Page 1

! a h A

Aha! magazine | oktober 2017 | 1

2 0 17 to b e r k o | ng N y Agei HA N N h t n l a a v e t &H ach in opdr Ac tive p r e e o v r o g e edia agazin NDC m n a v Ee n m e tgav ciële ui r e m m Een co

Rookvrij opgroeien moet gewoon worden De G6 van Groningen

Nieuwe campus RUG/Fryslân


2 | Aha! magazine | oktober 2017

Advertentie

‘De ultieme hardlooptechniek bestaat niet’ Sportarts Steef Bredeweg (UMCG) en Kelly Sandys (Running Girls) schrijven in aanloop naar de 4Mijl wekelijks een blog over hardlopen op de site healthyageing.umcg.nl. Deze keer buigen ze zich over hardlooptechnieken.

Steef Bredeweg, sportarts ,,Er bestaat geen ultieme hardlooptechniek. Verschillende loopstijlen leiden wel tot een verschillende belasting. Bij een haklanding wordt de knie meer belast en bij een mid- of voorvoetlanding de kuit, achillespees en het enkelgewricht. Er bestaat geen bewijs dat de ene stijl tot meer blessures leidt dan de andere. Iemand die langdurig last heeft van de knie, kan proberen om de loopstijl te veranderen, zodat het gewricht ontlast wordt. Zorg ervoor dat je daar deskundige begeleiding bij krijgt. Ook de bewegingen die de voet en enkel maken tijdens de landing, beïnvloeden niet de kans op blessures. Bij videoanalyses van hardlopers wordt nogal eens gezien dat de enkel en voet naar binnen zakt tijdens de landing. Dit noemen we pronatie. In veel hardloopwinkels wordt dan geadviseerd om een antipronatieschoen te kopen om de schok van de landing op te vangen. In meerdere onderzoeken is echter aangetoond dat de mate van pronatie geen invloed heeft op het krijgen van een blessure. Mijn advies is om vooral lekker zittende schoenen te kopen. Wat uit recente onderzoeken wel blijkt, is dat een aanpassing van de pasfrequentie de kans op blessures kan beïnvloeden. Bij een verhoging van de pasfrequentie (red. een gemiddelde pasfrequentie komt neer op 160 passen per minuut met een gemiddelde lengte van 90 centimeter) van ongeveer vijf procent daalt de belasting van de heup en de knie met ongeveer tien procent. De komende tijd wordt onderzocht of blessures kunnen worden voorkomen door de pasfrequentie aan te passen.”

Hardlopers gebruiken bewust en onbewust verschillende stijlen en technieken. Loop je rustig hard (onder de twaalf tot veertien kilometer per uur), dan is waarschijnlijk sprake van een haklanding, ga je harder lopen, dan gaat het lichaam over op de midvoetlanding. Bij sprinten ‘schakel’ je naar een voorvoetlanding. Loop je op blote voeten, dan land je automatisch op de mid- of voorvoet. Is de ene loopstijl beter dan de andere?

Kelly Sandys, beweeg- en leefstijl adviseur ,,Iedereen heeft een eigen hardloopstijl. Het belangrijkste is dat je lopen zo aangenaam mogelijk maakt voor jezelf. Ik zie veel mensen die ‘zwaar’ lopen. Je hoort ze van ver aankomen en ze passeren je met langzame, harde stappen. Bij die lopers denk ik altijd; je zou zo veel sneller en vooral gemakkelijker kunnen lopen als je werkt aan je loopstijl. Analyseer jezelf eens tijdens het hardlopen en kijk waar je winst kunt behalen. Loop je heel zwaar en luid, probeer dan eens zachtjes te lopen en je passen lichter te maken. Loop je in elkaar gedoken, probeer dan een keer twintig meter vooruit te kijken: borst vooruit, schouders ontspannen. Voelt het lopen lichter en prettiger aan? Wat ik ook aanraad, is het toevoegen van loopscholing aan bijvoorbeeld je warming-up. Oefeningen zoals tripplings, skippings half hoog & hoog of éénbenig kaatsen helpen je hardlooptechniek en houding te verbeteren. Heb je een looptechniek gevonden die jij het prettigste vindt? Ga niet direct helemaal anders lopen, maar laat je lichaam langzaam wennen. Toch een kleine twijfel of je goed bezig bent? Laat je door een kenner adviseren of doe mee aan een hardloopclinic. Ook dan krijg je tips mee ter verbetering en wie weet loop je vervolgens gemakkelijker en sneller die 4Mijl!”

V

I g v

W

†

†

† †

†

†

D

E


Aha! magazine | oktober 2017 | 3

Willen is Kunnen ,,Laten we eerlijk wezen, u heeft niet de bouw van een Keniaan.” Zachte heelmeesters maken stinkende wonden, dus mijn sportarts wond er geen doekjes om. Ruim anderhalf jaar geleden zat ik samen met hem naar een scan van mijn knie te kijken, die overbelast was geraakt door overijverige trainingen voor een marathon. En hij had natuurlijk gelijk. Ik ben met twee meter vier, 95 kilo schoon aan de haak, niet iemand die van nature de lichtvoetigheid van een geboren loper op het asfalt kan brengen. Dus opgeven dan maar? Nooit! Ik had me tot twee keer toe ingeschreven voor een marathon, en twee keer ging het mis met blessures. Mijn vrouw was nota bene later gaan hardlopen dan ik, en had de marathon van Rotterdam al met succes gelopen. Mijn grootste inspiratiebron was Johannes (bijnaam: de Loper). Hij leefde ooit niet echt gezond, was al niet gebouwd als een Keniaan, maar had op het gegeven moment behoorlijk wat kilo’s te veel. Sterker nog, zijn huisarts zei: ,,Ga mijn spreekkamer maar weer uit, want met deze leefstijl ben je over een paar jaar dood.” Over heelmeesters en wonden gesproken. Wake up call. Johannes ging het anders doen. En deelde zijn motto met anderen: Willen is Kunnen. Ik zag hem via de sociale media nieuwe doelen stellen: een loop van 10 kilometer. Een halve marathon. En uiteindelijk werd het ultieme doel gesteld: de Marathon van Berlijn. Om eerlijk te zijn heb ik weleens gedacht: Johannes, je komt van heel ver, maar weet je het zeker? In het weekend waarin de zomer van 2017 definitief vervangen werd door de herfst bewees De Loper zijn gelijk: Willen is Kunnen. En ikzelf? Gelukkig bevatte de uitspraak van mijn sportarts destijds een komma: ,, ,dus we moeten er maar voor gaan zorgen dat de rest van uw lichaam uw gewrichten wat uit de wind gaan houden.” Door bewuster te bewegen en ook andere spiergroepen te trainen is het me gelukt om de marathon van Barcelona te voltooien en staat Amsterdam op het programma. Het gaat niet vanzelf, maar met de goede wil en gezond verstand, kun je meer dan je dacht.

Inhoud

4

 De G6 van Groningen Visie voor een gezonde stad

8 Manon Groenendijk

Initiatiefneemster van The Healthy Market

9 Healthy Ageing Tour

HANNN-directeur Daan Bultje kijkt tevreden terug

12 Healthy Ageing Week

Hoe word jij stralend 100?

15 RUG/Campus Fryslân

Knappe Campuskoppen profiteren van boerenkennis in Fryslân

16 Dutch Hackaton Week

Team Keaps pakt hoofdprijs met app voor mensen met dementie

19 Op Fietse

Drenthe wil in 2020 de meest gezonde fietsprovincie zijn

20 Groninger dorpen realiseren hun woondromen En ze leefden nog lang, gezond en gelukkig

22 Campagne rookvrije generatie

Het roken niet verbieden, wel ontmoedigen

23 Frituur festival

Traditionele snacks in een hip jasje

Daan Bultje Directeur Healthy Ageing Network Northern Netherlands

Enter the zone! Voor wie interessant? Iedereen die een bijdrage kan leveren aan de doelstelling om onze samenleving op een gezonde manier ouder te laten worden is welkom! Het helpt daarbij om een concrete vraag of concreet idee te hebben waarbij HANNN van dienst kan zijn.

Waarom lid worden? † Het verbinden en in elkaars verlengde zetten van doelen vergroot het succes. † Mensen en organisaties in beweging krijgen stimuleert de lokale economie. † Samen bouwen aan een systeem in plaats van aan een project. † A ansluiten bij interessante en succesvolle innovaties in gezondheid, zorg en technologie. † Door de link met de topsectoren zorgen we voor landelijke erkenning en een gezamenlijke lobby. † Samen activeren we bedrijven om mee te doen.

Doe mee. Enter the Zone. Word lid. E-mail: info@hannn.eu | Telefoon: 050 800 32 66

Colofon Aha! magazine is een commerciële uitgave van NDC mediagroep in opdracht van Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN) Productie:  NDC studio Vormgeving:  MP&V NDC mediagroep Eindredactie:  Tine van Knijff, Marike van der Molen, Martine van der Linden.


4 | Aha! magazine | oktober 2017

visie voor een gezonde stad

Groningen stad zo ontwikkelen, dat het een leefomgeving wordt die bijdraagt aan het gezond ouder worden van iedere Groninger. Dat is het idee achter de Groningse G6: zes richtlijnen die de leidraad vormen voor stedelijke ontwikkeling in de gemeente Groningen.

Het UMCG vanuit de lucht. Foto: Archief DvhN

De G6 van Groningen:

Tekst Giulia Fabrizi

Blue Zones als inspiratie Om de gezondheid van Groningers te verbeteren, moet er naast preventieve zorgmaatregelen ook voldoende aandacht worden besteed aan de stad zelf. Als de leefomgeving is ingericht op het welzijn van de inwoners, dan heeft dit positieve gevolgen voor de gezondheid van de inwoners. Dit is onder meer te zien in de zogenaamde Blue Zones: geografisch afgebakende gebieden waar mensen langer, gezonder en gelukkiger leven. De inwoners van Blue Zones, zoals het dorpje Silanus op het Italiaanse eiland SardiniĂŤ, halen bovengemiddeld vaak de honderd jaar, hebben de hoogste levensverwachting en het laagste percentage van sterfte op middelbare leeftijd. Hoe dat kan? Er is niet een duidelijke reden aan te wijzen. Wel lijkt het alledaagse leven

G6: kernwaarden voor een gezonde stad Om het aantal gezonde levensjaren van de inwoners van Groningen actief te verhogen, zijn HANNN, de kennisinstellingen en de gemeente Groningen samen tot een Healthy Ageing Visie gekomen. In de visie zijn zes belangrijk kernwaarden voor een gezonde Stad opgesteld: de G6. Deze kernwaarden zijn een gemeenschappelijk perspectief die de basis moet vormen voor de ontwikkeling van alle nieuwe gemeentelijke beleidsprogramma’s. Om de kernwaarden volledig tot zijn recht te laten komen, is het van groot belang dat zoveel mogelijk mensen de Healthy Ageing Visie ondersteunen. Het belangrijkste element voor het behalen van de gezondheidsdoelen is een actieve bijdrage van de inwoners van Groningen. Maar ook andere organisaties zoals zorginstellingen, scholen, sportverenigingen, woningbouwcorporaties en ondernemers kunnen hun steentje bijdrage door de visie te steunen en te helpen verspreiden.

De G6 in vogelvlucht De kernwaarden van de Healthy Ageing Visie hebben alles te maken met hoe de inwoners van Stad hun stad beleven. De beleving van een stad wordt enerzijds bepaald door hoe mensen in de stad wonen. Anderzijds wordt de manier waarop mensen met de stad omgaan bepaald door hoe de stad fysiek in elkaar steekt. In de praktijk leveren de G6 daarom zowel richtlijnen voor fysieke als sociale stadsontwikkelingen.

Het vergroenen van daken. Foto: ANP

Om de uitdagingen die een vergrijzende bevolking met zich meebrengt op een efficiĂŤnte manier het hoofd te kunnen bieden, hebben Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN), de gemeente Groningen en de kennisinstellingen Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool Groningen en Universitair Medisch Centrum Groningen de handen ineengeslagen. Hun doel: het verhogen van het aantal gezonde levensjaren van de inwoners van Groningen.

van inwoners eraan bij te dragen. Zoals de groene omgeving waarin ze wonen, hun voeding, een actieve en betrokken gemeenschap en een actieve levensstijl.

