Page 1

mondhygiëne Nederlands Tijdschrift voor

nummer 4 • juni 2013 • jaargang 19 • www.mondhygienisten.nl

Special Jeugdmondzorg

Stichting Jeugdtandverzorging Poetsbus Pleidooi betere organisatie Jeugdmondzorg • Initiatieven van mondhygiënisten• Het Nexø-model • Meldcode Kindermishandeling


De wetenschap van gevoelige tanden Er is een belangrijk product om u te helpen de strijd aan te gaan met gevoelige tanden SENSODYNE® Repair & Protect past de mogelijkheden van NovaMin® toe in een fluoridetandpasta voor dagelijks gebruik. NovaMin® vormt een herstellende hydroxyapatietachtige laag over blootliggende dentine en in de tubuli.1-5 Daardoor zijn uw patiënten, bij tweemaal daags poetsen, langdurig beschermd tegen pijn bij gevoelige tanden.6-8

Referenties: 1. Burwell A et al. J Clin Dent 2010; 21(Spec Iss): 66–71. 2. LaTorre G, Greenspan DC. J Clin Dent 2010; in press. 3. Efflant SE et al. J Mater Sci Mater Med 2002; 26(6): 557−565. 4. Clark AE et al. J Dent Res 2002; 81 (Spec Iss A): 2182. 5. GSK-data on file. 6. Du MQ et al. Am J Dent 2008; 21(4): 210−214. 7. Pradeep AR et al. J Periodontol 2010; 81(8): 1167−1113. 8. Salian S et al. J Clin Dent 2010; in press. SENSODYNE® en de ringen zijn geregistreerde handelsmerken van de GlaxoSmithKline groep.

GlaxoSmithKline Consumer Healthcare B.V. • Postbus 757, 3700 AT Zeist • www.gskdental.nl

CHSENO/0018/13

Specialist bij gevoelige tanden


Inhoud Colofon Nederlands Tijdschrift voor MONDHYGIËNE Het Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne (NTvM) is een uitgave van de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten (NVM), die acht maal per verschijnt en bestemd is voor haar leden. Redactieadres NTvM, p/a bureau NVM Postbus 1166, 3430 BD Nieuwegein Telefoon: (030) 657 1013 Email: redactie@mondhygienisten.nl www.mondhygienisten.nl Hoofdredacteur Mary Kroon Redactie Sophie Aa, Diana Bol-Krijgsman en Carolien Landheer Redactie-adviesraad Dr. Schelte J. Fokkema, MSc Mevr. Jacqueline van Rennes Mevr. Claartje M.M. Berendsen-Wolters Tekstredactie Quite Write Management Support, L.M. Tekstbureau

12

Vormgeving Twin Media bv, Culemborg www.twinmediabv.nl Druk Senefelder Misset BV, Doetinchem

22

Fotografie Suzanne Blanchard, Amsterdam Advertenties Bureau Van Vliet t.a.v. Luciene Paap, sales manager Postbus 20 2040 AA Zandvoort +31 (0)23-5717680 l.paap@BureauVanVliet.com www.bureauvanvliet.com Advertenties vallen buiten verantwoordelijkheid van de redactie en kunnen zonder opgave van redenen worden geweigerd. Redactionele formule De inhoud van het NTvM wordt, onder verantwoordelijkheid van de redactie, samengesteld volgens journalistieke normen. De NVM pagina’s zijn gereserveerd voor officiële mededelingen van de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten. Het NTvM publiceert ook artikelen die niet het officiële bestuursstandpunt van de NVM vertegenwoordigen Overname van artikelen Overname van artikelen of gedeelten daarvan is – met bronvermelding – alleen mogelijk na schriftelijke toestemming van de redactie. Abonnementen De abonnementsprijs bedraagt in 2013 ¤ 133,50 per jaar (inclusief btw). Uitsluitend niet mondhygiënisten kunnen zich abonneren op het NTvM. Het NTvM is onderdeel van het lidmaatschap van de NVM. Voor verdere informatie over opzeggen e.d. zie het colofon op de NVM pagina’s of kijk op www.mondhygienisten.nl

KORT NIEUWS

ONDERWIJS

4 5 6 37

70% minder caviteiten Lonen in de zorg Recente onderzoeken Productnieuws

24 Einde studiejaar. Terugblik 25 Student en… poetsles geven 26 Curricula van de opleidingen

BELEID 7 Pleidooi voor betere Jeugdmondzorg 11 Reacties op dit pleidooi

INITIATIEVEN JEUGD MONDZORG

PRAKTIJKVOERING 28 Casus: wel/niet restaureren

AGENDA 38 Cursussen, congressen, workshops 39 DCM cursussen dit voorjaar

12 Stichting Poetsbus 14 Ik poets wel.nl 15 Gedragscoaching

KRM

ONDERZOEK EN WETEN SCHAP

BLOG

16 Het Nexø-model 19 Hoe werkt het model in de praktijk? 27 Abstract: glazuurpreparatie/sealants

INTERVIEW 22 ‘Slechte mondhygiëne is een signaal’ Ninke van der Leck over Wet meldcode kindermishandeling

EN PROFIEL

41 Hoe vind ik een KRM geregistreerde mondhygiënist? 42 De ultimate kindermiddag

Special Jeugdmondzorg

NVM Nieuws 33 BMW en GSM 34 Regioteam NH Noord 35 Nieuwe statuten 36 Nieuwe vrije vestiging

23 Laura van Maanen

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

3


kort nieuws Een verzameling nieuwtjes die je wilt én moet weten www.mondhygienisten.nl

Werken in een ontwikkelingsland? Onder de titel ‘Failing to prepair is preparing to fail’ geeft DHIN op vrijdag 18 oktober in het gebouw van Dental Union in Utrecht weer een dagcursus voor mondzorgverleners (tandartsen, mondhygiënisten, kaakchirurgen) die enige tijd in ontwikkelingslanden willen werken. Ook voor degenen die daar al ervaring mee hebben, biedt de dag genoeg mogelijkheden. De kosten voor deze cursus bedragen € 100,Het aantal plaatsen is beperkt. Informatie via info@dhin.nl t.a.v. Hans van Hest.

De Nederlander geeft zijn gebit gemiddeld een

7.9!

70% minder caviteiten bij kinderen Op 24 mei is Eric Vermaire gepromoveerd op het onderwerp preventie van cariës bij kinderen. De titel van het proefschrift luidt: ‘Optimizing Oral Health. Towards a tailored, effective and cost-effective dental care’. Vermaire laat zien dat de zogeheten NOCTP-methode (Non-Operative Caries Treatment and Prevention-methode) drie keer zo effectief is in het voorkomen van gaatjes dan de standaardmethode: 70% minder caviteiten bij kinderen in de onderzoeksgroep. Bovendien is de NOCTP-methode kostenbesparend. Vermaire onderzocht ongeveer 180 zesjarige kinderen over een periode van drie jaar. De totale gemiddelde kosten voor cariëspreventie per kind waarbij de standaardmethode werd toegepast bedroegen € 154,-. Bij de NOCTP-methode zijn de aanvullende kosten € 108,-. In eerste instantie brengt deze methode dus hogere kosten met zich mee dan de reguliere behandeling, maar de mehtode is waarschijnlijk op de lange termijn juist kostenbesparend. Vermaire pleit dan ook voor nader onderzoek naar de invoering van de NOCTP-methode. Het Ivoren Kruis brengt het proefschrift uit in een makkelijk toegankelijke speciale uitgave ‘Gemotiveerde patiënten met gezonde monden’ voor het hele dentale team. De publicatie van het Ivoren Kruis is gratis te downloaden via www.ivorenkruis.nl en via de NVM website www.mondhygienisten.nl. Ook het proefschrift is gratis aan te vragen bij het Ivoren Kruis:info@ivorenkruis.nl

Foto: Bocas Sanas

Mediacampagne NVvP Tijdens het NVvP voorjaarscongres werd het startschot gegeven voor een mediacampagne om het bewustzijn van de relatie tussen parodontale problemen en de algemene gezondheid te vergroten. Dit werd gedaan aan de hand van een kort filmpje: ‘the vital connections’, dat via YouTube te bekijken is. De campagne richt zich in eerste instantie op de professie en wordt komend jaar verder uitgewerkt voor het publiek en andere medische zorgverleners.

4

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

Oproep Golfen in de duinen Op vrijdag 27 september vanaf 12.00 uur kunt u als mondhygiënist 18 holes spelen op de Domburgsche golfclub: een golfclub in de duinen, aan de zee. Het is een behoorlijk uitdagende en lastige 9-holes baan en de handicap eis is 36 of lager. Meer informatie over de club kunt u vinden op www.domburgschegolfclub.nl. Als u mee wilt doen, stuur dan een bericht naar myrianvankoolbergen@outlook.com. Zodra er meer informatie is overde kosten, definitieve inschrijving en betaling ontvangt u die per e-mail.


redactioneel

Samenstelling: L.M. Tekstbureau

Theorie en praktijk

jeugdspecial

Smoothies: boosdoeners voor het kindergebit Lonen in de zorg blijven stabiel Uit de tweede Loonwijzer/Monsterboard Wage Index, een rapport dat inzicht geeft in loonontwikkelingen in Nederland, blijkt dat het gemiddeld bruto uurloon in de gezondheidszorg met 16,90 euro in 2012 gelijk bleef ten opzichte van 2011. Van drie onderzochte beroepsgroepen verdienen de mannen nog steeds meer dan de vrouwen. Het verschil in bruto uurloon is het grootst bij uitvoerend personeel. Mannen in deze functies verdienden 10 procent meer dan vrouwen. Vrouwelijke professionals verdienden 9 procent minder dan mannen. Professionals Uitvoerend personeel

Man Vrouw Verschil € 20,50 € 18,00 6 - 9% € 17,40 € 15,80 10%

Deze cijfers zijn niet zozeer van toepassing op mondhygiënisten. Het gemiddelde bruto uurloon in deze sector ligt een stuk hoger en het merendeel van de sector is vrouw.

D

it nummer is voor een groot deel gewijd aan de mondzorg voor de jeugd. Ondanks vele inspanningen van de overheid, jeugdzorgorganisaties en niet in de laatste plaats zorgverleners als mondhygiënisten, blijkt dat een deel van de jeugd wat mondzorg betreft toch niet wordt bereikt. De toestand van veel jeugdige gebitten laat op dit moment danook heel wat te wensen over. Wat is hiervan de oorzaak en hoe kan het beter? Door deJeugdmondzorg anders te Praktische organiseren, zo initiatieven bepleit een aantal prominenten in dit nummer. Een prima pleidooi, dat wellicht op de langere termijn zijn vruchten kan afwerpen. Maar wat mij betreft moet het vooral komen van praktische initiatieven van ondernemende mondhygiënisten, waarvan in dit nummer een paar voorbeelden worden gegeven. Zoals de Poetsbus....Met deze bus wordt immers letterlijk wel die jeugd bereikt die zo moeilijk te benaderen blijkt. Mede namens de redactie wens ik iedereen een fijne zomer toe! Mary Kroon Hoofdredacteur marykroon@mondhygienisten.nl

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

5


kort nieuws Een verzameling nieuwtjes die je wilt én moet weten www.mondhygienisten.nl

Recente onderzoeken Stoppen met antistollingsmedicatie vaak niet nodig De meeste tandheelkundige ingrepen kunnen worden uitgevoerd zonder de inname van antistollingsmedicijnen te onderbreken. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Denise van Diermen, universitair docent bij de vakgroep Mondziekten en Kaakchirurgie/ Ziektenleer en Medisch Tandheelkundige Interactie van ACTA. De kans op een ernstige nabloeding is bij tandheelkundige ingrepen minder groot dan voorheen gedacht en kan met lokale middelen goed worden bestreden. Uit het onderzoek bleek dat juist het stoppen met antitrombotische medicatie ernstige risico’s met zich meebrengt, zoals trombose, hartinfarct en beroerte.

Osteoporose kan leiden tot gebitsverlies Osteoporose is de meest voorkomende metabole botziekte bij vrouwen. De aandoening wordt veroorzaakt door de afname van botmassa. Deze afname van botmassa wordt zeer waarschijnlijk al op

jeugdige leeftijd ingezet en dit zet de loop der jaren met 0,5-1% per jaar door. Na de menopauze vindt dit proces in versneld tempo plaats en kan het uiteindelijk leiden tot allerlei fracturen in het lichaam. Een recent onderzoek komt tot de conclusie dat osteoporosepatiënten moeten worden geïnformeerd over het mogelijk grotere risico van gebitsverlies en dat preventieve maatregelen van belang zijn.

Invloed verdoving op verstandskiezen Volgens de Journal of the Dental American Association zou locale verdoving bij jonge kinderen de ontwikkeling van de verstandskiezen in de onderkaak kunnen remmen. Grootte van leukoplakie belangrijkste voorspeller van mondkanker Patiënten met een witte plek op het mondslijmvlies (leukoplakie) groter dan 4 cm, hebben de grootste kans op het ontstaan van mondkanker. In tegenstelling tot wat eerder gedacht werd, blijken factoren als het geslacht, leeftijd, rookgewoonten, kleur en precieze locatie van leukoplakie in de mond, geen rol te spelen bij het voorspellen van

Elisabeth Brouns promoveerde onlangs op het onderwerp mondkanker en leukoplakie mondkanker vanuit leukoplakie. Dit stelt Elisabeth Brouns in haar proefschrift: Oral leukoplakia: a clinical, histopathological and molecular study waarvoor ze 144 patiënten bestudeerde. Een leukoplakie is een witte plek op het mondslijmvlies die vooral bij rokers voorkomt en soms kan wijzen op een voorstadium van mondkanker. Als iemand stopt met roken, verdwijnt een leukoplakie soms.

Bron: NTvT en Dental Info

Recensie Sophie Aa, redactielid en mondhygiënist, behandelde als mondhygiënist veel kinderen en las het boek Niet-Restauratieve Caviteitsbehandeling. Wat vindt zij van dit boek? “Het NRC-concept is duidelijk omschreven en uitgewerkt. Na het lezen van dit boekje ben ik me bewust geworden van de indicaties en contra-indicaties van NRC. Het boekje bevat afbeeldingen waarmee de tekst wordt ondersteund. Ook wordt met behulp van casuïstiek duidelijk wat NRC inhoudt en in welke situaties het kan worden toegepast. Naast het toegankelijk maken van cariëslaesies voor reiniging is informed consent een even belangrijk onderdeel van het NRC-concept, dit moet niet worden onderschat. De conventionele behandeling is geen oplossing voor het cariësprobleem, met NRC kan dit probleem wel worden aangepakt. Na verloop van tijd geeft het NRC-concept een goed beeld van de cariësactiviteit voor de behandelaar. Om die redenen zou ik het toepassen in de praktijk.” Auteur R.J.M. Gruythuysen ISBN10 9089760997 ISBN13 9789089760999 Prijs € 47,50

6

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne


beleid

Special Jeugdmondzorg

Mondzorg van de jeugd moet beter worden georganiseerd In dit artikel pleiten de auteurs voor onderzoek naar een betere organisatie van de mondzorg voor de jeugd door de vertegenwoordigers van de beroepsgroepen. Het pleidooi is eerder verschenen in het Nederlands Tandartsblad (NT). Tekst Prof. dr. Rob Burgersdijk emeritus hoogleraar kindertandheelkunde dr. René Gruythuysen tandarts prof. dr. Cor van Loveren hoogleraar Preventieve Tandheelkunde

Wij willen via samenwerking de bereikbaarheid van de mondzorg aanzienlijk verbeteren en door innovatie de gezondheidswinst verhogen alsmede kosten besparen. Wij adviseren daartoe een stuurgroep in te stellen die met het onderzoek wordt belast.’

