Page 1

BIZZ INNOVATIE T ECHNOLOGIE EN CR E AT IVI T EI T ON TMOE T EN ELK AAR IN ‘CR E AT IEVE

HOTSPOTS’

Hier wordt de toekomst van België gemaakt Bedrijvencentra en coworkingkantoren zijn intussen bekend, maar nu veroveren zogenaamde creatieve hotspots het land. Het zijn broedplaatsen waar geeks, designers, ondernemers, studenten en ook artiesten elkaar ontmoeten. Welke initiatieven bestaan er zoal en waar zijn ze mee bezig? BENNY DEBRUYNE

D

e nieuwe term ‘creatieve hotspot’ is nogal vaag. Voor sommigen gaat het om een hele stad of regio, maar in dit artikel gebruiken we een meer beperkte definitie: een gebouw waar creatieve beroepen, organisaties en bedrijven zijn gevestigd, waar ook publieke functies zijn ondergebracht en waar de kruisbestuiving tussen de aanwezigen zorgt voor een creatieve ondernemerscultuur. Meestal vind je zo’n creatieve hotspot (ook wel ‘creatieve hub’ of in Nederland ‘broedplaats’ genoemd) op een gerenoveerde industriële site zoals een oud mijnterrein, in een fabriek of entrepot. Maar het kan evengoed gaan om een nieuw gebouw dat in de stad opvalt door zijn architectuur. In deze gebouwen, die op dit moment overal in ons land aan het ontstaan zijn, vestigen

Designcenter De Winkelhaak Antwerpen

Wintercircus Gent

Opek Leuven

Kaai.16 Hasselt

Creative Minds Leuven

Buda Kortrijk

TIO3 Ronse zich creatieve bedrijfjes of organisaties uit de muziek-, gaming- en andere creatieve sectoren, maar evengoed reclamebureaus en toneelgezelschappen. Een creatieve hotspot is steevast een broeinest van innovaties. Kruisbestuiving biedt tal van voordelen voor de ondernemers: ze werken in comfortabele werkomstandigheden, kunnen hun vaardigheden als ondernemer aanscherpen, doen nieuwe ideeën op, bedrijven kunnen sneller groeien en talentrijke medewerkers beter aantrekken en behouden. Bovendien krijgt

C-Mine Genk

Idealy Louvain-la-Neuve

Tussen cluster en coworking de vaak verloederde buurt waar zo’n hotspot zich vestigt een ferme duw in de rug.

82 17 MEI 2012 | WWW.TRENDS.BE

Hoewel de scheidingslijn niet altijd scherp te trekken is, maakt Pascal Cools, algemeen directeur van Flanders DC, de Vlaamse organisatie voor onderne-

merscreativiteit, een onderscheid tussen creatieve hotspots, creatieve clusters en coworkingkantoren. “Een creatieve cluster is een groep bedrijven, meestal uit dezelfde sector, die zich vestigen op een plaats en vaak onder een koepelorganisatie die zorgt voor kennisuitwisseling. Het Duitse Ludwigsburg is een goed voorbeeld van zo’n cluster. Daar hebben zich een kleine 200 bedrijven verzameld rond de Filmacademie.” Het andere uiterste van het spectrum zijn de coworkingkantoren, die als paddenstoelen uit de grond schieten. Coworkingplaatsen stimuleren ook kruisbestuiving en netwerking, maar zijn veel lossere structuren waar je per dag, week of langer een werkplaats kunt huren en kunt gebruikmaken van de aanwezige voorzieningen. Bedrijven of zelfstandigen zijn er niet permanent gevestigd. Creatieve hotspots bevinden zich tussen clusters en coworkingkantoren. “Creatieve hotspots zoeken meer naar bedrijven uit verschillende sectoren die er zich permanent vestigen”, zegt Cools. Toch zijn ze meer dan een bedrijvencentrum. Vaak liggen ze vlak bij een hogeschool of universiteit en is er een organisatie die fungeert als motor van de hotspot en die de kruisbestuiving stimuleert door bijvoorbeeld events te organiseren met onderzoekers of kunstenaars, of die creatieve ondernemers helpt om hun zakelijke vaardigheden te verbeteren. Je vindt er publieke ruimtes en dikwijls is er plaats voor een coworkingplek, een incubator, café en restaurant.