Wetenschapsweekend UMCG. Foto: Siese Veenstra

Healthy Ageing, of gezond ouder worden, is al jarenlang een belangrijk thema voor gebieden die in rap tempo vergrijzen. Ook in de stad Groningen staat Healthy Ageing hoog op de agenda. De levensverwachting van de Groningers ligt lager dan het landelijke gemiddelde. Bovendien zijn er in de stad grote gezondheidsverschillen tussen groepen inwoners en tussen wijken.


Aha! magazine | oktober 2017 | 5

G1: Actief Burgerschap.

G4: Gezond Verplaatsen

Net zoals een visie voor een gezondere stad alleen ontwikkeld kan worden door de kennis van gemeente, kennisinstellingen en bedrijven samen te brengen, moeten bij de ontwikkeling van concrete projecten ook de inwoners van Groningen worden betrokken. De eerste richtlijn staat daarom voor het stimuleren van de inwoners, opdat ze actief deelnemen aan het verbeteren van de eigen leefsituatie.

Een van de grootste bijdragen aan gezond ouder worden, is het kunnen behouden van een actieve levensstijl. Deze richtlijn spitst zich op het bevorderen van een actieve levensstijl door onder meer een veilige omgeving te bieden voor fietsers en wandelaars. Een praktijkvoorbeeld van deze kernwaarden is de aanleg van een fietsstraat op de Bessemoerstraat: een straat waar auto’s te gast zijn.

In de praktijk worden inwoners van wijken actief betrokken bij hun wijkgemeenschap door het ontstaan van de WIJteams: wijkteams die het centrale hart van een wijk vormen en aanspreekpunt zijn voor de wijkbewoners. Bewoners kunnen bijvoorbeeld meedenken over de inrichting van de eigen straat of kunnen ideeën geven voor het uitbreiden van sport- en recreatiemogelijkheden. Als inwoners actief betrokken zijn bij de ontwikkeling van hun buurt, versterkt dat de onderlinge gemeenschapszin en de onderlinge sociale verbanden.

Een ander aspect van deze richtlijn is het terugdringen van luchtvervuiling en geluidsoverlast door onder meer het openbaar vervoer te vergroenen. Dit zal in de toekomst gebeuren door de inzet van waterstof- en elektrische bussen.

G2: Bereikbaar Groen Het welzijn van mensen wordt sterk verbeterd als ze regelmatig in een groene omgeving verkeren. Vooral in een stad, waar groen vaak plaatsmaakt voor beton, is het daarom belangrijk extra aandacht aan de groenvoorzieningen te schenken. Daarom is het tweede speerpunt van de G6 gericht op aandacht voor de kwaliteit en hogere biodiversiteit van het stedelijk groen. Het levert een bijdrage aan een gezondere leefomgeving door onder meer betere luchtkwaliteit en uitzicht op- en beleving van groen.

G5: Gezond Bouwen In een stad als Groningen lijkt er altijd te worden gebouwd. Om te zorgen dat inwoners van de stad gezond ouder worden is het belangrijk om ervoor te zorgen dat mensen zo lang mogelijk mee blijven doen in de maatschappij. Daarom richt het vijfde speerpunt zich op het neerzetten van een gevarieerd aanbod aan duurzame woningen en gebouwen, waar bewoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen.

Een concreet voorbeeld van dit speerpunt is de subsidie op het vergroenen van daken.

Op deze manier kunnen ze blijven participeren in de vertrouwde omgeving van de eigen wijk. Hierbij wordt ook nadrukkelijk rekening gehouden met een natuurlijk overgang tussen binnen- en buitenruimte, zodat ook de aantrekkingskracht van het naar buiten gaan blijft. Een voorbeeld hiervan is te vinden bij Proeftuin Het Huis van Morgen op het Zernike Campus bij EnTrance. Daar worden smart homes, die met de nieuwste technologie ouderen in staat stellen zo lang mogelijk zelfstandig te blijven, op ware schaal gemaakt en getest.

G3: Actief Ontspannen

G6: Gezonde Voeding

Een gezonde stad, is een stad waar inwoners van alle leeftijden elkaar op verschillende plekken in de openbare ruimte kunnen ontmoeten. Daarom moeten in de stad voldoende plekken zijn waar mensen samen kunnen komen, kunnen sporten, kunnen spelen en kunnen recreëren.

Een gezonde levensstijl wordt niet alleen bevorderd door de fysieke ontwikkeling van de stad, maar ook door de dagelijkse gewoonten van haar inwoners. Van de dagelijkse gewoonten is eten er een die veel invloed heeft op de gezondheid van mensen. Richtlijn zes legt daarom het accent op het bevorderen van het bewustzijn rond voeding.

Wat voor ontmoetingsplekken nodig zijn en welke locaties daar het meest geschikt voor zijn, is een vraag die het beste beantwoord kan worden door de inwoners van de Stad. Recente voorbeelden van projecten die uitgevoerd zijn naar aanleiding van inwonersbehoeften zijn het aangelegde discgolf parcours in het Stadspark, de verbreding van het Stadsstrand bij het voormalige Infoversum en gemarkeerde hardlooproutes op verschillende plekken in de stad.

Dat gebeurt door mensen bekend te maken met gezond en duurzaam voedsel. Een voorbeeld hiervan is het project ‘Eetbare Stad’, waarbij buurtbewoners samen groente, fruit en kruiden verbouwen. Het project telt ruim zestig moestuin initiatieven in de stad.


6 | Aha! magazine | oktober 2017

Advertentie

Healthy Ageing Symposium 2 november 2017 van 12.00 – 17.30 uur

‘Samenwerken aan een gezonde samenleving’ Met Pauline Meurs, Hedy ‘d Ancona en andere deskundigen op het gebied van Gezondheid & Technologie, Leefstijl, Stad van de Toekomst, Preventie en Participatie.

STRALEND 100! HOE WORD JE DAT?

Het symposium wordt georganiseerd door de Hanzehogeschool Groningen - Centre of Expertise Healthy Ageing: een netwerk voor publiek-private samenwerking voor innovatie in zorg & welzijn en onderwijsvernieuwing. Ben je student, onderzoeker, ondernemer of bestuurder en geïnteresseerd in Healthy Ageing, kijk dan op www.hanze.nl/healthyageing en meld je aan.

WAAROM IS BEWEGEN BELANGRIJK, ROKEN GEVAARLIJK EN WAT IS NU ECHT GEZOND ETEN? ONTDEK HET OP 7 OKTOBER TIJDENS HET WEEKEND VAN DE WETENSCHAP! ONDERZOEKERS GEVEN JONG EN OUD EEN KIJKJE IN DE KEUKEN VAN DE WETENSCHAP EN VERKLAPPEN WAT JE ZELF KUNT DOEN OM GEZOND OUDER TE WORDEN. IN HET UMCG VINDEN VAN 12.00 UUR TOT 17.00 UUR VERSCHILLENDE ACTIVITEITEN PLAATS.

SCHILDER DE STAD ROOKVRIJ Help mee om het UMCG en andere grote gebouwen in de stad rookvrij te maken door borden te schilderen voor rookvrije zones!

ONTDEK DE SMAAKMAKER Ontmoet een robot met kruidenmixen die als alternatief dienen voor zout, proef sauzen met en zonder zout en kom er middels een zoutspel achter hoeveel zout je eet! Een ‘zoutdokter’ vertelt waarom het beter is om niet teveel zout te eten.

DOE DE SUIKERTEST Hoeveel suiker zit er in ons eten en wat moeten we doen om suikerbommen zoals een appeltaartje te verbranden? Trampoline springen, stofzuigen of toch badmintonnen? Probeer het uit en ontdek wie als eerste een suikerklontje heeft verbrand!

ONTMOET ROODKAPJE Oma wil zo lang mogelijk in haar huisje in het bos blijven wonen. De boze wolf staat voor alles wat die wens bedreigt. Een lege koelkast, de pinpas die weer kwijt is, het rommelige huis. Kruip in de huid van een oudere en ervaar hoe het voelt om

vergeetachtig te zijn en niks meer alleen te kunnen.

VOEL HOE HET IS OM OUD TE ZIJN Wil jij voelen hoe het is om niet meer zo hard te kunnen lopen en minder te kunnen zien of horen? Ondervind het zelf tijdens het Weekend van de Wetenschap! Leer verder aan de hand van een digitale landschapskaart van Lifelines hoe gezond Noord-Nederland is, ervaar hoe de grootte van servies je eetgedrag beïnvloedt, relax tussen de kussens van de knuffelmachine en proef hoe lekker een gezonde cake kan zijn.

NIEUWSGIERIG GEWORDEN? We zien je graag op 7 oktober in het ‘gouden’ gebouw van het Onderwijsinstituut van het UMCG, Antonius Deusinglaan 1. Weekend van de Wetenschap maakt deel uit van de Healthy Ageing Week.

Voor meer informatie kijk je op: haweek.nl


Aha! magazine | oktober 2017 | 7

Advertentie

Healthy Ageing Kun je dat eten?

NOORD-NEDERLAND IN HET LINKER RIJTJE VAN GEZONDHEID. DAT IS WAAR HANNN ALS GEZONDSTE COALITIE VAN NOORD-NEDERLAND AAN WERKT. WIJ WERKEN SAMEN MET IEDEREEN DIE EEN BIJDRAGE KAN LEVEREN AAN EEN OMGEVING DIE ONDERSTEUNT BIJ EEN GEZONDE LEEFSTIJL.

Dat heeft te maken met de plekken waar mensen zich elke dag bewegen: thuis, in dorp of wijk, op school, op het werk, in de supermarkt, bij de sportvereniging, op de weg, in het bos: noem maar op. De manier waarop een plek is ingericht heeft invloed op mensen. De aanwezigheid van andere mensen heeft invloed op mensen. Het aanbod van eten en drinken heeft invloed op mensen. Eten en drinken is veel meer dan een optelsom van calorieën, koolhydraten, eiwitten, vetten. Eten en drinken doe je vaak samen met anderen. Wat je eet en drinkt is je ooit letterlijk met de paplepel ingegoten. De geur van eten brengt je soms terug in de tijd. Eten en drinken is keuzes maken. Wat koop je wel, wat koop je niet? En waarom? Dat geldt ook voor de producenten en leveranciers van eten en drinken: met welke grondstoffen werk je? Lukt het om te concurreren op basis van prijs of kwaliteit? Met die vragen zijn we bezig, en daar hebben we uw hulp bij nodig. Wij zijn op zoek naar ondernemers, die zien dat mensen kritischer worden over eten en drinken en daar ook op in willen spelen. Wij zijn op zoek naar plekken waar gezonde producten uitgeprobeerd of verkocht kunnen worden. Wij zijn op zoek naar mensen die ons kunnen vertellen

wanneer een gezondere variant van een product wel in het winkelmandje verdwijnt en wanneer niet. En we zijn op zoek naar mensen die ons antwoord kunnen geven op de vraag waarom gezond eten vaak als ongezellig wordt gezien. Wat hebben wij te bieden: •  Toegang tot toepasbare wetenschappelijke kennis op het gebied van ‘wat is gezond?’ • Een netwerk van bedrijven die op hetzelfde terrein bezig zijn en hun krachten willen bundelen om samen meer mensen te bereiken. • Een groeiend aantal plekken waar gezonde producten verkocht kunnen worden. • De mogelijkheid om mee te denken over te ontwikkelen producten en diensten die bijdragen aan een gezondere wereld. Schuift u aan? Dan drinken we snel een kop koffie of thee. www.hannn.eu Contact: Nick Cramer (projectleider voeding & gezondheid) nick.cramer@hannn.eu


8 | Aha! magazine | oktober 2017

Foto linksboven: Onderneemster Manon Groenendijk op de Vismarkt in Groningen. Foto: Jan Willem van Vliet.