Decennia lang trad er een aanzienlijke verbetering op van de mondgezondheid onder jeugdigen. Echter midden jaren ’80 kwam hieraan een eind, met name bij de groep jonge kinderen. Overeenkomend met wat hierover bekend is in de internationale literatuur, concludeerde TNO in 2007 dat factoren als sociaal-economische status en poetsgedrag van invloed zijn op het al dan niet gaaf zijn van het gebit. Kinderen uit lage sociale milieus en kinderen die minder dan twee maal per dag hun tanden poetsen kunnen als risicogroepen voor een niet-gaaf gebit worden aangemerkt. Met het programma ‘Kies voor gaaf’ heeft de NMT in 2007 het initiatief genomen om de mondgezondheid bij kinderen te verbeteren door er naar te stre-

ven kinderen van jongs af aan in contact te brengen met mondzorgverleners en de mondzorg te optimaliseren. Het blijkt namelijk volgens het CBS dat bijna 20% van de kinderen tussen 0 en14 jaar niet jaarlijks naar de tandarts gaat. Waarschijnlijk ligt dit percentage bij de allerjongsten veel hoger. Een substantieel deel van deze kinderen komt pas voor het eerst in aanraking met mondzorg als een ernstige situatie is ontstaan met verhoogd risico op pijn en ontstekingen. Regelmatig leidt dit vervolgens tot ingrijpende en kostbare mondzorg onder algehele anesthesie. De vraag is hoe bevorderd kan worden dat deze grote groep van kinderen van jongs af aan toegang tot de mondzorg krijgt.

Noodzaak tot samenwerking Het uiteindelijke doel van de mondzorg bij kinderen is het bereiken van gezondheidswinst in de ruime zin met beperking van de kosten. Natuurlijk bieden reeds veel tandartsen en mondhygiënisten een optimale mondzorg, dat wil zeggen met de middelen en mogelijkheden die hen op dit moment ter beschikking

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

7


beleid

De mondzorg van de jeugd moet onderdeel zijn van een zorgketen staan. De mondzorg voor de jeugd vertoont echter tekortkomingen die moeilijk zijn op te lossen in het huidige systeem van zorgverlening dat plaatsvindt in separaat opererende praktijken. Bijvoorbeeld: De praktijken met aandacht voor goede mondzorg bij kinderen zijn niet bereikbaar voor hen of er wordt van huis uit te weinig ondernomen om van de geboden mondzorg gebruik te maken. Om dit te stimuleren is samenwerking met andere instanties in de jeugd(gezondheids)zorg (GGD/Centra voor Jeugd en Gezin) onmisbaar. Samenwerking waarbij de belangen van het kind centraal staan is te realiseren door ketenzorg. Over het verschil tussen het huidige zorgsysteem en samenwerking in de vorm van ketenzorg wordt opgemerkt: ‘Handelingen in de zorg vinden nu vaak per organisatie of zorgverlener plaats. Ze worden daar beleefd als een complete procesgang. Maar in feite zijn het deelactiviteiten, schakels van de keten die de patiënt doorloopt, van (zelf )diagnose naar behandeling tot en met nazorg. De patiënt ervaart het zelden als een vloeiende reeks. Samenwerken vanuit de notie van één gemeenschappelijk doel en één belang - de patiënt en vanuit het gemeenschappelijke primaire proces - de keten - levert forse winst op voor de patiënt, voor instellingen en voor de samenleving. De ambitie om de zorg rondom en met de patiënt als middelpunt te organiseren, in plaats van andersom, hoort hierbij (CBO & Stichting Ketennetwerk).’ De mondzorg van de jeugd als onderdeel van een zorgketen maakt het mogelijk een behandelstrategie te ontwikkelen in samenwerking met bijvoorbeeld de GGD en instellingen voor Jeugd(gezondheids)zorg die focust op de gezondheid van het kind in algemene zin. Daarbij wordt tegemoet gekomen aan de wens van de overheid om de aandacht voor ziekte en zorg (ZZ) te verleggen naar gezondheid en gedrag (GG). Hoewel er geen duidelijk aantoonbaar causaal verband bestaat tussen de prevalentie van cariës en obesitas, liggen aan beide ziekten overeenkomstige variabelen ten grondslag en kan een gezamenlijke strategie bijdragen aan de oplossing van beide problemen.

8

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

Samenwerking met de jeugd(gezondheids)zorg kan ertoe bijdragen een adequaat antwoord te vinden op samenhangende problemen die zich in deze specifieke groepen voordoen. Samenwerking met de jeugd(gezondheids)zorg kan er ook aan bijdragen dat er vroegtijdig en efficiënter wordt gecommuniceerd tussen zorgverleners bij tekenen van kindermishandeling. Uit onderzoek op een militaire campus in de V.S. is komen vast te staan dat bij mishandelde kinderen 8 maal vaker verwaarloosde caviteiten voorkwamen dan bij andere kinderen. Verwaarlozing van mondverzorging door de ouders ten aanzien van de primaire, secundaire en/of tertiaire preventie kan een eerste signaal zijn voor het aanwezig zijn van andere vormen van kindermishandeling.

Innovatie Op dit moment ligt het accent van de mondzorg van de jeugd nog op symptoombestrijding door restauratieve behandeling. In een recent artikel beschrijven Van Palenstein, Helderman en Huddleston Slater in NT de Nexø-methode. De methode, die wordt toegepast op het Deense eiland Bornholm, is een mooi voorbeeld van een succesvolle causale aanpak van het mondzorgprobleem bij kinderen. De methode resulteert in een opmerkelijke daling van de cariësprevalentie, met op termijn een kostenbesparing door de bereikte gezondheidswinst. De methode is eveneens met succes onderzocht in Moskou en Groenland. Een test van het Nexø-model in Nederland betrof schoolgaande jeugd van 6 tot 9 jaar. De voorlopige resultaten zijn bemoedigend en vragen om uitbreiding van het project naar jongere en oudere kinderen. De Nexømethode is gebaseerd op systematische plaquebeheersing, monitoring en begeleiding. De in de Richtlijn voor de Mondzorg voor jeugdigen opgenomen niet-restauratieve caviteitsbehandeling is in dit op-


beleid

‘Eerst maar eens een duidelijke samenwerkingsvisie!’ Inhoudelijk kan ik mij prima in het stuk vinden. Ook het oprichten van een stuurgroep lijkt mij een uitstekend idee, omdat er melding gemaakt wordt van een georganiseerde aanpak met een breed maatschappelijk draagvlak. Het initiatief leggen de schrijvers echter bij de vertegenwoordigers van de beroepsgroepen binnen de mondzorg. Of dat laatste een goed idee is, vraag ik mij, gezien de complexiteit om integrale jeugdzorg te organiseren en vorm te geven, echter af. Het lijkt mij meer een taak die thuishoort bij de overkoepelen-

de instanties van de jeugd(gezondheids) zorg. Het belang van georganiseerde mondzorg moet dáár duidelijk gemaakt worden. Een duidelijke samenwerkingsvisie tussen de verschillende beroepsgroepen binnen de mondgezondheid van de jeugd ontbreekt echter nog, laten we het daar eerst eens over eens worden, voordat wij onderdeel denken te kunnen gaan worden van de, nog gecompliceerdere, integrale zorg voor de jeugd…

zicht een logisch vervolg op de Nexø-methode, met als doel door de verantwoordelijkheid voor het stoppen van het cariësproces primair bij de ouders te leggen en hen te winnen voor goede zelfzorg. In Denemarken vormden de gunstige resultaten van het Nexø-project een aanleiding om de verworvenheden te incorporeren in de georganiseerde zorg in heel Denemarken, een initiatief dat navolging verdient in ons land.

We moeten samenwerken met GGD en Centra voor Jeugd en Gezin

Noodzaak tot het doen van onderzoek Het op de juiste wijze implementeren van innovatie in de zorg is een complex proces. De steun van ZonMw kan dit proces faciliteren en is daarom zeer gewenst. Ook het faciliteren van onderzoek naar de resultaten van innovatieve zorginspanningen is noodzakelijk bij het zoeken naar wegen om de zorg te optimaliseren en zonodig bij te sturen.

Organisatie van de mondzorg Bij organisatie van de mondzorg wordt gedacht aan een systeem waarbij alle mondzorgpraktijken (zowel bestaande instellingen voor mondzorg aan jeugdigen als individuele mondzorgpraktijken)

worden betrokken waarin kinderen worden behandeld en die zich willen conformeren aan nader te definiëren criteria. Die criteria zijn gerelateerd aan het bevorderen van de kwaliteit van de zorg en het bereiken van aantoonbare gezondheidswinst. Het is, zoals reeds werd aangegeven, van belang in de organisatie ook de GGD en de instellingen voor Jeugd(gezondheids)zorg te betrekken om ketenzorg te bevorderen. Daarmee wordt voorkomen dat grote groepen van kinderen – zoals nu het geval is – buiten de boot vallen waar het de mondzorg betreft. Uiteraard dient kostenbeheersing een belangrijk deel van de zorg uit te maken. Het streven is

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

9


EasyGrip

Interdental Cleaners met vaste houder

Uitvoeringen 6 maten recht: 1,9 mm - oranje/wit 2 mm - grijs/wit 2,5 mm - geel/wit 3 mm - rood/wit 4 mm - groen/wit 5 mm - l.blauw/wit

TePe Interdentale ragers

Borsteldeel met zachte, stevige filamenten. Draad voorzien van kunststof coating voor een aangenaam gebruik. Zeshoekige houder, uitgevoerd in twee componenten materiaal (hard en zacht) voor een goede grip. Luchtdoorlatend kapje beschermt en verlengt de EasyGrip voor een optimaal comfort en bereik.

De keuze van de professional Onze interdentale ragers zijn efficiënt, zacht en voldoen aan de individuele behoefte van uw patiënt. Made in Sweden, used worldwide.

www.lactona.nl

AD130002NL

www.tepe.com

2 maten conisch: 2,5 t/m 5 mm - wit 3 t/m 7 mm - d.blauw/wit

Evidence Based Practice MSc/Drs START 12E ACADEMISCH JAAR SEPTEMBER 2013

Bridging healthcare and science

Tweejarige universitaire deeltijd masteropleiding tot klinisch epidemioloog (medisch wetenschappelijk onderzoeker) voor medici, paramedici, verpleegkundigen en verloskundigen

Voor contact, voorlichtingsdata, informatie en aanmelding:

www.amc.nl/masterebp Naamloos-8 1

een eersteklas carrièrestap als startpunt naar een hoog wetenschappelijk niveau modern en actueel onderwijs met een multidisciplinaire benadering (inter)nationaal gerespecteerd en NVAO-geaccrediteerd locatie Faculteit der Geneeskunde - AMC 17-01-13 16:14


beleid

‘Meer mondhygiënisten en goed opgeleide preventieassistenten’ Al jaren lang blijkt dat de mondgezondheid van de jeugd verbetert, maar dat er onder de jeugd grote verschillen zijn gerelateerd aan de sociaal economische status. Ook weten we al jaren dat, wanneer ingezet wordt op preventieve mondzorg met de nadruk op gedragsverandering van zowel het kind als de ouders/verzorgers, die zorg een positief effect heeft op de mondgezondheid. Dat laatste blijkt opnieuw uit het proefschrift van Erik Vermaire, ‘Optimizing Oral Health’. Daarnaast is de mondzorg voor de jeugd in ons land goed verankerd in de basisverzekering en in principe dus toegankelijk en bereikbaar voor álle Nederlandse kinderen. Kortom: we weten mede dankzij de richtlijn ‘Mondzorg voor jeugdigen’ hoe het moet en de middelen om goede preventieve mondzorg te verlenen zijn er. Waarom lukt het dan niet om álle jeugdigen in Nederland op een beter niveau qua mondgezondheid te krijgen? Naar mijn idee omdat er een systeem ontbreekt. Een systeem zoals door de enkele jeugdtandverzorgingsdiensten die ons land nog

kent, gehanteerd wordt. Breng mondzorg naar de plaatsen waar ieder kind in zijn leven terecht komt: bij het consultatiebureau, op kinderdagverblijven, peuterspeelzalen. In ieder geval op basisscholen en zelfs in het vervolgonderwijs. Want uit onderzoek blijkt ook dat bij de jeugd tussen de 12 en 17 jaar de cariësprevalentie en erosie fors toe nemen. Dat mondhygiënisten en - goed opgeleide - preventieassistenten hierbij ‘een belangrijke rol kunnen spelen’ en naar mijn mening zelfs de aangewezen zorgverleners zijn, is evident. Méér mondhygiënisten en een geaccrediteerde mbo-opleiding voor preventieassistenten zijn dan ook noodzakelijk om een georganiseerd systeem van de grond te krijgen. Vroegere projecten met ‘kindertandverzorgsters’ hebben namelijk al lang aangetoond dat het kan én dat het werkt. Net zoals in het Deense Nexø of, zoals beschreven in bovengenoemd proefschrift, in Den Bosch. Meer en opnieuw onderzoek lijkt daarmee overbodig. Wat

daarom door brede inzet van mondhygiënisten en preventieassistenten de kwaliteit van de mondzorg voor jeugdigen te verbeteren en de kosten te beperken. Uiteraard dient gestreefd te worden naar landelijke dekking, zodat iedere kind toegang heeft tot de georganiseerde zorg.

Stuurgroep Wij pleiten voor het instellen van een stuurgroep met een breed professioneel en maatschappelijk draagvlak die de opdracht krijgt de mogelijkheid van georganiseerde mondzorg voor de jeugd te onder-

Corrie oet Jongbloed-Z VM Voorzitter N moet er dan wel? Op grond van bevolkingscijfers en bestaand onderzoek kunnen aantallen benodigde zorgverleners worden vastgesteld. Het Capaciteitsorgaan kan de minister in deze ‘beleidsrijker’, dat wil zeggen op grond van een ándere visie op de mondzorg, adviseren. De NMT kan zich hard maken voor een goede mbo-opleiding tot preventieassistent; de NVM voor méér mondhygiënisten. Waardoor een georganiseerd systeem voor de jeugd ook werkelijk van de grond zou kunnen komen.

zoeken als een onderdeel van de integrale zorg voor de jeugd in Nederland aangepast aan eventueel bestaande lokale of regionale situaties. Op initiatief van de NMT en met medewerking van veel betrokken instanties zijn in 2012 de Richtlijn Mondzorg voor jeugdigen gepresenteerd. Deze vormen een uitstekend vertrekpunt voor het onderzoeken van de vraag of, en zo ja hoe, de mondzorg van de jeugd kan verbeteren door een georganiseerde aanpak volgens de recente inzichten. Wij hopen dat de vertegenwoordigers van de beroepsgroepen in de mondzorg hiertoe het initiatief nemen.

