Page 1

The Intention of Colour

In de geest van de kleur

Pieter Sonnemans


1


The Intention of Colour

In de geest van de kleur

Pieter Sonnemans

3


4


Inhoud

Contents

Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Preface . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

Typisch een vrouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Typically Female . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

In de geest van de kleur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

The Intention of Colour . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

Geel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Yellow . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

Rood . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Red . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

Blauw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Blue . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .43

Magenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Magenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

Groen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Green . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

Paars . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Purple . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

Cyaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Cyan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

Biografie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Biographical Note . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104

Colofon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Colophon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .106

5


6


Voorwoord

Preface

Het was een mooie nazomeravond in september. De dag hadden we met een groep schilders en Italofielen doorgebracht in Arquà Petrarca, een pittoresk dorp dat naar de grote dichter is genoemd en waar hij de laatste jaren van zijn leven heeft gewoond. Petrarca is o.a. bekend geworden door zijn sonnetten aan Laura, de vrouw voor wie hij een platonische liefde voelde die hij uitdrukte in een ongekend beeldend taalgebruik. In de werkkamer van het woonhuis van deze beroemde dichter hadden we zijn poëtisch gedachtegoed laten herleven met het voordragen van enkele van zijn mooiste sonnetten.

Picture a warm late summer evening in September. The day was spent with a group of painters and lovers of Italy in Arquà Petrarca, a picturesque village named after the famous poet who resided there the last years of his life. Petrarca has gained renown thanks to his sonnets addressed to Laura, a woman he engaged with in a Platonic relationship that he expressed through idiosyncratic visual language. In the office of the famous poet’s home we had recited some of his most beautiful sonnets, thus reviving his poetic ideas. That evening in our family-run hotel in Treviso Pieter joined me for dinner – as usual a true feast for the palate. There Pieter introduced me extensively to his project which has ultimately generated this book. When he asked me to write the preface to his book I was slightly taken aback. I felt honoured of course, but also insecure. After all, I am not a professional art critic. I have known Pieter for many years, but I have primarily engaged with him as fellow human being and teacher.

’s Avonds in ons hotel in Treviso schoof Pieter Sonnemans bij mij aan tafel voor de maaltijd die in Italiaanse familiehotels altijd een feest is. Het was hier dat Pieter mij voor het eerst uitvoerig sprak over zijn project waarvan dit boek het resultaat is. Zeer verbaasd was ik over zijn verzoek om een voorwoord te schrijven. Ik voelde me vereerd maar ook onzeker: ik ben immers geen professioneel kunstbeschouwer. In de jaren dat ik met Pieter ben omgegaan, heb ik hem vooral als mens en docent leren kennen.

In 1994 I came into contact with Pieter through a student who knew me as travel guide in Tuscany. An animated conversation engendered an art and culture trip to Tuscany in the spring of 1995 for painters. The trip included excursions for significant others and interested parties.

In 1994 kwam ik voor het eerst met Pieter in contact via een cursiste die mij kende als begeleider van reizen naar Toscane. Een geanimeerd gesprek leidde er al snel toe dat we in het voorjaar van 1995 een kunst- en cultuurreis naar Toscane zouden organiseren die werd aangeboden voor schilders, inclusief een excursieprogramma voor partners en andere belangstellenden.

Our first stop was Castel del Piano, an authentic city and home to Signor Fazzi, director of the local Ufficio Turistico. We became acquainted in 1989 and ever since I have been passionate about and devoted to Tuscany and the Italian language. In Fazzi’s town the painters were more than welcome. The hospitality of the residents was such that at the end of our working week we were invited to

Onze eerste standplaats werd Castel del Piano, een authentiek stadje en woonplaats van signor Fazzi, directeur van het plaatselijke Ufficio Turistico.

7


In 1989 had ik hem leren kennen en vanaf dat moment was ik verkocht voor en verknocht aan Toscane en de Italiaanse taal. In dit stadje waren de schilders meer dan welkom. De gastvrijheid van de bewoners ging zo ver dat we op het eind van onze werkweek werden uitgenodigd in het buurthuis van de contrada (de wijk) om het gemaakte schilderwerk daar te exposeren. Dat gebeurde onder het genot van een glas wijn en het eten van rauwe bonen die in zout werden gedoopt. Het was een zeer oud ritueel om het begin van de lente in te luiden, zo werd ons uitgelegd. Van dit soort oude gebruiken genoot Pieter tot in zijn vezels.

show our paintings at the community centre of the contrada (the quarter). We drank wine and ate raw beans that we dipped into salt. We were told that this was an age-old ritual that heralded the coming of springtime. Pieter loved rituals of this nature to the marrow. After this trip, at Pieter’s invitation, I joined the board of “Zomer-akademie 93” a foundation he established. That was the start of a solid collaboration and friendship. For several years Castel del Piano was a fixed destination that we often visited twice a year. In later years we had postings in Orbetello, Città della Pieve, Castiglion Fiorentino en Ginestra Fiorentina and organised excursions to ancient Greek cultures in Campania and Sicily. Amongst the foundation’s favourite sojourns featured the Greek island of Samos, the French regions of Provence and Drôme.