Foto rechtsboven: Shutterstock

De Vismarkt in Groningen is op 29 oktober van 10.30 tot 17.00 uur het decor voor The Healthy Market: een ontspannen, laagdrempelige markt waar je kennis kunt maken met sport, gezonde voeding en aanverwante zaken. Tekst Bram Hulzebos

Met een visie op de vouwfiets

Manon Groenendijk organiseert The Healthy Market

S

inds vier weken trapt Manon Groenendijk iedere dinsdag de stad Groningen door op haar vouwfiets. Ze is een vrouw met een missie: binnen een maand tijd heeft ze op deze manier het evenement The Healthy Market in het leven geroepen en 25 andere bewuste ondernemers om zich heen verzameld. „Ik ben wel van de actie. Wanneer ik iets in m’n kop heb, heb ik het niet in m’n kont”, beantwoordt Groenendijk lachend de verbazing, wanneer ze vertelt dat ze in twee maanden tijd een groot evenement wil opzetten. Een ondernemer in hart en nieren: veertien jaar lang heeft de ontwerpster een badmodewinkel aan de Carolieweg in Groningen, met haar eigen label DDBYS. Het huurcontract voor dit pand zegde ze twee jaar geleden op, kocht vervolgens een oude keet en knapte deze samen met bevriende kunstenares Nicole van der Veen-Kerssies op. Inmiddels heeft Groenendijk met DDBYS Beachwear on Wheels in de zomermaanden doordeweeks een vaste plek op het A-Kerkhof; in de weekenden kruist ze met haar mobiele badkledingwinkel heel Nederland door.

Vreetfestijn Vanuit haar keetje, met in haar hand

een bakje vol kikkererwten, merkt ze het steeds vaker op: markten en steden die langzamerhand veranderen in vreetfestijnen. „Op de Vismarkt, het A-Kerkhof en eigenlijk door heel Nederland lijkt het erop alsof mensen niet meer de moeite nemen om te kijken of het voedsel dat ze eten wel goed voor hen is. Pizzaslice etend en met dozen van McDonalds zie ik ze voorbijlopen; terwijl je toch de tijd moet nemen om dat tot je te nemen?” De ontwikkeling staat in schril contrast met hoe ze zelf in het leven staat. Een koude douche, yoga-oefeningen en twee gebakken eieren vormen de vaste basis van haar dag. Op die manier met gezondheid bezig zijn en in het leven staan, geeft haar stabiliteit en balans, legt ze uit. „Ik laat mij niet meer zo snel van mijn stuk brengen. Of, zoals we dat in het Noorden zeggen: je houdt je ‘kop d’r veur’.”

aanwakkert en waar je op een ontspannen manier kunt kennismaken met een gezondere levensstijl. Een plek om samen te komen, leuke dingen te zien en te kopen, in alle rust van een hapje en een drankje genieten in een food court en spectaculaire demonstraties bij te wonen. Met dit idee stapt Groenendijk vier weken geleden op haar vouwfiets, om bij het afstappen veel gelijkgestemden te treffen. De ondernemers van Falafel bijvoorbeeld, Buddha Balance Yoga Groningen, Dance division van Dijkmansport judo en fitness, Jesper van Hommes van Hommes Survival & Outdoor en Sama Stads Kovvie Branderij. „Wat mij nu al trots maakt, is dat zoveel andere ondernemers deze visie delen en meteen mee willen doen. Omdat het zo kort dag is zijn er natuurlijk ook ondernemers, die erg enthousiast zijn, maar op 29 oktober al andere afspraken hebben staan. Zij doen graag een volgende editie mee.”

Gelijkgestemden

Aanmelden

Wanneer de ondernemer op een hippe markt in Hengelo een andere marktkoopvrouw ziet die op een laagdrempelige manier haar yogaschool presenteert, is de cirkel rond en het idee van The Healthy Market geboren. „Waarom zouden we dat niet ook in Groningen kunnen doen? Als tegenhanger van alle eet- en koopmarkten. Een andere markt opzetten: niet eentje van buiten naar binnen, maar van binnen naar buiten.”

Voor het zover is, is er op de eerste editie van The Healthy Market nog genoeg plek voor andere bedrijven die op de één of andere manier bezig zijn met gezondheid, bijvoorbeeld qua eten, sporten of innerlijke gezondheid.

Een evenement dat prikkelt, bewustzijn

Iedereen die zich aangesproken voelt, kan zich bij Manon melden voor The Healthy Market via manongroenendijk@gmail.com.


Aha! magazine | oktober 2017 | 9

Healthy Ageing Tour is meer dan koersen alleen Dit jaar was HANNN voor de eerste maal hoofdsponsor van de Healthy Ageing Tour, een etappewedstrijd in de provincie Groningen voor internationale toprensters. Maar voor HANNN (samen met de vier Groninger Rabobanken) is de wielerwedstrijd veel meer dan koersen alleen. Tekst Thijs de Jong

A

an de Healthy Ageing Tour, die ieder jaar in april in Groningen wordt verreden, doen internationale toprensters mee. Onder wie Olympisch kampioene Anna van der Breggen, wereldkampioene op de weg Chantal Blaak, wereldkampioene tijdrijden Annemiek van Vleuten en toppers als Ellen van Dijk en Lisa Brennauer. Maar voor Daan Bultje, directeur van HANNN, is niet alleen de wedstrijd belangrijk. ,,Ons doel is om de beweging eromheen groot te maken.’’ Hij blikt terug op de eerste editie en kijkt ook vast vooruit. Hoe kijk je terug op de eerste Healthy Ageing Tour? ,,Het was voor onze organisatie een buitengewoon enerverende periode. De wielerwereld is voor ons een nieuw gebied waar we aan gekoppeld zijn. Dat was even wennen. Pas als je er rondloopt zie je wat er allemaal bij komt kijken. Er zijn zoveel vrijwilligers bij betrokken en er is veel publiek. Het is een mooi evenement waar we veel van geleerd hebben. Het heeft een enorm potentieel om bij te dragen aan een gezonde ontwikkeling. Dat is natuurlijk ons doel.’’ Op welke manier heeft de Healthy Ageing Tour bijgedragen aan jullie doelstellingen? ,,Meestal werkt een sponsorovereenkomst als volgt: er wordt iets georganiseerd waar

je naam aan wordt verbonden en dat was het dan. Wij wilden meer. Bij iedere start of finish hebben we geprobeerd een bijdrage te leveren aan beweging en gezondheid. Zo gaven we onder meer lessen op scholen.’’ Wat hielden die lessen in? ,,Oud-rensters met een achtergrond in diëtetiek hebben op scholen uitgelegd hoe belangrijk gezonde voeding is en hoe dat kan bijdragen aan je prestaties. Van bidon tot broodtrommel dus. Er werden daarnaast gezonde lunchpakketten uitgedeeld en op schoolpleinen fietscircuits uitgezet.’’ Wat zijn de overige activiteiten? ,,Bij de komende edities willen we bij de start of finish een gezondheidsplein realiseren. Daar staan bijvoorbeeld gezonde foodtrucks of informatiepunten over hoe je kunt stoppen met roken. Ook lokale sportverenigingen kunnen daar laten zien wat ze te bieden hebben.’’ Zijn de activiteiten alleen tijdens de wedstrijd? ,,Nee. Wat je bij wielrennen vaak ziet is dat het publiek bij een wedstrijd langs het parcours gaat staan en weer vertrekt als de rensters voorbij zijn. Dat hoort bij die sport, maar wij willen dat effect voorkomen. In de weken voorafgaand aan de wedstrijd moet het steeds meer gaan leven en na de wedstrijd moet het niet ineens afgelopen zijn.’’ Hoe willen jullie dat bereiken? ,,We zullen in een vroeg stadium aan de slag moeten gaan. Verschillende partijen in de gemeente moeten gemobiliseerd worden. Dat zijn bijvoorbeeld gezondheidsinstellingen en sportverenigingen. De mensen zien dan dat er in hun omgeving voldoende mogelijkheden zijn om met gezondheid bezig te zijn. Op die manier

komen ze in aanraking met verschillende gezonde initiatieven. Mensen moeten zien dat gezond leven heel simpel kan zijn. Er zijn meer dingen mogelijk dan elke dag in de sportschool zitten.’’ Welk effect heeft het wielerevenement gehad? ,,We kunnen helaas nog niet meten welk gezondheidseffect het heeft gehad. Wat we wel zien is dat we meer bekendheid hebben gegenereerd. Daardoor weten lokale organisaties met plannen die aansluiten bij onze doelen dat ze zich aan ons kunnen koppelen. We willen die partijen ook oproepen dat te doen.’’ Wat zijn de doelen voor de komende edities? ,,Behalve de activiteiten voor en na de wedstrijd voor het publiek, willen we nog meer scholen, ondernemers, zorginstellingen, sportclubs en andere gezondheidsprofessionals bij het initiatief betrekken. Daarnaast komt er een dag voor de start van de wedstrijd een congres waar ook de wereldtop van de onderzoekers op het gebied van healthy ageing aanwezig zal zijn.’’ En wat zijn de plannen met de koers? ,,Natuurlijk willen we dat de wedstrijd hetzelfde sterke internationale deelnemersveld behoudt. Met de Olympische Spelen en het succesvolle WK net achter de rug, heeft het vrouwenwielrennen een enorme boost gekregen. Het is heel gaaf om te zien dat de rensters die in Noorwegen in de prijzen vielen de Healthy Ageing Tour reden.’’

Foto boven: Het vrouwenpeloton passeert de brug tussen Kostverloren en Ganzedijk. Foto: Rudie Ottens

Foto onder: Cateraar s'Amuse maakt 1500 schoollunches klaar. Foto: Jan Willem van Vliet


10 | Aha! magazine | oktober 2017

Advertentie

Sporters uit verschillende disciplines kunnen van elkaar leren. Zo kunnen jonge talenten van FC Groningen baat hebben bij de valtechnieken in het judo, waardoor blessures beter kunnen worden voorkomen. Foto's: Alfa-college.

Alfa-college traint 125 topsporttalenten

Studenten van het Alfa-college trainen 125 sporttalenten uit NoordNederland, een nieuwe stap binnen Health i Port. Regiodirecteur Karin Kienhuis is trots. ,,Dit is een forse uitbreiding van onze samenwerking met FC Groningen en past perfect binnen onze doelstellingen op het gebied van Healthy Ageing.”

Binnen Health i Port werkt een aantal organisaties

uit verschillende segmenten samen. Ze ontwikkelen en delen kennis, met als doel Noord-Nederland op de kaart te zetten als meest gezonde en vitale regio in Nederland.

Kienhuis: ,,Healthy Ageing is een speerpunt van

het Alfa-college, zowel voor studenten als medewerkers. Het is voor ons van belang dat medewer-

kers mentaal en fysiek vitaal blijven. Daar doen

Ibrahimovic

Ook voor de mbo-studenten is het de ultieme trai-

voetbaltalenten óók training krijgen in andere

zijn, aan topsporters die beweging en vaardighe-

Kennis delen betekent in de praktijk dat jonge sporten. Die training krijgen ze van mbo-studenten van het Johan Cruyff College en van het Alfa-college Sport en Bewegen.

ning. ,,Ze geven les in de sport waar ze goed in den snel aanleren. En de studenten leren in een topsportomgeving nog beter lesgeven.”

