Page 1

Chương 10

BÀN LUẬN Mục đích của chương Bàn luận là để giải thích về công trình đã được thực hiện và chỉ điều đó mà thôi, nghĩa là nói về phương tiện đã được sử dụng, phương pháp nghiên cứu và các kết quả đạt được. Về mặt quan niệm, chương Bàn luận (hay bình luận) của một công trình nghiên cứu khác với các chương khác: chương Tư liệu và phương pháp và chương Kết quả nghiên cứu mô tả một cách trung thực (không có tính cá nhân) công trình được thực hiện như thế nào và đã thu được cái gì. Trong chương Bàn luận, ngược lại là nơi trình bày một cách chủ quan những điều gì bản thân ta nghĩ. Chất lượng và lợi ích của chương Bàn luận phản ánh văn hoá khoa học và sự thông minh của tác giả. Không có một dạng dàn bài cho chương Bàn luận nhưng có những gợi ý làm cho việc thực hiện phần này dễ dàng hơn. BA MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG BÀN LUẬN Chương Bàn luận phải đáp ứng ba mục tiêu liên kết từng phần với nhau. Mục tiêu thứ nhất là xác định xem mục đích nghiên cứu của công trình đưa ra ở cuối phần đặt vấn đề có đạt được hay không. Điều đó dẫn tới việc phải tóm tắt những kết quả chính đáp ứng trực tiếp tới mục đích nghiên cứu: đó là phần duy nhất chấp nhận việc nêu lại kết quả trong bài báo. Ngược lại, không được nhắc lại tất cả các kết quả có trong phần kết quả nghiên cứu (1). Không được đưa thêm một kết quả mới nào vào chương Bàn luận. Không được thay đổi bất cứ số liệu nào đã đưa ở phần kết quả: nếu kết quả là 48% thì không được biến thành "gần 50%" hay "khoảng một nửa". Một cách khác để đạt được mục tiêu đầu tiên là chỉ ra phần đóng góp của bản thân công trình trong sự tiến triển của tri thức khoa học như đã được trình bày trong phần đặt vấn đề. Mục tiêu thứ hai của chương Bàn luận là đánh giá chất lượng và giá trị của kết quả nghiên cứu (2). Chương Bàn luận phê bình và hướng vào mục tiêu của công trình trong mỗi chương của bài báo, nhất là xác định những yếu tố có thể tác động vào từng chương. Số lượng cá thể nghiên cứu có đủ lớn để rút ra kết luận? Liệu có sự chệch hướng trong việc chọn đối tượng hay trong quá trình bảo quản động vật thí nghiệm? Việc lựa chọn phương pháp nghiên cứu đã đáp ứng tốt nhất cho vấn đề đặt ra? Tại sao lại chọn phương pháp đó mà không chọn phương pháp khác? Nhận định các kết quả như thế nào căn cứ theo các phương pháp được sử dụng và độ mạnh của các phép suy diễn thống kê được sử dụng. Phần này không được biến thành một phần quá mức tự chỉ trích để làm bài báo khó được chấp nhận. Mục tiêu của nó là lấy việc phê bình để giải thích lựa chọn của mình: ví dụ về liều lượng dùng một loại thuốc, việc sử dụng một phép thống kê suy diễn hay trong một công trình nghiên cứu thực nghiệm là loại động vật thí nghiệm dùng nghiên cứu. Mục đích thứ ba của chương Bàn luận là so sánh kết quả thu được với những kết quả của các tác giả khác. Việc trình bày kết quả dưới dạng bảng và biểu đồ làm việc so sánh này tiện lợi hơn mà không cần phải nhắc lại. Có thể nhận xét kết quả bằng cách nêu ra một bảng hay biểu đồ mà không cần nói rõ chi tiết xem bảng hay biểu đồ đó chứa đựng hay thể hiện gì (3). Trong khi so sánh với các tác giả khác, nếu có những sự khác biệt với những điều đã được các tác giả khác phát hiện, cần phải tìm cách giải thích ví dụ như do sự khác nhau về số lượng, quần thể nghiên cứu hay phương pháp nghiên cứu. Bằng cách này, tác giả thông báo sự đóng góp cá nhân của mình trong cách mà mình tiếp cận vấn đề: Tính chất đại diện của mẫu thử tốt hơn, phương pháp thống kê phù hợp hơn. Với việc so sánh với công trình của các tác giả khác ta có thể thực hiện sự phê bình về tính khoa học và mục đích các công trình của họ. Nhưng phải tránh một điều tế nhị là tất cả những nhận xét có thể bị hiểu như sự công kích cá nhân (3). Nếu có một công trình có vẻ tồi thì tốt hơn hết hãy bỏ qua trong yên lặng. XÂY DỰNG MỘT CHƯƠNG BÀN LUẬN NHƯ THẾ NÀO? Thường là chương Bàn luận bắt đầu bằng mục tiêu đầu tiên: chỉ ra xem mục đích của đề tài có đạt được hay không (4). Cách làm này có lợi ích vì nó cho phép người đọc biết rằng họ có thể tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi được đặt ra ở cuối phần Đặt vấn đề mà không cần đọc hết cả chương Bàn luận. Tiếp theo, không có quy tắc, không có nguyên tắc nào bắt buộc thứ tự các phần của một chương Bàn luận cần phải trình bày. Tuy nhiên, chương Bàn luận phải đạt được hai mục đích khác của nó: đánh giá chất lượng và giá trị của các kết quả và nếu có dịp thì so sánh các kết quả đó với kết quả của các tác giả khác. Chúng tôi khuyên các bạn trước hết nên viết các yếu tố chương Bàn luận rồi sau đó hãy sắp xếp các yếu tố này.


