Issuu on Google+

GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:21 Pagina 1

JAARVERSLAG 201 2


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:22 Pagina 2

>>


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:22 Pagina 3

Inhoudsopgave

3

2012 jaarverslag GGD

1. Voorwoord

5

2. Een korte kennismaking

6

3. Algemene Gezondheidszorg

7

4. Jeugdgezondheidszorg in Zeeland

21

5. Contacten met Zeeuwse gemeenten

32

6. Bedrijfsvoering in beeld

34

Lijst met afkortingen

39


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:22 Pagina 4


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:22 Pagina 5

1. VOORWOORD In 2012 is het oogsttijd in de tuin van GGD Zeeland. Na jaren van zaaien, zorg en aandacht plukken we nu de eerste vruchten van onze innovatieve en ondernemende initiatieven. De GGD Zeeland is in beweging; medewerkers zijn zich meer dan ooit bewust van het belang om slagvaardig in te spelen op de ontwikkelingen. Samen zetten we onze expertise en kracht in binnen bestaande en nieuwe netwerken. In 2012 werd meer dan ooit duidelijk dat de wereld in rap tempo verandert. Professor Jan Rotmans, hoogleraar transitieprocessen, gaf ons recent nog mee dat “we niet leven in een tijdperk van veranderingen maar in een verandering van tijdperken”. De financiële crisis is hiervan de grote katalysator. De werkeloosheid bereikt recordhoogtes, de huizenmarkt zit op slot en de overheid kampt met enorme begrotingstekorten. Daarbij veranderen de rollen van burgers en overheid. De overheid kan niet alles meer oplossen en doet een beroep op ons allemaal. De keuze voor decentralisatie van de jeugdzorg en de AWBZ past volledig in dit plaatje maar maakt de uitdaging, ook voor de GGD Zeeland, alleen maar groter. Natuurlijk biedt de crisis ook kansen. Het spreekt voor zich dat publieke gezondheid –als gemeentelijke verantwoordelijkheid- er in Zeeland echt anders gaat uitzien. We staan met elkaar voor de uitdaging om creatieve oplossingen te vinden voor de maatschappelijke opgaven van nu en straks. Daarbij staat één

doel bovenaan: gezondheidswinst behalen voor vitale, veerkrachtige Zeeuwse burgers die klaar zijn voor de toekomst. Hoe die toekomst eruit gaat zien, is de vraag. Voorspellen kunnen we deze niet. Wel kunnen we goed kijken naar ontwikkelingen, analyseren en informatie delen met partners. Dat is precies wat we doen in de regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning (rVTV). De rVTV vormt een inhoudelijke leidraad voor ons werk de komende jaren en maakt duidelijk waarop we ons, met het oog op effectief gezondheidsbeleid, moeten focussen. Eind 2012 krijgt GGD Zeeland de opdracht om een scenario uit te werken waarin publieke gezondheid en veiligheid worden ingebed in het veranderende sociale domein. Kernwoorden in dit proces van transformatie zijn burgerkracht, ontkokering, netwerken, innoveren. Dat de GGD Zeeland in dit proces een adviserende rol heeft richting gemeenten bevestigt onze rol als belangrijke verbindende factor voor de publieke gezondheid in Zeeland. Kortom, het oogstseizoen is begonnen, maar we zijn al weer aan het voorbereiden op de volgende cyclus. Een nieuw seizoen zal aanbreken, waarin we ook zeker eerst weer zullen zaaien voordat we kunnen oogsten!

Ronald de Meij, directeur Publieke Gezondheid Zeeland


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:22 Pagina 6

2. EEN KORTE KENNISMAKING De GGD Zeeland werkt dagelijks aan het bewaken, beschermen en bevorderen van de publieke gezondheid van de ruim 380.000 mensen die in Zeeland wonen en werken. Wij doen dit voor alle Zeeuwse gemeenten, in een gemeenschappelijke regeling. Om die reden is van iedere gemeente de wethouder Volksgezondheid vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur. De GGD Zeeland staat midden in de Zeeuwse samenleving. In onze ogen is dat noodzakelijk om ons werk goed te kunnen doen. Dat werk bestaat uit het onderzoeken van gezondheidsrisico’s en het aandragen van voorstellen en mogelijkheden om gezondheidswinst te boeken. Gezondheid is veel breder dan het wel en wee van iedere individuele burger. Gezondheid heeft tal van raakvlakken, bijvoorbeeld met ruimtelijke ordening, jeugdbeleid, sportbeleid, milieubeleid en sociale veiligheid. We zetten sterk in op samenwerking. Met onze partners werken wij aan slimme, betaalbare en duurzame oplossingen voor vraagstukken die in onze hedendaagse maatschappij spelen op het gebied van gezondheid.

Natuurlijk kan niet altijd alles voor iedereen vanaf de zijlijn geregeld worden. Daarom ook hecht de GGD Zeeland veel waarde aan zelfredzaamheid, vertrouwen en het onderkennen van de eigen verantwoordelijkheid. Dat geldt voor iedere individuele Zeeuw maar ook voor onze eigen medewerkers. Onze kerntaken voeren we uit vanuit twee afdelingen en taakgebieden: a) Algemene gezondheidszorg b) Jeugdgezondheidszorg.

De GGD Zeeland heeft drie kerntaken: 1. Bewaken: signalering, monitoring, surveillance 2. Beschermen: interventies en vangnettaken 3. Bevorderen: adviseren en organiseren We realiseren deze kerntaken met een breed scala aan producten en diensten. Meer informatie: www.ggdzeeland.nl/ggdzeeland/ overzichtproductenendiensten


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 7

3. ALGEMENE GEZONDHEIDSZORG

Met de werkzaamheden binnen de Algemene Gezondheidszorg (AGZ) bevordert en beschermt de GGD Zeeland de gezondheid van alle Zeeuwse burgers. Wij doen dit door inzicht te krijgen in de gezondheidsituatie, door maatregelen te treffen om een uitbraak van infectieziekten te voorkomen en door het bevorderen van een gezonde levensstijl. Daarnaast ondersteunt de GGD Zeeland alle Zeeuwse gemeenten in crisissituaties. rVTV: regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning In mei presenteren wij de regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning (rVTV) voor Zeeland, met de titel ‘Op uw gezondheid!’. In de rVTV worden lokale, regionale en landelijke cijfers over gezondheid en zorg gebundeld en in samenhang gepresenteerd. Zo vormt de rVTV de basis voor de gemeentelijke nota’s. De rVTV komt tot stand in samenwerking met diverse andere organisaties en bestaat uit vier onderdelen: samenvattende kernboodschappen, digitale deelrapporten die de basis vormen voor de samenvatting, een rapport per gemeente en een website Regionaal Kompas Volksgezondheid. De rVTV

2012 jaarverslag GGD

vormt de basis voor de advisering van de GGD Zeeland over publieke gezondheid. De belangrijkste boodschappen uit de rVTV zijn: » Omgeving bepaalt gezondheid » Heb oog voor verschillen » Zorg voor àndere zorg Gezondheidsmonitor: gezondheid van Zeeuwen onder de loep De GGD Zeeland start in 2012 met een grootschalig gezondheidsonderzoek onder Zeeuwen van 19 jaar en ouder. Hiervoor ontvangt een geselecteerde groep mensen een vragenlijst, met het verzoek deze in te vullen. De vragen gaan onder meer over hun welbevinden, ziekten, roken en lichaamsbeweging. Daarnaast zijn er vragen over sociale contacten, zorg- en welzijnsvoorzieningen en veiligheid. In de gemeente Terneuzen zetten we meer vragenlijsten uit. Op deze manier kunnen wij de gezondheidssituatie per wijk onderzoeken. Om in kaart te brengen hoe inwoners hun leefomgeving ervaren, voegen wij ook enkele, extra milieuvragen toe. De gemeente gebruikt deze gegevens vervolgens voor het lokale gezondheidsbeleid en voor het organiseren van

7


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 8

activiteiten die de gezondheid en het welzijn van de inwoners verbeteren. 46% van de volwassenen en 59% van de ouderen heeft aan het onderzoek meegedaan. De gegevens worden in 2013 geanalyseerd. Dan volgt ook een rapportage van de resultaten. Resultaten ouderenmonitor 2010 bekend Bijna 6.000 zelfstandig wonende 65plussers vullen in het najaar van 2010 een vragenlijst in over gezondheid, leefstijl en voorzieningen. De resultaten van dit onderzoek maken wij in januari 2012 bekend. De belangrijkste uitkomsten op een rijtje: » Zeeuwse ouderen bewegen meer dan drie jaar geleden. » Een groot deel van de ouderen ervaart de eigen gezondheid als goed. » Het aantal ouderen dat (zeer) ernstig eenzaam is, is sinds 2007 licht gedaald van 10% naar 8%. » Een vijfde van de ouderen weet niet waar zij terecht kan voor het aanvragen van een Wmo-voorziening; » Eén op de vijf ouderen is een kwetsbare oudere.

Infectieziektebestrijding Infectieziektebestrijding voorkomt zo veel mogelijk uitbraken en verspreiding van infectieziekten. Artsen, laboratoria en instellingen zijn verplicht bepaalde infectieziekten en uitbraken te melden aan de GGD. Vanaf januari 2012 is er een toename in het aantal gemelde patiënten met kinkhoest in Zeeland en ook in Nederland. De meeste meldingen betreffen kinderen in de leeftijd vanaf 8 jaar en volwassenen. Ook onder zuigelingen (jonger dan 3 maanden) is een toename te zien. In oktober 2012 is de afdeling infectieziekten ingezet bij het landelijke brononderzoek naar Salmonella Thompson. Onderzoek heeft aangetoond dat gerookte zalmproducten de oorzaak zijn van deze uitbraak. In de gerookte zalm is dezelfde soort Salmonella gevonden als bij zieke patiënten. Dit resulteert in een terugroep van gerookte zalm in diverse supermarkten in Europa. Een bewezen overdracht van scabiës binnen een kindercentrum heeft er toe geleid dat contacten van patiënten zijn behandeld. Tijdens deze uitbraak behandelen we in totaal 259 personen (kinderen en ouders).