,,Jonge sporters en trainers leren van en met

Vitale sportcarrière

varingen van voetballers dat het een grote meer-

trainer bij FC Groningen voor voetballers onder 23

Ibrahimovic heeft bijvoorbeeld baat bij Kung Fu”,

,,Dit project is gestart om veelzijdiger te trainen.

ner/Coach. Hij selecteert en begeleidt de studen-

ningen monotoon vinden en eenzijdig belast wor-

,,Elk jaar kijken we welke studenten in aanmerking

je later lichamelijk en geestelijk beter belastbaar.

geven, maar we vinden het belangrijker dat ze het

eerste elftal van FC Groningen kunnen spelen en

school en goede inzet. Verder moeten ze gespeci-

,,Voor onze voetballers is het verfrissend om in

elkaar. We weten uit onderzoek maar ook uit er-

Ook Jan Arend Vredeveld, pedagoog en fysiek-

waarde heeft om je grenzen te verleggen. Zlatan

jaar, is tevreden.

aldus Jeffry Snijder, docent bij de opleiding Trai-

We willen voorkomen dat onze voetballers de trai-

ten die training geven aan de jonge voetballers.

den. Als je op jonge leeftijd gevarieerd traint, ben

komen. Het is mooi als ze al goed training kunnen

Ons doel is om voetballers op te leiden die in het

goed doen op school: de juiste houding, op tijd op

een lange sportcarrière voor zich hebben.”

aliseerd zijn in een bepaalde sport.”

een andere omgeving te trainen, in andere spor-

Extra vaardigheden

ik met hen hoe het is gegaan en wat de leerpunten

Het doel is dat de voetballers zich leren te redden

ten, met andere trainers. Na de training bespreek zijn. Ze doen ervaring op en leren ervan. Ook voor

we veel voor, van programma’s om te stoppen

in iedere situatie. ,,Het gaat om motorisch leren,

stuk is het vraagstuk van de hele regio, waarvoor

van blessures omdat een breder palet aan spie-

Ambassadeurs Healthy Ageing

voelen. We worden ouder, werken langer en wat

doen, leert de voetballer extra vaardigheden.”

mee Alfa-college aan een vitaal Noord-Nederland

FC Groningen

Incasseringsvermogen

Health i Port speelt daarin een belangrijke rol.

speelbaar te zijn. Je krijgt een beter inzicht waar

,,We werkten al intensief samen met FC Gronin-

kickboksen leer je te trappen, ook in bijna onmo-

ge maand 125 talenten uit bijna alle grote sporten

groter, waardoor je sneller opstaat na een harde

Trainer/Coach-opleiding leren daar ontzettend

turnen kun je je beter oriënteren in de lucht en heb

training mag geven aan de jonge toppers van FC

snelle danspassen zijn moeilijker dan de snelste

met roken tot en met meer bewegen. Ons vraag-

leren ‘vechten’ en incasseren en het voorkomen

wij een maatschappelijke verantwoordelijkheid

ren wordt aangesproken. Door andere sporten te

er van ons gevraagd wordt verandert snel.”

,,Met balsporten leer je goed vrij te lopen en aan-

Kienhuis ziet dat het succes nu al zichtbaar wordt.

een bal terechtkomt en hoe te handelen. Met

gen en andere topsportclubs. Daarnaast zijn vori-

gelijke situaties. Je incasseringsvermogen wordt

toegetreden tot het project. Studenten van onze

tackle. Van judo leer je goede valtechnieken, met

veel van. Hoe gaaf is het als je als mbo-student

je meer controle over je lichaam. En dansen? De

Groningen? Dat motiveert enorm.”

loopscholing!”

de studenten is het een fantastisch project.”

Health i Port is één van de vele projecten waarbouwt en illustreert hoe je Healthy Ageing in de praktijk brengt.

Karin Kienhuis: ,,In de toekomst gaan ook studenten van zorg-, horeca- en techniekopleidin-

gen in het Topsportzorgcentrum aan de slag. Dat helpt ons om nog beter tegemoet te komen aan de wens van de arbeidsmarkt om breder opgelei-

de professionals te bieden. Maar misschien nog belangrijker: het worden allemaal ambassadeurs van Healthy Ageing.”


Aha! magazine | oktober 2017 | 11

Wij zoeken gezonde vrijwilligers

Wij zoeken gezonde vrijwilligers vanaf 18 jaar voor geneesmiddelenonderzoek. Meer informatie en aanmeldingen: www.qpsvrijwilliger.nl AL

LE

Het onderzoek CS0288 in het kort:

EN

VR

OU

W

EN

De onderzoeken CS0276, CS0278, CS0286 en CS0287 in het kort:

Vergoeding:

Vergoeding:

â‚Ź 1902,- bruto + reiskosten

â‚Ź 566-1944,- bruto + reiskosten

Profiel:

Profiel:

V, 18-35 jaar

M/V, 18-65 jaar en >65

Tijdsinvestering:

Tijdsinvestering:

8 onderzoeksdagen

5-25 onderzoeksdagen


12 | Aha! magazine | oktober 2017

STRALEND HONDERD! Hoe word je dat? Tien Noorderlingen tussen de 0 en 101 jaar onthullen het recept. Fotograaf Kees van de Veen bracht hen in beeld. VANAF ZA 7 OKT | HELE DAG OPEN

MENZIS 4 MIJL GRONINGEN Grootste hardloopevent Noord-NL 500 medewerkers van het UMCG geven het goede voorbeeld en lopen 4 mijl van Haren naar Groningen. Volg jij hen? ZO 8 OKT

Start: Kerklaan, Haren Finish: Vismarkt, Groningen

HEALTHY TOGETHER Fietsmetingen Spot langs het nieuw aangelegde fietspad hoeveel calorieën jij samen met andere Groningers verbrand. MA 9 OKT – ZO 15 OKT

Nieuwe fietspad Selwerd, richting Zernike Campus, Groningen

HOW TO RIDE A BIKE A lesson for internationals Healthy, responsible and happy on your bike? DO 12 OKT | 15.00 UUR

Ebbingestraat, Groningen *

HAPPY AGEING Lang zal je leuk leven! Ontdek hoe je op een leuke manier gezond oud kunt worden. DO 5 OKT – DO 2 NOV OPENINGSTIJDEN BIBLIOTHEEK

Groninger Forum Bibliotheek, Oude Boteringestraat 18, Groningen

UMCG, Hanzeplein 1, Groningen

GELUKKIG GEZOND! Histories of Healthy Ageing Tentoonstelling met aandacht voor belangrijke thema’s uit het huidige denken over Healthy Ageing en gezondheidsadviezen van vóór 1800.

hoe dit zit! Voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool VR 13 OKT | 09.30 – 12.00 UUR

Broerstraat 5, Groningen

#FOODLOVERS Scholierensymposium College over gezond ouder worden én een workshop moleculair koken. Symposium in het teken van eten en gezond & gelukkig ouder worden. VR 13 OKT | 13.15 – 15.45 UUR

Marie Lokezaal, Oude Kijk in ‘t Jatstraat 26, Groningen

22 JUN 2017 – 31 JAN 2018 OPENINGSTIJDEN MUSEUM

Universiteitsmuseum Groningen, Jatstraat 7 A, Groningen

WEEKEND VAN DE WETENSCHAP UMCG opent deuren voor publiek Test het verschil tussen eten mét en zonder zout, doe de grote suikertest of speel het verouderingsspel! ZA 7 OKT | 12.00 – 17.00 UUR

UMCG Onderwijsinstituut, Antonius Deusinglaan 1, Groningen

DE BOER OP … Samen naar de boerderij én koken Alina Kiers van OOGTV is afgelopen zomer met kinderen op pad gegaan om te oogsten bij boerderijen in de regio. Dat wordt smullen! MA 9 OKT – VR 13 OKT * TV programma OOGTV KINDERUNIVERSITEIT Better fat and fit than lean and unfit Tijdens de Scholierenacademie van de Rijksuniversiteit ontdek je

AFTRAP ROOKVRIJE GENERATIE Eerste rookvrije stad van Nederland Netwerkbijeenkomst voor alle aaneengesloten partijen én alle nieuwe partners die zich willen aansluiten. ZA 7 OKT | 12.00 UUR

UMCG Onderwijsinstituut, Antonius Deusinglaan1, Groningen

JUST STOP IT Tijd voor een nieuw record Tijdens Stoptober gaan we samen met elkaar op weg naar een rookvrije generatie. Ondersteun de ambitie en maak een mooie selfie met de gigantische stoppen met roken bal! ZO 8 OKT | 11.30 – 12.30 UUR

Haraderaplein, Haren

ZO 8 OKT | 13.00 – 15.00 UUR

Hereplein, Groningen

ZO 8 OKT | 14.00 – 15.30 UUR

Westerhaven, Groningen

HEALTHY AGEING MASTERCLASS Daarom is Healthy Ageing belangrijk Wetenschappers en lectoren van de Rijksuniversiteit, het UMCG

en de Hanzehogeschool Groningen vertellen over gezond oud worden. DI 10 OKT | 16.30 UUR DO 12 OKT | 16.00 UUR

De Bovenkamer van Groningen, Noorderbinnensingel 14, Groningen

HEALTHY AGEING PROFESSIONAL Master your career Maak kennis met de master Healthy Ageing Professional aan de Hanzehogeschool Groningen. WO 11 OKT | 13.00 – 18.00 UUR

Hotel Hampshire Plaza Groningen, Laan Corpus den Hoorn 300, Groningen

ERIBA CONGRES Molecular Biology of Ageing 2017 Congres voor wetenschappers over verouderingsonderzoek. Hoe blijf je gezond en waarom wordt men ziek? Toegankelijk voor onderzoekers verbonden aan RUG en UMCG ZO 8 OKT – WO 11 OKT * ERIBA UMCG, Hanzeplein 1, Groningen, Blauwe Zaal PLAYGROUND HEALTH & VR Toekomst van de gezondheidszorg Ontdek en ervaar de mogelijkheden van virtual reality in de zorg. DO 12 OKT | 15.30 – 18.00 UUR, 20.00 – 22.30 UUR

WIJS: WEEK VAN DE STUDENT Ben jij WIJS? Student en stadjer worden op een vrolijke manier met elkaar in verbinding gebracht. ZA 7 OKT – ZA 14 OKT

Korrewegwijk, Groningen

ZERNIKE CAMPUS ROOKVRIJ! Zeer zeker op Zernike Campus Gedurende de Healthy Ageing Week is Zernike rookvrij en zijn er workshops en lezingen over hoe jij kunt stoppen met roken. ZA 7 OKT – ZO 15 OKT * Hanzehogeschool, Zernike Campus, Groningen

Groninger Forum, Hereplein 73, Groningen

STARTEN MET STOPPEN Aftrap Gronings Netwerk Tabaksonderzoek Hanzehogeschool en Rijksuniversiteit Groningen bundelen alle kennis-krachten om van Groningen de eerste rookvrije stad van Nederland te maken. DO 12 OKT | 16.00 – 19.00 UUR

Visserstraat 49, Groningen

ZPANNEND ZERNIKE Fascinerende wereld van wetenschap Wetenschapsfestival voor jong en oud. Lezingen, demonstraties, workshops en zelf wetenschappelijk bezig zijn.

FRITUURFESTIVAL Maak kennis met het nieuwe snacken Hét festival voor de liefhebber van frituren, snacks en gezonde eetgewoonten!

ZA 14 OKT (BINNENSTAD) | ZO 15 OKT (ZERNIKE) | 12.00 – 17.00 UUR

OOST, Oosterstraat 13 A, Groningen

* Zie voor actuele informatie haweek.nl

WO 11 OKT | 16.00 – 17.00 UUR

Zernikecomplex, Nettelbosje 2, Groningen


Aha! magazine | oktober 2017 | 13

Jopie zwemt en fietst nog graag (en vaak) Dit is Jopie. Ze zwemt vijf keer per week, het liefst in open water. Afgelopen zomer zat ze ook nog 5.000 (!) km op de racefiets. Ze houdt van bewegen, buiten zijn en van het leven. “Je kunt best heel leuk oud worden”, aldus Jopie. Fotograaf Kees Van de Veen bracht haar en negen andere Noorderlingen tussen de 6 en 101 prachtig in beeld. Op 11 oktober kun je ze bekijken tijdens de expositie Stralend 100 in het UMCG. Kom je ook? Deze expo is onderdeel van de Healthy Ageing Week.

Foto: De 82-jarige Jopie in ’t Velt uit Drachten zwemt vijf keer per week. Foto: Kees van de Veen

Veel activiteiten in Healthy Ageing Week Stralend honderd worden, hoe doe je dat? Is daar een recept voor? Je ontdekt het tijdens de Healthy Ageing Week van 7 tot en met 15 oktober in Groningen!

Tijdens de Healthy Ageing Week kunnen kin-

Groningen), aangevuld met Healthy Ageing

zijn onder andere het Weekend van de Weten-

deren, ouders en opa’s en oma’s ervaren hoe je

Netwerk Noord-Nederland (HANNN) en het

schap, een foto expositie Stralend 100!, fietsac-

stralend honderd kunt worden. Hoe voelt het

Groninger Forum. We organiseren zelf activi-

tiviteiten in de binnenstad van Groningen en

om heel oud te zijn? Hoeveel moet je zweten

teiten en werken samen met partners van eve-

de Happy Ageing Tentoonstelling. Bestaande

om een slagroomtaartje te eten? En weet je dat

nement die gedurende dezelfde week plaatsvin-

evenementen die tevens op de kalender staan

roken echt niet meer van deze tijd is en dat ge-

den. Doel van de Healthy Ageing Week is om

zijn o.a. de 4 mijl, Stoptober en Zpannend

luk en gezondheid onafscheidelijk zijn? Ontdek

iedereen in en rond de stad Groningen kennis

Zernike.

het allemaal tijdens de Healthy Ageing Week!

te laten maken met de ingrediënten die bijdra-

Van 7 t/m 15 oktober kan jong en oud in de

gen aan gezond en gelukkiger ouder worden.

stad Groningen komen ‘proeven’ van het veel-

Nergens anders ter wereld is zoveel kennis op

zijdig Healthy Ageing menu. Ontdek welke

dit gebied en dat willen we graag met jou delen!

ingrediënten bijdragen aan gezond en gelukkig ouder worden. In de binnenstad en bij jou in

Activiteiten

de wijk vinden verschillende leuke, gezonde en

Activiteiten die door de organisatie van de

leerzame activiteiten plaats!