Na deze eerste reis trad ik op uitnodiging van Pieter toe tot het bestuur van de “Zomerakademie 93”, een stichting die door hem was opgericht. Het is vanaf toen een hechte samenwerking en vriendschap geworden. Castel del Piano werd verschillende jaren onze vaste bestemming, vaak twee keer per jaar. Later volgden de standplaatsen Orbetello, Città della Pieve, Castiglion Fiorentino en Ginestra Fiorentina. Daarna zijn excursies naar de oude Griekse culturen in Campanië en op Sicilië georganiseerd. Verder waren o.a. het Griekse eiland Samos, de Provence en de Drôme in Frankrijk geliefde verblijfplaatsen van de stichting.

On these trips Pieter showed himself a true epicurean. During and especially after meals we would linger over the splendour of the Italian landscape, the many cultural expressions and of course Italian cuisine. We would have a good long talk about what it takes to make a good espresso. We would scrutinize the quality of pecorino and prosciutto crudo as well as the conditions of tasty zuppa di funghi. After the downing of some glasses of red wine and the inevitable grappa these matters seemed to surmount all else and became part of the ritual of sealing the day.

Op deze reizen heb ik Pieter leren kennen als een levensgenieter. Tijdens en vooral na een maaltijd konden we lang napraten over de pracht van het Italiaanse landschap, de vele culturele uitingen en niet te vergeten de Italiaanse keuken. Zo konden we een boom opzetten over de eisen waaraan een goede espresso moest voldoen. Ook werd de juiste kwaliteit van de pecorino en de prosciutto crudo nauwgezet onder de loep genomen, evenals de voorwaarden waaraan een goede zuppa di funghi

The day’s highlight was invariably the discussing of the work the painters had done. During these meetings I gained a special appreciation for Pieter as teacher and judge of people. He showed himself a true professional in technical matters but also in matters of pedagogy and didactics. He would tap into a wide range of tools, would ask relevant

8


moest voldoen. Na enkele glazen rode wijn en een niet te missen grappa werden dit zaken die al het andere even leken te ontstijgen; het werd een soort rituele dagsluiting.

questions, interacted with the entire group, gave useful pieces of technical advice and referred to great artists and art styles to illuminate things. In short he put up a good show and was clearly in his element. Small surprise that over the years many of his students have remained loyal to their teacher.

Het hoogtepunt van de dag was altijd de bespreking van het werk dat de schilders die dag hadden gemaakt. Bij deze bijeenkomsten heb ik een bijzondere waardering gekregen voor Pieter als docent en mensenkenner. Niet alleen vaktechnisch maar ook pedagogisch-didactisch toonde hij zich een vakman. Hij beschikte over een breed scala aan middelen, stelde de juiste vragen aan de cursist, ging in interactie met de hele groep, gaf technische tips en haalde grote kunstenaars en kunststijlen aan ter verduidelijking. Kortom, hij voerde een show op waarbij hij zichtbaar in zijn element was. Het is dan ook niet te verwonderen dat veel cursisten hem jarenlang als hun leermeester trouw zijn gebleven.

Some months ago I paid Pieter a visit. Although I had seen some of the portraits that are part of this project, on that occasion he showed me the entire collection. I was pleasantly surprised by the very personal way in which he characterized the persons represented, by the delicate and subtle use of colour. In my opinion, it would be quite appropriate to draw a parallel with the art of poetry. Just as Petrarca conjured up his ideal woman through verbal means, the painter in these portraits expressed his personal imagining of the depicted women by means of a particularly delicate use of colour — thus granting each individual their uniqueness. The portraits have moved beyond the level of photography and as such the artist has put his very signature.