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

11


Initiatieven jeugdmondzorg

Special Jeugdmondzorg

De Poetsbus

‘Voorlichting en preventie, dat zijn onze drijfveren’ De Stichting Jeugdtandverzorging Poetsbus is inmiddels geen onbekend fenomeen meer in Nederland. En dit niet in het minst door zijn wel heel aparte behuizing! Een gesprek met Judith Bout en Amanda Langenberg over dit bijzondere initiatief. Tekst Mary Kroon

I

n diverse media is de grote gele Amerikaanse schoolbus al regelmatig opgedoken. Onlangs nog was de bus te zien bij de opening van de Dag van de Mondhygiënist, waar het winkelend publiek in Alkmaar een kijkje in de bus kon nemen. ‘De poetsbus is een van de initiatieven die inspelen op de behoefte aan preventieve voorlichting voor een gezonde kindermond. Want daar is nog een heel terrein te winnen’, aldus Judith Bout, de oprichtster van de Stichting Jeugdtandverzorging Poetsbus. Judith startte na haar studie in 1983 de mond­ hygiënistenpraktijk Alkmaar, die inmiddels is uitgebreid tot een praktijk waar vier mondhygiënisten werken. Met de oprichting van deze praktijk was Judith de vierde in Nederland die een zelfstandig ondernemende mondhygiënistenpraktijk begon. In 2009 richtte zij samen met dochter Amanda Langenberg de stichting Jeugdtandverzorging Poetsbus op. Deze praktijk is gehuisvest in een van oorsprong Amerikaanse schoolbus! ‘Dit was altijd al een droom

12

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

links Judith Bout, rechts haar dochter Amanda Langenberg


Initiatieven jeugdmondzorg

van mij’ zegt Judith. Zij haalde de splinternieuwe bus uit Amerika naar Nederland en liet hem twee jaar geleden ombouwen tot een mobiele mondhygiënepraktijk. ‘Het was een heel gedoe en het ging niet allemaal van een leien dakje, maar mijn droom was werkelijkheid geworden!’ Amanda Langenberg, de dochter van Judith, is een van de drijvende krachten achter de poetsbus. En, niet onbelangrijk, zij is degene die de gigantische kolos kan besturen! Onlangs haalde zij hiervoor haar vrachtwagenrijbewijs. Amanda is afgestudeerd bachelor facility manager en regelt als praktijkmanager alle organisatorische zaken: de pr en marketing, zoals contact met de scholen, ouders en tandartsen, zij houdt de website bij en geeft regelmatig informatieve lezingen. Daarnaast heeft Amanda de propedeuse mondzorgkunde behaald waardoor ze de basiskennis heeft vergaard om preventieve voorlichting te geven.

Wat was de motivatie om deze Stichting te starten? Judith: ‘Er bleek en blijkt nog steeds een enorme behoefte te zijn aan goede voorlichting op het gebied van mondzorg bij de jeugd. Want met de Nederlandse kindergebitten is het op dit moment niet al te best gesteld. Uit het onderzoek ‘research mondgezondheid basisschool kinderen Alkmaar’, dat onze praktijk in 2008 heeft uitgevoerd, bleek dat 50% van de kinderen met een autochtone achtergrond en 81% van de kinderen met allochtone achtergrond gaatjes heeft. Daarnaast is uit onderzoek van ACTA in 2011 gebleken dat 56% van de Nederlandse kinderen van 5 jaar gemiddeld 8 gaatjes heeft. Kortom: veel werk aan de winkel, interessant werk ook omdat juist de preventieve en voorlichtende aspecten van het vak mijn drijfveren zijn!’

Wat doet de Poetsbus om het kindergebit gezonder te maken en te houden?

deren van 4 tot maximaal 14 jaar voorlichting te geven en te behandelen. De jongere kinderen van 0 tot 4 jaar benaderen we door voor de ouders/verzorgers interactieve workshops en poetslessen te organiseren. Ook voor het nog ongeboren kind geven wij voorlichting. In samenwerking met verloskundige praktijken geven wij voorlichting aan aanstaande moeders. De GGD adviseert de start van voorlichting mondgezondheid voor kinderen op -9 maanden. De Poetsbus volgt dit advies op.’

‘Wij proberen kinderen van alle leeftijden te bereiken. Met de poetsbus gaan wij langs basisscholen om kin-

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

13


Artikel initiatieven jeugdmondzorg

Special Jeugdmondzorg

Stichting IkPoetsWel

Doet het anders!

Stichting IkPoetsWel, gestart in januari 2012, is een non-profit organisatie die zich bezighoudt met de bevordering van de mondgezondheid van kinderen. De stichting wil door een andere benadering van voorlichting, informatieverstrekking en advisering niet in een project maar in een traject de jeugd (van 4 t/m 17 jaar) begeleiden. Denise List en Manja Lang zijn de drijvende krachten achter de stichting.

Denise en Manja lichten toe: ‘Door de kinderen een educatief en pedagogisch verantwoord programma aan te bieden brengen wij hen het besef bij hoe belangrijk een goede mondgezondheid is, niet alleen voor de tanden en kiezen maar ook voor de totale gezondheid. Goed kunnen kauwen zorgt immers voor een goede opname van de nodige voedingsstoffen en een schoon en verzorgd gebit geeft kinderen zelfvertrouwen en kans op een betere positie in de huidige samenleving. Door IkPoetsWel worden veel scholen en instellingen (zoals naschoolse opvang) bezocht waar gratis voor-

lichting wordt gegeven. Dit gebeurt vier keer per jaar. De lessen worden gegeven door mondhygiënisten en onderwijsassistenten.

Kookworkshops Maar IkPoetsWel trekt het educatieve programma breder, aldus Denise en Manja. ‘Er is niet alleen aandacht voor het kindergebit. Door samen te werken met organisaties als Lekker Pûh!!!, het Centrum Biologische Landbouw en sportinstructeurs, probeert IkPoetsWel kinderen meer bewust te maken van het belang van een gezonde mond, goede voeding en beweging. Daarvoor worden er ook kookworkshops georganiseerd, zijn er uitjes naar een tandpastafabriek en organiseren wij sport- en spel-middagen in de omgeving.’

Hoe wordt een en ander gefinancierd?

Denise List (links op de foto) is al de rtig jaar mondhygië nist. Zij heeft de sti chting opgericht. Manja Lang (rech de praktijkmanag ts) is er en regelt alles, van de afspraken PR-zaken, de webs tot ite en de acquisitie (dit laatste samen met Denise) - Fotog rafie Marlou Pulles van PuurP

‘De kinderen die deelnemen aan IkPoetsWel bezoeken tweemaal per jaar een centrum van de stichting. Inmiddels zijn er in Nederland vijf vestigingen. Hierdoor is het mogelijk om voor de kosten voor monitoring, adviezen, voorlichting en andere behandelingen die door mondhygiënisten worden uitgevoerd, een vergoeding te ontvangen van de verzekeraars, waarmee een gedeelte van de stichting wordt gefinancierd. Sponsoren voor IkPoetsWel zijn uiteraard ook van harte welkom!’

ulles

Informatie info@ikpoetswel.nl, www.ikpoetswel.nl

14

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne


initiatieven Artikel jeugdmondzorg

Mondhygiënist en vitaliteitstherapeut coacht kinderen naar beter poetsgedrag

‘Concentreer je op het gedrag’

Y

vonne van Vugt Kort studeerde in 2004 in Utrecht af als mondhygiënist. Nog geen jaar later startte zij samen met een vriendin een mondhygiënepraktijk in Gorinchem. In 2006 volgde zij de posthbo opleiding curatieve en restauratieve tandheelkunde in Nijmegen.

Yvonne besloot te stoppen met de vrije vestiging.‘Het werk als mondhygiënist gaf mij niet genoeg voldoening, dus ben ik op zoek gegaan naar een opleiding, waarmee ik wat meer kennis zou krijgen over de relatie tussen welzijn en de algehele gezondheid.’ Zij vond via internet de 4 jarige post-hbo opleiding tot vitaliteitstherapeut. Wat leer je op deze opleiding? Yvonne: ‘Kort gezegd: alles op het gebied van voeding, beweging en mentale gezondheid in relatie tot vitaliteit. Als mondhygiënist merkte ik dat veel patiënten gestrest zijn en op zoek zijn naar een beetje meer geluk.’ Op dit moment werkt Yvonne én als mondhygiënist én is zij eigenaar van Yvital leefstijl & vitaliteit. Zij begeleidt mensen om vitaler en energieker te worden door adviezen over voeding, beweging en ontspanning, stress en emoties. De coachtechnieken die zij hierbij gebruikt, past zij ook toe in haar werk als mondhygiënist, en ook bij kinderen, zegt Yvonne. ‘In de algemene praktijk kom ik veel kinderen tegen die beter moeten poetsen. Dit is echter hartstikke moeilijk. Als mondhygiënist kun je patiënten de juiste poetstechniek aanleren, maar vervolgens is het wel belangrijk dat er thuis twee keer per dag, op de juiste manier gepoetst wordt. Het blijkt dat kinderen de techniek vaak aardig onder controle hebben, maar het moeilijk vinden om de motivatie te vinden om daadwerkelijk de tijd te nemen om te poetsen.

Special Jeugdmondzorg

Tijdens het aanleren van het juiste poetsgedrag concentreer ik mij niet alleen op de techniek, maar voornamelijk op het gedrag. Een motiverende en oplossingsgerichte aanpak helpt hierbij en bestaat uit de volgende stappen: 1. Openstaan 2. Begrijpen 3. Motiveren 4. Doen 5. Blijven doen

In kleine stapjes Sla je de eerste stap over, dan is de kans op gedragsverandering minimaal. Zodra kinderen merken dat ze mee mogen denken en beslissen zullen ze openstaan. Ze zijn een deel van de oplossing. Stel de juiste vragen (motivational interviewing). Op deze manier coachen kost meer tijd dan het geven van een poetsinstructie, maar nieuw gedrag aanleren kost nu eenmaal veel tijd. Uiteindelijk moet het een automatisme worden, met een blijvend resultaat. Gedragsverandering gaat in kleine stapjes en door iets dagelijks te doen wordt iets een gewoonte. De kinderen gaan de praktijk uit met een afspraak over de volgende stap naar het juiste poetsgedrag. Een stap waar ze zelf over meebeslist hebben en die ze de komende dagen dagelijks gaan uitvoeren. Een volgende afspraak is daarom het liefst een week, maximaal 2 weken, later. Tijdens deze afspraak wordt er gekeken naar de poetstechniek, maar vooral wordt het gedrag geëvalueerd en wordt er samen besloten wat de volgende stap zal zijn.’ Meer info: www.yvital.nl

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

15


Onderzoek en Wetenschap

Special Jeugdmondzorg

Nieuw elan in de mondzorg

Het Nexø-model: minder plaque en cariës door gedragsverandering

Van het totale mondzorgbudget (2,7 miljard) wordt 70% besteed aan het herstel van cariës en de gevolgen daarvan en 10% aan parodontitis. Onderzoek heeft aangetoond dat beide ziekten door preventie voor een groot deel te voorkomen zijn door gedragsverandering. De preventieve benadering – promotie van een gezonde mond – volgens het Nexømodel is met name effectief bij de jeugd. Tekst W.H. van Palenstein Helderman, Y.A.B. Buunk-Werkhoven, J.J.W. Huddleston Slater

I

n Denemarken heeft het Nexø-model ertoe geleid dat 18-jarigen, die vanaf hun 5e of 6e jaar volgens dit model zijn ‘behandeld’ en gevolgd, gemiddeld 81% minder caviteiten en vullingen hebben dan leeftijdsgenoten die een traditioneel, vooral restauratief, traject hebben doorlopen.

Zelfzorg In het Nexø-model wordt de nadruk gelegd op zelfzorg van patiënten, zoals tandenpoetsen met fluoridetandpasta. In tegenstelling tot een algemene preventie aanpak, ligt de focus niet op professionele preventieve interventies zoals fluorideapplicaties en fissuurverzegeling. Hiertoe wordt alleen overgegaan als blijkt dat de patiënt in verhouding meer tijd nodig heeft om zijn mondzorggedrag op orde te brengen. Professionele preventieve interventie kan helpen de kwetsbare periode - als de kans op cariës groot is - zonder schade door te komen.

16

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

Kosten Hoewel in het Nexø-model het aantal tandartsbezoeken in de eerste jaren gemiddeld hoger is de traditionele 2 maal per jaar, neemt daarna het aantal bezoeken sterk af, uiteraard afhankelijk van het cariësrisico. De preventieve benadering volgens Nexø is, wat betreft het preventiepakket, kostenneutraal tot het 18de levensjaar. Omdat caviteiten worden voorkomen lopen de kosten van restauratieve behandeling terug. Ook komen er veel minder caviteiten op latere leeftijd in de restauratieve cyclus (met alle kosten van dien) terecht. Kortom, vanaf het 18de jaar en in de jaren daarna levert de zelfzorg benadering volgens het Nexø model aanzienlijke kostenbesparing op.

Wat is nodig voor een optimale ‘Nexø-model’ benadering? • G  oede communicatieve en sociale vaardigheden • Cariësrisico analyseren (herkennen actieve en inactieve cariës)


Onderzoek en Wetenschap

Score

Categorie

Criteria

0

Gezond

Normaal gezond glazuur en worteldentine (eventueel lichte verkleuring in het harde weefsel)

2

Actieve glazuurcariës

Glazuuroppervlak is wit/geel opaak, soms 1 krijtachtig met verlies van glans; voelt ruw wanneer de top van de pocketsonde licht over het oppervlak gaat; meestal bedekt met plaque. Geen zichtbaar weefselverlies of minuscuul glazuurdefect, maar geen blootliggend dentine. Glad oppervlak: Cariës dicht bij de gingiva. Fissuur /put: Intacte morfologie van de fissuur; cariës langs de wanden van de fissuur.

4

Actieve Cariës tot in het dentine Dentine is zichtbaar en 3 dentinecariës de bodem van de caviteit voelt zacht of leerachtig aan. Wanneer het dentine niet bloot ligt, maar er is wel een blauwgrijze, soms witgelige doorschemering zichtbaar is dat indicatief voor een cariësproces in het dentine (hidden cariës).

• M  onitoren bestaand cariësproces in een patiëntendossier (nullijn cariësstatus) • Vervolgbezoeken vaststellen op grond van risicoanalyse voor stimulering en ondersteuning van mondzorggedrag

Cariësdiagnostiek De diagnostiek van cariës is gebaseerd op direct visuele en tactiele criteria. Het is van belang om actieve cariës van inactieve of gestabiliseerde cariës te onderscheiden. Dit kan worden vastgesteld volgens bovenstaand schema (bewerkt naar Bente Nyvad). Voorwaarde voor een goede cariësdiagnostiek is het plaquevrij maken van alle verdachte oppervlakken. Initiële glazuurcariëslaesies zijn vaak aan het oog onttrokken door bedekkende plaque. Zorgverleners zijn doorgaans te veel gefocust op het laten zien van plaque aan de patiënt (foto 1). Voor het monitoringsproces is het juist belangrijk om te zien wat zich onder die plaque afspeelt (foto 2). Alleen als alle vlakken en fissuren plaquevrij zijn en drooggeblazen, wordt de cariësactiviteit optimaal nauwkeurig waarneembaar. Door het droogblazen worden ook de vroege initiële glazuurlaesies zichtbaar

Vanaf het 18de jaar levert het Nexø model een aanzienlijke kostenbesparing op.

Score

Categorie

Criteria

Inactieve glazuurcariës

Glazuuroppervlak kan wit, bruin of zwart zijn en is glanzend; voelt hard en glad wanneer de top van de pocketsonde licht over het oppervlak gaat. Vrij of vrijwel vrij van plaque. Geen zichtbaar weefselverlies of minuscuul glazuurdefect, maar geen blootliggend dentine. Glad oppervlak: Cariës op enige afstand van de gingiva. Fissuur /put: Intacte morfologie van de fissuur; cariës langs de wanden van de fissuur.