Healthy Ageing Week worden georganiseerd

Kennis De organisatie van de week ligt in handen van het UMCG, de Rijksuniversiteit Groningen, de Hanzehogeschool Groningen, Gemeente Groningen (partners binnen het Akkoord van

Healthy Ageing Week Stralend Honderd Groningen 7-15 oktober 2017


14 | Aha! magazine | oktober 2017

Advertentie

15 jaar Sport en Bewegen Studenten van het Alfacollege die meewerken aan Health i Port zijn onder meer afkomstig van de opleiding Sport en Bewegen. Deze opleiding bestaat al 15 jaar en is door Keuzegids Mbo wederom bestempeld als topopleiding.

en bewegen de afgelopen vijftien jaar heeft doorgemaakt, staan er we nu met 900 studenten beter voor dan ik ooit heb durven dromen.’’

Volgens Kienhuis is ook de waardering die de studenten aan de opleiding geven een belangrijke pijler. ,,In 2015 werden we door onze eigen studenten in de

Mbo-Keuzegids uitgeroepen tot beste

Sport en Bewegen-opleiding van Nederland. Constant blijven vernieuwen en de

verbinding blijven aangaan met het werk-

veld, waarin onze studenten de praktijk Regiodirecteur Karin Kienhuis blikt terug.

,,We zijn destijds begonnen met één klas. Nu, vijftien jaar later, zijn we uitgegroeid

tot één van de grootste opleidingen van het Noorden. De stabiele kern van do-

centen waar we ooit mee begonnen zijn,

werkt nog steeds bij ons. En door de groei, opkomst en veelzijdigheid die sport

mogen leren, zijn voor ons heel belangrijke waarden. Ook in 2017 mochten we

weer het stempel van topopleiding dragen.’’

Naast de reguliere opleiding Sport en Bewegen kunnen studenten die zelf topsporter zijn terecht bij het Johan Cruyff

College waar Alfa-college de richting

Sport & Coaching vormgeeft. Daar vinden topsporters en sporttalenten een flexibel

programma, waardoor er ruimte is om op hoog niveau te kunnen blijven trainen en sporten.

Wij zoeken astma patiënten

Wij zoeken astma patiënten vanaf 18 jaar voor geneesmiddelenonderzoek.

De onderzoeken CS0280 en CS0281 in het kort: Vergoeding: € 1750-2000,- bruto + reiskosten

Meer informatie en aanmeldingen:

Profiel: M/V, 18-75 jaar

www.qpsvrijwilliger.nl

Tijdsinvestering: 11-16 onderzoeksdagen


Aha! magazine | oktober 2017 | 15

,,We willen de kennis die hier al is, combineren met onze academische onderzoeksvaardigheden, zodat we samen innovatieve en duurzame oplossingen kunnen creëren.” Aan het woord is Tim van Zutphen, research programme manager Food & Health bij RUG/Campus Fryslân. Food & Health is één van vier domeinen binnen de nieuwe Campus Fryslân. Tekst Tine van Knijff

Tim van Zutphen voor het Beursgebouw in Leeuwarden. Het pand wordt het onderkomen van de nieuwe campus. Foto: Niels Westra

Knappe Campuskoppen profiteren van boerenkennis in Fryslân

Nieuwe RUG/Campus Fryslân zoekt nadrukkelijk samenwerking

D

ie Campus, te vestigen in het Beursgebouw aan de Wirdumerdijk in het centrum van Leeuwarden, heet officieel Rijksuniversiteit Groningen/Campus Fryslân. Kortweg: RUG/ CF. Zelfstandig is de CF niet: het is de elfde faculteit van de RUG en maakt er op allerlei vlakken onderdeel van uit. Maar dat de universiteit terug is in Fryslân, dat mogen we wel zeggen. ,,Natuurlijk”, beaamt Tim van Zutphen. ,,We moedigen onze studenten en promovendi ook aan internationale congressen te bezoeken om zo ‘Leeuwarden’ op de kaart te zetten.”

Samenwerken De keuze voor Leeuwarden is geen toevallige. Met name de ‘dairy’, de zuivelindustrie, trekt in Fryslân (inter)nationale bedrijven aan, waarmee CF graag wil samenwerken. ,,Maar ook met het het mkb gaan we graag in gesprek”, vertelt Van Zutphen. ,,Er zijn zoveel onderwerpen op het gebied van Food & Health die de moeite van het onderzoeken waard zijn”, vertelt de onderzoeker enthousiast. ,,Niet alleen op het gebied van zuivel, maar ook op het terrein van ondervoeding en overvoeding willen

we onderzoek doen en samenwerken met de ziekenhuizen en kennisinstellingen.” Van Zutphen benadrukt nadrukkelijk de samenwerking te zoeken. ,,Die willen we naar academisch niveau trekken.”

Bijdragen aan de regio De brede bachelor van CF is al zo ver ontwikkeld dat die elk moment kan worden goedgekeurd. De naam daarvan is Global Responsibility & Leadership. Het programma is gebaseerd op de zeventien Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. De tien masterprogramma’s waar studenten uit kunnen kiezen, zijn in het proces van ontwikkeling en goedkeuring. ,,Er komt ook een master die specifiek gericht is op ‘dairy’”, weet Van Zutphen. ,,We moeten het unieke en het nut van elke master bewijzen. Daar gaat het nu om. Bovendien moeten de masters en de onderzoeken die we willen doen, direct bijdragen aan, en toepasbaar zijn in de regio.” In het Noorden spelen krimp en vergrijzing een grote rol. Healthy ageing als speerpunt is een logische keuze. ,,Daarbij moet je aan het hele levensproces denken,

echt vanaf de foetus. Gezondheid is een heel breed, maar ook een heel belangrijk thema voor de toekomst: op een goede manier de levens van mensen begeleiden zodat zij zo gezond mogelijk oud worden.” In het Noorden is de levensverwachting namelijk ietsje lager dan in de rest van het land.

Overgewicht Het omvangrijke project LifeLines, waarbij de gezondheidsgegevens van 160.000 mensen wordt bijgehouden, is een dankbare bron om uit te putten. ,,We kunnen bijvoorbeeld uit de gegevens halen dat de oorzaak van overgewicht per regio sterk verschilt, en ook heeft te maken met verschillende eetgewoonten. Daarbij valt ook het verschil tussen eetgewoonten in stedelijke gebieden en het platteland op.” Van Zutphen is ook Biomedical Scientist Obesity & Diabetes aan het UMCG en staat te trappelen om vanuit de Campus te

gaan samenwerken met onder andere het MCL. ,,We zijn al in gesprek. Dé kliniek op het gebied van obesitas staat in Leeuwarden, daar kun je niet omheen. Daar blijkt ook dat de maagverkleining, een operatie die eigenlijk de grootste leefstijlinterventie inhoudt die je maar kunt bedenken bij mensen met overgewicht, heel erg goed werkt. Wat heel interessant is, is dat na zo’n operatie de stofwisseling zó snel verandert dat bijvoorbeeld suikerziekte veel sneller wordt ‘opgelost’ dan je zou verwachten.”

Enthousiast Van Zutphen beaamt desgevraagd dat iedereen in het nu nog kleine CF-team net zo gedreven en enthousiast is als hij. ,,Er is nog veel te doen, maar we gaan ervoor. Campus Fryslân zal het Noorden nog beter op de kaart zetten, onder andere op het gebied van onderzoek naar voeding en gezondheid. Nu eerst aan de wereld laten zien dat we er zijn!”


16 | Aha! magazine | oktober 2017

Rijke oogst na Dutch Health Hackathon

Foto boven: Team Keaps won de hoofdprijs met een app voor mensen met beginnende dementie.

Foto midden: Team Bad Boys werkt aan de deurklink met chip. Foto onder: Veel mensen deden mee aan de Dutch Health Hackathon.

Er valt nog een wereld te winnen als we het hebben over gezonder ouder worden. De Dutch Health Hackathon editie 2017, die op 23 en 24 september plaatsvond in De Kanselarij in Leeuwarden, stond daarom in het teken van healthy ageing. Tekst Martine van der Linden

I

n het gebouw waar het Fries Museum tot enkele jaren geleden historische pronkstukken toonde die beeld gaven van een ver verleden, zwoegden tijdens de Dutch Health Hackathon zeventien teams op hun ideeën met betrekking tot de toekomst. Meer precies: over hoe mensen gezonder ouder kunnen worden en langer zelfstandiger kunnen blijven wonen.

gen, waaruit eveneens blijkt hoe groot de vraag is naar slimme innovaties. Weisfelt, die tevens voor GGZ Friesland werkt: ,,Alle zorgpartijen vinden het belangrijk dat alles achter de schermen steeds slimmer georganiseerd wordt, zodat er meer aandacht naar de patiënten kan gaan.”

Topprioriteit Voor de deelnemers aan de Dutch Health Hac-

Na de presentatie van zeven casussen waarvoor

kathon duurt het nog wel wat jaren voordat ze

de teams innovaties mochten bedenken, gin-

zelf tot de doelgroep behoren van hun eigen in-

gen de programmeurs, hackers, designers en

novatie. Niettemin willen ze graag vandaag nog

andere creatievelingen aan de slag. De meesten

bijdragen aan een fijner leven voor ouderen.

werkten ruim 24 uur non-stop aan hun casus.

Marise Bos werkt samen met haar ploeggeno-

Niet alleen in de hoop de wedstrijd te winnen,

ten en medestudenten Rowina Jorna, Bram

en zo ook de hoofdprijs van 5.000,- euro, maar

de Jong, Jannie Dam en Laura van der Werff

ook in de hoop een waardevolle bijdrage te

aan de EetDate; een app die ouderen kunnen

leveren aan de maatschappij.

gebruiken om een eetmaatje te vinden.

Topje van ijsberg

,,Er moet wat gebeuren”, stelt Marise, ,,anders

Want dat er vraag is naar innovaties op het ge-

gaat het niet goed. Er zijn nog zoveel dingen

bied van healthy ageing, is een ding dat zeker is

die beter kunnen in de zorg met betrekking tot

volgens Louwra Weisfelt, juryvoorzitter van de

langer zelfstandig wonen.” De vijf hebben eer-

Dutch Health Hackathon. ,,De zeven casussen

der meegedaan aan het Excellentieprogramma

die we aan de deelnemers hebben voorgelegd,

Healthcare, waarbij ook Philips betrokken was.

zijn nog maar het topje van de ijsberg. Er zijn

,,Bij Philips waren ze duidelijk: innovaties voor

tal van vraagstukken op dit gebied waarvoor

de zorg hebben topprioriteit bij dit bedrijf.”

oplossingen nodig zijn.”

Rowina voegt eraan toe: ,,Daarnaast is het ook gewoon mooi als je iemand kunt helpen.”

Voor deze Hackathon zijn casussen aangedragen door Noorderbreedte, Patyna, Alliade,

Dergelijke betrokkenheid bij de ouderen van

KwadrantGroep, De Friesland Zorgverzeke-

nu en de toekomst voelen ook de overige deel-

raar, ZuidOostZorg en Van Andel ouderenpsy-

nemers. En dus werkten ze tijdens de Hacka-

chiatrie. De Hackathon werd dus breed gedra-

thon hard om hun idee zo goed mogelijk uit te


Aha! magazine | oktober 2017 | 17

werken. Cor Oldenhuis liet tijdens het weekend

Rijke oogst

zelfs een chip plaatsen in zijn hand. Samen met

De jury, die naast Louwra Weisfelt bestond

Bert Leiting, Dennis Weda, Harco Wittendorp

uit oma Henny, Cid Berger van De Friesland

en Wouter Mellema - team Bad Boys - bedacht

Zorgverzekeraar, biohacker Tom van Ouden-

en ontwikkelde hij MijnBuddy voor mensen die

aarden en co-founder van De Cyberwerkplaats

in het beginstadium zitten van dementie.

