Page 1

35-lecie działalności Klubu HDK Cementowni War ta - s. 10-11 Kwartalnik bezpłatny ZIMA nr 4(12)/2012

swiat

dawcy

Działalność szkół

ICZMP: Krwi używamy

cały czas

Temat numeru:

Przeziębienie


edytorial

P Aneta Świątczak

swiat

dawcy

rzed nami zima – czas kiedy zdecydowana większość z nas woli siedzieć w domu niż gdziekolwiek wychodzić. Mam jednak nadzieję, że nie zapomnicie o RCKiK w tych zimowych miesiącach i nadal będziecie oddawać krew. Zwłaszcza, że okazji ku temu jest bardzo dużo... chociaż, tak w zasadzie, to każda okazja jest dobra, aby odwiedzić punkt pobierania – nie trzeba czekać na specjalną akcję – można przyjść do nas w każdej chwili. Jednak aby móc nas odwiedzić, warto być zdrowym. Dlatego jako temat numeru przygotowaliśmy teksty dotyczące przeziębienia i grypy oraz tego jak sobie z nimi poradzić. Pod koniec 2012 roku zawitaliśmy także do dwóch klubów, które obchodziły swoje jubileusze – 25-lecia i 35-lecia – tyle lat aktywnego działania to materiał na nie jeden numer Świata Dawcy, ale postaraliśmy się choć trochę wyjaśnić fenomen funkcjonowania klubów dawców krwi. Jak zawsze, przygotowaliśmy dla czytelników krzyżówkę z nagrodami, zatem czekając na oddanie krwi można powalczyć o miły upominek. A dla organizatorów akcji krwi – na ostatniej stronie plakat do wycięcia pokazujący jak wygląda „droga dawcy”. Na wiosnę pokażemy „piętro” tego domku, czyli drogę jaką przechodzi sama krew. Miłej lektury!

Wydawca: Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Łodzi ul. Franciszkańska 17/25 91-433 Łódź

Kontakt z redakcją: ul. Franciszkańska 17/25, 91-433 Łódź tel. 42 61 61 407, e-mail: propagowanie@krwiodawstwo.pl

Redaktor naczelny: Aneta Świątczak Autorzy: Paulina Borkowska, Andrzej Chałupka, Dominika Kuśmider, Emilia Michalak, Tomasz Szamburski, Joanna Szymczak, Maria Śniecikowska, Aneta Świątczak

Foto/Grafika: nextstep.net.pl, dreamstime.com, materiały prasowe, stefbra/Miasto z innej beczki, Małgorzata Strzelecka, Paulina Borkowska, Andrzej Chałupka

Korekta: Emilia Michalak

Realizacja: NextStep.net.pl

Jesteśmy na portalu facebook: www.facebook.com/Swiat.Dawcy

starter 3 Polacy a leki - infografika 4 5 6

Aktualności Wielka Orkiestra Pomocy zagra po raz 21.! IV Powiatowa Wampiriada Sportowa

ludzie 7 Dział wsparcia, Tomaszów Mazowiecki 8 Szkoła podstaw (ZSP nr 9), Happening w szkole (ZSP nr 13) 9 Jesteśmy po to by działać (ZSP nr 7) 10 Wystarczy obalić mity... i chodzić za tym 11 35-lecie Krwiodawców w Cementowni Warta

temat numeru 12 Aby zdrowo przetrwać zimę 13 Zimowe dolegliwości 15 Myślenie zamiast leków 16 Skuteczne przeciwdziałanie 17 Zimowy wypoczynek dla zdrowia

dla dawcy 18 Krwi używamy cały czas 20 O czym pamiętać przed oddawaniem krwi? 21 Krzyżówka z nagrodami 22 Planowany harmonogram ekip 23 Dane kontaktowe punktów pobrań 24 Droga dawcy podczas oddawania krwi swiat

dawcy


starter

Polacy a leki

źródło: badania TNS OBOP, Money.pl

Kupujemy dużo środków sprzedawanych bez recepty; rocznie wydajemy na nie około 200 zł! Jeśli weźmiemy pod uwagę, że zdecydowana większość z nich ma podobne składniki a my nie czytamy ulotek – problemy gotowe.

nr 3(11)/2012

3


starter fot. Małgorzata Strzelecka

Rower nie truje, rowerzysta ratuje Niebieskie Kamizelki, służba porządkowa Łódzkiej Masy Krytycznej zaprosiła rowerzystów do wspólnego oddania krwi z okazji dnia świętego Mikołaja tzw. Mikołajek

J

ak przyznaje Piotr Szewczyk, pomysłodawca akcji - Skoro mowa o św. Mikołaju to mowa oczywiście o prezentach, a czyż nie jest super prezentem ofiarowanie komuś czegoś tak cennego, co może uratować życie, czegoś naprawdę od siebie, po prostu krwi? Rowerzyści spotkali się 8 grudnia na pasażu Schillera w Łodzi (miejscu tradycyjnego startu Łódzkiej Masy Krytycznej) a następnie pojechali do Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa przy ul. Franciszkańskiej.

Darmowe przejazdy

dla krwiodawców?

Radny Rady Miejskiej w Łodzi – Mateusz Walasek proponuje, aby prawo do darmowych przejazdów komunikacją zbiorową w Łodzi mieli wszyscy krwiodawcy, którzy oddali 22 litry krwi, a nie jak dotychczas tylko krwiodawcy zameldowani w Łodzi

O

becnie łódzkimi autobusami i tramwajami MPK bezpłatnie mogą jeździć tylko ci krwiodawcy, którzy oddali minimum 22 litry krwi lub maja odznakę Zasłużonego dla Zdrowia oraz są mieszkańcami Łodzi. Mateusz Walasek proponuje, aby w Łodzi wprowadzić takie samie zasady jakie obowiązują m.in. w Pabianicach, gdzie komunikacją miejską bez opłat mogą jeździć wszyscy honorowi krwiodawcy, niezależnie od miejsca zamieszkania. Zdaniem radnego Walaska ewentualna strata dla miejskiego przewoźnika, związana ze zwolnieniem krwiodawców z opłat, może wynieść maksymalnie kilka tysięcy złotych rocznie. Jednocześnie trwają prace, aby przy okazji zmiany zasad zwolnienia z opłat wprowadzić przelicznik oddanego osocza na krew tak, aby dawcy osocza także mogli (po oddaniu odpowiedniej ilości płynów) korzystać z bezpłatnych przejazdów.

Członkowie służby porządkowej do wspólnego oddawania krwi zachęcili nie tylko swoich kolegów i koleżanki, ale także pozostałych uczestników Masy – także tych którzy nie skończyli jeszcze 18 lat. Jak wyjaśnia Marika Szejna, która brała udział w poprzedniej „rowerowej akcji oddawania krwi” - Ci, którzy nie są jeszcze pełnoletni mogą przyjść, zobaczyć jak wygląda cały proces, oswoić się z oddawaniem krwi. Poza tym Panie w RCKiK są tak sympatyczne, że nie ma się czego obawiać.

Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Jak co roku podczas finału WOŚP wszystkie punkty pobierania w województwie łódzkim będą czynne

Podajemy godziny otwarcia punktów. O ile nie napisano inaczej pobieranie odbywa się w siedzibie punktu: Łódź (Manufaktura) Zgierz (Centrum Kultury Dziecka) Bełchatów Radomsko Pabianice Skierniewice Kutno (Kutnowski Dom Kultury) Opoczno Piotrków Trybunalski Tomaszów Mazowiecki Sieradz Wieluń Zduńska Wola

13:30-17:00 13:00-17:00 9:00-11:30 9:00-12:00 9:00-12:00 9:00-12:00 9:00-16:00 9:00-12:30 10:00-13:00 9:00-12:00 8:00-10:30 9:00-12:00 8:00-11:00

swiat

4

dawcy


starter

Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy zagra już po raz XXI!

13 stycznia 2013 roku (niedziela) w całej Polsce – i nie tylko – będzie można spotkać wolontariuszy rozdających czerwone serduszka

P

ieniądze zebrane w 21. Finale zostaną podzielone. Połowa zostanie wykorzystana na wsparcie terapii noworodka i niemowlaka, połowa na wyposażenie w sprzęt szpitali geriatrycznych i zakładów opiekuńczo-leczniczych. W tym drugim przypadku pomoc trafi tylko do kilku wybranych placówek w każdym województwie. W Polsce istnieje niewiele oddziałów geriatrycznych, zdecydowanie za mało w stosunku do potrzeb.  Jest to  jedna z najbardziej zaniedbanych dziedzin w polskim systemie ochrony zdrowia. Rozgłos, jaki zawsze towarzyszy Finałowi WOŚP, jest okazją, by uświadomić nam wszystkim, że jest to problem, którego nie można dalej unikać.