Cariës tot in het dentine Inactieve dentinecariës Dentine is zichtbaar en de bodem van de caviteit kan donker verkleurd en glanzend zijn en voelt hard aan.

die onder natte omstandigheden aan het oog worden onttrokken. Een initiële glazuurlaesie oftewel witte vleklaesie geeft aan dat er een cariësproces actief is óf actief is geweest. Kenmerken als verlies van glans, opaak of krijtachtig betekent dat de laesie actief is (foto 3). Is het glazuur opaak maar glanzend, dan betekent dat de laesie inactief is (foto 4). Deze visuele waarneming kan worden aangevuld met het vaststellen van de textuur van het oppervlak. Een ruw en zacht oppervlak betekent actief; glad en hard inactief. Bij deze tactiele waarneming is het aan te raden een pocketsonde te gebruiken. Dit om te vermijden dat het oppervlak onherstelbaar wordt beschadigd. Bijvoorbeeld, de witte vlek op foto 3, die actieve cariës laat zien, kan binnen twee maanden inactief worden door optimaal mondzorggedrag: tweemaal daags poetsen met fluoridetandpasta en niet meer dan zeven zoetmomenten. De activiteit van een cariëslaesie kan worden gestopt – onafhankelijk van de omvang van de laesie – zelfs als die al gecaviteerd is. Voor een gecaviteerde cariëslaesie tot in het dentine wordt de overgang van actief naar inactief gekenmerkt door veranderingen van het dentineoppervlak van zacht naar hard. Dit kan gepaard gaan met verkleuring naar donkerbruin/zwart (foto 5). Als een laesie zowel een actief als een inactief deel bevat, dan moet de laesie als actief worden beschouwd en gescoord. Bij twijfel van cariësactiviteit of -inactiviteit wordt in het monitoringsproces ‘laesie actief’ als score aangehouden.

Approximale cariës Bij de gebitselementen in het front kenmerkt approximale cariës zich bij doorvallend licht als een donkere vlek (foto 6). Cariës in approximale vlakken in het posterior gebied onttrekt zich veelal aan de visuele en

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

17


Onderzoek en wetenschap

1

4

3

2

tactiele beoordeling door de nauwe interdentale ruimte. Het is wel mogelijk een indruk te krijgen van het approximale vlak door een orthodontisch elastiek aan te brengen tussen de te onderzoeken gebitselementen. Hoewel hierdoor een goed beeld kan worden gevormd over de conditie van het approximale vlak is het wel bezwaarlijk dat de patiënt een dag later in de praktijk moet terugkomen. Röntgenfoto´s zijn meestal een onmisbaar hulpmiddel, maar op bijvoorbeeld bite-wing foto’s is initiële cariës niet te zien en is het onmogelijk om te beoordelen of cariës die op een röntgenopname gevorderd is tot in het buitenste deel van het dentine, nog niet gecaviteerd is. Eén röntgenopname en één foto van een donkere vlek bij doorvallend licht geven absoluut géén informatie over de cariësactiviteit. Om de cariësactiviteit te bepalen, zijn tenminste twee waarnemingen met een tijdsinterval nodig. Aan de hand daarvan kan de progressie van het cariësproces worden vastgesteld. Er is uiteraard geen progressie als het cariësproces inactief is. Voor een volledige risicoinschatting van de cariësactiviteit moet de informatie van röntgenfoto’s worden meegenomen. Gestandaardiseerde instelling is noodzakelijk om het cariësproces over de tijd te kunnen volgen.

Verloop Onder de allesbepalende invloed van het mondzorggedrag kan cariës – een dynamisch proces – zowel pro-

18

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

5

1 Plaque maar wat zit eronder? 2 Cariës op de plaats waar de plaque verwijderd is 3 Witte vlek met actieve cariës na verwijdering van plaque en droogblazen 4W  itte vlek met inactieve cariës 5 Inactieve cariës in 74 en 84 (gesondeerd, harde bodem) 6 Approximale cariës in een incisief met doorvallend licht

6

gressief als regressief verlopen. Door een zorgvuldig bijhouden van de mondstatus in het patiëntendossier en het monitoren van de cariës kan het cariësproces direct aan het mondzorggedrag worden gekoppeld. Gedurende het monitoringsproces kan de zorgverlener vaststellen of er sprake is van verbetering of niet. Vindt er een verschuiving plaats in de gewenste richting, dus naar cariësinactiviteit, dan is dat een duidelijke aanwijzing dat het mondzorggedrag op niveau is. Deze koppeling levert een verifieerbaar inzicht op voor zowel de zorgverlener als voor de patiënt. Omdat een actieve cariëslaesie al binnen twee maanden inactief kan worden, is de evaluatieperiode dus relatief kort. Het eerstvolgende bezoek moet daarop aansluiten. Bij het vaststellen van een verbeterde mondhygiëne kan een beoordeling van de bloedingsneiging van de gingiva een additioneel hulpmiddel zijn. Een goede cariësrisico-inschatting is onmisbaar om te kunnen bepalen wanneer de patiënt terug moet komen.

Effectief? De effecten van de preventieve behandeling van de zorgverlener kunnen worden geëvalueerd met een eenvoudig notatiesysteem. Aan het begin van het preventieve traject dat met de patiënt is overeengekomen, wordt een nullijn van de cariësstatus genoteerd voor elk kwadrant . Na de afgesproken periode voor evaluatie, bijvoorbeeld na een jaar, wordt de cariësstatus opnieuw vastgelegd. Een lagere totaalscore is een indicatie dat de preventie werkt.


Onderzoek en wetenschap

Hindernissen Om met het Nexø-model te kunnen starten, moeten in het huidige bestel twee hindernissen worden genomen. 1. Het tariefsysteem moet flexibel worden. Alle preventieve handelingen, waaronder een cariësrisicoanalyse, een uitgebreide informatieverstrekking, begeleiding van de patiënt en het bijhouden van een zorgvuldig patiëntendossier met bijbehorende foto’s, moeten apart in de prestatiecodelijst worden opgenomen. 2. Mondzorgverleners zullen over bepaalde vaardig-

heden moeten beschikken om het Nexø-model succesvol te kunnen uitvoeren. Deze twee hindernissen zijn te nemen als professie, zorgverzekeraars en patiënten deze opvatting over effectieve preventie ondersteunen. Het zou een belangrijke doorbraak zijn van de huidige impasse en een voorbeeld voor de mondzorg wereldwijd. Meer informatie: Wim van Palenstein Helderman, w.vanpalenstein@gmail.com en Yvonne BuunkWerkhoven, yvonne@spoh-arts.com

Hoe werkt het NEXø-model in de praktijk? Mondzorgproject: Mondzorg bij jonge moeders 2012. Jongemoedergroep (MJD Groningen) i.s.m. Mondhygiënistengroep Groningen en SPOH ARTS Amsterdam S.Y. Burrekers, Y.A.B. Buunk-Werkhoven Casus 1 Daniela, 23 jaar met dochtertje (3 jaar). Niet bij eerdere MJD jonge moedersgroep voorlichtingsbijeenkomsten geweest. Is een keer bij de mondhygiënist geweest (werkzaam in de praktijk van de tandarts). Dochtertje begon te huilen, wilde eerst niet mee de behandelkamer in, maar kwam later dichterbij de stoel staan en keek mee. Mondfoto Daniela: 15-12-2012 Patiënt is rechtshandig; rookt; waardeert eigen gebit/mondsituatie met een 7 (op een schaal van 0-10) en attendeert de mondhygiënist op enkele witte vlekjes. Klinisch beeld: witte vlekjes op tanden + iets tandsteen in het onderfront [is tijdens eerste bezoek verwijderd]. Boven- en onderfront is gespalkt (beugel gehad). Alle verstandskiezen zijn goed doorgebroken. DPSI score: 0-1 Cariësstatus: 27 heeft een glazuurdefect. Nullijn 15-12-2012

opzij gehouden kan worden. Zachter poetsen; enkele lichte recessies. Op de vraag over tandpasta? Advies: merk maakt niet uit, wel met fluoride en niet naspoelen met water. Over 2 maanden controle. Casus 2 Hiske, 22 jaar, 27 weken zwanger. Niet bij eerdere MJD jonge moedersgroep voorlichtingsbijeenkomsten geweest. Is nooit bij de mondhygiënist geweest. Patiënt geeft aan veel te hebben overgegeven i.v.m. zwangerschap. Mondfoto Hiske: 15-12-2012 Patiënt is rechtshandig; poetst 2 maal per dag; waardeert eigen gebit/mondsituatie met een 7 (op een schaal van 0-10) en patiënt vindt het gebit niet mooi, maar heeft geen last. Klinisch beeld: Boven- en onderfront gespalkt (beugel gehad). Alle eerste premolaren zijn eruit en alle verstandskiezen zijn goed doorgebroken. DPSI score: 1-2 (41 bloeding; tandsteen onderfront; 26 bloeding) Cariësstatus: 15 heeft een vlekje = lijm/bonding [is tijdens eerste bezoek verwijderd] Nullijn 15-12-2012 Kiezen Rechts

Tanden

Kiezen Links

Kiezen Rechts

Tanden

Kiezen Links

----x

-0----

x----

22---

------

---24

-0--x

------

x----

22---

------

---22

Advies: Om de kiezen achterin de mond te kunnen poetsen, de mond minder openen, zodat de wang met de tandenborstel

Advies: bloedingen door zwangerschap in de gaten houden en gebitsreiniging laten uitvoeren. Over 2-3 maanden controle en gebitsreiniging.

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

19


Interview

Wet Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Slechte mondhygiëne is een signaal Kindermishandeling komt nog steeds op grote schaal voor. Met de invoering van de wet Meldcode per 1 juli a.s. hoopt de overheid op verbetering. ‘Mondhygiënisten kunnen een grote rol spelen in het herkennen van signalen’, zegt Ninke van der Leck, eigenaar van Bureau Bespreekbaar en als socioloog al bijna 15 jaar professioneel betrokken bij het thema kindermishandeling. Tekst Mary Kroon

Z

o’n 119.000 kinderen worden jaarlijks mishandeld. Dit betekent in een gemiddelde klas van 30 kinderen dat een of twee kinderen hier mee te maken krijgen. Uit onderzoek blijkt dat 45% van de Nederlandse bevolking ooit slachtoffer is (geweest) van huiselijk geweld. Maar wat wordt precies verstaan onder mishandeling? Van der Leck hanteert vaak de volgende definitie: het welzijn en veiligheid van het kind schaden door het toebrengen van lichamelijk of psychisch geweld of het nalaten van zorg of aandacht. Kindermishandeling komt overal voor. Wel zijn er bepaalde gezinnen die een verhoogd risico lopen, waarbij opvalt dat vooral bij een zeer lage opleiding van de ouders/verzorgers het risico 8 keer groter is dan gemiddeld. (zie kader) Alert zijn Met de komst van de wet Meldcode met ingang van 1 juli 2013 wordt van beroepskrachten verwacht dat zij binnen hun werk alert zijn op signalen van kindermishandeling,

20

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

Risicofactoren • • • • • •

Zeer lage opleiding (8) Werkeloos (5) Alleenstaand ouderschap (4,5) Nieuw allochtoon (5) Traditioneel allochtoon (3) Groot gezin: 3 of meer kinderen (2,5)

Het zijn cijfers die er niet om liegen. ‘Helaas worden de signalen van kindermishandeling door professionals nog onvoldoende herkend’, zegt Van der Leck. ‘Er valt nog veel werk te verrichten. Maar gelukkig wordt in de diverse beroepssectoren hard gewerkt aan deskundigheidsbevordering op dit vlak. Mondhygiënisten kunnen een belangrijke rol spelen in de herkenning van de signalen. Bijna 75% van letsel door lichamelijke kindermishandeling is namelijk zichtbaar in het hoofd-halsgebied.


Casus

Tom van 5 jaar komt naar de praktijk nadat hij 2 keer niet op een afspraak is verschenen. Hij is samen met zijn jonge, alleenstaande, moeder. Er zit overal plaque en het tandvlees is erg ontstoken. De behandeling is zeer pijnlijk voor Tom. Moeder wordt gedemonstreerd hoe zij het gebit van haar zoon kan verzorgen. Zij geeft aan dat Tom er zelf maar aan moet denken.

waaronder ook verwaarlozing. Daarnaast is het bespreekbaar maken van zorgen een verplicht onderdeel van de Meldcode. Van der Leck: ‘Veel professionals, ook mondhygiënisten, willen hier meer over leren. Het is voor velen geen thema waar ze zich zeker en deskundig over voelen.’ Zij benadrukt dat de mondhygiënist niet de taak heeft om kindermishandeling te bewijzen. ‘Het gaat om het onderbouwen van de zorgen die je je maakt’. Verplicht gebruik De bedoeling van de nieuwe wet is dat professionals zelf actie ondernemen door hun zorgen kenbaar te

maken. Er is geen sprake van een meldplicht, dus niet elk vermoeden van kindermishandeling moet worden gemeld. Wel zijn praktijken verplicht om de wettelijke richtlijnen goed te implementeren. Dat betekent volgens van der Leck dat praktijken de Meldcode moeten vertalen naar hun eigen specifieke situatie, de deskundigheid over en het gebruik van de Meldcode binnen het team moeten bevorderen en iemand in het team moeten aanstellen die de implementatie op zich neemt en de regie voert. Dat er geen meldplicht is vindt Van der Leck een goede zaak. ‘Met de Meldcode word je gedwongen om zorgvuldig te observeren en te handelen in

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

21


Interview

‘Het gaat om het onderbouwen van de zorgen die je je maakt’. Signalen verwaarlozing mondzorg • onvoldoende gebitsverzorging (geen tandenborstel hebben, niet of nauwelijks poetsen); • weinig of eenzijdige voeding; • onthouden van medische zorg (niet op controle komen, niet komen bij gaatjes die zelfs voor een leek zichtbaar zijn); • gebitserosie (tanden en kiezen worden stompjes); • alleen naar de tandarts of mondhygiënist gaan bij ernstige pijnklachten.

plaats van bij elk onderbuikgevoel de zaak door te schuiven naar iemand anders. Dat werkt beter. Uit onderzoek blijkt dat professionals die met een meldcode werken 3 keer zo vaak ingrijpen.’ Slechte mondhygiëne, een signaal? Verwaarlozing van de mondzorg is opgenomen als een vorm van kindermishandeling. Is dat niet wat overdreven? ‘Nee’, vindt Van der Leck. ‘Wanneer ouders, om welke reden dan ook, niet voldoende aandacht besteden aan de mond- en gebitsverzorging van hun kinderen kan dat ernstige gevolgen hebben. Verwaarlozing van de mondzorg heeft effect op het functioneren van kinderen in hun dagelijks leven: ze hebben pijn, ze stinken, ze hebben moeite met eten en bijvoorbeeld sport en het kan zelfs een achterblijvende groei en ontwikkeling tot gevolg hebben’.

Patiënten kwijtraken Je zou verwachten dat een melding de relatie patiënt – zorgverlener nu niet direct goed zal doen… Toch is dit niet waar volgens Van der Leck. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat 75% van de patiënten de behandelrelatie na een melding als positiever beschouwt dan daarvoor. Zorgvuldig handelen en het betrekken van ouders bij alle stappen is daarvoor erg belangrijk. Een melding is geen doel op zich, maar een middel om hulp op gang te krijgen. ‘Als je ervan uit gaat dat geen enkele ouder een kind op de wereld zet om het te gaan mishandelen of verwaarlozen, dan begrijp je ook dat ouders uiteindelijk blij kunnen zijn met de verbeterde opvoedingssituatie die door een melding tot stand is gekomen.’ NVM meldcode De NVM heeft voor de mondhygiënist een meldcode en een toelichting voor gebruik ontwikkeld. Deze is te downloaden van het ledendeel van de website. ‘Dit is een heel helder document’, vindt Van der Leck. Toch is haar ervaring dat veel beroepskrachten worstelen met het hóe: hoe kan ik signalen herkennen? Hoe moet ik registreren? Hoe moet ik een gesprek met ouders voeren als ik vermoedens heb van kindermishandeling of verwaarlozing? Hoe zorg ik ervoor dat ik mijn patiënten niet kwijtraak? Veelgehoorde vragen die in trainingen van Bureau Bespreekbaar aan bod komen.

