Issuu on Google+

12

ДА СУСТРЭЧЫ!

12 верасня 2009 г., СУБОТА Сумесны праект “Народнай газеты”, Магілёўскага аблвыканкама, Горацкага райвыканкама і рэдакцыі горацкай раённай газеты “Ленінскі шлях”

Горацкая зямля адметная сваёй сельгасвытворчасцю, багатая на шчырых таленавітых і працавітых людзей. І гістарычна спрыяе гэтаму Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія, якая налічвае без чвэрці амаль два стагоддзі сваёй гісторыі. Прынамсі, сама па сабе яна — адзін з цудаў. Хаця нямала ў раёне і іншых адметнасцей і гістарычных славутасцей. Як з часоў глыбокай даўніны, так і сучасных.

Жамчужына Магілёўшчыны

Крэпасць са старажытнасці ...Гарадзішча Мікадзімава, што вылічае ўзрост ад трэцяй чвэрці першага тысячагоддзя ця перашняга летазлічэння, было адначасова і крэпасцю на шляхах ворагаў, і сховішчам ад іх. Вызна чалася непрыступнасцю, бо раз мяшчалася на высокім мысе паміж двума ярамі, мела магут ную сістэму абарончых збудаван няў: валоў, глыбокіх канаў, якія за паўняліся водамі рэчкі. Тутэйшыя жыхары, як паказалі раскопкі, вы карыстоўвалі збудаванні і накш талт вежаў. Паколькі ваяваць далёкім продкам даводзілася не ўвесь час, а толькі тады, калі нападалі ворагі, у мірны перыяд яны зай маліся практычна тым, чым зай маюцца цяперашнія земляробы: вырошчвалі зерне, гарох, бабы, разводзілі хатнюю жывёлу. Коней выкарыстоўвалі для верхавой яз ды. Аб гэтым сведчаць знойдзе ныя археолагамі цуглі і шпоры. Калі воі пускалі метал, здабыты з тутэйшых балотных руд, на выраб зброі, то модніцы таксама адда валі перавагу металічным упры гожанням, не грэбавалі і пацер камі з бурштыну. Шмат яшчэ тайнаў утрымлівае тутэйшая зямля. Новыя раскопкі на Мікадзімаўскім гарадзішчы дазво ляць вучоным больш даведацца аб далёкіх гістарычных часах.

Дарогай да храма У дні рэлігійных святаў пад скляпеннямі горацкай царквы Ушэсця збіраецца да ча тырох соцень гараджан. Розныя сярод іх людзі: і моцныя вернікі, якія не гублялі су вязі з рэлігіяй у самыя цяжкія для яе часы; і людзі маладзейшыя, што адчулі патрэбу ў папаўненні духоўнасці на сцежцы да Бога. Той сёй прыходзіць сюды і дзеля таго, каб падзівіцца на помнік архітэктуры, як лічыц ца, канца ХІХ стагоддзя. Яшчэ раз адчуць атмасферу храма, больш уважліва разгледзець фрэскі — сапраўдныя мас тацкія творы царкоўнага жывапісу. Наконт даты будаўніцтва царквы Ушэс ця да гэтае пары ідуць дыскусіі паміж знаўцамі архітэктуры, гісторыкамі. Адны лічаць правільнай ужо названы тэрмін. Іншыя схіляюцца да таго, што храм узведзе ны раней, што ён дзейнічаў ужо ў сярэдзіне стагоддзя. І “Атлас веравызнання Заходне Рускага краю” выдання 1864 года сцвярджае, што ўжо тады ў Горацкім павеце дзейнічала Вазнясенская царква, якая налічвала 722 прыхаджаніны і прыхаджанкі. У гады Вялікай Айчыннай нават паблізу храма не ўпала ні адной бомбы і снарада. Не кранулі яго і захопнікі. Наадварот, у час пасляваенных раскопак пад сценамі царквы Ушэсця знаходзілі пахаванні нямецкіх сал дат. Як кажуць, перад Богам усе роўныя.