sprzętu specjalistycznego, najczęściej ponawiane prośby dotyczą podstawowego wyposażenia. Orkiestra w efekcie 21. Finału planuje zakupić urządzenia takie jak: łóżka o regulowanej wysokości z zabezpieczeniami, materace przeciwodleżynowe, statywy mobilne do kroplówek, ssaki elektryczne i akumulatorowe, pompy infuzyjne i pompy żywieniowe, sprzęt rehabilitacyjny typu rotory kończyn dolnych i górnych, tory do nauki chodzenia, czy rowery treningowe. Przed tym Finałem po raz pierwszy organizator akcji przeprowadził badania opinii społecznej związane z planowanym celem zbiórki. Badanie przeprowadzone przez Millward Brown SMG/KRC potwierdziło, że 91% respondentów zaakceptowało taki sposób wydatkowania środków zebranych w Finale. Jak możemy przeczytać na stronie WOŚP: „Dzień 21. Finału będzie jak zawsze dniem pełnym optymizmu i radości. Mamy nadzieję, że jak zawsze skłaniać będzie Polaków do wspólnego bycia ze sobą, odsuwając choć na moment wszelkiego rodzaju troski i kłótnie. Niech 13 stycznia 2013 r. będzie także dniem, w którym troska o dzieci i seniorów będzie na ustach wszystkich, a następnie - niech nie będzie to tylko jeden dzień, ale cały rok naszych wytrwałych starań, aby polepszyć los wnuczków oraz ich dziadków. Jesteśmy przekonani, że siła zaufania Orkiestry, a także nasze niezwykłe starania przy wydawaniu każdej złotówki z zebranych pieniędzy, przyniosą konkretny efekt, o którym będziemy mogli mówić przed kolejnym 22. Finałem.” Źródło: wosp.org.pl

W ciągu minionej dekady można zaobserwować postępujące zmiany sytuacji demograficznej. Społeczeństwo się starzeje, upada tradycyjny model rodziny wielopokoleniowej. Wokół nas żyje i będzie żyło coraz więcej osób w podeszłym wieku, wymagających pomocy medycznej w walce z chorobami przewlekłymi. Osób, które zasługują na dobre wyposażenie oddziałów szpitalnych, ośrodków opiekuńczych, na troskę i zrozumienie lekarza, i na końcu na poszanowanie godności przez wszystkich dookoła. Zakłady opiekuńczo-lecznicze opieki długoterminowej to placówki, które podejmują się niesienia pomocy tym najciężej chorym seniorom. Tam także lista potrzeb jest długa. Co więcej – ośrodki te nie potrzebują drogiego

nr 4(12)/2012

5


starter IV Powiatowa Wampiriada Sportowa już za nami Co dwa lata w Pabianicach odbywa się Wampiriada Sportowa – zawody sportowe dla uczniów pabianickich szkół, których celem jest propagowanie nie tylko aktywnego stylu życia, ale także – czy nawet przede wszystkim – idei honorowego oddawania krwi

J

uż po raz czwarty zorganizowano w Pabianicach Powiatową „Wampiriadę Sportową” pod Honorowym Patronatem Starosty Pabianickiego – Krzysztofa Habury. Poprzednie odbyły się w latach 2006, 2008 i 2010. Wszystkie miały jeden cel: popularyzacje honorowego oddawania krwi w środowisku młodzieży szkolnej. W dniu 16 listopada 2012 r. w hali koszykówki MOSiR w Pabianicach spotkało się 7 drużyn reprezentujących: I i II LO w Pabianicach, Zespoły Szkół Nr 1, 2 i 3 w Pabianicach, Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego z Ksawerowa i Zespół Szkół Prywatnych „Heureka” z Pabianic. W sumie na hali koszykówki przebywało kilkuset młodych ludzi (uczestnicy bezpośredni i widzowie). Rywalizowano na dwóch płaszczyznach: sportowo-rekreacyjnej w takich konkurencjach jak: rzut piłką do kosza na czas, przeciąganie liny, bieg w workach czy układanie na czas z puzzli loga PCK (drużyny 5-osobowe), oraz w Konkursie Wiedzy o honorowym oddawaniu krwi (drużyny 3-osobowe). Suma zdobytych punktów we wszystkich konkurencjach oraz Konkursie Wiedzy oraz doping drużyn, pomysłowość w hasłach i plakatach, konkurs na logo Wampiriady, dawały lokatę końcową. W wyniku bardzo zaciętej, ale prowadzonej w sportowym duchu, zwyciężyła drużyna reprezentująca Zespół Szkół Nr 3, przed zespołem Szkół Nr 1 i II LO – wszystkie z Pabianic.

Otwarcie Wampiriady Sportowej Uroczystego otwarcia Wampiriady dokonał Starosta – Krzysztof Habura, a przy tej okazji uhonorowano wieloletniego, zasłużonego dawcę krwi z Pabianic – Macieja Grzegorczyka Odznaką Honorową PCK II st. oraz „Kryształowym Sercem”. Liczba 76 litrów oddanej honorowo krwi, jaką oddał w/w w ciągu kilkudziesięciu lat, wywołała gorące brawa na hali, a sam moment dekoracji był znakomitą okazją do promocji idei honorowego oddawania krwi. Zwycięskie drużyny otrzymały puchary ufundowane przez: Starostę Powiatowego, Przewodniczącego Rady Powiatu Pabianickiego, dyrektora RCKiK w Łodzi, Związek Nauczycielstwa Polskiego O/Pabianice, PHILIPS LIGHTING S.A. O/Pabianice, AFLOFARM Pabianice i „PA-CO-BANK” Pabianice. Kończąc Wampiriadę, Starosta – Krzysztof Habura – powiedział: „Do zobaczenia za dwa lata na V Wampiriadzie, ale już w nowej hali sportowej….”. Organizatorami wszystkich dotychczasowych edycji Wampiriady w Pabianicach byli: Pabianickie Starostwo, Rejonowy Klub Honorowych Dawców Krwi PCK im. B.Serednickiego oraz Zarząd Oddziału PCK w Pabianicach. Patronat medialny objęły – Tygodnik „Nowe Życie Pabianic” oraz telewizja „Pro-MOK” Pabianice. Niejako „równolegle” do części sportowej Wampiriady, w ambulansie stojącym obok hali, odbywała się akcja honorowego oddawania krwi dla dzieci chorych na raka. Krew oddało 20 osób.

Układanie znaku PCK z rozrzuconych puzzli

Andrzej Chałupka

swiat

6

dawcy


ludzie Dział wsparcia Pracownicy tego działu mówią, że rzeczy niemożliwe załatwiają od ręki, na cuda każą czekać zazwyczaj dwa dni. O działalności działu administracyjno-technicznego rozmawiamy z kierownikiem – Wiesławą Tomaszewską

swiat dawcy: Czym zajmuje się dział administracyjno-techniczny? Dział administracji zajmuje się... wszystkim. Dbamy o zaopatrzenie całej stacji krwiodawstwa we wszystko co jest potrzebne do codziennego funkcjonowania – począwszy od worków do pobierania krwi, odczynników do jej badania, przez żywienie dawców (czekolady, wafelki), przeprowadzanie remontów, zakupy mebli, sprzętu medycznego, urządzeń czy artykułów piśmienniczych... A wszystko zgodnie z prawem, czyli organizując przetargi. swiat dawcy: To wszystko? Oczywiście, że nie! W naszym zakresie obowiązków jest także transporty – zapewniamy kierowców i samochody na ekipy a także organizujemy transport krwi z punktów pobrań do Łodzi na bada-

Dział Administracyjno--Techniczny w liczbach - 1153 ekip rocznie - Ok. 120 000 km przejechanych na ekipy (to tak jakby ponad 34 razy objechać dookoła Polskę; albo trzy razy Ziemię dookoła) - Ok. 256 850 km przejechanych, aby dostarczyć krew z punktów pobrań do Łodzi (to tak jakby pojechać samochodem z Łodzi do Madrytu i z powrotem ponad 45 razy; albo okrążyć Ziemię ponad 6 razy) - Ok. 9 000 godzin przepracowanych rocznie na ekipach - 537 264 wydanych czekolad - 67 158 wydanych napoi energetycznych - 6 samochodów codziennie w trasie - 6 busów dowożących sprzęt na ekipy - 1 ciężarówka chłodnia do przewożenia osocza

nia. Bo krew pobierana w punktach musi być dostarczona do działu preparatyki w Łodzi, gdzie przeprowadzane są wszystkie testy. No i te wszystkie zakupy o których powiedziałam – dotyczą także punktów pobrań. Kierowca który jedzie w trasę – a mamy takich pięć – rano zabiera produkty potrzebne do funkcjonowania punktu pobrań, a wracając przywozi krew. Kierowcy mają tygodniowy harmonogram tras i odwiedzają każdą naszą placówkę w terenie.

swiat dawcy: To całkiem sporo zadań... Ile osób pracuje w dziale? Ale to nie wszystko. Organizujemy także sprzątanie, pralnię i wszystkie sprawy

techniczne, także dział informatyki jest w naszych strukturach. Naprawdę każdego dnia dbamy o to, aby RCKiK w całym województwie mogło sprawnie funkcjonować – aby był sprawny sprzęt, ciepła woda, odpowiednie materiały... W dziale mamy trzy osoby w administracji, trzy w magazynach, dwóch elektryków, hydraulika, osiem osób zatrudnionych do pomocy laboratoriach. A dodatkowo pomagamy jeszcze podczas dużych ekip (takich, powyżej 50 dawców) – zajmujemy się wtedy rejestracją dawców i wydawaniem zestawów regeneracyjnych. Więc mimo że jesteśmy działem wsparcia, to i z nami czasami dawcy mają kontakt.

