cứu gia, những học giả hay các chuyên gia trong một lĩnh vực cũng luôn phải khao khát được cống hiến và làm hết sức mình trong công việc. Tôi biết một nhóm những nhà khoa học trẻ công tác tại phòng R&D (Research and Development) của tập đoàn Toyota, những người sống suốt hơn 30 ngày trong phòng thí nghiệm để nghiên cứu và khắc phục hiện tượng lỗi chân ga trong vụ việc gây chấn động ngành ô-tô, khiến Toyota phải thu hồi gần 8 triệu chiếc xe hồi đầu năm 2010. Những chuyên gia đó phải sống xa gia đình, thiếu những phương tiện giải trí. Họ không đi xem phim, không câu cá hay tụ tập để say sưa với nhau, nhưng họ vẫn hạnh phúc và hăng say làm việc, chỉ vì họ muốn nhanh chóng khắc phục lỗi gây tai nạn, giúp cộng đồng có được những chiếc xe an toàn hơn. Nhà bác học thiên tài Isac Newton đã từng làm việc suốt đời không ngừng nghỉ, cho đến lúc chết khi vừa từ London trở về nơi ông dưỡng bệnh, chỉ vì ông nghĩ rằng: “Vẫn còn một vài điều uẩn khúc trong công thức của ta, phải làm sáng tỏ nó thôi. Có thể nhân loại sẽ không hiểu được rành mạch những gì ta muốn đề cập nếu không có thêm những chú thích.”

138


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Hầu hết chúng ta chỉ sống với những mục tiêu cá nhân, vậy mà chúng ta còn chưa thể làm tốt việc của mình hay chí ít là làm những công việc đó trong sự vui vẻ và hạnh phúc. Nhưng người thuộc mẫu cống hiến thì khác, họ sớm nhận ra rằng mình chỉ thực sự vui vẻ khi làm và cống hiến cho cuộc đời, và thực sự tính chất của công việc cũng đòi hỏi mẫu người này phải có được tính cách đó. Vậy, nếu bạn muốn trở thành một người cống hiến, một “kẻ bao đồng” thì trước hết hãy xét lại chính mình xem có đủ ý chí, tinh thần và sự đam mê cần thiết với công việc mình sắp làm hay chưa. Có một số bạn trẻ hỏi tôi, đam mê là gì? Tôi rất thích môn thể thao này, phải chăng tôi đã đam mê nó? Nhiều bạn khác lại luôn sống trong ảo tưởng rằng, những gì cậu bạn mình có mới chính là niềm đam mê của mình, là những gì đáng lẽ phải thuộc về mình... Thật ra, để biết rằng mình có thực sự đam mê một vấn đề nào đó hay không, bạn cần trả lời 3 câu hỏi sau: 1. Bạn dành bao nhiêu thời gian để suy nghĩ hay thực hiện công việc mà bạn cho là mình đam mê? 2. Mẫu người bạn theo đuổi là gì, và công việc bạn đang làm có nằm trong kế hoạch hướng đến trở thành mẫu người đó hay không?

139


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

3. Bạn có sẵn sàng từ bỏ những gì đang có để đạt được điều mình khao khát? Khi bạn trả lời được 3 câu hỏi này một cách chi tiết và trung thực nhất, tôi nghĩ là bạn sẽ tự hiểu ra vấn đề của mình và khắc phục nó. Nếu có sai lầm, bạn có thể làm lại từ đầu, vì mọi sự cố gắng đều không bao giờ là quá muộn. - RÈN LUYỆN LÒNG NHÂN ÁI: “Ai giúp cho kẻ khốn cùng là đã cho thượng đế vay.” (Victor Hugo) Cho dù hầu hết trong chúng ta đều là những người tốt, song không phải ai cũng có thể sống hoàn toàn vị tha và luôn nghĩ tới những người quanh mình. Bạn có thể là người tốt bụng khi vun đắp cho gia đình hay san sẻ khó khăn của bạn bè, nhưng điều đó chưa nói lên rằng bạn có lòng nhân ái. Có thể bạn cho rằng, lòng nhân ái vốn có trong mỗi người hoặc nó không quan trọng đến mức phải xem như một tính cách hình thành nên số phận bạn; nhưng có lẽ bạn sẽ phải thay đổi quan điểm của mình về điều đó. Một khi bạn muốn hướng cuộc đời mình theo mẫu người cống hiến trực tiếp thì điều tất yếu là bạn phải hết lòng thương yêu người khác. Hãy thay đổi! Hãy quan tâm đến những người hành khất và những gia đình còn khốn khó xung quanh nơi

140


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

bạn đang sống, học tập và làm việc, rồi bạn sẽ thấy cuộc đời mình bước sang một trang khác. Đôi khi, những tính cách của một mẫu người được hình thành rõ nét hơn trong quá trình bạn hành động và rèn luyện. Khi bạn biết khóc trước một cảnh chết chóc hay nghèo đói, bạn dần sẽ cảm thấy mình muốn làm một điều gì đó để giúp đỡ, chia sẻ, và từ đó những tính cách của mẫu người cống hiến trực tiếp sẽ hình thành và ăn sâu vào tâm hồn, thúc giục bạn hành động. Nhưng nếu bạn không thuộc mẫu người này, xin đừng gượng ép. Những tình nguyện viên hay các nhà khoa học đều phải học yêu thương khi họ muốn làm chủ được nghề nghiệp của mình, họ phải nghĩ rằng mình đang hy sinh vì sự tiến bộ của xã hội và tự hào về điều đó. Những điều kỳ diệu luôn xuất phát từ tình cảm lớn giữa con người với con người. Nếu không thật lòng yêu thương những người xa lạ khốn khổ, bạn sẽ chẳng thể làm gì để giúp họ. Mẹ Teresa dành hơn bốn mươi năm để chăm sóc người nghèo, bệnh tật, trẻ mồ côi, người hấp hối... chỉ vì có một trái tim yêu thương con người vô hạn. Mẹ giúp giải cứu hơn 37 trẻ em mắc kẹt trong một bệnh viện giữa trận địa khi cuộc bao vây Beirut lên đến đỉnh điểm, mẹ đến Etiopia cứu giúp những người bị nạn đói, đến Chemobyl giúp những nạn nhân nhiễm phóng xạ...

141


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Alfred Nobel, ông vua của những phát minh về thuốc nổ luôn nghĩ rằng những phát minh của bản thân sẽ được sử dụng vào mục đích phục vụ con người, giúp tăng năng suất và giảm sức lao động của con người. Trong di chúc, ông viết bằng lòng nhân ái sâu sắc rằng:

“Tất cả gia tài tôi để lại sẽ dùng làm vốn sinh lãi. Tiền lãi này sẽ dùng làm phần thưởng cho những ai giúp ích cho nhân loại trong năm trước. Tiền lời sẽ được chia đều thành 5 phần, dùng làm các giải thưởng vật lý, hóa học, sinh học hay y học, văn chương, và sau cùng là giải thưởng cho những ai lo tài giảm binh bị, gây được tình thân hữu giữa các dân tộc và các tổ chức, đóng góp cho nền hòa bình thế giới... Các giải thưởng này sẽ trao tặng cho những người xứng đáng mà không phân biệt quốc tịch, người nào có công nhất sẽ được tặng thưởng, dù họ có sinh ra tại Thụy Điển hay không.” Hay những con người bình dị đang ngày ngày làm việc tại các bệnh viện, trại mồ côi, và những người đang ngày đêm dạy giúp người dân trên khắp thế giới vươn lên từ nghèo đói. Một anh bạn của tôi cũng nằm trong số đó, hiện đang làm việc cho Liên Hiệp Quốc về các vấn đề nhân đạo. Sự thực là, những gì bạn cảm thấy không thôi là chưa đủ, bạn cần phải hành động, từ những việc nhỏ, từ những

142


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

tổ chức nhỏ... Hãy mở lòng, mở rộng vòng tay, mới có thể trở thành một mẫu người cống hiến trực tiếp. - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH ANH HÙNG Bạn có thể nghĩ rằng tôi muốn cường điệu hóa thực tế, và rằng những người cống hiến trực tiếp sao có thể xứng đáng trở thành một anh hùng. Nhưng tôi luôn tin chắc như vậy, và tôi có bằng chứng cho những điều tôi đặt niềm tin. Đa số trong chúng ta vẫn lầm tưởng rằng anh hùng phải là người làm được những công việc to lớn nổi bật trong một hoàn cảnh đặc biệt nào đó. Nhưng thật ra vẫn có những anh hùng thầm lặng, sống vì lý tưởng và khi chết đi thì trở thành thần tượng trong lòng những người được họ giúp đỡ. Trong thế giới thực tại chưa từng có cuộc xâm lăng nào của người ngoài vũ trụ, cũng chẳng có cuộc đổ bộ nào của ma quỷ để uy hiếp con người, nhưng quả thật đang có sự chậm tiến, nghèo đói và bệnh tật luôn đe dọa nhân loại, và vì vậy chúng ta phải thừa nhận thành quả vĩ đại của những người anh hùng thầm lặng với những cống hiến bền bỉ giúp nhân loại chống lại sự chậm tiến, nghèo đói và bệnh tật, cho dù họ rất ít khi đuợc báo chí rầm rộ đưa tin, săn đón. Khi xem những bộ phim như The beautiful life hay A Christmas Carol, bạn sẽ có thể hiểu đúng hơn về khái niệm anh hùng.

143


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Và khi bạn đã chấp nhận rèn luyện cho mình tính cách của một người vĩ đại, bạn cần phải sống với tính cách đó. Bạn phải giúp đỡ những người cần được giúp, chia sẻ với những ai đang lâm vào hoàn cảnh tuyệt vọng, hay âm thầm lặng lẽ làm việc trong phòng thí nghiệm suốt năm này qua năm khác. Tôi biết rằng điều đó là thật sự khó khăn, bởi con người luôn muốn được người khác biết đến, luôn muốn chứng tỏ bản thân mình và làm ầm ĩ lên với những thành tích nhỏ nhặt nào đó của mình. Nhưng đôi cánh nâng bạn lên chính là niềm đam mê và lòng nhân ái của bạn đấy. Nếu bạn đã thực sự có được những phẩm tính này, bạn sẽ không bao giờ do dự hay sợ hãi mà luôn sẵn sàng lao vào gian khổ để sống theo lý tưởng của mình. Trong thực tế không hề có những người nhện, người dơi hay siêu nhân nào giống như trong phim ảnh. Nếu bạn muốn đi theo con đường của mẫu người lý tưởng này, hãy chắp cho mình đôi cánh của niềm đam mê và lòng nhân ái, bạn sẽ trở nên tích cực hơn nữa với những việc cần làm. Bạn phải nhận trách nhiệm về mình và sống với suy nghĩ rằng: giúp đỡ con người được sống tốt hơn là nghĩa vụ cuộc đời mình, là một công việc thầm lặng nhưng vô cùng khẩn thiết. Khi ấy, bạn là một anh hùng. Như một

144


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

triết gia từng nói: “Bạn không thể cống hiến nếu bạn không dám trở thành một anh hùng.” Đó chính là ba tính cách chính yếu nhất mà một mẫu người cống hiến trực tiếp phải học hỏi và rèn luyện. Cho dù chỉ như vậy thôi thì chưa đủ, song đó là 3 đức tính căn bản để phân biệt bạn với người khác, và cho bạn hướng đi rõ ràng nhất trong tương lai. Ba đức tính ấy sẽ kéo bạn lại khi bạn lạc lối hoặc nhầm lẫn giữa việc bố thí một khoản tiền nhỏ nhoi cho kẻ bần cùng với việc hiến tặng cho họ cả cuộc đời mình. Tôi cũng sẽ chia sẻ với bạn những kỹ năng cần thiết nhất để có thể thành công trong việc hướng theo bất cứ mẫu người lý tưởng nào, song trước hết tính cách của bạn phải rõ nét và mạnh mẽ đủ để áp đảo mọi sự hoài nghi về chính bản thân mình.

TÍNH CÁCH SƯ TỬ CỐNG HIẾN GIÁN TIẾP

T

ôi nhớ là thuở nhỏ tôi đã rất khao khát được bay đến tận những vì sao, vậy mà khi lớn lên, khi đã hiểu được chính xác bản thân mình, tôi lại hướng mình theo mẫu người cống hiến gián tiếp. Đó là câu chuyện của năm thứ nhất đại học, khi mọi thứ dường như trở nên lạc lõng và nhàm chán đối với tôi. Lúc đó, trong đầu tôi chỉ luôn hiện lên một câu hỏi: “Thực

145


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

sự thì mình muốn gì? Mình sinh ra để làm gì?” Và tôi chán ghét ngành cơ khí mình đang học vô cùng. Vậy mà sau khi gặp được cố vấn của mình, nghe và tự suy xét bản thân, tôi lại có động lực để bước lên phía trước. Có hàng ngàn sinh viên hay thanh niên ngày nay cũng vậy, họ cũng có chung câu hỏi đó, mối băn khoăn đó. Họ luôn ưu tư và phiền muộn vì những điều mà họ không hình dung nổi. Họ lạc đường và giằng co trong cuộc sống của chính mình. Điều họ cần sớm nhận ra là bản thân họ phải xác định một mẫu người lý tưởng để theo đuổi, một sứ mệnh cho chính mình, khi đó họ mới có thể vui vẻ tiến tới. Mục đích là quan trọng nhất. Mẫu người mà bạn muốn trở thành mới là điều phải luôn nghĩ đến, chứ không phải vấn đề bạn nên theo ngành nào, bạn nên sống ở đâu, giao du với ai, hay đơn giản là ăn gì, mặc gì... Bạn chỉ cần luôn hướng đến mục đích của mình và xác định các mục tiêu phù hợp. Khi bạn muốn trở thành mẫu người cống hiến gián tiếp, bạn vẫn có thể là kỹ sư hay doanh nhân, nhà giáo hay bác sĩ, miễn là đầu óc bạn phải có tư duy lợi mình, lợi người. Khi bạn đã xác định một nơi để tới, bạn sẽ không bị phân tán hay hoài nghi chỉ vì con đường bạn đang đi có vẻ nhàm chán hơn con đường sôi nổi của bạn bè. Khi bạn

146


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

muốn làm giàu (lợi mình) để tạo ra hàng ngàn công ăn việc làm cho người nghèo (lợi người) thì đó là một dạng của mẫu người cống hiến gián tiếp. Bạn không cần bắt buộc mình phải theo học trường kinh doanh hay phải tránh né việc trở thành một thầy giáo. Những kiến thức và kỹ năng bạn có thể tự học, song bạn phải biết rằng cuối con đường kia, khi bạn 50 tuổi, bạn sẽ là người như thế nào, đang ở đâu, gặp gỡ và kết nối với những ai... Bạn phải luôn tự hỏi, tất cả những việc bạn làm hôm nay có nhằm hướng đến mẫu người lý tưởng bạn đã chọn hay không. Nếu câu trả lời là không, hãy từ bỏ ngay và chấp nhận làm lại từ đầu. Những người thuộc mẫu cống hiến gián tiếp luôn sống cho bản thân mình trước, nhưng đồng thời cũng luôn hướng đến việc phải làm một điều gì đó lợi ích cho người khác, cho xã hội bằng vào sự tài giỏi, giàu có của mình. Nói cách khác, họ hướng đến việc làm lợi ích cho bản thân trước nhất, nhưng cũng xác định rằng những lợi ích đó rồi sẽ là điều kiện để họ giúp đỡ, chia sẻ, làm lợi ích cho cộng đồng xã hội. Nếu một người nỗ lực để trở nên giàu có rồi khư khư ôm giữ sự giàu có đó, để đến khi sắp phải lìa bỏ cuộc đời mới biết rằng thời gian sống của mình thật nhàm chán và uổng phí, thì chắc chắn người đó không thuộc mẫu người

147


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

cống hiến gián tiếp. Họ không xác định được sứ mệnh của mình và sống vô ích cho đến lúc chết. Như vậy, để trở thành mẫu người cống hiến gián tiếp, bạn không nhất thiết phải trở nên cực kỳ giàu có, bạn chỉ cần tạo lập cho chính mình một cuộc sống kinh tế tương đối ổn định và sẵn lòng chia sẻ một phần lợi ích có được cho cộng đồng, cho những người quanh mình. Ngày nay, khi sự hội nhập với thế giới ngày một sâu rộng, giới trẻ cũng cuốn hút nhiều hơn vào cuộc chiến của tiền bạc. Họ không còn nhận biết được những giá trị đích thực của cuộc sống, những bản chất tốt đẹp của chính mình và quên đi tất cả để chạy theo tiền bạc. Họ đầu tư hầu hết thời gian, công sức để học hỏi và phát triển những tri thức liên quan đến việc làm giàu, và tiếc thay là chỉ để làm giàu mà thôi. Đúng ra, việc là giàu - một cách chân chính - là việc rất đáng khuyến khích, nhưng nếu chỉ mải miết kiếm tiền mà quên đi con người thực sự của mình, quên đi việc quan tâm đến những người quanh mình thì thật là đáng tiếc, bởi như vậy là bạn đã đánh mất đi ý nghĩa thực sự của cuộc đời mình. Các bạn không sinh ra để lao vào cuộc chơi đó. Các bạn là những sinh viên sẵn có mọi phẩm chất để trở thành sư tử, hãy nhận ra điều mình khao khát từ trong sâu thẳm

148


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

của tâm hồn để nỗ lực thực hiện nó trong niềm hạnh phúc. Những kinh nghiệm mà tôi chia sẻ nơi đây sẽ giúp các bạn đạt được điều đó. Mẫu người cống hiến gián tiếp thường phân ra hai nhóm, đi theo những con đường khác nhau và tư duy cũng khác nhau. Hai nhóm ấy có thể được mô tả như là nhóm tư duy lãnh đạo và nhóm tự lực cánh sinh. Dưới đây chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua về mỗi nhóm.

1. NHÓM TƯ DUY LÃNH ĐẠO Trước hết, cần phân biệt theo ý nghĩa tôi muốn dùng ở đây thì lãnh đạo không đồng nghĩa với làm chủ. Bạn có thể không có tư duy lãnh đạo, nhưng nếu bạn phấn đấu nỗ lực và tự mình vươn lên đúng hướng thì không những bạn có thể làm chủ cuộc đời mình mà còn có thể gây ảnh hưởng tác động đến người khác một cách mạnh mẽ. Trong khi đó, tư duy lãnh đạo là khuynh hướng cũng như năng lực điều khiển và dẫn dắt người khác, ngay cả khi bạn không ở cương vị làm chủ. Người có tư duy lãnh đạo là người có khả năng đưa ra những quyết định lớn, ngay cả khi đó không phải là những quyết định tốt nhất, nhưng chúng vẫn có ảnh hưởng nhất định đến đa số trong một cộng đồng, dân tộc hay thế giới... Họ là những doanh nhân lớn, chính trị gia, lãnh đạo các tập đoàn hay tổ chức phi chính phủ trên toàn thế giới...

149


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Trước khi nói về những điển hình của nhóm này là những người nổi tiếng và vĩ đại, tôi xin kể một câu chuyện về người bạn thân nhất của tôi (một người luôn mang tư duy lãnh đạo). Anh là tác giả cuốn sách Bạn chính là số 1 vừa xuất bản đầu năm 2010. Quan điểm, tính cách và con đường anh đi phù hợp với những gì mà tôi sắp nêu ra sau đây. Anh đã trải qua rất nhiều khó khăn và thất bại trên con đường sự nghiệp. Khi còn là sinh viên năm thứ nhất, anh làm việc cho vài công ty và phải nghỉ sớm vì tính cách và phương pháp làm việc của anh quá táo bạo và khác thường, rồi anh nghỉ ở đó và làm thêm cho một hãng phân phối lớn của nước ngoài tại Việt Nam. Nhưng anh lại thất bại... Con đường anh đi luôn gập ghềnh, không phải vì anh thiếu tài năng hay không dám phát huy những điều mình có, mà bởi anh không kiểm soát được bản thân và những tính cách của một sư tử mang tư duy lãnh đạo. Khi viết cuốn sách Bạn chính là số một cũng là lúc anh bắt đầu gặt hái được những thành quả đầu tiên trên con đường hướng theo mẫu người và tính cách anh chọn. Hiện giờ anh đang làm tư vấn cho công ty thông tin và truyền thông TEC, một công ty công nghệ hàng đầu Việt Nam. Anh đã thành công và đang chia sẻ với mọi người phương cách hình thành tính cách sư tử và kiểm soát để hướng đến mục tiêu.

150


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Khi tôi hỏi anh rằng, đức tính nổi bật trong anh và cần thiết nhất của mẫu người cống hiến gián tiếp có tư duy lãnh đạo là gì, anh đã trả lời phù hợp với những yếu tố tôi sẽ trình bày sau đây: - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH LÃNH ĐẠO Bạn có thể la mắng và làm cho người khác sợ sệt, bạn có thể cắt lương thưởng hay đe dọa đến tính mạng của những người khác... nhưng những điều đó không bao giờ giúp bạn trở thành người lãnh đạo. Tính cách lãnh đạo không phải là điều luôn sẵn có ở tất cả mọi người. Bạn có thể làm chủ bản thân và hạnh phúc với cuộc sống cá nhân, nhưng chưa chắc đã có được phẩm chất của người lãnh đạo. Người ta vẫn nói, lãnh đạo là một môn khoa học, và giống như một cuốn sách dày cần khám phá dần dần, nó là biểu hiện của một chuỗi những tính cách. Mặc dù chúng ta rất ít khi được nghe nói đến tính cách lãnh đạo, nhưng đó là điều hoàn toàn có thật. Và trước khi có thể trở thành một người lãnh đạo, bạn cần phải tin chắc vào điều đó. Bạn kiểm soát hoặc sai khiến được một cộng đồng hay một người nào đó nhờ vào điều gì? Cứng rắn ư, quả quyết ư, hay làm cho họ sợ? Tất cả đều không phải câu trả lời chính xác. Điều quan trọng nhất ở đây chính là tính cách lãnh đạo. Lãnh đạo thường có nghĩa là làm chủ, nhưng

151


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

cũng có không ít người tuy ở cương vị làm chủ mà không có khả năng lãnh đạo. Đó là những “ông chủ hờ”, thường bị người khác gián tiếp sai khiến mà không hề tự biết. Tất nhiên, bạn sẽ không muốn mình trở thành một ông chủ như thế. Và do đó, bạn phải rèn luyện tính cách lãnh đạo. Bạn nghĩ rằng những người như Bill Clinton, Mahatma Gandhi, Bill Gates, Warrant Buffett, Geogre Soros, Donald Trump... thành công, đạt được nhiều thành tựu và cống hiến được cho dân tộc và thế giới là nhờ vào điều gì? Đó chính là tính cách lãnh đạo, chính nó chứ không phải bất cứ điều gì khác. Lãnh đạo là điều hành, truyền cảm hứng, chia sẻ tầm nhìn, thu hút, dẫn dắt và giúp một tập thể tập họp và hành động theo duy nhất một tôn chỉ, một mục đích. Bạn cần có khao khát được dùng hết sức mình để lãnh đạo và thúc đẩy người khác, và khao khát đó phải biến thành một cái gì vô cùng cụ thể chảy trong huyết quản của bạn, ăn sâu vào não tủy, điều phối mọi hành động của bạn. Khi đó bạn mới có được tính cách lãnh đạo. Trước hết, các bạn phải rèn luyện cho mình một khả năng dẫn dắt, khuyến khích người khác làm những việc mình muốn như thể chính họ khao khát được làm điều đó. Tất cả có thể bắt đầu chỉ bằng một câu nói: Hãy thèm khát sự lãnh đạo, người khác sẽ nhận ra và đi theo con đường của bạn.

152


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Các bạn sinh viên ngày nay đến trường chỉ với một ước mơ là nhanh chóng hoàn tất việc học và sớm có một công việc vừa sức, ít va vấp và không đòi hỏi nhiều nỗ lực. Chúng ta vẫn thường sợ hãi khi nghĩ mình sẽ phải lãnh đạo ai đó, sẽ phải chịu trách nhiệm về một việc gì đó. Nếu bạn chọn hướng theo mẫu người cống hiến gián tiếp thuộc nhóm tư duy lãnh đạo, bạn không thể mềm yếu trước lúc cần đưa ra quyết định và từ chối tính cách lãnh đạo của mình. Tính cách đó mạnh mẽ song cũng đầy thử thách, và nếu bạn không khéo đặt nó vào một nơi phù hợp, kiểm soát và rèn luyện thích hợp, chính nó sẽ sớm đè bẹp bạn. Đừng mong chờ sẽ làm chủ những điều to lớn nếu bạn không sẵn sàng chịu trách nhiệm và điều hành, cũng như trước hết là rèn luyện tính cách lãnh đạo cho mình. Trên một khía cạnh khác, tất cả các con sư tử đầu đàn đều huấn luyện cho những con sư tử khác tính cách lớn mạnh và dũng mãnh. Điều bắt buộc đối với tất cả chúng ta khi muốn trui rèn tính cách lãnh đạo là hãy bắt đầu luyện tập cho người khác, hãy giúp cho họ vươn lên hoàn thiện và lớn mạnh, khi đó chúng ta cũng trưởng thành theo. Như vậy, để có tính cách lãnh đạo thì trước hết chúng ta cần khao khát có được tính cách lãnh đạo, khao khát làm cho tổ chức phát triển hơn, nêu gương và hành động

153


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

trên cương vị một người lãnh đạo để giúp người khác có được lợi ích. Thực tế đã có sinh viên thắc mắc với tôi rằng: “Làm sao em có thể giúp đỡ người khác, thu hút hay điều hành họ khi bản thân em vẫn còn cần học hỏi và làm việc nhiều hơn nữa? Làm sao em có thể chỉ dạy hay nêu gương khi em không thể ngồi nghe họ phàn nàn, và lúc em tham gia góp ý thì họ giãy nảy lên mà kêu ca rằng em chẳng hiểu chuyện gì hết!” Tôi biết là rất nhiều bạn sinh viên cũng có sự hoài nghi tương tự. Câu trả lời cho các bạn là: Hãy làm từ những việc nhỏ, hãy gây ảnh hưởng từ một người, sau đó là hai và tiến tới là một cộng đồng nhỏ. Cho đến khi bạn phát triển đủ năng lực, hãy thu hút và dẫn dắt những người đi theo mục tiêu của bạn. Bạn có thể không gây ảnh hưởng được đến một người lớn tuổi song bạn có thể làm cho họ lắng nghe và ngạc nhiên về những điều bạn nghĩ; bạn có thể dạy dỗ và lãnh đạo một tập thể, một nhóm bạn hay đơn giản hơn chỉ là những đứa em mình. Khi bạn rèn luyện cho mình tính cách lãnh đạo, bạn sẽ thấy sự có mặt của trách nhiệm bản thân ở khắp mọi nơi. Bạn tham gia vào một CLB, bạn sẽ hăng hái xây dựng đóng góp cho CLB đó; bạn đến một tập thể hay hiệp hội nào, bạn sẽ sớm trở thành người có tiếng nói nhất ở

154


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

nơi đó... Nếu bạn có đủ niềm tin và quyết tâm rèn luyện, bạn sẽ có tính cách lãnh đạo. - RÈN LUYỆN TÍNH CƯƠNG TRỰC: Mẫu người cống hiến gián tiếp có tư duy lãnh đạo sẽ phải đối mặt với vô vàn thử thách từ con người, xã hội và các điều kiện không kiểm soát hết được. Khi trở thành một người lãnh đạo điều hành, bạn sẽ dễ dàng hứng chịu sự phản bác hay đối mặt với khủng hoảng. Vậy phải làm gì để có thể bình tĩnh đối phó. Điều tốt nhất bạn có thể làm trước tiên là hãy cương trực, và bạn phải rèn luyện tính cách này từ khi còn trẻ, khi đầu óc vẫn còn minh mẫn và dễ hình thành một tính cách mới. Bạn phải rèn luyện để có đủ khả năng của một thuyền trưởng ngay từ trước chứ không thể đợi đến lúc bạn thật sự sở hữu một con thuyền. Bạn không thể biết trước có bao nhiêu cơn bão sẽ đến, song đôi chân của bạn phải được rèn luyện để chắc chắn rằng không một cơn bão nào có thể quật ngã được bạn. Như đã nói, trường lớp không dạy bạn những điều như tôi vừa trên, và bạn cũng sẽ không tìm thấy những điều này ở bất cứ nơi nào khác. Nhưng đây không phải là kinh nghiệm để bạn có thể lặp lại; đây là phương cách tôi đã sử dụng để làm ra chiếc chìa khóa cho cuộc đời mình, và bạn chỉ có thể dùng cách ấy để tự tạo ra một chiếc khóa cho riêng bạn, thích hợp với chính bạn. Hầu

155


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hết những gì các thầy cô từng dạy cho bạn chỉ là một hệ thống lý thuyết chưa cập nhật và nhằm cung cấp một nền tảng tối thiểu mà thôi, song bạn đã hăm hở tiếp thu và xem những điều ấy như tất cả những gì bạn cần mà quên đi việc hình thành một tính cách và lựa chọn con đường đi cho riêng mình. Kiến thức chuyên ngành được dạy trong trường lớp chỉ như một mũi khâu trên đường chỉ, và bạn sẽ dễ dàng học được bất cứ lúc nào, vì chúng được ghi chép trong sách vở. Nhưng việc hình thành một tính cách riêng như mong muốn thì khác, vì khi đã quá già bạn sẽ không thể thay đổi được tính cách. Sự cương trực là một trong số các tính cách bạn cần đến. Nếu bạn quyết đoán và trung thực, quả quyết với điều mình nói và làm ngay từ lúc này, khi còn đang trong quá trình trở thành sư tử, bạn sẽ nhận được sự ủng hộ của những con sư tử khác, những người thuộc mẫu người cống hiến gián tiếp, trong đó có tôi và hàng triệu người khác. Khi bạn thấy rằng bài giảng của thầy cô có vấn đề, hãy đứng lên nêu rõ và tranh biện. Khi bạn thấy rằng việc hút thuốc hay làm ồn ào ảnh hưởng tới tập thể là không tốt, hãy đứng lên và làm một điều gì đó để giải quyết vấn đề. Mẫu người cống hiến gián tiếp luôn yêu thích sự phù hợp và dám đấu tranh vì điều đó. Chẳng hạn, bạn sẽ sôi

156


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

sục lên khi có ai đó dám xúc phạm một người lớn tuổi, và bạn sẽ dám làm một điều gì đó để ngăn chặn hoặc phản đối. Sự cương trực không đến tự nhiên hay dễ dàng, bạn phải làm từ những việc nhỏ, và hằng ngày trui rèn nó. Trong hầu hết các trường hợp, cương trực cũng đồng nghĩa với minh bạch, bảo vệ điều phù hợp. Khi bạn muốn trở thành một mẫu người cống hiến gián tiếp, dĩ nhiên bạn phải biết bảo vệ người khác và cứng rắn với những hành động gây tổn hại đến bạn và cộng đồng. - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH THÀNH TÍN: Bạn phải biết xem trọng những gì đã hứa với người khác, phải thực hiện những điều đó bằng mọi giá. Nói cách khác, bạn phải xem việc giữ “chữ tín” cũng quan trọng như việc giữ gìn mạng sống của mình. Đây là một mắt xích quan trọng trong việc hình thành tính cách. Sở dĩ tôi muốn nhấn mạnh điều này là vì, nếu bạn không giữ chữ tín với một ai đó, tất cả những người khác sẽ không giữ chữ tín với bạn. Hệ quả này rõ ràng là vô cùng quan trọng. Hãy lấy một ví dụ điển hình trong giới kinh doanh, việc giữ chữ tín luôn được xem là quan trọng nhất trong giao dịch.

157


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Có một lần, tôi vừa ký xong bản hợp đồng phân phối thiết bị cơ khí lần đầu tiên với một đối tác mới thì nhận ra rằng mình đã bị hớ vì không tính đến việc ba tháng sau mặt hàng này sẽ được giảm thuế đến 40%! Hợp đồng giao nhận này có giá trị trong hai quý liền nhau, và do đó tôi bị thiệt một khoản không nhỏ. Mặc dù vậy tôi vẫn vui vẻ khắc phục và hoàn thành bản hợp đồng. Sau quý đầu tiên, nhà nước giảm thuế cho mặt hàng tôi nhập về. Dĩ nhiên, phía đối tác cũng biết rõ chuyện này, nhưng lại không nghe tôi lên tiếng phàn nàn gì. Ông giám đốc bên họ liền chủ động liên lạc để hỏi xem tôi có muốn xem xét lại bản hợp đồng hay không. Có thể ông ta làm như vậy vì không muốn mất đi một khách hàng tiềm năng như tôi về lâu dài. Tôi nói không, vì tôi không bao giờ nói hai lời: “Tôi làm ăn với anh, vì không suy nghĩ kỹ trước khi đặt bút ký hợp đồng mà sau này nghĩ lại mới thấy bị hớ, nhưng tôi không đòi hỏi gì hơn mà sẽ cố thực hiện tốt nhất bản hợp đồng đó; rồi tôi sẽ lại làm ăn với anh lần sau và lần sau nữa, đảm bảo tôi sẽ làm ăn với anh suốt đời. Còn nếu tôi chỉ muốn cái lợi trước mắt mà làm trái nguyên tắc của mình, không những anh bỏ tôi mà sẽ chẳng có khách hàng nào khác muốn bán sản phẩm của mình cho tôi nữa.”

158


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Lần đó, không hiểu vì họ sợ mất mối phân phối tiềm năng hay tại ông giám đốc bên đó thích cái nguyên tắc của tôi mà trong quý thứ hai chúng tôi được nhập hàng theo giá thuế lúc đó. Đến giờ chúng tôi vẫn là đối tác chiến lược của nhau. Câu chuyện trên cũng là minh chứng cho lợi ích của chữ tín, nếu bạn muốn sống theo mẫu người này, ngay bây giờ bạn phải rèn luyện cho mình sự xem trọng lời hứa và giao kèo. Nếu bạn hẹn với bạn bè mình một giờ sau có mặt, bạn phải đến trước đó 5 phút; nếu bạn nói sẽ giúp một sinh viên khác vượt khó khăn trong kỳ thi, bạn phải dồn tâm sức mà giúp người bạn đó... Đã hứa thì phải làm, nếu không thì đừng nên hứa hẹn bất cứ điều gì. Một người điều hành tập thể không thể nói hai lời; mọi suy nghĩ, cử chỉ hành động đều phải nhất quán. Và cũng như tất cả các tính cách khác, bạn phải rèn luyện việc giữ chữ tín ngay từ khi còn trẻ và còn khả năng tiếp thu sửa chữa. - RÈN LUYỆN SỰ KIÊN TRÌ: Khi bạn làm bất cứ một công việc gì cũng đều phải nỗ lực và bền bỉ với công việc đó. Bất kể bạn là ai và chọn sống theo mẫu người nào, bạn cũng cần có sự kiên trì, nhưng đối với mẫu người có tính cách lãnh đạo này, sự

159


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ T��� HAY THỎ?

kiên trì giữ một vị trí quan trọng hơn. Điều tất nhiên là khi chúng ta đã chọn lựa cuộc sống sắp tới của mình, ta phải yêu thích, hạnh phúc và kiên trì theo đuổi nó, nhưng không phải tất cả chúng ta đều làm được như thế. Bạn có thể nghĩ rằng mình đang từng bước đến gần với mục tiêu, nhưng nếu bạn cảm thấy bước đi của mình nặng nề và đáng sợ thì điều đó sẽ là biểu hiện của sự thiếu kiên trì. Khi theo đuổi các mẫu người khác nhau, chúng ta vẫn có thể làm những công việc giống nhau, có những ngôi nhà giống nhau, có một cuộc sống giống nhau, hay đơn giản là tìm hiểu những vấn đề tương tự như nhau, nhưng chúng ta vẫn hướng theo những mẫu người khác nhau. Sự khác nhau này biểu lộ qua cách suy nghĩ, tư duy khác nhau, quan điểm khác nhau, cũng như điều quan trọng và mục đích sống khác nhau. Nhưng dù chọn theo mẫu người nào, chúng ta cũng đều hạnh phúc, vui vẻ với sự tập trung vào vấn đề của bản thân. Thật dễ dàng để nhận biết rằng bạn có đang làm công việc yêu thích, hay chọn đúng mẫu người thích hợp hay không. Chỉ cần xem xét việc bạn có kiên trì với con đường bạn đang đi hay không, bạn có thấy bước chân mình nhẹ tênh và trên môi luôn nở một nụ cười. Nếu câu trả lời là không thì tốt hơn là bạn hãy làm lại từ đầu và nhớ luôn dùng sự kiên trì như một loại thuốc thử để nhận biết chính mình.