...І шумяць тут дубы векавыя

Маршал з вёскі Зайцава

Гістарычныя дакументы сведчаць аб тым, што дэндралагічны парк сельгасакадэміі закладзены 162 гады таму. Зразумела, напачатку ён выглядаў зусім інакш, чым зараз. Па першае, плошча яго павяліча на да 26 гектараў. На ёй размясціліся дрэвы 360 парод і найменняў. Саджанцы або насенне іх прывезе ны не толькі з розных куткоў былога Саюза, але і з іншых краін свету, з самых аддаленых кліматычных паясоў. Тут можна сустрэць аралію маньчжурскую, лістоўніцу амерыканскую, піхту каўказскую і сібірскую, таполю кітайскую і шмат чаго іншага. Са “старажылаў” дэндрапарку можна назваць дубы, якім па 180—200 год. Нялёгкім аказаўся пасляваенны лёс дэндрапарку. Навуковая каштоўнасць яго адышла на другі план. Краіна адбудоўвалася. Патрабавалася шмат драўніны. І многія насаджэнні пайшлі пад сякеру, выкарыстоўваліся на патрэбы будаўніцтва. Сапраўднае адраджэнне гэтай прыроднай жамчужыны пачалося трыццаць год назад. І цяпер у дэндрапарку разбіты пітомнікі, якія дазваляюць не толькі аднаўляць уласныя пасадкі, але даюць саджанцы для ўсёй краіны.

Стаўшы ў дваццаць год кадравым ва енным, хлопец в горацкай вёскі Зайцава Іван Якубоўскі ўжо не змяняў прафесіі. Даслужыўся да звання маршала Савецка га Саюза. За мужнасць і гераізм у гады Вялікай Айчыннай, якую пачаў ка мандзірам роты, а скончыў камандзірам корпуса, двойчы ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза. І ў злучэнні тады пал коўніка Якубоўскага байцы былі накшталт камандзіра: брыгада ўзнагароджана ордэ намі Леніна, Чырвонага Сцяга, Суворава і Багдана Хмяльніцкага, а таксама атрыма ла назву “Фастаўскай”. Менавіта пры ўзяцці гэтага ўкраінскага горада вызна чыліся танкісты Якубоўскага. Тады адразу дзесяць воінаў брыгады атрымалі ге ройскія званні. Пасля вайны Іван Ігнатавіч Якубоўскі скончыў акадэмію Гене ральнага штаба, займаў высокія камандныя пасады ва Узброеных сілах, камандаваў групай савецкіх войскаў у Германіі. На жаль, пражыў маршал няшмат: усяго 64 гады. Але памяць аб сабе пакінуў добрую. Часта бываў на радзіме. Цэнтральным бюстам на Алеі славы ў Горках застаўся стаяць навечна.

Жураўліны кліч

Царства расліннай экзотыкі

Незвычайнае паселішча шэрага жураўля, які занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, вось ужо некалькі год назіра ецца на Верхавым балоце Зуб раўскага лясніцтва, што раскінулася ў двух з паловай кіламетрах у паўночна за ходнім кірунку ад вёскі Ча пялінка. Шэры журавель значна зменшыў папуляцыю ў перыяд інтэнсіўнага асушэння балот. А горацкія абшары аблюбаваў таму, што тут для яго ёсць доб рая кармавая база, ён не пад вяргаецца налётам браканье раў. Ды і мясціны тут ціхія. Няг ледзячы на тое што гэта птуш ка асцярожная і палахлівая, відавочцы сцвярджаюць, што ў перыяд прылёту з выраю, — а на зімоўку шэры журавель дабіраецца нават да Афрыкі і Індыі, — ці падрыхтоўкі да ад лёту ў цёплыя мясціны ля Вер хавога балота збіраюцца міры яды гэтых птушак. Зараз прыродаахоўнікі ха дайнічаюць аб прызнанні пту шынага паселішча запа веднікам.