Tomaszów Mazowiecki W Tomaszowie Mazowieckim przez cały tydzień można oddawać krew i spotkać trzy panie: Alinę Strojewską, Lucynę Zalega oraz Cecylię Nagórkę

P

unkt ten jest jednym z kilku w województwie, które czynne są każdego dnia – i każdego tygodnia średnio 60 osób decyduje się oddać krew – do tej statystyki nie są zaliczane pobrania krwi „poza punktem” czyli tak zwane ekipy np. w szkołach. A tomaszowski punkt pobierania aktywnie współpracuje z licznymi placówkami w okolicy (I LO w Tomaszowie Maz., II LO w Tomaszowie Maz., III LO w Tomaszowie Maz., ZSP nr 1, ZSP nr 2, ZSP nr 6 a także Centrum Kształcenia Ustawicznego Województwa Łódzkiego). W każdej szkole pobieranie krwi organizowane jest przynajmniej dwa razy w roku – ale jak przyznają pracownice z Tomaszowa – starają się zawitać do każdej szkoły nawet trzy razy w roku szkolnym, tak aby każdy miał możliwość oddania krwi. Wyjazdy do szkół organizowane są w Tomaszowie w godzinach pracy punktu – dlatego jeśli ktoś w dniu akcji w szkole chciałby oddać krew – powinien udać się do odpowiedniej placówki, która w tym dniu gości zespół z RCKiK. Punkt w Tomaszowie Mazowieckim współpracuje także z mieszkańcami z okolicznych miejscowości, parafiami i lokalnymi mediami – to za ich pośrednictwem na 2-3 tygodnie przed akcją pobierania krwi pojawiają się plakaty informujące o akcji, dodatkowo pracownice wysyłają imienne zaproszenia do dawców. nr 4(12)/2012

7


ludzie Szkoła podstaw „My oddaliśmy światu cząstkę siebie, a świat w zamian oddał nam cząstkę siebie”

Happening w szkole Uczniowie sami zachęcają koleżanki i kolegów do oddawania krwi organizując happening, dodatkowo w ich szkole krwiodawcy zbierają punkty dla swojej klasy. Prezentujemy działalność ZSP nr 13 im. Sybiraków w Łodzi

T

T

o motto towarzyszy honorowym krwiodawcom z naszej szkoły od lat. Zaangażowanie uczniów w akcję honorowego krwiodawstwa świadczy o ich wspaniałej wrażliwości społecznej, chęci niesienia pomocy innym ludziom, zdolności do działań dla wspólnego dobra. Młodzież ZSP nr 9 w Łodzi wielokrotnie udowodniła, że bezinteresowna pomoc innym ludziom, solidaryzm społeczny, sumienność, obowiązkowość i zwykła ludzka przyzwoitość to wartości dla niej niezwykle istotne. Honorowe krwiodawstwo to niewątpliwie „szkoła postaw”. Uczniowie wykazują się prawdomównością – zgłosiłeś swój udział, to po prostu przyjdź, szacunkiem dla drugiego człowieka - jeżeli wiesz, że nie będziesz mógł oddać krwi, usprawiedliw swoją nieobecność co najmniej dzień wcześniej. Te i inne proste zasady i ich przestrzeganie przez uczniów są podstawą powodzenia podjętych działań. W ostatnich trzech latach aktywność uczniów stale rosła i udowadniała, że ta akcja realizowana w sposób przemyślany, systematyczny, przy ciągłym usprawnianiu jej przebiegu przynosi nadspodziewanie dobre efekty wychowawcze. W kolejnych latach coraz więcej uczniów oddawało krew w akcji honorowego krwiodawstwa: • w roku szkolnym 2009/2010 124 uczniów, oddało łącznie 55 l 800 ml krwi • w roku szkolnym 2010/2011 129 uczniów, oddało łącznie 58 l 050 ml krwi • w roku szkolnym 2011/2012 udział wzięło 193 uczniów, którzy oddali łącznie 86 l 050 ml krwi.

radycja oddawania krwi w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Łodzi przez uczniów Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 13 im. Sybiraków w Łodzi sięga 2003 r. Od tego też roku w szkole działa klub krwiodawców, którego opiekunem od 4 lat jest Piotr Przybycisz. Dzięki promocyjno-dydaktycznej działalności klubu, uczniowie mają możliwość zapoznania się z tematyką zasad oddawania krwi i propagowaniem tego wśród siebie i znajomych. Uczniowie oddają krew 3-4 razy na rok, organizując grupowe wyjścia, gdyż do RCKiK udają się sami, nie korzystając z ambulansu. Średnia liczba osób uczestniczących w wyjściu to 20-30 uczniów. Warto podkreślić, że chętnych do oddawania krwi jest dużo więcej, ale – jak to bywa i w innych szkołach – części z nich uniemożliwiają to np. przebyte właśnie przeziębienie czy inne przeciwwskazanie. Uczniowie oddający krew, oprócz otrzymania usprawiedliwienia nieobecności w szkole, następnego dnia zwolnieni są z niezapowiedzianego pytania czy kartkówki, a na koniec roku szkolnego ci, którzy oddali najwięcej krwi, otrzymują nagrody książkowe. Młodzi krwiodawcy gromadzą też dodatkowe punkty do konkursu klas, który rozstrzygany jest przed wakacjami, a którego zwycięscy otrzymują nagrodę pieniężną (1200 zł na klasę).

W szkole już drugi rok z rzędu organizowany jest happening zachęcający do oddawania krwi i przybliżający tematykę krwiodawstwa. Zarówno pomysł jak i wykonanie działań naleCo roku akcję niezwykle sprawnie przeprowadzali pracowniży do uczniów szkoły. cy Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa Zespół Szkół w Łodzi. Ponadgimnazjalnych Tomasz Szamburski, koordynator akcji honorowego krwiodawstwa A czy w Twojej szkole dzieje się coś ciekawego? nr 13 im. Sybiraków, w ZESPOLE SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH nr 9 Daj znać: propagowanie@krwiodawstwo.pl lub ul. Skrzydlata 13, Łódź im. Komisji Edukacji Narodowej w Łodzi na www.facebook.com/Swiat.Dawcy

swiat

8

dawcy


ludzie Jesteśmy po to by działać Klub Honorowych Dawców Krwi działający w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 7 przy ul. Prożka w Łodzi obchodził w listopadzie 25-lecie istnienia Powstanie klubu 21 listopada 1987 r. z inicjatywy jednego z ówczesnych nauczycieli, Janusza Bergmana, podpisano umowę pomiędzy klubem a Wojewódzką Stacją Krwiodawstwa na stworzenie banku w ilości 4000 ml krwi. Stało się to dzięki poparciu dyrektora szkoły Ireneusza Mielczarka. Idea ta stała się szybko popularna: byli i obecni uczniowie szkoły oddali w sumie ok. 3000 litrów krwi. Obecnie klub nadal współpracuje z RCKiK i PCK w Łodzi - zachował się nawet dokument zapraszający szkołę do przyłączenia się do akcji. Działalność Klub wielokrotnie nagradzany był za swoją aktywność. W 1997 r. został wyróżniony przez PCK honorową odznaką III stopnia. W 1998 r. otrzymał odznakę zasłużonego honorowego dawcy krwi. W 2007 r. dyplom z podziękowaniem za czynny udział w akcji oddawania krwi, a w latach 2008, 2009, 2010 – puchary za największą aktywność w turnieju „Młoda krew ratuje życie”. Liczne wyróżnienia otrzymali też działacze i honorowi krwiodawcy związani z klubem: m.in. w 2002 r. mgr inż. Janusz Bergman został uhonorowany dyplomem za czynny udział w propagowaniu idei honorowego krwiodawstwa, a w 2008 r. Sebastiana Mlokę wyróżniono aktem nadania za realizację programu aktywizującego lokalne środowiska społeczne do działań związanych z honorowym krwiodawstwem. Szkoła wygrywała w licznych konkursach i turniejach, zajmując m.in. I miejsce w turnieju szkół ponadpodstawowych w honorowym krwiodawstwie w 1998 r.,

nr 4(12)/2012

II i III miejsca w 2008 r. w turnieju „Młoda Rozstrzygnięto także konkursy o tematykrew ratuje życie”, I, II i III miejsca w 2009 r. ce krwiodawstwa: filmowy i plastyczny. w różnych kategoriach akcji „Młoda krew Wszystkie prace można było podziwiać na przygotowanej wystaratuje życie” czy III miejsce w wie. Entuzjazm zgromadzo2011 r. w okręgowym etapie Jestem nie po to, turnieju „Młoda krew ratu- by mnie kochano, nych wzbudził także pokaz zagadnień towarzyszących je życie”. To oczywiście tylko ale po to, bym grze w rugby przygotowany wybrane osiągnięcia klubu, działał i kochał, przez gości – zawodników który obrał sobie za motto a obowiązkiem i trenera Budowlanych Łódź. słowa Janusza Korczaka: „Jeotoczenia jest stem nie po to, by mnie konie pomagać Szkoła przybrana została chano, ale po to, bym działał dekoracjami związanymi i kochał, a obowiązkiem oto- mi, lecz ja mam z krwiodawstwem, plakataczenia jest nie pomagać mi, obowiązek mi, czerwonymi elementalecz ja mam obowiązek trosz- troszczenia się czenia się o świat i człowieka”. o świat i człowieka mi, którymi ozdobiono lampy, wieszaki. Nawet numerki Obecnie opiekunem klubu /Janusz Korczak/ do szatni wykonane zostały jest pani Anna Pietrzak. w kształcie kropelek krwi. Na wszystkich czekał też poJubileusz częstunek i herbata. Jak podkreślali uczniowie szkoły, rocznicowe Równocześnie w sąsiedniej obchody zorganizowasali odbywało się pobierane były przede wszystnie krwi przez pracowników kim dla nich i przez nich, ale przy niezwykłym wsparciu RCKiK w Łodzi. Warto podkreślić, że klub i pomocy dyrekcji i grona pedagogiczne- z ZSP nr 7 organizuje akcje dodawania go. Uroczystość rozpoczęto hymnem pań- krwi cztery razy w roku, a ostatnią z nich stwowym, a zgromadzonych uczniów, na- przeprowadzono w październiku, kiedy uczycieli przybyłych gości powitał dyrektor pobrano krew od 70 uczniów. szkoły Ireneusz Mielczarek. Przemówienia i wspomnienia zebranych przeplatały się Całość uroczystości zakończył na boisku z przygotowanym programem artystycz- szkolnym imponujący pokaz technicznonym: wystąpiły szkolne zespoły muzycz- -medyczny, ukazujący działalność służb ne, uczeń szkoły z recitalem skrzypcowym ratowniczych i przypominający o konieczoraz gość odchodów, zwycięzca programu ności wspierania centrów krwiodawstwa. „Mam talent”, Bartek Grzanek.