Enkele maanden geleden was ik bij Pieter op bezoek. Hoewel ik enkele portretten van dit project had gezien, toonde hij mij nu de volledige collectie. Verrast was ik door de persoonlijke karakterisering van de afgebeelde personen en door het gevoelige en subtiele kleurgebruik. Een parallel met de kunst van poëzie is hier m.i. niet misplaatst. Zoals Petrarca zijn ideale vrouw creëerde met verbale middelen, zo heeft de schilder hier zijn persoonlijke voorstelling van de afgebeelde vrouwen uitgedrukt in een bijzonder gevoelig kleurgebruik en eenieder een eigen uniciteit gegeven. De portretten zijn daarmee volledig het niveau van de fotografie ontstegen en daarmee heeft de kunstenaar zijn persoonlijke handtekening gezet.

In name of the foundation “Zomerakademie 93” I congratulate Pieter on this beautiful book and I wish the viewer/thinker/reader much joy thumbing through its pages.

Namens de stichting “Zomerakademie 93” feliciteer ik Pieter met dit prachtige boek en de kijker/ beschouwer/lezer wens ik veel plezier toe.

Ton Brouns

9


Typisch een vrouw

Typically female

Mensen zoeken vaak naar kenmerkend vrouwelijk gedrag en menen ook gelijkenissen waar te nemen in gedachten en gevoelens van vrouwen. Bestaat er zoiets als een typisch vrouwelijke belevingswereld?

Habitually people are looking for typically female behaviour and supposedly detect similarities in women’s thinking and feeling. Is there actually such a thing as a typically female way of perceiving?

Het beeld dat van vrouwen geschetst wordt, is afhankelijk van de observator en van het gekozen perspectief. De psychologie levert geen passende wetenschappelijk theorie over wat typisch vrouwelijk is en uit onderzoeken blijkt dat vrouwelijke gedragingen en karaktertrekken op veel punten nauwelijks afwijken van mannen. Wel lijkt het interessant om de invloed van sociale en culturele factoren na te gaan. Want in de zoektocht naar de vrouwelijke essentie wordt in wezen het denken over dit onderwerp binnen de cultuur aangegeven.

The images that are drawn of women depend on the observer and the chosen perspective. The discipline of psychology does not provide an apt scientific theory about what is typically female and research has shown that in many respects women’s behaviour and characteristics hardly differ from that of men. It is interesting, however, to assess the impact of social and cultural factors. After all, the quest for intrinsic female nature is essentially driven by culture-related thoughts on the subject. The two-gender model in which the female is considered essentially different from the male developed in the era when the Enlightenment started to prevail. From there the insight derived that the experiences and perceptions of women were incomparable to those of men. From the vantage point of dualism – that distinguishes between body and mind – the female physiology was increasingly described in terms of the distinctive features of the female body.

Het tweeseksenmodel waarin de vrouw als wezenlijk verschillend van de man gezien wordt, ontwikkelde zich in de tijd dat de Verlichting de overhand kreeg. Hieruit kwam het inzicht voort dat de vrouwelijke belevings- en ervaringswereld onvergelijkbaar was met die van mannen. Vanuit het dualisme (onderscheid tussen lichaam en geest) werd de vrouwelijke fysiologie ook steeds duidelijker beschreven in termen van het eigene van het vrouwelijke lichaam.

From a cultural perspective it is striking that care is (still) predominantly a woman’s affair. When one is responsible for the care of children one is intensely conscious of the required conditions. As a consequence, certain emotions are kept at bay and others become prevalent, causing emotions to appear that further enhance the sense of duty. This is at the heart of the role of women anywhere in the world. What most women in present-day society uphold is their focus on what is required. This involves acts that are worthwhile in their own right and that need to be executed with utmost

Vanuit een cultureel perspectief bezien is het opvallend dat zorgtaken (nog) overwegend in handen van vrouwen zijn. Zorg moeten dragen voor kinderen verscherpt het bewustzijn van de daarvoor benodigde voorwaarden. Dat legt bepaalde emoties aan banden en geeft ruimte aan andere, waardoor er gevoelens kunnen ontstaan die het verantwoordelijkheidsbesef verder versterken. Dat is opvallend aan de rol van vrouwen waar ook ter wereld. Wat de meeste vrouwen ook in de moderne maatschappij behouden, is een gerichtheid

10


op wat vereist wordt in het dagelijkse leven. Het gaat om handelingen die in zichzelf de moeite waard zijn en die met toenemende verfijning dienen te worden uitgevoerd, zoals reageren op wat kinderen echt vragen en zorgen voor een ondersteunende thuisbasis. Het gaat hier niet om een romantische idealisering van ‘de taken van de vrouw’, maar om feitelijke verrichtingen, om wat vrouwen vanzelfsprekend doen, ook wanneer ze de wereld van macht en invloed betreden in een maatschappij waarin vrouwen steeds meer kansen krijgen om zich te ontwikkelen.

refinement, such as being responsive to children’s concerns and creating a supportive home. This has nothing to do with the romantic idealising of a ‘woman’s tasks’; it concerns factual acts that women regard as self-evident even when they are part of the realm of power and influence since women have been granted more and more opportunities to thrive. Often attention paid to women as a group ties in with attention to the individual woman. However similar the general behaviour of women seems to be, nearly every woman believes that her comportment is individual and finds its origins in her personal motives and inclinations. Identity is a flexible thing and various patterns can be simultaneously activated in a woman. Whether this factually happens depends on factors such as: talent, the family she stems from, the phase in life, occurrences, the culture and people surrounding her.