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 9

2012 jaarverslag GGD

Een teek? Pak ‘m beet! Teken komen op veel plaatsen in Nederland voor, óók in Zeeland. De GGD Zeeland informeert Zeeuwen en toeristen over de teek met de campagne ‘Een teek, pak ‘m beet’. Deze campagne is in 2012 intensief gevoerd. De reacties zijn positief: mensen zijn nieuwsgierig en geïnteresseerd in de teek. Verder verspreiden we foldermaterialen en posters, onder andere bij apotheken, huisartsen, scholen, kinderdagverblijven en campings. Het hoogtepunt van de campagne is de lancering van onze ‘teken app’. Deze wordt in 2012 bijzonder vaak gedownload! Seksuele gezondheid De afdeling SOA van de GGD Zeeland heet per 1 januari 2012 afdeling Seksuele Gezondheid. Het doel van deze afdeling is het verbeteren van de seksuele gezondheid onder de Zeeuwse bevolking. Dit omvat dus meer dan het terugdringen van het aantal soa-besmettingen. Om die reden was de naam SOA te beperkt. Ook ‘Sense’ valt onder de afdeling Seksuele Gezondheid. Sense Onder de naam Sense biedt GGD Zeeland seksuele hulpverlening aan jongeren tot 25 jaar. Jongeren kunnen hier anoniem terecht met al hun vragen over seks, soa, zwangerschap, anticon-

ceptie en relaties. Deskundigen zijn beschikbaar per mail, telefoon, chat en tijdens een persoonlijk gesprek. Daarnaast worden vanuit Sense verschillende preventieactiviteiten uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn voorlichtingen, workshops en het Safe Sex Team. Ook op de eigen Facebookpagina geeft Sense advies over seksuele gezondheid. Ook via CASA (Centra voor Anticonceptie, Seksualiteit en Abortus) kunnen Zeeuwse jongeren bij Sense terecht. Naast jongeren kunnen ook burgers die een risico op soa gelopen hebben, terecht op het soa spreekuur. Hiervoor kunnen zij een afspraak maken via telefoon: 0900 3696969. Introductie productengids seksuele gezondheid Seksuele voorlichting zit niet standaard in de bestaande lesprogramma’s die scholen hun leerlingen aanbieden. Met de productengids biedt de afdeling Seksuele Gezondheid scholen en andere organisaties de mogelijkheid om seksuele voorlichting te geven, als aanvulling op het lesprogramma. Dit kan betekenen dat leraren zelf worden getraind om seksuele voorlichting te geven of dat een product wordt gekozen waarbij de GGD Zeeland de lessen verzorgt. Vanzelfsprekend laat de GGD Zeeland deze producten zo nauw mogelijk aansluiten op het al bestaande lesprogramma.

9


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 10

Rapport seksuele gezondheid van Zeeuwse jongeren In maart brengt de GGD Zeeland een themarapport uit over de seksuele gezondheid van jongeren in Zeeland. Onderwerpen die aan de orde komen zijn onder andere verliefdheid, seksueel gedrag, veilig vrijen, soa, kennis seksualiteit en attitude homoseksualiteit. De gegevens zijn afkomstig uit verschillende monitors en registraties van de GGD Zeeland en de Jeugdmonitor Zeeland. Inspecties kindercentra De GGD Zeeland heeft de opdracht van de dertien Zeeuwse gemeenten om de kinderopvang te toetsen aan de Wet Kinderopvang. Onze inspecteurs Kinderopvang inspecteren alle kinderdagverblijven, buitenschoolse opvangvoorzieningen, peuterspeelzalen, gastouderbureaus en gastouders. De getoetste eisen gaan over ouderinspraak, kwalificatie personeel, veiligheid en gezondheid, accommodatie en inrichting, groepsgrootte, pedagogisch beleid en praktijk, klachtenafhandeling en de voorschoolse educatie. De inspecties vinden jaarlijks plaats. In 2012 zijn alle locaties bezocht en volledig geïnspecteerd. Afhankelijk van de geconstateerde tekortkomingen (huidige inspectie en de inspecties van 2-3 jaar eerder) stellen wij een kleurenprofiel op in de kleuren groen, geel, oranje of rood.

Aan de hand van dit kleurenprofiel wordt de inspectie vanaf 2013 op maat uitgevoerd. Dit betekent: “weinig waar kan, meer waar moet”. Deze inspecties kunnen dus in omvang en diepte variëren. Dit geldt alleen voor de inspecties van kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Inspecties gastouders Mensen die zich als gastouder aanmelden, worden na een aanvraag geïnspecteerd. Dit gebeurt zowel op papier als op de opvanglocatie. Ook vinden er jaarlijkse, reguliere inspecties van de gastouderlocaties plaats. De gemeenten hebben de mogelijkheid om deze reguliere inspecties steekproefsgewijs (tussen de 5 en 30% van het totale aantal) uit te laten voeren door de GGD Zeeland. Tot 2013 hebben gemeenten de keuze om gastouders, die kinderen opvangen op het adres van de vraagouders, alleen te onderwerpen aan een papieren inspectie. Na de inspectie wordt de gemeente geadviseerd over de bevindingen. Bij een inspectie vòòr registratie omvat dit advies het wel of niet opnemen in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen. Bij een reguliere – of herinspectie bestaat dit advies uit handhaven op de geconstateerde tekortkomingen. Het is vervolgens aan de gemeente om al dan niet handhavend op te treden.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 11

2012 jaarverslag GGD

Inspecties tattoo- en piercingstudio’s GGD Zeeland inspecteert dit jaar 22 locaties waar zogeheten huidpenetrerende handelingen worden verricht. Dit betreft tatoeages, piercings en permanente make-up. GGD Zeeland inspecteert iedere nieuwe locatie. Bestaande locaties worden tweejaarlijks geïnspecteerd. Met deze inspecties en de eventuele handhaving door de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) stimuleren wij ondernemers om te werken volgens de richtlijn van het RIVM. Deze richtlijn zet in op de preventie van allergische reacties, infecties en bloedoverdraagbare aandoeningen.

De vragen die binnenkomen, lopen sterk uiteen. Zo zijn er vragen die betrekking hebben op het binnenmilieu in huizen zoals vocht, stank of geluidshinder, maar ook vragen over het buitenmilieu waaronder lucht- of bodemverontreiniging.

Ship Sanitation Certificate Het Ship Sanitation Certificate (SSC) is verplicht voor internationaal varende schepen. Het doel van het SSC is voorkomen dat infectieziekten zich wereldwijd verspreiden. De GGD Zeeland inspecteert dit jaar 63 zeeschepen. Wij voeren deze inspecties uit op basis van de gestelde eisen door de World Health Organisation (WHO). In Nederland zijn deze eisen vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid.

Beroepsgroepen Vaccinaties zijn er niet alleen voor reizigers. Ook bepaalde beroepsgroepen lopen door de aard van hun werkzaamheden een risico. In 2012 zijn ruim 700 werknemers gevaccineerd voor hun werk. Via de vaccinatie zijn zij voor lange tijd beschermd tegen infectieziekten. Zij kunnen hun beroep op een veilige en gezonde manier uitoefenen en de ziekte kan niet worden overdragen op anderen.

Afdeling Medische Milieukunde GGD Zeeland start op 1 januari 2012 officieel met een eerstelijns afdeling Medische Milieukunde (MMK). Deze afdeling heeft de volgende taken: » Signalering van risico’s en advies geven aan gemeentebesturen; » De (bezorgde) burger te woord staan; » Ondersteuning bij milieu-incidenten; » Het geven van voorlichting aan burgers.

Reizigersspreekuur en vaccinaties Iedereen die een reis naar een (sub-) tropisch land gaat maken, kan zijn gezondheid beschermen door gericht advies te vragen bij de GGD Zeeland. Naast vaccineren, geven wij ook een persoonsgebonden advies over gezond reizen en malariapreventie. De GGD Zeeland ontvangt in 2012 ruim 3.600 klanten op het reizigersspreekuur.

Samenwerking Zuid-Nederland De reizigerszorg van de GGD Zeeland werkt intensief samen met de zes GGD’en in Zuid-Nederland. Samen dragen zij één boodschap uit: gezond op reis en gezond weer thuiskomen! Deze boodschap hebben wij in 2012 vertaald naar een nieuwe website: www.ggdreisvaccinaties.nl. Natuurlijk gaat de samenwerking verder dan alleen de website. Zo hebben wij een gezamenlijk afsprakenbureau, een gezamenlijk tarief en een gezamenlijke

11


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 12

nieuwsbrief. Deze samenwerking draagt bij aan een efficiënte en uniforme werkwijze en wordt in de toekomst verder ontwikkeld. De Reiszusters De reizigerszorg krijgt in 2012 een gezicht. En eigenlijk wel drie! Om de reiziger beter aan te spreken, worden ‘de Reiszusters’ in het leven geroepen. Zij staan klaar voor alle vragen; voor, tijdens en na de reis. Daarnaast delen ze via social media zoals Twitter en Facebook leuke belevenissen, vakantiefeiten en reisactualiteiten, kortom alles wat een reiziger wil weten! Mondzorg Met een gezond gebit lopen mensen minder kans op lichamelijke problemen. Onderzoek toont echter aan dat in diverse gemeenten de mondgezondheid bij kinderen te wensen overlaat. Mede daarom werkt de GGD Zeeland samen met een groep vrijwilligers die ‘poetslessen’ geven op basisscholen. Ook onderwerpen als voeding en trakteren sluiten hier goed op aan. Netwerk Openbare Geestelijke Gezondheidszorg OGGz- netwerken richten zich op het tijdig signaleren en ondersteunen van mensen in zogeheten multiprobleemsituaties die maatschappelijk gezien buiten de boot (dreigen te) vallen. Project Centrale Toegang en Opvolging (CTO) In opdracht van het CZW bureau (bureau voor College Zorg&Welzijn) is een informatiesysteem ontwikkeld voor de

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz). Er is een applicatie aangeschaft en ingericht waarmee het mogelijk is om registratiegegevens van verschillende organisaties in één database bijeen te brengen en zodoende met elkaar te kunnen vergelijken. De afspraken over de gegevensuitwisseling zijn vastgelegd in een convenant. De deelnemende partijen zijn de maatschappelijke opvangvoorzieningen van Emergis, Leger des Heils en Juvent en het Meld- en Actiepunt Bemoeizorg (MAB). Meld- en actiepunt Bemoeizorg Het Meld- en Actiepunt Bemoeizorg (MAB) start in het tweede kwartaal van 2012 met het vastleggen van cliëntengegevens in een digitaal dossier. In navolging op de bijeenkomst van 2011 organiseert het MAB op 5 juni 2012 een tweede bijeenkomst voor ketenpartners met als titel ‘OGGz in de keten’. De toename van het aantal aanmeldingen en de complexiteit van de problematiek vraagt afstemming tussen aanbieders. Het doel van de bijeenkomt is om de uitkomsten van de vorige bijeenkomst verder te concretiseren. Het MAB krijgt in 2012 235 aanmeldingen en 75 consultaties. De aanmeldcriteria voor het MAB zijn aangescherpt, de melding wordt kritisch beoordeeld. In een aantal gevallen is het door middel van advisering mogelijk de melding direct door te verwijzen naar een ketenpartner. Deelname aan verschillende overleggen in het Veiligheidshuis zorgt voor een betere afstemming met het netwerk en voor de verbinding tussen justitie en zorg.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 13