Зразумела, што батанічны сад Белсельгасакадэміі — гэта перш за ўсё навукова практычная лабараторыя, у якой будучыя спецы ялісты сельскагаспадарчай вытворчасці спасцігаюць таямніцы раслін. Аднак тое, што вырошчваецца ў ім, наўрад ці сустрэнеш на калгасных або саўгасных палетках. Затое ландшафтным архітэкта рам тут неабсяжнае поле для пазнання магчымасцей “зялёнай” архітэктуры. Батанічны сад налічвае больш за тысячу найменняў і відаў раслін. Сярод іх ёсць нават такія, якіх няма ў сталічным ба танічным садзе. Толькі зараз шырока распаўсюджанай туі тут 14 відаў. Акрамя гэтага на яго тэрыторыі растуць і добра сябе адчува юць 73 найменні хвойных раслін. Асобы гонар мясцовых батанікаў — аранжарэя. Сваімі памерамі і сучасным абсталяваннем пахваліцца яна не можа, бо пабудавана амаль тры дзесяцігоддзі назад. А вось па расліннай насычанасці, эк затычнасці не ўступіць самым вядомым аранжарэям. Тут вырошчва ецца 280 відаў раслін, сярод якіх бананы, авакада, інжыр, гіганцкія пальмы і джунглевыя ліяны. І абслугоўваюць усю гэтую прыгажосць, а таксама размнажаюць яе ўсяго 52 чалавекі, 12 з якіх — аграномы.

Салдацкая каска Гэты мемарыял з’явіўся бліз гарадскога пасёлка Леніна 41 год назад у гонар чвэрцьвекавой даты першага бою, які прыняла 1 я польская пяхотная дывізія імя Тадэвуша Касцюшкі. У бітве з агуль ным ворагам поплеч змагаліся палякі і воіны Чырвонай Арміі. Тут, непадалек ад мемарыялу, і ляжаць многія з іх. Таксама разам. А экспанаты музея, які размясціўся ў арыгінальнай архітэктуры бу дынка, стылізаваным пад салдацкую каску, апавядаюць аб савец ка польскай баявой садружнасці ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Штогод на горацкую зямлю прыязджаюць з Польшчы ветэраны Войска Польскага, родныя загінуўшых у тым баі, моладзь сусед няй краіны, каб аддаць даніну памяці сваім баявым таварышам, продкам. Прыязджаюць без дапамогі іх дзяржавы, па ўласнай ініцыятыве. Зразумела, з цягам часу ўсё менш у складзе дэлегацыі ветэранаў. Але сама дэлегацыя ўзрастае колькасна. І гэта дае падставы меркаваць, што дружба двух суседніх народаў, некалі з’яднаная крывёю і агульнымі ахвярамі, будзе працягвацца.

● Выбіраем разам

Ваш голас вельмі важны! 7 цудаў Горацкага раёна

Ваша адзнака

Царква Ушэсця Дэндралагічны парк Гарадзішча Мікадзімава Маршал Якубоўскі Паселішча шэрага жураўля Батанічны сад Мемарыял ля пасёлка Леніна

У спіс цудаў Горацкага раёна прапаную ўключыць (чаму)? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Маё імя і прозвішча_______________________________________________ Адрас _____________________________________________________________ Тэлефон_________________ Чытач “Народнай газеты” з ______года.

Фото БелТА

Дарагія чытачы! Каб прыняць удзел у выбары цудаў нашай роднай Беларусі, проста запоўніце анкету і пас таўце адзнаку па сямібальнай шкале кожнаму з прапанаваных сёння цудаў Горацкага раёна. Ан кеты адпраўляйце на адрас рэ дакцыі “Народнай газеты” з прыпіскай на канверце “7 цудаў Беларусі”. Свае меркаванні аб праекце вы можаце выказаць на сайце рэдакцыі ў Інтэрнэце: www.ng.by

Падрыхтаваў Віктар КУБЕКА, “НГ”

БЕРЕГИТЕ СЕБЯ!