Vaak gaat aandacht voor vrouwen als groep samen met aandacht voor het individu. Want hoewel het opvallend lijkt hoeveel de gedragingen van vrouwen in het algemeen op elkaar lijken, toch zal vrijwel elke vrouw van mening zijn dat haar gedrag individueel is, en oorsprong vindt in haar persoonlijke motieven en neigingen. Identiteit is flexibel en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd in een vrouw geactiveerd worden. Of dit gebeurt, is afhankelijk van factoren als: aanleg, het gezin waar ze uit voort komt, de levensfase, gebeurtenissen in haar leven, de cultuur en de mensen om haar heen.

Each individual has an inner urge or motive to realise their particular opportunities. Besides caring and social talents that we often regard as feminine, they also involve business and purposeful talents that are often considered masculine. Perceptions and utterances by humans form a colourful gamut that obviously covers all ‘womanly’ talents too. In this book Pieter Sonnemans has aimed to capture his personal observations of woman’s psyche in warm or cool hues that are accompanied by colour codes. Every nuance in those colour diversities reminds us of the uniqueness of every individual woman.

In elke mens is een innerlijke drang of drijfveer aanwezig om zijn of haar eigen mogelijkheden te realiseren. Dat zijn niet alleen de zorgzame en sociale talenten die we vaak als vrouwelijk bestempelen, maar ook de zakelijke en doelgerichte talenten die vaak als mannelijke kwaliteiten gezien worden. Menselijke belevingswerelden en uitingen vormen een kleurrijk scala dat dus ook alle talenten van ‘de vrouw’ beslaat. Pieter Sonnemans tracht in dit boek zijn persoonlijke observatie van de psyche van een vrouw te vangen in de warme of koele uitstraling van diverse kleuren, die hij ondersteunt met een kleurcodering. Iedere nuance in die diversiteit van kleuren herinnert ons aan de uniciteit van elke vrouw.

Marjukka van der Veur - Bartelet

11


In de geest van de kleur

The Intention of Colour

Elk schilderij in de reeks ‘In de geest van de kleur’ van Pieter Sonnemans verbeeldt een ontmoeting. Uit die ontmoetingen puurt Sonnemans wat aan de oppervlakkige blik ontsnapt: datgene wat het hart beroert, de kern, een wezenskenmerk. Sonnemans ‘vangt’ in zijn afbeeldingen de essentie en chemie van zijn model en slaat op bijzondere manier een brug tussen eenheid en reductie.

Each painting in the series “In de geest van de kleur” (The Intention of Colour) by Pieter Sonnemans records an encounter. From these encounters Sonnemans has distilled what escapes the superficial gaze: that what touches the heart, the core, an essential characteristic. Sonnemans ‘captures’ in these representations the essence and chemistry of his models and reconciles in a very particular way unity and reduction.

Alle schilderijen in deze reeks zijn vierkant. Dat is opvallend. De mens, het meest volmaakte van alle schepselen Gods, wordt klassiek afgebeeld als een vierkant in de cirkel van de kosmos. Homo quadratus suggereert de statische perfectie van de microkosmos en wordt gerelateerd aan de numerologische traditie van het cijfer vier in het heelal, de astronomie, meteorologie en de elementen. In de portretten draait Sonnemans dit idee om en schetst een cirkel (het hoofd) in het vierkant. De torso’s zijn dan weer een amalgaam van vierkanten in het vierkant. Elk schilderij toont het individu, harmonieus in haar verscheidenheid, gracieus in haar tegenstrijdigheid.

Every painting in this series is a square. That is striking. Man, the most perfect of God’s creatures, is traditionally depicted as a square within the circle of the cosmos. Homo quadratus symbolises the unchanging perfection of the microcosm and ties in with the numerological tradition of the number four in the universe, astronomy, meteorology and the elements. In the portraits Sonnemans has reversed this idea and draws a circle (the head) within the square. The torsos, conversely, are an assembly of squares within the square. Each painting depicts an individual who is harmonious in diversity and gracious in contradictions.