2012 jaarverslag GGD

Birgitte Maes, verpleegkundige/ reizigersadviseur ‘Ook gangbare vakantiebestemmingen zijn soms risicovol’ "Sinds dit jaar treden we nadrukkelijk als Reiszusters naar buiten. Hiermee profileren wij ons nog beter en springen we meer in het oog. Het is belangrijk dat mensen van ons bestaan weten. Reizigers en mensen in bepaalde beroepsgroepen lopen nu eenmaal een groter gezondheidsrisico. Het verbaast me hoe lichtvaardig sommige mensen daarmee omgaan. Alsof een besmetting alleen een ander kan overkomen. Dat is natuurlijk een illusie. Zelfs in heel gangbare vakantiebestemmingen als Turkije en Egypte is de kans op hepatitis A heel reëel. Loop je dat op dan is dat niet alleen een persoonlijk drama maar je besmet daarmee mogelijk ook je om-

Forensische geneeskunde Twee forensisch geneeskundigen van de GGD Zeeland zijn continu bereikbaar (via de meldkamer van de politie). De meeste meldingen gaan om arrestantenzorg. Behalve op de politiebureaus, speelt dit zich vooral af op de arrestantenvleugel van de penitentiaire inrichting Torentijd in Middelburg. Hierbij neemt de foren-

13

geving. In mijn ogen moet je zoiets altijd zien te voorkomen. Onze adviezen zijn maatwerk. Welk werk doe je of welke reis ga je maken? Welke bestemming, hoe lang, hoe vaak? Zo bepalen we welke vaccinaties noodzakelijk zijn. Natuurlijk verandert dat wel eens. Komt in een land plotseling veel rabiës of malaria voor dan houden we daar rekening mee. Als Reiszuster werken we nauw samen met collega's in Zuid-Nederland. Zo hebben we nu een gezamenlijke website. Hier kunnen mensen terecht voor informatie of het maken van een afspraak. Alhoewel dat laatste natuurlijk ook telefonisch kan. Bijzonder is ook dat we hard werken aan de opening van een winkeltje met allerhande serviceproducten als DEET, klamboes en pillendoosjes. Ik vind het bijzonder leuk om hiermee bezig te zijn. Ik ontmoet door mijn werk tal van interessante mensen die aan het begin staan van een reisavontuur. Het is iedere keer weer geweldig om die verhalen te horen."

sisch geneeskundige eigenlijk de rol van huisarts over. Daarnaast is sprake van vragen van de politie, bijvoorbeeld over detentiegeschiktheid, psychiatrische - en verslavingsproblematiek. In 2012 verzorgen wij ruim 1.300 arrestantenconsulten.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 14

De andere verrichtingen die de forensisch geneeskundigen regelmatig uitvoeren, zijn letselbeschrijvingen en medische verklaringen (in 2012 resp. 237 en 423 stuks), vooral in relatie tot aangiften van mishandeling. Een derde belangrijke taak is het uitvoeren van lijkschouwingen. Dit betreft bijvoorbeeld onderzoek bij euthanasie (in 2012: 61 gevallen) of bij niet-natuurlijke sterfgevallen door suïcides en ongevallen. Ook worden de forensisch artsen regelmatig met lijkvindingen en (achteraf gezien) natuurlijke overlijdens geconfronteerd. Los van de euthanasie, worden in 2012 op verzoek van het Openbaar Ministerie en in nauwe samenwerking met de politie 141 lijkschouwingen verricht. Tenslotte doen de forensische geneeskundigen ook DNAafnames, bloed- en urineproeven en zedenonderzoek. Belangrijke ketenpartners van GGD Zeeland bij forensisch geneeskundig werk zijn de politie (zowel de geüniformeerde dienst, als de technische en tactische recherche), Emergis (met name de crisisdienst), het Openbaar Ministerie, de curatieve sector (huisartsen, specialisten en apothekers) en de zorgsector (verpleeg- en verzorgingstehuizen).

Crisis en rampen Om voorbereid te zijn op inzet tijdens crisis en rampen (zoals een grootschalige uitbraak van een infectieziekte) is het GGD Rampenopvangplan (GROP) uitgewerkt en kortgesloten met de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). De GGD Zeeland is verantwoordelijk voor vier processen: infectieziektebestrijding (IZB), medische milieukunde (MMK), psychosociale hulpverlening (PSH) en gezondheidonderzoek bij rampen (GOR). Onder het GROP ligt een OTO-plan (opleiden, trainen, oefenen). Daarin wordt beschreven wat, wie en hoe er binnen de organisatie wordt geoefend als voorbereiding op een mogelijke ramp of calamiteit. In 2012 oefenen wij de volgende onderdelen: » Ambitieworkshop: het managementteam en het middenkader van de GGD Zeeland wisselt met elkaar van gedachten over waar we als calamiteitenorganisatie staan, wat het gewenste niveau van de calamiteitenorganisatie moet zijn en wat er nodig is om dit te bereiken; » Training proces PSH(bij ongevallen en rampen) met de leiders en medewerkers van het opvangteam. » Training actiecentrum GOR/MMK aan de hand van casuïstiek en de BOBmethode (beeldvorming – oordeel besluitvorming); » Training actiecentrum IZB/PSH met ondersteuning van Jeugdgezondheidszorg, eveneens aan de hand van casuïstiek en de BOB-methode. Crisisteam Bij uitbraken van een infectieziekte, milieugerelateerde vraagstukken of in-


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 15

2012 jaarverslag GGD

cidenten waarbij de gezondheid van kinderen en/of jongeren in het geding is, formeert de GGD Zeeland in de regel een crisisteam teneinde de gewenste aanpak vast te stellen. Dit jaar is een dergelijk crisisteam actief bij de volgende meldingen: Januari: Onderzoek Legionella Februari: Zedenzaak in de gemeente Vlissingen Februari: Zedenzaak in Westkapelle Februari: Uitbraak streptokok in de regio Zeeuws-Vlaanderen April: Uitbraak scabiës in de regio Zeeuws-Vlaanderen Mei: Uitbraak ringworm in de regio Walcheren Juli: Uitbraak TBC in de regio ZeeuwsVlaanderen Augustus: Alg (Dinoflagellaat) Ouwerkerkse Kreek September: Asbest Vlissingen November: Asbest Zierikzee December: Asbest Hulst Dinoflagellaat in Ouwerkerkse Kreek In augustus 2012 is er een uitbraak van de alg Dinoflagellaat in de Ouwerkerkse kreek. De aanleiding van de melding is het overlijden van een hond. Omdat niet bekend is wat de invloed van de alg kan zijn op de kwaliteit van de mosselen in de Oosterschelde, wordt deze crisis

grootschalig opgepakt. Veiligheidsregio Zeeland en GGD Zeeland werken positief met elkaar samen in deze GRIP3 situatie. (Van GRIP 3 is sprake wanneer het incident hoge impact heeft en bestuurlijke leiding vereist). Ondanks de soms tegengestelde belangen van de betrokken partijen (gemeenten, productschap vis, waterschap, veiligheidsregio en GGD Zeeland) wordt de crisis constructief opgelost. Het doel van de GGD Zeeland tijdens een crisissituatie als deze is altijd de bescherming van de volksgezondheid. Preventieve crisisbeheersing: ‘Kijk uit op de Westerschelde’ De GGD Zeeland heeft van ZonMW een subsidie ontvangen voor het uitvoeren van een project gericht op preventieve crisisbeheersing. Binnen het project onderzoeken we hoe bewoners langs de Westerschelde de risico’s op grootschalige incidenten met gevaarlijke stoffen inschatten. Verder onderzoeken we wat ze menen te moeten doen in de eerste tien minuten nadat een crisissituatie zich openbaart. Binnen het onderzoek wordt nadrukkelijk gekeken naar de gezondheidseffecten van hun handelingen. Volgens planning ronden wij het project in juni 2013 af.

15


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:23 Pagina 16

Jan Lassche, strategisch adviseur geneeskundige zorg en Mat Weststrate, geneeskundig adviseur gevaarlijke stoffen ‘Een ramp zonder slachtoffers’ In augustus 2012 overlijdt een hond nadat deze gezwommen heeft in het krekengebied rond Ouwerkerk. De dierenarts constateert dat de hond slachtoffer is van de alg dinoflagellaat. Waterschap Scheldestromen en Rijkswaterstaat vragen aandacht voor deze ontwikkeling. Immers, wat zijn de gevolgen hiervan voor mens en dier? Op het moment dat er vragen zijn met betrekking tot de volksgezondheid komt GGD Zeeland in beeld. Mat Weststrate vertelt. “De meeste dinoflagellaten zijn onschadelijk maar er zijn ook giftige soorten. Deze veroorzaken maag- en darmklachten of hebben, veel erger, neurologische effecten (verlamming). Ook zouden mosselen besmet kunnen raken en zo voedselvergiftiging kunnen veroorzaken bij de mens. Het was aan ons om te bepalen met welk type we te maken hadden. Uiteindelijk bleek van de toxische variant geen sprake te zijn. Dit onderzoek vergde echter wel enige dagen. Om omwonenden in de tussenliggende periode zo goed mogelijk te

adviseren en om de gezondheidsklachten in het gebied te monitoren, zetten we direct een call center op. Het aantal telefoontjes bleek mee te vallen en de klachten die gemeld werden, waren niet terug te leiden naar de besmetting van de kreek. Van direct gevaar voor de mens was dus geen sprake.” Jan Lassche maakte deze crisis mee vanuit een andere positie, namelijk als lid van het beleidsteam. “We hadden hierbij te maken met veel verschillende partijen. Dat maakte het spannend. Zeker in de periode dat we met een gerust hart konden zeggen dat er weliswaar geen slachtoffers waren maar de gevolgen voor de mosselvisserij nog onzeker waren. Toen werd het immers een economisch verhaal. Het uit de handel nemen van alle Oosterschelde-mosselen zou een financiële ramp van jewelste zijn. Uiteindelijk konden we opgelucht adem halen, ook de mosselen liepen geen gevaar.” Beiden heren kijken tevreden terug op deze hectische periode. “Tot het opzetten van het call center werd heel snel besloten. Het was geweldig om te zien dat de verpleegkundigen direct klaarstonden om dit te gaan bemannen”, vertelt Westrate. Lassche vult aan: “Sinds twee jaar hebben we een nieuwe Veiligheidswet, waarbij de GGD weer meer taken heeft gekregen. We hebben dit in korte tijd terug op moeten bouwen. Deze crisis heeft aangetoond dat we dit goed hebben gedaan. Het werkt; we kunnen als het moet razendsnel opschalen.”