160


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Bạn cần rèn luyện tính cách kiên trì dần dần từng bước một và luôn chú tâm về phía mục đích. Đừng nhìn sang đường đua của người hàng xóm, đừng thèm khát những bông hồng trên con đường không thuộc về mình... Cho dù tâm ý chúng ta rất dễ thay đổi, nhưng nếu bạn có sự rèn luyện và tập trung vào con đường mình theo đuổi, bạn sẽ sớm làm chủ được số mệnh của chính mình. Bạn cũng đừng ngại những khó khăn, và hãy coi xem khó khăn như một phần tất yếu của cuộc sống. Khó khăn và vấp váp sẽ giúp cho thành công của bạn ngọt ngào hơn, có ý nghĩa hơn và đáng vui mừng hơn. Bạn có thể có một giỏ trứng gà bằng việc ra chợ mua về, nhưng điều đó không giống với việc bạn tự mình nuôi được những con gà để cho trứng, những quả trứng do chính bạn tạo ra. Nguyễn Bá Học cũng từng nói rằng: “Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông.” Sự kiên trì là một đức tính quý báu khi bạn phải điều hành một tập thể, bởi có những công việc không thể mang lại kết quả trong thời gian ngắn và bạn phải kiên trì cũng như biết cách động viên nhân viên của mình. Mỗi lúc bạn cảm thấy con đường của mình quá dài hay mọi thứ làm bạn bối rối và muốn ngừng cuộc chơi, thì hãy nhắc nhở

161


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

mình như người cha giàu của Robert Kyosaki từng nói: “Con có thể bỏ cuộc, nhưng không phải là lúc này.” - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH NGOẠI GIAO Đối với mẫu người cống hiến trực tiếp với tư duy lãnh đạo, mọi công việc đều dựa trên sức mạnh của tập thể, và trên vốn hiểu biết, khả năng của tất cả mọi người trong mà họ có quan hệ. Chẳng hạn, khi bạn trở thành một nhà doanh nghiệp, bạn sẽ phải làm việc và giao tiếp với nhân viên của mình, các nhà phân phối, nhà sản xuất, đối thủ cạnh tranh và cả những người có liên quan nằm ngoài ngành bạn đang kinh doanh. Có rất nhiều sinh viên không nhận ra được tầm quan trọng của việc giao tiếp kết nối, hay sợ hãi khi phải tiếp xúc với người lạ. Nhưng việc phán xét một người có khả năng nằm trong nhóm tư duy lãnh đạo hay không sẽ không thỏa đáng khi người ấy vẫn chưa biết mình cần làm những gì. Vì thế, hãy tin chắc rằng cơ hội vẫn là 99% đối với con sư tử tiềm tàng trong bạn. Trong một phần trước đã đề cập đến việc suy nghĩ một cách nghiêm túc về nhu cầu kết nối chia sẻ với thế giới. Và giờ là lúc bạn thực hiện điều đó. Bạn hãy bước ra đường, hãy online, hãy thông qua tất cả các kênh, các

162


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

nguồn bạn bè, người thân để kết nối, chia sẻ và tìm kiếm những cơ hội nảy sinh trong đó. Tôi cũng rất nhiều lần bất ngờ có được những đơn hàng lớn qua bạn bè của mình. Cậu em tôi thì được sang Pháp du học chỉ vì biết kết nối với một kiến trúc sư đầu ngành của Việt Nam, mà nguyên nhân là cậu ta luôn xông xáo dẫn đầu trong tất cả các sự kiện hay festival kiến trúc toàn quốc. Thế đấy, và tôi tin là bạn cũng sẽ sớm có được những cơ hội tốt thông qua các mối quan hệ, vấn đề là chính bạn có chấp nhận điều đó hay không mà thôi. 1. KẾT NỐI SÂU: Bạn không thể trở thành một mẫu người mong muốn, hay có tiếng nói thực sự của riêng mình, nếu bạn chỉ hời hợt trong tất cả các mối quan hệ. Bạn có thể giao du với rất nhiều người, song chẳng ai chịu để cho bạn giúp hay để bạn nhờ vả việc gì. Tôi nhận thấy, ngày nay các bạn sinh viên nói riêng và lớp trẻ nói chung hình như rất sơ sài trong các mối quan hệ, chỉ mang tính xã giao. Họ không chú tâm đến việc kết nối chặt chẽ và sâu sắc. Họ gặp nhau với vài ba câu chuyện gần như vô vị và để cho cơ hội kết nối dễ dàng trôi qua. Nếu bạn nhận ra được sai lầm này thì ngay từ lúc này hãy khởi sự tạo cho mình một nhóm kết nối. Hãy xây

163


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

dựng và từ từ phát triển nhóm này, rồi từ đó bắt đầu bám rễ sang những mối quan hệ khác. Bạn đừng nóng vội kết nối hay chia sẻ mọi điều mình có với tất cả những người mình quen biết một cách không chọn lọc. Sai lầm đến với người chẳng làm gì cả, nhưng cũng đến với người vận dụng không thích hợp những mối quan hệ của mình. Hãy kết nối một cách chặt chẽ với từng người, theo từng bước một, và phải có nền tảng là một nhóm kết nối có chọn lọc, thường cũng chính là nhóm bạn thân của bạn. Khi bạn làm được như thế, hiệu quả công việc của bạn sẽ ngày càng tăng nhanh. Bạn sẽ được sự trợ giúp từ nhóm kết nối với những vấn đề của chính bạn, được tư vấn hay cùng hợp sức giải quyết. Khi bạn có một doanh nghiệp hay tổ chức riêng, hoặc khởi sự bất kỳ một công việc nào đó, bạn sẽ có được sự hỗ trợ hết mình ở những điểm yếu của bạn. Song đừng làm mọi việc muộn màng quá. Tuổi trẻ là mảnh đất màu mỡ nhất để hình thành tính cách, và tính cách ngoại giao phải được thực hiện ngay từ lúc này nếu bạn không muốn trở thành một ông già cáu kỉnh ngại tiếp xúc và phát biểu trước đám đông. Đừng có ngại ngùng, đừng suy nghĩ về những khó khăn không có thực hay đơn giản là sợ bị từ chối hoặc đối

164


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

xử không tốt từ người mà bạn định giao tiếp. Con người luôn là những đứa trẻ háo hức điều mới lạ, và cũng mong chờ ở bạn một luồng gió mới lạ khi giao tiếp với bạn. Bạn phải vui vẻ và hào hứng trong tất cả các cuộc gặp mặt, chia sẻ, đưa ra những câu hỏi thú vị và đem đến một vài thông tin có giá trị... Bạn biết thông tin có giá trị nằm ở đâu không? Nó nằm ở mọi nơi bạn ạ, và với một quan hệ giao tiếp rộng, với phương thức cập nhật thông tin bạn thành thục nhất, hãy khám phá những giá trị đó ngay từ bây giờ. Muốn kết nối sâu sắc, bạn cần một giá trị ngang bằng để trao đổi. Điều này không giống như mang vàng đổi lấy ngọc trai hay đôla đổi lấy tiền Việt, đó là sự trao đổi để cùng sử dụng những giá trị mà các bên kết nối cần. Bạn có gạo, người khác thức ăn, vậy hãy kết nối và cùng nhau tận hưởng một bữa cơm thân tình. 2. KẾT NỐI RỘNG: Như thế nào thì được gọi là một người giao tiếp rộng? Ngoài việc có những người bạn thân tình, bạn cũng cần cố gắng tạo tình thân với tất cả những người bạn quen biết. Hãy mở rộng lòng mình và đón nhận sự kết nối của người khác với bạn. Giao tiếp rộng không có nghĩa là bạn quen biết hàng trăm bạn sinh viên khác và chỉ có thế. Việc một doanh

165


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

nhân quen biết hàng trăm doanh nhân chưa đủ để gọi là giao tiếp rộng. Giao tiếp rộng đòi hỏi bạn phải quen biết nhiều người thuộc đủ mọi giới, mọi lĩnh vực và tầng lớp xã hội với một mức độ thân thiết nhất định. Tất nhiên, bạn không thể làm điều đó trong ngày một ngày hai, nhưng khi bạn thực sự quyết tâm và kiên trì, chắc chắn bạn sẽ có thể làm được. Giao tiếp rộng cũng đòi hỏi bạn phải luôn trau dồi kiến thức, tính thực tế, tự tin và khả năng thấu hiểu người khác. Đồng thời với lúc bạn có thêm một người bạn mới, bạn phải vừa đạt được một kết nối sâu. Có như vậy, bạn mới có được những mối quan hệ bền vững. Một người bạn của tôi, khi còn là sinh viên năm thứ nhất rất ngại phải nói chuyện với mọi người, đặc biệt với những người giỏi giang hay có tuổi tác hơn hẳn cậu ta. Tôi bảo, cứ nói chuyện đi, ai cũng có điểm mạnh của mình, và những người thành công không bao giờ muốn ngừng kết nối. Cậu ta đã làm, và còn làm rất nhiều nữa, có thể là cho đến lúc cuối đời. Tôi không đánh đồng việc giao tiếp rộng với khả năng nói nhiều, nhưng nó có thể giúp cho chúng ta diễn đạt ý nghĩ cực kỳ trôi chảy. Bạn có thể giao tiếp với mọi người một cách khoa học hơn khi dựa vào các CLB, những sân chơi cho sinh viên, doanh nhân, sân chơi của những người ham đọc sách,

166


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

nhà sưu tầm, diễn đàn khoa học và kinh tế, hay đơn giản là kết nối với những người vẫn thường chơi game cùng bạn. Để kết nối và biến việc giao tiếp trở thành một tính cách cụ thể giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành nhóm tư duy lãnh đạo thuộc mẫu người cống hiến gián tiếp, bạn cần: - Kết nối vào mọi lúc, ở mọi nơi, với mọi người. - Không ngại ngùng, không dừng lại. - Rèn luyện tầm nhìn và sự sáng tạo. Đối với một mẫu sư tử có tư duy lãnh đạo, tầm nhìn và khả năng sáng tạo luôn đứng ngay sau tính cách lãnh đạo. Chính nó quyết định bạn sẽ trở lên to lớn đến mức nào, hay tầm ảnh hưởng của bạn rộng bao nhiêu. Một người không những làm chủ chính bản thân mình mà còn tạo ra một phần cuộc sống của người khác cần phải biết được tương lai của tập thể trong khoảng thời gian tương đối dài sau này, và có những ý tưởng phù hợp để giải quyết những khủng hoảng phát sinh trong tổ chức. Tầm nhìn của một người thuộc nhóm này hầu hết xuất phát từ những hiểu biết và phân tích cá nhân cộng thêm một phần quan trọng đóng góp từ nhóm kết nối. Điều này tương tự như việc bạn đi xe đạp vào một khúc

167


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

quanh và đã sớm nhận ra rằng sau khúc quanh đó là một chướng ngại vật khá lớn. Tầm nhìn quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ và gia tăng các cơ hội. Khi biết rằng chặng tiếp theo chuyến xe của tổ chức sẽ dừng nghỉ tại một vườn nho, dĩ nhiên bạn cần mang theo giỏ để đựng. Khi mới bước vào công việc kinh doanh, hầu như tôi xử lý mọi việc trên phương diện cá nhân và một tầm nhìn hạn hẹp. Nói đúng ra, lúc đó tôi ưa thích việc đưa cả nhóm mình hành động theo lối chớp thời cơ trước mắt, chọn những đối tượng nhỏ mà không có kế hoạch hay sự phân tích chín chắn về dài hạn. Bi kịch xảy ra và tôi tưởng như phá sản trong một lần nhập hàng về trong kho quá nhiều, và dòng tiền lưu động để có thể trang trải mọi chi phí sau đó dường như tắc nghẽn vì sức mua người tiêu dùng đối với hàng hóa của chúng tôi đợt cuối năm chững hẳn lại. Thật may là lúc đó, nhờ một vài mối quan hệ thân tình mà tôi gượng lại dậy, và rút ra được một bài học xương máu: Phải có cái nhìn lâu dài, tránh lối tư duy chộp giật. Các nhà lãnh đạo quốc gia cũng luôn phải hoạch định tương lai cho đất nước và dân tộc. Sự khác biệt phải chăng chỉ là ở chỗ họ có cả một ban cố vấn tầm nhìn, còn bạn thì không. Chính vì lẽ đó, hãy rèn luyện kỹ năng đó ngay từ lúc này. Bạn cần tiếp thu những thông tin phù hợp, tổng hợp và phân tích nó để nhận ra xu hướng tiếp theo. Nếu

168


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

một sinh viên quan tâm đến việc nghiên cứu khoa học, hãy xem xét và đánh giá rằng, liệu sắp tới đề tài đó có đáp ứng đúng nhu cầu phát triển của xã hội hay không. Tầm nhìn và sáng tạo có được cũng từ những nền móng kiến thức cơ bản, sự cập nhật thông tin và khả năng tổng hợp, phân tích. Bạn cũng có thể cần một cố vấn cho vấn đề đó. Điều này sẽ được đề cập đến trong những chương sau. Bạn hãy tập nhìn mọi việc với con mắt rộng mở, dài hạn và sáng tạo. Bạn cũng cần luôn luôn đặt câu hỏi cho những vấn đề quan tâm, vì khi đó não bộ của bạn sẽ tự hỏi: “Tầm nhìn của anh là như thế nào? Anh có giải pháp gì cho thách thức đó?” - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH YÊU THÍCH RỦI RO: Tôi học được điều đó từ tất cả những tính cách lớn như Bill Gates, Warrant Buffett, George Soros hay Robert Kyosaki (Tác giả quyển sách “Dạy con làm giàu” nổi tiếng), Adam Khoo (Tác giả sách “Tôi tài giỏi, bạn cũng thế”…)... Họ đều có một tính cách chung là yêu thích rủi ro. Hầu hết những quyết định dẫn đến thành công của những người khổng lồ đều được xây dựng nhanh chóng trên đức tính này, song trong mỗi người, mức độ ẩn giấu lại có khác.

169


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Bạn không thể nhận ra được một người ưa thích mạo hiểm và rủi ro nếu chưa thấy họ hành động. Vẻ ngoài hay lời nói chỉ cho thấy họ có tính cách lãnh đạo mãnh liệt mà thôi. Chấp nhận rủi ro không đồng nghĩa với việc không sợ hãi. Sợ hãi chỉ là một phần của vấn đề. Tính cách rủi ro yêu cầu chúng ta phải bỏ ra một phần hiện có để thu lại được những gì ta muốn, chứ không phải trừng mắt lên nhìn cơ hội đi qua, không sợ hãi và cũng không có hành động gì cả. Có rất nhiều sinh viên thất bại không phải vì họ không có khát vọng, nhưng dường như mọi việc cứ ngày một trôi xa tầm tay khi họ chỉ luôn mơ mình trở thành một người vĩ đại trong khi không bao giờ chấp nhận rủi ro để hành động vươn tới mục tiêu. Mọi người không biết rằng, rủi ro lớn nhất trong cuộc đời mình không phải là mất tiền, mất sức khỏe hay cái chết. Rủi ro lớn nhất của bất cứ ai là không biết mình là ai, đang đứng ở vị trí nào, muốn điều gì và làm cách nào để đạt được điều đó. Khi muốn có được một giỏ trứng, ít nhất bạn cũng phải bước ra chợ để mua chúng. Và nếu bạn chấp nhận những yếu tố rủi ro hơn, bạn có thể nghĩ đến việc nuôi gà để có được nhiều hơn với số tiền bỏ ra ít hơn. Nếu bạn sợ

170


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

gặp tai nạn giao thông khi đi ra chợ hay sợ mất tiền nếu việc nuôi gà thất bại, bạn sẽ chẳng bao giờ có được trứng. Rất tiếc là có quá nhiều người không nhận ra điều đơn giản là, không có bất cứ sự việc nào trên đời này không hàm chứa nguy cơ rủi ro, và mức độ thành công luôn tăng theo cấp số nhân so với tỷ lệ rủi ro của sự việc. Và điều đáng chú ý nhất là, ngay cả khi bạn không chấp nhận những yếu tố mạo hiểm vốn có và từ bỏ công việc, bạn vẫn có nguy cơ phải hứng chịu những hậu quả của quyết định “không làm” đó. Như trong ví dụ đơn giản vừa nêu, việc ra chợ mua trứng có ít nguy cơ nhất, vì việc gặp tai nạn giao thông không có nhiều khả năng xảy ra; trong khi việc nuôi gà hàm chứa nguy cơ cao hơn, bởi bạn phải mất thời gian chờ đợi và không phải mọi con gà đều khỏe mạnh lớn lên để cho trứng. Tuy vậy, việc nuôi gà nếu thành công sẽ mang lại cho bạn nhiều trứng hơn so với cùng số tiền bỏ ra để mua trứng. Và trong trường hợp bạn quyết định không mua trứng cũng không nuôi gà, rủi ro của bạn vẫn xuất hiện ở việc không đáp ứng được nhu cầu về trứng cho gia đình, nếu đó thực sự là một nhu cầu cần thiết. Một người bạn của tôi đã lựa chọn công việc dựa trên quan điểm né tránh rủi ro. Chị là một người vô cùng xuất sắc trong nghiệp vụ kế toán và quản lý sản xuất. Sau khi cân nhắc rủi ro, chị quyết định làm việc cho chi nhánh

171


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

ở Việt Nam của một hãng sản xuất bao bì và nhãn hiệu khá lớn của Hoa Kỳ với mức lương khá cao là 3.000 USD/ tháng. Đó là một con số ấn tượng với nhiều người, song cái giá phải trả cho điều đó cũng không nhỏ! Việc mở một công ty riêng với những mối quan hệ tốt đẹp có sẵn và vốn kiến thức, kinh nghiệm làm việc già dặn của chị thực ra không có quá nhiều rủi ro như chị vẫn tưởng, nhưng chị đã e sợ điều đó và lao vào cống hiến 6 năm trời tuổi thanh xuân cho một công việc tẻ nhạt với những con số và chuỗi sản xuất, không có thời gian dành cho gia đình, con cái, cũng không có cả thời gian cho sự giải trí tối thiểu, và đầu óc thì luôn lo sợ hồi hộp. Rồi chuyện gì đến cũng sẽ đến với một người không dám nhìn thẳng vào sự thật, rằng việc mở công ty không nhiều rủi ro như chị đã quá lo sợ, chị bị sa thải không thương tiếc trong cuộc khủng hoảng năm 2009 vừa qua và chị nhận ra rằng việc chấp nhận mạo hiểm để làm một việc gì đó là rất có ý nghĩa. Tôi hiểu là chị đã có những ngày tháng khó khăn tiếc nuối với việc đánh mất chính mình và mục đích cuộc đời mà chị thực sự khao khát. Lý do chủ yếu của việc không dám chấp nhận rủi ro chính là việc chúng ta sử dụng đầu óc của mình để tưởng tượng, và hầu hết là luôn tự quật ngã chính mình bằng những suy nghĩ tồi tệ cho tương lai. Bạn không thể làm tốt một việc bạn không yêu thích, và bạn không thể yêu

172


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

thích một việc mà bạn nghĩ rằng nó sẽ chỉ mang lại những điều rủi ro và rắc rối. Nhận thức tiêu cực đó luôn dẫn đến sự từ chối khi được đề nghị làm việc hay được trao cho một cơ hội nào đó. Sự hoài nghi cũng là một yếu tố góp phần trong quyết định từ chối đó. Sau đây là những câu trả lời rất điển hình thường gặp: - Tôi không làm được. - Tôi biết việc này sẽ chẳng dẫn tôi đến đâu cả - Ông dang định lợi dụng tôi cho mục đích cá nhân của mình ư? Tôi có ngốc đâu! - Cha mẹ tôi đã nói rồi, đừng có làm mọi việc khác đi và mở đường cho những rắc rối mới. - Tôi không đủ khả năng để xoay sở… Nếu bạn chưa làm một việc nào đó mà chỉ nghe theo người khác rồi cho rằng đó là một phương án bất khả thi, bạn sẽ chẳng bao giờ nằm trong số những người làm chủ được số phận của chính mình chứ đừng nói là sẽ lãnh đạo người khác. Và, nếu bạn không tự thay đổi, dần dần tập sống với rủi ro trong cuộc đời, bạn sẽ sớm trở thành một ông già rụt rè và sợ hãi. Lúc đó, những người khác sẽ luôn giữ vai trò quyết định cuộc đời bạn. Bạn cần nhìn thẳng vào cuộc chơi, và chơi hết mình để thắng, nếu không muốn bị chính cuộc chơi ấy kiểm soát và điều khiển bạn.

173


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Những người thuộc nhóm có tính cách lãnh đạo luôn nhìn nhận, phân tích mọi rủi ro tiềm tàng trong sự việc một cách chi tiết, rõ ràng hơn bất cứ một mẫu người nào khác. Chúng ta không e sợ rủi ro, song cũng không được phớt lờ hay xem thường nó. Tôi không xem những điều bất lợi do hoàn cảnh bên ngoài là rủi ro, tôi gọi chúng là yếu tố âm. Đối với tôi, điều thực sự rủi ro chính là khi bạn sợ hãi đến nỗi chẳng dám làm bất cứ việc gì! Vì thế, hãy dũng cảm bước ra bên ngoài, tập làm từ những việc nhỏ nhặt nhưng cố gắng tạo ra sự khác biệt, để dần yêu thích ngay cả những điều kiện bất lợi của hoàn cảnh và những yếu tố tưởng như không ngờ đến sẽ được hạn chế đến mức tối thiểu. Khác biệt được sinh ra từ rủi ro và sự đánh đổi. Tôi tin là bạn sẽ sớm trở thành một kẻ yêu chuộng sự đổi mới, bất trắc và trở thành một người lãnh đạo xuất sắc. Hãy suy ngẫm về mục đích nhắm đến của trường Đại học Kinh doanh Havard (Hoa Kỳ ) được nêu rõ trong câu: We educate leaders who make a difference in the world. (Chúng tôi đào tạo lãnh đạo, những người tạo ra sự khác biệt trên thế giới.) - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH MUỐN ĐƯỢC CỐNG HIẾN VÀ TRẢ ƠN CỘNG ĐỒNG Tôi luôn xem những gì bản thân mình có được chính là sự hy sinh của cộng đồng cho mình, vì vậy phải luôn suy

174


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

nghĩ đến việc đền đáp và trả ơn nơi mà sự giàu có hay trí tuệ cá nhân thực sự thuộc về. Một người thành công và lãnh đạo một bộ phận dân cư hay có những quyết định ảnh hưởng cuộc sống của hàng trăm, hàng ngàn con người khác sẽ không bao giờ hạnh phúc nếu như họ không làm được một điều gì đó cho xã hội. Tôi không đề cao mẫu người cống hiến gián tiếp, cũng không thiên vị nhóm có tính cách lãnh đạo, nhưng tôi nghĩ những bạn trẻ có định hướng trở thành một người thuộc nhóm này phải rèn luyện tính cách cống hiến cho xã hội như một sự báo đáp và điều đó phải được thực hiện mạnh mẽ hơn các nhóm khác. Tôi nghĩ, những ai thuộc nhóm này cũng không thể toàn tâm toàn ý với trách nhiệm xã hội, vì khao khát thực sự trước tiên của họ là quyền lực và lãnh đạo, sự giàu có của bản thân, họ không thể hành động như mẫu người cống hiến trực tiếp, song khi họ muốn làm, họ sẽ làm với một sức mạnh có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ và lan rộng hơn. Nếu bạn nghĩ rằng bạn chỉ đang là một sinh viên nên chẳng thể làm gì để cống hiến cho xã hội, bạn cần thay đổi ngay cách suy nghĩ đó. Vì thật ra thì bạn chưa cần phải làm một việc gì ngay lúc này cả, mà quan trọng nhất là phải rèn luyện cho mình thói quen nhìn nhận vấn đề một cách lương thiện và tích cực. Ví như một nhà doanh nghiệp muốn giàu có, hay mở rộng thị trường nhằm tăng

175


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

tối đa lợi nhuận, nếu họ ở nhóm mang tính cách lãnh đạo, họ sẽ nghĩ rằng: Tôi sẽ giàu có, sẽ mở rộng thị trường nhằm tạo thêm 500 việc làm nữa cho khu vực này, và khi giàu có rồi, tôi sẽ tạo ra các quỹ khuyến học, xây dựng nhà ở xã hội hay trang trải một phần chi phí cho việc chăm sóc sức khỏe của người dân. Bạn hãy nhớ, và luôn nhắc nhở mình về điều này: các mẫu người khác nhau là do cách suy nghĩ và mục đích tồn tại khác nhau của họ. Cho dù bạn là một doanh nhân thành đạt hay một chính trị gia đầy quyền lực, nhưng nếu bạn chỉ sống để thỏa mãn niềm vui cá nhân, hay muốn được người khác ca tụng, thì bạn sẽ rơi vào mẫu người ích kỷ sống vì chính mình mà thôi. Khi ấy sẽ chẳng ai xem bạn là một “sư tử” có tư duy lãnh đạo, vì bạn không quyết định hay lãnh đạo cuộc sống của người khác, bạn đang bị những quan điểm hay bản năng tầm thường chi phối. Blake Mycoskie, sáng lập và điều hành hãng sản xuất giày Toms Shoes (Tomorrows shoes) là một sư tử mang tư duy lãnh đạo, không phải vì anh sở hữu một tập đoàn lớn, không phải vì anh có tài sản hàng tỉ đô la, mà bởi suy nghĩ và hành động của anh có tác động đặc biệt thay đổi tương lai cũng như cuộc sống hàng triệu đứa trẻ trên toàn thế giới.

176


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Khi Blake đến Argentina và thấy những đứa trẻ ở đó phải đi chân trần trên những con đường đầy rác và mảnh vỡ thủy tinh vào năm 2002, anh đã nảy ra ý định thành lập công ty Toms Shoes để giúp chúng có cơ hội được đi giày. Công ty của anh với ý tưởng: “Với mỗi đôi giày bán được, công ty sẽ tặng tương ứng một đôi giày cho trẻ em nghèo.” Mycoskie hình thành mô hình kinh doanh “một bán một cho” (One for one) trong một chuyến đi tới Argentina làm tình nguyện viên. Tại đây anh hiểu đôi giày có thể làm thay đổi cuộc đời một đứa trẻ như thế nào. “Tôi nhìn thấy chân của nhiều đứa trẻ bị cứa và nhiễm vi trùng vì những mảnh thủy tinh. Thật chẳng có từ nào của tôi lột tả hết cảm giác khi nhìn những bàn chân đó. Lúc đó, tôi nghĩ thay vì thực hiện những hành động từ thiện, tại sao người ta không nhìn những đứa trẻ đường phố bằng con mắt của một doanh nhân và lập lên một công ty để giúp bọn trẻ có giày.” “Tôi luôn nói với mọi người rằng di sản mà tôi để lại không phải là cái tôi tạo ra, mà chắc chắn là những thứ tôi đã cho người khác.” Người ta gọi anh là “nhà tư bản lương tri”. Và tôi nghĩ không có lý do gì ngăn cản bạn làm việc và hành động với một tư tưởng nhân đạo hơn. Nếu bạn muốn trở thành người có tính cách lãnh đạo trong mẫu người cống hiến gián tiếp, bạn phải luôn nghĩ

177


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

rằng: Tài sản (cả vật chất và tinh thần) cá nhân luôn phải đi đôi với nghĩa vụ trả ơn cộng đồng. Nếu bạn thực sự thay đổi theo cách suy nghĩ đó kể từ giờ phút này thì đó chính là điều đáng vui mừng nhất. Tôi nghĩ rằng, những người có tư duy lãnh đạo luôn có nhiều quyền quyết định trên thế giới. Điều đó không đồng nghĩa với việc nhóm này sẽ làm chủ thế giới hay làm chủ những người khác, vì chẳng ai có thể làm chủ được người khác ngoài chính bản thân họ. Họ khao khát được giàu có, quyền lực, hay những thành công cá nhân để có thể tạo ra những tập thể và đoàn kết ảnh hưởng đến nó. Tôi không đề cao một mẫu người nào hơn, nhưng tôi viết về mẫu người cống hiến gián tiếp nhiều hơn vì tôi nghĩ rằng: Họ có nhiều công cụ để chi phối và dẫn dắt thế giới. Vì thế, những bạn trẻ có ý định hướng theo mẫu người này phải biết rèn luyện cho mình tính cách phù hợp giúp phát triển bản thân và làm những điều có ích để cộng đồng, dân tộc, thế giới sẽ có những quyết định sáng suốt hơn, minh bạch và nhân đạo hơn.

2. NHÓM TỰ LỰC CÁNH SINH Những người thuộc nhóm này là kỹ sư, bác sĩ, giáo viên, nghệ sĩ hay bất cứ ai kiếm sống bằng chính sức lực của mình với một trái tim nhân hậu. Những người thuộc nhóm này thường không muốn ảnh hưởng nhiều đến người khác, họ chỉ làm việc để nuôi

178


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

sống bản thân, gia đình và đôi khi tham gia vào một vài chương trình từ thiện hay nhân đạo, hoặc thỉnh thoảng có những đóng góp nho nhỏ cho cộng đồng. Những đóng góp đó luôn luôn được coi trọng và xứng đáng, song không có tính chất quyết định nên hiệu quả thường rất nhỏ. Nhóm này có đủ tính cách của các mẫu người cống hiến trực tiếp, mẫu người sống vì chính mình và mẫu người sống vì gia đình; nhưng hầu như tính cách nào cũng mờ nhạt. Họ có thể làm chủ cuộc sống bản thân và sống hạnh phúc, nhưng thường không muốn bùng nổ để tạo nên khác biệt lớn lao. Cha mẹ tôi đều là những người thuộc nhóm này. Cha tôi làm nông nghiệp còn mẹ tôi là một bác sĩ. Cha mẹ tôi đã làm việc rất nhiều để có thể duy trì cuộc sống của gia đình và cho chúng tôi lớn lên trong đầy đủ. Cha tôi thường tham gia các sự kiện quyên góp hay đóng góp sức mình trong một vài chương trình công hỗ trợ nông dân, mẹ tôi thì luôn chia sẻ khó khăn với bệnh nhân bằng việc cho khất lại chi phí điều trị. Tôi thực sự tự hào về cha mẹ mình, và luôn biết ơn cha mẹ vì những gì họ đã làm. Nếu bạn cũng muốn có cuộc sống giản dị và ít ảnh hưởng đến cộng đồng, tôi nghĩ bạn nên rèn luyện những tính cách cơ bản của nhóm này như sau đây:

179


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

- RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH YÊU NGHỀ: Tính cách này cũng tương tự như sự đam mê của mẫu người cống hiến trực tiếp nhưng hạn hẹp và yếu ớt hơn. Điểm này cần được chú ý, vì sự đam mê trong từng mẫu người luôn hướng đến những mục tiêu khác nhau. Trước khi bạn có thể làm một điều gì đó cho những người đang gặp khó khăn, bạn nhất thiết phải có khả năng tự lo đủ cho cuộc sống của chính bạn và gia đình. Nếu bạn cũng nghèo khó và cuộc sống gia đình luôn vất vả, bạn sẽ chẳng thể giúp được gì cho ai, và khi đó bạn không được xem là thuộc mẫu người cống hiến gián tiếp. Vì thế, bạn phải yêu thích nghề nghiệp của mình để có thể phát triển tốt tài năng và nghề nghiệp. Bạn không cần phải đổi nghề hay cố sức trở thành một người lãnh đạo ở nơi mình làm việc, bạn chỉ cần học tập và rèn luyện để làm chủ cuộc sống của chính mình và trở thành sư tử trong mẫu người của mình là đủ. Có nhiều sinh viên đến than thở với tôi rằng, họ chỉ muốn có cuộc sống an nhàn và hạnh phúc, họ không muốn bon chen hay trở thành một người vĩ đại, song họ không biết làm thế nào để đạt được những gì họ muốn. Dù vậy, trong khi cần rèn luyện tính cách yêu nghề nghiệp để có một cuộc sống “lãnh lương” thì họ lại chúi đầu vào học hỏi để mong trở thành một nhà lãnh đạo, và đọc những cuốn

180


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

sách liên quan đến việc dẫn dắt người khác. Thực chất của vấn đề là họ lạc mất phương hướng cuộc đời hoặc xác định sai phương pháp. Điều cần thiết trước tiên đối với những người này là họ phải biết yêu thích nghề nghiệp mình đang theo đuổi. Yêu nghề cũng là tính cách đầu tiên, và là biểu hiện quan trọng cho thấy trách nhiệm của bạn cũng như việc bạn đang làm là phù hợp với mục đích cuộc đời mình. - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH YÊU NGƯỜI: Để rèn luyện tính cách này, bạn nên đọc những cuốn sách về tâm lý đạo đức, tìm hiểu những câu chuyện về lòng yêu thương, tập cho mình biết cảm xúc, rung động trước nỗi đau của người khác. Đây là một trong ba tính cách cơ bản nhất mà một người thuộc nhóm “tự lực cánh sinh” cần phải có. Nếu bạn nghĩ rằng: “Đó không phải chuyện của tôi, và tôi sẽ không thể chia sẻ bát cơm của mình cho người khác...”, có lẽ bạn cần tìm hiểu nhiều hơn về những mẫu người khác, hoặc cần xét lại từ đầu để tìm ra sự khao khát thực sự của bản thân. - RÈN LUYỆN TÍNH CÁCH YÊU BẢN THÂN: Bạn có thể cho rằng đây là một đề nghị ngớ ngẩn, vì có ai mà chẳng yêu chính mình?