De creatieveling als ondernemer

Waarom is het zo belangrijk dat creatieve ondernemers zich groeperen in hotspots? Volgens Tom Kestens, adviseur creatieve industrieën bij Unizo en als muzikant bekend als Lalalover, heb-

4,8

PROCENT van het bnp besteedde de Duitse deelstaat Baden-Württemberg in 2011 aan innovatie. Dat indrukwekkende cijfer is meer dan de Lissabon-doelstelling van 3 procent (die zelden wordt gehaald).

ben ze door de economisch moeilijke tijden geen andere keuze. “De uitdaging van de creatieveling ligt in het opzetten van netwerken gebaseerd op artistieke verwantschap en gedeeld zakelijk belang. We moeten van het repetitiehok en het atelier naar een hotspot met gedeelde infrastructuur en het gratis delen van informatie.” Creatieve zelfstandigen – in Vlaanderen al goed voor 13,5 procent van het totale aantal zelfstandigen, zo blijkt uit een studie van Flanders DC – hebben volgens Kestens heel wat intrinsieke ondernemerskwaliteiten, maar moeten beter leren om hun zakelijke belangen te behartigen. “Pas dan zullen ze gewapend zijn voor de economie van morgen, waarin tijdelijke projecten, netwerken en flexibiliteit centraal zullen staan.” Unizo wil ook zijn steentje bijdragen met de oprichting van een afdeling creatieve industrieën. Kestens: “We organiseren bijvoorbeeld speeddatingbeurzen, zorgen voor begeleiding en lobbyen om het taxsheltersysteem voor de filmindustrie uit te breiden naar de mode, gaming en literatuur.” Op de volgende bladzijden vindt u een overzicht van de voornaamste creatieve hotspots in ons land.

WWW.TRENDS.BE | 17 MEI 2012 83

Mediargus

Mediargus


BIZZ INNOVATIE ≤ Kaai.16 (Hasselt) Wat? Creatieve hotspot voor ondernemers, coworkers en andere creatievelingen in een oude meelfabriek in de Hasseltse kanaalzone. Tegen 2013 verrijst er naast de fabriek een nieuw gebouw van 8600 vierkante meter. Open? Sinds april 2008. Omgeving? In de onderontwikkelde kanaalzone in Hasselt vestigen zich ook andere creatieve organisaties. Dit Quartier Canal is een hybride ontwikkelingsgebied waar oude en nieuwe (creatieve) industrieën elkaar vinden. De nabijheid van de stad en de hogescholencampus is erg belangrijk. Gangmaker? Kaai.16 wordt uitgebaat door iMaximus bvba, waarvan Nick Decrock de enige aandeelhouder is. Waarom hotspot? Kaai.16 zorgt voor de nabijheid van kennis en kapitaal en organiseert workshops en seminaries over

Open? Sinds september 2011. Omgeving? De Leuvense Vaartkom is in volle ontwikkeling. De buren van Creative Minds (zie hieronder) zijn ook een creatieve hotspot waarmee Opek gaat samenwerken voor evenementen, en de Molens van Orshoven vlakbij worden gerenoveerd en krijgen ook een culturele bestemming. Gangmaker? Artistiek laboratorium Opek (Openbaar Entrepot voor de Kunsten) is een project van vzw Tpakt, stelt binnenkort een zakelijk leider aan en werkt aan een businessplan van 36 jaar (de duur van de erfpacht). Waarom hotspot? Meerwaarde door combinatie van artistieke en kunsteducatieve organisaties. Stimuleert samenwerking door de organisatie van voorstellingen, workshops, masterclasses, een culturele jeugdbeweging en festivals. Financiering? Renteloze lening van een miljoen euro van de stad Leuven voor de infrastructuur, en subsidies van de provincie Vlaams-Brabant (150.000 euro) en de Vlaamse Gemeenschap (155.000 euro) voor de inrichting van de theaterzaal.

www.opek.be

Creative Minds (Leuven)

KAAI.16 In een oude meelfabriek vinden oude en nieuwe creatieve industrieën elkaar.