Informatie: mondhygiënisten kunnen gratis de handleiding De Meldcode in uw praktijk aanvragen via www.bureaubespreekbaar.nl/eerste-stap/gratishandleiding. Via www.mondhygienisten.nl (ledengedeelte) is de NVM meldcode ( handleiding, stappenplan e.d. ) te downloaden

22

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne


enprofiel

Onthullende ontboezemingen zul je niet tegenkomen in een tijdschrift als het NTvM. Toch vinden we het vaak leuk om wat meer te weten te komen over onze collega’s mondhygiënsten. In deze rubriek staat een mondhygiënist in de schijnwerpers.

Intake bij de mondhygiënist

Laura van Maanen Leeftijd 30 jaar • woont samen met vriend in Capelle aan den IJssel • is net moeder geworden van zoon Thijs

3

Werken met kinderen, leuk? Ik vind het een uitda-

1

Opleiding? Na mijn Havo-opleiding ben ik gestart met de pabo aan Hogeschool Inholland in Rotterdam. Al snel merkte ik dat werken met kinderen heel leuk is, maar dat grote groepen kinderen niks voor mij zijn. Omdat ik er niet gelukkig van werd ben ik na het behalen van mijn propedeuse met de opleiding gestopt. Bij het bezoeken van een open dag van de Hogeschool van Utrecht, sprak mij de opleiding Mondzorgkunde aan omdat het erg gericht is op de praktijk.

2

Werk? In 2007 heb ik mijn bachelordiploma behaald en ben ik gaan werken bij mijn stageadres, de tandartsen van der Meer, Stolk en Engelbertink. Daar kon ik naast preventieve en parowerkzaamheden ook boren en vullen bij kinderen. Daarnaast ben ik een paar maanden later ook gestart bij de zelfstandig gevestigde mondhygiënepraktijk Mondclinic in Rotterdam. Nu werk ik alleen nog bij Mondclinic. Ik houd me zowel bezig met paropatiënten als met kinderen. Heel afwisselend dus. We hebben het intern goed georganiseerd. De intake en de wenzitting vinden plaats bij de mondhygiënist, daarna stellen we een gezamenlijk zorg- en behandelplan op met de tandarts en wordt een taakverdeling gemaakt, onder meer over de frequentie van het periodiek mondonderzoek en wie dat doet. Ik vind de verantwoordelijkheid die ik als mondhygiënist krijg heel fijn.

ging, vooral om hun vertrouwen te winnen. Veel kinderen komen binnen met veel cariës en zijn angstig voor wat er gaat gebeuren. Als je ze uiteindelijk, na een wentraject, rustig kan behandelen geeft dat een goed gevoel en het kind kan trots zijn op zichzelf. Prachtig toch!

4

Wie zou je graag een keer in je stoel hebben? Jochem van

Gelder. Hij heeft veel humor en weet kinderen in het tv programma Praatjesmakers altijd leuke uitspraken te ontlokken. Ik kan vast nog wel tips van hem gebruiken!

‘Vertrouwen winnen is belangrijk’

5

Beste advies? Sluit

bij kinderen altijd af met iets positiefs, ook al is je doel niet bereikt. Het is heel belangrijk dat ze volgende keer weer met een gerust gevoel binnenkomen. Dit advies kreeg ik van een orthopedagoog die bij Mondclinic langs kwam voor een cursus.

sten.nl aan bij redactie@mondhygiëni Ook in deze rubriek? Meld je www.mondhygienisten.nl Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

23


Studenteninfo

Meningen en nieuwtjes die je wilt én moet weten Samenstelling: Studentencommissie

Het einde van het studiejaar 2012-2013 is in zicht Voor sommigen van ons betekent dat ook het einde van de opleiding… Het laatste jaar gaat bij velen niet in de witte kleren zitten! Wij vroegen drie vierdejaars studenten hoe zij dit hebben ervaren.

Ceren Comlekci

Celeste Hoogland vierdejaars, Nijmegen

vierdejaars, Amsterdam

In mijn afstudeerjaar heb Ik ervaar mijn afstudeerjaar

“Mijn enige wens voor dit jaar is om zo snel mogelijk af te studeren en in juli mijn diploma te behalen.”

24

als erg spannend en stressvol. Het is het jaar waarin je onder andere je scriptie schrijft en je diploma behaalt. Momenteel ben ik bezig met mijn scriptie en stage in een GGZ-instelling in Bennebroek. Voor patiënten in deze doelgroep is mondzorg een onderbelicht aspect binnen de geestelijke gezondheidszorg en behoeft nog veel aandacht. Ons doel is dan ook een verandering hierin aan te brengen. Niet alleen voor ons is dit een innovatief onderzoek, maar ook voor de verpleegkundigen en verzorgenden van de instelling. Mijn enige wens voor dit jaar is om zo snel mogelijk af te studeren en in juli mijn diploma te behalen.

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

ik naast de praktijkuren op school en het doorlopen van diverse stages ook veel tijd besteed aan het schrijven van de scriptie. Ook ging dit jaar veel tijd zitten in het maken van voldoende restauraties bij patiënten en het zoeken van een geschikte afstudeerpatiënt en een geschikt afstudeervlak. Al met al heb ik het afstuderen als druk en stressvol ervaren. Uiteindelijk is het mij allemaal goed afgegaan en heb ik het op tijd gered. Alles wat ik in de afgelopen vier jaar op de opleiding heb geleerd kan ik nu toepassen in de praktijk, daarbij krijg ik veel waardering van patiënten. Ik kan niet wachten om na mijn studie als mondhygiënist in een praktijk aan de slag te gaan.

Selinde Verlaat

vierdejaars, Groningen Laatst had ik het met mijn studievriendinnen over welk studiejaar we het zwaarst vonden. Misschien is het omdat de laatste loodjes dan toch echt het zwaarst wegen..? Op de gedeelde eerste plek kwamen het eerste en het vierde studiejaar te staan. De deadline voor de scriptie die geschreven moest worden werd niet gehaald, waardoor we een hogere studielast kregen. Voor mijn afstudeerjaar had ik gekozen om de differentiatie Jeugdzorg te volgen. Dankzij deze differentiatie weet ik dat het behandelen van kinderen het werk voor een mondhygiënist afwisselend kan maken.


Student en… poetsles geven op een basisschool Naomi de Raad: 3e jaars

Mijn tandenpoetsles kan ik me nog goed herinneren. We kregen allemaal een tandenborstel en moesten meepoetsen met de ‘juf’ (mondhygiënist) die het voor in de klas voordeed. Een paar weken geleden was ik zelf deze juf. In mijn voorlichtingslessen behandelde ik spelenderwijs het tandartsbezoek en gaf ik een poetsles. Door spelletjes, filmpjes en leuke plaatjes probeerde ik de kinderen zoveel mogelijk te leren. De kinderen, juffen en meesters waren allemaal super enthousiast en wilden graag dat ik volgend jaar weer terugkwam. In totaal heb ik aan vier groepen les gegeven. De leeftijd van deze kinderen lag tussen de 4 en 6 jaar. De eerste les die ik gaf was ontzettend wennen.

Vooral omdat ik nog nooit voor de klas had gestaan. Het was een pittig groepje van ongeveer twintig kinderen. Na deze vuurdoop volgden er nog drie groepen. Gelukkig gingen deze kinderen tijdens de voorlichting niet op de grond liggen maar bleven netjes op hun stoel zitten en luisterden vol aandacht naar mijn verhaal. De preventieve voorlichtingslessen zijn gegeven in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De GGD Friesland en Drenthe ondersteunden dit project. Het enthousiasme van de kinderen vond ik ontzettend leuk. Heb ik dan toch de verkeerde studie gekozen?

WIST-JE-DAT.. alle studenten van de vierjarige opleidingen Mondzorgkunde de definitieve versie van hun afstudeerproduct in kunnen sturen voor de Studieprijs?

“Gelukkig gingen deze kinderen tijdens de voorlichting niet op de grond liggen…

Oproepje

invulling Heb jij nog leuke ideeën voor de NTvM? het in ina’s van de studentenpag mailen naar te idee je r doo n Laat het ons wete ienisten.nl. hyg ond @m issie studentencomm je ons kan ngen erki opm en Ook voor vragen ader ben of , iken bere res altijd via dit e-mailad stad. jouw in iding ople de op een commissielid

De prijs voor de student(en) met de beste afstudeerscriptie bestaat uit een reis naar een (inter) nationaal congres ter waarde van maximaal 1500 euro! Daarnaast is er nog een loting tijdens de prijsuitreiking van de NVM Studieprijs (najaarscongres 9 november 2013). Drie gelukkige inzenders komen in aanmerking voor een jaar gratis lidmaatschap van de

NVM. Een extra beloning voor elke deelnemer aan de NVM Studieprijs is een pakket Oral-B producten. Dus lever ‘m in, geaccordeerd door je docent, vóór 31 augustus 2013. Vragen over de NVM Studieprijs? Neem contact op met de NVM (via bureau@mondhygienisten.nl)

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

25


Onderwijs

Tekst: Jacqueline van Rennes, opleidingsmanager Mondzorgkunde Amsterdam, voorzitter LOM

ing Berichten van en over de opleid

Mondzorgkunde

Curricula van de opleidingen Mondzorgkunde In de afgelopen drie nummers is al het een en ander geschreven over algemene zaken die betrekking hebben op het onderwijs. Maar hoe ziet dat onderwijs er heden ten dage uit? Alle vier de opleidingen hebben het beroepsprofiel als uitgangspunt. De beschrijvingen van het beroepsprofiel zijn bij de veranderingen van drie- naar vierjarige curricula omgezet in een aantal beroepscompetenties. De opleidingen gaan uit van de Dublin descriptoren als algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een bachelor. Binnen de Dublin descriptoren worden voor de kwalificaties van een bachelor de volgende niveaus onderscheiden: kennis en inzicht; toepassen en inzicht; oordeelsvorming; communicatie en leervaardigheid. Deze Dublin descriptoren zijn opgesteld door de EU in het kader van de BaMa structuur ( bachelor-master). Vervolgens hebben de opleidingen deze vertaald in paramedische competenties en opleidingscompetenties. Het aantal competenties kan verschillen en dat ligt mede aan de structuur van het curriculum.

Elke opleiding heeft een ‘colour locale’

In de komende nummers zal steeds een onderwerp vanuit het onderwijs besproken worden Deze keer informatie over de curricula

Studiepunten Elk studiejaar is opgebouwd rondom studiepunten, de zogenoemde ects (European Credit Transfer System). Per studiejaar moeten 60 ects behaald worden en in totaal dus 240 ter afsluiting van de opleiding. Studenten kunnen in hun laatste of voorlaatste studiejaar een keuzevak kiezen, de zogenoemde minoren. Met het onderdeel minor kunnen en mogen niet meer dan 30 ects behaald worden. Een minor kan verbredend of verdiepend van inhoud zijn. Dit is volledig eigen aan een instelling/opleiding. Naast de nog steeds gebruikelijke basisvakken als onder andere anatomie, histologie, fysiologie en natuurlijk het hele proces van en rondom parodontologie en cariës, wordt ook veel aandacht besteed aan onderzoeksvaardigheden, reflecteren, professionalisering en internationalisering. Elke opleiding geeft hier haar eigen invulling aan, afhankelijk van het beleid en visie van de desbetreffende hogeschool waar de opleiding toe behoort. Dit geeft dat een toekomstige student naast de locatie om te gaan studeren ook nog wel kan kiezen

op basis van de verschillende invullingen van het curriculum. De zogenaamde ‘colour locale’ van elke opleiding. Komende jaren zal er door de opleidingen meer worden samengewerkt. Niet alleen omdat de opleidingen vinden dat dit het onderwijs en de onderlinge verstandhouding nog meer verbetert en versterkt, maar mede ook door het feit dat er van overheidswege een verplichting wordt opgelegd om meer samen te werken. Het rapport ‘Vreemde ogen dwingen’ (Commissie de Bruijn, 2012) geeft aan dat er een uitwisseling moet zijn van examinatoren, inzetten van externe examinatoren, gezamenlijk toetsen en eventueel het opzetten van een landelijk databank voor toetsen. Het LOM heeft hierover eind mei een eerste bespreking gehad met meerdere mensen binnen de verschillende opleidingen. De verdere plannen zullen op de eerste landelijke docentendag van alle opleidingen besproken en uitgewerkt worden. Deze dag wordt gehouden bij de Hogeschool van Utrecht en een uitnodiging voor alle docenten volgt.

NTvM gesteld worden Vragen kunnen via de redactie van het l redactie@mondhygienisten.n

26

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne


Abstract Samenvatting: Sophie Aa, mondhygiënist en redactielid Eindredactie: Schelte Fokkema, parodontoloog en lid van de redactie-adviesraad

Het effect van glazuurpreparatie op de retentie van sealants Uit de literatuur blijkt dat na 1 jaar nog 85% van de sealants aangebracht in fissuren vastzit en na 5 jaar nog slechts 50%. Daarom zijn er in de literatuur diverse methodes voorgesteld om de retentie van sealants te verhogen, zoals vooraf polijsten of het gebruik van air flow technieken of de mechanische preparatie van de fissuren.

Doel onderzoek

Het effect van glazuurpreparatie, d.w.z. het breder maken van de fissuur, op de retentie van fissuursealants bij kinderen van 6 tot en met 8 jaar in vergelijking met het uitsluitend etsen van het glazuur.

Materiaal en methode Samenvatting van Nahid A, Zahra BG, Yasaman R. Evaluation of the effect of enamel preparation on retention rate of fissure sealant. Contemp Clin Dent 2012;3:380-2

Het betrof een gerandomiseerd klinisch onderzoek, uitgevoerd onder 57 kinderen. Tweehonderd eerste blijvende molaren werden gerandomiseerd verdeeld in twee groepen: de interventiegroep (mechanische glazuurpreparatie) en de controlegroep (conventionele methode, zonder preparatie).

Inclusiecriteria • kinderen van 6 tot en met 8 jaar • eruptie van één of twee paar eerste blijvende molaren • voldoende mondhygiëne (er werd geen PI vermeld)

Exclusiecriterium • restauraties, beschadigingen of sealants in de fissuren

De fissuren van de elementen uit de interventiegroep werden geopend met een fissuurboor (18013, STF, S.SW). Vervolgens werden de elementen uit zowel de interventie- als de controlegroep drooggelegd met wattenrollen en 20 seconden geëtst met fosforzuurgel 37% (3M-ESPE). Na 30 seconden spoelen met water werden de wattenrollen vervangen en de fissuren 15 seconden drooggeblazen. Na het verschijnen van een witte verkleuring in het glazuur werden de sealants (3M-ESPE 2007 made in U.S.A.) aangebracht volgens de instructies van de fabrikant. De sealants werden 40 seconden gepolymeriseerd. Vervolgens werd de retentie gecheckt met een sonde. Tot slot werd de occlusie gecontroleerd en indien nodig werden de sealants bijgewerkt met een vlamvormige diamantboor met waterkoeling. De resultaten werden 6 maanden na het appliceren van fissuursealants geëvalueerd. De mate van retentie van de sealants werd door een onafhankelijke tandarts-pedodontoloog als volgt geclassificeerd: 1. sealant heeft volledige retentie 2. sealant is deels losgeraakt 3. sealant is volledig losgeraakt De resultaten werden statistisch geëvalueerd en onderverdeeld in twee groepen: succes (volledige retentie) en mislukking (deels of volledig losgeraakt).