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 15:04 Pagina 17

2012 jaarverslag GGD

Gezondheidsonderzoek Thermphos De GGD Zeeland rondt in 2012 (in samenwerking met het RIVM), een aantal onderzoeken af naar de mogelijke gezondheidseffecten van de uitstoot van Thermphos. Deze onderzoeken vinden plaats in opdracht van Provincie Zeeland. Metingen van de uitstoot door/rondom Thermphos door het RIVM, alsmede een analyse van de uitstoot van zware metalen door de Provincie Zeeland, brengen geen bijzondere of zorgwekkende resultaten aan het licht. In alle gevallen blijft de uitstoot onder de gezondheidsnorm. Op dit gebied is geen verder onderzoek geïndiceerd. Ook vergelijkt de GGD Zeeland de sterftecijfers in de dorpen om het Sloegebied nauwkeurig met het Zeeuws gemiddelde. De conclusie is dat er om het Sloegebied geen aanwijzingen zijn voor een verhoogde sterfte: eveneens een geruststellende uitkomst. Verder zijn de werknemers van een aantal grote bedrijven in het Sloegebied (Arkema, Thermphos, Verbrugge en Zalco) schriftelijk ondervraagd over gezondheidsklachten. Ook hieruit komen geen bijzondere of zorgwekkende resultaten naar voren, die nader onderzoek vragen.

Tenslotte nemen wij een gezondheidsenquête af onder zowel omwonenden van het Sloegebied, als (ter controle) elders in de provincie. Deze vragenlijst informeert naar gezondheidsklachten en –beleving. Naast geruststellende, nietafwijkende bevindingen, komt hieruit naar voren dat omwonenden van het Sloegebied vaker dan gemiddeld aangeven dat hun kinderen last hebben van astma en ‘piepen op de borst’. Ook wordt in dat gezondheidsonderzoek duidelijk dat deze kinderen vaker medicijnen tegen astma gebruikten dan elders in Zeeland. Op verzoek van de Provincie Zeeland en in afstemming met de gemeenten Borsele, Vlissingen en Middelburg vormen deze bevindingen de basis voor een vervolgonderzoek onder basisscholieren, het longfunctieonderzoek. GGD voert longonderzoek uit in opdracht van Provincie Het longfunctieonderzoek start medio november op basisscholen. Het doel van het onderzoek is het verkrijgen van objectieve gegevens. De resultaten en met name het antwoord op de vraag of kinderen rond het Sloegebied een slechtere longfunctie hebben, zijn in 2013 beschikbaar.

17


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 18

Suzanne de Feijter, sociaal verpleegkundige infectieziekten en medische milieukunde ‘Blazen vanuit je tenen’ “Het longfunctieonderzoek van eind november vloeide voort uit een eerder onderzoek van GGD Zeeland. Daaruit kwam naar voren dat ouders in en om het Sloegebied bij hun kinderen vaker astma en piepende longen signaleerden. Naast een uitgebreide vragenlijst werden de kinderen ook lichamelijk onderzocht.

Zeeuws jeugd- en alcoholproject ‘Laat ze niet verzuipen’ De GGD Zeeland participeert op verschillende manieren in het project ‘Laat ze niet verzuipen’. Het doel hiervan is de alcoholconsumptie onder de Zeeuwse jeugd tegen te gaan. Naast de GGD Zeeland zijn ook organisaties als gemeenten, de politie en Indigo vertegenwoordigd. In 2012 worden zowel op Zeeuws, gemeentelijk, stad/dorp of

Hiervoor deden mijn collega en ik onderzoek bij 300 basisschoolleerlingen in de omgeving van het Sloegebied en bij even zo veel kinderen in andere Zeeuwse plattelandsgebieden. Je kunt wel zeggen dat ik Zeeland en de Zeeuwen hierdoor goed heb leren kennen. Ieder dorp, iedere school heeft zijn eigen identiteit. Het onderzoek zelf was voor de kinderen nog best lastig. Naast gewicht en lengte maten we ook de longinhoud en – elasticiteit. Kinderen moesten hiervoor in een zogeheten spirometer blazen. Dat valt echt niet mee want je moet daarvoor eerst heel diep inademen en vervolgens heel snel en hard uitblazen tot je longen werkelijk helemaal leeg zijn. We hebben wat kinderen zitten aanmoedigen: blazen, blazen, blazen! Het moest soms echt uit hun tenen komen. Dat het onderzoek voor veel mensen belangrijk was, bleek ook uit de media-aandacht. Met een aantal fotografen en een filmploeg op je gericht, besef je dat je werk echt ergens aan bijdraagt. Natuurlijk ben ik benieuwd naar de uitkomsten. Onze epidemioloog analyseert alle meetresultaten en natuurlijk de uitkomsten van de vragenlijst. Naar verwachting is hierover medio 2013 meer bekend.” (middelbaar) schoolniveau diverse activiteiten ontwikkeld en georganiseerd. Voorbeelden hiervan zijn manifestaties rondom de introductie van een protocol en een polikliniek voor zogenaamde comazuipers, stapavonden voor ouders van pubers en het keurmerk Alcoholvrije School. Voor wat betreft dit laatste, ligt de coördinatie in handen van de GGD Zeeland. Ook coördineren wij in ZeeuwsVlaanderen de pilot ‘Vroegsignalering’.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 19

2012 jaarverslag GGD

Tot slot krijgt de nieuwe Drank- en Horecawet, ook dit jaar al de nodige aandacht. Alcoholvrije school Scholen vervullen een verantwoordelijke functie. Het kan daarom niet zo zijn dat jongeren juist in deze omgeving in aanraking komen met een middel dat voor hen erg schadelijk is. Daarom is onder de vlag van ‘Laat ze niet verzuipen’ het project De Alcoholvrije School opgezet. Dit project is een onderdeel van het landelijke project de Alcoholvrije School van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP). Het doel is dat Alcoholvrije Scholen de maatschappelijke norm worden. Om de uitgangspositie te bepalen, onderzoeken wij het alcoholgebruik en het alcoholbeleid op Zeeuwse scholen. Verder organiseren wij een studiemiddag voor alle Zeeuwse middelbare scholen. Tijdens deze studiemiddag wisselen de aanwezigen van gedachten over alcoholvrije schoolfeesten, schoolkampen en alcoholgebruik onder schooltijd. Drie scholen ontvangen eind 2012 het certificaat ‘Alcoholvrije school’. Begin 2013 volgen nog vijf scholen.

Zichtbare schakel De GGD Zeeland start in 2012 met het project ‘Zichtbare Schakel’ in de gemeente Terneuzen (kern Axel). In dit project wordt de wijkverpleegkundige toegerust om de zorgvraag van de hulpbehoevende oudere op een andere manier te beoordelen. Hiertoe vormt zij, samen met een welzijnswerker, een zorg- en welzijnsteam. Gekeken wordt naar ‘de vraag achter de vraag’ (welzijnnieuwe-stijl) en de mogelijkheden om deze op een juiste manier te beantwoorden. Het uiteindelijke doel is het vergroten van de zelfredzaamheid van de oudere. In 2013 wordt dit project geëvalueerd. Huisartsensymposium In 2012 starten de voorbereidingen voor een huisartsensymposium. De GGD Zeeland streeft namelijk naar een actieve samenwerking met huisartsen, gericht op het bewaken, beschermen en bevorderen van de publieke gezondheid. Vanuit een aantal brainstormsessies en gesprekken met het huisartsenoverleg, worden de behoeften, wensen en doelen van het huisartsensymposium duidelijk. In 2013 krijgt het symposium verder vorm.

19


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 20

Kerncijfers algemene gezondheidszorg

Activiteit Niet-meldingsplichtige casussen infectieziektebestrijding Meldingsplichtinge casussen infectieziektebestrijding Telefonische vragen Afhandeling besmettingsaccidenten

2011 768 319 404 87

2012 451 461 363 74

Afgesloten meldingen Meld- en Actiepunt Bemoeizorg

252

235

Reguliere inspectie Kinderdagopvang* Reguliere inspectie Buitenschoolse opvang Reguliere inspectie Gastouderbureau Reguliere inspectie Peuterspeelzaal Inspectie gastouder** Overige- en herinspectie alle opvang***

127 121 10 8 370 123

217 183 10 22 223 174

Consulten soa-spreekuur

821

1133

Forensische geneeskunde: › arrestantenconsulten › bloedproeven › lijkschouwingen › letselbeschrijvingen › geneeskundige verklaringen › euthanasie › zedendelict

1316 80 141 237 423 61 12

1335 67 129 198 400 83 24

Reizigersadviezen en –vaccinaties

6000

6745

Inspecties schepen 63 Inspecties tattoo- piercing- permanente make up studio’s, 20 * **

Betreft zowel KDV als gecombineerde KDV-BSO groepen Inspectie gastouder houdt in zowel een inspectie vòòr opname in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (papier + locatie), reguliere inspectie als herinspectie. *** Overige inspecties zijn inspecties voordat een locatie opgenomen kan worden in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen of inspectie in verband met verandering van het aantal kindplaatsen. Herinspecties zijn inspecties ná een reguliere inspectie om te kijken of de eerdere tekortkomingen zijn opgelost.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 21

4. JEUGDGEZONDHEIDSZORG IN ZEELAND

2012 jaarverslag GGD

21

Transitie jeugdzorg Om de grote druk op gespecialiseerde zorg terug te dringen en de verkokerde werkwijze binnen de jeugdhulp aan te pakken, kiest het kabinet voor een stelselwijziging. De jeugdhulp gaat over naar gemeenten. Doel van de stelselwijziging jeugd is: meer preventie en eerdere ondersteuning, meer uitgaan van de eigen kracht van jeugdigen en hun ouders, minder snel problemen medicaliseren, betere samenwerking rond gezinnen en integrale hulp op maat. Gemeenten krijgen hierin de regierol.