9


Wystarczy obalić mity... i chodzić za tym

Nie jest łatwo streścić 35 lat działalności Klubu HDK – ale z pomocą utworzonej kroniki i dwóch Prezesów udało nam się dowiedzieć na czym polega fenomen długoletniego, aktywnego działania na rzecz propagowania honorowego oddawania krwi Z Wacławem Klimczakiem oraz Tadeuszem Moryniem – obecnym i byłym prezesem Klubu rozmawiała Katarzyna Mikołajczyk

W

latach 70. XX w., kiedy kluby przestały mieć osobowość prawną, opiekę nad krwiodawcami przejął Kombinat Cementowo-Wapiewnniczy „Warta”, jak przyznaje Tadeusz Moryń – Korzyści z takiego rozwiązania były obopólne. Aktywność i zorganizowanie krwiodawców można było zobaczyć gdy tylko przez radiowęzeł ogłaszano konieczność oddawania krwi. – W tamtych latach to zakład pracy podstawiał autokar i dawcy jechali do Wielunia, Łodzi, Kalisza i innych miejscowości gdzie była potrzebna krew, aby pomóc koledze lub potrzebującym – dodaje Wacław Klimczak.

ludzie Klub w liczbach

125 członków; 96 osób oddających krew;

68 osób posiada min. jedną odznakę Zasłużony Honorowy Dawca Krwi; 37 kobiet; 23 osoby (w tym 5 kobiet) posiada odznakę Zasłużony dla Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Łodzi; Ponad 1689 litrów krwi oddali członkowie klubu od momentu powstania klubu.

Cementownia chcąc się odwdzięczyć dawcom zaczęła organizować bezpłatne wycieczki dla krwiodawców z Klubu (nie tylko pracowników cementowni!) - i tak już od wielu lat, przynajmniej raz w roku dla krwiodawców z Klubu organizowany jest kilkudniowy, darmowy wyjazd a także obiad z okazji Dni Krwiodawstwa w listopadzie. Ostatnia wycieczka to wyjazd Karpacz -Praga. – My tylko znajdujemy miejscowość lub ośrodek gdzie chcemy jechać, szukamy tras zwiedzania... wszystko robimy społeczne – wyjaśnia Tadeusz Moryń. Jak przyznają obaj panowie w ich społeczności nigdy nie było problemów jeśli chodzi o pozyskiwanie krwi - na każdą akcję przychodzi ponad 30 osób, a ostatnio akcje organizowane są już co dwa miesiące. – Co roku kilka osób zgłasza się do nas, abyśmy oddali Historia klubu krew „na konto osoby potrzebującej” – mówi W 1973 roku zaczęto myśleć o powołaz uśmiechem Wacław Klimczak. – Ale proszę niu Klubu HDK. Stało się to w 1974 roku spojrzeć w nasze statystyki – przerywa mu kiedy to powstało Koło HDK Działoszyn pan Tadeusz – te prawie 1700 oddanych litrów przy oddziale Polskiego Czerwonego pełnej krwi to krew oddana na konto naszego Krzyża w Wieluniu. Trzy lata później zoKlubu. Uznaliśmy, że nie będziemy na konto stał założony Klub HDK przy KombinaKlubu zapisywać krwi oddanej ze wskazaniem cie Cementowo Wapienniczym „Warta” na konkretną osobę, czyli oddajemy krew pow Działoszynie (obecna nazwa to Cetrzebującym; tak samo jak nie dodajemy sobie mentownia „Warta” S.A. w Trębaczewie), do statystyk krwi oddanej podczas akcji taa pierwszym prezesem został (nieżyjący kich jak Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy już) Lech Grabiasz. czy Woodstok. Warto jeszcze dodać, że nasz W 1989 roku, mimo przekształceń strukrok rozliczeniowy jeśli chodzi o krew kończy turalnych w zakładzie pracy oraz ogólsię 30 września. Dzięki takiemu rozwiązaniu nego kryzysu w polskim krwiodawstwie mamy pewność, że składając wniosek o wyKlub utrzymał swoją działalność orgaróżnienie kogoś odznaką Zasłużonego HDK, nizując zbiorowe wyjazdy do punktu będziemy mogli wręczyć ją tej osobie podpobierania krwi funkcjonującego przy czas naszej dorocznej imprezy w listopadzie szpitalu w Wieluniu. Od tamtej pory z okazji „Dni Krwiodawstwa”. nieustannie działa pozyskując co roku Do niedawna członkowie Klubu jeździli oddanowych członków. Obecnie w Klubie zawać krew do Wielunia, co zawsze wiązało się rejestrowanych jest 125 osób z czego 96 z koniecznością uprzedzenia pracowników, czynnie oddaje krew. Tylko w ostatnim że szykuje się „najazd” - zazwyczaj podstawiaroku do Klubu dołączyło 6 nowych osób. no największy autokar i wszyscy (48 osób) oddawali krew. Obecnie, dzięki współpracy Prezesi: ze Spółdzielnią Mieszkaniową „Nad Wartą” od 1977 – Lech Grabiasz w Działoszynie, akcje pobierania krwi odbywaod 1982 – Ryszard Sarniak ją się w wygodnej, przestronnej sali. od 1994 – Tadeusz Skawiński Próba ustalenia co takiego robią członkowie od 2002 – Tadeusz Moryń Klubu, że co dwa miesiące oddaje krew tak od 2009 – Wacław Klimczak dużo osób doprowadziła dyskusję do stwier-

swiat

10

dawcy


ludzie dzenia, że wystarczy obalić mity i wyjaśnić ludziom, iż oddawanie krwi nie jest szkodliwe. – No co my takiego robimy? – pyta Tadeusz Moryń – Pozyskujemy nowych dawców poprzez prelekcje w szkołach, rozdajemy ulotki, pokazujemy filmy, wyjaśniamy młodym ludziom, że to nie jest szkodliwe, a dodatkowo pokazujemy korzyści, np. komplet badań. Młodzież widzi w tym cel, a że jeszcze mogą pojechać za darmo na wycieczkę... – W swoich szeregach mamy naprawdę młodych, aktywnych dawców – potwierdza pan Wacław – nasz najmłodszy zasłużony HDK Wojciech Moryń otrzymał pierwsze odznaczenie mając dopiero 22 lata (czyli po oddaniu min. 6 litrów). – To taki nasz orzeł – dodaje pan Tadeusz i od razu wyjaśnia, że na trzydziestolecie Klubu wszyscy członkowie otrzymali małe statuetki z orłem, a kiedy wszyscy dookoła pytali się dlaczego z orłem wyjaśniał, że to symbol odwagi i siły i taki też powinien być krwiodawca.

Klub o organizowanych akcjach informuje lokalną społeczność głównie poprzez rozwieszanie plakatów na terenie zakładów pracy, w szkołach czy na słupach ogłoszeniowych w miejscowości gdzie będzie odbywać się zbiórka krwi. Dla potomnych działania te są archiwizowane w kronice Klubu, której stworzenie zainicjowano w 2007 roku z inicjatywy ówczesnego prezesa Klubu Tadeusza Morynia oraz sekretarz Marii Brzezińskiej i krwiodawczyni Marii Moryń. W ciągu dziewięciu miesięcy udało się zebrać zarówno zdjęcia jak i wycinki z gazet dotyczące działalności Klubu – począwszy od 1977 roku. Teraz kronika uzupełniana jest na bieżąco przez ten sam zespół. Kiedy rozmawiamy panowie pokazują mi upominki dla krwiodawców i sponsorów. Niby mała rzecz a cieszy, ale wszystkie podejmowane przez Klub działania wymagają zapału, energii i dobrej woli ludzi dookoła. – Ot, trzeba chodzić za tym, żeby się kręciło – kwituje pan Tadeusz. Sponsorzy Klubu Zarząd Cementowni „Warta”, wszystkie Związki Zawodowe działające w Cementowni „Warta”, Urząd Miasta i Gminy Działoszyn, Starostwo Powiatowe w Pajęcznie, Urząd Miasta i Gminy Pajęczno, liczne prywatne zakłady pracy (m.in. Anita, Victus, Hektor, Edmal, zakład kredowy Minerał, biuro rachunkowe Jadwiga Nowakowska), Nadwarciański Bank Spółdzielczy w Działoszynie oraz inne mniejsze zakłady prywatne działające na terenie MiG Działoszyn. nr 4(12)/2012