Resultaten • na 6 maanden was volledige retentie geconstateerd voor 86,7% in de interventiegroep en 82,8% in de controlegroep • geen significant verschil tussen de groepen na 6 maanden ­follow-up (p = 0,508)

Discussie Er is geen consensus in de literatuur wat betreft de voorkeur voor het prepareren van fissuren. Dit wordt veroorzaakt doordat vergelijking met in vitro studies, die enkel gericht waren op de retentiediepte van de sealants, niet is te maken en er grote verschillen bestaan tussen studies in de gehanteerde methodologie. Zo worden verschillende type en diktes van boren gebruikt en verschillen de groottes van de studies. De huidige studie omvat echter in vergelijking met andere klinische studies wel het grootste aantal onderzochte elementen. Tot slot is de evaluatieperiode in de huidige studie kort; wellicht dat een beter inzicht wordt verkregen na 1 en 5 jaar.

Conclusie De huidige studie toont aan dat er na een periode van 6 maanden geen retentieverschil optreedt tussen sealants gelegd in voorgeprepareerde en enkel geëtste fissuren van eerste blijvende molaren in kinderen van 6 tot en met 8 jaar.

27


Praktijkvoering

Special Jeugdmondzorg

Succesvolle combinatie: restaureren en niet-restaureren (NRC)*

Een casus: Buck, 8 jaar

Druk baasje, Buck, is 8 jaar, de middelste van drie kinderen. Vanwege hyperactiviteit volgt hij speciaal onderwijs. Hij gebruikt Retalin. Zijn belangstelling gaat vooral uit naar gamen en spelen met andere kinderen. Er zijn cariëslaesies in alle molaren aanwezig. Het grootste probleem levert de 46. Diagnose: hypomaturatie met diepe caviteit distaal. De observatie strekt zich uit over een periode van 16 maanden. In het zorgplan wordt gestreefd naar een evenwichtige balans tussen een restauratieve en niet-restauratieve benadering. Tekst Dr. René Gruythuysen, tandarts

T

ijdens de intake worden bitewings gemaakt (afb. 1a-b). De 55 disto-cervicaal vertoont resorptie als gevolg van een ectopisch doorgebroken 16. De 16 is daarna spontaan naar de normale positie gemigreerd. Dat komt regelmatig voor. Behandeling is dan ook niet nodig. Nog net is te zien dat zich links boven waarschijnlijk hetzelfde heeft voorgedaan. Over ruim een maand vindt de oefensessie plaats. Een week later wordt de 46 gerestaureerd. Dat verloopt zonder problemen.

Februari/maart 2008 De caviteit in de 46 is zeer diep maar er zijn geen klinische symptomen in de anamnese. Daarom wordt besloten tot een indirecte overkapping. Voorlopig wordt gerestaureerd met glasionomeercement (Ketac Molar), voorafgegaan door een onderlaag van Vitrebond vanwege de betere afsluiting. Als de klinische

28

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

situatie gunstiger is (geen ontstoken gingiva en de mogelijkheid om te wiggen) kan alsnog met composiet worden gerestaureerd. De 65 met een diepe mesiale caviteit wordt voorlopig beslepen en met fluoridevernis behandeld. Een maand later wordt het element gerestaureerd. Buck werkte goed mee bij het geven van anesthesie, maar tijdens het boren trekt hij de rubberdam uit de mond omdat het volgens hem pijn deed. Bij het restaureren herhaalt dit fenomeen zich. Dit keer werd ook pijn als reden opgegeven. Uitgelegd wordt dat hij, zoals reeds afgesproken, zijn hand kan opsteken als hij iets wil mededelen. Dit om verwondingen te voorkomen. Hij krijgt een spiegel om het gevoel van controle te verbeteren. Dat blijkt goed te werken. Met moeder wordt overleg gepleegd over de mogelijkheden van een niet-restauratieve aanpak. Besloten wordt om over een week de cariëslaesies in de onderkaak te beslijpen (afb. 2a-b). Het betreft de


Praktijkvoering

‘Preventie is bij uitstek het werk van de mondhygiënist’ contactpunten tussen de melkmolaren in de onderkaak. De cariëslaesie in de 54 occlusaal/mesiaal hoeft niet beslepen te worden. Deze is voldoende toegankelijk voor reiniging. De mondhygiëne is onvoldoende. Moeder leert hoe het tandvlees bij het tandenpoetsen moet worden betrokken. Met haar wordt besproken hoe de beslepen cariëslaesies kunnen worden gepoetst (borstel dwars op de kaak plaatsen).

Juni-oktober 2008 De cariëslaesies blijven redelijk stabiel (afb. 3a-b). Er wordt fluoridevernis geappliceerd.

April 2009 De tweede wisselperiode is ingezet. De situatie van de nog aanwezige beslepen laesies is redelijk stabiel (afb. 4a-b). Er is cariësactiviteit op de bitewings te zien vergeleken met 16 maanden geleden (afb. 5a-b): 55 distaal en in mindere mate de 85 distaal. Er wordt fluoridevernis aangebracht, ook distaal van de 55 en 85. Na deze zitting wordt Buck niet meer teruggezien.

Vragen over deze casus De cariëslaesies worden na ruim een jaar ‘redelijk stabiel’ genoemd. Wat wordt hiermee bedoeld? Het is duidelijk dat de cariëslaesies nog activiteit vertonen, maar die is gering. Er is iets verlies van tandmateriaal (afb. 1a-b, 5a-b). Kleur en hardheid zijn niet alleen zaligmakend voor de activiteitbepaling. Vergelijking met vorige stadia geeft een goede indicatie. De cariësactiviteit heeft ook geleid tot initiële laesies distaal van de 55 en 85. Aan de andere kant zijn de niet gecaviteerde occlusale laesies stabiel gebleven. Sommigen missen de individuele context van het kind in de discussie tussen restauratief en niet-restauratief behandelen. Is de NRC-benadering niet te eenzijdig? Deze casus is een voorbeeld van een geslaagde gecombineerde restauratieve en niet-restauratieve aanpak. Uit het proefschrift van Dirk Mettes (2008) blijkt dat behandelingen nog te vaak worden gedomineerd door zorgverlenerfactoren en te weinig door patiëntfactoren. Het NRC-concept is maatvoering, afgestemd op het individuele kind. Iedereen kan begrij-

pen dat de uitsluitend restauratieve aanpak in deze casus geen enkel doel zou dienen. Toch willen veel zorgverleners in de kindertandheelkunde eraan vasthouden, terwijl bij de routinematige reparatieve aanpak de context van het individuele kind inderdaad niet of nauwelijks een rol speelt. Dat leidt tot aan de lopende band repareren, gecombineerd met wat poetsinstructies. Gesteld wordt: ‘Door NRC wordt het kind onnodig blootgesteld aan cariës.’ De ouders zijn verantwoordelijk voor het ongezonde gedrag..’..dus het kind zal van NRC de dupe worden.’ Dat is de zaak omdraaien. Preventieve behandelingen dienen plausibel te zijn. Dat is het geval met NRC, anders was NRC niet opgenomen in de Richtlijnen. NRC is bedoeld om de ouders te confronteren met de gevolgen van ongezond gedrag en hen vervolgens te winnen voor adequate zelfzorg. Nu is het aan de reparateurs om te bewijzen dat de patiënt beter af is met symptoombestrijding ofwel reparatie. Het blijkt namelijk dat reparatie te vaak leidt tot de reparatiecyclus. Zeker in de kindertandheelkunde vraagt cariës om een abstinerend beleid ten aanzien van reparatie: stoppen met overbodige behandeling. Uiteraard vragen op een (dreigende) irreversibele ontsteking wijzende factoren om andere oplossingen. In hoofdstuk 32 van het herziene studieboek `Kindertandheelkunde deel 2’ is een casus beschreven die suggereert dat restaureren effectiever is dan niet-restaureren… De casus was eerder beschreven in het Mondhygiënisten Vademecum (nr. 5, 2011). In de casus wordt beslijpen van cariëslaesies in de rechterkaakhelft vergeleken met restaureren links. Geconstateerd wordt dat na 1 jaar de beslepen molaren in de bovenkaak (54/55) naar elkaar zijn toegeschoven en het cariësproces niet tot stilstand is gekomen. Helaas was bij deze casus niet voldaan aan de zorgvuldigheidseisen die gelden voor NRC. De beslijping was te verticaal uitgevoerd. Dat vraagt om ruimteverlies en voedse-

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

29


Praktijkvoering

30

1a

1b

2a

2b

3a

3b

4a

4b

5a

5b

6

7

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

1a-b Bitewings 8-1-2008: cariës in de molaren. Diepe cariës in kaasmolaar 46 en tijdelijke molaar 65. 2a-b April 2008: onderkaak rechts en links met beslepen cariëslaesies. 3a-b Oktober 2008: bovenkaak met gerestaureerde 65 alsmede een caviteit in de 54 mesiaal die geen beslijping behoefde. Het beeld van de cariëslaesies is onveranderd. De cariëslaesies in de onderkaak/ bovenkaak zijn redelijk stabiel. 4a-b April 2009: de eerste melkmolaren hebben probleemloos het stadium van de exfoliatie bereikt. Zou restauratie de kwaliteit van leven hebben verbeterd? 5a-b Bitewings 14-4-2009: er is nog cariësactiviteit distaal in de 55 en 85. Ook lijkt de cariës in de beslepen cariëslaesies iets te zijn voortgeschreden, maar doordat de foto’s niet zijn gestandaardiseerd is dat niet precies te beoordelen. 6 Voorbeeld gevolgen van te verticale beslijping: ruimteverlies, verhoogd risico op voedselimpactie en plaqueretentie. 7 Streef naar beperking van contactverlies door V-vormige preparatie, eventueel kan een chamfervorm worden geprepareerd. 8 Voorbeeld pulpareactie na 34 maanden behandeling met NRC in de 54. De pulpa heeft zich teruggetrokken door de vorming van tertiair dentine (1). De bodem van de caviteit is bedekt met de fluoride bevattende beschermlaag Vitrebond/3M ESPE (2).

8


Praktijkvoering

limpactie/plaqueretentie (afb. 6). De vergelijking gaat dus mank. Ook werd opgemerkt dat aan de gerestaureerde kant geen voortschrijdende cariësactiviteit werd waargenomen aan de hand van bitewings. Maar eventuele nieuwe cariëslaesies naast een bestaande restauratie kunnen door overlapping niet altijd worden waargenomen op bitewings. Dus ook hier gaat de vergelijking mank. Voorkomen moet worden dat de discussie over niet- of wel restaureren wordt gevoerd met ondeugdelijke argumentatie. Er dient bij NRC te worden gestreefd naar beperking van het contactverlies. Dat kan wellicht door een chamfervorm te prepareren (afb. 7). Uit onderzoek van Ingers (1982) is komen vast te staan dat adequaat uitgevoerde beslijping geen nadelige gevolgen voor de gebitsontwikkeling heeft. Maar daarover staat niets in de hernieuwde uitgave van Kindertandheelkunde deel 2. Carieus dentine kan stabiliseren, maar niet remineraliseren zoals glazuur Mineralisatieprocessen komen ook in het dentine voor, maar ze verlopen anders. Tubuli kunnen verkalken (sclerose) en de pulpa genereert afzetting van tertiair dentine. Deze processen worden gestimuleerd door NRC (afb. 8). Het cariësproces wordt door adequate NRC vertraagd, zoniet gestopt. Is de spray van de boor niet vervelend voor sommige kinderen? Dat kan inderdaad het geval zijn. Collega Frans Frankenmolen heeft hiervoor de volgende oplossing: slijpen met een grove diamantsteen Horico FG 257F018 zonder koeling (alleen een beetje speeksel) en een laag toerental. Doordat hoofdzakelijk in glazuur en carieus weefsel wordt geslepen levert dat weinig problemen op. Nadeel is dat de slijpsteen ‘vol loopt’ met slijpsel, maar dat is gemakkelijk te verwijderen door buiten de mond de spray er even op te zetten of door ultrasone reiniging. Er is nog veel onderzoek nodig naar de vraag: hoe is NRC zo adequaat mogelijk uit te voeren? Ook daarbij moet rekening worden gehouden met de individuele belangen van het kind. Wat bij het ene kind werkt, werkt niet bij het andere kind. Adequaat behandelen met NRC vereist een zorgattitude, kennis en ervaring.

Do’s en don’ts bij approximaal beslijpen Do • beslijp stapsgewijs in twee zittingen als de behandeling te gevoelig is (zelden nodig); • beslijp aan elkaar grenzende vlakken achtereenvolgens; • probeer cervicaal bij voorkeur contact te behouden (afb. 7); • zorg voor voldoende divergentie, zodat de laesie toegankelijk is; • beslijp distale vlakken bij voorkeur iets schuiner dan mesiale vlakken (afb. 2a-b); • laat geïnfecteerd weefsel zoveel mogelijk intact; • ontkalkte glazuurranden kunnen intact blijven; • begeleid adequate reiniging van de beslepen vlakken en appliceer fluoridevernis bij elke zitting; • bij weinig ruimte kan een single tufted borstel goede diensten bewijzen. Don’t • excaveer niet. Excaveren is een kunstfout. Daardoor worden tubuli geopend en dat kan lijden tot gevoeligheid (afb. 7); • dat geldt tevens voor de glazuurdentinegrens, die hoeft niet ‘schoon’ te zijn. Als de cariëslaesie maar toegankelijk is voor reiniging (afb. 7); • separeer twee aangrenzende te beslijpen vlakken niet. Daardoor wordt het slijpvlak te verticaal met als gevolg een risico op voedselimpactie en contactverlies (afb. 6). Conclusie In plaats van zorgverlenerfactoren dienen kindfactoren het zorgplan in de kindertandheelkunde te bepalen. Daarbij ligt het accent vanzelfsprekend op preventie, bij uitstek het werkterrein van de mondhygiënist.

*Het artikel is een bewerking van casus 33, gepubliceerd in TandartsPraktijk nr.9, 2011

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

31


vo o r Icon behandeling

na Icon behandeling Met dank aan: Prof. Dr. Carlos Rocha Gomes Torres, DDS, Msc, PhD

Hét antwoord tegen whitespots: I can Icon! Snel, pijnloos en esthetisch: Is de infiltratie behandeling met Icon. Cariogene whitespots – even ongewenst als ze frequent zijn, met name na het verwijderen van de vaste beugel. Nu kunt u uw patiënten een pijnloze behandeling aanbieden in plaats van een invasieve interventie. Infiltratie met Icon heeft

bewezen een effectieve manier te zijn om de whitespots te maskeren op gladde oppervlakken. Snel, pijnloos, esthetisch. In slechts 1 behandeling. Een goed vooruitzicht voor u en uw patiënten. www.dmg-dental.com


Jaargang 4 Editie 4 2013

nieuws De nieuwsrubriek van de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten COLOFON NVM bestuur Mw. C. Jongbloed – Zoet (voorzitter) Mw. dr. Y.A.B. Buunk – Werkhoven Dhr. R. Najafbagy Mw. M. van Splunter–Schneider Mw. M.D. Steegman – van Kappen Bureau NVM Postbus 1166 3430 BD Nieuwegein T 030-6571013 bureau@mondhygienisten.nl www.mondhygienisten.nl Het bureau van de NVM is bereikbaar op werkdagen van 8.30 tot 16.30 (m.u.v. lunchpauze). Directeur bureau: Mw. E.M. Bol – van den Hil BHS Lidmaatschap Voor meer informatie over het lidmaatschap, kijk op www.mondhygienisten.nl. Opzegging van het lidmaatschap kan uitsluitend schriftelijk gericht aan de NVM (Postbus 1166, 3430 BD Nieuwegein), uiterlijk een maand voor het einde van het lopende verenigingsjaar. Uw opzegging is definitief wanneer u een bevestiging heeft ontvangen.