Astrid Oosenbrug, was onder de indruk van

Chip is toekomst

alle ideeën. Team Kaeps won de wedstrijd en sleepte daarmee 5.000,- euro in de wacht.

Cor legt uit dat de chip in zijn hand communi-

Team Bad Boys won de ontwikkelprijs van De

ceert met een andere chip in de deurklink. ,,Als

Friesland Zorgverzekeraar, eveneens ter waar-

je naar buiten gaat, klinkt er ‘vergeet je jouw

de van 5.000,-. Mooie bedragen om hun ideeën

telefoon niet?’. Daarnaast houdt MijnBuddy bij

verder te realiseren.

hoe lang je weg bent. Is dit langer dan gemiddeld, dan krijgt de gebruiker een appje met de

Team Coffee Roosters, dat een virtual reality

vraag of het wel goed gaat. Dit is ook het geval

snoezelkamer voor ouderen heeft ontwikkeld,

als de gebruiker valt; de chip registreert ook

won de tweede prijs ter waarde van 2.500,-

verandering in hoogte. Reageert de gebruiker

euro. De derde prijs ter waarde van 750,- euro

niet op het appje, of antwoordt hij met ‘nee’,

ging naar Little Bobby Tables. Dit team heeft

dan wordt een naaste of verzorger ingeseind.”

een familie-app ontworpen waarmee de hele familie kan zien wie wanneer bij opa of oma

De chip houdt ook de hartslag van de gebruiker

langsgaat, wat eenzaamheid onder ouderen

in de gaten. Als iemand in de zogeheten twi-

voorkomt.

light zone raakt, oftewel niet meer weet waar hij is, gaat de hartslag door de stress omhoog.

Ook teams die niet in de prijzen zijn gevallen,

Ook dan krijgt de gebruiker een appje. Als hij

hebben volgens Weisfelt waardevolle ideeën.

dit opent, hoort hij een vertrouwde stem, inge-

,,Ik denk dat ik met wel tien teams een af-

sproken door een dierbare, die hem geruststelt

spraak ga maken om te kijken of, en hoe we

en zegt dat hij ergens op een bank moet gaat

hun ideeën verder kunnen realiseren.” Kortom,

zitten. Via GPS weet een naaste of verzorger

de Dutch Health Hackathon heeft een rijke

vervolgens de gebruiker op te sporen. ,,Mensen

oogst opgeleverd. En dat in slechts twee dagen

hoeven overigens niet per se een chip in hun

tijd.

hand te laten zetten”, benadrukt Cor. ,,Een ring of armband met chip werkt ook. Maar dit is wel de toekomst.”

Gemeenschappelijk platform Team Kaeps van internetbureau Speak, bestaande uit Rutger ten Brink, Michael Kruit,

App Pluspunt in ontwikkeling

Marco Stoker en Victor Shaheen, heeft tijdens het Hackathonweekend een app ontwikkeld in combinatie met een activity tracker voor mensen met beginnende dementie en hun naasten. De app geeft herinneringen, bijvoorbeeld met betrekking tot afspraken en het innemen van medicijnen. Daarnaast houdt het de hartslag bij en registreert de app de locatie van de gebruiker. Rutger: ,,De app verstuurt een alarm via een wearable als iemand niet meer weet waar hij is en in paniek raakt. Eventueel wordt een contactpersoon ingeschakeld om te helpen.” Het platform achter de app is modulair opgebouwd, waardoor er allerlei opties toegevoegd kunnen worden. Wat Team Kaeps betreft is het de bedoeling dat alle zorgaanbieders hiermee gaan werken. ,,Veel organisaties willen hetzelfde, maar werken met verschillende softwarepakketten”, legt Rutger uit. ,,Wij zorgen voor één platform, waarop alle organisaties kunnen samenwerken. Dit alles met als doel de cliënt zo goed mogelijk te helpen.”

Little Bobby Tables, het team dat dit jaar de derde prijs won, viel tijdens de Dutch Health Hackathon van 2015 ook al in de prijzen. Toen met Pluspunt, een app met bijbehorend online platform voor jongeren met een psychische stoornis. De app geeft elke dag activiteiten weer die de jongeren kunnen doen. Hebben ze een taak afgerond, dan krijgen ze punten. Die punten kunnen ze sparen, en uiteindelijk kunnen ze daar op de website van Pluspunt iets leuks voor kopen. Het idee werd in 2015 beloond met de prijs voor het beste idee. In opdracht van GGZ Fryslân hebben Kevin Tadema en Thomas Kastelein het idee doorontwikkeld. Inmiddels staan de twee aan de vooravond van de implementatie van een werkend prototype. De eerste gesprekken voor de doorontwikkeling van de familie-app hebben al plaatsgevonden. Aan deze app heeft ook Sander Kastelein, de broer van Thomas meegewerkt.


18 | Aha! magazine | oktober 2017

Advertentie

Healthy Ageing

= een leven lang gezond

Centre of Expertise Healthy Ageing organiseert symposium

‘Samenwerken aan een gezonde samenleving'

Het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA) van de Hanzehogeschool Groningen organiseert donderdag 2 november het symposium ‘Samenwerken aan een gezonde samenleving' voor iedereen die belangstelling heeft voor Healthy Ageing. Onderwijs, onderzoek en ondernemerschap komen samen op deze leerzame middag, die voornamelijk in het teken zal staan van kennisdeling en ontmoeting.

en omgevingsfactoren beïnvloeden de ontwikkeling van

den steeds meer vaste voet aan de grond krijgt. ,,Men-

gezondheid”, aldus de directeur.

sen beginnen op een heel andere manier na te denken over Healthy Ageing. De nadruk komt steeds meer te

Onderzoek-onderwijs-ondernemerschap

liggen op preventie, en daarvoor moet je beginnen

Binnen het CoE HA zijn alle Healthy Ageing activiteiten

bij de mensen die nu jong zijn. Neem bijvoorbeeld de

van de hele Hanzehogeschool Groningen gebundeld.

alliantie Nederland Rookvrij, die ernaar streeft een hele

Het CoE HA is een netwerkorganisatie, die onderzoek,

generatie rookvrij te laten opgroeien. De gemeente Gro-

onderwijs en beroepspraktijk in het Healthy Ageing

ningen, de Hanzehogeschool, het UMC Groningen en

domein verbindt. ,,De vragen die we krijgen vanuit in-

nog veel meer bedrijven en instellingen in het Noorden

stellingen en het bedrijfsleven vormen het uitgangspunt

hebben zich hieraan verbonden. Op de lange termijn

voor de talloze onderzoeksprojecten die onze studen-

gaat daar ongetwijfeld een positief effect vanuit. Ik ben

ten, docenten en lectoren in samenwerking met mensen

heel blij met dit soort initiatieven.”

In workshops, tijdens lezingen en op een gevarieerde

uit de praktijk opzetten en uitvoeren”, legt De Ruiter uit.

‘markt’ komen uiteenlopende Healthy Ageing-aspecten

,,Onze projecten komen dus altijd voort uit praktische

Waar De Ruiter ook blij mee is, zijn de twaalf Hanze-

aan de orde op het gebied van interdisciplinaire sa-

problemen waar we innovatieve, multidisciplinaire op-

hogeschoolstudenten die dit jaar als allereerste hun

menwerking in onderwijs en onderzoek, samenwerking

lossingen voor creëren.”

masterdiploma ‘Healthy Ageing Professional' in ont-

met het werkveld, onderwijs en innovatiewerkplaatsen.

vangst mogen nemen. ,,Deze studenten zijn opgeleid

Keynote speaker is prof. dr. Pauline Meurs. Zij is onder

Een voorbeeld van zo'n onderzoeksproject is ‘Meaning-

om als zogenaamde change-agents of ‘veranderaars',

meer voorzitter van de Raad voor de Volksgezondheid

ful music in health care'. In samenwerking met het UMC

complexe problemen bij instellingen en bedrijven aan

en Samenleving en bracht in de Zorgagenda toekomsti-

Groningen wordt gekeken naar de invloed van live mu-

te pakken. Vanuit de praktijk is er een grote vraag naar

ge beleidsonderwerpen voor een gezonde samenleving

ziek op kwetsbare ouderen in het ziekenhuis. Immers,

zulke professionals die met veel verschillende mensen

rond zorg en gezondheid in kaart.

een ziekenhuisopname kan op deze doelgroep een gro-

en disciplines kunnen samenwerken. En deze vraag zal

te impact hebben. Andere voorbeelden zijn ‘Creëer een

in de toekomst alleen maar groter worden”, aldus De

Een leven lang gezond

positieve talentspiraal', gericht op talentontwikkeling

Ruiter.

,,Healthy Ageing is een thema dat we niet meer weg

bij kinderen met autisme en ‘Ondersteunen gezonde

kunnen denken uit onze maatschappij”, zegt Han de

leefstijl van mensen met een verstandelijke beperking'.

Ruiter, directeur van het CoE HA. ,,We worden steeds

Ook zijn er legio onderzoeken naar het gezond en fit

ouder en dat vraagt om nieuwe, slimme oplossingen

houden van werkenden, zoals ‘Wearables en apps voor

om de kwaliteit van dat langere leven te vergroten.” De

veerkrachtige medewerkers' en ‘Topprestaties zonder

Symposium

Ruiter benadrukt dat Healthy Ageing niet alleen gaat

overbelasting', voor mensen met een zwaar beroep.

Het symposium 'Samenwerken aan een gezonde sa-

over ouderen en ziekte, maar vooral ook over zaken als

menleving' vindt plaats op donderdag 2 november bij

gezond opgroeien, een gezonde inrichting van werk-

Master Healthy Ageing

plekken, maatschappelijke participatie en kwaliteit van

De Ruiter is inmiddels al bijna tien jaar betrokken bij het

(Petrus Driessenstraat 3, Groningen). Deelname aan

leven. ,,Gezond ouder worden duurt een leven lang en

onderwerp Healthy Ageing. Hij merkt dat de aandacht

het symposium is gratis. Aanmelden is mogelijk tot

begint al bij de conceptie. Levensstijl, voedingspatroon

en het bewustzijn voor gezond en gelukkig ouder wor-

25 oktober via www.hanze.nl/healthyageing.

de Hanzehogeschool Groningen, locatie Wiebenga


Aha! magazine | oktober 2017 | 19

‘Fietsen is echt van Drenthe’ Foto boven: Gedeputeerde Henk Brink: ,,Het is fantastisch om de vogels te zien en horen.” Foto: Provincie Drenthe

Foto onder: Programmaleider Daniëlle Heidema van Op Fietse bij het Asser provinciehuis. Foto: Kristian Elders

,,We hebben de wind in de rug en moeten er vol voor gaan. Op Fietse ligt goed op schema”, zegt programmaleider Daniëlle Heidema. De Dedemsvaartse vertelt in het Asser provinciehuis over het programma samen met gedeputeerde Henk Brink. Tekst Kristian Elders

H

et is voor de 44-jarige Heidema niet te doen om op de fiets naar haar werkplek in Assen te gaan, maar Brink (59) probeert daar waar hij kan wel zijn auto te laten staan. Hij geniet van de route tussen zijn woonplaats Zwiggelte en de Drentse hoofdstad. ,,Of ik kom met foto’s thuis van het Hijkerveld na het fietsen met mijn vrouw op zondag”, verklapt de geboren en getogen Drent terwijl hij het bewijs op zijn telefoon laat zien. De gedeputeerde heeft over niet al te lange tijd zijn volgende afspraak in het provinciehuis en praat snel verder over Op Fietse, dat nu anderhalf jaar loopt. ,,Met Op Fietse zien we graag veel meer mensen op de fiets naar het werk of de school gaan. In de Randstad zijn de afstanden naar het werk veel kleiner, maar ook hier kan het. Woon je minder dan tien kilometer van jouw werk? Neem dan de fiets. Het is fantastisch om de vogels te zien en horen.”