creatief ondernemen. Profileert zich als een open gebouw met publieksevenementen (onder meer Open Coffee, Pecha Kucha, workshops...) en ruimtes voor seminaries of vergaderingen. Er is ook een coworkingplaats. Financiering? Kaai.16 is een investeringsproject dat met eigen middelen (bank) werd gefinancierd via iMaximus. In 2007-2008 werd hier 3 miljoen euro in geïnvesteerd. Het nieuwbouwproject wordt begroot op 15 miljoen euro. www.kaai16.be

Opek (Leuven) Wat? Hotspot met een sterke nadruk op cultuur in een oud entrepotgebouw aan de Leuvense Vaartkom. Er zijn 45 mensen vast in dienst en er is een constante in- en uitloop van freelancekunstenaars en creatieve jongeren.

Wat? De oude Stella Artois-brouwerij De Hoorn aan de Leuvense Vaartkom wordt op dit moment gerenoveerd voor het Creative Minds-project. Open? Opening gepland in oktober 2012. Omgeving? Samen met Opek maakt Creative Minds van de Vaartkom een centrum voor creativiteit. Terwijl Opek meer de nadruk legt op cultuur, staat het ondernemen centraler bij Creative Minds. Gangmaker? Pieter Goiris, CEO van Boondoggle. Waarom hotspot? Polyvalente ruimtes, publieke expositieruimtes, seminaries en events moeten voor een kruisbestuiving zorgen tussen de creatieve en culturele sector, ondernemers en het publiek. Financiering? Privékapitaal van zeven jonge Leuvenaars en krediet bij Belfius Bank.

Waarom hotspot? Het kunstencentrum brengt geregeld ondernemers en kunstenaars samen in projecten met de vzw Arteconomy of tijdens Buda Libre: onregelmatige cafésvoor-één-nacht waar kunstenaars, ondernemers, politici, mediamensen en andere creatievelingen uit de regio uitgedaagd worden contacten te leggen met deelnemers uit andere werkomgevingen. Financiering? De stad Kortrijk financiert de infrastructuur samen met de Europese Unie (Efro) en de Vlaamse Gemeenschap (Hermesfonds), en de intercommunale Leiedal bekostigt de opstart van de inhoudelijke werking. De eigenlijke werking wordt gefinancierd met eigen middelen van alle partners, waaronder de Hogeschool West-Vlaanderen, Designregio Kortrijk en Flanders in Shape.

www.budakortrijk.be

C-Mine (Genk) Wat? Op de fundamenten van de mijn van Winterslag wil C-Mine creativiteit stimuleren. Het hoofdgebouw – dat dit jaar wordt gerenoveerd – moet het centrum worden van de Vlaamse gamingindustrie. Nu al is er een bioscoop, de Media, Arts & Design-faculteit van een hogeschool, een cultuurcentrum en creatieve bedrijven. Open? Sinds eind 2010. Omgeving? De mijnsite van Winterslag, zowat een kilometer buiten het centrum. Gangmaker? Stad Genk, met burgemeester Wim Dries (CD&V) als drijvende kracht. Waarom hotspot? C-mine legt verbindingen tussen onderwijs, cultuur, creatieve economie en toerisme. Wat de creatieve economie betreft, komt er een nog op te richten Centrum voor Creatieve Bedrijfsinnovatie en Ondernemerschap met een incubator. Financiering? De kostprijs bedraagt 5,6 miljoen euro en wordt gefinancierd door de stichting Limburg Sterk Merk, de Vlaamse overheid en Europa.