181


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Nhưng thật ra không phải tất cả đều như vậy. Một số người chỉ ôm lòng ích kỷ và lầm tưởng rằng mình đang phục vụ bản thân, nhưng thật ra là họ đang đày đọa chính mình bằng những thói quen xấu hay sự đam mê thỏa mãn nhục dục cá nhân. Do nhận thức sai lầm đó, họ đang hủy hoại tương lai của chính mình mà không tự biết. Tương tự như khi yêu một ai khác, bạn phải muốn điều tốt đẹp đến với họ. Bạn không thể đày đọa bản thân và nói rằng: “Tôi yêu bản thân mình rất nhiều.” Nếu bạn muốn trở thành mẫu người thuộc nhóm tự lực cánh sinh và có một vài chia sẻ, trợ giúp cho cộng đồng, hãy hành động vì bản thân mình trước để có thể yêu bản thân một cách mãnh liệt nhất theo khả năng mình. Yêu bản thân cũng chính là bằng lòng với cuộc sống hiện tại nhưng không hài lòng với nó. Điều này đồng nghĩa với việc bạn hạnh phúc với phần bánh của mình nhưng không ngủ quên trên nó. Nhiều bạn trẻ không thể sống tốt với những gì mình đang có, thay vào đó họ mơ mộng đến những gì người khác có và tự dằn vặt bản thân. Ngày càng có nhiều sinh viên đến gặp bác sĩ tâm lý hay tìm đến những cuốn sách và các buổi học ngắn về hạnh phúc và thành công, song hầu hết đều không nhận ra rằng: Hạnh phúc thực sự chính là biết yêu bản thân

182


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

hết mực và khao khát thỏa mãn nó. Điều đó không có nghĩa là bạn buông thả chính mình trong các thú vui rượu chè, nghiện ngập hay xa hoa hoang phí, mà chỉ có nghĩa là hãy chú tâm và nỗ lực thỏa mãn mục đích sống của chính mình. Có rất nhiều người luôn sống ích kỷ và vụ lợi, vun vén cá nhân, song đó không phải là yêu bản thân; họ chỉ đang lợi dụng sự dễ dãi của chính mình để mưu cầu những giá trị không thật sự tồn tại, và rồi họ sẽ phải đau khổ vì chẳng bao giờ tìm được chính mình. Đến một lúc nào đó, họ sẽ bắt đầu nhận ra rằng họ thật tồi tệ, ích kỷ và tham lam, rằng cuộc sống của họ không có ý nghĩa gì và họ biết mình đã thất bại. Ai cũng muốn mình là người hạnh phúc, nhưng không phải ai cũng biết tìm kiếm hạnh phúc ở đâu và làm cách nào để nhận ra nó. Đó cũng chính là nguyên nhân của rất nhiều trường hợp khổ đau và thất vọng. Câu chuyện thú vị sau đây có thể giúp bạn nhận ra được cách tìm kiếm hạnh phúc cho bản thân, qua đó sớm rèn luyện cho mình tính cách yêu bản thân. Câu chuyện này sẽ trả lời cho câu hỏi: Hạnh phúc nằm ở đâu? “Một ngày kia, đám yêu tinh tụ họp nhau để bàn cách phá hoại cuộc sống loài người. Yêu tinh đầu đàn lên tiếng: ‘Với loài người, hạnh phúc là thứ quý

183


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

giá nhất. Vậy chúng ta phải đánh cắp thứ quý giá nhất của họ và giấu ở một nơi họ không tìm thấy được. Các ngươi thấy sao?’ “Một yêu tinh lên tiếng: ‘Hãy đem hạnh phúc giấu lên đỉnh núi cao nhất của ngọn núi này, chắc chắn con người sẽ không thể tìm ra.’ “Yêu tinh đầu đàn lắc đầu: ‘Rồi một ngày họ cũng sẽ tìm cách chinh phục đỉnh núi cao nhất đấy.’ “‘Vậy hãy giấu hạnh phúc dưới đáy đại dương sâu thẳm.’ - một yêu tinh khác nói. “‘Rồi một ngày họ cũng thám hiểm đến đáy đại dương sâu thẳm nhờ những phương tiện hiện đại.’”-yêu tinh đầu đàn lại lắc đầu. “‘Mang giấu ở một hành tinh khác vậy.’ - một tiểu yêu đề nghị. “‘Con người đang tìm cách khám phá vũ trụ và các hành tinh khác.’ - yêu tinh đầu đàn ngao ngán lắc đầu. “Một yêu tinh khác chậm rãi nói: ‘Có một sự thật là con người tìm kiếm hạnh phúc khắp mọi nơi, nhìn thấy hạnh phúc nơi người khác nhưng thường không nhìn thấy hạnh phúc ở chính bản thân mình. Vậy ta hãy giấu hạnh phúc trong mỗi con người, chắc chắn họ sẽ không thể tìm thấy được…’ “Cả đám yêu tinh reo lên sung sướng và quyết định làm theo lời đề nghị trên.”

184


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Liệu hạnh phúc của con người có bị đám yêu tinh kia lấy mất không? Câu trả lời tùy thuộc vào chính mỗi người chúng ta trong quá trình tìm kiếm hạnh phúc cho bản thân mình! Khác với những mẫu người khác, mẫu người cống hiến gián tiếp thường chỉ hạnh phúc khi chính họ được thỏa mãn chứ không phải là nhìn thấy người khác hạnh phúc. Nếu bạn thực sự muốn sống theo cách “tự lực cánh sinh” trong mẫu người cống hiến gián tiếp thì trước hết phải tập yêu bản thân mình.

TÍNH CÁCH SƯ TỬ SỐNG VÌ GIA ĐÌNH Những “sư tử” thuộc mẫu người cống hiến trực tiếp hay sống vì gia đình đều xác định sứ mệnh dựa trên nền tảng cảm xúc của chính mình, họ không bị thúc ép hay mê hoặc bởi lối suy nghĩ áp đặt của quan niệm hoặc những người khác. Họ làm vậy đơn giản vì trái tim họ luôn mách bảo. Bạn sẽ dễ dàng nhận ra một người thuộc mẫu người nào nếu bạn tiếp xúc hay nhìn cách họ làm việc, họ xử lý tình huống dựa phần nhiều trên tình cảm hay lý trí. Mẫu người sống vì gia đình luôn tôn trọng sự bình an của những người thân thuộc, và họ nghĩ rằng bản thân sinh ra là để che chở, phụng sự cho gia đình mình. Nếu

185


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

một ngày nào đó, bạn làm việc với một người sẵn sàng bỏ hết công việc đang làm để thực hiện nghĩa vụ của anh ta với gia đình mình, bạn đừng cố níu kéo anh ta, vì điều đó sẽ hầu như vô ích. Mẫu người này lấy việc phụng sự cha mẹ, vợ con và anh chị em làm mục đích sống và phấn đấu. Vậy họ có chịu nhiều áp lực và cảm thấy cuộc sống của mình nhàm chán hay không? Câu trả lời của đại đa số người thuộc mẫu này là không có chuyện đó. Khi ai đó nói với bạn rằng, anh ta luôn yêu thương gia đình mình nhưng bị mất kiểm soát và mất tự do chỉ vì hằng ngày luôn phải lo lắng và hành động một cách máy móc, không có thời gian cho những đam mê riêng,, đó là vì anh ta đã chọn mục đích cuộc đời nhưng không biết cách để kiểm soát cuộc đời đó và trở thành một sư tử. Có hơn 30% số người muốn hướng theo mẫu người này nhưng vẫn còn là những chú thỏ, bị mất tự chủ và thường xuyên căng thẳng. Ngay lúc này, khi còn là sinh viên, nếu bạn nghĩ mình muốn sống theo mẫu người này và muốn trở thành một sư tử, bạn cần rèn luyện những tính cách sau đây:

- Rèn luyện tính cách vị tha: Tôi biết là bạn đã, đang và sẽ mãi yêu gia đình mình hơn bất cứ điều gì khác trên đời, và bạn muốn cống hiến

186


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

nhiều nhất theo khả năng mình cho những người thân yêu. Song để bạn hạnh phúc, làm chủ được sứ mệnh và đủ kiên nhẫn theo đến cuối cuộc hành trình, bạn phải học cách tha thứ: cho chính mình và gia đình mình. Một gia đình bền vững cũng không tránh khỏi những va vấp, những tổn thương... nhưng những điều đó bao giờ cũng chỉ ở mức nhỏ nhặt và sớm được chữa lành khi có những nỗ lực hàn gắn. Không một gia đình nào, dù hoàn thiện đến đâu, lại chưa hề xảy ra những xích mích, bất hòa hay mâu thuẫn giữa vợ chồng, con cái hoặc các thành viên khác..., nhưng điều quan trọng là chúng ta phải luôn giữ chúng ở mức độ có thể sớm hàn gắn được. Khi còn là sinh viên, đôi khi bạn có thể trách cứ cha mẹ mình về điều này điều nọ, mặc dù vẫn luôn yêu thương họ vô hạn. Những lời la mắng hay trách móc của anh chị em trong nhà đôi khi làm bạn buồn bã và chán nản, và bạn tự hỏi: “Chuyện gì vậy, mình đã cố gắng hết sức để làm mọi người vừa lòng rồi mà?” Ngày tháng sẽ làm đầy vết thương nhỏ của bạn theo hai cách, một là chữa lành và hàn gắn bằng chính các tế bào của cơ thể bạn, hai là làm đầy nó bằng những vi khuẩn gây ung nhọt. Bạn phải vị tha, vì chỉ có vị tha mới giúp bạn thực hiện được cách chữa lành tổn thương thứ nhất.

187


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Những nữ sinh viên thường chia sẻ với tôi rằng họ không muốn đi tiếp nữa, họ quá mệt mỏi rồi, họ luôn gặp rắc rối trong bữa cơm gia đình hay không biết chia sẻ với ai ở ngôi nhà của mình. Một số nam sinh viên thường kêu ca về sự kỳ vọng quá đáng của cha mẹ, và rằng sự lạc hậu của gia đình luôn luôn làm họ không thoải mái; một trong số những sinh viên tôi biết còn nói rằng cha mẹ luôn xem họ là những đứa trẻ và có những chăm sóc nhỏ nhặt đến nỗi làm họ ngại ngùng với chúng bạn. Trong những trường hợp đó, bạn cần suy nghĩ với nhận thức rộng mở hơn, và rằng chính bạn mới là kẻ lạc hậu. Đặt nhiều kỳ vọng hay chăm sóc con cái là những cử chỉ yêu thương rất bình thường của cha mẹ dành cho con cái. Bạn chỉ không hiểu được sự lo lắng của cha mẹ khi bạn luôn đi về muộn hay thường xuyên tụ tập bù khú với bạn bè mà thôi. Họ có thể không biết về internet song nếu bạn nói bạn yêu thương gia đình của mình hết mực, bạn có thể dạy cha mẹ bạn học về những công nghệ mới. Tôi xin dẫn lời của Bill Gates: “Nên hiểu một điều rằng: Trước khi có bạn, cha mẹ bạn không phải là những người chán ngắt, vô vị như hôm nay bạn đang nghĩ. Đây chính là cái giá lớn nhất mà cha mẹ đã phải trả cho sự trưởng thành của bạn.”

188


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Vì vậy, khi muốn yêu thương bạn phải học cách tha thứ trước. Rồi bạn sẽ sớm có tính cách này.

- Rèn luyện tính cách điềm đạm: Bạn cần luôn bình tĩnh và điềm đạm trước khát vọng của người khác, trước những điều hào nhoáng và được nhiều người ca tụng, được thực hiện bởi những mẫu người khác. Bạn cũng cần điềm đạm đối với cả chính mình. Tôi biết, sẽ là một phản ứng tự nhiên và tất yếu khi đôi lúc người thuộc mẫu sống vì gia đình lại tự hỏi mình đã làm được điều muốn làm hay chưa, hoặc mình có thể nổi tiếng và giàu có như ngư���i khác được không? Bạn cũng đừng dằn vặt mình về những câu hỏi đó, hoặc là bạn quay trở lại và nhận ra chính xác con người bạn, hoặc là bạn loại bỏ những cám dỗ đó. Khi những bạn trẻ gặp phải rắc rối với chọn lựa của mình, họ thường than vãn và thất vọng, rồi họ đổ lỗi để chán chường và thất bại. Cũng giống bạn thôi, những người theo đuổi bất cứ mẫu người nào khác cũng thường hoài nghi về chính những điều mình đã chọn lựa, song khác với họ là bạn thường xuyên phán xét chính mình nhiều hơn. Và trên con đường trở thành một sư tử, không ai được phép nghi ngờ bản thân hay những gì đã chọn lựa. Gia đình luôn là nơi êm ấm và hạnh phúc, song với nhiều người nó không đảm bảo mọi điều họ cần. Một lúc

189


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

nào đó, họ sẽ muốn tìm đến sự khác biệt và tò mò về những trải nghiệm mới lạ sôi lên trong người. Tôi không ngăn bạn thay đổi một chút cuộc sống, tôi chỉ không muốn bạn thay đổi hay thiếu nhất quán về sứ mệnh của mình. Bạn có thể đi du lịch bụi một vài tuần, đi nghỉ mát một vài ngày, hay tự thưởng cho mình những buổi xem phim, tụ tập bạn bè..., nhưng xin chớ quên mục đích cuộc đời bạn chính là sống vì gia đình. Khi một người quen dần với suy nghĩ đó, tư tưởng sống vì người thân yêu sẽ ngấm sâu vào máu và sinh ra cơ chế tự điều chỉnh để giúp nhu cầu cá nhân phù hợp với sự đòi hỏi của một gia đình hạnh phúc. Lúc đó, bạn sẽ đi du lịch hay nghỉ dưỡng với cha mẹ, anh chị, vợ con bạn, hoặc có một đêm lãng mạn với một bộ phim trong ngày kỷ niệm ngày cưới... Không phải chỉ có mẫu người sống vì gia đình mới muốn cống hiến cho sự hạnh phúc và bình an của người thân. Tất cả chúng ta đều muốn như vậy, đều muốn vun vén, xây dựng tốt hơn cho gia đình mình, song mỗi người có những trọng tâm khác nhau, và mẫu người sống vì gia đình sẽ sẵn sàng từ bỏ tất cả để thực hiện nghĩa vụ đối với gia đình mình. Bạn hãy nhớ cân bằng cuộc sống và điềm đạm trước mọi nhu cầu muốn đổi mới của bản thân mình.

190


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Tôi biết là chưa đủ để bạn có thể sống hết mình với nghĩa vụ và mục đích cao cả đó, song hai tính cách trên là điển hình để bạn xây dựng cho mình nền móng đầu tiên. Bạn sẽ được học cách để thực hiện tốt nhất sứ mệnh của mình ở phần sau, khi tính cách của bạn đã cứng cáp và sắc nét.

TÍNH CÁCH SƯ TỬ SỐNG VÌ CHÍNH MÌNH Có hàng triệu người như vậy, và họ cũng thật đáng trân trọng như tất cả các mẫu người khác. Họ sống, làm việc và nỗ lực vì bản thân mình, mưu cầu hạnh phúc chỉ cho mình mà thôi. Nhiều người gọi đó là thực dụng, tôi gọi đó là sống tốt, vì họ đã giúp xã hội có thêm một ngọn lửa tự cháy và sưởi ấm chính mình. Họ không cần dựa vào ai khác để làm việc đó, họ đi du lịch, làm những công việc họ thích mà không bị quan điểm hay bất cứ ai trói buộc. Để trở thành một sư tử, nghĩa là được tự do, làm hết những dự định cá nhân cho đến cuối cuộc đời, ngay hôm nay bạn phải vào cuộc.

- Rèn luyện tính cách sống vì chính mình: Bạn cần luôn ghi nhớ và nhắc nhở bản thân mỗi khi gặp khó khăn và bị phản đối, ngăn cản từ những quan niệm, hệ tư tưởng, gia đình, bạn bè hay bất cứ điều gì khác, đó là: sứ mệnh của ta là chính ta.

191


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Có một bạn trẻ đến than thở với tôi về việc anh ta chẳng bao giờ có thể làm được việc mình muốn hay có những giây phút cho riêng bản thân mình. Anh ta luôn mơ về một nơi xa xăm, được làm hết những điều mình muốn và không bị chi phối bởi gia đình hay xã hội. Tôi biết vấn đề của anh ta không phải do cuộc sống quá bí bách hay nơi anh ta sống quá chật hẹp, anh ta mắc chứng bệnh lưỡng lự cầu toàn và không bao giờ làm việc hết mình cho bản thân. Những người như vậy luôn chiếm số đông trong xã hội, họ vừa muốn thỏa mãn những thúc giục cá nhân, vừa muốn làm đẹp lòng người thân, bạn bè hay xã hội. Khi sinh viên thuộc mẫu người sống vì chính mình muốn bảo lưu kết quả học tập và lên đường đến một miền đất xa xôi nào đó như anh ta vẫn hằng ấp ủ, anh ta sẽ làm điều đó. Khi cũng chính sinh viên đó muốn quay lại để học tập, làm giàu và có một cuộc sống xa hoa, anh ta sẽ quay lại. Không ai có thể ngăn cản, không một quy tắc hay luật lệ nào có thể ngăn cấm. Đó mới chính là kiểu “sư tử” sống vì chính mình. Tuy vậy, một sinh viên thành công theo mẫu người này không phải là kiểu người bất chấp luân lý, hành động trái đạo đức và pháp luật. Họ tôn trọng mọi quy luật và xem trọng bản thân mình hơn cả dựa trên những chuẩn

192


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

mực đó. Trong những chương sau, chúng ta sẽ đề cập đến cách làm mọi việc theo ý mình mà không gây tổn hại đến những người xung quanh, nhưng trước hết bạn phải rèn luyện cho mình một tinh thần sống hết mình vì bản thân từ những việc nhỏ nhặt nhất. Chắc chắn bạn sẽ làm được. °

B

ạn có thể hướng theo một trong bốn mẫu người trên và trở thành sư tử trong định hướng của bạn, nếu những tính cách đã nêu được làm cho nổi bật và trở nên xuất sắc. Một con thỏ có thể không có gì hoặc có những hình ảnh rất mờ nhạt, còn sư tử thì ngược lại. Phương pháp luyện tập để có được những tính cách đó thực sự là đơn giản, bạn hãy từng ngày từng giờ, mọi lúc mọi nơi nghĩ đến cũng như áp dụng nó vào cuộc sống của bạn. Đừng chờ đến lúc bạn phải ra những quyết định quan trọng mới bắt đầu nhớ đến những điều này. Tôi không chỉ cho bạn cách vượt chướng ngại vật, nhưng tôi đã chia sẻ với bạn cách tập luyện để tự mình vượt qua theo cách của bạn. Tuy rằng những tính cách trên chưa giúp bạn trở thành sư tử một cách hoàn hảo, nhưng đó gần như là khí phách và tiếng gầm của con sư tử. Bạn cần làm cho dòng máu mình tinh khôi, mạnh mẽ và rạo rực chứ đừng thỏa

193


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

mãn dễ dãi với chính mình. Khi bạn đã có được tiếng gầm của sư tử, rồi bạn sẽ biết được móng vuốt và bộ lông của chúng được hình thành như thế nào trong những chương tiếp theo. Và cuối con đường bạn đi, bạn sẽ có thể ngẩng đầu tự hào vì đã sống với 100% chính mình, với cuộc sống luôn sung túc, những việc dự định đều hoàn thành và đã sống một cách đáng tự hào. Có nhiều người tuy đã lớn tuổi song vẫn hành động không có chủ đích. Họ chỉ cố mưu lợi cho mình và bị cuốn theo guồng xốy người khác tạo ra rồi bị nhấn chìm. Nguyên nhân sâu xa nhất là họ không bao giờ nghĩ đến việc mình cần có những tính cách nào để thành công. Họ hành động theo thói quen và những quan điểm được áp đặt chứ không phải với những tính cách họ có, họ khao khát. Khi một người nông dân biết xác định bản thân và những vị trí mà anh ta đang đứng, nơi mà anh ta muốn đến và tính cách mà anh ta phải có được, đó là yêu gia đình và sống một cuộc đời bình đạm, tức thì bên trong người đó sẽ tự sinh cơ chế và kỹ năng như sự cần cù chăm chỉ để đảm bảo đáp ứng những yêu cầu của tính cách. Người nông dân đó sẽ hạnh phúc và thành công. Khi một quan chức không thể xác định sứ mệnh cuộc đời và phải có tính cách nào đạt được điều đó, ông ta chỉ giống như một quân chốt thí trên bàn cờ, mặc cho người

194


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

khác sai khiến mà thôi. Rồi khi mọi việc ông ta thực sự khao khát đã đi quá xa, ông ta hối hận, thất vọng và gục ngã. Gia đình, những ước mơ cống hiến hay phiêu lưu cá nhân có thể mới chính là những gì ông ta cần, song ông ta chẳng bao giờ dám chấp nhận hy sinh những cuốn hút của danh vọng và tiền tài để chuẩn bị giành lấy nó. Bài học cho chương này cũng là điều tôi muốn nói với tất cả các bạn sinh viên, hay tất cả các bạn trẻ đang không biết mình cần gì để đạt được điều mình muốn: “Các bạn hãy rèn luyện cho mình những tính cách cần thiết.” Nếu tuổi trẻ không làm cho các bạn trở nên mạnh mẽ và có những đặc điểm tâm hồn rõ nét thì quãng đời về sau sẽ lấy đi tất cả thời gian, sức lực và hạnh phúc của bạn. Tuổi trẻ là tờ giấy trắng, bạn phải viết lên đó những gì bạn cho là phù hợp.

195


BÀI HỌC 3: CHỌN MỘT CỐ VẤN

T

ôi gặp cố vấn của mình trong một hoàn cảnh thật khó khăn. Lúc đó, tình hình học tập sa sút và tôi không còn cảm thấy mình còn cần thiết ở cuộc đời này nữa: mất phương hướng và mục tiêu! Thậm chí tôi không biết mình nên làm gì vào buổi sáng ngày mai khi thức dậy. Cố vấn của tôi là một nhà kinh doanh thành đạt. Ông không sở hữu những công ty khổng lồ, nhưng ông luôn kiểm soát được tài chính và tập trung phát triển mạnh mẽ những thương hiệu do ông sáng lập. Ngoài ra, ông còn là một nhà giáo dục với những phương pháp hiệu quả tối ưu và đầy đam mê. Ông là một người điềm tĩnh, và là một mẫu người cống hiến gián tiếp hội tụ đầy đủ những yếu tố của một sư tử. Hiện nay ông đang giảng dạy và diễn thuyết cho hàng ngàn bạn trẻ về mục đích sống, sự thành công và nguyên tắc để có một cuộc sống đáng tự hào. Ông từng nói với tôi rằng: “Ta sẽ là người đỡ đầu cho con, nếu con muốn thế.” Và thực sự, người đã trở thành một cố vấn cho cả cuộc đời tôi. Nhiều bạn trẻ không nhận ra tầm quan trọng của người thầy, người cố vấn. Một số khác thì quá kiêu ngạo,

196


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

còn những kẻ thất bại còn lại thì quá dựa dẫm vào cố vấn của mình. Cũng giống như hầu hết các bậc thầy khác, vị cố vấn chỉ cho bạn phương pháp tư duy để tự tìm ra vấn đề chứ không giải quyết vấn đề giúp bạn. Song, điểm khác biệt là vị cố vấn cho bạn những lời khuyên tập trung vào mục đích và kế hoạch của cuộc đời bạn, cho bạn tinh thần để bước tiếp mỗi lần gục ngã và ngọn đuốc để đốt cháy lên trong lòng niềm đam mê vào bất cứ thời điểm nào của cuộc đời. Những vị cố vấn không bao giờ bỏ rơi bạn, nhưng họ cũng không để bạn trở thành những kẻ chỉ biết dựa dẫm. Vị cố vấn phải là người biết cách huấn luyện cho bạn trở thành một thợ săn chuyên nghiệp, trở thành một sư tử theo mẫu người lý tưởng bạn đã chọn. Khái niệm về cố vấn mới được một số diễn giả nhắc đến gần đây như là một minh chứng cho tầm quan trọng ngày càng lớn của vai trò này. Họ không phải bác sĩ tâm lý, cũng không phải là giáo viên kỹ năng hay nghề nghiệp. Vị cố vấn không bao giờ bảo bạn phải làm thế này hay thế kia... Họ đưa ra cho bạn những chọn lựa và họ dạy cho bạn cách để đưa ra được quyết định cuối cùng. Một hình ảnh trực quan của cố vấn là sư tử đầu đàn. Khi sư tử đó bắt đầu tiếp nhận những sư tử con để dạy dỗ, nó sẽ tìm cách để biến những đứa con trong đàn trở nên giống mình, sau đó có thể tự tách ra lập thành các

197


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

đàn riêng. Sư tử đầu đàn không bao giờ can dự vào các cuộc chiến đấu của sư tử con, nó chỉ đứng ngoài chờ đợi, và chờ đợi để những đứa con của nó chiến thắng. Khi thấy có dấu hiệu nguy hiểm, sư tử đó sẽ lao tới và trợ giúp. Loài mèo cũng là một hình ảnh biểu trưng cho quan điểm: vị cố vấn có ảnh hưởng đến hầu hết cuộc đời mỗi người. Khi mèo mẹ bắt đầu dạy những đứa con của mình săn mồi, nó sẽ dạy những kỹ năng cơ bản nhất, còn hầu hết là do mèo con chiến đấu để giành được. Song điều quan trọng là mèo mẹ đã tạo ra môi trường cho mèo con luyện tập. Cha mẹ của các bạn, trong hầu hết trường hợp không phải là những cố vấn tốt, và bạn đừng hy vọng gì ở điều ngược lại. Vì thực tế, bạn không định hướng một cuộc đời giống họ, và vì vậy cha mẹ không thể dạy bạn cách để đạt được những mục tiêu mà họ chưa bao giờ nghĩ tới. Tôi được vị cố vấn của mình cho biết về điều đó khi tự thắc mắc rằng: Liệu cố vấn có phải là người đã từng thân thuộc với mình nhất không? Bạn sẽ sớm biết được sự thực, cách tìm, nhận biết, và chọn một cố vấn cho chính mình. Một cố vấn thực thụ là người hội đủ những tính cách mà tôi sẽ đề cập đến dưới đây.

198


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

NHẬN BIẾT MỘT CỐ VẤN THỰC THỤ - Giống mẫu người bạn muốn hướng tới Đầu tiên, người bạn chọn phải là một người bạn muốn trở thành. Tôi hiểu rằng không thể có hai người thành công cùng áp dụng một phương pháp hành động. Cũng vậy, khi bạn chọn một người đã thành công để làm cố vấn cho mình, điều đó không có nghĩa là bạn sẽ làm được giống như họ hoặc hơn họ. Tuy nhiên, việc bạn chọn người có cùng mục đích sống để học tập và noi theo quyết định phần lớn những gì bạn suy nghĩ và hành động sau này. Nếu bạn muốn là một mẫu người cống hiến trực tiếp, hãy tìm hiểu qua các kênh, giao lưu và đăng hồ sơ của bạn trên internet để tìm kiếm những tổ chức tình nguyện viên hoặc hẹn gặp trực tiếp những giáo sư đầu ngành, nếu bạn muốn được họ trao cho cơ hội nghiên cứu. Và tôi nghĩ rằng, các bạn muốn hướng theo những mẫu người khác cũng nên làm điều tương tự. Có nhiều bạn sai lầm khi nghĩ rằng người thành công là người hiểu hết tất cả mọi việc, và rằng bạn có thể tới xin họ bất cứ lời khuyên nào vào mọi thời điểm. Mỗi người khi sinh ra đều có một nghĩa vụ và quyền hạn nhất định, họ được trao cho nhiệm vụ phải hoàn thành một công việc

199


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

nào đấy, và khi nhiệm vụ đó đạt được với hiệu quả tối đa, xã hội nói rằng họ thành công. Và thực tế là họ không hề biết đến nghĩa vụ của những người khác. Nếu bạn muốn trở thành một người trong cộng đồng sư tử, xin đừng đi nghe một nhà truyền giáo phát biểu. Việc lựa chọn cũng đòi hỏi bạn phải biết chấp nhận rủi ro và những thách thức. Thường thì bạn nên chọn cố vấn cho mình sau khi đã xác định rõ sứ mệnh mà mình muốn hướng tới. Cố vấn chỉ là người huấn luyện bạn trở thành một sư tử trong sứ mệnh đó mà thôi. Trong một buổi diễn thuyết, rất nhiều bạn trẻ hỏi vị cố vấn của tôi rằng: Cháu nên làm như thế nào? Cháu có khả năng gì? Cháu muốn bác trở thành cố vấn cho cháu?... Song hầu hết những bạn đó không biết một điều quan trọng rằng: Cố vấn của tôi là một mẫu người cống hiến gián tiếp, ông chỉ nhận những học trò định hướng cho mình trở thành người thuộc mẫu người đó mà thôi. Một cố vấn giỏi là một người có thể đưa ra lời khuyên cho tất cả mọi người, nhưng một cố vấn giỏi nhất là người chỉ đưa ra lời khuyên cho những người muốn trở thành giống mình mà thôi.

- Là một người cởi mở Nếu thầy bạn không nói gì với bạn, liệu bạn sẽ học được bao nhiêu từ người thầy đó?

200


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Vị cố vấn phải là người luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, và đốc thúc ngọn lửa âm ỉ trong bạn, điều đó làm cho họ trở thành một người cởi mở. Tôi dám khẳng định với bạn rằng, mọi sư tử trên thế giới này đều kết thúc ở việc trở thành một nhà huấn luyện. Tùy thuộc mức độ và quy mô hay những đối tượng sư tử đó dạy dỗ mà ta có thể nhận biết. Chính vì lẽ đó, tôi tin rằng tất cả mọi người đều là người cởi mở, vấn đề là họ sẽ cởi mở với ai mà thôi. Có nhiều người cảm thấy thất vọng khi luôn bị từ chối trong các cuộc gặp với những cá nhân thành đạt mà họ nghĩ đó sẽ là cố vấn của họ. Nhưng họ không biết rằng: Mỗi người chỉ có một cố vấn mà thôi. Trừ những con thỏ ra, mọi sư tử đều chỉ có một nhà huấn luyện. Những con thỏ thì chạy hết nơi này đến nơi khác để nhờ vả, để xin xỏ, để cầu cứu những lời vàng ngọc, nhưng một vị cố vấn sinh ra chỉ để đào tạo những con sư tử giống mình mà thôi. Khi bạn nỗ lực tìm kiếm đã lâu nhưng vẫn chưa gặp được cố vấn của mình, điều đó có nghĩa là bạn sẽ gặp ông ấy trong một thời gian không xa nữa. Hãy tin vào điều đó và chuẩn bị tất cả những kỹ năng cần thiết để cùng cố vấn của mình lao vào cuộc huấn luyện. Đừng bao giờ bỏ cuộc chỉ vì bạn nghĩ rằng chẳng có người thành công nào mình từng gặp tỏ ra hòa đồng hay

201


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

cởi mở cả. Cánh cửa vẫn ở phía trước chờ bạn đến gõ. Hãy cố gắng bước thêm bước nữa, vì sau cánh cửa kia, một cố vấn cũng đang chờ bạn. Xin nhớ rằng: mọi người trên thế gian đều cởi mở với người được họ chọn.

- Là một người trong số một triệu người Bạn cần hiểu rằng, không phải ai cũng sẵn sàng bảo trợ cho bạn. Vì vậy, thay vì hỏi một người một triệu lần, hãy đi tìm hỏi một triệu người với cùng một câu hỏi. Để nhận biết một cố vấn thích hợp với mình, bạn phải luôn tìm kiếm, dựa vào trực giác và hai dấu hiệu nêu trên. Bằng tất cả các hệ thống kết nối mà bạn đã tạo lập, hoặc thông qua nhóm cơ bản ban đầu bạn xác lập, hãy vươn ra và đến gõ cửa từng người mà bạn muốn trở thành giống họ. Không phải người nào bạn hỏi cũng sẽ nhận bạn, lý do có thể là họ đã đào tạo những người khác rồi, hoặc bạn là một người không thích hợp với họ. Đỡ đầu không chỉ là nghĩa vụ, nó còn là quyền, chính vì vậy không chỉ bạn được phép chọn lựa cố vấn, mà các cố vấn cũng chọn lựa học trò. Tôi nhớ rằng để trở thành một nhà đầu tư thành công nhất của mọi thời đại, Warren Buffett đã được vị cố vấn của mình là Benjamin Graham huấn huyện và chỉ bảo vô cùng tận tình, nghiêm khắc. Ai cũng muốn có được một người thầy như Graham, song ít ai

202


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

nhận ra rằng Graham chỉ chọn một người là Buffett. Có nhiều ảo tưởng xung quanh vấn đề chọn lựa cố vấn cho mình, song chung quy lại đó là: ảo tưởng về khả năng và chọn lựa của cố vấn. Nhiều bạn trẻ sau khi cố gắng để giành được một chỗ trong lớp học của vị cố vấn của tôi mới vỡ lẽ ra rằng mình thực sự không phù hợp với những điều ông đang nói. Điều quan trọng là bạn hiểu về tầm quan trọng của cố vấn hay người đỡ đầu và luôn tìm kiếm một cố vấn cho mình, bạn sẽ sớm vượt qua tất cả các chướng ngại để hướng tới thành công. Giải thích cho quyết định nhận một người làm cố vấn cho mình theo cách đơn giản nhất là: Bạn có thể biết về phương pháp thành công, song bạn chưa chắc đã đủ sức lực và kiên trì để thực hiện. Chính cố vấn là người sẽ giúp bạn khắc phục nhược điểm đó, và gắn cho bạn thêm nhiều công cụ để tiến tới mục tiêu một cách chính xác và nhanh chóng. Tuy nhiên, không có lời hứa nào được đưa ra từ các vị cố vấn, cũng không có sự nhân nhượng hay tha thứ nào nếu các bạn phạm vào những nguyên tắc của họ. Tốt hơn hết là bạn phải thảo luận và cùng đưa ra các điều lệ với cố vấn của mình, và sau đó thì đừng bao giờ vi phạm.

- Vị cố vấn phải là người đầu tiên phạt bạn Tôi từng nhắc về rủi ro trong việc lựa chọn một cố vấn, và một phần lớn trong số đó là khi bạn nhận được sự đỡ

203


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

đầu từ một người thành công nhưng luôn sợ làm bạn đau. Họ trở lên nhu nhược với bạn, và bạn bị nhấn chìm bởi chính quyết định của mình. Rủi ro này biểu hiện phần nào trong sự cộng tác giữa các thành viên trong gia đình khi bạn nhận được sự trợ giúp và lời khuyên từ cha mẹ, ông bà, cô bác hay anh chị. Họ luôn ủng hộ bạn, sau khi bạn nhận họ là một cố vấn của mình, họ lại càng cưng chiều bạn hơn. Những “cố vấn thân thiết” này luôn sợ làm bạn đau mà không biết rằng vô tình họ đã làm cho bạn mềm yếu và giảm sức đề kháng trước những biến động mà bạn sẽ phải đương đầu trong tương lai. Một người bạn tôi nhận đỡ đầu cho đứa cháu ruột. Anh ta cho nó mọi thứ, từ cái ghế trưởng phòng kinh doanh đến một vài tài sản có giá trị. Anh ta luôn luôn là người che chắn cho cháu mình trước mọi rắc rối và sai lầm trong quyết định, anh ta nghĩ rằng cố vấn là phải trang bị mọi thứ cần thiết, và phải giống một tấm lá chắn cho sư tử mà mình huấn luyện. Thực tế đã chứng minh rằng anh ta sai lầm khi hệ thống của anh ta sụp đổ, và đứa cháu anh ấy phải đối diện với pháp luật khi móc ngoặc với hải quan nhập lô hàng lậu có giá trị hàng tỷ đồng mà không được sự cho phép. Nguyên nhân của sự thất bại đó không phải ở cả người huấn luyện và người

204


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

được huấn luyện, vì anh bạn tôi và cháu anh là những người học thức cao, có tiền tài và địa vị. Nguyên nhân nằm ở phương pháp, chính vì vậy tôi mới nói rằng: Không phải cứ giàu có hay nổi tiếng đều là sư tử hay có thể kiểm soát cuộc đời mình. Nếu cố vấn không phải là người đầu tiên trách mắng bạn, không phải là người đầu tiên nghiêm khắc trừng phạt bạn, thì hãy rời bỏ ông ta và đi tìm một người mới. Nếu tư chất của bạn tốt, bạn sẽ duy trì được với người đó vài ba ngày mà không hề tổn hại, nếu bạn là người dễ bị tác động, bạn sẽ trở nên què quặt ngay khi bạn bạn làm việc với vị “cố vấn” đó. Hãy sáng suốt lựa chọn, đừng vì đòn đau mà không chịu thừa nhận.