Болеем по плану

Когда от вас зависит жизнь (Окончание. Начало на 1<й стр.) За советами, что делать в экстренных ситуациях, “НГ” об ратилась к главному врачу Минской городской станции скорой медицинской помощи Эдуард КОЗЫРЕВ. — Люди часто вызывают “скорую”, увидев лежащего на земле человека, — говорит Эдуард Витальевич. — Хотя, возможно, он просто пьян и вместо 103 следовало набирать 102. Поэтому всегда нужно по дойти и выяснить, что именно

Небольшое увеличение количества случаев заболевания ОРЗ связано с наступлением осеннего сезона

случилось. Если человек нахо дится в бессознательном сос тоянии, важно установить, ды шит ли он. При отсутствии ды хания до приезда “скорой” уло жите его на горизонтальную по верхность и сделайте непрямой массаж сердца и искусственное дыхание. ● Искусственное дыхание делают так: прикройте рот пост радавшего платком, закройте ему нос, полностью накройте своими губами его рот и делайте выдохи длительностью 1 секунду и частотой 16—18 раз в минуту.

6 заблуждений об оказании первой помощи 1. Пострадавшего в ДТП нужно достать из машины. Это необходимо только при опасности возгорания. В остальных случаях перемещать его небезопасно. 2. При переломе конечности ее необходимо выпрямить. Ногу нужно зафиксировать в том положении, в котором она находилась при получении травмы. При переломе бедра любые манипуляции опасны. 3. Если человек без сознания, нужно достать его язык изо рта. Достаточно будет просто повернуть его голову набок. 4. Ожог нужно смазать маслом, кефиром, мочой. Это только помешает охлаждению кожи. Обожженный участок кожи нужно подставить под струящуюся холодную воду на 15—20 минут. 5. Обмороженный участок необходимо растереть. Так можно повредить кожный покров. Лучше согреть обморо женный участок деликатнее, например, в воде комнатной темпе ратуры. 6. Если человек поперхнулся, нужно похлопать его по спине. Это только усугубит дело. Пострадавший должен наклонить го лову и сделать несколько очень медленных вдохов и резких выдо хов. Если это не помогает, обхватите пострадавшего сзади, чтобы ваши руки были на уровне нижнего края грудины, и резко сдавите грудь.

Выдаецца з 1990 г.

Заснавальнік — адкрытае акцыянернае таварыства “Народная газета”.

Галоўны рэдактар Уладзімір АНДРЫЕВІЧ

● Непрямой массаж сердца проводят следующим образом: ладони крестом сложить одна на другую и изогнутыми в локтях руками надавливать ими на ниж нюю треть грудины. ● Если вы заметили, что пост радавший упал с высоты или вы подозреваете, что у него череп но мозговая травма, передвигать его категорически запрещено. Если открылось кровотечение, нужно немедленно его остано вить. Венозное (струящаяся тем ная кровь) — с помощью тугой по вязки, артериальное (пульсирую щая яркая) — наложив выше раны жгут (ремень, резиновую трубку). Если у человека начались судоро ги, придержите ему голову, чтобы он не нанес себе больших увечий. ● В случае если вы не можете помочь человеку, потому что не знаете, что с ним, поможет, ко нечно, “скорая”. Однако набрать 103 — это еще полдела. Попы тайтесь сохранять спокойствие и подробно расскажите о произо шедшем диспечеру. Он подска жет вам, что делать до приезда врача. Многие, вызвав бригаду для незнакомого человека на улице, считают свой гражданс кий долг выполненным и уходят с места происшествия. Мы убеди тельно просим вас оставаться рядом с пострадавшим, потому что нередко врачам нужно уточ нить координаты больного. Не тратьте попусту время “скорой”, ведь на кого то другого его мо жет не хватить. Подготовила Ирина ЛЕВЧЕНКО