Jubileusz 35-lecia Krwiodawców przy Cementowni Warta W piątek 23 listopada 2012 roku w Cementowni Warta odbyło się uroczyste spotkanie członków Klubu Honorowych Dawców Krwi i zaproszonych gości z okazji jubileuszu 35-lecia istnienia Klubu

J

ubileusz 35-lecia istnienia Klubu Honorowych Dawców Krwi przy Cementowni Warta był okazją do spotkania wszystkich krwiodawców zrzeszonych w klubie oraz przybyłych gości reprezentujących podmioty wspierające krwiodawstwo na terenie powiatu pajęczańskiego: Rafał Drab Burmistrz Działoszyna, Krystyna Konecka Prezes Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej „Nad Wartą” w Działoszynie, Krzysztof Piekarz Sekretarz Starostwa Powiatowego w Pajęcznie, Łukasz Walasik reprezentujący Zarząd Cementowni Warta SA, przedstawiciele związków zawodowych w cementowni: Krystyna Szymala, Grażyna Misiek i inni. Honorowym gościem był Andrzej Chałupka Przewodniczący Łódzkiej Okręgowej Rady HDK PCK, który mówił, że każda taka uroczystość jest dla regionu dużym wydarzeniem. - Robicie znakomitą robotę w terenie, są tutaj znakomici ludzie o wielkim sercu, którzy dzielą się tym co najważniejsze – swoją krwią. Drodzy Państwo w Waszych żyłach płynie najcenniejszy z leków, którymi człowiek może się podzielić – dziękował za zaangażowanie w ideę krwiodawstwa przewodniczący. Wprowadzeniem do obchodów jubileuszu był referat wygłoszony przez Tadeusza Morynia, w którym można było poznać historię powstania, składy zarządu oraz dawne losy klubu. Następnie wręczono odznaczenia: • Zasłużony dla Zdrowia Narodu Marii Moryń, Marii Brzezińskiej, Wacławowi Klimczakowi, Gabrielowi Jędrczakowi i Dariuszowi Hałaczkiewiczowi; • Zasłużony Dawca Krwi I stopnia Tomaszowi Domaradzkiemu, Januszowi Kaczmarkowi, Leszkowi Wnuczkowi; • Zasłużony Dawca Krwi II stopnia Renacie Jędrczak i Michałowi Kamińskiemu; • Zasłużony Dawca Krwi III stopnia Andrzejowi Bylicy, Romualdowi Cybulskiemu, Jackowi Szewczykowi, Krzysztofowi Wiktorowi, Agnieszce Zwierzak. Zarząd klubu przyznał również nagrodę specjalną dla Zdzisława Cieślaka za oddanie ponad 40 litrów krwi oraz dla Janusza Kaczmarka, Tomasza Ptaka i Jacka Zwierzaka za oddanie ponad 35 litrów krwi. Wszyscy wspierający działalność Klubu otrzymali podziękowania i kroplę krwi – maskotkę PCK, a każdy uczestnik spotkania pamiątkowy medal z okazji 35-lecia Klubu Honorowych Dawców Krwi przy Cementowni Warta. Paulina A. Borkowska

11


temat numeru

Aby zdrowo przetrwać zimę Jednym z nas niestraszne są ani zimowe zaspy, ani chłód, drugim zima przynosi infekcje, przeziębienia i ogólny spadek kondycji organizmu. Jak wzmocnić naszą odporność, by bez większych problemów zdrowotnych korzystać z uroków jesieni? O czym powinien pamiętać dawca krwi, by ciesząc się dobrym zdrowiem bez przeszkód mógł oddawać krew w okresie jesienno-zimowym?

Co działa niekorzystnie na nasz układ odpornościowy:

sów, łamliwe paznokcie. W takim przypadku należy zastanowić się nad naszym trybem życia i dietą.

Nawet chwilowe osłabienie organizmu (zarwana noc, przemoczone stres i pośpiech buty, krótki spacer do sklepu bez zmęczenie czapki) przyczynić się może do przepracowanie złapania infekcji. Na szczęście i brak snu można na co dzień podejmonadużywanie wać działania aby do tego antybiotyków, nie dopuścić. Nie należy zasterydów czy leków pominać o zjedzeniu śniadahormonalnych nia, dzięki niemu będzie nam cieplej nadwaga w drodze do szkoły czy pracy i zazażywanie używek pewnimy sobie energię. Warto jeść mała aktywność fizyczna produkty zawierające dużo witaminy lub jej brak C (ich listę znajdziesz w dalszej części niewłaściwa i niezdrowa dieta (za tekstu) oraz zadbać choć o minimal(małe ilości warzyw i owoców, kłonność do różnego rodzaju infekną dawkę ruchu. Raz na jakiś czas – cji jest jednym z pierwszych objawów za dużo mięsa i tłustych potraw) o ile nie ma ku temu przeciwwskazań osłabienia naszego systemu immunologicznego (odpornościowego). O jego niewłaściwym funk- zdrowotnych – można odwiedzić saunę, gdzie podczas silnego cjonowaniu mogą również świadczyć np.: częste przeziębianie pocenia się oczyszczamy organizm z toksyn, a nasz układ odsię, zaburzenia snu, powracające opryszczki, choroby skóry czy pornościowy działa sprawniej. Hartować organizm można także częste infekcje dróg moczowych, nadmierne wypadanie wło- w domu na zmianę wykonując zimny i ciepły prysznic.

S

swiat

12

dawcy


temat numeru

Zimowe dolegliwości Najczęściej zimą dopada nas przeziębienie lub grypa. Dla wielu osób to jedno i to samo i najczęściej leczymy się samodzielnie produktami reklamowanymi w telewizji. Jest jednak kilka elementów które pozwolą nam dość szybko ustalić na co chorujemy i wskażą jak szybko należy udać się do lekarza

Przeziębienie... Przeziębienie rozwija się powoli, można więc odpowiednio wcześniej mu zaradzić lub chociaż złagodzić jego objawy. W okresie jesienno-zimowym przeziębieniom sprzyjają gwałtowne zmiany temperatury i wilgoć. Łatwo można przegrzać się w domu, szkole czy pracy, a zmarznąć np. na przystanku. Przy przeziębieniu temperatura ciała zwykle nie przekracza 38*C, ale towarzyszące katar i kaszel skutecznie zniechęcają do działania. I słusznie - przeziębienie jest chorobą zakaźną, a my kaszląc i kichając rozpylamy wokół siebie kropelki wydzieliny zawierające wirusy. Przeziębienie trwa przeważnie tydzień i przynajmniej w pierwszym okresie chory powinien leżeć w łóżku lub chociażby do minimum ograniczyć kontakty z innymi ludźmi. Ma to dodatkowo swoje dobre strony, gdyż odpoczywając, wzmacniamy nasz układ odpornościowy. nr 4(12)/2012

...czy grypa Objawy grypy pojawiają się nagle, w ciągu jednego lub dwóch dni. Charakteryzują się wysoką gorączką (powyżej 38°C), dreszczami, niekiedy towarzyszącymi temu bólami mięśni i uczuciem krańcowego wyczerpania, dodatkowo może się pojawić kaszel, ból gardła czy katar. Nie wszystkie objawy muszą być obecne dla stwierdzenia grypy. Najczęstszymi powikłaniami grypy są: zapalenie: oskrzeli lub płuc, zatok, ucha, zaostrzenie już istniejących chorób np. chorób układu krążenia (niewydolność krążenia), chorób układu oddechowego (np. astmy). Do rzadszych powikłań należą: zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie nerwów, zapalenie opon mózgowo rdzeniowych. Grypa wymaga konsultacji z lekarzem i wzięcia kilku dni wolnego, aby nie rozsiewać wirusów. W przypadku zakażenia grypą nie należy sięgać po antybiotyki! Antybiotyki walczą z bakteriami, a grypę wywołują wirusy.

13


temat numeru Katar Nos i zatoki lubią, gdy w pomieszczeniu gdzie śpimy i przebywamy, jest wilgotno i niezbyt ciepło: najlepsza temperatura to 18-21 st. C, pamiętajmy, że powietrze wysuszają grzejące kaloryfery, a niezdrowa jest – zwłaszcza nieczyszczona – klimatyzacja. Nie stosujmy zbyt długo kropli do nosa, gdyż obkurczając błonę śluzową, udrażniają przewody i jednocześnie wysuszają śluzówkę. Lepszym sposobem jest przepłukiwanie nosa solą fizjologiczną, dwa razy dziennie lub nawet kilka razy, gdy mamy silny katar. Roztwór soli można kupić w aptece. Nabieramy go na dłoń, wciągamy głęboko do nosa w jedną i drugą dziurkę, a gdy spłynie do gardła – wypluwamy, usuwając śluz i oczyszczając jamy nosa. Przy zatkanym nosie można wypróbować działanie syropu z czosnku lub cebuli – wystarczy już nawet go powdychać. Podobne odkażające działanie mają naturalne olejki, np. eukaliptusowy.

Zapalenie oskrzeli Gdy po kilku dniach nieleczonego przeziębienia pojawia się najpierw suchy, a następnie mokry kaszel objawiający się żółtą lub zielonkawą wydzieliną, możliwe, że rozwinęło się ono w zapalenie oskrzeli. Należy bezzwłocznie udać się do lekarza, gdyż nieleczone prowadzić może do zapalenia płuc.