Hierbij speelt Sonnemans dus letterlijk dubbel spel. Boudweg scheidt hij de cirkel – het hoofd, de ratio, het leidinggevende aspect – van het vierkant – symbool van het lichaam, de citadel, de plek waar de ziel resideert. Door het hoofd te ontdoen van de torso wordt het lichaam een corpus mysticum. De portretten – het kleine formaat – zijn mimetisch. De torso’s daarentegen zijn suggestief-abstract. Beide onthullen en verhullen in haast gelijke mate.

Sonnemans’ take is literally a double one. With due aplomb he separates the circle – the head, ratio, the directive aspect – from the square that represents the body, the citadel that accommodates the soul. By disjoining head and torso the body becomes a corpus mysticum. The portraits – small format – are mimetic in nature. The torsos, conversely, are suggestive-abstract. Both forms unveil and conceal in equal measure.

Welke blik moet de kijker hierbij aannemen?

What gaze is the viewer to appropriate?

Doordat de schilder een intiem ‘gevecht’ is aangegaan met het wezen van zijn model, voelt niets

Since the painter has engaged in an intimate ‘handling’ with the essence of his model, the paintings

12


aan de schilderijen statisch. Sonnemans reduceert en vergroot naar believen – een gelaat wordt een landschap en het landschap wordt gereduceerd tot een klein kleurvlak in de marge. De lichaamshouding van de vrouw bepaalt het silhouet dat abstracte, geometrische vormen ‘overspant’. De kleuren domineren en brengen diepte, perspectief, ondersteuning. Elke torso heeft bovendien een aparte, unieke ‘kleurenbarcode’. De kleurvlakken zijn combinaties van geel, rood, groen, blauw en violet en zijn vierkantig, driehoekig, strepen, soms gewoon stippen. De schilder, hij alleen, bepaalt de code, een unieke persoonsverbeelding. Kleuren immers zijn emotief.

are all but static. Sonnemans reduces and magnifies to his liking – a face turns into a landscape and the landscape is condensed into a small colour patch in the margin. The model’s bearing decides the silhouette that ‘captures’ abstract, geometrical forms. The colours prevail and generate depth, perspective and support. Each torso comes with a single, unique colour barcode. The code is made up of yellow, red, green, blue and violet patches that are depicted in squares, triangles, rectangles or dots. The painter, no one else, decides on the code that represents a particular personality. Colours, after all, are emotive. For quite a while it was common belief that the four humours determined a person’s physical and mental qualities: blood, yellow bile (choler), black bile (melancholy) and phlegm. These four chief bodily fluids, depending on the relative proportions in which they were present, would sculpt the soul. A balanced person would have an equal amount of the respective fluids. An imbalance would cause vanity, madness, foolishness, extravagances and effect the complexion. Sanguine types, for instance, are associated with spring and the element air. They often have bright blue eyes and an open gaze. The choleric type is a passionate idealist who has a proud bearing and dark, curly hair. The melancholic type is protective, autumnal and dark. A phlegmatic person is winterly and rational, has water as defining element, and often smooth, pink skin.

Lange tijd werd geloofd dat de vier humores het temperament en uiterlijk van een mens bepaalden: bloed, gele gal, zwarte gal en slijm. Uit deze lichaamssappen werd de menselijke ziel geboetseerd, elk met zijn individuele, unieke mengeling. In een evenwichtig mens zijn de sappen in gelijke mate aanwezig. Een onbalans leidt tot ijdelheid, zotternijen, dwaze gedachten, extravaganties, maar heeft bovendien een invloed op uiterlijke kenmerken. Zo zijn sanguïnische types lentetypes die worden geassocieerd met het element lucht. Ze hebben vaak stralend blauwe ogen en een open blik. Het cholerische type is een vurige idealist met een trotse houding en vaak krullend donker haar. De melancholicus is een beschermend herfsttype, met donkere ogen en haar. De flegmaticus, ten slotte, symboliseert de winter en het element water, is rationeel en heeft een gave, roze huid.

Having said that, Pieter Sonnemans is not into archetypes or paradigms. He records what he perceives as well as what he does not perceive. He shows experiences, the patina of a life lived. By nature things in life are recurrent and hence things reappear in the paintings: two plumes in one portrait reappear as Mickey Mouse ears in the next.