De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD Zeeland is een belangrijke basisvoorziening voor preventieve gezondheidszorg. De kerntaak van de JGZ is het bewaken, bevorderen en beschermen van de gezondheid en de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen. De JGZ werkt vanuit de gedachte dat alle ouders en jeugdigen zelf in staat zijn moeilijkheden het hoofd te bieden of om dit te leren. Dit laatste kan door middel van hulp, ondersteuning en/of zorg van de JGZ Zeeland (preventie en interventies). De Jeugdgezondheidszorg staat in 2012 aan de vooravond van grote veranderingen. Zo is er de evaluatie van het Landelijk Basistakenpakket Jeugd en de

wens om meer ‘zorg op maat’ aan te bieden. Verder hebben we te maken met een noodzakelijke efficiëntieslag en proberen we zoveel mogelijk aan te sluiten bij de op handen zijnde transitie jeugd en de doorontwikkeling van de Centra voor Jeugd & Gezin (CJG). We volgen de richtlijnen van het Landelijk Basistakenpakket Jeugd. Dat betekent dat wij ieder kind tijdens een vast aantal contactmomenten zien. Daarnaast bieden we een zogenoemd maatwerkdeel, een aanbod dat per gemeente verschilt.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 22

Contactmomenten Jeugdgezondheidszorg Om kinderen de kans te geven zo optimaal mogelijk te functioneren, zien wij vrijwel ieder kind tussen zijn 0e en 19e levensjaar regelmatig. De contactmomenten zijn gebaseerd op sleutelleeftijden in de ontwikkeling van het kind. Om die reden zijn deze momenten bijzonder geschikt om (dreigende) ontwikkelingsachterstanden tijdig te signaleren. In de periode van 0 tot 4 jaar zien we een kind het meest. Meestal is dit op het consultatiebureau en soms ook bij de ouders thuis. We brengen in deze periode het kind en de situatie waarin het opgroeit, in beeld. Tijdens de (basis)schoolperiode en op het voorgezet onderwijs vervolgen we onze contactmomenten door middel van een preventief gezondheidsonderzoek op bepaalde leeftijden. Ook kunnen wij, op indicatie, een logopedisch onderzoek uitvoeren. Flexibilisering van contactmomenten De GGD Zeeland begint in 2012 met het project ‘Flexibilisering contactmomenten’. Het doel van deze flexibilisering is te komen tot een zorgpakket op maat, dat

aansluit bij de wensen van de ouders en het Landelijk Basistakenpakket Jeugd dat in 2013 herzien wordt. Het Landelijk Basistakenpakket Jeugd is in januari 2003 vastgesteld. Zowel ouders als medewerkers geven aan dat het pakket niet meer aansluit bij de wensen en behoeften. Ook de effectiviteit van het pakket is wetenschappelijk onvoldoende aangetoond. Omdat dit vraagstuk landelijk speelt, heeft Commissie De Winter de opdracht gekregen om het basistakenpakket te evalueren. De resultaten van de evaluatie worden in 2013 verwacht. Gezondheidszorg op maat Flexibilisering van het basistakenpakket betekent voor de afdeling JGZ vooral een kans om te gaan naar preventieve gezondheidszorg op maat. Ons uitgangspunt bij de flexibilisering van de contactmomenten is ‘kinderen en ouders de juiste aandacht geven’. Door alle kinderen te zien, sporen we kinderen op die extra zorg nodig hebben en dragen bij aan gezondheidswinst. Het principe daarbij is: zo kort mogelijk, zo dichtbij mogelijk, zo effectief mogelijk. De JGZ gaat immers niet voor gelijke zorg, maar voor gelijke uitkomsten. Wij werken aan de hand van de levensloop van het kind (van -9 maanden tot 19 jaar). Gedurende deze levensloop zijn er belangrijke transitiemomenten, die


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 23

2012 jaarverslag GGD

23

een ontwikkelingsfase afsluiten; de zogenaamde ijkmomenten. Tijdens deze ijkmomenten maken we, op gestructureerde en (liefst) onderbouwde wijze, samen met de ouders, een analyse van de voorgaande levensfase. Ook kijken we vooruit naar de volgende levensfase. Op deze manier maken we een inschatting van de zorgbehoefte. Afhankelijk hiervan zetten wij zorgpaden in. In 2012 ontwikkelen wij het plan van aanpak, houden wij interviews met ouders, organiseren wij bijeenkomsten met partners en voeren wij regelmatig overleg met de programmaraad jeugd.

Marianne van Winkelhof, stafarts JGZ en jeugdarts ‘Nu de kans om dit goed vorm te geven’ “Bij het werken volgens de levenslijn kiezen we ervoor om kinderen te zien op belangrijke ijkmomenten in hun leven. Hierbij moet je denken aan de geboorte, de overgang van zuigeling naar peuter, de overgang van peuter naar basisonderwijs, de overgang van basisschoolleerling naar het voortgezet onderwijs en ten slotte het pubercontactmoment. Tijdens deze ijkmomenten evalueren we, samen met ouders en kind, de achterliggende periode, maken we de huidige stand van zaken op en werpen we een blik vooruit. De zorg en ondersteuning die voor de komende jaren wenselijk is, wordt afgestemd op de individuele be-

hoefte. Ouders waarderen dit. Wij trekken ons terug waar het kan en zijn er juist extra waar het moet. Momenteel werken we op deze manier bij het 18maanden contactmoment. Hiervoor beschikken we al over een wetenschappelijk instrument om een goede risico-inschatting te doen. Voor de andere ijkmomenten geldt dat we volop bezig zijn deze in te richten. Hierbij onderhouden wij ook veel contact met gemeenten en ketenpartners. Immers, op het moment dat wij ons wat meer terug trekken, is samenwerking van cruciaal belang. Signalen, bijvoorbeeld van scholen of peuterspeelzalen, moeten ons kunnen bereiken. Wij moeten elkaar dus snel en efficiënt weten te vinden. In sommige gevallen is dat nu eenmaal een must. Daarin kan ook het Centrum voor Jeugd & Gezin een rol gaan spelen. Persoonlijk vind ik het een enorme uitdaging om hieraan een bijdrage te leveren. We krijgen nu de kans om dit op een goede manier vorm te geven.”


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 24

Ervaring van een ouder Het nee-woord Linda de Boom* en haar man Pieter de Boom wonen alweer zes jaar in een plaatsje in Zeeuws-Vlaanderen. Hun zoontje Pierre is 20 maanden en begint last van ‘kuurtjes’ te krijgen. Hij heeft het ‘nee’ woord ontdekt en krijgt een eigen willetje. Dat hoort erbij. Het gaat goed met Pierre. 18 maanden huisbezoek Toen Pierre 18 maanden was, is er een vrouw vanuit de GGD thuis langs gekomen. Linda vindt het een prettig gesprek. Er wordt gekeken naar de ontwikkeling van Pierre, bijvoorbeeld hoe het met het praten gaat. Het is fijn dat een objectief iemand, die er helemaal blanco instaat, naar Pierre kijkt. Na vijf minuten zei de vrouw al ‘hij snapt alles’. Zelf kijk je er toch met een gekleurde bril naar, zegt Linda. Linda dacht dat Pierre nog niet echt praatte, maar de medewerker van de GGD geeft aan dat hij toch echt wel klanken nabootst. Blijkbaar heeft iedereen een eigen interpretatie van praten, denkt Linda. Het is leuk om te horen dat Pierre het wel kan.

Eigen omgeving Ze vindt het positief dat in de eigen omgeving wordt gekeken hoe Pierre opgroeit. Bij vrienden en op het ‘bureautje’ gedraagt Pierre zich toch weer anders dan thuis. Dan is hij een ideale jongen. Linda kon eerst in haar eigen plaats naar het consultatiebureau. Sinds een tijdje moet ze naar een grotere plaats in de buurt. Dat vindt Linda jammer, maar het is overkomelijk. Een proef vanuit het consultatiebureau Linda doet mee met een proef vanuit het consultatiebureau. Ze gaat in de peuter-pubertijd minder naar het bureau en zal digitaal contact hebben. Dat vindt Linda wel zo makkelijk. Linda geeft aan dat het goed is dat de keuze er is. Veel ouders werken en hebben maar weinig tijd. Dan is digitaal contact wel zo makkelijk. * Dit verhaal is geanonimiseerd. Linda de Boom is een fictieve naam, net als alle andere namen die in het verhaal voorkomen.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:24 Pagina 25

2012 jaarverslag GGD

Project zorgpaden Het project ‘Zorgpaden’ gaat in 2012 van start. In dit project onderzoeken we hoe we beter aan kunnen sluiten bij de behoeften van ouder en kind. Aan de hand daarvan stippelen we samen met ouders een zorgpad uit. Binnen het project toetsen wij twee zorgpaden: een ‘standaard’ zorgpad met gebruik van econsulten en een ‘modulair’ zorgpad bij een grotere behoefte aan opvoedondersteuning. Het inschatten van vragen en behoeften en de daaraan gekoppelde keuze voor een bepaald zorgpad gebeurt door de jeugdverpleegkundige op de leeftijd van 18 maanden. De vragenlijst SPARK, voorheen VOBO-Z, vormt hierbij de basis. Afhankelijk van de uitkomsten van dit interview beslissen ouders, in samenspraak met de jeugdverpleegkundige, voor welk van de zorgpaden gekozen wordt: care-as-usual (huidige methode), zorgpad ‘module opvoeding’ of volgzorgpad ‘e-consult’. We verwachten de uitkomsten van het onderzoek in de zomer van 2013. Als uit dit onderzoek blijkt dat het werken met zorgpaden efficiënt is en positief gewaardeerd wordt, zullen ook andere zorgpaden (voor veel voorkomende problemen) en e-consulten (op andere leeftijdsmomenten) worden ontwikkeld.

Het inzetten van zorgpaden is een vernieuwing in de uitvoering van de JGZ. Hiermee wordt ook een tool aangereikt voor de ketenzorg binnen het CJG. Met de resultaten uit dit project dragen wij bij aan het op wetenschappelijke basis aanpassen van het huidige basistakenpakket. Bij minder gunstige resultaten geeft deze informatie bruikbaar inzicht in de hiaten, belemmeringen en kansen voor het afstemmen van zorg en de inrichting van het basistakenpakket. Integrale multidisciplinaire teams 0-19 jaar Om de doorgaande lijn te realiseren en aan te sluiten bij de ontwikkeling van kinderen, laten wij de oude indeling 0-4 en 4-19 jaar los. We starten in 2012 met de voorbereidingen om, naast ZeeuwsVlaanderen, ook in de Oosterschelderegio en Walcheren te gaan werken in teams 0-19 jaar. Om een integrale aanpak mogelijk te maken, kiezen we voor multidisciplinaire teams. Eén team van jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen, assistentes en logopedist is binnen een (deel van een) gemeente verantwoordelijk voor het gehele pakket aan preventieve activiteiten; van individuele contactmomenten tot groepsactiviteiten.