Ból gardła Objawia się trudnościami w przełykaniu, chrypą i bólem. Jeśli domowa kuracja płukania gardła solą nie pomaga, możliwe wtedy, że doszło do zakażenia bakteryjnego, co może oznaczać anginę, której nie wyleczymy przy pomocy tabletek - ssanie pastylek bowiem tylko przynosi ulgę i odkaża gardło. Należy udać się do lekarza, który postawi właściwą diagnozę. Zapalenie gardła jest najczęstszą konsekwencją zlekceważonego przeziębienia.

Zapalenie płuc Również należy do powikłań po nieleczonym przeziębieniu. Objawia się kaszlem, gorączką, dusznościami. Nie ma co zwlekać i w tym wypadku natychmiast należy udać się do lekarza.

swiat

14

dawcy


temat numeru

Myślenie zamiast leków

Z

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką informacyjną, która zawiera wskazania, przeciwwskazania... Informacja ta jest podawana w każdej reklamie i na każdym opakowaniu – nie bez powodu. Polacy są w czołówce jeśli chodzi o przyjmowanie lekarstw bez recepty, a ponad 10% podejmowanych hospitalizacji wynika z niepożądanych efektów przyjmowanych leków

wa - ibuprofen znajduje awsze kupując lek, Leki przechowuj się w ponad 200 prepaczytaj jego skład w opakowaniach ratach sprzedawanych chemiczny! Nie suoryginalnych, bez recepty. geruj się nazwą handlową. zatrzymuj koniecznie Kwas acetylosalicylowy W aptekach można np. kuulotki do nich i paracetamol stosopić ok. 50 paracetamoli, jak dołączone. wane w nadmiarze nie np. Apap, Panadol, Codipar, są pozbawione działań oraz ponad 40 leków zawieniepożądanych. Jedrających kwas acetylosalinoczesne zażywanie cylowy, jak np. Polopiryna, dwóch leków z tą samą Aspiryna czy Etopiryna. Pasubstancją czynną poracetamol (jako substancję wodować może interakczynną) zawierają w sumie cję między nimi – ryzyko aż 293 preparaty dostępne wystąpienia jednego na rynku – nie tylko tabletki z działań niepożądanych ale także kapsułki, syropy, tabletki musujące, proszki do sporządza- wymienionego na ulotce sięga tu 13% nia napoju, zawiesiny i czopki. Równie po- i wrasta, np. przy trzech lekach do 34%, pularna jest inna substancja przeciwbólo- a przy pięciu nawet do 88%.

Lekarstwa dla krwiodawców Udając się do Centrum Krwiodawstwa, pamiętaj, by poinformować lekarza zarówno o lekach, które właśnie zażywasz, jak i o tych, które skończyłeś brać nawet jakiś czas temu nawet, nawet jeśli była to „tylko aspiryna” brana 2-3 dni przed planowanym oddaniem krwi. Warto jest prowadzić zeszyt, w którym zapisywać można z dokładną datą dane dotyczące przebytych chorób, przyjmowanych leków, a nawet łykanych preparatów witaminowych i np. daty odbytych szczepień. Usprawni to nam nie tylko wizytę poprzedzającą oddanie krwi, ale także każdorazowy pobyt w przychodni u lekarza pierwszego kontaktu lub specjalisty oraz ewentualny pobyt w szpitalu. Pamiętaj, że nawet jeśli nie powiesz lekarzowi o przebytej właśnie chorobie, osłabieniu czy branych lekach, i tak będzie to widoczne w wynikach badania, a twoja krew nie będzie mogła w takim przypadku posłużyć potrzebującym.

Tak naprawdę w leku działa nie jego nazwa, a substancja chemiczna, która często na kilka godzin tylko łagodzi objawy, a nie usuwa przyczyny dolegliwości. Gdy po kilku godzinach znów sięgamy po nową tabletkę czy opakowanie leku, również takiego o innej nazwie, nietrudno o przedawkowanie tych preparatów czy substancji w nich zawartych. Przed przyjmowaniem leków koniecznie trzeba zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania, zwrócić uwagę na środki ostrożności, wskazania i objawy niepożądane oraz sprawdzić termin ważności tabelek. Leki przeterminowane to odpady niebezpieczne i nie wolno ich wyrzucać ze zwykłymi śmieciami! Lekarstwa którym minął termin przydatności trzeba oddać w aptece, placówce służby zdrowia lub urzędzie gminy.

Zasady przyjmowania leków: Środki przeciwbólowe – pamiętajmy, że należy je przyjmować, gdy ból staje się uciążliwy i nie do zniesienia, gdyż w przeciwnym razie mogą one maskować prawdziwe dolegliwości. Przed zażyciem tabletki należy zapoznać się z ulotką i sprawdzić, jakie są przeciwwskazania do przyjmowania leku i skutki uboczne. Tabletki na ból gardła – przyjmujemy je tylko w takich ilościach, a jakich zaleca nam lekarz lub producent. Po całkowitym rozpuszczeniu tabletki w ustach wstrzymajmy się z piciem i jedzeniem przynajmniej przez pół godziny, by zadziałała. Krople i spraye do nosa – można je używać nie dłużej niż 2-3 dni. Witaminy – działają skutecznie, gdy przyjmujemy je regularnie. Pamiętajmy jednak, że gdy zdarzy nam się zapomnieć połknąć dawkę witamin, nie należy przyjmować jej podwójnie, gdyż preparaty witaminowe też można przedawkować. Kurację tę warto natomiast uzgodnić z lekarzem. nr 4(12)/2012

15


temat numeru W myśl zasady, że lepiej zapobiegać niż leczyć – wystarczy przestrzegać kilku zasad, aby w okresie zimowym zminimalizować ryzyko choroby

Skuteczne Skuteczne

przeciwdziałanie działanie Czyste ręce to podstawa

N

ależy w miarę możliwości unikać kontaktu z chorym, a także z przedmiotami przez niego dotykanymi, gdyż np. podczas 10-sekundowego kontaktu z dłonią chorego zarazki przenoszą się na nasze dłonie w 70%. Dlatego tak ważne są zasady higieny. Lekarze zwykli mówić, że częste mycie rąk stanowi lepszą ochronę przed przeziębieniem niż niejedna szczepionka, która chroni przed jednym typem zarazka. Woda i środki myjące zabezpieczają nas przed wieloma infekcjami dróg oddechowych przenoszonymi drogą kropelkową. Metoda ta jest jednak w dużej mierze skuteczna dzięki prawidłowej technice mycia rąk: zwilż dłonie ciepła wodą, namydl obie wewnętrzne powierzchnie dłoni, jak również ich wierzch. Dokładnie umyj kciuki i nadgarstki obu dłoni. Spłucz starannie, a następnie wysusz, gdyż na wilgotnej powierzchni bakterie namnażają się wyjątkowo szybko. Prawidłowe mycie rąk powinno trwać nie krócej niż 15 sekund.

Metody naturalne Nasza dietę wzbogacić możemy o naturalne i ogólnodostępne produkty wzmacniające nasz system odpornościowy. Należą do nich: Aronia – rosnąca w Polsce, jako jedyna roślina na świecie zawiera wszystkie cenne dla zdrowia składniki jednocześnie, jak np. witaminy (C, B2, B6, E, P, PP, prowitamina A), związki mineralne (np. molibden, mangan, miedź, bor, jod i kobalt). Jej owoce dodatkowo wspomagają oczyszczanie organizmu z toksyn.

swiat

16

dawcy


temat numeru Czosnek – naturalny antybiotyk wzmacniający naczynia krwionośne oskrzeli i płuc. Cytrusy, w tym zwłaszcza grejpfrut – zawierają dużo wit. C, wzmacniają naczynia krwionośne. Owoce dzikiej róży – zawierają duże ilości wit. C (w 100 g jest jej 840-3500 mg, natomiast np. cytrusy mają jej 30-50 mg). Żurawina – zawiera wit. C i B, działa antybakteryjnie i walczy z infekcjami układu moczowego.

Zimowy wypoczynek dla zdrowia

Od niedawna Polacy decydują się na wyjazdy urlopowe nie tylko w wakacje, ale także w okresie zimowym – i to nie tylko ci którzy mają dzieci. Biorąc kilka dni wolnego od pracy można na nowo nabrać sił i podreperować zdrowie

Szczepienia W walce z zachorowaniami na grypę, lekarze zalecają szczepienia, których celem jest nie tyle ochrona przed zachorowaniem, ale przede wszystkim uniknięcie poważnych powikłań pogrypowych. Decydując się na szczepienie, powinniśmy jednak zasięgnąć rady lekarza, by stwierdzić, czy nie ma przeciwwskazań do szczepienia. Skład szczepionki jest corocznie uaktualniany. Nasz układ immunologiczny potrzebuje 6 do 8 tygodni na wytwarzanie przeciwciał przeciwko wirusowi grypy. Szczepienie nie zabezpiecza jednak w 100% przed zakażeniem grypą.

twie i jednocześnie jedyne uzdrowisko termalne w kraju - wody lecznicze w Uniejowie zawierają związki siarki, krzemu, a także radon oraz jod i dzięki temu są wyjątkowe w skali kraju. Ośrodkiem, który przyjmuje zarówno osoby ze skierowaniem na turnusy rehabilitacyjne, jak i tych, którzy chcą po prostu odpocząć jest Uniejów Park (www.izc.pl). W otoczeniu XIX- wiecznego parku można nie tylko oddać się w ręce masażystów czy skorzystać z hydroterapii z wykorzystaniem termalnej solankowej wody mineralnej ale przede wszystkim odpocząć od problemów dnia codziennego. Zamiast więc spędzać weekend pod kocem może warto zadbać o zdrowie w nieco bardziej skuteczny sposób?