Pieter Sonnemans echter werkt niet met archetypes of paradigma’s. Hij gelooft niet dat essentie enkel in haar volmaaktheid kan worden gezien. Hij schildert wat hij ziet en niet ziet. Hij toont ervaringen, de patina van een leven dat af en toe

13


cyclisch is en waarin dus dingen terugkomen, zoals de twee pluimen in een schilderij die als Mickey Mouse-oren verschijnen in een ander. Hij duwt en rukt aan de compositie, graveert, schraapt, stapelt met verf, bouwt af, suggereert. De verf, nu eens schraal, dan weer vettig, geeft substantie en beweging. Hij vult in en laat los, vlakt uit, veegt dwars en genereert een poĂŤtisch en kleurrijk narratief over spirituele ruimtelijkheid. Daardoor wordt elk doek een geladen, resonerende ruimte die innerlijk en uiterlijk verbindt.

By the agency of paint Sonnemans pushes and pulls, marks, erases, adds, distils, suggests. The paint, bare in one part and heaped in another brings substance and energy. Sonnemans fills out and abandons, rubs out, adds slanting brush strokes and produces a poetic and colourful narrative about spiritual expanse. As an effect each canvas becomes an energised, resonating space where body and mind join and unite. Petra Van der Jeught

14


15


Er zijn schilders die de zon in een gele vlek veranderen, maar er zijn anderen die, dankzij hun kunst en intelligentie, een gele vlek in de zon veranderen.

There are painters who transform the sun to a yellow spot, but there are others who with the help of their art and their intelligence transform a yellow spot into sun.

Pablo Picasso

16


17


Begeerte is de moeder van alle schoonheid.

Desire is the mother of all beauty.

Arnon Grunberg

18


19


Ook de fijnste smaak heeft niets te maken met scheppingskracht.

Utmost delicacy is entirely different from creative power.

Ludwig Wittgenstein

20


21


22


Moderne kunst is wat er gebeurt wanneer schilders ophouden met naar de meisjes te kijken en zichzelf overtuigen dat zei een beter idee hebben.

Modern art happens when painters quit gazing at girls and adopt the belief in a better project.

J. Clari

23


24


Kunst is niet de weerspiegeling van de werkelijkheid, het is de werkelijkheid van die weerspiegeling.

Art is not a reflection of reality. It’s the reality of a reflection.

Jean-Luc Godard

25


26


Kunst streeft naar vorm en hoopt op schoonheid.

Art aspires to form and hopes for beauty.

Saul Bellow

27


28


29


Enkel met het hart kan men goed zien. Het essentiĂŤle is onzichtbaar voor de ogen.

But eyes are blind. You have to look with the heart.

Antoine de Saint-ExupĂŠry

30


31


Ieder portret dat met gevoel geschilderd wordt, is een portret van de schilder, niet van degene die geposeerd heeft.

Every portrait that is painted with feeling is a portrait of the artist, not of the sitter.

Oscar Wilde

32


33


Put uw vreugde uit uzelf door een vruchtbare werkdag, door de mist op te helderen die ons omringt.

Derive happiness in oneself from a good day’s work, from illumination of the fog that surrounds.

Henri Matisse

34


35


36


Ik ben niet zozeer gefascineerd door het spel van het licht, maar door de substantie waaruit het licht gemaakt is.

I am not particularly fascinated by the play of light, but rather by the substance that light is made of.

Sam Francis

37


38


Het talent verwekt sensatie, het genie roept tegenstand op.

Talent engenders sensation, genius gives rise to dispute.

Søren Kierkegaard

39


40


Wie een kunstwerk volledig begrijpt, heeft het opnieuw geschapen.

Whoever fully grasps an artwork has created it anew.

G. van den Berghe

41


42


43


Ook al zouden we alle bloemen plukken, de lente zullen we niet kunnen tegenhouden.

You can cut all the flowers but you cannot keep spring from coming.

Pablo Neruda

44


45


Aangezien het aantal kleuren en vormen oneindig is, zijn ook de combinaties oneindig en tegelijkertijd de werkingen. Dit materiaal is onuitputtelijk.

Since there’s an infinite number of colours and forms, the combinations of both are infinite and thus their workings.This material is inexhaustible.

Wassily Kandinsky

46


47


Als er maar één enkele waarheid bestond, zou men niet honderd verbeeldingen van hetzelfde thema kunnen schilderen.

If there were only one truth, you couldn’t paint a hundred canvases on the same theme.

Pablo Picasso.

48


49


50


Wat is de kleur van de wind?

What is the colour of the wind?

Zen-koan

51


52


Iemand die niet een groot beeldhouwer of schilder is, kan geen groot bouwmeester zijn. Hij is dan slechts een bouwer.

No person who is not a great sculptor or painter can be an architect. If he is not a painter or sculptor, he can only be a builder.