25


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 26

In de periode 0-4 jaar zien we ouder en kind zeer regelmatig. Het beeld dat hierdoor ontstaat, wordt beter vastgehouden als hetzelfde JGZ-team dit kind ook gedurende de basisschoolperiode volgt. Bovendien kan door de vertrouwensrelatie tussen ouders en professionals sneller en adequater gehandeld worden. De borging van de levenslijn, waardoor minder overdrachtsmomenten nodig zijn (die vaak tot kwaliteitsverlies leiden) versterkt bij ouders het vertrouwen in de jeugdgezondheidszorg. Daardoor vergroot jeugdgezondheidszorg de laagdrempeligheid, bereikbaarheid en herkenbaarheid. Digitalisering Jeugdgezondheidszorg In 2012 heeft elk kind een digitaal dossier Jeugdgezondheidszorg. Het digitaal dossier wordt verder ontwikkeld. Zo worden voorbereidingen getroffen voor het ouderportaal. In het ouderportaal kan een gerechtigde ouder een beperkt gedeelte van het digitaal dossier inzien. De ouder moet hiervoor inloggen met een DigiD-sms-code. Vanuit het ouderportaal kunnen in de toekomst bijvoorbeeld digitale vragenlijsten ingevuld worden, die vervolgens gekoppeld worden aan het digitale dossier. Dit als

vervanging van de huidige, papieren vragenlijsten. Verder hebben de ouders, via dit ouderportaal, toegang tot zaken als opvoedinformatie en de groeicurve van hun kind. In de toekomst kunnen zij hier ook hun eigen afspraken plannen. Hiermee wordt het ouderportaal een belangrijk item, zowel voor de JGZ als voor haar cliĂŤnten. Het biedt ouders en JGZ de mogelijkheid om informatie met elkaar uit te wisselen en direct te koppelen aan het digitale dossier. Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) Iedere gemeente heeft in 2012 een Centrum voor Jeugd en Gezin: een herkenbaar inlooppunt in de buurt, waar ouders en jongeren terechtkunnen met vragen over gezondheid, opgroeien en opvoeden. Een CJG biedt advies, ondersteuning en hulp op maat. Binnen het CJG werken verschillende organisaties samen. Deze samenwerking is in 2012, vooral in de regio ZeeuwsVlaanderen, verder geĂŻntensiveerd. Hier zetten wij de eerste stappen om de JGZ geheel uit te voeren vanuit een CJG. Dit past bij onze visie om de zorg voor jeugd in hechte samenwerking met anderen en zichtbaar en dichtbij ouders uit te voeren.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 27

2012 jaarverslag GGD

Antoinette van Rinsum, manager afdeling jeugdgezondheidszorg ‘JGZ is toegankelijk, dichtbij en herkenbaar’ “Er speelt veel in de jeugdgezondheidszorg. In onze visie staan drie belangrijke punten benoemd. Zo hebben we dit jaar een start gemaakt met het flexibel maken van de contactmomenten. Onze aanpak daarbij is van buiten naar binnen. Dat betekent dat we eerst veel gesproken hebben met ouders, jongeren, zorgpartners en gemeenten. Deze flexibilisering zal in 2013 zijn beslag krijgen. We moeten hierin erg zoeken naar balans. Want waar ouders en jongeren enerzijds aangeven met minder contactmomenten toe te kunnen, is de praktijk weerbarstiger. Ook als alles goed gaat, hebben mensen blijkbaar toch behoefte aan een schouderklopje en de

27

bevestiging dat ze goed bezig zijn. Econsulten kunnen hier een oplossing bieden. Het doel is uiteindelijk om het beschikbare geld efficiënter en effectiever in te zetten en de eigen kracht van mensen beter te benutten. Komend jaar werken we van binnen naar buiten en bieden we gemeenten een programma aan. Om die reden hecht ik veel waarde aan het laten zien wat we doen. Gemeenten weten soms te weinig waar we mee bezig zijn. Ik toon graag hoe belangrijk ons werk is en dat we met onze zorg en aandacht vaak grotere problemen kunnen voorkomen. Verder, onze eigen professionals zijn mensen die ontzettend veel kunnen en kennen. Samen maken zij een jeugdgezondheidszorg die heel toegankelijk, dichtbij en herkenbaar is. Om hun professionaliteit verder te versterken volgen alle medewerkers de cursussen Triple P (dit staat voor positief Opvoeden, een pedagogisch programma) en oplossingsgericht werken. Tot slot besluiten we in 2012 om ons als CJG en/of Porthos te presenteren. Deze samenwerking zal in 2013 meer vorm krijgen.”


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 28

Campagne ‘Positief opvoeden’ In Zeeuws-Vlaanderen wordt de samenwerking tussen de drie CJG’s (Sluis, Hulst, Terneuzen) zichtbaar door de gezamenlijke campagne ‘Positief opvoeden’. Deze vindt plaats tijdens de Week van de Opvoeding. De campagne bestaat uit de ‘Tipkrant’ en een ondersteunende website. De krant, met het thema ’Luister eens naar me’ staat boordevol informatie over positief opvoeden. Via de site www.positiefopvoeden.nl kunnen ouders aanvullende informatie krijgen en vragen stellen. Uitvoering Rijksvaccinatieprogramma De HPV-vaccinatie ter voorkoming van baarmoederhalskanker voor de 12-jarige meisjes is sinds 2011 onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma. De uitvoering is gekoppeld aan de vaccinatie DTP/BMR van de 9-jarige jongens en meisjes. Op tien locaties verspreid, over de provincie, kunnen de kinderen terecht voor de vaccinaties. In 2012 zijn 2.260 meisjes met geboortejaar 1999 opgeroepen om te starten met de serie van drie vaccinaties, of om de serie van vaccinaties af te maken. Het HPV-vaccin beschermt tegen twee HPV-varianten. Samen veroorzaken deze zo’n 70% van alle gevallen van baarmoederhalskanker.

Zorg- en adviesteams Binnen het onderwijs (van voorschoolse voorzieningen tot en met de ROC’s) werken wij samen aan de realisatie van zorg- en adviesteams. Dit zijn multidisciplinair samengestelde teams die zich richten op de (vroeg)onderkenning en aanpak van sociaal-emotionele -, gedrags- en opvoedingsproblematiek bij individuele jongeren. De GGD Zeeland maakt in heel Zeeland standaard deel uit van deze teams. Door hun specifieke sociaal-medische inbreng en hun kennis van het kind, vanaf zijn geboorte, zijn onze jeugdartsen van grote waarde in deze teams. Verwijsindex Risicokinderen Zeeland (VIRZ) De Verwijsindex Risicokinderen Zeeland (VIRZ) is een laagdrempelig digitaal signaleringssysteem dat de zorg rond een kind sluitend organiseert. Zodra een hulpverlener zorgen heeft over de groei, ontwikkeling of het welzijn van een kind of jongere, kan hij dit, onder voorwaarden, melden in de VIRZ. Als een andere hulpverlener eveneens zorgen over dit kind of deze jongere meldt in de VIRZ, ontstaat een match. In dat geval kunnen de hulpverleners samen afspraken maken over de regie en het hulpverleningsplan. In 2012 worden in totaal 63 signalen afgegeven. Dit resulteert in 12 matches. Het afgeven van signalen blijft een belangrijk aandachtspunt. Daarom vindt in 2012 onder andere een masterclass plaats waaraan zo’n honderd meldingsbevoegden deelnemen.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 29

2012 jaarverslag GGD

Eéndagsmethode binnenmilieu De afdeling MMK van de GGD Zeeland bezocht de afgelopen jaren basisscholen in het kader van de ‘ééndagsmethode binnenmilieu’. Dit is een 5-jarig programma waarin scholen een ventilatieadvies op maat kunnen krijgen. Daarnaast ontvangen de scholen een lespakket en een stoplichtmeter, om zo ook na afloop van het bezoek actief met ventileren bezig te blijven. Het stookseizoen 2012-2013 is het laatste jaar van het project. In dit laatste jaar bezoeken wij 13 scholen. Ziekteverzuimbegeleiding voortgezet onderwijs Zeeuws-Vlaanderen In Zeeuws-Vlaanderen geeft de GGD ziekteverzuimbegeleiding aan het voortgezet onderwijs. Als bij een leerling opvallend ziekteverzuim voorkomt, schakelt de school de jeugdverpleegkundige in. De jeugdverpleegkundige nodigt de leerling en de ouders uit en gaat met hen in gesprek over de achterliggende redenen van het verzuim. De betrokkenheid van ouders bij deze gesprekken zorgt ervoor dat direct afspraken gemaakt kunnen worden. De jeugdverpleegkundige koppelt de uitkomsten van het gesprek terug aan de school en geeft tevens advies over mogelijke vervolgstappen. Ook heeft de

jeugdverpleegkundige de mogelijkheid om de leerling zelf voor een korte tijd te begeleiden en middels gesprekken te motiveren weer naar school te gaan. Doordat de jeugdverpleegkundige een bekend gezicht is op de school, is de drempel voor de leerling laag. Bij het voortgangstraject zal de jeugdverpleegkundige, in samenspraak met de zorgcoördinator van de school, verbinding leggen en gebruik maken van de interne zorgstructuur (IZT) en/ of het zorg- en adviesteam (ZAT) van de school en Bureau Leerplicht. De jeugdverpleegkundige kan ook altijd terugvallen op de deskundigheid van de jeugdarts. Door de begeleiding verbetert de vroegsignalering bij leerkrachten, die de aanmelding doen bij de GGD Zeeland. Er wordt vanuit een andere invalshoek gekeken naar (lichamelijke) klachten. Leerlingen kunnen niet meer zonder ingrijpen van de school lange tijd afwezig zijn. Per jaar begeleiden wij per school gemiddeld 30 tot 40 leerlingen.