W

ypoczynek w domu to żaden wypoczynek, dlatego dla komfortu psychicznego warto raz na jakiś czas choć kilka dni spędzić poza domem. Jeśli dodatkowo taki mini urlop połączmy z zadbaniem o swoje zdrowie – efekty mogą być rewelacyjne. W wariancie minimum można wyjechać do dowolnego ośrodka i spędzać sporo czasu na powietrzu - spacerując czy uprawiając „nordic-walking”. Można także poszukać w najbliższej okolicy ośrodków wypoczynkowych i tam odpowiednio zadbać o swoje zdrowie. Można także pojechać do uzdrowiska. Od połowy 2012 roku status uzdrowiska ma Uniejów (woj. łódzkie, powiat poddębicki). Jest to pierwsze uzdrowisko w naszym wojewódznr 4(12)/2012

17


dla dawcy

Krwi używamy cały czas

Z dr. hab. med. prof. Centrum Instytutu Matki Polski z Zakładu Anestezjologii i Intensywnej Terapii Medycznej - Pediatrii – Wojciechem Krajewskim, rozmawiamy o wykorzystywaniu krwi do leczenia młodych pacjentów ICZMP

swiat dawcy: Co to jest OIOM? To oddział intensywniej opieki medycznej, inaczej nazywany oddziałem intensywnej terapii medycznej, to takie miejsce w szpitalu, gdzie znajdują się pacjenci w ciężkim stanie, najczęściej w niewydolności wielonarządowej, z niewydolnością krążenia i niewydolnością oddechową. Zdecydowana większość pacjentów jest podłączona z racji tego do respiratora i wymaga podawania leków wspomagających krążenie. swiat dawcy: Kto trafia na ten oddział? Pierwszą grupę stanowią pacjenci już znajdujący się w szpitalu, którzy trafiają tu po operacjach planowych, jak również pacjenci, których stan zdrowia pogor-

swiat dawcy: A dla szył się podczas pobytu „Nigdy się nie w szpitalu. Druga grupa to zdarzyło by zabrakło kogo potrzeba najwiępacjenci „zewnętrzni”, czy- dla naszych cej krwi? li przyjęci z innych szpitali pacjentów krwi - jeśli Najwięcej krwi potrzegłównie po urazach komuba dla pacjentów uranie ma jej w Łodzi, nikacyjnych bądź innych wyzowych, czyli takich, RCKiK szuka jej dla padkach. którzy trafiają do nas Na moim oddziale leżą pa- nas w Polsce” z urazami wielonarzącjenci w wieku dziecięcym dowymi, często wyma- oprócz noworodków, któgający przeprowadzenia re są leczone na Oddziale więcej niż jednego zaIntensywnej Terapii Nowobiegu jednocześnie - tym rodka. Po ukończeniu miesiąca życia, mały samym zapotrzebowanie na krew jest pacjent trafia już na Odział Anestezjologii w tym przypadku duże i niespodziewane. i Intensywnej Terapii Medycznej, podobnie Drugą grupę stanowią pacjenci wymajak każde dziecko do lat 18. Oczywiście jeśli gający podania krwi podczas przebiepacjent osiąga pełnoletność, a nadal istnie- gu zabiegów planowych. W przypadku je potrzeba przyjęcia go na oddział i kon- Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki tynuowania zabiegów, zostaje na oddziale. to pacjenci kardiochirurgii, którzy wieswiat

18

dawcy


dla dawcy my, że będą wymagali dużej ilości krwi i innych preparatów krwiopochodnych a także pacjenci, którzy w wyniku przewlekłych chorób, jak np. hemofilia, wymagają przetaczania krwi z powodu niedokrwistości wynikającej z infekcji, utraty krwi, itp. Przy wadzie wrodzonej krwi, jaką jest hemofilia, musimy podawać pacjentom dużo hemoglobiny, gdyż jest to nośnik tlenu,

a z racji tego, że u tych pacjentów krew utlenowana i odtlenowana - mieszają się, musimy podawać nośnika tlenu jeszcze więcej. Pacjenci „urazowi”, którzy wymagają jednorazowego podania krwi, tj. przez jeden lub dwa dni po urazie i podczas zaopatrywania ran oraz w celu wyrównania jej poziomu, najczęściej nie wymagają ponownego podania krwi.

Aktualnie w lecznictwie wskazania do stosowanie krwi pełnej są bardzo ograniczone. Krew pełna powinna być stosowana jedynie w tych przypadkach, w których u chorego występuje równocześnie niedobór krwinek czerwonych i znaczny spadek objętości krwi krążącej (>25%) oraz do przygotowania składników krwi do transfuzji wymiennej dla noworodków. Krew pełna konserwowana (pobierana od honorowych dawców krwi) stanowi przede wszystkim materiał do izolowania składników krwi potrzebnych chorym w określonych stanach klinicznych. Z krwi pełnej otrzymuje się składniki krwi takie jak: • koncentrat krwinek czerwonych (KKCZ) jest to składnik krwi stosowany u chorego w celu uzupełnienia utraconej krwi oraz w leczeniu niedokrwistości; • koncentrat krwinek płytkowych (KKP) jest to składnik krwi który jest stosowany u chorych u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi związane z obniżonym poziomem krwinek płytkowych; • krioprecypitat to składnik krwi stosowany w przypad-

nr 4(12)/2012

swiat dawcy: Kiedy jest największe zapotrzebowanie na krew? Ilość potrzebnej krwi zależy oczywiście od liczby pacjentów. Bywają okresy szczególnego na nią zapotrzebowania, jak np. wakacje czy okres zimowy, gdy trafiają do nas np. narciarze. Ale zasadniczo krwi używamy cały czas. Krwi – to znaczy głównie koncentratu krwinek czerwonych, ale niejednokrotnie potrzebujemy wszystkich składników krwi.

ku występowania u chorego niedoborów czynnika VIII, fibrynogenu; koncentrat granulocytarny (GK) to składnik krwi stosowany u chorych z zagrażającymi życiu zakażeniami u których dochodzi do znacznego obniżenia poziomu granulocytów; osocze świeżo mrożone (FFP) jest to składnik krwi stosowany w przypadku występowania u chorego zaburzeń krzepnięcia krwi, najczęściej jednak osocze używane jest jako surowiec do frakcjonowania, czyli wytwarzania produktów krwiopochodnych np. albumin, immunoglobulin, czynników krzepnięcia.

W określonych stanach klinicznych chorzy wymagają podania koncentratów krwinek czerwonych i koncentratów krwinek płytkowych, które muszą być wcześniej poddane dodatkowej preparatyce. Otrzymywane są wtedy składniki np. ubogoleukocytarne, przemywane czy napromieniowane. Maria Śniecikowska

19


dla dawcy O czym pamiętać przed oddawaniem krwi?

Wyśpij się! Oddając krew powinieneś czuć się dobrze. Jeśli więc nie jesteś rannym ptaszkiem – nie musisz oddawać krwi o 7:30. Pamiętaj tylko sprawdzić w jakich godzinach czynny jest Punkt Pobierania krwi w twojej miejscowości.

Zjedz śniadanie! Nie przychodź na czczo. Twój organizm potrzebuje energii, dlatego zjedz śniadanie (lub drugie śniadanie). Najlepiej, aby było ono lekkostrawne i słodkie. Proponujemy bułkę z dżemem zamiast kawałka pizzy z kolacji. Jeśli jednak dzień przed oddaniem krwi jadłeś/jadłaś tłuste potrawy (tłuste mięso, pizza, kremowe torty, kiełbasa z grilla) lub piłeś alkohol odczekaj cztery dni z oddaniem krwi.

Wypij herbatę! Oddając krew pozbywasz się około pół litra płynów – uzupełnij je zawczasu. Zarówno dzień przed, jak i w dniu oddawania krwi wypij pełen kubek herbaty, dodatkowy sok czy wodę mineralną.

Istnieje wiele mitów, błędnych przekonań i nieprawdziwych opinii odnośnie oddawania krwi. Przypominamy zatem najważniejsze rzeczy, o których należy pamiętać przed wizytą

Weź dokument tożsamości! Nawet najedzony, napojony, wyspany i gotowy do oddania krwi, nie możesz się zarejestrować jako dawca nie mając przy sobie dokumentu tożsamości. Dokumentem tożsamości jest: dowód osobisty, prawo jazdy lub paszport. (NIE SĄ dokumentem potwierdzającym tożsamość: legitymacja szkolna, legitymacja studencka, legitymacja krwiodawcy, migawka). Nie pal! Jeśli palisz papierosy, to ostatniego wypal wychodząc z domu, a nie przed wejściem do oddania krwi. Zawarte w papierosach substancje smoliste niepotrzebnie zagęszczają Twoją krew – może to wydłużyć oddawanie krwi lub nawet nie dopuścić cię do oddawania.

Jeśli źle się czujesz idź do lekarza Nie przychodź oddawać krwi, jeśli masz katar, kaszel, przyjmujesz leki (np. aspiryna, polopiryna, etopiryna, acard i inne z kwasem acetylosalicylowym, leki odczulające) lub masz np. opryszczkę.