BẠN CÓ THỂ TÌM CỐ VẤN CỦA MÌNH Ở ĐÂU? Bất cứ nơi đâu bạn đến, bất cứ thời điểm nào bạn có mặt. Hãy luôn quan sát và hỏi và quan trọng nhất là chia sẻ quan điểm sống, sứ mệnh của bạn? Tôi gặp cố vấn của mình như một sự sắp xếp tình cờ. Nhưng nếu tôi chỉ đau khổ và chờ đợi một phép lạ có thể làm thay đổi cuộc đời mình, tôi sẽ chẳng bao giờ có được

205


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

ngày hôm nay. Trong lúc tôi bế tắc nhất tôi vẫn luôn nỗ lực tìm kiếm. Cuối năm thứ nhất ở đại học, tôi là một sinh viên bê trễ, một người ngông cuồng và không biết đưa những mục tiêu của mình vào kế hoạch và khuôn khổ. Tôi đi lang thang mà trong lòng luôn hoài nghi về chính bản thân mình, và tôi chỉ tình cờ chia sẻ những ước muốn của mình với vị cố vấn tương lai như một cách để giúp bản thân cảm thấy thoải mái hơn. Tôi nói về mục đích, những lý tưởng cao đẹp mà mình muốn hiện thực hóa, một cách vô thức, tôi nhắc đến mẫu người mình hướng tới, và cả những bức xúc trong việc tìm giải pháp. Bạn biết đấy, cố vấn của tôi đã nhận tôi làm học trò và quyết định đỡ đầu cho tôi từ đó cho hết cuộc đời về sau. Ông luôn cho tôi những lời khuyên và những cuộc thi đấu để tôi rèn luyện, ông không cho tôi những con mồi có sẵn, không cho những cách thức có sẵn, ông bắt tôi động não và tự bước đi trên đôi chân của mình đến mục tiêu. Bạn cần phải nhận biết được cố vấn của mình, và cách hữu hiệu nhất là chia sẻ, chia sẻ tất cả con người bạn, tất cả những thứ bạn có, và “ký một hợp đồng bằng trái tim và khối óc” với vị cố vấn đó dưới sự chứng kiến của những quy luật bất biến chi phối cuộc đời con người. Vị cố vấn có thể là người trong gia đình bạn, có thể là thầy cô giáo bạn, người bạn tình cờ gặp, hay bạn bè vong niên... tất cả đều đáng được xem xét một cách cẩn thận.

206


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Khi gặp được người mà bạn tin là sẽ trở thành cố vấn của mình, hãy: - Bước lên và nói chuyện. - Chia sẻ và lắng nghe. - Đặt vấn đề và “ký hợp đồng” bằng trái tim và khối óc. Tự tin không phải là vấn đề, nó là một kết quả sau những nỗ lực và các tính cách cơ bản trong chương trước mà bạn cần rèn luyện. Tôi không đánh giá một người bằng thái độ tự tin hay không tự tin, lạc quan hay bi quan, tôi đánh giá người khác bằng những gì họ có trong đầu, những tính cách họ có trong trái tim. Tất cả các cố vấn đều có cách đánh giá như vậy, họ không cần biết bạn vui tươi yêu đời hay ăn to nói lớn đến mức nào, họ quan tâm việc bạn có thể làm được việc hay không, và bạn sẽ trở thành người như thế nào trong tương lai. Vì vậy, đừng lấy lý do là bạn thiếu tự tin. Khi bạn đã rèn luyện những tính cách theo mẫu người mình chọn, sự tự tin ở ngay trong bạn. Hãy gõ cửa và cửa sẽ mở.

207


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

VỊ CỐ VẤN SẼ LUYỆN TẬP CHO BẠN NHƯ THẾ NÀO? - Cố vấn cho bạn những lời khuyên và động lực Khi bạn gặp rắc rối, khi tinh thần bạn sa sút và tự biết rằng không thể tự giải quyết, tốt hơn hết là chia sẻ điều đó với cố vấn của mình. Ông ta sẽ cho chỉ ra ngọn hải đăng cho con thuyền của bạn. Cuộc đời các bạn trẻ trở nên tồi tệ nhất không phải vì bị mất tài sản, không phải vì mất đi sức khỏe, cũng không phải là do mất đi người thân hay trí tuệ. Lý do lớn nhất là các bạn để mất đi tinh thần và chỉ chực chờ gục ngã. Luôn luôn có những người chỉ muốn kiếm thật nhiều tiền rồi rời xa cuộc sống bon chen để hưởng thụ, bởi họ sợ hãi, sợ mất đi những gì đã có và sợ phải làm việc. Cho dù bạn xác định được mẫu người theo đuổi, mục tiêu, kế hoạch và những tính cách cần thiết thì bạn vẫn có những lúc xao nhãng khỏi cuộc chiến đấu. Bạn cần rèn luyện cho mình cứng rắn hơn, nhưng khi trong đầu bạn chỉ hiện lên những lo toan cuộc sống thường nhật, bạn sẽ chẳng có chỗ cho những lý tưởng, và khi tình trạng đó kéo dài, nó làm cho bạn tụt dốc và thất bại. Chính trong những giờ phút cam go đó, vị cố vấn là một hy vọng cho bạn. Vị ấy sẽ sớm thắp lên ngọn lửa

208


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

trong bạn, sẽ cho những lời chỉ dạy, và sẽ đưa bạn sớm trở lại với chiến trường.

- Cho bạn môi trường để luyện tập Không ai có đủ kinh nghiệm và khả năng để cho bạn một sân tập phù hợp hơn là vị cố vấn, người mà bạn muốn trở thành. Bằng những bài học từ hàng ngàn những thất bại, bằng vốn kiến thức và sự sở hữu những mối quan hệ đáng mơ ước, cố vấn đó sẽ tạo cho bạn cơ hội để có thể va vấp và trải nghiệm. Đôi khi vị ấy không tạo ra mà bắt bạn phải tự tạo ra môi trường đó với chính những gì bạn có. Khi tôi mới được cố vấn của mình đỡ đầu, tôi ngốc nghếch và lười biếng nghĩ rằng: Cố vấn sẽ lo cho cuộc sống của mình, ông sẽ lên chương trình và mình chỉ cần chuyên tâm thực hiện. Song thực tế là ông ch���ng bao giờ viết cho tôi một bản kế hoạch hay vẽ cho tôi một con đường nào, tôi phải tự tìm những gì mình muốn ở ngoài xã hội bằng vốn kiến thức nhỏ nhoi và những đồng bạc lẻ. Tôi định hướng cho mình trở thành mẫu người cống hiến gián tiếp nhưng tôi lại cảm thấy khó khăn trong việc giao tiếp với những người lạ hay đôi khi không hào hứng đấu tranh để giành lấy mục tiêu của mình. Cố vấn của tôi rất không hài lòng về sự nhu nhược và nhút nhát trong hành động vào thời gian đó của tôi. Ông nói rằng: Một sư tử không bao giờ

209


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

tử bỏ con mồi của mình, và ông khuyên tôi hãy chiến đấu quyết đoán và lạnh lùng khi đi săn. Tôi phải tự tạo môi trường bằng cách nhìn cuộc sống và những điều nhỏ nhặt hằng ngày theo cách của một sư tử và hành động như con sư tử đó muốn. Khi tôi muốn đạt điểm cao trong học tập, tôi sẽ nỗ lực và hạn chế thời gian chết của mình để tạo ra môi trường luyện tập chỉ có sách vở và các công thức. Vị cố vấn sẽ đưa bạn vào khuôn khổ và nơi để bạn rèn giũa. Tuy nhiên, đừng ỷ lại vào cố vấn của mình. Bạn phải luôn tìm kiếm, học hỏi và làm việc, đó cũng là một cách để bạn tự tìm được cho mình không gian phù hợp thay vì phải dựa vào cố vấn của mình.

- Cho bạn con số 1 ngay khi bạn bị phá sản với con số 0 Thời gian sinh viên của tôi sau khi có cố vấn là một quãng thời gian phấn đấu và trải nghiệm không ngừng nghỉ. Tôi học được rất nhiều điều từ những bài học nhỏ và những môi trường mà cố vấn của tôi hướng dẫn tôi tự tạo ra chúng. Tôi làm hỏng rất nhiều việc nhưng lại cảm thấy thoải mái và vui vẻ, cảm giác đó không giống với việc bạn thi trượt mà vẫn vui vẻ. Nó không phải là sự vô trách nhiệm vì tôi biết tôi đã học được vô vàn những điều không có trong sách vở. Bạn sẽ hỏi tôi, vậy động lực nào giúp tôi đứng dậy sau khi đã tay trắng? Câu trả lời là ở cố vấn của tôi. Ông cho tôi một điểm xuất phát mới, một con

210


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

số 1 sau khi tôi phá sản với con số 0. Điều dễ dàng nhận thấy là việc một bạn trẻ không có được cố vấn cho mình sẽ vất vả như nào trong khi tìm lại nguồn cảm hứng và điểm khởi đầu mới để làm việc. Tôi nhớ khi là một sinh viên năm thứ hai ở đại học, tôi có thành lập một Câu lạc bộ Hỗ trợ sinh viên. CLB của tôi được thành lập với mục đích trợ giúp các bạn sinh viên có năng lực tìm kiếm những công việc phù hợp, giúp sinh viên khó khăn đến được với những nhà trọ vừa giá, và tổ chức cho các bạn đó những buổi giao lưu chia sẻ kiến thức, cơ hội và quan điểm sống. Ban đầu CBL của tôi hoạt động rất mạnh mẽ, mọi thành viên dường như đều rất nhiệt tình và hăng hái. Song việc thành lập CLB lại đi ngược lại với những gì tôi trông đợi và mong muốn. Mẫu người tôi hướng đến là cống hiến gián tiếp, tức là luôn làm việc trên quan điểm đạt thành tựu bản thân trước khi chia sẻ cùng xã hội, nhưng CLB Hỗ trợ sinh viên lại xác định nguyên tắc hoạt động dựa trên nguyên tắc cống hiến trực tiếp, cống hiến hết mình cho cộng đồng. Vậy là tôi bắt đầu đòi hỏi CLB phải sinh ra lợi nhuận, tôi đốc thúc những người khác tôi (những người thuộc mẫu người cống hiến trực tiếp) phải làm việc trước tiên là cho tôi thay vì làm việc vì các bạn sinh viên khác. Kết quả, CLB giải thể sau 1 năm vì tôi không còn có những người năng động và nhiệt huyết bên cạnh.

211


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Chắc rằng ai cũng có thể hiểu được cảm giác của tôi lúc đó, tôi hoàn hoàn thất vọng vì bản thân mình, tôi nghĩ mình là một kẻ tồi tệ ích kỷ và nhỏ nhen. Tôi thấy bản thân không cao thượng như những người khác, điều đó làm tôi chệch hướng và đau khổ. Cố vấn của tôi xuất hiện, vỗ nhẹ vào vai tôi mà rằng: - Con là một sư tử, vậy hà cớ gì lại so sánh mình với những người cống hiến trực tiếp kia. Sứ mệnh và mục đích của mỗi người khác nhau. Và ta tin con đã học được một bài học về việc hành động sai mục đích. Con có thể thành lập một Trung tâm tư vấn việc làm và nhà ở. Khi đó, mọi người bên cạnh con cũng sẽ làm việc với tư tưởng và khuynh hướng giống như con mà thôi. Vị cố vấn đã cho tôi sự chỉ bảo đúng lúc, cho tôi một điểm tựa, một lời gợi ý và một con số 1. Bạn cũng sẽ có một người đỡ đầu tuyệt vời như vậy nếu bạn muốn.

- Cho bạn tấm gương và niềm tin rằng sự cố gắng của bạn rồi sẽ không vô ích Nếu bạn nghi ngờ về đích đến của mình, hãy nhìn cố vấn của bạn. Ông ấy chẳng phải là bằng chứng sống động nhất chứng minh rằng mục đích sống, mục tiêu hướng tới của bạn là hoàn toàn có thật đó sao. Tôi luôn luôn lấy cố vấn của mình làm tấm gương để đối chiếu bản thân và làm động lực cho những nỗ lực

212


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

không mệt mỏi của mình. Tôi tin tưởng vào con đường mình đang đi vì tôi biết rằng đã có người làm được những việc mà tôi mong muốn, đó là cố vấn của tôi. Thường thì sau những cố gắng nho nhỏ ban đầu thất bại, chúng ta bắt đầu nghi ngờ về chính mình và con đường mình đang đi, chúng ta tự hỏi rằng: Tôi có đang lãng phí thời gian không? Tôi có thể làm khác đi không, vì tôi thấy cách này không hiệu quả? Hoặc là: Tôi nghĩ rằng mục tiêu của tôi không thể đạt được. Một nhân tố quan trọng góp phần làm nên thành công là niềm tin, bạn phải tin tuyệt đối vào những việc bạn đang làm, ngay cả khi bạn vẫn còn một đôi câu hỏi hoặc có chút do dự. Niềm tin được tạo lên từ những hình ảnh có thật. Trong tâm lý học, phương pháp tự kỷ tấm gương được đề ra như một giải pháp để hình thành niềm tin bất diệt, điều đó có nghĩa rằng bạn phải tìm cho mình một hình ảnh tương đối giống với tưởng tượng của mình ở ngoài thực tại và luôn luôn lấy đó là tấm gương soi rọi bản thân. Khi đã có cho mình một hình ảnh có thật, bạn sẽ dần có được niềm tin mãnh liệt, cho dù bạn có vấp ngã cả ngàn lần đi chăng nữa. Chúng ta đã đọc câu chuyện “Aladin và cây đèn thần”, nhưng khi có ai đó nói với bạn rằng, hãy đi ra chợ mua một cây đèn về nhà và lau cho thật kỹ, sẽ có một ông

213


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

thần khổng lồ hiện lên trợ giúp bất cứ yêu cầu nào của bạn, bạn sẽ cho rằng đó là chuyện nhảm nhí. Tiềm thức của bạn lúc này đóng vai trò là người phán xét, nó giống với một thẩm phán nghiêm khắc, nó từ chối tiếp nhận phương pháp đưa ra chỉ vì kết quả của việc đó chưa bao giờ được ghi trong các điều luật và kiểm chứng thực tế. Tuy vậy, khi bạn muốn ăn món sushi của Nhật Bản, tiềm thức của bạn sẽ hối thúc bạn đến cửa hàng hoặc tự học cách chế biến món đó, vì tiềm thức có chứa hình ảnh thật về món sushi và cách mà người ta đã làm ra nó. Khi bạn rối trí hoặc nghi ngờ về bất cứ điều gì thuộc tương lai, hãy nhìn vào cố vấn của bạn. Bạn không cần gặp ông ấy, song bạn có thể có được câu trả lời từ những gì ông ấy đã làm được. Những điều cần nhớ qua các vấn đề liên quan đến một vị cố vấn là: - Vị cố vấn là một nhân tố quan trọng của thành công và hạnh phúc cá nhân. - Vị cố vấn có thể được tìm thấy ở bất cứ nơi đâu. - Hãy hỏi cố vấn của bạn bất cứ điều gì, kể cả những điều vô nghĩa nhất.

214


BÀI HỌC 4: MÓNG VUỐT BẠN SẮC ĐẾN MỨC NÀO?

M

óng vuốt của bạn là những ngành mà bạn đang học, những kiến thức mà bạn đang tích lũy. Móng vuốt không sắc bén cũng đồng nghĩa với việc bạn đang học những thứ rỗng tuếch và sẽ chẳng có mục tiêu nào bạn có thể vồ gọn trong lòng bàn tay. Chính vì vậy, hãy học tập, hãy đầu tư để có được móng vuốt sắc bén. Nhiều người có tiền nói rằng học hành là điều không quan trọng, quan trọng là bạn hiểu đời đến mức nào. Họ nghĩ rằng, việc học chỉ là việc trên trường lớp và khi chúng ta còn là học sinh, sinh viên; những người có tiền đó luôn rêu rao về thành công của mình, số tài sản mình đang sở hữu mà không cần biết rằng ai và bằng cách nào làm ra chúng. Xã hội đang phải đối mặt với những người quá coi trọng chuyện học tập trên trường lớp và những kẻ chẳng bao giờ để sự học vào mắt mình. Những người như vậy luôn tạo nên một bức màn bí mật để che đậy bản thân mình, họ không dám sống thật với những gì họ có và luôn làm ầm ĩ với những thứ họ sở hữu. Tiền bạc hay sự nổi tiếng họ có được không dựa trên những tính cách,

215


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

tài năng họ của họ, nó cũng chẳng nhằm phục vụ cho mục đích nào mà họ hướng tới, nó là một cấu trúc dễ dàng đổ vỡ. Nếu bạn còn băn khoăn về tầm quan trọng của việc học thì hãy nhớ chỉ duy nhất một câu như sau: Học hành không phải là việc mà trường lớp hay các thầy cô phải lo cho bạn, nó là việc của bạn, bạn phải thực hành nó hằng ngày và cả đời. Nếu bạn không tự học hỏi những điều cần thiết, bạn sẽ nhanh chóng bị đào thải. Xã hội ngày nay với những quy luật không thể định hình trước một khoảng thời gian quá dài, đang điều khiển những ai không chuẩn bị cho bản thân những kỹ năng nghề nghiệp cần thiết. Môi trường toàn cầu hóa và hội nhập trên mọi phương diện của cuộc sống làm xuất hiện hàng trăm mối đe dọa mỗi ngày. Hôm nay bạn không thể dùng lại những kỹ năng hay cách xử lý công việc của một hoặc hai năm trước. Khi tôi còn là một cậu bé, những điều cần thiết để có thể câu được một mẻ cá đầy chỉ là: có một chiếc cần đơn giản với dây cước và lưỡi câu tự chế, mồi câu không cầu kỳ và bản thân chỉ cần kỹ năng đưa cần lên, hạ cần xuống. Lúc đó tôi có thể dễ dàng có được cả chục kg cá tươi trong một buổi sáng. Bạn biết vì sao không? Vì thời điểm đó, bạn có thể thấy vào những buổi sáng, hàng trăm con cá nổi lên trong 1m2 hồ.

216


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Còn bây giờ, tôi không thể câu được dù chỉ là một kg cá nếu những điều kiện của tôi vẫn sơ sài như khi tôi là cậu bé 10 tuổi. Cá ít hơn, có vẻ tinh ranh hơn, hồ bé hơn và ô nhiễm hơn. Tôi thường nói đùa với gia đình mình rằng: Có lẽ tôi đã quá già để đi câu rồi. Thực tế không phải vậy, chỉ có điều tôi đã không học hỏi để có những kỹ năng câu mới, trang bị cho mình cần câu và mồi câu phù hợp khi lượng cá ngày một ít đi. Điều tương tự cũng xảy ra đối với những bạn trẻ trên con đường đi tìm thành công và hạnh phúc cho chính mình, nếu các bạn không nỗ lực trang bị cho mình những kiến thức cập nhật. Cho dù bạn có mục tiêu, kế hoạch, tính cách hay cố vấn tài giỏi, bạn vẫn cần tự thân vận động và phải luôn luôn đầu tư cho việc học hỏi. Một chiếc ô tô ngày nay khác với chiếc ô tô của vài chục năm trước và nó sẽ hoàn toàn lạc hậu trong thời gian ngắn tới đây khi công nghệ phổ biến và được ứng dụng trên toàn thế giới. Hôm qua tôi đi một chiếc xe chạy hơi nước, hôm nay tôi sử dụng một chiếc khác với động cơ xăng cho công suất, tốc độ lớn hơn, điều đó bắt buộc tôi của ngày mai muốn được có chiếc hybrid tiết kiệm nhiên liệu và thân thiện môi trường với công suất lớn hơn hoặc chí ít là không đổi. Việc học không những quan trọng mà còn là điều quyết định đến việc bạn sẽ có những thành công nối tiếp

217


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

thành công hay không. Nó làm cho bạn hàng ngày mài sắc thêm móng vuốt của bạn, giúp bạn trở thành chuyên gia trong lĩnh vực nghề nghiệp mà bản thân theo đuổi.

TRỞ THÀNH MỘT CHUYÊN GIA Trở thành chuyên gia là cách duy nhất để bạn đạt tới mục tiêu. Bạn có thể định hướng cho mình trở thành bất cứ mẫu người nào, song bạn phải hành động để đạt đến đích cuối cùng đó bằng các mục tiêu. Trên mỗi chặng đường thực hiện một mục tiêu nào đó, bạn phải là người đặc biệt xuất sắc trong một lĩnh vực phục vụ tối đa cho việc ngắm bắn mục tiêu đó. Tôi lấy ví dụ, khi bạn xác định cho mình sứ mệnh cống hiến trực tiếp, bạn lên kế hoạch với một chuỗi các mục tiêu nhỏ bắt đầu từ việc tham gia vào một đội tình nguyện giúp đỡ những trẻ em nhiễm chất độc màu da cam khi còn là một sinh viên hoặc tham gia nghiên cứu đề tài khoa học về cải tiến hiệu quả làm việc với máy nông nghiệp cùng các giáo sư đầu ngành... Lúc đó bạn buộc phải trở thành người xuất sắc nhất trong việc tìm cách giảm thiểu đau đớn cho những người được giúp đỡ hoặc như với người làm công tác nghiên cứu là: sớm trở thành chuyên gia về máy nông nghiệp. Khi thử thách

218


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

đầu tiên qua đi, bạn sẽ có đủ vốn kiến thức, nhân lực và tài lực để thực hiện những bước đi tiếp theo. Nếu không là một chuyên gia trong ít nhất một lĩnh vực, bạn sẽ không đủ sự tập trung cần thiết để đốt cháy những thử thách, cuộc sống của bạn sẽ mờ nhạt và yếu ớt. Trong hội doanh nghiệp vừa và nhỏ TP Hà Nội, tôi có biết một anh bạn là giám đốc một công ty trong lĩnh vực cung cấp thiết bị tin học cá nhân và văn phòng. Anh bạn tôi là một m���u người sống vì gia đình, có đủ những tính cách của mẫu đó, anh đặt mục tiêu phải đưa công ty của mình trở thành công ty có doanh thu lớn nhất Hà Nội sau 5 năm trong phân khúc máy tính và các thiết bị phụ trợ như: máy fax, máy in, trang bị phòng họp media chuẩn quốc tế cho các công ty khách hàng... Tôi không phê phán hay đánh giá về năng lực của bạn tôi, song tôi thấy một người không am hiểu nhiều về các sản phẩm công nghệ cao như anh ấy trong khi không được trợ giúp từ các chuyên gia lại muốn tấn công vào lĩnh vực này thì thật là quá sức và mơ hồ. Thời gian tính đến nay đã là hơn bốn năm và công ty của anh vẫn phải thực hiện những thương vụ chộp giật nhằm duy trì hoạt động. Khi bạn yếu kém ở tất cả các mặt, liệu những kế hoạch của bạn có thể thực hiện được không?

219


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Những tấm gương điển hình về thành công như Warren Buffett, Bill Gates, Geogre Soros, Soichiro Honda, Toyoda Sakichi... không chỉ là chuyên gia trong một lĩnh vực, họ là tổng hòa của rất rất nhiều những loại kiến thức sâu sắc của thế giới. Tuy vậy, tất cả đều khởi đầu với việc trở thành người xuất sắc nhất trong một lĩnh vực. Warren với cổ phiếu, Bill Gates với phần mềm và hệ điều hành máy tính, Honda với xe gắn máy... Trước khi đi sâu hơn để khắc phục những lỗ hổng kiến thức khó nhận biết được của bạn, hãy hỏi bản thân những câu hỏi sau: Tôi muốn trở thành chuyên gia trong lãnh vực gì? Lãnh vực đó có phục vụ cho mục đích cuối cùng của tôi, và nó có phù hợp với mục tiêu ngắn hạn không? Lãnh vực tôi muốn trở nên xuất sắc đó có phải là ngành tôi đang học ở trường lớp hay không? Có người nào đang ngăn cản tôi trở thành chuyên gia? Tôi có ôm đồm quá nhiều công việc hay không? Tôi có bị phân tán bởi việc muốn nhanh chóng xuất chúng ở mọi ngành nghề hay không? Kế hoạch trở thành chuyên gia của tôi là gì?... Khi bạn đặt những câu hỏi mang tính chất tìm và giải quyết vấn đề như vậy, hệ thần kinh trung ương sẽ sinh ra một cơ chế tự phản ứng với các dữ kiện mà bạn bất chợt có được trong cuộc sống để góp phần tìm ra lời giải cho bài toán. Điều đó cũng giống với việc bạn chuẩn bị trước những loại lưỡi câu phù hợp cho buổi đi câu của mình.

220


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Việc trở thành chuyên gia trong một lĩnh vực không khó như mọi người vẫn tưởng. Bạn chỉ cần có đủ hiểu biết và tầm nhìn về ngành nghề mình theo đuổi khi bạn là một chuyên gia. Đa số sinh viên ngày nay ra trường với số 0 và mảnh bằng không có mấy giá trị thực tế trong tay. Tuy đó là một sự khắc nghiệt, nhưng bạn phải chấp nhận nó để thay đổi. Hầu hết các công ty ngày nay khi tiếp nhận những bạn trẻ mới tốt nghiệp vào làm việc đều cần một chiến lược đào tạo và phát triển tốn kém. Họ trông chờ các trường đại học sẽ cung cấp cho họ nguồn nhân lực có chất lượng và năng động hơn, nhưng dường như đòi hỏi đó ngày nay vẫn còn là một điều quá đáng. Các bạn trẻ ra trường mà không biết mình giỏi ở lĩnh vực nào, có thể làm cho những công ty loại nào hay lợi thế so sánh của mình là gì... đều là những sinh viên thất bại. Họ không chỉ thất bại trong công việc, họ còn thất bại trong hầu hết mọi khía cạnh khác của cuộc sống, nếu không sớm thay đổi. Tôi vẫn thường đưa ra những cuộc thăm dò nho nhỏ với các bạn sinh viên bằng một vài câu hỏi: Các bạn mạnh nhất phần nào trong chuyên ngành các bạn đang học? Liệu tôi có thể tìm được một chuyên gia trong lớp các bạn không?

221


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Trong đa số những phản hồi tôi nhận được, các sinh viên thường chẳng biết ai là mạnh nhất và thế nào mới được xem là một chuyên gia. Họ khẳng định rằng họ không có khả năng sáng tạo hay làm một điều khác biệt nào đó, chính vì vậy họ chỉ mong có một công việc ổn định khi ra trường... Thomasd Frieldman trong cuốn “Thế giới phẳng” có nói rằng: “Ngày nay, khi mọi cơ hội và nguy cơ được san sẻ công bằng cho tất cả mọi người, sẽ chẳng có công việc nào là công việc an toàn và suốt đời cả. Nếu bạn không tạo cho mình những lợi thế vượt trội để giành lấy việc làm từ một người xa lạ ở Trung quốc, Ấn Độ hay Brazil... thì sớm muộn gì bạn cũng sẽ trở thành con mồi cho những bầy thú điện tử, các nghiệp đoàn và những đế chế tài chính giày xéo.” Hội nhập trong chính đất nước bạn, khu vực hay toàn thế giới đòi hỏi một phương pháp mới phân bổ lại các nguồn lực, vốn và quy trình lao động. Bạn sẽ không thể một mình làm tất cả các công việc một cách cẩu thả và kém năng suất như 20 năm trước. Ngày nay bạn phải trang bị cho mình một mã nguồn mở của chính bạn để sẵn sàng nạp thêm những tri thức mới cập nhập của nhân loại. Bạn phải làm chỉ một công việc duy nhất hoặc sẽ chẳng có công việc nào để làm. Đây chính là tầm quan trọng của việc trở thành một chuyên gia.

222


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Những con sư tử đang tràn qua nơi bạn đang sống và lăm le cướp mất con mồi của bạn. Bạn sẽ không thể làm chủ cuộc sống của mình nếu bạn không cho đối thủ thấy bạn có bộ móng vuốt sắc bén hơn họ. Khi mà cả những tổ chức phi chính phủ, các hiệp hội và những cá nhân trong tất cả các mẫu người đều phải gồng mình để chứng tỏ ưu thế vượt trội cũng là lúc thời của những con thỏ và những con sư tử không móng vuốt sắp hết. Khi thế giới chuyển mình thành một khối, ngay cả các tu sĩ cũng phải nỗ lực cải thiện các giáo điều và những nơi thờ phụng, đồng thời với việc đó là tiếp thị hình ảnh cho chính mình đến những đối tượng quan tâm. Vị cố vấn của tôi luôn nhắc nhở về sự quan trọng của những kỹ năng nghề nghiệp sắc bén. Ông nói rằng, những gì tôi học ngày hôm nay chỉ áp dụng được cho ngày hôm nay mà thôi. Khi mà kiến thức không còn là sở hữu của chỉ một vài người hay nhóm người, nó sẽ là một kỹ năng phải được rèn giũa và đổi mới từng ngày một. Ông thường nói: - Con phải là một chuyên gia đổi mới, và phải học tất cả những kỹ năng chậm nhất một ngày sau khi nó được phát minh. - Con sinh ra với quyền được lựa chọn, hoặc con chọn gian khổ để thành công, hoặc là lười biếng và rồi thất bại.

223


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Những sinh viên lười biếng là những học sinh tồi, họ không bao giờ lớn lên được chỉ bởi một điều đơn giản: Họ nghĩ rằng, móng vuốt của họ đã thực sự sắc bén, hoặc họ bận bịu đến nỗi không có thời gian quan tâm đến vũ khí của chính mình. Lại một câu chuyện vui tôi muốn kể với các bạn về sự xuất sắc, chuyên biệt dẫn lối đến với thành công, được Retey Parker - một thương gia thành đạt kể lại: “Parker thường bay tới Dallas để gặp khách hàng của mình. Thời gian đối với anh vô cùng quan trọng và kế hoạch của anh là xuống máy bay, chạy tới gặp khách hàng, sau đó quay về sân bay rồi bay về. Một chiếc taxi đón anh. Parker kể lại rằng: “Người tài xế chạy vội mở cửa cho tôi và chờ cho tôi ngồi thoải mái trong xe rồi mới đóng cửa lại. Khi anh ta ngồi vào chỗ của mình, anh ta nhắc tôi có tờ Wall Street Journal bên cạnh nếu tôi muốn đọc. Anh ta còn đưa một loạt các băng nhạc khác nhau cho tôi chọn loại nhạc tôi ưa thích. Trời ạ, tôi nhìn quanh xem có phải mình đang ngồi trên xe của chương trình Candid camera1 hay không? Tôi không thể tin nổi vào dịch vụ mà tôi đang được phục vụ. Chương trình tivi được thực hiện với kịch bản là những cảnh đời thường và nhân vật không biết mình đang ở trước ống kính (vì máy quay được giấu kín), nhằm tạo ra những bất ngờ hài hước.

1

224


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Tôi hỏi người lái xe: “Chắc anh tự hào vì công việc của mình lắm, chắc anh phải có một câu chuyện để kể về mình?” Anh ta đáp: “Tôi từng làm việc cho Corporate American. Nhưng tôi mệt mỏi khi nghĩ rằng sau những cố gắng của mình, tôi vẫn chưa được coi là đủ tốt, đủ nhanh và không được đánh giá đúng mực. Tôi quyết định kiếm cho tôi một chỗ thích hợp để tôi có thể cảm thấy tự hào vì những gì mình làm được. Tôi biết tôi không phải nhà khoa học giỏi hay gì gì ghê gớm, nhưng tôi thích lái xe, phục vụ người khác và cảm thấy mình đã làm việc cả ngày bận rộn và đã làm tốt công việc của mình.” Thế đấy, và sau khi xem xét khả năng của mình, anh ta quyết định trở thành tài xế taxi. Anh ta nói tiếp: - Không chỉ trở thành tài xế thuê mướn, mà phải trở thành một lái xe taxi chuyên nghiệp. Điều mà tôi biết chắc là để có thể thành công trong công việc, tôi phải vượt lên sự mong đợi của hành khách. Tôi muốn trở thành xuất sắc trong công việc này chứ không phải ở mức trung bình mà thôi. Sau đó, Paker luôn đi xe của người tài xế đó bất cứ khi nào anh đến Dallas. Anh nói rằng, người tài xế taxi đó không những luôn luôn bận bịu với các hành khách trung thành mà còn sắp cùng một người bạn (từng là

225


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

khách hàng của anh ta) hùn vốn mở một hãng taxi với phong cách kinh doanh độc đáo và chuyên nghiệp của riêng mình. Nếu bạn không thể suy nghĩ được giống như anh lái xe trên, tôi nghĩ bạn nên dừng tất cả các công việc đang làm và bắt đầu lại với việc rèn luyện từng móng vuốt. Có nhiều bạn trẻ ôm đồm nhiều công việc mà họ nghĩ có thể làm tốt được trong cùng một lúc. Tôi từng nghe một điều phi lý như thế này: Nếu không làm được nhiều việc cùng lúc, bạn chỉ là một kẻ tầm thường mà thôi. Đó là một phát ngôn sai lầm và mê hoặc nhất mà tôi từng biết. Sự thực là tại mỗi thời điểm, chúng ta chỉ có thể làm tốt được một việc duy nhất mà thôi! Tuy nhiên, có đến hàng ngàn người vẫn nuôi mộng tưởng vì họ nghĩ rằng, nếu chỉ làm một việc trong một thời gian thì quả là tầm thường. Họ muốn đột phá bằng những thử thách quá sức của mình, song họ đã sai lầm. Nguyên tắc đầu tiên trong việc giải quyết vấn đề là làm cho vấn đề đó trở nên đơn giản nhất như có thể. Bạn phải biến mọi nút thắt thành một nút thắt duy nhất và tháo gỡ nó. Những người mộng tưởng luôn luôn hành động giống như một siêu nhân mà không biết rằng trên thế giới này

226


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

không hề có siêu nhân nào cả. Ngay cả những nhà phát minh, nhà tư tưởng, lãnh đạo hay những người làm văn hóa nghệ thuật xuất chúng cũng chỉ làm một việc mà họ giỏi nhất tại thời điểm nào đó. Nhà lãnh đạo sẽ thực hiện chức năng lãnh đạo, nhà tư tưởng thì vạch đường lối, còn nghệ sĩ thì sáng tác… Vậy hà cớ gì một người vẫn còn đang trong quá trình học hỏi như bạn lại nghĩ rằng mình có thể làm nhiều việc cùng một lúc? Chính những sai lầm trong việc định hình mục tiêu làm bạn luôn chệch hướng trong hành động, và cuối cùng là chán nản vì luôn luôn không thể hoàn thành bất cứ mục tiêu nào hay không thể có một chiếc móng vuốt nào đủ sắc bén để chiến đấu với con mồi. Nếu bạn nghĩ rằng, lúc này tri thức ngành công nghệ thông tin là quan trọng nhất, nó cũng chính là ngành bạn đang theo đuổi, hãy rèn cho mình trở nên đặc biệt xuất sắc trong lĩnh vực đó. Đừng nghĩ rằng việc thành lập một công ty tương tự như Google hay Microsoft trong 5 năm tới buộc bạn phải theo đuổi cả kiến thức kế toán, quản trị, marketing... ngay lúc này. Sai lầm mà hầu hết những chú sư tử non mắc phải là không biết được điều gì quan trọng nhất đối với họ trong lúc này. Bạn có quyền và nên tìm hiểu về tất cả các dạng tri thức khác nhau của nhân loại, song bạn phải tập trung vào một kỹ năng nghề

227


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

nghiệp nào đó trong một khoảng thời gian đủ để bạn trở thành chuyên nghiệp. Hãy biết mình đang đứng ở vị trí nào và sẽ đi đến đâu, sau đó thực hiện dần từng việc với kiến thức và kỹ năng cần thiết nhất trong mỗi một khoảng thời gian được chia nhỏ. Bạn sẽ thành công.