John Ruskin

53


54


Als de wereld begrijpelijk was, zou er geen kunst bestaan.

If the world were understandable, there would be no art.

Albert Camus

55


56


57


Het mooist zijn vrouwen zoals God ze geschapen heeft. De kleermaker kan alleen maar alles verknoeien.

Women are at their most beautiful as created by God.The tailor’s touch only ruins their beauty.

Paul Gauguin

58


59


Er bestaat geen oplossing omdat er geen probleem bestaat.

There is no solution because there is no problem.

Marcel Duchamp

60


61


Er is geen uitnemende schoonheid zonder iets vreemd in de proporties.

There is no excellent beauty that hath not some strangeness in the proportion.

Francis Bacon

62


63


64


De moed om zekerheden los te laten is een vereiste voor creativiteit.

Creativity requires the courage to let go of certainties.

Erich Fromm

65


66


Schoonheid ontstaat door zuivering van overtolligheden.

Beauty is the purgation of superfluities.

Michelangelo

67


68


Het gezicht is de ziel van het lichaam.

The face is the soul of the body.

Ludwig Wittgenstein

69


70


71


De taak van de kunstenaar is om het geheim te verdiepen.

The job of the artist is to deepen the mystery.

Francis Bacon

72


73


In de hemel der cirkels is geen plaats voor een vierkant.

The heaven of circles does not accommodate squares.

Cees Buddingh’

74


75


De kunstenaar is het medium tussen zijn fantasieĂŤn en de rest van de wereld.

The artist is the medium between his fantasies and the rest of the world.

Federico Fellini

76


77


78


De denker lijkt erg op de tekenaar die alle onderlinge verbanden wil natekenen.

A thinker resembles a draughtsman, wishing to trace every interrelationship.

Ludwig Wittgenstein

79


80


Geen enkele grote kunstenaar ziet de dingen ooit zoals ze zijn.Wanneer hij dat deed, was hij niet langer een kunstenaar.

No great artist ever sees things as they really are. If he did, he would cease to be an artist.

Oscar Wilde

81


82


Kunst te openbaren, en de kunstenaar te verbergen, is de taak der kunst.

To reveal art and conceal the artist is art’s aim.

Oscar Wilde

83


84


85


Al wat belangrijk is in de kunst ligt voorbij de woorden.

There is only one valuable thing in art: the thing you cannot explain.

Georges Braque

86


87


Mijn werk heeft niet meer idee dan een boom, een rots, een berg of een oceaan.

My work does not contain more of an idea than do a tree, a rock, a mountain or ocean.

Carl Andre

88


89


Kunst geeft niet het zichtbare weer, maar maakt zichtbaar.

Art does not reproduce the visible; it makes visible.

Paul Klee

90


91


92


Ik denk dat speciaal mijn werk een hoop gedachten in het gebied tussen begrip en onbegrip mogelijk maakt.

I think my works lends itself particularly well to a great deal of thought in the area between understanding and misunderstanding.

Jasper Johns

93


Mijn schilderkunst is gebaseerd op het feit dat wat er te zien is het enige is wat er gezien kan worden.

What you see is what you see.

Frank Stella

94


95


96


Ik denk dat kunst een tweeledigheid is, maar dat abstracte schilderkunst alleen een esthetische aard heeft. Het is alleen echt interessant in de schoonheid van zijn patronen en vormen.

Painting is a duality and abstract painting is an entirely aesthetic thing. It always remains on one level. It is only really interesting in the beauty of its patterns or its shapes.

Francis Bacon

97


98


99


100


Vrijheid is de basisstructuur van het menselijk bewustzijn.

Freedom is the basis of man’s consciousness.

Jean-Paul Sartre

101


102


103


104


Biografie

Biographical Note

Pieter Sonnemans werd geboren te Horn in 1945. Hij studeerde (Beeldende Kunst) aan de Stads Academie te Maastricht . In 1969-1970 volgde hij de specialisatie Schilderen aan de Kunstacademie (Fakultet Likovnih Umetnosti) in Belgrado, Servië. In 1976 werd hij de techniek van zeefdruk deskundig aan de Jan van Eyck Academie Maastricht. Hij was enkele jaren lid van het Grafisch Collectief en gaf les in tekenen en schilderen op het Centrum voor de Kunsten in Geleen, Sittard en Valkenburg.