29


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 30

Sluiten consultatiebureaus De GGD Zeeland doet in opdracht van de Zeeuwse gemeenten een voorstel voor een dekkend netwerk van consultatiebureaus (CB-locaties) binnen een eerder geschetst financieel kader. Van belang zijn goede en bereikbare CBlocaties waarin effectief en efficiënt vorm wordt gegeven aan de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Voor de hele provincie wordt tot 2015 € 100.000 bezuinigd op de huisvesting van de JGZ. Het aantal consultatiebureaus zal daardoor in heel Zeeland afnemen: van 86 naar 70. Pilot gegevensoverdracht kraamzorg en verloskunde naar jeugdgezondheidszorg Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) ontwikkelt in 2011 het standpunt: ‘Gegevensoverdracht van kraamzorg en verloskunde naar jeugdgezondheidszorg’. Ter voorbereiding op de landelijk invoering in 2013 en om na te gaan hoe de voorstellen uitwerken in de praktijk, start in 2012 een pilot. De GGD Zeeland wordt benaderd om, in samenwerking met het CJG, de regisseursrol voor de uitvoering van deze pilot op zich te nemen. De pilot wordt voorlopig uitgevoerd vanuit ZeeuwsVlaanderen, op een later tijdstip zullen we deze uitrollen in de andere drie regio’s. Het doel van het NCJ is de zorg voor kind en ouder zo optimaal mogelijk te laten verlopen. Het standpunt geeft een

ontwikkelingsrichting aan; welke gegevens heeft de professional in de jeugdgezondheidszorg nodig van de kraamverzorgende, de verloskundige en de verloskundig actieve huisarts? Continuïteit van de zorg na de geboorte is van groot belang en wordt hiermee gerealiseerd. Er worden afspraken gemaakt over registratie, overdracht en verantwoordelijkheden. De ervaringen uit de pilots vormen een bron van informatie. Daarbij worden de knelpunten - waar mogelijk - opgelost om de landelijke implementatie zo soepel mogelijk te laten verlopen. Dusi In 2012 start het project Dusi. Dusi is een onderzoek naar spraak-taal ontwikkeling van jonge kinderen. Het doel van Dusi is tweeledig; er moet een uniforme signalering komen voor spraak-taal problematiek bij kinderen van 1 tot 4 jaar. Dat betekent dat we een uniform signaleringsinstrument ontwikkelen voor deze groep kinderen. Verder willen we de nieuwe spraak-taal richtlijn voor 2-jarigen van het NCJ evalueren omdat deze alleen practise based en nog niet evidence based is. Het project wordt uitgevoerd door de Hanzehogeschool, GGD Zeeland en GGD Amsterdam, het NCJ, het Universitair Medisch Centrum Groningen en de Erasmus Universiteit Rotterdam. Het onderzoek loopt door tot 2016.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 31

2012 jaarverslag GGD

Week van de Lentekriebels GGD Zeeland ondersteunt in 2012 15 scholen die voor het eerst meedoen aan de Week van de Lentekriebels. De Week van de Lentekriebels is bedoeld om relationele en seksuele vorming een vaste plaats te geven binnen het schoolgezondheidsbeleid.

de ondersteuning vanuit school bij dit onderwerp en leerkrachten merken dat er een veiligere sfeer ontstaat op school en een opener sfeer rondom relaties en seksualiteit. Sinds 2011 doet ook het speciaal onderwijs mee met de Week van de Lentekriebels. Samen met MEE Zeeland is een traject ontwikkeld dat deze scholen op maat begeleidt.

De aftrap dit jaar is een workshop voor alle leerkrachten van de deelnemende scholen. Daarna gaan de docenten met elkaar aan de slag om het project op school uit te rollen. De Week van de Lentekriebels is altijd een groot succes: leerlingen vinden de lessen leuk, ouders zijn blij met

Kerncijfers Jeugdgezondheidszorg Activiteit Geboorten Contactmomenten 0 – 4 jaar Onderzoeken op 5-jarige leeftijd Onderzoeken op 10-jarige leeftijd Onderzoeken op 13-jarige leeftijd Screeningen logopedie met vragenlijst op 5-jarige leeftijd

2011 3702 63859 4174 4400 4225 4174

Vervolgonderzoeken logopedie op 5-jarige leeftijd

2205

Extra zorgcontacten 4-19 jaar Zorgcontacten speciaal onderwijs Aantal opvoedsteunpunten per 31 december 2012 Gesprekken tijdens spreekuren opvoedsteunpunten Gastlessen, training, cursus, workshop, bijeenkomsten Overleg Sociaal Medische Teams (SMT) Overleg zorg- en adviesteams basisonderwijs (ZAT)

5875 772 16 1895 73 24 20

2012 3686 59993 4147 4133 4276 Alleen nog op indicatie Alleen nog op indicatie

8715 762 18 2015 59 teams 24 teams 20

31


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 32

5. CONTACTEN MET ZEEUWSE GEMEENTEN Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de publieke gezondheid. Dit is vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. Publieke gezondheid richt zich op het bewaken, beschermen en bevorderen van gezondheid in de samenleving. Gemeenten kunnen hier, via hun beleid, invloed op uitoefenen. Dit kan bijvoorbeeld op woonomgeving en milieu en via WMO-, jeugd- en gezondheidsbeleid. De GGD Zeeland voert, in opdracht van de Zeeuwse gemeenten, zelf een aantal taken uit. Daarnaast ondersteunen en adviseren wij gemeenten over maatregelen die bijdragen aan het verbeteren van de volksgezondheid. Wij doen dit onder andere op basis van gegevensverzameling. Bijzondere aandacht gaat uit naar de grootste gezondheidsrisico’s en de meest kwetsbare groepen. Naast de activiteiten op het gebied van openbare volksgezondheid en jeugdgezondheidszorg onderhouden wij in 2012 op de volgende terreinen contact met de Zeeuwse gemeenten.

rVTV: regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning Zoals in het hoofdstuk ‘Algemene gezondheidszorg’ wordt beschreven, presenteren wij in mei de regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning (rVTV). De rVTV wordt gebruikt als input voor de gemeentelijke nota’s gezondheidsbeleid. Om integrale aanpak te agenderen en stimuleren, hebben we de rVTV in diverse gemeenten gepresenteerd in overleggen waarbij meerdere beleidsterreinen aanwezig waren. Regionaal Kompas Volksgezondheid Het Regionaal Kompas Volksgezondheid wordt normaal gezien twee keer per jaar uitgebreid en geactualiseerd. In 2011 is het Kompas niet geactualiseerd omdat er gewerkt werd aan een nieuwe vormgeving en inhoud. Deze aanpassing wordt in 2012 doorgevoerd. Ook alle stukken van de rVTV 2012 zijn op het Regionaal Kompas geplaatst.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 33

2012 jaarverslag GGD

Het Regionaal Kompas Volksgezondheid is een praktisch instrument voor beleidsmakers, zorgaanbieders en andere professionals op het gebied van volksgezondheid. Het geeft inzicht in de gezondheidsproblematiek in de regio en belicht de mogelijkheden voor het lokale beleid. › Meer informatie op www.regionaalkompas.nl

Gezondheidsbevordering Wij adviseren gemeenten over het brede veld van de publieke gezondheid. We gebruiken de rVTV als basis voor onze advisering. Integrale aanpak, het koppelen van verschillende beleidsterreinen in een buurt-/kerngerichte aanpak en de eigen kracht van burgers zijn belangrijke speerpunten. Dit jaar adviseren wij de Zeeuws-Vlaamse gemeenten over de nota regionaal gezondheidsbeleid in Zeeuws Vlaanderen. Uiteindelijk schrijven we de nota gezamenlijk. Ook integreren wij gezondheidsbevordering bij diverse andere projecten, zoals ‘lokale beweegnetwerken’, het verstevigen van de samenwerking met SportZeeland, Zichtbare schakel en Goedleven.nl. Dialoog met gemeenten Gemeenten en GGD Zeeland werken nauw samen bij de ontwikkeling, financiering en uitvoering van taken in het domein van de publieke gezondheid. Dat vraagt een voortdurende dialoog, zowel over de inhoud als over de financiering en uitvoering van het beleid. In 2012 geven we aan die dialoog vervolg via zogeheten AB-plus-lunches. Tijdens deze lunches voor bestuurders, ambtenaren

en gasten staat steeds een inhoudelijk thema uit de publieke gezondheid centraal. Verder organiseren wij regiobijeenkomsten voor raadsleden. Vanuit het PAO (Provinciaal Ambtelijk Overleg) wordt steeds vaker gewerkt met werkgroepen die thema’s onder hun hoede hebben, zoals bijvoorbeeld de verwijsindex, communicatie, programmaraden jeugdgezondheidszorg en algemene gezondheidszorg. De werkgroep scenario’s start in de tweede helft van 2012 met de uitwerking van drie toekomstscenario’s voor de GGD Zeeland. Dat leidt tot een opdracht voor het uitwerken van één scenario waarin publieke gezondheid en veiligheid beter moeten worden ingebed in het veranderende sociale domein. Ook over de transitie jeugd, die deel uitmaakt van dit scenario, gaan we in gesprek met gemeenten. Dit gaat onder andere via de taskforce jeugd en de werkgroep zorgaanbieders. Hierbij kijken wij specifiek naar de publieke gezondheid jeugd en het op maat aanbieden van deze zorg.

33


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 34

6. Bedrijfsvoering in beeld GGD Zeeland 3.0 De herijkte visie voor de GGD Zeeland is in 2011 uitgewerkt in een driejarig ontwikkelingstraject: GGD Zeeland 3.0. Met elkaar staan we voor de uitdaging om innovatie en klantgerichtheid te combineren met een bezuinigingsopdracht. We willen met onze GGD optimaal aansluiten op alle ontwikkelingen in de samenleving en tegelijkertijd ervoor zorgen dat de kosten binnen de door de gemeenten gestelde kaders blijven. Onder andere naar aanleiding van het project GGDigitaal wordt de organisatie steeds digitaler. We maken steeds vaker gebruik van apps en social media. Ook maken we in 2012 een start met het digitale platform 'Zeeland Samen Gezond'. De afdelingen jeugdgezondheidszorg en algemene gezondheidszorg geven een vervolg aan de omslag die nodig is om goed aan te sluiten op de decentralisatie van taken naar gemeenten. Maar ook om aan te kunnen sluiten bij de vragen van burgers. Dichtbij, deskundig en preventief zijn daarbij sleutelwoorden. Een goed voorbeeld daarvan is de voorbereiding van het digitale ouderportaal.