Sociale contacten Op Fietse belicht de fiets niet alleen als ver-

stelt Heidema. ,,We hebben samen al veel

met borden. Met een elektrische fiets kunnen

bereikt. Drenthe kreeg al twee keer de titel

ouderen veel langer blijven fietsen. Zij moeten

vijf-sterren fietsprovincie en ontving een jaar

geholpen worden om vertrouwd te raken met

geleden het eerste Bike Region Label ter we-

die fiets. Het komt ook voor dat fietspaden

reld.” Drenthe wil in 2020 de meest gezonde

breder moeten worden gemaakt voor e-bikers.

fietsprovincie zijn. Heidema: ,,Met Op Fietse

We moeten blijven innoveren om bovenaan

willen we gaan voor nog betere fietspaden en

te blijven staan. Een kilometervergoeding om

meer beleving en mobiliteit. Meer toeristen

fietsverkeer naar het werk te stimuleren? Ik

zorgen voor een betere werkgelegenheid en

ben voor.”

economie in onze provincie. Daarnaast is het

De stuwende kracht Heidema: ,,Er zijn heel

mooi dat de mannenkoers van de Ronde van

veel mooie samenwerkingen. Wat te denken

Drenthe is opgewaardeerd naar de Hors Cate-

van Team Drenthe? Wielertalenten van De

gorie.”

Peddelaars uit Hoogeveen, WSV Emmen, De Kannibaal uit Peize en De Meteoor uit Assen

Sterkere ploegen met betere renners komen voortaan naar die wielerwedstrijd. ,,Ook deze

en Roden bundelen de krachten.”

ontwikkeling benutten we om Drenthe als

Niet belerend

fietsprovincie nog meer te verkopen. Neem

Op Fietse wil laten zien hoe mooi Drenthe is

daarnaast de gemeente Noordenveld. Daar

en wat de provincie toeristen kan bieden. ,,Dit

worden vijf mountainbikeroutes aangelegd.

programma is er ook omdat wij heel graag de

De provincie draagt bij, maar de gemeente en

Drenten zelf op de fiets willen zien, maar dat

ondernemers ook. Verder staat dit schooljaar

bedoelen we niet belerend. We willen mensen

opnieuw de wedstrijd Fietsschool van Drenthe

aan het denken zetten. Het scheelt dat onze

op het spel voor basisscholen.”

inwoners veel met fietsen hebben. Zij zijn er echt trots op. In Sleen stond afgelopen zomer

keers- en vervoersmiddel. ,,Fietsen is gezond,

Concurrentie

goed voor de sociale contacten en duurzaam”,

Brink gelooft in Op Fietse. ,,We maken er

Op Fietse als thema. Fantastisch! Fietsen is

samen iets moois van, maar er is ook concur-

echt van Drenthe en dat accepteren mensen

rentie. Groningen en Nijmegen bijvoorbeeld,

elders in Nederland. Iedereen kent het liedje

willen een fietsstad worden. Ook in onder meer

Op Fietse van Skik.”

tijdens het Zuidenveld Festival een boog met

Noord- en Zuid-Holland leeft het fietsen. In Noord-Holland zijn ze bezig met asfalt dat niet

Een deel van de clip van dat nummer werd in

kan bevriezen. Het zou mooi zijn om toeristen

1997 opgenomen ‘op 'n zandpad tussen Slien

informatie te geven over de omgeving via een

en Erm’.

app, want onze provincie moet niet volhangen


20 | Aha! magazine | oktober 2017

Sfeerimpressie van de werkbijeenkomst van het programma Gezond Wonen in het dorpscafé van Hornhuizen. Foto's: Vereniging Groninger Dorpen, Martijn Heemstra

Foto rechts: Hornhuizen bezien vanuit de kerktoren

Vijf Groninger dorpen aan de slag met hun woondromen

En we leven nog lang, gelukkig in Noord

Hoe zou jij willen dat jouw dorp eruitziet? Wat vind jij belangrijk? Vijf dorpen in NoordGroningen bogen zich de afgelopen tijd over deze vragen. Ze maakten mooie plannen. Voor elkaar en met elkaar, dat zijn de sleutelwoorden. En niemand valt buiten de boot. Tekst Theone Joostenz

L

oppersum, Garnwerd, Westeremden, Warffum, Garmerwolde, welkom! Kom binnen!' De uitnodigende tekst staat in zwierige letters geschreven op het krijtbord buiten bij de ingang van Wongema, werkplek annex dorpscafé in Hornhuizen. Naar eigen zeggen ook wel bekend als ,het huis aan het eind van de wereld'. Vanavond is hier de tweede werkbijeenkomst van het programma Gezond Wonen. Dit programma heeft als doel om de verschillende woondromen te verwezenlijken die leven binnen de ,Grunneger vief'; de vijf bovengenoemde Groninger dorpen in het aardbevingsgebied. Afgevaardigden van de Grunneger vief zijn aanwezig, evenals die van verschillende bedrijven en organisaties, de coalitiepartners Gezond Wonen. Zij hebben zich verbonden aan het programma en zetten zich in om de burgerinitiatieven te helpen realiseren.

Coalitie Gezond Wonen Coalitiepartners Gezond Wonen? Dat

vergt wellicht enige uitleg. Dus gaan we even terug in de tijd, naar juni vorig jaar. Toen vond de internationale conferentie Building the Future of Health (BTFOH) plaats in de stad Groningen. Tijdens deze driedaagse conferentie stond één vraag centraal: hoe kan de gebouwde omgeving helpen ons langer gezond te houden? Met andere woorden: hoe zorgen we voor gezonde wijken, buurten, dorpen en steden die onze levenskwaliteit verbeteren? Daan Bultje, directeur van Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN) en een van de organisatoren van BFTOH: ,,Tijdens dit congres waarbij een groot aantal bedrijven en instanties aanwezig waren, is er volop kennis uitgewisseld over Healthy Ageing en de gebouwde omgeving. Voor de provincie Groningen heeft dat tot een concreet plan geleid. Want een aantal bedrijven en instanties heeft daarop een intentieverklaring getekend en de ambitie uitgesproken om woningen in het aardbevingsgebied levensloopbehendig te maken. Zodat mensen langer thuis kun-

nen blijven wonen, ook als zij op den duur zorg nodig hebben.”

Ideeën en enthousiasme Tijdens de eerste werkbijeenkomst in april dit jaar hadden de vijf Groninger dorpen hun woondromen gepresenteerd aan elkaar en aan de coalitiepartners (zie kaders). Die dromen zijn grofweg in te delen in vier categorieën: samen zorg organiseren, langer thuiswonen, samen nieuwe woonvormen ontwikkelen en samen het dorp verbeteren. Bultje: ,,Aan ideeën en enthousiasme is zeker geen gebrek. Sommige dorpen hebben hun idee zelfs al helemaal uitgewerkt in een uitgebreid plan. Zowel voor de dorpen als voor de coalitiepartners was deze eerste bijeenkomst zeer inspirerend.” De tweede werkbijeenkomst was erop gericht om dit enthousiasme om te zetten in concrete plannen. En daar is de hulp van de coalitiepartners voor nodig. Het is de bedoeling dat die hun kennis en netwerk


Aha! magazine | oktober 2017 | 21

gezond en d-Groningen

De droom van Garnwerd: school transformeren tot multifunctioneel gebouw De strijdbare Garnwerders kregen het voor elkaar dat hun basisschool De Kromme Akkers voor sluiting werd behoed. Het projectteam schreef een plan waarin het schoolgebouw niet alleen als school wordt gebruikt, maar waar ook plek is voor andere initiatieven. Zoals kinderopvang, dagbesteding voor ouderen, zzp'ers, het verbouwen van voedsel en het koken van maaltijden voor het dorp. Het huidige gebouw is hiervoor echter niet geschikt. Dus rijst de vraag: nieuwbouw of verbouw? En hoe zit het met energiezuinig bouwen? Ook verdiept Garnwerd zich in het vraagstuk of en hoe het dorp eigenaar kan worden van dit gebouw.

De droom van Garmerwolde: Hofje Garmerheerd, een woonproject voor iedereen Onafhankelijk wonen én noaberschap. Zelfredzaam zijn, maar niet in je eentje hoeven te ploeteren. Oud en jong helpen elkaar als het nodig is. Dat is de droom van Garmerwolde. Het plan heet Hofje Garmerheerd, een woonhof met flexibele woningen, huur en koop, die eenvoudig zijn aan te passen aan de veranderende, fysieke omstandigheden van de bewoners. Waar zorgfaciliteiten beschikbaar zijn, en zaken als bijvoorbeeld kinderopvang. Zodat mensen er gezond en veilig ouder kunnen worden. De themagroep is druk doende om een locatie te vinden voor Hofje Garmerwolde en om toekomstige bewoners warm te maken voor het plan.

De droom van Westeremden: een duurzaam dorp worden Westeremden wil een duurzaam dorp worden, in de breedste zin van het woord. Dus niet alleen energieneturaal, maar ook levensloopbestendig. Woningisolatie is een van de startpunten. Een werkgroep is vorig jaar gestart met een enquête onder de bewoners met als doel mensen hun eigen woning in kaart te laten brengen om te verduurzamen. Daarnaast biedt de werkgroep met korting energiescans aan waarbij gekeken wordt naar besparingsmogelijkheden. Westeremden werkt er hard aan om de bewustwording van de noodzaak van verduurzaming te vergroten bij mensen en organisaties.

beschikbaar stellen voor de verwezenlijking van de initiatieven. Bijvoorbeeld een brainstorm over de mogelijkheden voor het uitrollen van een 5G-netwerk, hulp bij het opzetten van een nieuwe woonvorm, draagvlak creëren in het eigen dorp of het organiseren van een lobby naar de provincie. Want tussen een plan en de uitvoer ervan liggen soms hobbels die in je eentje lastig te nemen zijn.

Droom en werkelijkheid Bultje: ,,Tijdens de tweede werkbijeenkomst zijn daar goede stappen in gezet. Coalitiepartners hebben zich gepresenteerd en zijn concreet het gesprek aangegaan met de verschillende initiatieven om te zien wat zij voor hen kunnen betekenen. Er zijn ook vervolgafspraken gemaakt. Wat HANNN betreft: wij bieden de dorpen aan om gezamenlijk het Business Model Canvas te doorlopen. Daarmee belicht je alle aspecten van een plan, breng je de hoofdlijnen in kaart en krijg je goed in beeld of de juiste personen op de juiste plekken zitten. Op deze manier helpen we de dorpen over een aantal hobbels heen en kunnen we ze hopelijk ook nog op nieuwe ideeën brengen. Zodat hun dromen ook echt werkelijkheid worden.”

De droom van Warffum: Goudoud: wonen, zorg en welzijn in eigen dorp Naar aanleiding van de sluiting van verzorgingshuis Warfheem, is het dorpsinitiatief Goudoud in Warffum gestart, een vernieuwd concept voor wonen, zorg en welzijn. Het doel is om mensen mogelijkheden te bieden om in Warffum ‘goud oud’ te worden op een passende locatie, in een kleinschalige opzet én met zorg op maat, van zelfstandig wonen tot 24-uurs zorg. Het initiatief rust op drie pijlers: een zorghof met zowel zelfstandig als beschut wonen, een netwerk van mantelzorgers en vrijwilligers en een virtueel verzorgingshuis.

De droom van Loppersum: samen zorgen we voor elkaar In je eigen dorp kunnen blijven wonen, ook in de laatste levensfase. Eventueel samen met je partner. De regie over je eigen leven en leefomgeving houden. Mensen die zorg nodig hebben, onderdeel van de samenleving laten blijven. Het zijn de kernwaarden waar Zorgcoöperatie Loppersum zich actief voor inzet. Samen zorgen we voor elkaar, in een kleinschalige setting met ouderen en hulpbehoevenden geïntegreerd in de dorpsgemeenschap, zo luidt de droom van Loppersum. De zorgcoöperatie heeft een plan ontwikkeld voor het gebied van en rond verzorgingshuis Wiemensheerd die deze droom moet verwezenlijken.

De coalitiepartners van Gezond Wonen zijn: BuildinG, HANNN, Nationaal Coördinator Groningen, Noaber Foundation, RVO, UMCG, Vereniging Groninger Dorpen, VolkerWessels en Van Wijnen.