12 сентября

Сейчас, когда у всех на слуху эпидемия гриппа А(H1N1), малей< шая простуда вызывает едва ли не панику. Но, как уверяют в Минздраве, беспокоиться не стоит. — За первые дни сентября дования врач назначает по сво статистика заболеваемости ему усмотрению, в зависимости ОРЗ по республике ничем не от от симптомов у заболевшего. У личается от прошлогодних, — нас нет оснований детально уверяет главный эпидемиолог проверять каждого, кто жалует Минздрава Инна Карабан. — ся на насморк или боль в горле. Летний сезон закончился, и со Если случаи свиного гриппа вершенно нормально, что число еще будут выялены у нас в стра заболевших немного увеличи не, то все, с кем мог тесно об лось. Никакой связи с эпидеми щаться заболевший в послед ей свиного гриппа нет. Хотя вра ние дни перед обращением к чи держат ухо востро. К каждому медикам, будут находиться под пациенту подходят индивиду меднаблюденим в течение семи ально. Как только появляется дней после изоляции пациента. малейшее подозрение на зара Сейчас в Беларуси офици жение свиным гриппом, напри ально зарегистрировано шесть мер, если пациент недавно вер лабораторно подтвержденных нулся из страны с большим ко случаев заболеваний, вызван личеством заболевших, его ных вирусом гриппа A(H1N1). срочно направляют на деталь Смертельных исходов, слава ное медицинское обследова богу, нет. ние. Проведение такого обсле Елена МАЛЬЦЕВА

В НАШЕЙ СТРАНЕ 1790 1846 1929

Çÿìëÿ ¢ ïàõàâàëüíàé àáðàäíàñö³

● У адпаведнасці са стара жытнымі славянскімі ўяўлен нямі цела чалавека было ўтво рана з зямлі, таму пасля смерці душа яго адляціць у нябёсы, а цела хаваюць у зямлю: “Бог сатварыў чалавека з зямлі, то ён зямля, і ў зямлю пойдзе”. ● Сярод беларусаў існуе па вер’е, быццам зямля дае зба венне ад працяглых перадсмя ротных мучэнняў і спрыяе пера ходу цяжка хворых людзей у свет продкаў. Калі чалавек доўга му чыўся, яго выносілі ў двор і клалі на зямлю або прыносілі крыху зямлі і сыпалі яму на грудзі. ● У асяроддзі ўсходніх сла вян шырока бытуе звычай “вы купляць” магілу ў нябожчыкаў для свайго памерлага сваяка, таму радзіна першай і другой ступені сваяцтва абавязкова кідала ў магілу грошы. А вось усе астатнія прысутныя развітваліся з нябожчыкам (у тым ліку і сваякі, пачынаючы з трэцяга калена) іначай: яны кідалі па тры жменькі зямлі, быццам бы адштурхоўва ючы смерць ад сябе. ● Тыя аднавяскоўцы, якія па розных прычынах не праводзілі нябожчыка да могілак, кідалі тры жменькі зямлі ўслед пахавальнай працэсіі на скрыжаванні вуліц або на ўскрайку вёскі. ● Да нашага часу захавала ся забарона кідаць на зямлю валасы, лічылася, што ў такім выпадку мужчына пазбаўляец ца сваёй прыроднай моцы і не будзе мець дзяцей. ● Славяне лічылі, што зям ля, у якой пахаваны сваякі, ва лодае незвычайным энерге тычным патэнцыялам. Калі ўзяць жменю зямлі з іх сямі магіл, то яна будзе перасцера гаць нядобразычліўцаў люд зей, ратаваць увесь род ад бя ды і напасцяў.