Daarnaast verwerven we in 2012 subsidies voor verschillende projecten, zoals ‘Zichtbare Schakel’ en ‘Kijk uit op de Westerschelde’. Ook maken we een start met de inrichting van een projectorganisatie. GGDigitaal 3.0® Als onderdeel van het programma ‘GGD Zeeland 3.0’ wordt met GGDigitaal 3.0® een groot deel van de bedrijfsprocessen gedigitaliseerd. Het doel van het traject is medewerkers in staat te stellen om zoveel mogelijk plaats- en tijdonafhankelijk te kunnen werken. In 2012 bereiden we het ontsluiten van digitale informatie via een nieuw intranetportal voor. Vanaf januari 2013 wordt dit portal (GGD Insite) de toegang tot informatie, documenten, poststukken en tot de gedigitaliseerde processen zoals verlofaanvragen, urenregistratie en bestellingen. In 2012 zetten we ook de eerste stappen voor de vervanging van de huidige telefonie. Uitgangspunt is het volledig onafhankelijk van plaats bereikbaar zijn via de voor de burger vertrouwde nummers. Ook belangrijk is het realiseren van een kostenbesparing.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:25 Pagina 35

35

2012 jaarverslag GGD

In het laatste half jaar is de vast/mobiel integratie zo volwassen geworden dat de GGD Zeeland hiertoe wil overgaan. Goedkoper, maximaal flexibel, en helemaal 3.0. De implementatie vindt plaats in 2013. Klanttevredenheid Dit jaar onderzoekt de GGD Zeeland de interne klanttevredenheid over het cluster ICT. De online vragenlijst levert een respons op van 68%. Gemiddeld scoort ICT voor haar dienstverlening een 7,2. Om hen te bevragen over de (gewenste) dienstverlening van de GGD Zeeland, houden we over verschillende onderwerpen interviews met klanten. Onder-

werpen die hierbij aan bod komen zijn onder andere het project flexibilisering contactmomenten en besmettingsaccidenten. Kwaliteitszorg De GGD Zeeland is HKZ-gecertificeerd. HKZ staat voor Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector. Dit betekent dat de GGD Zeeland voldoet aan de eisen die zowel door de Inspectie Volksgezondheid als door de maatschappij worden gesteld. Om ook in de toekomst aan deze eisen te kunnen voldoen, hanteren we onder andere een VAKregister (Verbeteringen, Afwijkingen, Klachten), waarin medewerkers eigen meldingen en meldingen van derden doen. Het VAK-register noteert in 2012 272 VAK-meldingen. Deze leiden tot 118 wijzigingen in het kwaliteitssysteem. Herkomst totaal 2011 Interne audit 34 Externe audit 0 Klant klacht/ externe klacht 32 Interne klacht 35 Interne afwijking n.a.v. (proces/zorg) evaluatie 9 Interne verbetering 199 309

2012 27 0 57 49 10 129 272

Meer informatie leest u in het complete kwaliteitsjaarverslag, zie www.ggdzeeland.nl/kwaliteitsjaarverslag2012.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:26 Pagina 36

Communicatie & publiekscampagnes De website van de GGD Zeeland wordt goed bezocht. We noteren dit jaar ongeveer 87.000 bezoeken, waarvan 66.000 van unieke bezoekers. Ook sociale media worden steeds meer ingezet. Twitteraccounts krijgen steeds meer volgers en Facebookaccounts steeds meer likes of vrienden. Ook Yammer wint binnen de organisatie aan populariteit. We geven communicatief vorm aan het ontwikkelingstraject GGD Zeeland 3.0 en het strategisch communicatieplan ‘Ontmoeten-Delen-Verbinden’. Hieruit vloeit onder andere het concept ‘Zeeland Samen Gezond’ voort. In juni geven we het eerste nummer van het online magazine uit. In de loop van het jaar werken we het concept verder uit, onder andere in de vorm van een LinkedIn groep. In 2013 zullen hier een Facebookpagina en een Twitteraccount aan toegevoegd worden. Het doel van ‘Zeeland Samen Gezond’ is kennis delen rondom publieke gezondheid en veiligheid en een netwerk creëren rond dit onderwerp voor zowel professionals (magazine en Linkedin) als burgers (Facebook). Belangrijk uitgangspunt is dat we hier communiceren namens GGD Zeeland en gemeenten, met als afzender ‘Zeeland

Statistieken www.ggdzeeland.nl 2012 Aantal bezoeken 87.228 Aantal unieke bezoekers 66.240 Aantal bezoeken mobiel 11.849 Paginaweergaven 130.328 Samen Gezond’. De aandacht voor publieke gezondheid en veiligheid in Zeeland is van groter belang dan de profilering van de GGD Zeeland. Verder adviseert en ondersteunt het team Communicatie medewerkers en management bij de eigen communicatietaken. Ook levert het team een communicatieve bijdrage aan diverse grote en kleine projecten. Tot slot ondersteunen we in totaal 11 keer bij calamiteiten.


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:26 Pagina 37

2012 jaarverslag GGD

Statistieken sociale media 31-12-2012 Twitteraccount @GGDZeeland Twitteraccount @Reiszusters Twitteraccount @Inf_GGD_ZLD Twitteraccount @Sensezeeland Twitteraccount @PosOpvoedenZLD

ICT; de kracht van verbinden, verbeteren en verduurzamen Om ervoor te zorgen dat de medewerkers van de GGD Zeeland flexibele toegang hebben tot hun informatie, werkt het cluster ICT voortdurend aan het verbeteren van de informatietechnologie en de computersystemen. Dit is een logisch gevolg van de ondersteuning van de GGD Zeeland 3.0 organisatie. Beschikbaarheid en continuĂŻteit van functionaliteiten, veilige informatieoverdracht en beheersbaarheid zijn daarbij het uitgangspunt. Het resultaat van deze doelgerichte innovatie is meer kennisdeling en efficiĂŤnter samenwerken, onafhankelijk van tijd, plaats en apparaat. Een aantal concrete voorbeelden zijn het faciliteren van de invoering van het digitaal dossier, de implementatie van WiFi op de hoofdlocatie in Goes en het ondersteunen en adviseren bij het project GGDigitaal (intranet). Krachtenbundeling met Veiligheidsregio De afdeling Middelen van de GGD Zeeland en het Bedrijfsbureau van de Veiligheidsregio Zeeland onderzoeken de haalbaarheid van samenwerking. Gedurende het eerste half jaar worden verkennende gesprekken gevoerd en wordt een inventarisatie gemaakt van de

Aantal volgers 915 244 127 472 489

Aantal tweets 450 440 85 492 309

processen bij beide afdelingen. In de zomer wordt duidelijk dat de ontwikkelingsfase van beide organisaties van elkaar verschilt, waardoor het zinvol is om even pas op de plaats te maken. De Veiligheidsregio zit midden in een reorganisatietraject vanwege de overkomst van de lokale brandweerkorpsen. De verwachting is dat deze reorganisatie in 2012 wordt afgerond. In 2013 bekijken we opnieuw hoe samenwerking vorm zou kunnen krijgen. Personeel & Organisatie In 2012 is verder vormgegeven aan de harmonisatie van de medezeggenschap van de werkorganisaties GGD Zeeland en St. GGD Jeugdgezondheidszorg. Verder zijn de arbeidsvoorwaarden binnen de Stichting GGD JGZ geharmoniseerd. Ook is het gebruik van het ERP pakket Afas Profit doorontwikkeld door het invoeren van workflowmanagement, managementcockpits en de uitrol van ESS en MSS. In 2013 zullen de personeelsdossiers worden gedigitaliseerd. Als lid van het kernteam GGD 3.0 levert P&O een bijdrage aan de ontwikkeling, vormgeving en uitvoering van het programma GGD 3.0 op de volgende terreinen: organisatie ontwikkeling, reorganisatie JGZ, digitalisering, krachtenbundeling op het gebied van bedrijfsvoering en human development.

37


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:26 Pagina 38

Opbouw personeel 0 - 29 jaar 20 30 - 39 jaar 47 40 - 49 jaar 116 50 - 59 jaar 95 60 - 65 jaar 34 > 65 jaar 4 totaal 316 Gemiddelde leeftijd mannen 51 Gemiddelde leeftijd vrouwen 46

Financieel overzicht GGD Zeeland sluit 2012 af met een positief resultaat van 7.195,25 euro. De winst van de GGD Zeeland komt in vergelijking met voorgaande jaren wel steeds meer onder druk te staan. Om die reden zullen in 2013 aanvullende maatregelen worden genomen om winstgevend te blijven met een afnemende gemeentelijke bijdrage. Gelukkig halen we ook in 2012 weer meer projectgelden binnen en kunnen we verder op de kosten besparen. Tot slot zijn we druk bezig met de toekomst van de Publieke Gezondheid. Door meer en intensievere samenwerking hopen we op termijn nog meer kosten te besparen terwijl de opbrengst voor de Publieke Gezondheid groter wordt.

Arbo overzicht Aantal medewerkers op 31 december Totaal personeelsinformatie FTE's 31-12-2011: Aantal verzuimmeldingen Aantal bedrijfsongevallen Aantal werkplekonderzoeken Ziekteverzuim inclusief zwangerschap Ziekteverzuim exclusief zwangerschap

2011 312 186,92 366 0 10 7,3% 6%

2012 316 191,01 338 0 18 8,4% 7,7%


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:26 Pagina 39

Lijst met afkortingen › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › › ›

VTV WMO WHO ZAT

› › › ›

Algemene gezondheidszorg Arbeidsomstandigheden Algemene wet bijzondere ziektekosten Beeldvorming-oordeel-besluitvorming Centra voor Anticonceptie, Seksualiteit en Abortus centrum voor Jeugd en Gezin Centrale toegang en opvolging Digitaal dossier in de Jeugdgezondheidszorg Eerste Hulp Bij Ongelukken Gezondheidsbevordering Gemeenschappelijke Gezondheids Dienst Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en rampen Gezondheidsonderzoek bij rampen Gecoördineerde regionale incidentbestrijdingsprocedure GGD Rampen Opvang Plan Harmonisatie van kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector Humaan papillomavirus Informatie en Communicatie Technologie Infectieziektebestrijding Jeugdgezondheidszorg Meld- en Actiepunt Bemoeizorg Medische milieukunde Nederlands Centrum Jeugdgezondheid Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Opleiden, trainen, oefenen Provinciaal Ambtelijk Overleg Preventief Geneeskundig Onderzoek Psychosociale hulpverlening Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne regionale Volksgezondheid ToekomstVerkenning Seksueel Overdraagbare Aandoening Structured Problem Analysis of Raising Kids Colofon: Jaarverslag Ship Sanitation Certificate Tuberculose GGD Zeeland 2012 Verbeteringen, Afwijkingen en Klachten Tekst en beeld: GGD Zeeland Verwijsindex Risicokinderen Zeeland Eindredactie: Caroline Houmes Vragenlijst Onvervulde Behoefte aan Opvoedingsondersteuning–Zorg- en risicotaxatie Ontwerp: de Wilde Zeeuw.nl Volksgezondheid ToekomstVerkenning Illustratie: Ronès Wielinga Wet Maatschappelijke Ondersteuning Druk: Media58 World Health Organisation ZorgAdviesTeam Oplage: 500 stuks

G G D ZEELAND JAARVERSLAG 2012

AGZ ARBO AWBZ BOB CASA CJG CTO DD JGZ EHBO GB GGD GHOR GOR GRIP GROP HKZ HPV ICT IZB JGZ MAB MMK NCJ NVWA OGGZ OTO PAO PGO PSH RIVM rVTV SOA SPARK SSC TBC VAK VIRZ VOBO-Z


GGD_3_ Jaarverslag_2013_rw-sn 16-05-13 13:26 Pagina 40

Scan deze QR-code met een iPhone of iPad en bekijk het jaarverslag online.

G G D ZEELAND JAARVERSLAG 2012 GGD Zeeland Westwal 37 4461 CM Goes T 0113 24 94 00 info@ggdzeeland.nl www.ggdzeeland.nl Twitter: @ggdzeeland


Jaarverslag_2012