ĐA DẠNG HÓA CÁC MÓNG VUỐT Sau khi chiếc móng đầu tiên của sư tử đã đủ sắc bén, hãy rèn giũa thêm chiếc thứ hai và cả những chiếc sau đó nữa. Mỗi một móng vuốt của sư tử chính là đại diện cho một vũ khí để bắt được những mục tiêu khác nhau. Điều đó cũng tương tự với việc bạn phải có bao nhiêu chiếc móng đủ để đáp ứng những yêu cầu trong quá trình hướng tới mục tiêu của bạn. Tôi cần bạn xác lập một bảng kê những kỹ năng nghề nghiệp hay những tri thức nào bạn muốn sở hữu. Qua tham khảo và những tính toán cá nhân, bạn cần loại bỏ những móng vuốt (kỹ năng nghề nghiệp) không cần thiết để tập trung vào những chiếc vuốt sắc nhọn nhất.

LIỆT KÊ - Thiết lập Bạn hãy chuẩn bị giấy bút và cả hai bán cầu não của bạn. Khi tôi đưa ra những hướng dẫn về việc liệt kê những

228


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

móng vuốt sau đây cũng là lúc bạn phải hình dung được toàn bộ các mục tiêu, kế hoạch để có được một bộ móng đa dạng và sắc bén. Sau đó, hãy viết tất cả ra giấy. Bảng liệt kê dưới đây cho thấy việc liệt kê bằng sơ đồ khối là một lựa chọn hoàn hảo. Từ mục đích và sứ mệnh cuộc đời, bạn sẽ xác định các mục tiêu cần đạt được để phục vụ cho mục đích đó. Mỗi mục tiêu cần được ăn khớp

Bảng liệt kê các kỹ năng cần thiết cho từng mục tiêu

229


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

và móc nối với các mục tiêu còn lại bằng các liên kết chặt chẽ. Sau khi xác định mục tiêu, bạn cần trang bị cho mình một tính cách điển hình và những kỹ năng nghề phù hợp để thực hiện mục tiêu đó. Kế hoạch đạt được là phần cuối cùng của quy trình lập kế hoạch rèn luyện mà tôi sẽ nói ở phần sau. Điều quan trọng là bạn phải vẽ ra và nhìn thấy mình cần có những móng vuốt sắc bén nào, nó có quan hệ với nhau không? Tất cả có phục vụ cho mục tiêu mà bản thân đã đề ra từ trước? Khi bạn đã có một hình ảnh trong đầu, hành động của bạn sẽ rõ nét và luôn luôn đúng hướng. Bản thân bạn phải tự biết rằng bạn cần và muốn có những kỹ năng nghề nghiệp nào và đừng tham lam muốn có tất cả những thứ không bao giờ thuộc về bạn. Khi một người thuộc mẫu người cống hiến gián tiếp mong muốn mở một bệnh viện lớn về mắt để có thể giúp đỡ được phần nào cho các bệnh nhân nghèo khổ, anh ta không thể thực hiện được điều đó nếu ngay lúc này anh ta không rèn cho mình một kỹ năng quan trọng nhất là kỹ năng chuyên biệt hóa của một bác sĩ nhãn khoa. Sau khi đã có được kỹ năng đó từ nhà trường và khả năng tự học hỏi của mình, anh ta sẽ phải có thêm các kỹ năng về tổ chức, lãnh đạo và quản trị, kỹ năng quản lý tài chính và kỹ năng làm

230


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

thỏa mãn nhu cầu của người khác để có thể duy trì bệnh viện, làm cho nó vừa sinh lợi vừa có thể san sẻ gánh nặng cùng xã hội.

Chọn lọc Sơ đồ tôi nêu ra yêu cầu bạn móc nối toàn bộ những dữ kiện bạn có về mục tiêu bạn theo đuổi với năng lực hiện tại, và khả năng đạt được những kỹ năng mới trong tương lai. Bạn cần có cái nhìn tổng quan và logic về các kiến thức cần có, chúng có xung đột với nhau không? Kiến thức nào là hạt nhân và phải mất nhiều thời gian, nhân vật lực để đạt được; kiến thức nào cần kíp nhất, kiến thức nào quan trọng nhưng không cấp bách? Tôi lấy ví dụ, khi bạn đã định hướng được sứ mệnh, mục tiêu, kế hoạch, tính cách, thậm chí đã chọn cho mình một cố vấn giúp bạn trở thành một người giàu có thuộc nhóm mang tư duy lãnh đạo, bạn cần xác định cho mình một bảng gồm các kỹ năng nghề nghiệp cần thiết như: ngành hạt nhân, ngành phụ trợ, ngành cần đặc biệt quan tâm, và ngành quan trọng nhưng có thể kéo dài quá trình rèn luyện. Hình trang sau mô tả và giải thích về mối ràng buộc giữa tính cách, khả năng, các chọn lựa về kỹ năng nghề với mục tiêu mà bạn đang nhắm đến.

231


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Giải thích chi tiết về mối ràng buộc giữa tính cách, khả năng, các chọn lựa về kỹ năng nghề với mục tiêu. Bạn phải xác định cho mình ngành quan trọng nhất để phát triển theo hướng mũi nhọn, và các ngành bổ trợ để ứng dụng vào những mục tiêu dài hạn. Để rèn luyện được kỹ năng ngành đó, bạn cần xác định thời gian bạn dành cho nó và thời gian phải hoàn thành.

232


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Tiếp theo là tiền vốn và những chi phí về con người mà bạn cần có để rèn luyện. Sau nữa là việc bạn phải để cho trí óc mình bao nhiêu phần trăm chứa những kiến thức mới. Có nhiều bạn trẻ nói với tôi rằng: ngành A là mũi nhọn mà họ muốn hướng tới, song thay vì để tâm và luôn nhìn mọi vật dưới góc độ một chuyên gia của ngành, họ lại chẳng có một chút mảy may động não hay dành cho ngành đó chỗ trống thích hợp trong tâm trí mình. Để có được những kỹ năng trên, dĩ nhiên là bạn phải bỏ đi những cơ hội khác, trải nghiệm và làm những việc khác. Hãy liệt kê ra theo sơ đồ khối như trên để đánh giá mức độ thiệt hại về cơ hội của bạn. Cuối cùng bạn phải nghĩ cách làm sao tiếp thu và biến những kỹ năng trong sách vở hay của người khác thành của mình. Đó chính là phương pháp rèn luyện giúp kỹ năng nghề hay móng vuốt của bạn trở nên sắc bén. Như tôi đã nói ở những chương trước, học tập và rèn luyện, bản thân phương pháp đối với mỗi người mỗi khác. Bạn phải chọn cho mình cách tiếp thu tốt nhất. Có thể bằng cách đọc, nghe, viết, nói, hành động và rút kinh nghiệm... hoặc bất cứ một cách làm nào bạn cho là phù hợp với mình. Bạn cũng cần biết tìm kiếm thông tin, tổng hợp, phân tích, xử lý và áp dụng chúng trong thực tiễn cuộc sống và công việc.

233


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Điều quan trọng bạn cần biết là phải phân biệt được đâu là ngành hạt nhân còn đâu là ngành phụ trợ. Như ví dụ về vị bác sĩ trên với mục tiêu mở một bệnh viện mắt. Ngành hạt nhân của ông ta là chuyên khoa mắt, ngành phụ trợ là quản trị, kế toán, tài chính, khả năng đáp ứng nhu cầu của con người... Theo đó, bạn phải tìm cách phân bổ thời gian và các nguồn lực sao cho hợp lý nhất. Dĩ nhiên là ngành hạt nhân sẽ được ưu tiên hơn, song thời gian hoàn thành phải ngắn hơn nhiều so với ngành phụ trợ. Cả hai đều là những móng vuốt đặc biệt quan trọng, bạn không được xem thường móng vuốt nào sau khi bạn đã chọn, bạn chỉ được dành thứ tự ưu tiên khác nhau cho chúng mà thôi. Có nhiều sinh viên không nhận ra điều này khi mải miết kiếm tiền (ngành phụ trợ) và quên bẵng đi việc học của mình (ngành hạt nhân) để rồi khi tất cả trở thành quá muộn họ mới vỡ lẽ. Họ không có mũi nhọn để khai phá mục tiêu, họ dùng ngành phụ trợ của mình để bước những bước khó khăn nhất, và điều đó là hoàn toàn sai lầm. Muốn khoan những lớp đá đầu tiên, bạn phải dùng mũi khoan cực khỏe và sắc bén, trong khi mũi khoan của ngành phụ trợ phải mất thời gian rất lâu để có được những tính chất đó.

234


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Mối liên hệ: tính cách, khả năng, mục tiêu và các chọn lựa ngành

Để có một bộ móng sắc bén Não bộ của chúng ta khi sinh ra hầu hết đều giống nhau, có khả năng học hỏi và chứa đựng những dữ liệu với cùng một khối lượng. Tuy vậy, khi con người lớn lên với những phương pháp giáo dục không hợp lý, họ dễ dàng để mất đi tiềm năng đó và bắt đầu có dấu hiệu so sánh hay

235


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

phủ nhận khả năng của bản thân với những người khác. Họ thường nói rằng: “Tôi không đủ khả năng”; “Làm sao tôi có thể giỏi giang được như họ”; “Tôi không biết cách tiếp thu nào là tốt nhất đối với mình, dường như cái đầu tôi chỉ toàn đất sét” … Theo thống kê, khoảng 80% con người không biết cách khai phá bản thân và sử dụng quá 20% năng lực của mình. Họ không biết tập cho bộ não biết tư duy và vận động theo chiều hướng có lợi. Họ không bắt nó rèn luyện, thay vào đó, họ bắt nó phải than vãn và tự hạ thấp bản thân mình. Những mẫu người “sư tử” đều biết cách đáp ứng các yêu cầu của bài toán họ phải đối mặt một cách nhanh chóng nhất thông qua việc học. Họ biết tận dụng khả năng tư duy và phân tích của bộ não để chọn cho mình phương pháp phù hợp nhất. Chúng ta thường phàn nàn về các công cụ giáo dục lạc hậu của trường lớp và phương pháp truyền đạt nghèo nàn của các giảng viên, nhưng lại không nhận ra chính chúng ta mới là người quyết định toàn bộ công việc học tập của mình. Trường lớp, thầy cô hay các cuốn sách và những kênh thông tin khác đều giống nhau, chỉ có trách nhiệm đưa ra những hiểu biết, tri thức... và ta phải có những công cụ để tổng hợp và tích lũy những tri thức đó, biến nó thành tài sản của bản thân mình. Móng vuốt của

236


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

con sư tử ngày càng sắc và khỏe hơn vì nó luôn được trui rèn và luyện tập trong những môi trường khắc nghiệt mà sư tử đầu đàn luôn biết cách tạo ra.

- Chọn công cụ rèn luyện: Như đã nói, bạn có thể học theo bất cứ cách nào bạn cảm thấy hiệu quả và thoải mái. Điều cốt yếu là bạn phải biết rằng bạn đang và sẽ sở hữu những công cụ nào để có thể tìm, nhận, phân tích và tổng hợp để tôi rèn những chiếc móng sắc khỏe. Tôi lấy ví dụ, một người thuộc mẫu người sống vì gia đình đang học ngành thiết kế thời trang cần phải có hai loại móng vuốt (kỹ năng nghề nghiệp) là: kiến thức về thiết kế, màu sắc và thời trang, kiểu dáng (ngành hạt nhân); và kiến thức về đối nhân xử thế, kiến thức về việc chăm sóc gia đình và đối mặt với các rắc rối nho nhỏ, một phần không thể thiếu nữa là kiến thức thực tế về lễ nghĩa (ngành phụ trợ). Người này phải chọn các công cụ để rèn luyện những móng vuốt trên. Đối với ngành hạt nhân, anh ta có thể học hỏi bằng việc đọc và cảm nhận bằng trực giác thông qua những gì nhìn thấy; trong khi đó ngành phụ trợ yêu cầu anh ta trang bị công cụ: hành động và rút kinh nghiệm, quan sát và học hỏi từ những người đi trước nhiều hơn là trên sách vở. Anh ta phải làm và làm thật nhiều.

237


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Nhưng một nhà giáo thuộc mẫu người cống hiến gián tiếp lại có những lựa chọn khác. Ông ta học hỏi phần lớn qua việc đọc và truyền đạt đến người khác. Thông qua việc trình bày các bài giảng trước học trò, ông ta học hỏi và rèn cho kỹ năng nghề nghiệp của mình sắc bén hơn. Trong khi đó, một anh kỹ sư điện hay cơ khí không thể tiến bộ nếu suốt ngày chỉ biết nói suông; anh ta cần phải vẽ, viết và thực hành. Điều quan trọng không phải là việc bạn đã có bao nhiêu móng vuốt, mà là bạn đã có bao nhiêu công cụ để làm cho những chiếc vuốt trở nên sắc khỏe.

- Liên tục va chạm với môi trường Bạn có thể nói với cố vấn của mình nếu bản thân thấy khó khăn trong việc tạo ra những môi trường giúp bạn luyện tập. Sinh viên hầu hết đều ghét phải thực hành hay va chạm với các rắc rối. Họ thích ngồi một chỗ và tiếp thu những kiến thức sẵn có. Điều đó là một tai họa, vì thực tế đã chứng minh rằng, hầu hết những sinh viên mới ra trường đều phải mất từ 3 tháng đến 1 năm để tổ chức hay công ty nhận họ vào làm việc đào tạo lại. Và họ có thể bị sa thải nếu sau thời gian đào tạo “bổ sung” đó họ không mang lại năng suất hay sự đổi mới nào cho tổ chức.

238


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Tại sao không phải là làm việc ngay bây giờ? Tại sao không phải là vấp váp từ bây giờ và được nhận sự chỉ dẫn từ cố vấn và những người thân của bạn? Tôi tin rằng cái giá phải trả sẽ ít hơn nhiều so với việc bạn phá hoại tài sản tập thể bởi vốn kiến thức hạn hẹp và phiến diện khi bạn ra trường, nếu không có sự tập luyện. Bill Gates cũng từng nói rằng: “Khi ngồi trên ghế nhà trường, lúc gặp khó khăn trong học tập thì có giáo viên giúp đỡ bạn. Tuy nhiên, nếu lúc đó bạn lại cảm thấy mọi khó khăn đều do những yêu cầu quá nghiêm khắc từ phía giáo viên thì đừng đi làm sau khi tốt nghiệp. Đơn giản, nếu không có những yêu cầu nghiêm khắc từ phía công ty thì bạn chắc chắn sẽ không làm được điều gì và nhanh chóng thất nghiệp. Hơn nữa, lúc này sẽ không có ai giúp đỡ bạn cả.” Đó cũng chính là những lời tôi muốn nhắn nhủ đến các bạn, những sư tử trong tương lai.

- Tốc độ trong học tập Bạn hãy suy nghĩ xem vị trí bạn đang giữ sẽ xê dịch đến đâu trong vài năm tới? Món ăn bạn đang ăn sẽ có vị khác lạ trong bao nhiêu tháng tới? Và công việc của bạn liệu sẽ còn được bao lâu khi bạn không chịu học tập và cập nhật những kỹ năng mới?

239


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Tôi nghĩ câu trả lời cho tất cả các câu hỏi trên đều là: Sẽ rất sớm thôi, mọi thứ đều liên tục dịch chuyển. Nếu bạn muốn trở thành một sư tử, có thể kiểm soát vận mệnh của mình, bạn cần một tốc độ nhanh hơn so với những thay đổi của xã hội và những yêu cầu công việc hay cuộc sống. Trong thời đại công nghiệp, một cỗ máy to lớn sẽ được ngợi khen và ưa chuộng. Trong thời đại thông tin ngày nay, sự thay đổi, nhỏ gọn và năng động đã đứng lên nắm quyền điều hành mọi hoạt động và cách ứng xử của các cá nhân và tổ chức. Tôi tin là, với sự chuẩn bị đã có từ những bài học trước, bạn sẽ không dễ bị loại bỏ khỏi cuộc chơi đầy cạnh tranh ngày nay. Tuy nhiên, ngay cả khi bạn có những tính cách và các kế hoạch, các kỹ năng ngành là nền tảng và một cố vấn tài năng, trách nhiệm đỡ đầu, những điều đó là cần thiết nhưng chưa đủ. Nếu muốn hoàn thiện và làm chủ, bạn phải có tốc độ nhanh hơn và biết thay đổi để nhanh chóng phù hợp với môi trường mới. Con mồi ngày nay chạy nhanh hơn, số lượng ngày càng ít hơn và xuất hiện những chủng loại mới tinh vi hơn, đòi hỏi một sư tử không thể nằm im một chỗ và vỗ ngực tự xưng mình là chúa tể muôn loài được. Bạn không cần phải làm rùm beng chuyện bạn đã có thêm những

240


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

kỹ năng gì, bạn chỉ cần sử dụng nó thật hiệu quả và âm thầm tiến đến chộp lấy con mồi là đủ. Tốc độ còn là một lợi thế đối với những người biết sử dụng nó. Họ sẽ dễ dàng bỏ lại những người khổng lồ đã đi trước họ hàng trăm năm. Như Google bỏ qua Yahoo, Microsoft vượt mặt đối thủ là IBM và American Online để vươn lên vị trí dẫn đầu trong việc cung cấp các giải pháp về hệ điều hành và ứng dụng truy nhập web cùng các sản phẩm công nghệ thông tin khác… Ngày nay, một sinh viên sẽ sớm vượt qua trình độ và tầm hiểu biết của giáo sư đang giảng dạy mình nếu anh ta biết các lợi thế của việc ứng dụng công cụ học tập tiến bộ, phù hợp và tốc độ. Bạn hãy nhớ rằng: Nếu bạn chậm trễ trong việc cập nhật những thay đổi, bạn sẽ bị những con sư tử ở khắp nơi trên thế giới tràn qua và giẫm nát. Nếu bạn không làm cho mình trở nên chuyên biệt trong xã hội ngày nay, bạn khó có thể quyết định được cuộc sống của mình. Những người quanh năm suốt tháng phải chật vật với những toan tính vụn vặt của cuộc sống là những người có kỹ năng nghề nghiệp mờ nhạt nhất. Họ không bao giờ biết kỹ năng nào đang kiếm tiền để nuôi sống chính mình, họ đa dạng hóa mọi thứ từ công việc

241


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

đến các quyết định. Họ muốn việc gì cũng giỏi mà không thể trả lời được câu hỏi: đâu mới là lãnh vực họ giỏi nhất? Nếu bạn muốn săn được những con mồi lớn, trước hết bạn phải rèn cho móng vuốt của mình sắc bén đủ để bắt được những con mồi nhỏ. Tôi tin bạn sẽ sớm có những kiến thức cần thiết để thực hiện mục tiêu của mình. Trong chương tiếp theo, khi bạn đã có đủ những những móng vuốt cần thiết, chúng ta sẽ bàn đến cách dùng các kỹ năng không được học ở trường lớp để có thể nhanh nhất đạt được mục tiêu. Đó chính là các kỹ năng mềm, khả năng phản ứng trước các tình huống bất ngờ. Hãy cố gắng dành ra một tuần để đưa các kế hoạch và thói quen rèn luyện móng vuốt vào khuôn khổ. Nếu bạn đi tiếp mà chưa có sự chuẩn bị cần thiết, bạn sẽ bị xem là kẻ ôm đồm và nóng vội, và đó là nguyên nhân gây ra hàng triệu những thất bại của các bạn trẻ khác.

242


BÀI HỌC 5: KỸ NĂNG SĂN MỒI

B

ạn có một con gà. Điều quan trọng là bạn phải biết cách cho nó đẻ ra những quả trứng càng nhiều càng tốt! Bạn có thể có tài năng của một thiên tài, bạn có thể có sự trợ giúp của cả một bộ máy, song điều giúp bạn thành công lại là cách bạn đưa những lợi thế đó của bạn vào trong cuộc sống, lao động. Tôi đang muốn đề cập đến kỹ năng “săn mồi”, điều đang được xem là khuyết điểm lớn của rất nhiều sinh viên ngày nay. Một thiếu sót thuộc về tư duy của các bạn trẻ là không cho mình học hỏi những “kỹ năng mềm” để có thể vận dụng những “kỹ năng nghề nghiệp” của mình vào công việc một cách trơn tru nhất. Kỹ năng mềm giống như dầu bôi trơn, kỹ năng nghề nghiệp giống như một cỗ máy. Điều khủng khiếp xảy ra khi một cỗ máy thiếu hoặc không có dầu bôi trơn, hoặc dầu bôi trơn không đảm bảo chất lượng là cỗ máy đó sẽ trục trặc, hỏng hóc. Bạn có thể mất nhiều thời gian để khôi phục lại những kỹ năng nghề nghiệp của mình khi bạn cảm thấy nó không đem lại hiệu quả. Tuy nhiên, dù bạn có quay lại

243


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hàng trăm lần thì kết quả vẫn không có gì thay đổi, bạn phải nhận ra rằng: hệ thống của bạn không hoạt động là vì thiếu dầu bôi trơn để giảm thiểu ma sát cũng như sự mài mòn. Một số sinh viên không biết đến những kỹ năng “săn mồi”, họ xuất sắc trong học tập tại trường lớp, đạt các giải thưởng... nhưng dường như lại chẳng bao giờ thành công trong công việc khi ra trường hoặc vận dụng được những ý tưởng của họ vào cuộc sống. Họ bối rối với cách người khác đối xử với mình, họ cảm thấy nặng nề khi phải hợp tác để giải quyết vấn đề. Họ nghĩ: “Tại sao mình lại phải làm việc với một kẻ kém trình độ hơn kia chứ. Quên đi, mình sẽ tìm một công việc khác...” Một số sinh viên khác lại chỉ biết lõm bõm về kỹ năng săn mồi. Họ chạy lăng xăng trên tất cả các mảng của công việc, học tập. Họ nghĩ rằng mình là người khá hoàn hảo và là trung tâm của các câu trả lời. Chính vì lý do đó, trong mọi cuộc đối thoại với thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp... họ đều nói về cách thức họ sẽ làm việc ra sao, và yêu cầu mọi người phải tuân theo họ như thế nào. Khi có một ai đó nói rằng: “Bạn không phải là trưởng nhóm mình, bạn chẳng biết gì về kỹ năng làm việc đồng đội cả”, họ sẽ nổi giận và nghĩ về sự ngốc nghếch của kẻ đối diện. Họ lại sớm từ bỏ công việc đang làm vì chẳng có ai hiểu

244


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

được tài năng mà họ có... Họ không đạt được mục tiêu vì thiếu kỹ năng săn bắt mục tiêu, họ chỉ “cưỡi ngựa xem hoa” và không ngừng đưa ra những phê phán phiến diện của mình đối với người khác... Kỹ năng săn mồi là kỹ năng đưa những hiểu biết và tính cách của bạn vào hành động, kết hợp mọi điều kiện, tiềm năng bạn sở hữu để có thể giải quyết vấn đề một cách hiệu quả nhất. Nó vừa là cách bạn làm việc với người khác, vừa là cách bạn làm việc với chính bản thân mình. Có một câu chuyện ngắn để hình ảnh hóa khái niệm kỹ năng săn mồi như này. Ngày xưa, có một chàng trai sinh ra trong gia đình đã 3 đời làm nghề khai thác gỗ rừng. Từ khi còn nhỏ, anh đã được cha mình rèn luyện cho sức khỏe và cách đốn những cây gỗ. Kỹ năng nghề của anh khá vững vàng, hơn nữa anh còn được thừa hưởng một cây rìu khá sắc bén từ người cha của mình. Tuy vậy, chàng trai không bao giờ tự mình đốn ngã những cây gỗ, anh cũng chẳng quan tâm đến việc nhận biết những loại gỗ quý và cách nào nhanh nhất để hạ được chúng, mặc cho cha mình có nói như thế nào về tầm quan trọng của việc tìm ra những mảnh rừng tươi tốt mới, anh vẫn chỉ ngồi nhà mài cho sắc hơn cây rìu của mình và tin rằng những việc nhỏ nhặt đó đã có cha lo lắng. Anh ta nghĩ

245


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

rằng, vị cố vấn là người cha mình sẽ theo anh suốt cả cuộc đời để dọn dẹp hai bên đường giúp anh có thể bước đi thật thoải mái, vung lưỡi rìu đến hết tầm tay. Ngày tháng trôi qua, người cha quá già không thể vào rừng được nữa, anh ta bắt đầu phải lo lắng cho gia đình và lao vào cuộc sống. Anh vác rìu đi về phía cánh rừng xơ xác trước mặt, và sớm nhận ra rằng ngoài mình ra còn hàng trăm những tiều phu khác cũng đang tiến về phía ấy. Cuối ngày hôm đó, chàng trai trở về với nét mặt buồn rầu ủ rũ vì hầu như anh ta chẳng thể có cơ hội dùng đến sức khỏe và lưỡi rìu sắc bén của mình. Anh ta trở về với bàn tay trắng và nỗi đau đớn thất vọng. Chàng trai không hiểu tại sao mình lại không thể áp dụng những điều đã được cha dạy vào công việc thực tế. Ngày hôm sau, ngày sau nữa anh ta vẫn mang bộ mặt ủ rũ về. Đến ngày thứ mười lăm, có một bác tiều phu già gầy gò và ốm yếu làm bạn đồng hành với chàng trai. Không phải vì họ đã làm thân với nhau từ những ngày trước, mà lý do rất đơn giản: Một người trẻ khỏe, vì không còn giữ nổi tinh thần nữa mà bước đi nặng nề và chậm chạp hơn, anh ta nghĩ rằng việc đốn củi dường như không dành cho mình; còn người kia vì thân hình già yếu mà không thể đi nhanh hơn được. Bác tiều già và chàng trai bị tụt lại

246


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

phía sau một đoạn khá xa so với mọi người. Họ lặng im bước đi rất lâu trước khi bác tiều ngỏ ý muốn nói chuyện: - Này chàng trai trẻ, ta thấy cháu là một người có khả năng và sức khỏe, có sự nhanh nhẹn và dũng mãnh, vậy tại sao lại chịu đi những bước mệt mỏi vô hồn vậy? Chàng trai không nói, vì hầu như trong cuộc sống của anh ấy từ trước đến nay đều lặng lẽ, anh không biết phải nói chuyện thế nào, không biết các kỹ năng để trình bày ý tưởng của mình. Bác tiều nói tiếp: - Cháu có chiếc rìu khá sắc bén, phải nói là tốt nhất trong số những người ở đây. Kỹ năng nghề gỗ của cháu khá chắc chắn, vậy mà cháu chịu để uổng phí nó ư? - Cháu… cháu cũng không biết tại sao mình lại không thể vui vẻ làm việc như mọi người nữa, cháu cũng không biết tại sao mình luôn luôn đến nơi sau khi họ đã đốn những cây gỗ cuối cùng của ngày hôm đó. Cháu thấy thất vọng và nghĩ rằng, mình sinh ra không phải để làm nghề này. Cha cháu dạy cháu rất nhiều điều, nhưng cháu chẳng bao giờ nghe ông, vì cứ nghĩ rằng: Là một tiều phu thì chỉ cần có sức khỏe, một cây rìu tốt và kỹ năng đốn cây là được.

247


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

- Ra là vậy, ta hiểu rồi. Giờ hãy theo ta đi tới phía những người đang cùng nhau làm việc đằng kia, ta sẽ cho cháu thấy cháu cần những gì. Bác tiều già kéo chàng trai chạy phăng phăng, dường như tuổi trẻ của ông lại đang trở về. - Cháu thấy họ làm việc thế nào? - Dạ, họ làm việc rất vui vẻ và hăng say, họ…Chàng trai bỗng dừng lại… - Họ thế nào, cháu nói tiếp ta nghe xem nào? - Thưa bác, họ làm việc cùng nhau khá ăn ý. - Đúng vậy, vấn đề nằm ở chỗ đó. Đốn củi cũng là một nghề cần nhiều kiến thức các ngành khác nhau, nếu cháu muốn có nhiều gỗ hơn, cháu lại càng phải học nhiều hơn nữa. Song, điều đó là chưa đủ cho sự thịnh vượng. Bản thân mỗi người chỉ giỏi một lĩnh vực duy nhất, người biết làm chủ là người ngoài việc giỏi thứ duy nhất đó còn là chuyên gia của nhiều lĩnh vực khác nữa. Tuy nhiên, điều biến họ thành ông chủ và có được nhiều gỗ vào cuối ngày lại chính là khả năng liên kết những người khác thành một nhóm làm việc. Nếu anh làm chủ, anh sẽ không làm hết tất cả những gì anh biết, anh làm điều gì đó mà anh giỏi nhất, và để người khác thực hiện phần giỏi nhất của họ.

248


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

- Nghề khai thác gỗ có nhiều công đoạn, từ việc chọn loại gỗ khai thác, tìm kiếm những khu rừng mới, cách đốn những loại cây khác nhau. Người khỏe mạnh sẽ chặt phần thân cây, người già yếu như ta sẽ chặt cành lá và thu gom chúng lại. Cuối ngày, tất cả đều vui vẻ với những công sức mình bỏ ra. Ta nhớ, những lần trước cháu không thể làm việc với ai, vì cháu luôn nổi cáu, muốn nhận phần hơn trong khi bản thân lại lóng ngóng làm không được việc. - Vì sao họ lại luôn vui vẻ vậy hả bác? Chàng trai bắt đầu vỡ lẽ. - Vì họ có những kỹ năng khác ngoài kỹ năng đốn gỗ, họ biết cho mình hạnh phúc, họ biết quản lý thời gian của mình, họ biết dừng đúng lúc khi đã thấm mệt. Giao tiếp là một liều thuốc tăng lực hiệu quả nhất mà ta từng biết, và tất cả bọn họ đều biết về kỹ năng đó, ngoại trừ cậu. Đó chưa phải là tất cả những thứ tôi gọi là kỹ năng săn mồi, nếu cậu muốn học hỏi và làm việc tiếp, tôi sẽ hỗ trợ cậu, và chúng ta cùng cộng tác. Câu chuyện kết thúc với một câu hỏi: Liệu chàng trai sẽ chọn thay đổi hay rời bỏ công việc đang làm? Kết thúc mở cũng sẽ làm bạn nghĩ đến bản thân mình, liệu bạn sẽ học hỏi thêm những kỹ năng săn mồi hay chỉ giới hạn

249


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

bản thân bạn ở mức độ này. Liệu bạn có muốn trở thành một sư tử trọn vẹn hay chỉ có tiếng gầm và móng vuốt của nó. Giống như một người có kiến thức uyên bác, có tính cách nổi bật nhưng lại không biết làm thể nào để biến nó trở thành vũ khí cho chính mình, con sư tử có móng vuốt và tiếng gầm mà không biết cách để dùng móng vuốt vồ mồi cũng vậy. Họ đều làm người khác sợ hãi, làm người khác kính nể, nhưng họ luôn cảm thấy bất an, họ luôn luôn bị “đói” con mồi vì họ không thể đi săn. Vậy, bạn chọn trở thành người thế nào? Dưới đây là một kho báu đối với những người muốn mạo hiểm và dấn thân, nó không bị kiến thức trường lớp chi phối, nó không yêu cầu người đi tìm phải thông minh hay có điểm số cao. Nó chỉ phụ thuộc vào tính cách của bạn mà thôi. Nhưng nếu từ những ngày trước, khi bạn đã rèn cho mình một tính cách sắc sảo và phù hợp với mẫu người lý tưởng của bạn, tôi nghĩ bạn không cần lo lắng. Chúng ta sẽ cùng nhau đi tiếp.

KỸ NĂNG LẠC QUAN Những người thành công ngày nay luôn nói về kỹ năng thay vì nói về kiến thức. Cho dù bạn có hiểu biết về tất cả tri thức của loài người đi chăng nữa, bạn cũng không thể

250


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

thành công nếu bạn không biến chúng thành những kỹ năng. Kỹ năng thay đổi từng giờ từng phút và ta có thể học chúng một cách nhanh chóng, và loại bỏ chúng còn nhanh hơn nữa. Khi chúng ta cần một kỹ năng mới để làm việc, chúng ta có thể quên những kỹ năng cũ mà không cần bận tâm, giống như việc bạn để tấm bằng đại học của bạn vàng ố trong góc tủ và trong lòng thì luôn day dứt về quãng thời gian học hành vất vả để có được tấm bằng đó. Lạc quan cũng là một kỹ năng. Nó có thể thay đổi, có thể mất đi trong những lúc không cần dùng đến, và lại lấy lại được vào ngày hôm sau. Lạc quan không xuất phát từ sách vở, học cách sử dụng nó không khó như việc bạn học để vượt qua kỳ thi cuối kỳ hay thi vượt rào... Nó không phải là kỹ năng nghề nghiệp, nó là kỹ năng săn mồi. Những người thành công là những người lạc quan đúng lúc, đúng chỗ. Họ sử dụng nó nh�� một công cụ cho mục đích của mình chứ không phải tùy tiện, không phải lúc nào và ở đâu họ cũng dùng kỹ năng lạc quan đó. Lạc quan là tin tưởng vào bản thân mình, tin tưởng vào mọi người, tin tưởng vào tương lai và những công việc đang làm. Người lạc quan không phải là người không gặp rắc rối hay không sợ hãi vì những rắc rối đó. Họ sợ hãi để tỉnh táo hơn trong việc ra quyết định.