Pieter Sonnemans (b. 1945, Horn, NL) studied Fine Art at the Stadsacademie in Maastricht. From 1969 through 1970 he took the specialism of Painting at the Academy of Arts (Facultet Likovnih Umetnosti) in Belgrade, SR. In 1976 he was taught the technique of silk screening at the Jan van Eyck Academie Maastricht. He was member of the Grafisch Collectief (Graphic Collective) and taught classes in drawing and painting at the Centrum voor de Kunsten (Centre for the Arts) in Geleen, Sittard and Valkenburg.

Zijn werk is zowel in binnen- als buitenland geëxposeerd.

His work has been shown at home and abroad.

Drie jaar geleden startte hij het project “In de geest van de kleur”, waarin de vrouw en haar kleuren uitgangspunten waren.

Three years ago Sonnemans set up the project “In de geest van de kleur”, the starting point of which was the individual woman and her matching colours.

Het portret van de vrouw in een vierkant, geeft de psychische kanten van het gelaat weer. In de torso wordt de fysieke uitstraling van het lichaam getoond, ondersteund door bijbehorende barcodes van de gebruikte kleuren. De gekozen kleuren en de grotere vierkante formaten, geven de aard en de uitstraling van het model weer.

The square portrait of the woman model renders the psychic aspects of her face. The torso then shows the woman’s physical emanation accompanied by the corresponding colour bar code. The chosen colours and the larger-sized square canvas depict the model’s nature and essence.

Het project leverde een rijke variatie aan beelden op. De persoonlijke interpretatie van de kleuren in het thema “In de geest van de kleur” heeft in (de periode van) de afgelopen drie jaar een verdieping en vernieuwing van zijn schilderen teweeg gebracht.

The finished project presents us with a rich variety of images. Sonnemans’ idiosyncratic colour reading has added to the scope, innovation and comprehensiveness of his practice in the past three years.

105


Colofon / Colophon Tekst / Text Ton Brouns, Petra Van der Jeught, Marjukka van der Veur – Bartelet

Met dank aan / Our gratitude extends to Alexandra, Biba, Bibi, Cecile, Cokki, Els, Gerdie, Gerrie, Gonnie, Ine, Ineke, Ingrid, Irene, Jeanine, Jenneke, Jessie, Joëlle, Juul, Leica, Lenie, Lily, Lily, Lize, Maria, Marianne, Marijke, Marjukka, Marly, Maud, Mieke, Nada, Rinie, Tanja, Thea, Tieneke, Tineke, Tiny, Vivian, Wilma, Yvonne

Vertaling en redactie / Translation and editing Petra Van der Jeught Fotografie / Photography Fyke Miron

Portretten / Portraits 50 x 50 cm

Ontwerp / Design Pieter Sonnemans

Torso’s / Torsos 100 x 100 cm 80 x 100 cm – Pagina / Page 80, 96

Advies / Advice Jo Frenken Lettertype / Font Avenir Next, Johanna MT Papier / Paper 170 g/m2 Arctic Volume White Druk / Print Drukkerij Walters, Maastricht

ISBN 978-90-9028193-3 NUR 646

Bindwerk / Binding Handboekbinderij Geertsen, Nijmegen

Deze publicatie is mogelijk gemaakt door de Stichting Zomerakademie 93

Oplage 300

© 2014 Pieter Sonnemans

106


107


In zijn reeks schilderijen ‘In de geest van de kleur’ toont Pieter

Sonnemans zich een moderne petrarchaan. Net als in de liefdeslyriek

van de renaissancedichter Petrarca staan metamorfose en verplaatsing in deze werken centraal. Waar hij zich ook bevindt, voor Petrarca

belichaamt Laura, symbool van evenwicht, schoonheid en gratie, zijn

hele wereld. Op een gelijkaardige manier is elk portret, elke beeltenis

die Sonnemans ons toont, een alternatieve wereld. Elk beeld is tegelijk een alteratie en distillatie, het gevolg van een zeer individuele lezing van het model. Het vrouwelijke lichaam wordt kleur, textuur, emotie – een kosmos op zich. Elke vrouw in deze reeks, hoewel ‘verdeeld’,

verzinnebeeldt intensiteit en een zinrijke eenheid-in-verscheidenheid. When Petrarch walks through a savage forest he sees and hears

nothing but forms of Laura. This is the spirit of metamorphosis at

the heart of Petrarcan love poetry. What drives Petrarch are love and beauty when he transforms the world into the lady. Like a modern-

day Petrarch, Pieter Sonnemans, in his paintings, reads, interprets and

transforms the image of the female body and dramatizes the discordia concors in the human mind. Every woman, though divided, becomes a metaphor of wholeness that images forth multiplicity and unity,

harmony and struggle. The body in these paintings is locus, technique, meaning, emotion.

Pieter Layout 140327  
Advertisement