РЭДАКЦЫЙНАЯ КАЛЕГІЯ: Адрас рэдакцыi: 220013, г.Мiнск, вул.Б.Хмяльнiцкага, 10а. Iндэкс 63868 Рэкламнае бюро — тэл./факс — (017) 292<01<51, 287<15<29, 287<15<28. БАРКОЎСКІ В.Ф., КАНАНОВІЧ Я.В., КУКЛОЎ В.В., ЛЕШЧАНКА В.А. аб дзяржаўнай рэгістрацыі сродку Падпiсана ў друк у 19.20. Заказ № 5001. Прыёмная галоўнага рэдактара — 2871870. Пасведчанне (намеснік галоўнага рэдактара), масавай інфармацыі № 3 ад 12 лютага 2009 г. Тыраж 33 312. Аддзел пісьмаў: 2871689. выдадзена Міністэрствам інфармацыі РБ. ЛЯЎКОВІЧ А.Л. (намеснік галоўнага Газета надрукавана Рэспублiканскiм унiтарным Перыядычнасць — 5 разоў у тыдзень. Тэлефоны ўласных карэспандэнтаў : прадпрыемствам “Выдавецтва “Беларускi Дом друку”. рэдактара), НІКАЛАЙЧУК У.Ф., Выдаецца на беларускай i рускай мовах. Брэст — 202084; Віцебск — 218900; ЛП № 02330/0494179 ад 03.04.2009г. ПЕРАСЫПКІНА Л.Р. Пры перадрукоўцы матэрыялаў спасылка Адрас: Мiнск, праспект Незалежнасці, 79. Гродна — 773408; Гомель — 500939; на “Народную газету” абавязковая. (намеснік галоўнага рэдактара), Спосаб друку — афсетны, фармат А>2. Магiлёў — 327287. Рукапісы рэдакцыя не рэцэнзуе і не вяртае. ЧАРНУШЭНКА В.Я. М 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 За дакладнасць рэкламных матэрыялаў (намеснік галоўнага рэдактара). E<mail: info@ng.by П 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 адказнасць нясе рэкламадавец.

1959

Родился Иван Григорович, белорусский краевед. Издал первый белорусский археологический сбор ник “Белорусский архив древних грамот”. Родился Дмитрий Кайгородов, естествоиспыта тель. Его наблюдения послужили основой для биоклиматического районирования Европейской части России. Родился Николай Матуковский, белорус ский драматург (комедия “Амнистия”, пьеса “Мудромер”). Родился Владимир Алейник, белорусский спор тсмен и тренер (прыжки в воду, фристайл). Призер XXI и XXII Олимпийских игр в прыжках в воду с 10 метровой вышки.

В МИРЕ 1921

Родился Станислав Лем, польский писатель фан таст (“Солярис”, “Вторжение с Альдебарана”)

1944

Родился Владимир Спиваков, скрипач виртуоз. Родилась Ирина Роднина, трехкратная олимпийская чемпионка по фигурному катанию. В космос полетела первая супружеская пара, первая темнокожая женщина и первый японский астронавт.

1949 1992

ИМЕНИНЫ Православные: Александра, Аникея, Арсена, Ос тапа, Гаврилы, Данилы, Ивана, Макара, Никоди ма, Павла, Григория, Саввы, Спиридона, Якова, Ефрема. Католические: Марии.

12 сентября Облачно с прояснениями. На большей части территории кратковременные дожди, в отдельных районах грозы. Ветер северный 3—8 м/с, при грозах порывы до 14 м/с. Температура воздуха +16—+21°C, по югу республики до +25°C. Атмосферное давление в Минске составит 744 мм рт. ст., по республике 744—752 мм рт. ст. (норма давления по Минску для сентября 742 мм рт. ст.).

Брест ......+22 +24 Витебск....+17 +19 Гомель ....+22 +24 Гродно ....+17 +19 Минск ......+17 +19

Брест Витебск Гомель Гродно Минск Могилев

Могилев.....+17 +19

6.54 6.25 6.24 6.52 6.36 6.25

19.49 19.27 19.20 19.50 19.35 19.24

12.55 13.02 12.56 12.58 12.59 12.59

12 сентября — последняя четверть

В воскресенье облачно с прояс нениями, местами, преимущест венно по юго восточной полови не, кратковременные дожди, воз можны грозы. Ветер переменных направлений 3—8 м/с, при грозах порывы до 14 м/с. Температура воздуха ночью +5—12, днем +15— 22. В понедельник переменная облачность. Ветер переменных направлений 4—9 м/с. Темпера тура воздуха ночью +5—12, днем +15—22°C.

Варшава Вильнюс

+21 дождь +18 дождь

Киев

+25 без осадков

Москва

+19 без осадков

Рига

+19 без осадков

С. Петербург +16 без осадков

ТОЛЬКІ Ў “НАРОДНАЙ”:

Што знайшлі археолагі на беразе Свіслачы


Горецкий