251


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Người lạc quan cũng khác với người luôn tỏ ra vui vẻ hay kiêu hãnh. Họ không ồn ào về những gì mình có, họ không đòi hỏi sự khen ngợi ở người khác để bản thân tự tin hơn. Họ luôn tin tưởng vào mục đích của mình, chính vì vậy họ đạt được nó. Tôi biết có nhiều người tự lừa dối mình bằng việc nói rằng họ thật hạnh phúc và may mắn, và rồi khi màn đêm xuống họ chỉ biết tìm giấc ngủ để khỏa lấp nỗi cô đơn và thất vọng về những việc họ đang làm. Vậy, làm cách nào để bạn có được kỹ năng lạc quan? Trước tiên tôi muốn bạn tin rằng, đó là một công cụ để bạn đạt mục đích. Người sống không có mục đích sẽ chẳng bao giờ lạc quan hay bi quan. Họ không cần mất thời gian để có được thứ mình không cần. Hãy tin rằng lạc quan chỉ là một công cụ, lạc quan không phải thói quen. Bạn có thể dùng nó khi cần thiết, và cất vào tủ khi bạn thôi không còn sử dụng. Đừng coi mình là một kẻ vứt đi khi bạn cũng có những giờ phút chán chường, buồn bã hay thất vọng... Điều quan trọng thực sự là bạn cần biết rằng, khi đó, lúc mà bạn cảm thấy cô đơn và buồn tủi cũng là lúc bạn đang cất đi sự lạc quan của mình vào một nơi nào đó của tâm hồn. Phần thưởng nào cũng cần có một cái giá của nó. Kỹ năng lạc quan cũng vậy. Người nghĩ rằng, lạc quan là tất

252


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

yếu, là thói quen, là tất cả những gì họ phải nghĩ đến sẽ trả bằng cái giá luôn đau khổ. Họ đau khổ vì hầu như trong suốt cuộc đời họ không thể hoàn toàn lạc quan, không thể dùng nó giống một món đồ chơi. Họ không thực sự tin vào điều họ nghĩ; họ luôn chịu áp lực vì nghĩ rằng: Muốn thành công, ta phải trở thành người lạc quan. Thực tế chứng minh rằng, không có người lạc quan, chỉ có những người sở hữu kỹ năng lạc quan. Những người như vậy chẳng bao giờ phải chịu áp lực vì một thứ vô bổ là ép mình trở thành người lạc quan. Họ dành chỗ trong bộ não chật hẹp của mình để nghĩ về phương pháp giải quyết vấn đề đang phải đối mặt. Đa số mọi người đều biết tầm quan trọng của sự tự tin và suy nghĩ tích cực, song họ lại chẳng bao giờ có được những thứ đó. Lạc quan luôn tồn tại, bạn không phải tìm kiếm hay khổ sở dằn vặt mình vì không có nó. Bạn chỉ cần dùng một câu thần chú để gọi nó. Hãy hỏi cố vấn của mình để hiểu thêm về điều này: Con người sống có mục đích vốn sở hữu kỹ năng lạc quan từ lúc mới sinh ra, họ chỉ không biết gọi nó và dùng vào việc gì mà thôi. Những kẻ thất bại luôn cố đi tìm sự tích cực trong bộ não của mình mà quên đi mất vấn đề bản thân phải đối mặt: công việc.

253


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Lạc quan để làm gì khi công việc của bạn vẫn bề bộn và chẳng đâu vào đâu? Lạc quan chỉ giúp bạn vui vẻ làm việc mà thôi, nó giúp bạn tin rằng bạn sẽ hoàn thành công việc đúng hẹn, đúng chất lượng, thậm chí vượt quá sự mong đợi của những người khác. Câu thần chú gọi lạc quan mà tôi muốn nói với các bạn là: “Lạc quan ư? Tôi đã có rồi. Tôi tin tưởng vào chính mình, mọi người, và tôi tin vào công việc tôi đang làm. Nó sắp hoàn thành, vì vậy tôi cần sớm kết thúc nó. Làm thế nào nhỉ?” Hãy đọc cho đến khi bạn nằm lòng. Và hãy sử dụng nó khi thấy cần thiết. Đừng biến mình trở thành kẻ ngu ngốc khi muốn sở hữu sự lạc quan trong khi lại luôn nghĩ và nói rằng: “Tôi không làm được. Tôi không sở hữu. Tôi kém cỏi lắm. Điểm số của tôi thấp đến nỗi mà... Giá như tôi có thêm một cuộc đời nữa…” Dĩ nhiên, khi nói chuyện với bạn bè hay chỉ là lúc làm những công việc lặt vặt trong gia đình, bạn không cần phải dùng kỹ năng lạc quan. Bạn cũng không nên nói với một người đang buồn bã về tương lai của bạn hay về sự hạnh phúc, cho dù bạn có tin tưởng điều đó đến mức nào đi chăng nữa

254


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Kỹ năng lạc quan chỉ xuất hiện khi một người lâm vào hoàn cảnh bế tắc. Lúc khó khăn, trong đầu bạn sẽ vang lên câu hỏi: Bỏ cuộc hay đi tiếp? Lúc đó hãy đọc thần chú. Song thần chú nào cũng có hạn định nên đừng đọc nó một cách bừa bãi. Một người thất bại là người đi tìm lạc quan khi gặp khó khăn, người thành công là người đi tìm giải pháp để giải quyết khó khăn, nếu họ thấy có chút bối rối hoặc chán nản, họ sẽ đọc “câu thần chú”.

KỸ NĂNG GIAO TIẾP VÀ TRUYỀN ĐẠT THÔNG TIN Khi bạn không thể nói ra chính xác những gì bạn nghĩ, bạn chưa biết cách truyền đạt. Khi bạn mãi huyên thuyên về những gì bạn nghĩ, bạn chưa biết cách giao tiếp Giao tiếp và truyền đạt thông tin là hai việc mà mỗi chúng ta làm nhiều nhất trong đời. Trung bình một người dành ít nhất khoảng 2 giờ mỗi ngày để nói, nhiều thì có thể đến 12 giờ. Thời gian lắng nghe người khác nói thì ngược lại, và chúng ta hầu như trung bình chỉ nghe được 98% những gì người khác nói. Tôi trước đây cũng vậy. Có hai lý do để giải thích vấn đề này. Thứ nhất, bạn nói nhiều vì bạn không thể diễn đạt được trọn vẹn những gì mình hiểu theo cách đơn giản và ngắn gọn nhất. Thứ

255


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hai, bạn ít lắng nghe vì bạn chỉ luôn muốn nói, hoặc người đối diện cũng chẳng biết gì về kỹ năng truyền đạt.

Nguyên tắc giao tiếp và truyền đạt cơ bản - Lắng nghe Khi bạn không thể kiên nhẫn để người khác nói hết những gì họ nghĩ và những vấn đề họ bức xúc, bạn cũng sẽ chẳng bao giờ làm cho họ lắng nghe bạn được. Ngay cả những diễn giả, là người nói rất nhiều, song họ lại sẵn sàng dừng lại hàng giờ chỉ để một thính giả nào đó trình bày quan điểm. Chính vì thế họ mới được lòng người khác. Lắng nghe đòi hỏi ở bạn sự chân thành. Hãy mở rộng con tim và khối óc của bạn. Những điều họ đang nói không bao giờ là lãng phí và vô ích đối với bạn. Nếu bạn bắt buộc phải nghe ai đó, xin hãy nghe họ nói một cách chăm chú nhất. Lắng nghe là một nghệ thuật hiểu và thông cảm với người khác, là đặt mình vào vị trí của người nói để xem xét vấn đề. Trong cuốn sách hay nhất của mọi thời đại “Đắc nhân tâm”, Dale Carnegie đã viết: “Người nào biết tự đặt mình vào địa vị người khác, hiểu được tư tưởng và ý định của họ, người đó khỏi phải lo về tương lai của mình.”

256


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Cũng chính nhờ áp dụng những nguyên tắc trong cuốn sách dạy về giao tiếp đó, hàng ngàn vĩ nhân trên thế giới đã được sinh ra: Ông vua dầu mỏ Rockefeller, Tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln, Ông vua xe hơi Henry Ford… Vấn đề trọng tâm của giao tiếp là hiểu được đối phương là ai, muốn gì, và mình có thể đáp ứng họ như thế nào. Lắng nghe chính là một phương pháp để tìm ra điều đó.

- Nói những gì người khác quan tâm. Tai hại là ở vấn đề này. Chúng ta chẳng bao giờ quan tâm đến người khác, chúng ta hoặc là không muốn nghe, hoặc là chỉ muốn nói theo ý thích của mình. Vị cố vấn của tôi từng khuyên tôi tìm đọc cuốn sách Đắc nhân tâm, và tôi áp dụng những điều cuốn sách chỉ dạy vào công việc và cuộc sống cá nhân. Từ đó, tôi không bao giờ cảm thấy trở ngại khi phải diễn đạt những gì mình nghĩ, tôi cũng không bị cản trở bởi người khác, vì trước đó tôi đã cho người đối diện cơ hội nói hết tâm can của họ rồi. Nếu bạn chịu lắng nghe người khác, khuyến khích họ nói về những điều họ tự hào, và nói ra những thông tin mà họ cho là cần thiết, bạn sẽ được họ giúp đỡ hết mực. Giống như nguyên lý cơ bản nhất của cuộc sống, tự cổ chí kim không bao giờ thay đổi: Cho đi càng nhiều, nhận lại

257


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

sẽ nhiều hơn gấp bội phần. Bạn hãy để người khác nói chừng nào họ còn muốn, và lắng nghe một cách chăm chú, bạn sẽ được nói thỏa thê sau đó và nhận được sự hậu ái của họ.

- Khen ngợi và cảm ơn Những người chẳng bao giờ khen ngợi bạn để thỏa mãn bạn, những người nhờ giúp đỡ rồi chẳng cảm ơn bạn lấy một lời. Vậy lần sau bạn còn muốn giúp họ nữa hay không? Tôi nghĩ, chỉ có mẫu người cống hiến trực tiếp may ra mới đủ kiên trì để làm điều đó, vì họ sinh ra với sứ mệnh như vậy. Hãy thử phương pháp sau đây: Cám ơn tất cả những người giúp đỡ bạn, dù là việc nhỏ nhất, và khen ngợi một cách chân thành những nổi bật của người khác. Bạn sẽ thấy cuộc sống hạnh phúc hơn, những mục tiêu sẽ tiến gần hơn và thậm chí chẳng cần phải dùng đến móng vuốt nào. Tôi đi chợ mua một bó rau, tôi cám ơn chị bán hàng. Tôi sửa xe, tôi cám ơn anh bảo dưỡng. Tôi được bạn bè giúp đỡ, tôi thành tâm đáp trả và luôn luôn biết ơn… Và tôi nhận được gì? Rất nhiều nụ cười, rất nhiều lời khen ngợi, và rồi thì: “Lần tới có việc gì cứ tìm tôi nhé, tôi giúp được.”

258


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Nếu bạn muốn trở thành một sư tử, muốn kiểm soát được cuộc sống của mình, bạn cần được nhiều người trợ giúp. Hãy khen ngợi và cảm ơn để luôn nhận được lời đề nghị giúp đỡ từ tất cả mọi người bạn gặp.

- Luôn tươi cười: Đó là cách để câu chuyện bắt đầu, câu chuyện diễn ra suôn sẻ và cũng là cách để kết thúc câu chuyện tốt đẹp. Thực sự, chẳng ai muốn nói chuyện hay gặp gỡ với những người mặt mày luôn bí xị. Bạn cũng thế mà tôi cũng thế. Có những người gây hiểu lầm bằng cách luôn nhăn nhó khi nói chuyện hoặc bị đề cập đến một vấn đề. Họ làm cho người đối thoại nghĩ rằng mình có lỗi, nói năng có chỗ nào không đúng hoặc không hoàn hảo trong cách ăn mặc... Bạn có muốn nói chuyện với người luôn cười tươi và tỏ ra hào hứng khi bạn bắt chuyện không? Đó thực sự là những người rất cuốn hút và có duyên. Có thể họ chẳng nói gì trong suốt buổi chuyện trò. Họ chỉ cười, vậy mà bạn sẽ vẫn khen họ ăn nói có duyên đấy! Nào, hãy cười ngay lúc này, và mặt trời sẽ tỏa sáng nơi con tim bạn. Không những thế, nó còn chiếu sáng cả khuôn mặt của những người khác nữa. Đừng bao giờ chỉ trích cá nhân, hãy chỉ trích ý tưởng.

259


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Bất cứ mẫu người hoàn hảo nào, thỉnh thoảng cũng sẽ có những phút giây nóng giận, không tự kiểm soát được. Tai họa ập đến sau đó khi người bị chỉ trích quay sang phản công và làm bẽ mặt bạn. Nhưng điều đó cũng không quan trọng bằng việc bạn đã làm hỏng một buổi nói chuyện, mất đi bạn bè đồng nghiệp, và có khi mất đi cả công việc bạn đang làm. Bạn đừng cố trở thành người không nổi nóng, vì chẳng có thứ gì hoàn hảo như số không đâu! Bạn chỉ có thể hạn chế tính khí nóng nảy đó và biến nó thành một lợi điểm khi bạn tập trung vào vấn đề người đối diện nhắc tới. Ý tưởng là thứ vô hình, không có tính cách, không biết giận dỗi hay hổ thẹn, còn người phát minh ra nó thì có đấy. Bạn muốn trách mắng, chỉ trích nó hay chủ nhân của nó? Thành công hay thất bại cũng từ đó mà ra vậy. Hãy quyết định, và rèn luyện từ những việc nhỏ để trở thành một người luôn công việc hóa chứ không phải cá nhân hóa trong giải quyết xung đột.

KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM Thời đại ngày nay, bạn không thể tự mình hoàn thành một công việc nào đó với kết quả và hiệu năng lớn nhất. Từ nền kinh tế, những tổ chức hay đơn giản chỉ ở mỗi cá nhân, những vấn đề phát sinh đòi hỏi chúng ta phải cùng với người khác giải quyết chúng. Bạn nghĩ rằng, việc bạn

260


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

đi học hay đi làm chỉ là công việc của một mình bạn ư? Và bạn sẽ không phải cậy nhờ ai giúp đỡ mình sao? Những người cố chấp thường bảo thủ, cho rằng họ chỉ có thể hoàn thành công việc nếu để họ yên tĩnh một mình. Song, họ đã sai. Về bản chất, công việc của mỗi chúng ta đang làm là một mắt xích trong một chuỗi những công việc khác để đạt được mục tiêu cuối cùng cho tổ chức. Bạn có thể làm việc ở nhà, song điều đó không có nghĩa là bạn không phải làm việc theo nhóm. Trên mọi phương diện của cuộc sống, mục tiêu cá nhân luôn phải hòa hợp với mục tiêu xã hội, cộng đồng hoặc tập thể nơi cá nhân ấy tác động và ảnh hưởng. Nhóm làm việc là một yếu tố quan trọng của tổ chức, nếu nói một cách hình ảnh: Tổ chức là một vật hiện hữu, người ngoài cuộc có thể nhìn thấy được, ví dụ như: máy vi tính, xe hơi... Nhóm giống như một phân tử hay nguyên tử cấu thành nên cái máy tính hay xe hơi... đó. Trong một tổ chức, cần có hàng ngàn những nhóm nhỏ, đó là phân tử. Phân tử được tạo nên một cách có sắp xếp xác định của rất nhiều những nhóm nhỏ hơn gọi là các nguyên tử. Mỗi cá nhân trong tổ chức hay cộng đồng đó là các thành phần của nguyên tử như: hạt nhân và các hạt electron, proton, neutron... Làm việc theo nhóm giống như bạn nhìn nhận, phân tích, tổ chức, phân công... đưa ra những nguyên tắc làm

261


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

việc và ràng buộc giữa các cá nhân trong nhóm đó. Chúng ta không cần phải quây quần bên một chiếc bàn và cãi vã ầm ĩ thì nhóm của chúng ta mới đang làm việc. Kỹ năng làm việc theo nhóm đòi hỏi bạn phải liên kết, tổng hòa tất cả các mặt mạnh của những thành viên trong nhóm để đưa ra những quyết định hợp lý nhất, hành động hiệu quả cao nhất cho tổ chức. Một sinh viên không biết cách làm việc cùng nhóm của mình cũng giống như một con thỏ luôn đi ăn một mình, hoặc nếu được đánh giá cao hơn nữa cũng chỉ như một con sư tử què quặt, chẳng thể cùng bầy của mình săn mồi. Muốn là một thành viên tích cực của nhóm, bạn phải hiểu mục đích của sự làm việc theo nhóm và cách để trở thành một yếu tố không thể thiếu trong nhóm đó. Mục đích của nhóm là giúp mọi người biết được điểm mạnh của mình, sắp xếp nó trong những ưu điểm khác và phối hợp nó để tạo lên một sức mạnh lớn hơn nhiều lần so với sức mạnh cá nhân. Nhóm là một tổ chức nhỏ, và bạn cần biết mình sẽ “được tuyển dụng” với chức danh, nhiệm vụ và quyền hạn như thế nào trong nhóm đó.

262


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

NGƯỜI LÃNH ĐẠO Không thể không có một người lãnh đạo trong nhóm của bạn. Đó là người đứng mũi chịu sào, nhận trách nhiệm, và có quyền phân công, chỉ định, thưởng phạt những cá nhân khác. Một người lãnh đạo trong nhóm đương nhiên phải là người biết nhận ra ưu, khuyết điểm của từng thành viên, kết hợp và loại bỏ, giải quyết xung đột một cách tế nhị nhất. Trong nhóm, người lãnh đạo không có nhiều quyền hạn như trong tổ chức, họ cũng ít khi giải quyết những căng thẳng bằng quyền lực, mà thường là dựa trên biểu quyết của tất cả mọi người. Bất cứ mẫu người nào cũng có thể trở thành người lãnh đạo trong nhóm. Đương nhiên, việc lãnh đạo so với việc làm chủ là hoàn toàn khác nhau. Dù bạn là lãnh đạo cũng chưa hẳn là bạn đã làm chủ tất cả mọi người, đặc biệt với những người đã trở thành sư tử. Người lãnh đạo cũng chỉ là một thành viên của nhóm, không hề được ưu tiên hơn trong mọi quyết định của nhóm, và bạn phải biết điều đó. Nếu bạn sẵn sàng để đương đầu với những khó khăn, bạn biết được khả năng của người khác, biết liên kết chúng lại, hãy trở thành một nhà lãnh đạo của nhóm.

263


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

NGƯỜI ĐƯA RA Ý TƯỞNG Một điều đơn giản mà rất nhiều nhóm làm việc không nhận ra là: người lãnh đạo không phải là người luôn đưa ra những mọi ý tưởng, và anh ta không bắt buộc phải làm điều đó. Những người đó luôn ỷ lại vào lãnh đạo và nghĩ rằng đã có người lo rồi, mình chỉ chờ để được “sai vặt”. Tất cả mọi người đều phải đưa ra ý kiến của riêng mình về mỗi vấn đề. Điều tất nhiên là không phải tất cả mọi người trong nhóm đều có thể trở thành người lãnh đạo, bạn phải xác định vị trí của mình theo những năng lực bạn có trước khi tham gia vào nhóm. Một người lãnh đạo đương nhiên sẽ phải lắng nghe nhiều hơn, điều hòa mọi ý kiến, và có được quyết định cuối cùng. Một người đưa ra ý tưởng sẽ phải nói nhiều hơn, tranh biện nhiều hơn - để bảo vệ ý tưởng đó, và năng nổ hơn trong việc nhận biết vấn đề. Hầu hết các thành viên trong nhóm thường không muốn trở thành lãnh đạo nhưng lại muốn thể hiện giống như mình là người quyết định cuối cùng! Mỗi người có một năng lực và công tác nhất định, bạn cần tôn trọng điều đó cũng như gắng sức làm tốt công việc của mình.

264


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

NGƯỜI KẾT NỐI Tôi bị loại trong một kỳ tuyển dụng Ban cán sự của Hội sinh viên trường khi tôi còn đi học, và bạn tôi thì đỗ. Tôi bị trượt vì tôi trả lời: “Tôi là thành phần gắn kết các thành viên của tập thể” khi được hỏi rằng: “Điểm mạnh của bạn là gì?” Sau một năm mệt mỏi vì tranh đua với các thành viên ở nơi anh bạn tôi công tác (Bạn đừng nghĩ, Hội sinh viên thì không có tranh chấp nhé), anh bạn tôi bỏ cuộc và than vãn rằng: “Hầu hết chẳng có ai hiểu khả năng của tôi. Tôi luôn bị phủ nhận khi đưa ra ý kiến. Họ luôn nhao nhao phát biểu, sau khi đỏ mặt tía tai tranh cãi với nhau thì mối quan hệ giữa các thành viên bị rạn nứt. Tôi nghỉ vì tôi không thể chịu thêm được áp lực, tôi cũng không muốn phí hoài khả năng của mình ở nơi đó.” Anh bạn tôi không nói, nhưng tôi biết trong Hội sinh viên của trường lúc đó thiếu điều gì. Đó chính là một người làm chất kết dính, đoàn kết mọi người lại vì một mục đích chung. Cuối cùng, Hội cũng phải kiện toàn lại Ban cán sự và thay đổi toàn bộ chỉ vì những lộn xộn không đáng có. Một người lãnh đạo chỉ có thể hòa giải xung đột khi anh ta là người thân thiết và thấu hiểu các cá nhân liên quan trong tranh chấp. Song thực tế, người lãnh đạo

265


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

không được phép cho mình trở thành thân tình với bất cứ ai trong nhóm, anh ta chỉ biết đến hiệu quả công việc và sự công bằng trong các phán xử. Chính vì những mâu thuẫn đó, một nhóm thành công luôn cần người kết dính. Người đó sẽ trợ giúp người lãnh đạo tạo niềm tin cá nhân với tất cả các thành viên trong nhóm. Họ có thể biết về cuộc sống gia đình, quê quán, ngày sinh nhật, cha mẹ… của mọi người. Người kết nối phải đặc biệt giỏi trong việc tạo ra các quan hệ cá nhân. Vì vị trí hầu như không được biết đến nên họ tiếp cận các thành viên khác một cách tương đối dễ dàng. Khi bạn là một người gắn kết, và người lãnh đạo nói bạn cần giảng hòa cho hai người A, B nào đó; bạn sẽ dùng tư cách cá nhân cộng với mối giao hảo sẵn có để giúp hai người ấy hiểu và thông cảm cho nhau. Những người kết nối tốt thường là những người hòa đồng, vững vàng trong việc thấu hiểu tâm lý cá nhân, luôn quan tâm đến người khác và không bao giờ to tiếng nơi tập thể. Hãy quan sát, và bạn sẽ nhận ra ai là người lãnh đạo, người đưa ra ý tưởng và người kết nối trong bất cứ nhóm hoạt động thành công nào bạn gặp. Và hãy chọn cho mình một vị trí thích hợp trong chính nhóm của mình.

266


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Kỹ năng quản lý thời gian Tuổi trẻ là quãng thời gian có hạn. Có những người thành công vì biết điều chỉnh bản thân để sống trọn vẹn hơn mỗi ngày, có người để tuổi trẻ trôi qua đầy tiếc nuối và rồi thất bại. Nếu bạn không thể sống tốt 24 giờ mỗi ngày. Điều đó chứng minh rằng bạn không phải là người biết cách quản lý quỹ thời gian eo hẹp của mình. Tôi luôn cảm thấy day dứt vào cuối mỗi ngày nếu trong ngày hôm đó tôi không làm hết được những việc mình đã dự định. Bản chất của sự tiếc nuối và đau khổ chính là việc để thời gian trôi qua không mục đích, lãng phí những ngày tháng quý báu trong cuộc đời. Khi một ai đó nói với bạn rằng họ hối tiếc vì đã không làm như thế này hoặc lẽ ra phải làm như kia... trong trí họ lại không suy nghĩ như vậy. Thực tế là họ đang tiếc nuối những giờ phút đã trôi qua một cách vô ích. Họ muốn cuộc sống trước đây của mình trọn vẹn hơn, có ý nghĩa hơn chứ không phải là vì hiện tại họ đang gánh chịu hậu quả không tốt. Có những người luôn hoài cổ, một số khác thì muốn sống lại quá khứ để sửa chữa những sai lầm. Người hoài cổ lúc nào cũng mơ về những điều tốt đẹp đã qua, có thể vì họ chẳng bao giờ hiểu được và cảm thấy

267


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hạnh phúc ở thực tại. Bộ não của họ phản ứng một cách yếu ớt và chậm chạm với những thay đổi và những hạnh phúc nho nhỏ. Họ không nhận ra niềm đam mê cuộc sống hiện tại và lúc nào cũng chỉ lặp lại một câu nói: Giá như, ước gì… Người có quá khứ tẻ nhạt và vô vị cũng muốn kim đồng hồ quay ngược lại, lý do duy nhất là họ muốn sửa chữa con người mình trong quá khứ. Bạn có thể là một trong số họ, và chỉ đến khi sắp từ giã cõi đời bạn mới biết rằng cho dù có tồn tại đến 100 năm, bạn vẫn cứ tiếc nuối về nó! Thời gian thực sự sống của họ chỉ còn lại một phần ba, hoặc nhiều nhất cũng chỉ là phân nửa. Khi còn đang ở tuổi thanh xuân, nếu bạn không thể rèn cho mình kỹ năng sử dụng hiệu quả thời gian thì chẳng bao giờ bạn có thể làm điều đó. Những tế bào thần kinh ngày một lão hóa sẽ làm bạn nhút nhát và đề phòng đối với các mục tiêu mới. Một ngày, khi bạn không biết rằng mình phải hoàn thành những công việc gì cũng chính là một ngày bạn không được sống! Chính vì vậy, nếu bạn còn muốn trở thành sư tử, xin bạn đừng dừng lại trước thử thách này. Gạt sang một bên tất cả những hành động lãng phí thời gian và đừng bao giờ nghĩ rằng mình là một kẻ vô dụng vì đã để năm tháng qua đi vô ích.

268


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Kỹ năng quản lý thời gian tập trung vào 3 vấn đề chính: - Bám sát mục tiêu - Học cách làm đầy một chiếc lọ bằng cát và sỏi. - Thúc giục bản thân bằng những thời hạn.

- Bám sát mục tiêu: Trước khi đến với những bài học về kỹ năng săn mồi, trong đó có kỹ năng quản lý thời gian, bạn chắc chắn đã đọc và thực hiện những phần như đặt ra chuỗi mục tiêu và lập kế hoạch để thực hiện nó. Những người thất bại không phải là người có kế hoạch tồi hay đặt ra mục tiêu không vừa sức. Họ thất bại phần nhiều trong quá trình đi đến với mục tiêu đó. Những người hay kêu ca về cuộc sống tẻ nhạt của mình thường chẳng bao giờ hành động bám sát mục tiêu đã đề ra, họ hành động mơ hồ và chẳng tuân theo một quy tắc nào hết. Và do đó, một ngày với họ luôn luôn là không đủ. Kế hoạch được đặt ra để những kẻ thiếu kiên trì và tầm nhìn phá bỏ. Họ thất bại ở những mục tiêu nho nhỏ ban đầu và nghĩ rằng mình là kẻ không ra gì; họ lên lịch hẹn với bạn bè đồng nghiệp hay với chính bản thân mình

269


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

chỉ để rồi thất hẹn. Họ làm việc dựa trên cảm tính và không thể thoát được vòng luẩn quẩn: Hành động vô ích, thất bại, than vãn, rồi lại hành động vô ích... Nếu không biết tìm đến cố vấn của mình và xin một lời khuyên bảo thông thái, họ sẽ bị chính sự thiếu sót trong kỹ năng săn mồi của mình đánh bại. Trừ khi bạn nhìn mọi việc và đưa mình vào guồng máy của những dự định, cuộc sống của bạn mới được xem là không có sự lãng phí. Bạn có thể đi du lịch, thăm nom bạn bè, dành một chút thời gian mỗi ngày để đọc sách hay nghe nhạc... song tất cả đều phải được đưa vào khuôn khổ và luôn bám sát mục tiêu đã xác định.

- Học cách làm đầy chiếc lọ bằng cát và sỏi: Bạn sẽ làm sao nếu tôi yêu cầu bạn dùng trí thông minh của mình để làm đầy chiếc lọ thủy tinh bằng đá, cát và nước? Những người thiếu suy nghĩ thường dùng toàn bộ cát có được để đổ vào trong lọ, sau đó là đến nước. Cuối cùng, họ chẳng còn chỗ nào để chứa những viên đá có kích thước tương đối lớn hơn nữa. Bạn biết đấy, giống như thời gian 24 giờ của một ngày, chiếc lọ thủy tinh trên chỉ có một thể tích xác định. Bạn không thể làm nó co lại hay nở ra chỉ vì bạn nghĩ rằng

270


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

như vậy là không công bằng, và bạn chẳng bao giờ có thể làm đầy cuộc sống của mình chỉ với ngần ấy thời gian hay thể tích. Những viên đá giống như những mục tiêu quan trọng của bạn: mục tiêu, sức khỏe, gia đình, những ưu tiên trong cuộc sống. Cát giống như những việc bạn cần làm hằng ngày: giao lưu gặp gỡ bạn bè, mua sắm, giao tiếp... Và nước chính là những nhu cầu thiết yếu nhất của bất cứ ai: ăn uống, ngủ nghỉ, giải trí… Một người lãng phí cuộc đời ngắn ngủi của khi anh ta dành hầu hết thời gian một ngày để thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu, anh ta ăn ngủ và giải trí vô độ, đôi lúc cũng dành thời gian cho những công việc không quan trọng và không gấp gáp như tụ tập bạn bè, mua sắm... nhưng hầu như không có chỗ cho những điều quan trọng. Người thông minh biết cách để làm đầy chiếc bình thủy tinh của mình bằng việc đưa những viên đá vào trước. Tiếp đến họ đổ cát để lấp đầy những khoảng trống, và cuối cùng là dồn nước vào bình nhằm lấp vào khe hở của những hạt cát. Nguyên tắc thứ hai trong việc quản lý thời gian vô cùng đơn giản: Hãy dành thời gian ưu tiên cho những mục tiêu và công việc quan trọng, sau đó là những việc cần làm hằng ngày, tuy rằng nó không quan trọng cũng chẳng khẩn thiết. Cuối cùng, sau một ngày vất vả, hãy tự

271


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

thưởng cho mình giây phút nghỉ ngơi thư giãn, làm mát cuộc sống bằng những cốc nước trong lành.

- Thúc giục bản thân bằng những thời hạn Bạn biết vì sao hầu hết chúng ta lại có thói quen nước đến chân mới nhảy không? Tôi biết câu trả lời, đó chính là: quyền lực của những thời hạn. Có bao nhiêu bạn trẻ đang đọc cuốn sách này thường tự hỏi rằng: Mình đã lãng phí bao nhiêu ngày tháng, dông dài cho đến khi thời hạn hoàn thành công việc đến gần kề? Nếu bạn không thể hỏi hay trả lời vì thực sự quá bất ngờ trước những con số, tôi sẽ nói cho bạn. Tôi đã từng gặp rất nhiều bạn sinh viên không bao giờ quan tâm đến việc mình cần thực hiện, họ cứ làm những việc họ thích một cách thiếu kiểm soát cho đến khi kỳ thi đến gần. Họ chia sẻ với tôi những lý tưởng cao đẹp song lại chẳng bao giờ nỗ lực để đạt được đến, vì điều đơn giản nhất là vượt qua kỳ thi học kỳ mà họ cũng chẳng làm được. Họ chờ đợi thành công đến như một phép mầu mà chẳng bao giờ nghĩ rằng không có điều gì được ban tặng mà không có cái giá của nó. Ngay hôm nay, bạn hãy thực hiện một phương pháp đầy thử thách. Nó sẽ là công cụ tuyệt vời cho những bạn trẻ dám mạo hiểm và có thể chịu đựng gian khổ để thành công, song nó cũng là gông cùm đối với những kẻ lười nhác, yếu đuối và chấp nhận thất bại:

272


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Hãy đề ra những thời hạn nhỏ nhất có thể, nhỏ đến từng ngày cho chuỗi mục tiêu của mình. Và đừng bao giờ phá bỏ thời hạn đó. Nếu bạn nghĩ rằng, ngày hôm nay bạn phải đọc hết ba chương của cuốn sách, ngày mai bạn sẽ đọc ba chương tiếp theo. Đến cuối tuần, mục tiêu đọc hết cuốn sách của bạn sẽ trở thành sự thực. Hãy luôn thúc giục mình, hãy tự dằn vặt bản thân nếu như một ngày trôi qua mà bạn chẳng làm được gì cho những kế hoạch đã định. Phương pháp này nhằm luôn giữ đầu óc bạn trong tình trạng minh mẫn. Tiềm thức, trong thực tế giống như con dao hai lưỡi, nó có thể giúp bạn đạt được điều bạn muốn hoặc nhấn chìm nếu bạn làm trái ý nó. Tôi muốn bạn đưa vào tiềm thức những thời hạn và thái độ đối với những thời hạn đó, tiềm thức sẽ giống như người quản lý, nó sẽ đánh đòn và làm cho bạn cảm thấy đau khổ nếu bạn không thực hiện hoặc cố tình trễ nải những công việc từng ngày. Nếu bạn muốn hạnh phúc, hãy thỏa mãn tiềm thức. Nếu bạn muốn thành công, hãy nghe lời tiềm thức và thức dậy đúng giờ. Cuối cùng, bạn hãy ghi nhớ những câu thần chú nho nhỏ sau đây. Khi thời gian hay các mục tiêu làm bạn bối rối và có cảm giác mình là một kẻ thất bại, hãy đọc to những câu này lên, thậm chí có thể gào thét. Nếu làm như vậy, chắc chắn bạn sẽ có thể thay đổi để thành công.

273


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

- Tôi có thể thay đổi - Tôi đang thành công với mục tiêu của mình. - Thời gian lãng phí ư? Đó là chuyện của quá khứ, tôi sẽ thay đổi được nó nhanh thôi. - Thật tuyệt vời. Tôi đã có những phương pháp đổi mới. Tôi là một sư tử. - Sống là chiến đấu.

Kỹ năng bán mình Hãy bán mình. Và tự ra giá cho cuộc mua bán đó! Kỹ năng bán mình không chỉ cần thiết khi bạn ra trường và xin vào làm ở một tổ chức nào đó, nó cần được dùng hằng ngày với tất cả các cuộc gặp mặt, tất cả các cuộc thương lượng hay trao đổi... Tôi không khuyên bạn bán linh hồn cho người khác, điều đó thật phi lý. Trên thực tế, điều được gọi là bán mình cũng giống như bạn cung cấp cho cá nhân, tổ chức khác những gì bạn có; đổi lại, họ sẽ trả cho bạn một giá tương xứng. Cho dù bạn sống theo bất cứ mẫu người nào, cho dù bạn làm bất cứ nghề nghiệp hay tài giỏi đến đâu, bạn vẫn cần đến kỹ năng bán mình. Bán mình là khả năng cho người khác biết về những ưu điểm cá nhân của bạn, so sánh nó với mức trung bình của xã hội, và đưa ra một mức giá phù hợp để người khác có thể sử dụng ưu điểm đó của bạn.

274


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Những sinh viên thuộc nhóm có tư duy lãnh đạo trong mẫu người cống hiến trực tiếp thực sự rất khó chịu khi nghe đến điều này, nhưng cho đến khi bạn vẫn còn cộng tác và làm việc với bất cứ ai trên thế giới, bạn vẫn phải bán và nhận lại tiền từ một người khác. Ngay đến những vĩ nhân cũng không ngừng muốn chứng tỏ bản thân, học hỏi để thể hiện xuất sắc nhất và luôn tăng giá cho chính mình. Bạn hãy chú ý nhé, tất cả các cuộc tranh cử vào quốc hội, tất cả các cuộc bình bầu để chọn ra một ban Giám đốc, chủ nhiệm các công ty và tổ chức, có ai tham gia mà lại không nói về bản thân ông ta như một cá thể duy nhất và tài năng xuất chúng? Cái mà họ đưa ra là những gì họ có thể làm được, và cái giá họ muốn là chiếc ghế trong quốc hội, tổ chức hay công ty... Vậy, bạn còn muốn mình trở thành một ngoại lệ nữa không? Từ giờ phút này trở đi, nếu muốn hợp tác hay có được những thứ mình mơ ước, bạn phải biết đưa ra những gì người khác cần, và biết cách định giá bản thân sao cho phù hợp nhất. Chính quá trình học tập và rèn luyện với một cố vấn thông thái bảo trợ đang tạo nên những giá trị cao hơn cho bản thân bạn đấy. Đó có thể là kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng săn mồi, hay đơn giản giá trị mà bạn sở hữu chỉ là những tính cách mà bạn có.