BMW en GSM Column door Yvonne Buunk-Werkhoven

Niemand is onfeilbaar; bestuursleden zijn ook maar gewone mensen. Wat leeft er? Waar hebben de leden behoefte aan en wat kunnen ze missen als kiespijn?

V

olgens Beilock (Universiteit van Chicago) maakt schrijven het hoofd en werkgeheugen leeg en dat zorgt dat iemand beter kan presteren. Tussen de oren, de zinnen verzetten en even een andere mindset. BMW; een automerk dat staat voor rijprestaties en snelheid. In mijn beleving staat het symbool voor Bewustwording, Meeleven en Weerstand. Want ‘leren is net autorijden’, waarbij een auto metafoor kan zijn voor de wijze waarop de NVM-organisatie (het individu en zijn team) zich professionaliseert. Een volle tank symboliseert volop energie; dat blijkt overeen te komen met een zeer hoge bevlogenheid onder NVM-leden. Rijden zonder rijbewijs kan het gevoel weergeven dat een student Mondzorgkunde of bijvoorbeeld een preventieassistent iets doet waarvoor hij (nog) niet voldoende gediplomeerd is.

Een zeer hoge bevlogenheid onder NVM-leden

Professionalisering betreft verbeter- en gedragsveranderingsprocessen. Hierbij ligt de focus op attitude, kennis en vaardigheden. Zo’n veranderingstraject staat gelijk aan een cultuurverandering, dat niet zonder bewustwording, meeleven (empathie) en weerstand gepaard gaat. Communicatie is eveneens een belangrijk aspect in een succesvol professionaliseringstraject. Dit kan via directe contacten of via telefoon/ sms/website/mail/Skype. Normaliter staat de GSM als standaard voor digitale mobiele telefonie. Echter, de Geld-Status-Macht term is bedacht door hoogleraar Weggeman (organisatiekunde). Volgens hem is GSM de drive bij de top van sommige grote bedrijven en is dit niet het geval bij kleine en middelgrote organisaties. De NVM is een grootse en gedreven organisatie; ‘even Apeldoorn bellen’ blijft gelukkig beperkt, omdat het bestuur enorm betrokken is bij het product en de mensen die het maken.

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

33


nvmnieuws

Ben je net afgestudeerd? Waarschijnlijk heb je de afgelopen tijd met hart en ziel gewerkt aan je afstudeeropdracht. Het zou mooi zijn als jouw afstudeerproduct niet in de kast verdwijnt, maar een bijdrage kan leveren aan de vakkennis van je collega’s. Stuur je afstudeeropdracht in en maak kans op één van de fantastische prijzen (€ 1.500,- of € 750,- te besteden aan een vakinhoudelijk congres of andere deskundigheidsbevordering). Mail de definitieve versie van je afstudeerproduct (in PDF-format) naar: bureau@mondhygienisten.nl onder vermelding van ‘Aanmelding NVM Oral-B Studieprijs’. De uiterste instuurdatum is: 31 augustus 2013

RegioTeam NoordHolland Noord Nikky Huisman, Handan Ay-Aydogan en Thessa van Faassen vormen het nieuwe regioteam van Noord-Holland Noord. Vol enthousiasme zijn zij aan de slag gegaan. U kunt het regioteam bereiken via: regio.noordhollandnoord@ mondhygienisten.nl

De NVM wenst het nieuwe regioteam heel veel succes!

U bent als mondhygiënist werkzaam in een zorginstelling die onder een van de zorgcao’s valt. U hebt een arbeidsovereenkomst waarin uw salaris is vastgelegd en, op basis van cao- afspraken, beschikt u over een functiebeschrijving. Uw beloning is afhankelijk van de kwaliteit van die functiebeschrijving. De NVM wil haar leden ondersteunen om vanuit een krachtige positie werkzaam te zijn binnen de instelling en hiervoor het bijpassende salaris te ontvangen. Het is een basisvoorwaarde dat uw functie goed is beschreven. Een beschrijving die recht doet aan de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het beroep mondhygiënist. Met een goede functiebeschrijving onderstreept u het belang van ons mooie beroep en uw positie binnen de instelling. En het is niet uitgesloten dat dit ook nog een hogere inschaling kan opleveren. Om u hierbij te helpen heeft de NVM, samen met de FBZ een modelfunctiebeschrijving opgesteld. Nieuwsgierig geworden? Kijk dan op het ledendeel van de website (NVM voor leden > Ledenservice > De praktijk > Arbeidsvoorwaarden).

34

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

De nieuwsrubriek van de Nederlandse vereniging van Mondhygiënisten is samengesteld door Daniëlle Verdurmen en Gerline Verweij

Model functiebeschrijving mondhygiënist

Jouw afstudeeropdracht: bloed, zweet en tranen, komt toch niet ‘op de plank’ te liggen!?


Dagelijkse updates via RSS en mobiele website NVM NIEUW: volg het laatste NVM-nieuws door u te abonneren op onze RSS Feeds. Of bezoek de mobiele NVM-website nu ook op uw smartphone.

Nieuwe Statuten Op 13 mei jl. zijn de door de ALV goedgekeurde Statuten van de NVM bij de notaris verleden. Dit betekent dat vanaf deze datum de oude Statuten zijn vervallen en de nieuwe Statuten in werking treden. Ook het huishoudelijk reglement is aangepast aan de nieuwe Statuten en op de ALV goedgekeurd. Beide documenten kunt u downloaden vanaf het ledengedeelte van www.mondhygienisten.nl.

Kostenonderzoek Mondzorg De NZa verstuurt half juni 2013 de digitale vragenlijsten voor het Kostenonderzoek Mondzorg. Bent u uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek? Meld u dan aan bij de NVM via bureau@mondhygienisten. nl. Kijk voor het laatste nieuws over het onderzoek op het ledendeel van www.mondhygienisten.nl.

@NVMmondzorg NVM-directeur Ellen Bol morgen in @kassa_vara om te praten over verantwoord #bleken. NLD 1, 19.05 uur! @NVMmondzorg Om 18.40 uur Radio 6 Mondhygiënist @NVMmondzorg over Halitose. http://www.radio6.nl/ mijkesmiddag/#!/ over-radio6.html … @dentaidnl Noteer alvast in uw agenda: het NVM Najaarscongres op 9 november in het World Forum Den Haag. Dentaid is erbij! @NMTnieuws U kunt tot 15 mei kiezen. Wel of niet de petitie invullen. Uw eigen arts kiezen of die van de verzekeraar: http://bit.ly/ keuzevrijheidindezorg … @NVMmondzorg Alle foto’s gemaakt met ‘Máxima’ bij de Poetsbus op 20 april in Alkmaar zijn te bekijken op: https:// www.facebook.com/ dagvandemondhygienist/ photos_stream …

www.mondhygienisten.nl Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

35


nvmnieuws

Agenda

International Symposium on Dental Hygiene 14 -17 augustus 2013 - thema: ‘Oral health - Vital link in achieving total health’ Kaapstad - www.ifdh.org kijk voor het reisarrangement en verlengingsmogelijkheden op www.vvaa.nl/qualitytime of bel 030-2474816

NVM Informatiebijeenkomst zelfstandige mondhygiënisten 4 oktober 2013 van 13.00 tot 17.00 uur - Theater De Kom in Nieuwegein - de bijeenkomst is toegankelijk voor mondhygiënisten met een vrijgevestigde praktijk en werkzaam met een VAR Wuo – t.z.t. ontvangt u een uitnodiging waarna u zich kunt inschrijven.

NVM Algemene Ledenvergadering en najaarscongres 9 november 2013 – onderwerp: ‘Medische Tandheelkundige interactie’ - World Forum Den Haag meer informatie binnenkort op www.mondhygienisten.nl.

Overige nieuwe vestigingen Nieuwe vrije vestiging

Elea Kooiman van der Wal Mondhygiënepraktijk Hendrik Ido Ambacht De Spiegel 15 3341 CA Hendrik Ido Ambacht 078-7851621 www.mondhygieneambacht.nl 1. Waarom een vrije vestiging? Na het behalen van mijn diploma in 2008 aan de Hogeschool Utrecht heb ik ervaring opgedaan in verschillende praktijken. Ik begon te merken dat ik dingen zelf wilde beslissen. Het idee een eigen praktijk te draaien heeft mij altijd al geboeid en nu is het werkelijkheid geworden! 2. Wie werken hier? Ik werk hier nu alleen als mondhygiënist en mijn zusje werkt als balie-assistente. Ik hoop in de toekomst het team uit te breiden en er een leuk team van te maken. 3. Wat maakt de praktijk uniek? De praktijk is de enige vrijgevestigde praktijk in het dorp. Doordat ik veel mensen uit het dorp ken en ik goede contacten heb met tandartsen in het dorp en de omliggende omgeving, denk ik dat ik met de professionele kennis en kunde een unieke praktijk heb.

Mondhygiënepraktijk Leek Mw. J. van der Vaart George Wilhelmlaan 16a 9351 GL Leek 06-52664548 www.mondhygieneleek.nl Praktijk Mondhygiënist Alkmaar Mw. S.T. van de Witte Fontein Verschuirstraat 16 1814 HG Alkmaar 06-46402885 www.mondhygienistalkmaar.nl

Hoofdsponsoren NVM 2012 – 2013

Platinasponsor

Goudsponsor

Zilversponsor

Bronssponsor

www.mondhygienisten.nl

36

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne


Deze rubriek is gebaseerd op informatie die door bedrijven beschikbaar is gesteld. De redactie geeft geen waardeoordeel over de producten. Tekst Diana Bol-Krijgsman, mondhygiënist en redactielid

Twee kleuren plaquedetectie TePe introduceert PlaqSearch voor een ­efficiënte plaquecontrole. Het voordeel is de tweekleurige indicatie. Nieuwe plaque kleurt rood terwijl plaque ouder dan 12 uur blauw kleurt, waardoor duidelijk zichtbaar wordt waar men herhaaldelijk vergeten is te poetsen. TePe PlaqSearch is verkrijgbaar als kauwtablet voor gebruik in de praktijk en thuis, en in een vloeibare oplossing voor professioneel gebruik. www.tepe.nl

productNieuws praktijk Producten voor de dagelijkse

Minder angstig Bij intraligamentaire anesthesie wordt er per element verdoofd waardoor in meerdere kwadranten tegelijk gewerkt kan worden en de patiënt minder (lang) last heeft van een verdoofd gevoel. Door de kleine hoeveelheid anesthesie (0,18 ml per wortel) die nodig is, is deze anesthesievorm eveneens zeer geschikt voor risicopatiënten. Door het ingebouwde klikmechanisme wordt een vaste hoeveelheid anesthesievloeistof (0,06 ml) gedoseerd. De Citoject lijkt door haar vormgeving meer op een pen, hierdoor zullen kinderen minder angstig zijn voor de verdoving. Heraeus heeft speciale naalden voor intraligamentaire anesthesie. De naalden hebben naast een 3-voudige facetslijping, een kortere bevel die beschadiging van het ligament voorkomt. De naalden zijn 30G dik en 12 mm of 16 mm lang. Naast een standaarduitvoering is er ook een Free Flow uitvoering met een grotere binnendiameter die zorgt voor minder injectiedruk en minder pijn. www.heraeus-dental.nl

Tanderosie Proglasur Junior is een kindertandpasta die helpt beschermen tegen tanderosie. De tandpasta heeft een laagschurende werking die verdere slijtage door het tandenpoetsen beperkt. Proglasur Junior wordt aanbevolen voor kinderen ouder dan zes jaar, maar kan onder begeleiding van de tandarts of mondhygiënist ook worden gebruikt door jongere kinderen jonger die tandbederf en de eerste verschijnselen van tanderosie hebben. ➜ www.gsk.nl

Cariës wordt ‘opgelicht’ SIROInspect is een nieuw detectiesysteem van Sirona dat cariës doet oplichten. SIROInspect is gebaseerd op ‘Fluorescence Aided Cariës Excavation-Technologie’, die de fluorescentie-eigenschappen van de tanden benut. Gezond tandweefsel licht groen op, gebieden met cariës kleuren rood. www.sirona.nl

Wiebeltand Kees Krokodil heeft een wiebeltand. Daarom gaat hij naar de tandarts. Muis en de andere vriendjes gaan mee. De vriendelijke tandarts bekijkt zijn gebit. Kees leert hoe hij goed kan poetsen om zijn mooie gebit gezond te houden. Vrolijk, enigszins langwerpig prentenboek in frisse kleuren in de eenvoudige stijl van Lucy Cousins. De zwartomlijnde figuurtjes zijn bekend uit andere boekjes over Muis. De tekst, geschreven in onregelmatige letters, is over het algemeen eenvoudig en begrijpelijk, al staan er wel een paar moeilijke woorden in. Het boekje is geschikt als voorbereiding op een bezoekje aan de tandarts of mondhygiënist. www.geneeskundeboek.nl

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

37


agenda

NVM

Workshops en congressen: samenstelling Sophie Aa, redactielid en mondhygiënist

najaarscongres 9-11

Juni 20 juni Het ontstaan van trauma’s in relatie tot de tandheelkunde Locatie ACTA Amsterdam Spreker mw. drs. P. Thiel (psycholoog/ psychotherapeut) Kosten € 295,www.acta-de.nl

Augustus 14-17 augustus IFDH – International mondhygiënistencongres Locatie Kaapstad, Zuid-Afrika Kosten zie website www.ifdh.org

11 oktober

Congres

‘MRSA, SOA’s & tropische infectieziekten’ Locatie Hotels van Oranje, Noordwijk aan Zee

14 juni en 11 oktober Microbiologische diagnostiek in de parodontologie Tijd 13.30 – 17.00 uur Locatie Laboral, Houten Sprekers prof. dr. A.J. van Winkelhoff, prof. dr. E.G. Winkel en mw. M.C. Belder Kosten € 25,- (administratiekosten) www.laboral.nl 24 juni Symposium ‘Bijwerkingen als gevolg van de behandeling van hoofd-halskanker’ Locatie Antoni van Leeuwenhoek, Amsterdam Kosten € 75,www.oncologieverpleging.nl en http://symposium.nki.nl/ hoofdhals.aspx

www.mondhygienisten.nl

September

Sprekers dr. A.J.M. Van Leent, dr. J.T.M. van der Meer, mw. dr. K.E. Veldkamp, mw H. Luik, mw. drs. C. Magis, mw. dr. M van Vugt

5 september Student-seminar succesvol solliciteren Tijd 17.00 – 20.00 uur Locatie VvAA hoofdkantoor, Utrecht Spreker mw. M. Gibbs - de Ridder Kosten € 15,www.vvaa.nl