Xây dựng một chương Bàn luận PHÊ BÌNH LÝ DO CHỌN LỰA Vật liệu nghiên cứu Những cái định đánh giá Tiêu chuẩn đánh giá Kết quả sớm Kết quả phụ Kết quả lâu dài...

SO SÁNH VỚI CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA {HỌC KHÁC TƯƠNG TỰ

KHÁC

+

+

+

+

+

+

+

+

+

-

+ + +

+ + +

Một số yếu tố có thể không mang lại lợi ích và phải huỷ bỏ. 2) Sắp xếp các yếu tố. Hoặc là theo thứ tự như trên Hoặc là tập trung phần thảo luận vào các kết quả và giải thích sự khác nhau có thể gặp với các công trình khác hay chỉ rõ sự đóng góp của đề tài của mình qua các yếu tố trong tư liệu và phương pháp nghiên cứu của đề tài. Để xây dựng các yếu tố của chương Bàn luận, tốt nhất là đi theo mỗi đoạn của chương Tư liệu và phương pháp nghiên cứu (tư liệu nghiên cứu, những cái gì ta định đánh giá, tiêu chuẩn đánh giá) một mặt thảo luận các điểm yếu có thể có và lý do lựa chọn của mình, một mặt khác so sánh với những kết quả đã đạt được của các tác giả khác. Với các kết quả, phần thảo luận chỉ có thể đề cập tới việc so sánh (khác nhau hay tương tự) với những gì nghiên cứu khác đã nhận thấy. Tiến hành như vậy là cách đảm bảo tốt nhất những gì ta thảo luận là ở công trình của mình chứ không phải là làm một bài giảng. Cần tìm cách cố gắng để sắp xếp nối tiếp các đoạn của chương Bàn luận để tìm ra cách trình bày hợp lý và sáng sủa nhất. Có thể xây dựng chương Bàn luận theo thứ tự giống như các chương trước: Tật liệu nghiên cứu, phương pháp rồi kết quả. Trong trường hợp này, phần thảo luận giải thích cách chọn lựa đối tượng nghiên cứu, rồi liều lượng thuốc sử dụng, cuối cùng là các kết quả nhận được và so sánh với các tác giả khác. Trong những công trình khác, sự khác biệt giữa việc lựa chọn vật liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu với kết quả đạt được quá ít nên phải xây dựng chương Bàn luận từ các kết quả: Với cách này chương Bàn luận giải thích mỗi kết quả qua cách chọn tư liệu nghiên cứu, cách chọn chủ đề gì để đánh giá hay tiêu chuẩn đánh giá đã được sử dụng. Khi chương Bàn luận xây dựng dựa trên kết quả như vậy, có thể tuân theo thứ tự thời gian: kết quả sớm rồi đến kết quả lâu dài. Cũng có thể bắt đầu bằng việc thảo luận các kết quả ít quan trọng rồi kết thúc chương bằng việc thảo luận các kết quả quan trọng nhất. Có những tạp chí đòi hỏi bài báo kết thúc bằng một kết luận. Chúng tôi không khuyến khích cách này. Một kết luận có nguy cơ nhắc lại những gì đã được nói hoặc chỉ là một cố gắng để cứu một chương Bàn luận được thực hiện tồi. Cuối cùng chương Bàn luận không được kết thúc bằng một tóm tắt, phần tóm tắt tự bản thân nó là một chương, liên quan với đầu đề. Cuối chương Bàn luận có thể tạo ra các giả thiết. Cần trình bày rõ ràng rằng đó chỉ là giả thiết (1). Cũng có thể kết thúc chương Bàn luận bằng cách đưa ra những sự không chắc chắn hoặc chỉ ra những điều chưa biết để giải quyết bằng các công trình khác. CÁC SAI LẦM Cùng với phần tóm tắt, chương này là chương mà các tác giả gặp khó khăn nhất để kiềm chế ý muốn giảng dạy của mình. Trong thực tế lỗi nặng nhất và hay gặp nhất là thảo luận toàn bộ chủ đề mà không phải chỉ thảo luận về bản thân công trình. Sai lầm này đôi khi toát ra ngay từ phần đặt vấn đề "5 bệnh án....là điểm khởi đầu để điểm y văn....". Nó đã biến chương Bàn luận của bài báo khoa học thành một dạng điểm báo hay một bài giảng. Hiếm hơn, nó dẫn tới một bài lịch sử mà lẽ ra việc này không có chỗ, trừ những ngoại lệ, trong một bài báo đăng kết quả nghiên cứu.