275


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Tôi cũng có thể chỉ cần biết những mối quan hệ của bạn, vì với tôi đó mới chính là điều quan trọng. Hãy giới thiệu một người làm trong lĩnh vực tổ chức sự kiện vì tôi đang cần mở một cuộc họp báo, tôi sẽ cho bạn biết về một công ty đang cần sản phẩm công ty bạn sản xuất. Đó chính là cuộc mua bán. Tuy nhiên, như bất cứ một chuyên gia bán hàng nào khác, bạn cần biết về nhu cầu của đối tượng mà bạn tiếp xúc để đưa ra những chào mời hợp lý. Một công ty sẵn sàng cung cấp tiền cho bạn đi du học nếu bạn thực sự có khả năng và cam kết sẽ làm việc cho công ty đó ít nhất là 5 năm sau khi ra trường. Hội đồng hương của bạn thì không cần bạn đáp ứng những yêu cầu đó, họ sẽ cấp tiền để bạn đi học nếu khi ra trường bạn tình nguyện bảo trợ cho một thành viên khác của hội đi học hoặc đơn giản chỉ là trở thành cố vấn của người đó. Nếu bạn muốn có tiền để tiếp tục việc học, bạn cần biết rằng những người mà bạn sắp thương lượng cần gì ở bạn. Tiếp theo, bạn cần định giá những gì bạn có một cách hợp lý. Khi bạn đã thực hiện hai điều cơ bản nêu trên, việc còn lại phụ thuộc vào kỹ năng giao tiếp của bạn. Hãy rèn luyện những kỹ năng đó để có được những gì bạn cần.

276


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Kỹ năng sáng tạo Kỹ năng sáng tạo được hình thành và phát triển sau một quãng thời gian dài rèn luyện. Ai cũng có khả năng sáng tạo. Bán cầu não phải chính là trung tâm điều khiển của trực giác và trí tưởng tượng. Bạn có bán cầu não phải bình thường nghĩa là bạn đã sẵn có khả năng sáng tạo. Sự sáng tạo không chỉ được thể hiện nhiều ở các nhà khoa học, nghệ sĩ hay các nhà thiết kế, sự sáng tạo xuất hiện trong mọi mặt của đời sống, từ tất cả mọi nơi trên thế giới này. Tuy nhiên, nhiều người không biết cách khơi dậy và phát triển trí tưởng tượng của mình, một số khác thường không thể sáng tạo những thứ có ích hay gắn với những nhu cầu thực tế. Bạn cần chú ý đến tầm quan trọng của việc bám sát và nhìn mọi vật dưới con mắt gắn với mục tiêu. Chính hành động đơn giản đó làm bạn trở nên tập trung và sản sinh ra những đổi mới có ích hơn đối với chính bạn và cộng đồng. Khi bạn là một chuyên gia về ô tô và đang băn khoăn trong việc cải tiến tốc độ của dòng sản phẩm mới, bạn nên nhìn mọi vật dưới góc độ của một chiếc xe, vì khi đó bán cầu não phải của bạn sẽ làm công việc là so sánh giữa hai hình ảnh: ô-tô và thứ bạn đang nhìn, để sau đó đưa ra câu trả lời cho câu hỏi của bạn. Đó là điều mà ai cũng có thể làm được.

277


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Nguyên tắc tiếp theo giúp bạn luôn có thể sáng tạo là đặt câu hỏi. Khi gặp một vấn đề gì đó, hãy tự hỏi bản thân: Chỉ như vậy đã là tốt chưa? Có thể cải tiến phần nào? Cải tiến đó có thể tiết kiệm, tăng cường những gì? Cải tiến đó có cần thiết hay không? Yêu cầu đổi mới là một đòi hỏi nghiêm túc của tất cả các ngành khoa học kỹ thuật. Một kỹ sư không luôn tìm tòi và sáng tạo là một kỹ sư tồi, và sẽ sớm bị đào thải. Một giáo sư không cập nhật những kiến thức, công nghệ mới, không làm cho bài học của mình dễ hiểu hơn, cách truyền đạt đến sinh viên khoa học và hài hước hơn, giáo sư đó cũng sẽ sớm bị các sinh viên tẩy chay mà thôi. Tôi không ngạc nhiên khi hầu hết các cải tiến về công nghệ trên thế giới này luôn thuộc về những công ty có tầm nhìn và khả năng dẫn dắt thế giới. Lấy ví dụ như về công nghệ thông tin thì có Microsoft, Apple; còn thương hiệu kinh doanh các sản phẩm nguồn gốc thiên nhiên, có đạo đức toàn cầu là The Body Shop... Song song với những thành quả mà sự đổi mới đem lại là chi phí cơ hội và sự đau đớn khi phải từ bỏ những thói quen và hình ảnh đã gắn bó với mỗi cá nhân cũng như tổ chức. Bạn phải bỏ đi chiếc mũ rộng vành của những năm 80 thế kỷ trước và để đầu trần hoặc chỉ đội những chiếc mũ phớt kiểu cách để được coi là người có gu thẩm mỹ,

278


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

thực tế là bạn phải đối mặt với tỷ lệ ung thư da ngày càng cao do những tác dụng phụ của mỹ phẩm dưỡng và chống nắng cho da mang lại. Bạn cần chấp nhận những tiêu cực do việc đổi mới mang lại, và tập trung vào những thành tựu đáng khen ngợi. Đổi mới là một tất yếu, nếu bạn muốn dẫn đầu, hãy rèn luyện nó với hai nguyên tắc: bám sát mục tiêu và luôn đặt câu hỏi. Nếu bạn cần một câu thần chú, bạn có thể bạn có thể đọc câu này lên mỗi khi gặp khó khăn hoặc cảm thấy điều bạn đang làm không còn hiệu quả: “Khác biệt hay là chết!” Tóm lại, kỹ năng săn mồi là một yêu cầu cấp bách của tất cả các bạn trẻ ngày nay. Bạn không cần phải chờ đến khi ra trường mới dùng đến nó. Và sẽ là quá muộn để bạn có được những kỹ năng đó nếu bạn chỉ biết rèn luyện kỹ năng nghề hay phụ thuộc hoàn toàn vào cố vấn của mình. Tính cách bạn đã có từ những phần trước sẽ giúp bạn nhanh chóng rèn luyện được kỹ năng săn mồi. Hãy tin vào khả năng thay đổi bản thân của mình, đọc những câu thần chú mỗi khi bạn gặp khó khăn với một trong các kỹ năng, và luôn nhớ mang theo chúng bên mình trên mọi hành trình. Kỹ năng săn mồi (kỹ năng mềm) sẽ giúp bạn đến được nơi cần đến với thời gian nhanh nhất.

279


BÀI HỌC 6: NHÓM TÀI NĂNG CỦA SƯ TỬ

S

ư tử không bao giờ sống đơn lẻ một mình, trong khi thỏ thì luôn vô tư làm việc đó.

Như đã nói trong những bài học trước, bạn cần một nhóm làm việc. Dĩ nhiên, khi bạn là sư tử, nhóm của bạn không thể có các thành viên là những con thỏ. Vì sao phải nhắc lại vấn đề này? Câu trả lời rất đơn giản: Bạn chẳng bao giờ có thể tồn tại một mình! Trong thời đại ngày nay, bạn cần có bạn bè giúp đỡ, làm tai mắt cho bạn để ngăn cản sự xâm lăng của những đối thủ vô hình đến từ khắp nơi trên thế giới. Điều này cần được nhắc lại hàng ngàn lần, vì nó thực sự quan trọng. Nó giúp bạn không chết trên chiến trường trong lần ra trận đầu tiên. Có người nói rằng được chết trên chiến trường là một niềm vinh hạnh. Tôi thì không tán đồng với quan điểm đó. Với tôi, được chiến đấu, chiến thắng và sống mới là niềm vinh hạnh. Tất nhiên, cho dù bạn đã trở thành sư tử, bạn vẫn có thể “chết”. Nếu bạn có nhóm làm việc, nhóm tài năng quanh mình, bạn sẽ chẳng bao giờ để mình có một kết thúc buồn tẻ.

280


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Nhóm tài năng Là tập hợp tất cả các sư tử thuộc cùng một mẫu người, cùng hướng đến một mục đích cuối cùng như nhau, cho dù có thể làm những ngành nghề khác nhau. Nhóm tài năng phát huy tác dụng khi một thành viên gặp khó khăn đến nhờ nhóm trợ giúp cách giải quyết. Sức mạnh của nhóm chính là tính đa dạng một cách sắc nét. Mỗi sư tử là một chuyên gia, vì vậy nhóm tài năng chính là nhóm của những chuyên gia. Nhóm tài năng của bạn có thể được gọi tên, có những buổi họp mặt thường niên hay những quy tắc ứng xử chung nhất. Hoặc kể cả khi nhóm của bạn chẳng có cả những yêu cầu tối thiểu trên, chỉ cần các bạn có cùng sứ mệnh và biết đến sự tồn tại của nhóm là đủ. LÀM THẾ NÀO ĐỂ TẠO RA NHÓM TÀI NĂNG CHO MÌNH? Việc đầu tiên bạn cần làm là hãy nghĩ rằng việc tạo ra nhóm tài năng thật dễ dàng. Hầu hết các bạn trẻ ngày nay không thể đa dạng hóa các mối quan hệ của mình, họ hoài nghi tất cả mọi người và nghĩ rằng mình đang bị lợi dụng nếu có một ai đó gọi điện hay trực tiếp bắt chuyện với họ. Họ nghĩ rằng, để tạo ra được một nhóm tài năng, họ sẽ phải vất vả rất nhiều, từ việc chọn lựa, hình thành, duy

281


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

trì và phát triển. Họ cho rằng làm quen với một người lạ đã là rất khó chứ đừng nói là tạo nhóm với họ để trợ giúp lẫn nhau. Tôi thì lại cho rằng việc tạo nhóm thật sự dễ dàng, và tôi đã có nhóm tài năng của mình khi còn rất trẻ. Nhóm tài năng của tôi có 10 người thuộc cùng mẫu người cống hiến gián tiếp, gồm rất nhiều ngành nghề, từ nhà khoa học, nghệ sĩ, kỹ sư công nghệ thông tin, kỹ sư cơ khí, nhà kinh doanh, chiến lược gia… Nhóm của tôi hình thành trên cơ sở tin tưởng lẫn nhau và cùng mong muốn được kết giao. Chúng tôi luôn có một niềm tin và quan điểm sống: Tạo ra thật nhiều giá trị cho bản thân, sau đó chia sẻ một phần với xã hội. Bạn cũng có thể có nhóm của mình dễ dàng như vậy khi bạn biết được những nguyên tắc thực hiện cơ bản sau đây. HÌNH THÀNH TỪ HAI NGƯỜI Việc hình thành nhóm tài năng đã từng được nhiều diễn giả nhắc đến. Cũng có rất nhiều bạn trẻ đã thực hành, song hầu như mọi người đều quên đi yếu tố quan trọng đầu tiên: Đừng chờ đến khi đủ người mới tuyên bố lập nhóm. Hãy lập nhóm khi chỉ có hai người. Thật dễ dàng phải không? Song hầu hết lại hành động theo cách ngược lại, họ nghĩ rằng nhóm của họ phải có

282


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

số lượng thành viên thật lớn, phải có nghề nghiệp như thế này, phải có đảm bảo tài chính như thế này... rồi mới lập nhóm. Thực tế chứng minh điều đó là phi lý, bạn sẽ chẳng bao giờ tập hợp được quá ba người nếu bạn không tự mình chứng minh rằng việc lập nhóm là điều có lợi. Một số người lập nhóm khi đã tập hợp được trên ba người thì lại không thể xây dựng nhóm lớn mạnh và phát triển. Lý do là gì? Nhóm là một tập thể ít ràng buộc, khi số lượng thành viên vượt hơn ba người thì đòi hỏi nhóm phải có quy tắc hành xử và những điều lệ riêng. Tuy vậy, với nhóm vừa nêu trên, họ thường không đủ thời gian để lập cho mình một quy tắc chứ đừng nói là một hệ thống những quy tắc ứng xử. Việc hình thành nhóm bắt đầu từ hai người cho phép bạn làm điều đó, nó cũng giống như cuộc thảo luận đơn giản giữa hai cái đầu và hai cái miệng. Việc đề cử người đứng đầu nhóm cũng dễ dàng hơn. Nhóm ban đầu cũng giống một máy chủ cấu hình thấp nhưng vững chắc, những thành viên khác sẽ dựa trên các nguyên tắc cơ bản để đưa ra cáp kết nối của mình đến với máy chủ đó và dần trở thành một phần của nó. Bạn không nên quan trọng hóa về nghề nghiệp hay tình hình tài chính của các thành viên. Bạn có quyền chọn cho mình những sư tử tốt, nhưng nếu một sư tử nào

283


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

đó tìm đến với nhóm tài năng của bạn, hãy sẵn sàng đón nhận nếu sứ mệnh của họ giống với nhóm bạn. Hãy làm cho mọi việc đơn giản, và việc lập nhóm của bạn sẽ thật sự dễ dàng. Nhóm tài năng khác với nhóm bạn thân, đó là sự thực mà ít người nhận ra. Bạn cần biết sự khác nhau giữa hai nhóm. Nhóm tài năng được tạo thành do những người thuộc cùng một mẫu người, những người sống vì một mục đích duy nhất giống nhau trong cuộc đời. Nhóm tài năng không phải là nhóm nghề nghiệp hay nhóm bạn thân, đơn giản vì họ có thể trao đổi về tất cả những khó khăn trong cuộc sống và yêu cầu được trợ giúp từ các thành viên khác. Nhóm bạn thân thường là tập hợp của những người cùng chung quê quán, cùng chung tình cảm, cùng chung trường lớp... Họ không chung nhau ở quan điểm sống, và cũng không thể trợ lục cho nhau vì hầu hết đến với nhau không có sự chọn lọc. Một số thành viên trong nhóm bạn thân có thể là những con thỏ, song ta vẫn cảm thấy vô cùng thân thiết với họ. Tuy nhiên, để có thể giải quyết được những khó khăn trong mọi mặt của cuộc sống, từ vật chất đến tinh thần một cách khách quan nhất, những con thỏ lại không đủ tài năng. Nhóm bạn thân, trong hầu hết các trường hợp chỉ giúp thỏa mãn nhu cầu của cảm xúc, không giúp bạn thành công hơn hay làm cho khó khăn của bạn vơi đi phần nào.

284


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Bạn có thể hỏi về phương pháp lập kế hoạch với nhóm tài năng, tìm kiếm thông tin, tìm kiếm nguồn tài chính hay đơn giản chỉ là muốn có được một lời giới thiệu; song nếu bạn muốn nói về chuyện gia đình, về những khó khăn trong chuyện tình cảm... thì hãy tìm đến nhóm bạn thân. Bạn có thể tìm kiếm thành viên của nhóm ở bất cứ nơi đâu, bất cứ thời điểm nào. Điều quan trọng là cần tập hợp được những con sư tử cùng chung mục đích sống, chứ không phải những tay chơi ưa tụ tập bù khú... Cho đến bây giờ, nhiều người vẫn chưa biết đến tầm quan trọng của việc lập nhóm tài năng. Những lợi điểm sau đây có thể xem là nổi bật nhất, và bạn hãy dùng nó để thuyết phục những con sư tử ưa một mình săn bắt gia nhập nhóm của bạn. Trước hết, tham gia nhóm tài năng, bạn sẽ được: - Trở thành một thành viên tài năng của nhóm. - Được trợ giúp bất cứ lúc nào, với đa dạng các phương pháp. - Có được những thông tin nhanh nhất. - Có được những buổi gặp mặt và trao đổi thú vị về cuộc sống và công việc của mỗi thành viên. - Cuối cùng, là tai mắt cho mục tiêu của bạn.

285


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Khi đã nhận rõ những lợi điểm đó, bạn hãy đi bất cứ nơi đâu, gõ cửa bất cứ lúc nào và sẽ có người mở cửa đón chào bạn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc bạn kết nạp tất cả những người bạn gặp vào trong nhóm. Hãy đề ra những quy tắc và tiêu chuẩn để kết nạp thêm thành viên mới. Hãy chắc chắn họ là những con sư tử, và cần chắc hơn là việc họ cũng hướng theo mẫu người giống với nhóm tài năng của bạn. Điều này đặt ra một thách thức là: Đưa ra được tiêu chuẩn của sư tử. Việc đáp ứng được những yêu cầu để trở thành một sư tử thực sự là cả một quá trình dài rèn luyện. Bạn cũng không thể nhận biết được một người chỉ qua những gì họ nói với bạn. Chính vì vậy, phương pháp đơn giản nhất là chọn thành viên một cách cảm tính, thời gian sẽ cho bạn biết họ có thực sự là sư tử cùng mẫu người với bạn hay không. Tuy nhiên, điều này sẽ làm cho bạn đôi lúc mệt mỏi vì phải kết nạp rồi lại đào thải quá nhiều người. Một sinh viên năng động cũng có thể tạo cho mình nhóm tài năng. Những sinh viên khác nếu không muốn mạo hiểm, có thể gia nhập những nhóm tài năng có sẵn. Những CLB, những hiệp hội, những diễn đàn... là những nơi bạn có thể tìm đến. Bạn cũng không nên lo lắng khi

286


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

bản thân mình vẫn còn đang trên con đường trở thành sư tử lại dám dấn thân vào một nhóm chỉ có toàn các sư tử. Đó cũng là một sân chơi để bạn học hỏi và thử thách dòng máu trong bạn, nó cũng sẽ nói cho bạn biết rằng: việc chọn mẫu người lý tưởng của bạn có thực sự chính xác hay không? Lẽ dĩ nhiên, bạn phải coi đó là nhóm tài năng của mình. Có rất nhiều người, cho dù tìm ra những thành viên ưu tú khác nhưng chỉ dừng lại ở mức độ bạn bè. Họ không dám yêu cầu sự trợ giúp, hành động cảm tính và không thể tập hợp nhóm lúc cần kíp. Vì vậy, bạn luôn luôn cần tìm cho mình một nhóm tài năng. Đây là một bài học ngắn ngủi, song nó lại mang tầm quan trọng có tính quyết định. Vì thế, ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, bạn hãy tạo lập cho mình một nhóm tài năng. Lợi ích thiết thực và gần gũi nhất của việc đó chính là sự trợ giúp cho công việc của bạn sau khi bạn tốt nghiệp ra trường.

287


BÀI HỌC 7: BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

B

ài học này chỉ gồm một câu đơn giản duy nhất, hãy nhớ nó suốt đời và đọc lên vào mỗi buổi sáng trước khi làm bất cứ công việc gì: “Bạn chính là sư tử.” Trước khi đi ngủ, bạn cũng hãy đọc nó. Điều đó đồng nghĩa với việc, cuộc đời bạn đang đi đúng hướng và bạn đã là một người làm chủ cuộc sống của chính mình. Và như vậy, bạn hoàn toàn xứng đáng với danh hiệu sư tử hay sinh viên thành công.

288


BÀI HỌC 8: DẠY CHO NGƯỜI KHÁC TRỞ THÀNH SƯ TỬ

B

ạn có biết cách để kiểm soát bản thân? Bạn có biết cách để duy trì và phát triển tính cách, kỹ năng nghề hay những kỹ năng săn mồi? Bạn có muốn trở thành một người hoàn hảo và được ngưỡng mộ? Lời giải cho tất cả các câu hỏi trên chính là: trở thành một tấm gương, trở thành một bậc thầy. Vì sao việc trở thành một bậc thầy lại quan trọng? Trong cuộc đời mỗi chúng ta, ít nhất bạn hay tôi đều đã từng hoặc sẽ dạy dỗ một ai đó. Bạn có thể không nghĩ rằng mình đã là một người thầy nhưng mọi việc vẫn cứ diễn ra như thế. Bạn dạy cho các em mình cách học tập; lớn hơn một chút, bạn dạy chúng cách cư xử với mọi người... Khi có gia đình và những đứa con, bạn lại dạy con mình những điều bạn đã học được từ cha mẹ và cả từ cuộc sống. Tuy nhiên, hiệu quả của việc dạy dỗ sẽ không cao và không thể hướng đến việc giải quyết những câu hỏi trên nếu bạn không tự nhận về trách nhiệm của một người thầy và nghĩ rằng mình là một tấm gương. Khi bạn tự

289


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

giác trong việc dạy dỗ, bạn sẽ ngày một hoàn thiện bản thân, bạn sẽ luôn luôn kiểm soát và đưa chính mình trở về với mục tiêu đã định sẵn. Tôi thường nói với các em mình về việc lập kế hoạch và nghĩa vụ phải phục vụ cho cộng đồng, và thế là tôi dần ngấm vào máu cái tư tưởng đó, bây giờ tôi đã hoàn toàn là một người có mục tiêu rõ ràng, các kế hoạch chi tiết và lý tưởng sống. Điều quan trọng nhất bạn có được khi trở thành một người thầy là việc bạn có những học trò xuất sắc. Bạn luôn được kính trọng vì bạn đã đào tạo ra những con sư tử khác, giúp xã hội, đất nước và dân tộc ngày càng tốt đẹp và vững mạnh hơn. Cố vấn của tôi đã khuyên tôi trở thành một người thầy khi vẫn còn đang ngồi trên ghế nhà trường, lúc tôi vẫn chưa là một sư tử thực thụ. Ông nói: “Tuổi trẻ là giai đoạn đầy cơ hội song không ít những thử thách, con sẽ không thể giữ vững những quan điểm và lý tưởng sống của mình nếu con không thấy rằng sự tồn tại của bản thân, những công việc đang làm là có ích. Hãy trở thành một người thầy, truyền đạt những điều con học được hay con suy nghĩ để cảm thấy bản thân mình là người có ích. Đó cũng chính là cách tự trả công hằng ngày cho những cố gắng của con trong nỗ lực đi đến với mục đích cuối cùng là trở thành sư tử theo mẫu người của mình.”

290


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Bên cạnh đó, Bạn cũng có thể rút kinh nghiệm cho những việc mình đang làm khi chia sẻ với người khác. Bạn học từ cố vấn của mình, và dạy lại cho những người đang cần một điều gì đó để thay đổi. Khi bạn trở thành một người thầy, bạn sẽ dễ dàng nhìn thấy những gì cố vấn của bạn đã nhìn thấy, và bạn sẽ dễ dàng đạt được thứ mình mong muốn vì đã đứng trên quan điểm của người đã thành công là cố vấn của mình. Tôi nghĩ rằng, đó chỉ là những lý do cơ bản nhất để bạn trở thành một tấm gương, một người thầy. Những điều thú vị vẫn đang ở phía trước bạn, sự hào hứng và vui sướng được truyền thụ sẽ đến khi bạn thực sự nghĩ mình là một người thầy và dạy dỗ những đứa học trò đầu tiên.

Bạn sẽ dạy ai? Sai lầm phổ biến và nguyên nhân của những thất vọng khi tiếp xúc với người khác là nói ra tất cả những gì bạn biết, không cần chọn lọc người nghe hay quan tâm đến nhu cầu cần được tháo gỡ của họ. Lúc mới được cố vấn của mình chỉ dạy, tôi vẫn còn là một chàng trai bồng bột. Tôi đi nhiều nơi, gặp gỡ bạn bè và cả những người xa lạ để “truyền giáo”, và tôi trở thành một kẻ khốc lác tự bao giờ mà bản thân không hề biết. Một số người còn miễn cưỡng tỏ ra lịch sự, song đa số những người tôi muốn chỉ bảo đều tỏ ra chống đối và phê

291


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

phán tôi thật thậm tệ. Họ nói tôi chẳng biết gì về cuộc đời, họ còn nói tôi chưa thành công vì thế đừng bao giờ đưa ra những lời khuyên vô ích đó với họ. Tôi ủ rũ và thất vọng. Tôi bắt đầu nghĩ: Có lẽ nào mình là kẻ bất tài, khốc lác và thất bại như lời họ nói? Tôi đã định bỏ cuộc, và cố vấn của tôi đã kịp thời vực tôi dậy, ông nói: - Hầu hết những người đang thành công, những người đang dần trở thành sư tử đều phấn khích khi biết rằng mình cũng có thể trở thành một người thầy. Họ cũng giống con, luôn bước đi một cách vội vã và mang nỗi ê chề trở về. - Con chưa rèn luyện một cách nhuần nhuyễn kỹ năng giao tiếp và truyền đạt. Và quan trọng hơn, con chưa tìm được học trò cho mình. Một tuần sau, tôi phấn khích quay lại gặp cố vấn của mình. Người học trò của tôi chính là cô em gái nhỏ trong gia đình. Tôi đã lắng nghe và nhận ra rằng cô bé cũng muốn trở thành một người như mình. Tôi đã học được cách lắng nghe, và đem hết tầm hiểu biết của mình tư vấn cho em gái. Thực sự tôi đã rất hạnh phúc và có thêm động lực để phấn đấu. Bạn cũng có thể dễ dàng tìm thấy học trò của mình ở mọi nơi, mọi lúc. Bạn phải không ngừng lắng nghe và đặt

292


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

câu hỏi, vì đó cũng chính là phương pháp hiệu quả nhất để nhận biết người đối diện. Khi người đó nêu ra các khó khăn, bạn sẽ nói về mục đích sống và sứ mệnh, và yêu cầu họ tự chọn cho mình một mẫu người. Nếu bạn tìm ra người có sứ mệnh giống mình nhưng vẫn chưa nhận ra cách nào để hoàn thành sứ mệnh, đó chính là học trò của bạn vậy. Nếu học trò của bạn là người xấp xỉ tuổi đời với bạn, hãy tư vấn giống như hai người bạn thân thiết. Nếu học trò lớn tuổi hơn bạn, hãy tư vấn như một sự chứng minh. Bạn cần chứng minh rằng, những người đi trước như cố vấn của bạn, đã thành công với phương pháp này, và bạn nghĩ nó thật bổ ích nếu anh ta hay cô ta áp dụng nó. Có rất nhiều cách để tìm ra một người học trò xứng đáng. Qua các cuộc tiếp xúc cá nhân, qua internet, những lời giới thiệu hay chia sẻ của bạn bè, người thân. Song, bạn hãy cẩn trọng với những học trò lớn hoặc xấp xỉ tuổi bạn. Họ cần những người có kinh nghiệm và va vấp để huấn luyện. Nhưng nếu bạn nghĩ rằng mình đủ sức, hãy cứ làm tất cả những gì bạn muốn và cho là phù hợp. Tôi thường thích nhận học trò là những đứa trẻ đang trong giai đoạn hình thành tính cách, chúng thường chứa ít tạp chất trong đầu và thực sự dễ thay đổi.

293


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Bạn huấn luyện học trò của mình như thế nào? Tôi không nghĩ việc đặt ra một giáo trình là ý tưởng hay. Tốt hơn hết, bạn hãy làm tất cả mọi việc như tôi đã đề cập và cố vấn của bạn đã chỉ dạy. Bạn cũng không cần cứng nhắc trong cách truyền đạt, cần một địa điểm hay cầu kỳ trong cách xưng hô. Bạn và học trò của mình vẫn là những người bạn, anh chị em trong những khoảng thời gian bạn không tư vấn và trợ giúp họ. Tôi hiểu về khó khăn của một bạn trẻ khi phải nhận trách nhiệm đào tạo cho một ai đó. Bạn chưa thành công, nhưng nếu bạn trở thành một người thầy, niềm tin về sự thành đạt trong tương lai sẽ càng được khẳng định chắc chắn hơn. Điều đó chính là động lực giúp bạn vượt qua tất cả những khó khăn trong quá trình giảng dạy. - CHIA SẺ Đó là cách tốt nhất để bạn giúp một người hiểu ra vấn đề của họ. Bạn không nên đưa ra các bí quyết, vì thực sự chúng không tồn tại. Bạn cũng không nên ép buộc học trò phải làm theo những cách làm mà bạn cho là đúng. Bạn cần cho họ phương pháp tiếp cận vấn đề và để họ tự tìm ra câu trả lời cho chính mình dựa trên những điều cơ bản. Việc chia sẻ câu chuyện của bạn, cố vấn của bạn hay những câu chuyện thành công thuộc mẫu người mà bạn

294


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

đang hướng tới sẽ kích thích tất cả những học viên khác. Họ cũng giống như bạn, sẽ hiểu rằng mọi việc đều có thể đạt được, và những lý thuyết bạn đưa ra đã được rất nhiều người kiểm chứng và thành công. Bất cứ ai muốn trở thành một sư tử trong cuộc sống đều không thể không tuân theo những định hướng, những nguyên tắc nhất định. Nếu bạn có ý định truyền đạt cho học trò của mình những kiến thức cơ bản và có trình tự, giúp họ tự giác nhận biết được khó khăn và giải quyết chúng chứ không phải chỉ tìm đến bạn để được tiếp lửa sau khi đã mắc sai lầm, nếu bạn nghĩ rằng cần có một giáo trình chi tiết, những gì đề cập trong sách này sẽ là một lựa chọn thích hợp. Hãy giúp các học trò của mình, trước tiên là “phá bỏ hàng rào công viên”. Tiếp đến là hình thành mẫu người theo đuổi, đặt ra chuỗi các mục tiêu và lên kế hoạch để thực hiện nó. Cuối cùng là quá trình rèn luyện tính cách, tài năng và các kỹ năng cần thiết để đi đến đích một cách nhanh chóng và giảm thiểu tối đa những sai lầm không đáng có. Thường thì trong hầu hết những trường hợp khó khăn và thách thức bạn phải đối mặt, bạn sẽ tìm sự trợ giúp tư vấn từ cố vấn của bạn. Tuy nhiên, tôi cũng gặp rất nhiều trường hợp, các bạn trẻ khi không thể tìm được học

295


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

trò cho mình hoặc khi không biết cách dạy dỗ lại thường chẳng bao giờ nhờ cậy đến cố vấn của họ. Họ nghĩ rằng, đó là việc riêng, và không nên để cố vấn của mình phải mệt nhọc hơn nữa. Thật ra, cố vấn của bạn cũng chính là bạn và ngược lại, vì hai người có cùng sứ mệnh. Điều đó nói lên rằng, việc của bạn cũng chính là việc của cố vấn, và bạn cần phải lên tiếng xin trợ giúp mỗi khi gặp khó khăn trong việc truyền đạt những điều còn chưa thỏa đáng đến học trò của mình. Hãy làm điều đó trong mọi trường hợp cần thiết. Bạn chỉ cần chú ý một điều là đừng bao giờ lạm dụng những lợi thế của một người có cố vấn. Một triết gia từng nói: “Địa ngục sẽ mở ra khi con người không nhận biết những thứ họ có hoặc quá dựa dẫm vào những thứ họ đang sở hữu.” Tóm lại, việc dạy cho người khác thành công cũng chính là mang đến cho bạn một động lực để phấn đấu, một sức mạnh kéo bạn trở lại mỗi khi lạc đường. Điều đó dễ hiểu, vì chẳng ai dạy người khác thứ mà họ không vận dụng cả. Khi bạn truyền đạt cũng là lúc bạn thắp lửa lại cho chính mình, và soi rọi bản thân để không bao giờ chệch hướng. Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay: trở thành một người thầy.

296


BÀI HỌC 9:

QUY LUẬT CỦA RỪNG XANH

Đ

ây sẽ là những điều bạn cần tuân thủ khi bước ra khỏi cánh cửa trường đại học.

Ở trường, bạn có thể không đọc nội quy và thường xuyên vi phạm chúng. Khi bạn va chạm với cuộc sống, bạn không thể tiếp tục tái diễn điều ngu ngốc đó. Một người chơi bài tồi là một người chưa hiểu cặn kẽ về luật chơi. Thói quen hành động trước khi biết những nguyên tắc và giới hạn của việc bạn sắp làm luôn là một nguyên nhân của việc không thể kiểm soát hay làm cho mọi việc đi đúng theo những gì đã dự định. Một khi bạn không hiểu rằng bạn được phép làm gì và không thể làm gì, bạn sẽ chẳng bao giờ đưa ra được những dự đoán chính xác. Những người không học luật chơi sẽ trở thành con rối trong mắt người khác. Họ luôn chạy lăng xăng và la hét ầm ĩ mỗi khi những cản trở bất ngờ ập đến. Họ than vãn cho dù biết rằng thất bại cũng đều do sự chuẩn bị thiếu kỹ lưỡng của mình, đại loại như: - Tại sao điều đó lại xảy ra với tôi kia chứ? Tôi đâu biết về những tác động không mong muốn đó đâu?

297


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

- Ai đã đề ra cái chính sách quái gở này?... Khi bạn là sinh viên, các giáo sư yêu cầu bạn phải trả hết bài trước tuần cuối cùng của học kỳ, bạn đã không để tâm đến điều đó, và chẳng có vị giáo sư nào thông cảm cho sự chậm trễ đáng trách này của bạn cả. Khi đã trở thành một sư tử và bước ra ngoài đối mặt với cuộc sống, bạn phải học tất cả các nguyên tắc trong những công việc mà bạn làm, cách ứng xử với người khác, và cách hoàn thành công việc dưới những áp lực cao. Điều đó cũng giống như việc một sư tử học những điều luật của rừng xanh để làm chúa tể vậy. Những người không bao giờ bị ngoại cảnh tác động thì khác, họ biết những yêu cầu và khuôn khổ mà mình phải tuân thủ, sớm đưa mình vào những quy tắc và phát huy một cách có kiểm soát những thế mạnh của mình. Tôi đã mất hàng tuần để học thuộc hết những điều khoản trong bộ luật doanh nghiệp trước khi bắt tay vào kinh doanh, và tôi đã không bao giờ gặp rắc rối với luật pháp. Với những công việc khác, tôi cũng luôn áp dụng nguyên tắc tương tự: Học lễ phép trước khi bước vào nhà người khác. Có nhiều bạn trẻ không biết tận dụng những thứ mình được quyền biết để vận dụng vào cuộc sống, lao động

298


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

hằng ngày. Họ bỏ qua mọi thứ, từ nội quy trường lớp, các nguyên tắc ứng xử trong cộng đồng, lễ giáo của gia đình và các điều luật quy định những việc họ sắp làm. Bạn sẽ vượt đèn đỏ và bị bắt phạt khi bạn không biết rằng luật giao thông không cho phép bạn làm điều đó. Có những điều luật được ghi lại và tập hợp, bạn có thể dễ dàng tìm thấy và đọc nó. Có những thứ luật khác, bạn sẽ chẳng bao giờ tìm được trong sách vở. Vậy, hai thứ luật mà tôi vừa nhắc đến là gì? Bạn nhận ra chúng bằng cách nào? Làm sao để có thể học chúng một cách nhanh chóng? Hãy đọc tiếp, và bạn sẽ có được câu trả lời. - LUẬT ĐƯỢC CÁ NHÂN, TỔ CHỨC, XÃ HỘI, LUẬT PHÁP QUY ĐỊNH Bạn đừng bao giờ phê phán những quy định, hãy tuân theo và thích nghi tốt nhất với nó. Khi bạn đủ mạnh, bạn có thể thay đổi những điều luật mà bạn nghĩ là chưa chuẩn xác, còn bây giờ, hãy học hỏi và rèn cho mình tính chịu đựng. Luật đã được chuẩn hóa hay ghi nhận bằng văn bản là điều được công khai phổ biến và được bảo vệ. Bạn sẽ phải trả giá đắt cho việc vi phạm chúng.