Gangmaker? Klara De Smedt, manager van De Winkelhaak. Waarom hotspot? De Winkelhaak maakt er werk van om de ondernemers in het gebouw continu te introduceren bij nieuwe potentiële contacten en de interactie onderling te stimuleren op een ongedwongen manier. Financiering? De nieuwbouw werd gezet met fondsen van Europa, de Vlaamse Gemeenschap en de stad Antwerpen. Daarnaast brachten bedrijven het nodige kapitaal in om de inrichting en werking van de nv Designcenter De Winkelhaak te garanderen zonder structurele subsidie.

www.winkelhaak.be

TIO3 (Ronse) Wat? 7000 vierkante meter oppervlakte in een gerenoveerd ziekenhuis in het teken van textiel en innovatie, ondernemerschap en creativiteit. TIO3 omvat een inspiratieatelier, met onder meer een textielmaterialenbank, een coworkingplatform (een filiaal van Bar d’office), een textielincubator in samenwerking met de Universiteit Gent en hightech textielbedrijven. Open? Sinds 2 december. Het inspiratieatelier met het coworkingkantoor opende op 13 april. Omgeving? Ronse vertrekt van zijn textielverleden om zich te profileren als het textielcentrum van België door die oubollige sector hightech, creatief en ondernemend te maken. Gangmaker? Opgestart door de stad Ronse in samenwerking met de Universiteit Gent, hoogtechnologische textielbedrijven in Oost- en West-Vlaanderen, Voka, Unizo en Ernst & Young. Waarom hotspot? TIO3 focust op textiel en zoekt via events en infrastructuur continu een kruisbestuiving tussen ondernemers, onderzoek, de creatieve sector (kunst en ontwerp) en het publiek. Er is een toonplatform van Belgische tex- ≤

www.c-mine.be

www.dehoorn.eu

Buda (Kortrijk) Wat? Met de renovatie van een oude textielfabriek op het Buda-eiland in de Leie in het Kortrijkse stadscentrum is een nieuwe creatieve hotspot in de maak: een atelier waar ondernemers, onderzoekers, designers, kunstenaars en studenten samen aan innovatieve projecten werken. Open? Half september 2012. Omgeving? Buda is alom aanwezig in Kortrijk. Kunstencentrum Buda huurt verschillende locaties op het Budaeiland: de Budascoop (film en theater) en de Budatoren (een oude brouwerij, nu vijf repetitiestudio’s). De invulling van de Budafabriek gebeurt door een consortium. Gangmaker? Franky Devos van kunstencentrum Buda.

84 17 MEI 2012 | WWW.TRENDS.BE

Designcenter De Winkelhaak (Antwerpen) Wat? De nieuwbouw van designcentrum De Winkelhaak staat op de plaats van voormalige prostitutiepanden. De Winkelhaak bestaat uit een gespecialiseerd businesscenter voor de creatieve economie, een tentoonstellingsruimte, een designshop en het coworkingcafé Bar d’office Antwerpen. De Winkelhaak is de oprichter van Bar d’office, een netwerk van coworkingplekken. Open? Sinds 2002. Omgeving? De Winkelhaak, gelegen op een boogscheut van het Centraal Station, wil bijdragen aan een beter imago van de stationswijk.

TIO3 Een gerenoveerd ziekenhuis is de ontmoetingsplaats van ondernemers en creatievelingen uit de textielsector.

WWW.TRENDS.BE | 17 MEI 2012 85

Mediargus

Mediargus


certified PDF

BIZZ INNOVATIE

www.tio3.be

Wintercircus (Gent) Wat? Het voormalige Wintercircus wordt gerenoveerd en herbestemd door stadsontwikkelingsbedrijf AG SOB (de eigenaar), in overleg met het instituut voor breedbandtechnologie IBBT, dat vandaag al fungeert als spil in het Gentse ecosysteem rond innovatie (Gent M, Startup Garage voor student-ondernemers, Ghent Web Valley...). Het innovatieve bedrijvencentrum iCubes en enkele culturele organisaties zullen zich vestigen in het nieuwe Wintercircus. Open? Najaar 2015. Omgeving? De renovatie in een onderdeel van een groot stadsvernieuwingsproject waarbij de verloederde buurt Waalse Krook met nieuwe pleinen, straten en bruggen volledig wordt geïntegreerd in de stad. Gangmakers? De stad Gent, de provincie Oost-Vlaanderen, Universiteit Gent, IBBT, Vlaamse overheid, AG SOB. Waarom hotspot? De combinatie van inspirerende gebouwen, aangename publieke ruimtes en een netwerk van partners en gebruikers moet van de Waalse Krook een plek maken waar innovatie en participatie elkaar versterken. Financiering? Geprefinancierd door AG SOB en wordt via leasing, erfpacht of huur ter beschikking gesteld.