Những lỗi khác có thể đôi khi gặp. Lỗi đầu tiên là nhắc lại trong chương Bàn luận những cái đã viết ở phần Đặt vấn đề (1). Thường không phải bao giờ cũng dễ để biết là việc đưa những cái đã được các tác giả khác tìm thấy vào ngay phần đặt vấn đề để nêu giá trị của công trình là tốt hơn hay là để điều đó trong chương Bàn luận. Một giải pháp là nhắc lại ở phần Đặt vấn đề tình hình hiểu biết hiện nay và trong chương Bàn luận so sánh các kết quả của mình với các kết quả của những tác giả khác (3), nghĩa là phần Đặt vấn đề thì nêu chung hơn và ở phần thảo luận thì nêu cụ thể với các số liệu. Sai lầm thứ hai là dẫn chứng thiếu chính xác: Thiếu chính xác khi sao chép kết quả của các tác giả khác hay không chính xác về nội dung mà họ muốn nói (5). Điều đó đòi hỏi ta không bao giờ trích dẫn các tác giả mà không đọc chính bài của họ (xem chương 12) và xem xét lại để mình không làm biến dạng cả những quan sát hay những tư tưởng của tác giả mà mình trích dẫn. Sai lầm thứ ba thường gặp là sử dụng những diễn đạt cảm tính. Một câu kiểu như: "chúng tôi ý thức rất rõ về đặc điểm rất khái quát của nhận xét này về sự tiến triển tiết niệu của những bệnh nhân cường cận giáp được mổ. Tuy nhiên nó đòi hỏi chúng tôi rất nhiều cố gắng dù không có các cơ cấu theo dõi sau mổ một cách hệ thống "không có bất cứ vị trí nào trong văn phong khoa học. Cũng cách diễn đạt như vậy dạng như "chúng tôi đã ngạc nhiên nhận thấy rằng...”, “thật là lạ khi những sự khác biệt không được rõ ràng": Nếu điều đó không như bạn mong đợi, hãy giải thích cái mà bạn mong đợi và bàn luận những ý nghĩa của cái mà bạn đã quan sát thấy. Cuối cùng cần nhắc lại rằng thì của động từ phải để ở thời quá khứ trong những câu liên quan đến các sự kiện ở thời quá khứ: các kết quả của mình, kết quả của các tác giả khác. Tốt nhất chỉ nên sử dụng thì hiện tại cho những khái niệm xác định rõ ràng. Các sai lầm 1) Bàn quá các mục đích nghiên cứu của công trình đã xác định ở phần đặt vấn đề. 2) Biến chương Bàn luận thành một dạng điểm kiến thức, một bài lịch sử hay một bài giảng. 3) Nhắc lại những cái đã có rồi nhất là ở phần đặt vấn đề. 4) Ngược lại, cho xuất hiện trong chương Bàn luận những hiện tượng mới liên quan tới vật liệu, phương pháp nghiên cứu hay kết quả. 5) Đưa trích dẫn những điều của một tác giả mà thực ra người đó không viết. 6) Trích dẫn một tác giả không nêu rõ tài liệu tham khảo: "Như X đã chỉ ra..." "Theo kỹ thuật của..." "Nhiều tác giả đã chứng minh rằng..." "Kinh điển cho rằng..." "Đọc trong y văn..." "Đã được chấp nhận rằng..." "Có sự nhất trí để nghĩ rằng..." 7) Sử dụng các cách diễn đạt có tính cảm xúc: Kết quả "làm thất vọng", "gây tò mò", "ngạc nhiên"... "Thật thú vị nhận thấy rằng..." "Phải nói...thật quan trọng" Sự cẩn thận Chương Bàn luận vượt quá 1/2 độ dài của toàn bài báo là quá dài và có lẽ đã được viết không tốt. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. International Committee of Medical Journal Editors. Uniform requirements for manuscrips submitted to biomedical journals. N Engl J Med 1997;336:309-15 (traduction fran†aise, voir p.149). 2. Muray GD.The task of statistical referee. Br J Surg 1988;75:664-7. 3. Farfor JA. Enseigner la rédaction médicale.Chapitre III. Le style. Cah Med 1977;1-2:1053-9. 4. Farfor JA.Cours élémentaire de rédaction médicale. Chapitre XI. La discussion. Cah Med 1977;3:79-81. 5. Revillard JP.Pour un enseignement de l'expression médicale et scientifique. La rédaction d'un article. Lyon Medical 197

c10  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you