299


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Hãy học những điều luật này trước khi đến bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì, vì thực sự nó cần thiết để ngăn cản bạn làm những việc vô nghĩa và tai hại. HỌC LUẬT KHI THAM GIA CÁC TỔ CHỨC Cho dù bạn đi học hay đi làm, cho dù nơi bạn đến chỉ là một nhóm nhỏ hay là cả một tập thể lớn, thì trong đó đều tồn tại những nguyên tắc nhất định. Bạn cần học hỏi chúng. Những công việc đơn giản như vậy, thay vì hỏi cố vấn của mình, bạn hãy trực tiếp gặp những người phụ trách có thẩm quyền và hiểu biết để tìm hiểu. Khi một tình nguyện viên thuộc mẫu người cống hiến trực tiếp nói với bạn rằng anh ta chẳng bao giờ làm tốt được công việc tại tổ chức của mình, và anh ta luôn bị đặt vào tình thế bị động trong các quyết định bổ nhiệm và thuyên chuyển; điều đó nói lên rằng anh ta là một người không bao giờ đọc các quy định, các bản thông báo và nguyên tắc hành xử tại nơi anh ta đang làm việc. Bạn biết đấy, ngay cả khi bạn cho ai đó một thứ họ đang rất cần, bạn cũng phải học để biết cho như thế nào mới đúng cách và được người nhận vui vẻ chấp thuận. Một số bạn sinh viên sau khi ra trường và đi làm thường để cho thói quen “không thích hỏi” làm ảnh hưởng

300


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

đến tầm hiểu biết và việc làm của mình. Họ không bao giờ nhờ cậy và yêu cầu, cho dù đó là những việc chính đáng và là quyền của họ. Đó thực sự là một thói quen đáng chê trách. HỌC LUẬT KHI BẠN LÀM NHỮNG CÔNG VIỆC MỚI Đây là việc quan trọng không kém gì với so với việc bạn học hỏi kiến thức nghề hay kỹ năng săn mồi. Khi bạn kinh doanh, khi bạn chuyển nghề nghiệp hay ngành học, bạn đều phải học luật. Bạn phải học về luật dân sự nếu không muốn phạm pháp, học luật doanh nghiệp khi không muốn thua lỗ, và học về những điều khoản quy định trong các tổ chức phi chính phủ khi muốn tài năng của mình được phát huy với hiệu quả tối đa. Bạn muốn thành công trong những thử thách mới, bạn muốn làm chủ được cuộc đời mình, điều đó đồng nghĩa với việc bản phải biết cách tồn tại khôn khéo trong những nhóm và cộng đồng khác nhau. Mỗi nơi bạn đi, mỗi công việc bạn làm đều có những nguyên tắc chung mà không bao giờ bạn được vi phạm. Người thất bại là người không bao giờ đạt được những điều họ mong muốn hoặc đạt được chúng bằng cách phá đi mọi quyền kiểm soát của tập thể và làm ảnh hưởng xấu đến cuộc sống của những người khác. Họ không được xã

301


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

hội công nhận vì thực sự họ đã không công nhận những quy chuẩn mà họ và những người khác đã thống nhất đặt ra. LUẬT NGẦM HIỂU Bạn thường nghĩ luật ngầm hiểu là gì? Tôi không có ý định đề cập đến xã hội đen hay những thứ không bao giờ được xã hội rộng rãi chấp nhận. Tôi nói đến những nguyên tắc được tạo dựng bằng uy tín của các cá nhân và những liên kết tất yếu trong mọi cộng đồng, tổ chức. Luật ngầm hiểu không được quy định bằng văn bản và không phải ai cũng có thể hiểu được nó. Dĩ nhiên rồi, vì nó là luật chơi của những người thành công và đã trở thành sư tử. Sau khi nghe tôi trình bày về luật ngầm hiểu, bạn sẽ biết rằng, tại sao có rất nhiều người có học thức, có tiền bạc địa vị ban đầu khá tốt lại nhanh chóng thất bại và cảm thấy bất hạnh. Bạn sẽ thấy được lý do của những than vãn: - Tôi không hiểu được nó. - Chúng là một lũ kiêu căng và hợm hĩnh. Tôi sẽ không bao giờ tham gia nữa... Và bạn phải có cái nhìn thật khách quan về luật này cũng như cách áp dụng từng điều khoản vào những hành

302


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

động riêng biệt. Bạn không thể lấy ràng buộc giữa sếp của bạn với mình để quy định hay hành xử với những mối quan hệ khác và ngược lại. Bạn không thể lấy sợi xích chỉ để cột một con ruồi, cũng không thể lấy vài sợi bún giữ chân một con sư tử. Đó giống như một cách ví von hài hước; song thực sự lại là điều đáng suy nghĩ nghiêm túc. LUẬT GIỮ UY TÍN Đó là điều luật quan trọng nhất đối với bất cứ người nào muốn được làm chủ, muốn giữ gìn và phát triển các mối quan hệ cũng như công việc của mình. Bạn có biết người Trung Hoa, đặc biệt là giới doanh gia, coi trọng điều gì nhất trong các cuộc thương thảo giao dịch không? Bạn có biết mọi người có thể cộng tác làm việc với nhau là do đâu không? Bạn được tuyển dụng vì tổ chức đó cần nhất điều gì ở bạn?… Câu trả lời cho mọi câu hỏi về việc làm thế nào để tồn tại trong một cộng đồng, hỗ trợ cùng nhau phát triển là niềm tin. Niềm tin là thứ được xem như lương thực nuôi sống con người. Bạn có được ngày mai khi bạn tin rằng ngày mai sẽ đến, bạn có được sự trợ giúp của bạn bè khi bạn tin tưởng họ. Cũng giống như việc vượt qua sự đói khát bằng lúa gạo, bạn vượt qua khó khăn với niềm tin.

303


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Niềm tin vào chính bản thân mình và những người khác được xây dựng trên nền tảng của luật giữ uy tín. Khi bạn biết ai đó là một người giữ lời hứa, thường hành động khi đã dung hòa lợi ích của tất cả các bên, bạn sẽ muốn được làm ăn và cộng tác với người ấy. Vậy uy tín là gì? Luật giữ uy tín quy định ra sao? Bạn phải làm gì để thỏa mãn những mục tiêu của mình trong khi vẫn chấp hành xuất sắc luật giữ uy tín? Uy tín là hình ảnh bạn tạo ra dưới mắt của người khác. Uy tín có thể rất lớn hoặc vô cùng bé nhỏ, tất cả phụ thuộc vào việc bạn xây dựng nó như thế nào. Chúng ta luôn muốn trở nên đẹp đẽ trong mắt mọi người, song chẳng bao giờ chịu cố công xây dựng hình ảnh đó. Một số khác thì tạo nên hình ảnh mờ nhạt do không bao giờ muốn hy sinh lợi ích cá nhân. Người có uy tín là người luôn hành động một cách dễ hiểu, minh bạch và không bao giờ vi phạm nguyên tắc của mình. Khác với những kẻ thất bại, mưu lợi chộp giật bằng cách chà đạp lên người khác, người tôn trọng luật giữ uy tín biết rằng để làm được những công việc lớn lao đòi hỏi phải có sự trợ lực của rất nhiều người. Họ làm lợi cho mình bằng cách đưa ra một giá trị tương đương cho người mà họ hợp tác. Giữ lời hứa là một thói quen thông thường của người có uy tín. Bạn sẽ được xem là người có uy tín khi bạn luôn

304


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

thực hiện những gì mình đã nói ra, và luôn nhất quán vì những điều đó. Song điều đó thật sự chưa đủ, luật giữ uy tín quy định rằng: bạn có uy tín đồng nghĩa với việc bạn là một người được việc, bạn phải làm được chứ không phải chỉ dừng lại ở việc dám làm. Điều đó giải thích tại sao chúng ta chỉ muốn cộng tác với người giữ uy tín chứ không bao giờ bắt tay với kẻ luôn ba hoa nhưng thực sự thì rỗng tuyếch. Luật giữ uy tín cũng nói rằng: Uy tín của bạn tỉ lệ thuận với hình ảnh người khác có từ bạn. Chính vì vậy, đừng bao giờ ngại ngùng bày tỏ quan điểm và chứng tỏ bản thân mình. Khi bạn làm được việc và mang lại nhiều giá trị hơn cho chính mình cũng như xã hội, bạn sẽ được xem là một người có uy tín. Uy tín tạo ra công ăn việc làm, tạo ra các mối quan hệ, tạo ra tiền bạc cũng như cơ hội học hỏi và trau giồi. Uy tín có nhiều dạng. Khi bạn kể chuyện về một người nào đó, tôi chắc rằng bạn đang phán xét họ theo một phương diện nhất định. Bạn phê phán hay khen ngợi họ cũng chính vì uy tín của họ trên phương diện đó mà thôi. Tôi có thể nói được gì khi bạn biết rằng uy tín về việc đối đãi với nhân viên của công ty A nào đó tốt hơn công ty tôi. Chắc chắn tôi sẽ thất vọng lắm vì để mất đi một người tài năng như bạn trong công ty của mình. Hãy luôn xây dựng hình ảnh bằng những công việc bạn làm chứ không phải bằng những gì bạn nói. Người

305


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

ta thường chẳng bao giờ nhớ người khác đã nói gì với mình, họ chỉ nhớ những gì họ được ban tặng. Nếu muốn trở thành người có uy tín, hãy ban tặng thật nhiều bằng hành động. Lợi ích thiết thực nhất của việc giữ gìn uy tín là khả năng bạn sẽ nhận được hàng ngàn lời mời cộng tác và làm việc, và hãy làm việc thật chăm chỉ, thông minh để có một uy tín thật lớn. Ví dụ đơn giản, khi bạn là một kỹ sư đầu ngành về khoa học máy tính tức là bạn đã có uy tín lớn trong nghề, tôi cam đoan rằng bạn sẽ luôn phải đau đầu vì lựa chọn những đối tác và công ty tốt nhất cho mình làm việc. LUẬT TÔN TRỌNG Hãy tôn trọng tất cả những người khác. Nếu bạn không thể làm được điều đó, bạn sẽ chẳng bao giờ được người khác tôn trọng. Và sẽ chẳng có con sư tử nào hết, tôi chắc chắn điều đó. Bạn có muốn nói chuyện hay cộng tác với người không có chút thành ý nào với mình không? Tôi thì không bao giờ chịu làm việc với những kẻ như vậy. Nếu không thể tôn trọng người đối diện, đừng bao giờ đối diện với họ. Đây là một bài học lớn trong đời. Có một lần tôi nhập hàng từ một nhà cung cấp mới. Vì là lần đầu nên tôi chỉ muốn nhập lô hàng vừa phải để khảo sát nhu cầu về sản

306


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

phẩm của nhà cung cấp đó trên thị trường rồi mới bắt tay vào làm việc nghiêm túc. Tôi đã sai lầm và nhận được bài học thích đáng, thực tế là chẳng có doanh nghiệp nào muốn làm ăn với bạn khi bạn chỉ muốn thử với tài sản của họ. Trong cuộc sống cũng vậy, bạn đừng bao giờ lấy thân thể, tài năng, nhân phẩm hay bất cứ thứ gì của người khác ra để “thử”. Đó là hành động được xem là thiếu tôn trọng nhất đối với bất cứ ai. Bạn phải nghiêm túc, làm hết sức mình đối với mọi việc và bất cứ ai khác. Luật tôn trọng nói rằng: Đừng bao giờ coi trọng một lô hàng to hơn lô hàng nhỏ. Đừng bao giờ chỉ biết nóng giận đối với những người thấp cổ bé họng trong khi lại khúm núm trước phú quý giàu sang. Nếu bạn tôn trọng một ai đó, họ sẽ thầm cảm ơn bạn và sẵn sàng giúp bạn đạt được mục đích của mình. LUẬT CÔNG BẰNG Cuộc đời vốn không tuyệt đối công bằng. Đừng bao giờ cố thay đổi điều đó, bạn sẽ vứt tuổi thanh xuân của mình vào sọt rác nếu chỉ luôn than vãn về cuộc đời, về các vị giáo sư, trường lớp, các quan chức, quy chế hay bất cứ thứ gì khác... Hãy thích nghi với sự bất công, quên nó đi và tập trung vào công việc chính của mình.

307


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Công bằng là gì? Nó không phải là thứ được tạo ra để bạn hưởng thụ, vì nếu nó có sẵn cho bạn dùng thì những người tạo ra nó sẽ như thế nào đây? Họ có được hưởng công bằng không? Bạn được sinh ra để sáng tạo, truyền bá và thực thi sự công bằng, đừng bao giờ ngồi và chờ đợi điều kỳ diệu. Tôi luôn nghe người ta phàn nàn về đủ thứ chuyện, từ chuyện nhỏ nhặt của bản thân đến việc quốc gia đại sự... Họ luôn nói về những thứ xa vời và không bao giờ chấp nhận lỗi lầm của bản thân. Bạn có phải là người công bằng không khi phủ nhận sai lầm của mình, đồng thời đẩy hết những thứ xấu xa về phía người khác? Mỗi người sinh ra để làm một nhiệm vụ, bạn cũng vậy. Tôi hiểu cảm giác của những người tham lam, muốn có tất cả mọi thứ trên thế giới. Tuy nhiên thay vì hành động để đạt được nó, họ lại luôn kêu ca về sự bất công của xã hội: - Tại sao anh ta giỏi giang như thế còn tôi thì không? - Cha mẹ phải chịu trách nhiệm cho cuộc đời của tôi. - Người giàu có thật đáng ghét. Tôi là người nghèo lương thiện. - Cuộc đời quá thiên vị, họ cho người khác tất cả, và lấy đi của tôi không sót một thứ gì.

308


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

Khi tham lam, bạn phải biết rằng mình sẽ đạt được những gì mình mong muốn. Nếu tham lam chỉ để sinh sự ghen ghét, bạn sẽ suốt đời bất hạnh với điều đó. Công bằng không tồn tại ở người khác, nó tồn tại trong chính bản thân mình. Bạn cần ghi nhớ luật công bằng này và luôn sử dụng trong những trường hợp cần thiết. LUẬT BAN ƠN VÀ MANG ƠN Hãy luôn nhớ rằng bạn có hai cánh tay: Một để giúp đỡ chính mình, một để giúp đỡ những người khác. Bạn có thể không bao giờ biết ơn khi được người khác giúp đỡ và mong được báo đáp ngay khi họ cần. Bạn có thể sống cuộc sống không cần đến sự cậy nhờ. Bạn không muốn mang ơn bất cứ ai vì bạn thực sự tài giỏi và bản lĩnh. Tốt thôi, đó là lựa chọn của bạn. Nhưng nếu chú ý một chút bạn sẽ nhận ra rằng, người không bao giờ ban ơn và chịu mang ơn của người khác sẽ là người luôn gặp trắc trở. Họ tự tôn nghĩ rằng mình chẳng bao giờ phải quỵ lụy ai cả, và họ trách móc cuộc đời khi không đạt được điều họ muốn. Mang ơn không phải là xin xỏ. Khi bạn trở thành một phần của tập thể, tổ chức, cộng đồng, bạn cần biết rằng bạn phải chịu ơn huệ của một ai đó. Mang ơn cũng như

309


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

sợi dây ràng buộc bạn với hệ thống và nhóm của mình. Bạn nghĩ sao khi những người khác muốn nhờ bạn giúp đỡ trong khi bạn chẳng bao giờ để cho họ được nhúng tay vào việc của mình? Quả thực, bạn không thể đếm hết những người như thế trên thế giới này! Họ có thể là kẻ ích kỷ chẳng bao giờ chịu chia sẻ với người khác, hoặc cảm thấy day dứt khi để người khác phải lo lắng cho mình. Đừng đổ thừa cho trách nhiệm khi bạn là một trong số họ, bạn không phải là người có trách nhiệm khi bạn phải chật vật giải quyết khó khăn của mình và để bạn bè cũng như nhóm tài năng đứng ngoài cuộc. Người không chịu mang ơn thường được người khác quy kết rằng họ sẽ chẳng bao giờ trông cậy được vào người ấy việc gì. Những người sống cô lập hoặc tỏ ra quá tự tôn thường không muốn được giúp đỡ. Họ cần thay đổi, vì thực tế bạn chẳng bao giờ có thể không dựa vào cộng đồng của mình để sống. Bạn mua một món đồ, bạn nợ người bán hàng và ngược lại. Bạn nghe một giáo sư giảng bài, tức là bạn đã chịu ơn giáo sư đó... Còn vô số những thứ khác, bạn bè, đồng nghiệp, đối tác … Mang ơn khác với xin xỏ. Khi đi xin bạn chẳng bao giờ nghĩ là sẽ có nghĩa vụ phải giúp đỡ lại, khi mang ơn

310


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

bạn sẽ khác. Khi đi xin, bạn mang tâm lý nặng nề và cảm giác nhục nhã vì bị coi thường; khi mang ơn bạn tự tin là người có những người bạn và nhóm tài năng tuyệt vời. Về cơ bản, khi chịu để người khác giúp đỡ cũng chính là cách bạn để người đó trở thành một trong số hàng trăm hàng ngàn những cáp kết nối vững chắc đến lý trí và cảm xúc, để họ trở thành một phần cuộc sống và gia đình lớn của bạn. Người mang ơn thì cần phải ban ơn. Hãy giúp đỡ những người mà bạn cho rằng đó chính là một phần cuộc sống của mình. Cho dù bạn thuộc mẫu người cống hiến trực tiếp hay là sống vì chính mình, bạn vẫn cần phải cho đi những gì bạn có trong giới hạn bạn quy định. Tuy nhiên, cho đi không dễ dàng với tất cả như khi nhận lại. Nhiều người cần rèn luyện rất nhiều để có tấm lòng bao dung, một số khác thì vốn dĩ đã sẵn có trong bản thân mình. Phương pháp đơn giản nhất để bạn vui vẻ và chân thành giúp đỡ người khác là: Hãy xem người đó là một phần cuộc sống của mình, là người thân của mình. Và chỉ khi đó bạn mới có thể ban ơn một cách nhẹ nhàng và thoải mái. Tôi có một cô em gái, có lần cô bé hỏi tôi làm thế nào để chơi được với những người bạn trong lớp học mới của mình. Tôi bảo em nên xem xét bản thân và nghĩ xem có

311


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

muốn chơi với những người trong lớp đó không. Câu trả lời cho câu hỏi trên chính là: xem những người bạn là những người thân. Tôi dám chắc rằng bạn cũng từng có câu hỏi đó. Trên thực tế, bạn bè không nhất thiết phải là người thân, nhưng khi bạn muốn chơi cùng họ, muốn trở thành một phần trong những quyết định và suy nghĩ của họ, bạn phải xem họ như những người thân của mình. Trở thành một gia đình lớn chính là yếu tố quyết định xem bạn có chịu ban ơn và mang ơn một ai đó hay không. Tôi tin tưởng về khả năng tiếp thu những điều luật của bạn. Bạn sẽ sớm kết nối được với tri thức, tiền bạc các mối quan hệ nếu bạn biết tuân thủ những gì bạn đã học. Sư tử phải là người nắm rõ nhất những quy định trong khu rừng của mình; tương tự như vậy, bạn làm chủ bản thân và những mục tiêu khi bạn trang bị đủ kiến thức kỹ năng và luật lệ. LUẬT TÍCH LŨY Kẻ nào không muốn cúi xuống nhặt một cây kim thì không đáng có một đồng bạc. (Ngạn ngữ Anh). Có thành công lớn nào không trả bằng máu và nước mắt? Có điều vĩ đại nào không được xây lên bởi những công việc nhỏ nhặt. Đó là lẽ tất yếu, là quy luật muôn

312


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

thuở của cuộc đời. Vậy mà chúng ta lại thường không chịu thừa nhận và áp dụng nó vào cuộc sống của chính mình. Bạn cần biết rằng, để có được một đồng bạc, bạn cần chăm chỉ tích lũy từng cây kim nhỏ. Bất kể công việc nào có ích, bất kể phải tiếp xúc với những người khó chịu tới dường nào, bạn cần kiên trì, đứng đúng vị trí của mình và làm việc chăm chỉ để được thưởng những thành quả xứng đáng. Luật tích lũy nói rằng: Bạn cần lớn lên từ những điều nhỏ bé. Hãy vươn lên bằng chính sức lực của mình và phải biết vị trí hiện tại của bản thân. Người thành công luôn luôn tích lũy, tiết kiệm và tái đầu tư tất cả những gì mình có. Họ không bao giờ phung phí tiền bạc, thời giờ và tài năng của mình. Họ hiểu rằng, để có một ngôi nhà người ta cần đặt những viên gạch nền móng đầu tiên. Còn những kẻ thất bại? Họ luôn nóng lòng để có được thứ mình muốn mà không bao giờ biết chuẩn bị và tích lũy. Và họ cũng sớm nh���n ra rằng, bản thân đang hành động vô ích, họ thất bại và sụp đổ hoàn toàn. Những người trẻ kiêu ngạo thường chẳng bao giờ nghĩ đến tầm quan trọng của những “cây kim”, họ bồng bột muốn lao đến để tước đoạt mọi đồng bạc trắng trong tay người khác.

313


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Nhưng điều đó chẳng bao giờ thực hiện được, vì họ đang làm một việc quá sức mình. Luật tích lũy cũng dựng lên một hàng rào ngăn chặn sự kiêu căng và hợm mình quá đáng. Khi bạn còn là một người không ai biết đến, muốn có được những mục tiêu của mình, bạn cần phải dẹp bỏ lòng tự ái sang một bên và tập trung vào công việc của mình. Ai bảo cúi xuống nhặt một cây kim là xấu? Bạn chẳng việc gì phải xấu hổ khi bạn làm việc đúng với lương tâm, đạo đức và pháp luật. Khi lao động chân chính, những việc bạn làm sẽ chẳng bao giờ là việc nhỏ. Hãy dẹp bỏ ham muốn có được mục đích một cách nhanh chóng và nhẹ nhàng, dẹp bỏ những tự ái quá đáng và luôn luôn làm việc một cách trong sáng. Tóm lại, luật được tạo ra bởi con người và các mối quan hệ xã hội. Có nhiều dạng luật lệ, có những luật được thống kê và dễ dàng tìm thấy trên sách vở và những người khác, có luật chỉ được ngầm hiểu với nhau. Luật chính là vách ngăn giúp chúng ta không bao giờ phạm lỗi, nó giống như hàng rào phân biệt đâu là đường đi còn đâu là vực thẳm. Người thành công là người biết giữ những quy tắc để đạt được mục đích của chính mình. Họ thực sự đã không xé rào để rồi rơi xuống vực thẳm.

314


BÀI HỌC CUỐI CÙNG: HÃY LUÔN LUÔN CHĂM CHỈ “Đừng để đến ngày mai những gì có thể làm hôm nay.” (Lord Chesterfield) “Chỉ có lao động mới giúp con người quên đi những nhàm chán và thất vọng trong cuộc sống. Chỉ có nỗ lực không ngừng nghỉ, mỗi ngày bước thêm một bước, bạn mới có thể đến được với mục tiêu cuộc đời mình.” (Khuyết danh)

Đ

iều gì sẽ xảy ra khi bạn chỉ ngồi nghĩ ngợi và mơ tưởng? Chẳng có gì hết ngoài việc bạn đã để lãng phí vốn thời gian quý báu ít ỏi của mình. Chăm chỉ được coi là điều kiện tiên quyết cho tất cả những kết quả tốt đẹp của cuộc đời. Nó làm nên thành công và phán xét thất bại. Chăm chỉ được hiểu như sự cần mẫn làm việc, hằng ngày hằng giờ thực hiện và tôn trọng những kế hoạch đã đề ra. Cho dù công việc có nhàm chán đến mức nào, người chăm chỉ vẫn sẽ thực hiện với sự hào hứng và lòng nhiệt huyết cháy bỏng. Vì thế, công việc nào cũng có thể hoàn thành, khó khăn nào cũng có thể vượt qua.

315


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

Đa số sinh viên ngày nay thường thiếu sự chăm chỉ. Họ chẳng chịu học tập và làm những điều có ích. Cho dù họ luôn thiếu tiền bạc, họ vẫn chấp nhận ngồi co ro ở nhà để không phải làm thêm bất cứ việc gì. Tôi nghe những tiền bối nói về giới trẻ như vậy và cảm thấy mình cần phải làm một việc gì đó. Tôi muốn thay đổi tư duy của các bạn, song trong mọi trường hợp, kết quả tốt đẹp sẽ đến khi nhận được sự cộng tác từ chính mỗi người. Nếu bạn muốn trở thành một người theo mẫu người mà bạn ngưỡng mộ, bạn phải chăm chỉ làm việc ngay từ hôm nay. Đừng ỷ lại vào sự giúp đỡ của người khác, vì mỗi người sinh ra là để thực hiện nhiệm vụ của mình. Có công bằng không khi bạn chối bỏ sứ mệnh bản thân và đẩy nó cho gia đình, bạn bè phải gánh vác? Bạn có biết những doanh nhân thành đạt đã làm việc như thế nào không? Họ làm việc suốt đời, ngày nào cũng làm việc. Người thành công chẳng bao giờ có việc “phải làm” hay nhàm chán, vì thời gian của họ đầy ắp những việc “muốn làm” và thú vị. Bạn cũng cần thay đổi theo chiều hướng tích cực như vậy nếu bạn muốn được như họ. Một số người ngụy biện cho mình bằng lý do: “Tôi còn rất nhiều việc để làm, rất nhiều người cần quan tâm... Tôi không đủ thời gian...” Tuy nhiên, dù họ có hàng triệu

316


NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ

lý do, thì cũng chẳng có lý do nào nhằm vào chính bản thân mình. Có quá nhiều việc quan trọng khác ư? Vậy mục tiêu và các kế hoạch được đặt ở đâu trong thứ tự ưu tiên của bạn? Một người có trách nhiệm chẳng bao giờ nói điều vô nghĩa như vậy, còn kẻ lười biếng thì luôn lắm lời biện hộ. Khi kế hoạch của bạn đã được xây dựng chi tiết, kỹ năng quản lý thời gian của bạn trở nên hoàn hảo, điều ngăn cản bạn tiến về phía trước duy nhất chỉ có sự lười biếng. Đừng nói với tôi rằng, là con người thì ai cũng muốn được chơi bời, hưởng thụ và nghỉ ngơi. Tôi và những sư tử khác không như vậy. Chúng tôi yêu công việc mình làm, vì chúng tôi đã được lựa chọn và thay đổi nó khi còn trẻ. Những người thành công không thích được chơi bời theo cách giống như hầu hết mọi người vẫn tưởng, họ sống khi được làm công việc của mình, và cha mẹ tôi là một ví dụ điển hình cho điều đó. Cha mẹ tôi không phải là những người thay đổi thế giới, song họ là những người đã, đang và sẽ làm thay đổi cuộc sống của mình cũng như những người xung quanh. Cha mẹ tôi không bao giờ ta thán về những thiếu thốn của cuộc sống, không ta thán về bất công xã hội, và ông bà luôn làm việc chăm chỉ mỗi ngày. Cha mẹ tôi là những người thành công ngay từ khi còn trẻ vì họ biết mục đích của mình cũng như làm thế nào để mỗi phút giây trôi qua

317


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

đều phải tạo ra giá trị. Tôi thừa hưởng sự sự thèm khát được lao động từ gia đình, và luôn nghĩ rằng mình sẽ làm việc đến hết cuộc đời. Bạn có thể có những giờ phút mệt mỏi hay chán chường. Hãy nghỉ ngơi và bắt tay ngay vào công việc sau khi đã thoải mái. Tuy nhiên, không bao giờ được bỏ cuộc và ngừng nỗ lực. Bởi khi bạn bỏ cuộc cũng chính là lúc bạn đã vứt bỏ đi chính bản thân mình. Tôi xin kết thúc bài học của mình ở đây với sự mong mỏi các bạn sẽ cố gắng nỗ lực từng ngày để đến với mục tiêu cuộc đời. Thành công sẽ đến một cách hoàn toàn tự nhiên sau những nỗ lực đam mê không mệt mỏi. Tôi tin bạn sẽ thành công, sư tử ạ.

318


LỜI KẾT

B

ạn đã là một sư tử rồi đó. Tôi thực sự chúc mừng những cố gắng trong suốt thời gian

qua của bạn.

Xin khép lại cuốn sách, và mở ra một trang mới trong cuộc đời tất cả những độc giả biết đến cuốn sách này bằng một lá thư, lá thư gửi cho tuổi thanh xuân, lá thư gửi cho tất cả các bạn trẻ. Tuổi thanh xuân! Tôi biết bạn đang ở đó để nghe tôi nói. Và cho dù bạn không ở đó đi chăng nữa, tôi vẫn sẽ nói với chính bản thân mình. Tôi không biết mình đã lãng phí bao nhiêu ngày tháng của tuổi trẻ để rồi mất đi những người bạn tốt giống như bạn. Tôi đã đánh rơi những cơ hội, sức lực và niềm tin chỉ vì không hề biết hay cố gắng để nhận ra sự tồn tại của bạn. Tuổi thanh xuân của tôi, thời gian chưa hết, và tôi học được rằng không bao giờ là quá muộn đối với người thực sự muốn thay đổi. Điều quan trọng tôi muốn bạn hay tất cả những người thân của mình biết là việc tôi đã đứng

319


SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?

dậy từ những thất bại như thế nào. Tôi đã có bài học đắt giá và thực sự giờ đây chẳng có đau đớn nào hạ gục được tôi. Bạn hãy trở về bên tôi, chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng một tương lai mới, đầy nhiệt huyết đam mê, ngập tràn tiếng cười hạnh phúc; chúng ta sẽ sống một cuộc đời ý nghĩa và không để lãng phí bất cứ điều gì. Khi bạn quay lại, tôi sẽ không hờ hững và chán chường như trước lúc bạn ra đi. Tôi đã tự hứa với lòng mình, sẽ sống với hai trăm phần trăm sức lực: 100% để học tập, còn lại là 100% để chăm chỉ làm việc. Bạn biết không, tôi đã biết được lý do mình sinh ra trên cõi đời này, biết cách đặt ra chuỗi mục tiêu và lập kế hoạch để thực hiện những điều đó, tôi học hỏi được nhiều kỹ năng hơn, có những tích cách sắc nét hơn và tôi tin tưởng vào sự thành công của bản thân mình. Tôi đang là một sư tử, và vì vậy bạn đừng lo lắng về sự mất kiểm soát của tôi. Một lần nữa, tôi hứa sẽ cùng bạn làm nên những điều vĩ đại. Tuổi tác không còn quan trọng khi tôi biết rằng bạn vẫn đang dõi theo mình, và trong chính tôi luôn luôn có bạn. Kinh nghiệm sống tính bằng số năm con người học hỏi được từ cuộc đời chứ không phải là thời gian tính từ khi anh ta được sinh ta, vì thế chúng ta vẫn còn cơ hội.

320


LỜI KẾT

Tôi đã sẵn sàng, và tôi mong rằng bạn quay lại. Cũng giống như tất cả những người khác, tôi cần có tuổi thanh xuân của mình. Tôi sẽ là con số không khi không có bạn, cho dù tôi giỏi giang hay bản lĩnh đến mức nào. Ngày hôm nay, cuốn sách này đã giúp tôi tìm lại được chính bản thân mình. Tôi muốn bạn cũng sẽ đọc và áp dụng nó. Hãy là chính tôi nhé, tuổi thanh xuân! NGUYỄN ĐỨC

321


MỤC LỤC SINH VIÊN! BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ? ............................................ 5 LỜI NÓI ĐẦU..................................................................................... 7 DẪN NHẬP..................................................................................... 14 CHƯƠNG I: ĐỂ TRỞ THÀNH SƯ TỬ TÍNH CÁCH CỦA MỘT CON SƯ TỬ................................................. 19 TÍNH CÁCH CỦA MỘT CON THỎ................................................... 21 PHÁ BỎ HÀNG RÀO CÔNG VIÊN................................................... 23 Ngày đầu tiên............................................................................. 28 Ngày thứ hai............................................................................... 44 Ngày thứ bảy.............................................................................. 51 Tuần thứ hai và thứ ba................................................................. 53 Tuần cuối cùng của tháng đập phá .............................................. 60 YÊU MÔI TRƯỜNG CỦA BẠN.......................................................... 78 CHƯƠNG II: NHỮNG BÀI HỌC DÀNH CHO SƯ TỬ BÀI HỌC 1: LÚC MỚI SINH RA BẠN LÀ THỎ HAY SƯ TỬ?............... 97 BÀI HỌC 2: CHỌN CHO MÌNH MỘT TÍNH CÁCH......................... 118 Tính cách chung của sư tử......................................................... 124 Tính cách sư tử cống hiến trực tiếp............................................ 132 Tính cách sư tử cống hiến gián tiếp............................................ 145 Tính cách sư tử sống vì gia đình................................................. 185 Tính cách sư tử sống vì chính mình............................................ 191 BÀI HỌC 3: CHỌN MỘT CỐ VẤN.................................................. 196 Nhận biết một cố vấn thực thụ................................................... 199 Bạn có thể tìm cố vấn của mình ở đâu?...................................... 205 Vị cố vấn sẽ luyện tập cho bạn như thế nào?.............................. 208

322


MỤC LỤC BÀI HỌC 4: MÓNG VUỐT BẠN SẮC ĐẾN MỨC NÀO?................... 215 Trở thành một chuyên gia.......................................................... 218 Đa dạng hóa các móng vuốt...................................................... 228 BÀI HỌC 5: KỸ NĂNG SĂN MỒI................................................... 243 Kỹ năng lạc quan...................................................................... 250 Kỹ năng giao tiếp và truyền đạt thông tin................................... 255 Kỹ năng làm việc nhóm............................................................. 260 Kỹ năng quản lý thời gian.......................................................... 267 Kỹ năng bán mình..................................................................... 274 Kỹ năng sáng tạo....................................................................... 276 BÀI HỌC 6: NHÓM TÀI NĂNG CỦA SƯ TỬ................................... 280 Nhóm tài năng.......................................................................... 281 Làm thế nào để tạo ra nhóm tài năng cho mình?........................ 281 Hình thành từ hai người............................................................. 282 BÀI HỌC 7: BẠN LÀ SƯ TỬ HAY THỎ?.......................................... 288 BÀI HỌC 8: DẠY CHO NGƯỜI KHÁC TRỞ THÀNH SƯ TỬ............. 289 Bạn sẽ dạy ai?........................................................................... 291 Bạn huấn luyện học trò của mình như thế nào?.......................... 294 BÀI HỌC 9: QUY LUẬT CỦA RỪNG XANH.................................... 297 Luật được cá nhân, tổ chức, xã hội, luật pháp quy định.............. 299 Học luật khi tham gia các tổ chức.............................................. 300 Học luật khi bạn làm những công việc mới................................ 301 Luật ngầm hiểu.......................................................................... 302 Luật giữ uy tín........................................................................... 303 Luật tôn trọng............................................................................ 306 Luật công bằng.......................................................................... 307 Luật ban ơn và mang ơn............................................................ 309 Luật tích lũy.............................................................................. 312 BÀI HỌC CUỐI CÙNG: HÃY LUÔN LUÔN CHĂM CHỈ................... 315 LỜI KẾT.......................................................................................... 319

323


710