Kikk (Namen) Wat? Kikk is een festival op het snijpunt van de digitale economie en digitale kunst dat in november plaatsvindt in Namen. Vanaf november organiseert Kikk een jaar lang allerlei activiteiten. Het zoekt een geschikt gebouw om zich te vestigen. Waarom hotspot? De permanente aanwezigheid zal bestaan uit residenties van artiesten, projecten, workshops en opleidingen om kunstenaars en ingenieurs samen te brengen. Financiering? Publiek-private samenwerking, Europese subsidies.

Digital Innovation Valley (Bergen) Wat? De spil in de Bergense digitale vallei is een gerenoveerd gebouw van Telindus waar we het Microsoft Innovation Center (MIC), het opleidingscentrum voor digitale media Technocité en een incubator aantreffen. In de incubator ligt de focus op creatieve sectoren (games, beeldtechnologie...). Waarom hotspot? In 2015 is Bergen de culturele hoofdstad van Europa. Met initiatieven als Crossroads worden

mensen uit de technologische en culturele sector met elkaar in contact gebracht. Financiering? De twee ICT-innovatiecentra (MIC en Eurogreen IT) zijn publiek-private samenwerkingen tussen het Waals Gewest en privépartners.

DANK

Idealy (Louvain-la-Neuve) Wat? Idealy is een vzw die losse start-upactiviteiten in een meer coherente aanpak wil gieten. Het hart is een broedplaats in samenwerking met de bekende Amerikaanse incubator TechStart. Voorlopig gevestigd in coworkingkantoor Axisparc in Mont-Saint-Guibert. Waarom hotspot? Atypische hotspot want niet in een iconisch gebouw in het stadcentrum en voorlopig slechts één organisatie. Het idee van kruisbestuiving zit vooral in het

AAN AL ONZE BEZOEKERS EN PARTNERS

OB52215

Financiering? Incubator (TIC) via privékapitaal en kapitaal van provincie Oost-Vlaanderen en UGent. Inspiratieatelier door Europese subsidiëring via het Interreg-project Crysalis. Coworking: TIO3 en de stad Ronse.

De Industrie Awards worden gerealiseerd dankzij de steun van

GOLD SPONSORS

SILVER SPONSORS

TECHNOLOGY PARTNER

®

SUPPORTING PARTNERS

IDEALY Een ‘reactor’ waar cocreatie ontstaat tussen de aanwezige ondernemers. PN

≤ tiel(innovatie) in de publieke expositieruimtes en galerij.

nieuwe type incubator dat Idealy voor ogen heeft: geen plaats waar start-ups apart hun ideeën uitbroeden, maar een ‘reactor’ waar cocreatie ontstaat tussen de aanwezige ondernemers. Financiering? Voorlopig door de vennoten van Idealy, met een mogelijke bijdrage van het Waals Gewest (Creative Wallonia).

ID Campus (Luik) Wat? Profileert zich als “creatieve machine” die diverse organisaties, bedrijven of verenigingen kan helpen nieuwe producten, diensten of businessmodellen te maken voor een duurzame samenleving. Waarom hotspot? Organiseert workshops over verandering, ontbijtsessies en zorgt vanaf september voor een masteropleiding co-creative development over het beheer van creatieve projecten en innovatie. Voorts zijn er incubatieprojecten, cafés de la créativité, seminaries... Financiering? Het Waals Gewest (Creative Wallonia-programma), Universiteit Luik en BNP Paribas Fortis. z

Wenst u editie 2013 te sponsoren? Contacteer Henri van de Putte: henri.van.de.putte@roularta.be, 02 467 57 55 Wenst u kans te maken op de Industrie Awards 2013? Contacteer Alfons Calders: alfons.calders@roularta.be

86 17 MEI 2012 | WWW.TRENDS.BE

Mediargus

Mediargus OB52215_BPAG_ITM.indd 1

03/05/12 14:35

Hotspots in Vlaanderen  

Artikel uit Trends (5/2012) dat de opkomende creatieve hotspots van Vlaanderen bespreekt.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you