Krew mogą oddawać kobiety i mężczyźni w wieku od 18 do 65 lat. Jak często? Kobiety mogą oddawać krew pełną co dwa miesiące, ale nie częściej niż cztery razy w roku miesiące, mężczyźni - co dwa miesiące, maksymalnie 6 razy w roku.

swiat

20

dawcy


dla dawcy KRZYŻÓwka

z nagrodami!

Jeśli chcesz wziąć udział w losowaniu nagród rozwiąż krzyżówkę, podaj dane kontaktowe do siebie i zostaw tę stronę w Punkcie Pobierania.

Zgłoszenie do udziału w konkursie

Imię:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nazwisko: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tel. kontaktowy:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

nr 4(12)/2012

21


dla dawcy

Planowany harmonogram ekip na pierwszy kwartał 2013 r.

Pełen wykaz ekip wraz z adresami oraz godzinami znajduje się na stronie: www.krwiodawstwo.pl -> akcje wyjazdowe. Polecamy bieżące sprawdzanie wykazu, aby upewnić się, gdzie w najbliższym czasie będzie można oddać krew. Chęć zorganizowania akcji pobierania krwi należy zgłaszać do Sekcji Organizacji Honorowego Krwiodawstwa, tel.: 42 6161416, 42 6161407, e-mail: propagowanie@krwiodawstwo.pl

Styczeń 2013

Bełchatów PP Bełchatów ZSP Nr 2 Bełchatów ZSP Nr 4 Bełchatów PGE Parafia Błaszki LO im. Wojska Polskiego Dmosin Dom Parafialny Domaniewice Gminny Ośrodek Kultury Głowno Plac przy Kościele Gorzkowice OSP Kurów Klub HDK przy OSP Kutno Dom Kultury- WOŚP Kutno Królewska Lipce Reym. OSP Lubochnia OSP Lututów ZSZ im.Baranowskiego Łask Łaski Dom Kultury Łowicz II LO Medyk Łowicz ZSP Nr 2 Łowicz ZSP Nr 3 Syntex Łowicz ZSP Nr 1 Łowicz I LO Chełmoński Łowicz ZSP Nr 4 Łódź Izba Celna Łódź Manufaktura WOŚP Moszczenica Gimnazjum Opoczno Szpital Pabianice II LO Pabianice Szkoła Podstawowa nr 3 Pabianice WOŚP Pabianice ZS Nr 1 Pabianice ZS Nr 3 Pabianice ZS Nr 2 Piotrków Tryb. ZSP nr 3 Piotrków Tryb. PP Poddębice Poddębickie Centrum Zdrowia Przedbórz Dom Kultury Radomsko Targowica Rozprza OSP Sieradz PP Sieradz LO Prywatne STO Sieradz Państwowa Straż Pożarna Skierniewice PP WOŚP Skierniewice ZSZ Nr 3 Skierniewice ZSZ Nr 1 Stryków OSP Tomaszów Maz. III L.O Tomaszów Maz. PP.OŚP Tomaszów Maz. ZSP Nr 6 Tomaszów Maz. ZSP Nr 3 Wieluń I LO im.Kościuszki

Wieluń Zd. Dąbrowa Zduńska Wola Zduńska Wola Zduńska Wola Zelów Zgierz Żarnów

ZSZ nr 1 ZSP ZSZ Nr 1 ZUS I LO ZSP Nr 1 Centrum Kultury Dziecka Niepubliczny ZOZ

Luty 2013

Aleksandrów Łódzki Przychodnia Baby Szkoła Podstawowa Bełchatów ZSP Nr 1 Biała Szkoła Podstawowa Brzeziny PCK Burzenin Urząd Gminy Dobroń LO Działoszyn Klub HDK Cementownia WARTA S.A. Kleszczów SOL PARK- klub HDK Koluszki Komenda Powiatowa PSP Ksawerów ZSR - Widzew Kutno Królewska Kutno ZSZ Nr 2 Lututów Klub HDK przy OSP Łask ZSP Nr 2 Łask LO Łask ZSP Nr 1 Łask Łaski Dom Kultury Łęczyca ZSP Nr 1 Łódź XXXIII LO Łódź INFOSYS Łódź MPK Maków Gimnazjum Św. Wojciecha Ostrów Zespół Szkół Ogrodniczych Ozorków OSP Pabianice Philips Pajęczno ZSZ im. Sienkiewicza Przygłów Parafia Radomsko Targowica Rawa Mazowiecka Rejonowa Przychodnia Specjalistyczna Rawka ZSZ Nr 4 Ręczno Parafia Sieradz Medana Skierniewice ZSZ Nr 2 Szydłów ZSR Uniejów Rynek Miasta

Wieluń Wieluń Wieluń Złoczew Żychlin

ZSZ nr 3 im.Kopernika Państwowa Straż Pożarna pod komendą Policji LO Dom Kultury

Marzec 2013 Bełchatów ZSP Nr 4 Bełchatów ZSP Nr 3 Brzeźnio Salka Katechetyczna Dąbrowa OSP Dmosin Dom Parafialny Głowno Plac przy Kościele Grabów OSP Koluszki Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Konstantynów Ł. Klub HDK Kutno Królewska Łask Łaski Dom Kultury Łowicz II LO Medyk Łowicz ZSP Nr 2 Łowicz ZSP Nr 3 Syntex Łowicz ZSP Nr 1 Łowicz I LO Chełmoński Łódź III LO Łyszkowice OSP Naramice Klub HDK przy OSP Pabianice I LO Pabianice II LO Pabianice ZS Nr 1 Piotrków Tryb. Kościół NSJ Piotrków Tryb. I LO Radomsko Targowica Sieradz Państwowa Straż Pożarna Skierniewice LO im. B. Prusa Skierniewice Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa Skierniewice ZSZ Nr 3 Szczerców ZSP Wieluń II LO im. Korczaka Wieluń ZSZ nr 2 im.Długosza Wieruszów ZSZ nr 1 im.Staszica Wola KrzysztoporskaDom Kultury Zelów B. budynek Urzędu Miejskiego Zgierz Parking obok McDonalda

swiat

22

dawcy


dla dawcy

Stałe punkty pobierania w łódzkiem Punkt Pobierania

Adres

Dni i godziny działania punktu

Bełchatów

ul. Czapliniecka 93/94, przychodnia „MegaMed”, tel.: 667 953 962

poniedziałek - środa: 8:00 - 11:00, czwartek: 7:40 - 9:30; piątek: 7:40 - 10:00

Kutno

ul. Kościuszki 52, Szp. Miejski, tel.: 667 953 965

poniedziałek - piątek: 8:30 - 10:30

Łódź

ul. Franciszkańska 17/25, RCKiK tel.: 42 61 61 400

poniedziałek: 8:00 - 15:30, wtorek: 8:00 - 17:30, środa: 8:00 - 15:30, czwartek: 8:00 - 17:30, piątek: 8:00 - 15:30, sobota: 8:00 - 13:30

Opoczno

ul. Partyzantów 30, Szpital Rejonowy, tel.: 44 754 23 68

poniedziałek: 8:00 - 12:00

Pabianice

ul. Jana Pawła 68, Szp. Miejski, tel.: 42-214-94-01, 603-322-511

poniedziałek - środa: 8:00 - 11:30, czwartek: 8:00 - 9:00, piątek: 8:00 - 11:00

Piotrków Trybunalski

ul. Słowackiego 74 tel.: 603-711-733

poniedziałek - wtorek: 8:00 - 11:00, środa - czwartek: 8:00 - 10:30, piątek: 8:00 - 11:00

Radomsko

ul. Jagiellońska 36, Szpital tel.: 44 685-47-57, 669-007-066

poniedziałek - wtorek: 7:30 - 10:00, środa - czwartek: 7:30 - 9:30, piątek: 7:30 - 10:00

Sieradz

ul. Armii Krajowej 7, Szp. Woj., tel.: 43 822 25 79

poniedziałek, wtorek: 8:00 - 10:30, środa: nieczynny, czwartek - piątek: 8:00 - 10:30

Skierniewice

ul. Nowobielańska 61, O. Widok tel.: 46 832 53 72

poniedziałek - środa: 8:00 - 11:30, czwartek: nieczynny, piątek: 8:00 - 11:30

Tomaszów Mazowiecki

ul. Jana Pawła 35, Szp. Rejonowy, tel.: 667 953 966

poniedziałek - piątek: 8:00 - 10:30

Wieluń

ul. Sieradzka 56, SPZOZ Przych., tel.: 665 856 500

poniedziałek - środa: 8:00 - 9:30, czwartek - piątek: nieczynny

Zduńska Wola

ul. Krolewska 29, SPZOZ, tel.: 43 824 41 23

poniedziałek: 8:00 - 10:30, wtorek: nieczynny, środa: 8:00 - 10:30, czwartek: nieczynny, piątek: 8:00 - 11:00

Wieruszów

ul. Sportowa 4, KS PROSNA, tel.: 665 856 500

poniedziałek - czwartek: nieczynny, piątek: 8:00 - 10:30

nr 4(12)/2012

23


swiat

dawcy

24

Świat Dawcy nr 12  

Magazyn dla krwiodawców z woj. łódzkiego, numer 12 (zima 2012). Temat numeru: jak zdrowo przetrwać zimę

Advertisement