Oktober 11 oktober Congres ‘MRSA, SOA’s & tropische infectieziekten’ Locatie Hotels van Oranje, Noordwijk aan Zee Kosten voor 1 juli € 265,- , daarna € 299,www.bijscholing.info

Kosten voor 1 juli € 265,- , daarna € 299,www.bijscholing.info

November 9 november NVM ALV en najaarscongres ‘Medische Tandheelkundige interactie’ Locatie World Forum, Den Haag Kosten zie website www.mondhygienisten.nl

14-15 november Congres ‘De tand in al zijn facetten’ Organisatie NVT – NVvE – NVVRT – NVvK – VvO – NVMKA – RTV Locatie De Doelen, Rotterdam www.detandinalzijnfacetten.nl

Gezocht Mondhygiënisten m/v DentMerk® is exclusief distributeur van BEGO® Implants en BEGO® Medical in de Benelux.

www.dentmerk.nl

38

DentMerk Recruitment is voor diverse praktijken in Zuid en West Nederland op zoek naar mondhygiënisten (M/V). Ben je op zoek naar een uitdagende baan in een moderne praktijk en vind je het leuk om in een jong en dynamisch team te werken? Stuur dan per ommegaande je motivatie en curriculum vitae naar info@dentmerk.nl of per post naar: DentMerk Recruitment, Rokerijweg 12-1, 1271 AH Huizen

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne


DCMAgenda

Deze pagina is samengesteld door: Claire Nijenhuis en Relinde ten Have-Derckx

Cursus cariës diagnostiek en risico-inschatting Cariësdiagnostiek betekent naast een vroegtijdige detectie ook het vaststellen van het cariësrisico van de patiënt en het bepalen van de activiteit van de carieuze laesie. Er staat een scala aan (vroeg)diagnostische middelen ter beschikking. Maar hoe valide zijn deze? Hoe kunnen we de juiste inschatting maken van het cariësrisico van onze patiënt? Hoe herkennen we laesie-activiteit? Deze onderwerpen worden behandeld in de cursus en geven inzicht in de principes waarop modern cariësmanagement is gebaseerd. Aan de hand van casuïstiek worden de verschillende onderwerpen toegelicht. De cursus bestaat uit een theoretisch (middag) en praktisch (avond) gedeelte. Docenten dr. Guus van Strijp en dr. Maxim Lagerweij, medewerkers sectie Cariologie Endodontologie Pedodontologie Orale Microbiologie ACTA Algemene informatie Datum Dinsdag 24 september 2013, 13.15 – 20.15 uur Locatie ACTA Amsterdam Kosten € 600,- voor NVM-leden, € 780,- voor niet NVM-leden KRM-punten 6 KRM CanMedsrol 1 en 4 Inschrijven kan via www.dentalcoursesmondhygienisten.nl of stuur een e-mail naar dcm@mondhygienisten.nl.

Cursussen voorjaar 2013 21 juni Motiverende gespreksvoering ter bevordering van gezond gedrag met de focus op stoppen met roken en ander 12 september De oudere patiënt in de praktijk 24 september Cariës: diagnostiek en risico-inschatting 4 oktober Oncologie en de mondhygiënist 5 oktober Radiologie

1 november (was 20-9) Parodontologie: jaarlijkse update 7 november Algemene ziekten, interacties van geneesmiddelen en orale manifestaties van geneesmiddelgebruik 18 november Mondgezondheid versus diabetes mellitus: een link? 23 november Stress: De behandeling van de gespannen (paro-)patiënt

Winnaar DCM wedstrijd NVM voorjaarscongres Lisa van der Ploeg heeft het juiste aantal snoepjes geraden en wint de DCM cursuscheque ter waarde van € 100,-. Er zaten 178 gebitjes in de pot. Kom op het NVM najaarscongres zaterdag 9 november langs bij de DCM stand en maak ook kans op een DCM cursuscheque!

Zie voor meer informatie www.dentalcoursesmondhygienisten.nl

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

39


Jeugdtandzorg West in Den Haag geeft tandheelkundige zorg aan ruim 28.000 kinderen en jong volwassenen in de leeftijd van 2 tot 22 jaar. De zorg wordt verleend in vijf praktijken met in totaal 31 behandelplaatsen

Jeugdtandarts Beuningen en Waalsprong is op zoek naar een

In verband met uitbreiding van de activiteiten ontstaat een vacature voor een

Mondhygiënist(e) Wil je werken in een dynamisch, moderne en innovatieve praktijk, en sta je open om je functie verder uit te breiden, jezelf verder te ontplooien, wil je een goede opleiding volgen met betrekking tot alle facetten van de kindertandheelkunde waarbij je begeleid zal worden door verschillende professionals, ben je leergierig, flexibel en collegiaal ingesteld?

Mondhygiënist (m/v) voor minimaal 3 dagen per week, die in staat en bereid is, om in samenwerking met andere bij ons werkzame zorgverleners, onze jeugdige patiënten te voorzien van de benodigde tandheelkundige zorg. Het betreft zowel preventieve als curatieve taken.

Dan ben jij de persoon die wij zoeken om ons enthousiaste team te versterken, en nodigen wij jou graag uit om te solliciteren.

Jeugdtandzorg West biedt voor deze functie een vast salaris met een uitstekend pakket secundaire arbeidsvoorwaarden.

Ben je geïnteresseerd, stuur dan jouw sollicitatiebrief met c.v. naar diana@jeugdtandarts.nl, voor info; 024-6752959.

Voor nadere informatie of sollicitatie kunt u contact opnemen met: Hans Berendsen, directeur Jeugdtandzorg West bij voorkeur per e-mail: h.berendsen@jeugdtandzorgdh.nl of per telefoon: ** (0)70-3051 221/220

Salariëring conform adviezen NMT

ntvm-jeugdtandarts beuningen 130528.indd 1

28-05-13 ntvm-jeugdtandzorg 14:31 west 130528.indd 1

28-05-13 16:16

Ben jij een enthousiaste

mondhygiënist(e) en wil jij graag in Den Haag een zwangerschapsverlof overnemen in de periode oktober 2013 t/m februari 2014 voor 2-3 dagen in de week? Reageer dan snel op deze advertentie. Je komt te werken in een leuke groepspraktijk bestaande uit 3 tandartsen, 3 mondhygiënisten, 1 preventie-assistent. Mail uw sollicitatie naar tandartsendenhaag@gmail.com Tandartsengroepspraktijk Stationsweg 107 Den Haag 070 - 380 31 00

ntvm-stationsweg 130606.indd 1

06-06-13 14:00


Tekst: Yvonne Wijnsma, bureau KRM

Herziening normen 2015-2020 In de in 2012 uitgevoerde enquête over de ontwikkelingen binnen het KRM heeft u aangegeven dat u vindt dat het KRM een herkenbaar register is voor de professie, in iets mindere mate dat het KRM staat voor professionaliteit van de individuele mondhygiënist en in nog iets mindere mate dat het KRM een waarborg biedt op verantwoorde zorgverlening door mondhygiënisten voor zorgverzekeraars. Op de vragen over het aantal scholingsuren, het volgen van verplicht gestelde cursussen, de kosten van scholing e.d. waren de antwoorden minder eenduidig. Omdat eens per vijf jaar onze criteria onder de loep worden gehouden, zijn wij momenteel bezig om alle aspecten van het Kwaliteitsregister weer eens tegen het licht te houden. Dat is geen makkelijk proces. Er moet immers een aantal zaken goed afgewogen worden. In hoeverre ‘bijt’ bijvoorbeeld een wens om het aantal scholingsuren te verminderen, het imago van het KRM als herkenbaar, professioneel register in mondzorg? Binnen de KRM-commissie wordt momenteel druk nagedacht over de normen voor de jaren 2015-2020. Hierbij wordt naast de belangen van de geregistreerden ook nadrukkelijk gekeken naar de buitenwereld. Wat verwachten andere partijen (overheid, zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties etc.) van een kwaliteitsregister? Wat is de invloed van wet- en regelgeving op registers? Wij hopen in de tweede helft van dit jaar meer informatie te kunnen verstrekken over de normen die gaan gelden voor de periode 2015-2020.

krMnieuws

Het KRM is er voor u!

Hoe vind ik een KRM-geregistreerde mondhygiënist? Uw patiënten kunnen zelf zien dat u KRM geregistreerd bent. Dat kan door naar de KRM-site te gaan (www.kieskrm.nl) en dan te klikken op de roze button ‘Vind een KRM mondhygiënist’. Het zoeken kan op postcode (let op: alleen de eerste twee cijfers worden gebruikt!) of door het intikken van een gedeelte van de naam (voor- of achternaam) Door het aanklikken van een van de gevonden resultaten verschijnt er een scherm met uw (praktijk) informatie. Aspirant-leden worden hier niet getoond. Deze kunnen gezocht worden door op het tabblad ‘ik ben patiënt’ te klikken en vervolgens op het tabblad ‘Wie staan er in het KRM?’ Dan op de button ‘KRM aspirantenregister’ en dan nog een keer op de link ‘een aparte lijst’ in de tekst.

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

41


blog bezig? Wat houdt de mondhygiënist

Woensdag:

‘the ultimate kindermiddag’ Woensdagmiddag is bij MondClinic, waar ik sinds kort werk, ‘the ultimate kindermiddag’. De tandarts en de mondhygiënisten werken op deze dag veel samen. Al rond 10 uur stroomt de wachtkamer vol met kinderen van alle leeftijden, en in een praktijk waar de kinderen door de wachtkamer stuiteren is uiteraard geen dag hetzelfde. Tijdens het wachten worden er boekjes gelezen, wordt er tv gekeken en gegaloppeerd op de oranje hondenstoeltjes. Kortom, de woensdagmiddag is altijd gezellig druk! Wat ik zo leuk vind aan kinderen, is dat ze zo ontzettend eerlijk zijn. Ze zeggen precies wat jij ook denkt, maar niet hardop durft uit te spreken.

Een paracetamolletje is wel nodig na zo’n kindermiddag Verschijningsdata NTvM mondhygiëne Nederlands Tijdschrift

nummer 4 • juni 2013

voor

Het NTvM verschijnt 8 keer in 2013.

.nl • jaargang 19 • www.mondhygienisten

Special Jeugdmondzorg

Stichting Jeugdtandverzorging Poetsbus

Voor plaatsing van een artikel graag vooraf contact opnemen met de hoofdredacteur: mary.kroon@mondhygienisten.nl

van Jeugdmondzorg • Initiatievenandeling Kindermish Pleidooi betere organisatie Nexø-model • Meldcode mondhygiënisten• Het

42

Nederlands Tijdschrift voor Mondhygiëne

Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8

Dat zorgt er, naast een lach en een traan, vooral voor een dag vol verrassingen. Het werken met die kinderen geeft mij veel voldoening. Als een kind voor de eerste keer angstig en verlegen binnenkomt, heb ik gelijk het gevoel dat ik ervoor moet zorgen dat hij of zij zich op zijn gemak voelt en in de toekomst niet meer met tegenzin naar de mondhygiënist of de tandarts zal gaan. Daarom is het wenproces erg belangrijk. Soms is een kindje zo bang dat we beginnen met het tellen van de tanden van de (knuffel)draak. Juist bij deze kinderen vind ik het geweldig om te zien dat ze na een aantal afspraken een aanloop nemen en van af een afstand lachend de stoel in duiken. Ik vind het erg belangrijk dat de kinderen al van jongs af aan gestimuleerd worden om goed voor hun gebit te zorgen. Daarvoor voel ik mij als mondhygiënist ook verantwoordelijk. Jong geleerd is immers oud gedaan. Kortom, hoewel we soms aan het eind van kindermiddag wel een paracetamolletje kunnen gebruiken, hou ik van mijn werk met kinderen. Hun onuitputtelijke energie werkt aanstekelijk.

Alle kopij bij hoofdredactie 7 december 2012 21 januari 8 maart 3 mei 5 juli 2 augustus 20 september 25 oktober

En wat is er nou leuker dan het behandelen van kindjes, die je een knuffel geven als ze binnen komen, omdat ze het zo leuk vinden om je te zien. Dit is me met mijn volwassen patiënten nog nooit overkomen. En nu ik erover nadenk... lijkt dat me eigenlijk ook maar beter ook!

Wie volgt? Mail naar redactie@ mondhygienisten.nl

Deadline advertenties 28 december 21 februari 17 april 30 mei 8 augustus 5 september 17 oktober 21 november

Verschijning 26 januari 9 maart 4 mei 15 juni 24 augustus 21 september 2 november 7 december


Een gezondere mond? Poets en bestrijd biofilm met LISTERINE ! ®

Biofilm bedreigt de mondgezondheid. Ook met grondig poetsen en interdentaal reinigen, bereiken uw patiënten slechts 25% van het mondoppervlak. Plaque-bacteriën (biofilm) zitten echter verspreid over de hele mond: ze zullen snel opnieuw de dentale vlakken bevolken en kunnen in een later stadium gingivitis en/of parodontitis veroorzaken.

Menthol

LISTERINE® met 4 essentiële oliën: de unieke formule voor een optimaal biofilm-management. Poetsen en interdentaal reinigen blijven uiteraard essentieel. Maar daarnaast bereikt LISTERINE® ook de rest van mond. En geen enkele andere mondspoeling voor dagelijks gebruik bestrijdt biofilm beter dan LISTERINE®. De unieke formule met vier essentiële oliën dringt door de beschermende matrix van de biofilm heen en helpt de celstructuur van de schadelijke micro-organismen te vernietigen.

Eucalyptol

Methyl Salicylate

Thymol

Wetenschappelijk bewezen: doeltreffend én veilig voor dagelijkse preventie. LISTERINE® is de meest onderzochte mondspoeling ter wereld. Het resultaat op plaque en gingivitis is uitvoerig wetenschappelijk aangetoond**. Het dagelijks gebruik van LISTERINE® is doeltreffend, veilig en veroorzaakt geen onevenwicht in de mondflora.** Uw advies om thuis LISTERINE® te gebruiken kan de mondgezondheid van uw patiënten aanzienlijk ten goede komen!

56,3% extra tandplakreductie door LISTERINE® vs tandenpoetsen alleen* Poetsen + flossen 0

Poetsen + flossen + spoelen met LISTERINE®

-9,3%

Tandplakindicator

10 20 30 40 50

Significante vermindering van tandplak na 6 maanden

-56,3% P<0,001

Wil u LISTERINE® alvast zelf uitproberen? Bel onze hotline op 00800 260 260 00! (gratis - enkel via vast toestel)

* Sharma N, Charles CH, Lynch MC, et al. Adjunctive benefit of an essential oil-containing mouthrince in reducing plaque and gingivitis in patients who brush and floss regularly: a six-month study. J Am Dent Assoc. 2004; 135(4):496-504 ** Stoeken, Pareskevas, van der Weijden; Journal of Periodontology. July 2007, 87: 1218-1228

VOOR EEN TOTALE MONDHYGIËNE


Uw pati毛nt ontspannen in de stoel? Aanbrengen v贸贸r de professionele gebitsreiniging!*

DESENSITISING PASTE elimineert direct en langdurig de oorzaak van de pijn bevat Arginine en Calciumcarbonaat sluit open dentinekanaaltjes effectief klinisch bewezen * bij pijn veroorzaakt door open dentinekanaaltjes bij blootliggende tandhalzen/ wigvormige defecten (mechanische slijtage)

27, 1380 GABA B.V. - Postbus 437, 1380AA AKWeesp. Weesp. 990 - dental@gaba-bv.nl - www.gaba-bv.nl Tel. +31 (0) 294 491 949

Ntvm04 2013 boek  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you