22 | Aha! magazine | oktober 2017

De eerste rookvrije stad van Nederland worden. Dat is het doel van onder andere het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Josine van 't Klooster, hoofd van het Healthy Ageing Team bij het UMCG, vertelt: ,,Ons voornaamste doel is het creëren van een generatie die roken niet meer als de norm ziet.” Tekst Anna Hofstra

‘Rookvrij opgroeien moet vanzelfsprekend worden’ Fotobijschrift boven: De campagnefoto van de rookvrije generatie. Foto: Alliantie rookvrij Nederland

Foto onder: Archief/DvhN

Foto rechts:

Shutterstock

I

n april presenteerde het UMCG in samenwerking met de gemeente Groningen, FC Groningen, Hanzehogeschool Groningen, het Martini Ziekenhuis, Rijksuniversiteit Groningen, Verslavingszorg Noord Nederland, HANNN, SKSG Kinderopvang en zorgverzekeraar Menzis de Gezonde-Stad-Strategie. ,,Het ziekenhuis heeft al langer de wens om een rookvrije instelling te worden. Hieruit ontstond het plan om er een collectieve actie van te maken”, licht Josine toe. ,,Samen willen we de moraal veranderen en er voor zorgen dat er niet meer in het bijzijn van kinderen wordt gerookt.”

Kinderen beschermen De campagne Rookvrije Generatie is een initiatief van de Hartstichting, KWF Kankerbestrijding en het Longfonds. Sanne Stadler is woordvoerder van de Hartstichting en legt uit wat de campagne inhoudt: ,,Ons doel is het beschermen van opgroeiende kinderen tegen de schadelijke gevolgen van (mee)roken en de verleiding om te gaan roken. Kinderen die vanaf nu worden geboren moeten bijvoorbeeld de mogelijkheid hebben om naar een rookvrije kinderopvang te gaan, te spelen in rookvrije speeltuinen en te sporten bij een sportvereniging waar niet gerookt wordt in de buurt van kinderen. Rookvrij opgroeien moet simpelweg vanzelfsprekend worden.”

Josine voegt toe: ,,We gaan roken niet verbieden, we gaan niet handhaven, we gaan rokers niet wegzetten als paria’s. Nee, het gaat ons er puur en alleen om dat kinderen niet beginnen met roken. En om dit te bereiken moeten we elke verleiding wegnemen. Dit doen we door het inrichten van rookvrije zones. Alle plekken waar kinderen komen, moeten rookvrij worden.”

Zelf aandacht vragen Een rookvrije stad creëren klinkt als een mooi doel, maar is voor veel mensen nog onduidelijk. Want als je zelf nooit begonnen bent met roken of al lange tijd gestopt bent, hoe zorg je er dan voor dat de rest van je omgeving ook rookvrij wordt? Josine legt uit dat een rookvrije stad niet betekent dat roken volledig uit het straatbeeld verdwijnt. ,,Dat is uiteraard onze droom, maar niet direct haalbaar. Ons doel is om er voor te zorgen dat alle aangesloten instellingen rookvrij worden.” Het is niet de bedoeling dat mensen op straat aangesproken worden op hun rookgedrag, maar volgens Josine kun je wel mensen aanspreken die voor de ingang van bijvoorbeeld een ziekenhuis staan te roken. ,,Hier komen namelijk kinderen. Hetzelfde geldt voor sportverenigingen of het schoolplein.” De Hartstichting sluit zich hierbij aan. ,,Wordt er gerookt op de vereniging waar je sport? Dan kun je prima een e-mail sturen aan het bestuur om aandacht te vragen voor een rookvrij sportterrein”, licht Sanne toe.

De toekomst Volgens Van ‘t Klooster is naast de pu-

blieke terreinen, de terrassen rookvrij maken de volgende stap. „Op 7 oktober sluit ook Progress Events Groningen bij de Rookvrije Generatie ambitie aan. Zij gaan gefaseerd aan de slag en halen bijvoorbeeld eerst alle asbakken van de tafels op de terrassen, waaronder Café de Toeter, en gaan gasten die daar roken niet meer bedienen. Ik denk dat het in de toekomst steeds belangrijker wordt dat de horeca hier aandacht aan schenkt. Naast de aanwezigheid van kinderen op terrassen is ook de geur van sigarettenrook verleidelijk voor ex-rokers om weer te gaan roken. Horeca kunnen een grote rol spelen in het rookvrij maken van de stad.” Wat betreft de nabije toekomst staat er een hoop op de planning. Vanaf 7 oktober beginnen alle aangesloten instellingen met het ophangen van door kinderen geschilderde borden die aandacht vragen voor een Rookvrije Generatie. In de week van 7 tot 15 oktober zal de complete Zernike-campus rookvrij zijn en op 8 oktober lopen vijfhonderd medewerkers mee in de 4Mijl van Groningen om aandacht te vragen voor Rookvrij Groningen.

E

b r g s k t

T a b B g N o B F d D

L

H p M i H

, z b s G m t z


Aha! magazine | oktober 2017 | 23

Frituurfestival: Traditionele snacks in een hip jasje Het Frituurfestival komt op 11 oktober naar Groningen; hét evenement waarbij de Nederlandse snackcultuur wordt geëerd en gevierd. Geniet van een proeverij van traditionele én nieuwe snacks en kom alles te weten over hoe je ook verantwoord kunt snacken. Tekst Baukje van der Meer

Impressies van het frituurfestival in Leeuwarden.

E

en frikandel speciaal, eierbal of broodje kroket; Nederlanders zijn er gek op. Zo’n ‘vette hap’ heeft niet bepaald een gezond imago, maar hoe terecht - of onterecht - is dat eigenlijk? Wat gebeurt er precies met je lijf als je gaat snacken? Is vet wel zo slecht voor je en kun je écht aan je dagelijkse portie groenten komen door groentekroketten te eten? Tijdens het Frituurfestival krijg je het antwoord, onder het genot van bijvoorbeeld een eierbal, Carbonarakroket of Boloschijf. Het evenement wordt georganiseerd door Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN), lokale ondernemers en Jornt Weersing van De Bruine Fruitschaal. Hij introduceerde het Frituurfestival eerder dit jaar in Leeuwarden als ‘ode aan de oer-Hollandse snack’. Dat was een groot succes.

Lekker verantwoord Het Frituurfestival in Groningen vindt plaats tijdens de Healthy Ageing Week. Met het festival wil HANNN mensen inspireren om gezonder te gaan snacken. Hoe zit dat? ,, Snacken is niet per definitie ongezond”, zegt Nick Cramer, projectcoördinator bij HANNN. ,,Het gaat erom hoe vaak je snacks eet, hoeveel en wat je ernaast eet. Gefrituurde snacks bevatten vaak veel vet, maar ook vet hoeft niet per definitie slecht te zijn. Tijdens het Frituurfestival laten we zien wat er allemaal mogelijk is met fri-

Foto's: Frituurfestival

turen en hoe het eventueel beter kan. We presenteren lekkere snacks, die vaak ook nog gezond zijn.” Op het Frituurfestival zijn diverse cafetariahouders uit de regio Groningen aanwezig, waaronder Cafetaria De Paardenschuur met verschillende eierballen uit eigen keuken. Daarnaast is er een ‘mobiele gezondheidsbrigade’ met experts op het gebied van het menselijk lichaam en voeding. Zij vertellen de festivalganger alles over wat snacks met je lichaam doen. ,,Wat gebeurt er bijvoorbeeld met je lijf als je drie bamischijven hebt gegeten en wat moet je doen om al die calorieën weer kwijt te raken?”, illustreert Cramer. ,,En hoe gezond is het eigenlijk om groenten te frituren?”

belangrijk”, aldus de jonge ondernemer. ,,Zelf ben ik niet zo’n fan van de groentekroket. Des te groter is voor mij de uitdaging om een superlekkere snack te maken op basis van groente en de juiste kruiden.” HANNN hoopt met het Frituurfestival ook ondernemers te inspireren, zoals groothandelaren en cafetariahouders. De organisatie werkt in Noord-Nederland aan een ‘blue zone’; een omgeving waarin gezond eten makkelijker en vanzelfsprekender wordt gemaakt.

Creatief verleiden ,,We denken graag met ondernemers mee over hoe zij de consument kunnen verleiden met gezondere producten”, zegt Cramer. ,,Dat kan al heel eenvoudig door bijvoorbeeld je vitrine anders in te richten of door

nieuwe menu’s te introduceren. Denk ook aan het serveren van gezondere broodjes, friet zonder zout of een frikandel met groente ernaast. Ingewikkeld hoeft het niet te zijn. Wij denken graag mee.” Volgens Weersing is het ook voor cafetaria’s belangrijk om in te spelen om de groeiende behoefte naar gezond. ,,De frikandel en kroket zullen nooit verdwijnen, mensen blijven altijd genieten van traditionele snacks. Daar is - op z’n tijd - ook helemaal niets mis mee. Maar ik merk wel dat steeds meer mensen op zoek zijn naar een alternatief. Als ondernemer kun je hier creatief op inspelen en als consument kun je versteld staan van de mogelijkheden. Ik hoop dit ook te laten zien tijdens het Frituurfestival. Graag tot ziens!”

Innoveren Jornt Weersing weet met zijn eigen ontworpen snacks vaak een groot publiek te bereiken. Eerdere succesnummers zijn: de Frittibal; een snack met risotto, de Kaassnaak; een loempia met kaas, de Rookhond; met echte rookworst in oliebollenbeslag, Brunebed; een Drentse falafel, de Carbonarakroket en de Boloschijf. Tijdens het Frituurfestival presenteert hij een nieuwe snack op basis van voedingsgroepen die te weinig worden gegeten, zoals groente. ,,Ik hecht waarde aan de Nederlandse snackcultuur, maar vind innovatie ook

Frituurfestival Groningen Wanneer? Woensdag 11 oktober Waar? Achterwerk in Groningen (Oosterstraat 13A) Hoe laat? Van 16.00 tot 22.00 uur Toegang: Gratis


24 | Aha! magazine | oktober 2017

7-Daagse kerstcruise romantische Rijn | 21 december Kerstcruise met vertrek vanuit Lemmer!

Exclusief voor Reis& Vertrek va co: nuit Lemmer!

Welkom aan boord van hotelschip Swiss Diamond, 4-sterren luxe, voor een prachtige Kerstcruise over de romantische Rijn. Uw cruise begint in Lemmer. De koninklijke entree en de luxe cabines geven dit schip de allure van een varend hotel. U waant zich een vorst in een ambiance van grandeur en comfort. U kunt in Düsseldorf genieten van de met lichtjes versierde kerstmarkten en de gezellige sfeer. Natuurlijk brengen we ook een bezoek aan Domstad Keulen en wordt u getrakteerd op een prachtig Kerstconcert in de Sint Kastorbasiliek in Koblenz. Er is een speciaal excursieprogramma, iedere dag kunt u een excursie maken die u aan boord kan reserveren. Wij maken er graag een welvarende Kerstcruise van! Vraag de speciale flyer aan, wij sturen deze graag toe per post!

Vaarschema: Lemmer - Amsterdam - Nijmegen - Düsseldorf - Boppard - Koblenz - Keulen - Düsseldorf.

Prijs: vanaf €798,- p.p. De reissom is gebaseerd op een 2-pers. B-Cabine Economy (12 m²), benedendek.

Profiteer nu van deze tijdelijke actie:

Boek deze speciale Reis&Co aanbieding via www.friendshipcruises.nl of bel via 088-1307300 Inbegrepen

• Volpension verzorging aan boord (incl. ontbijt, lunch & diner) • Hotellift aan boord • Inclusief kerstconcert in Koblenz op 1e kerstdag • Deskundige Nederlandssprekende cruiseleider • Transfer per luxe touringcar Düsseldorf - Lemmer Exclusief: verzekeringen, calamiteitenfonds € 2,50 en reserveringskosten € 19,50 per factuur.

STRALEND 100! HOE WORD JE DAT?

‘’Echte hotellift aan boord’’

Eventuele toeslagen

• Toeslag 2-pers. B-cabine de luxe (12 m²), Benedendek € 69,- p.p. • Toeslag 2-pers. A-cabine economy (12 m²), Benedendek € 129,- p.p. • Toeslag 2-pers. A-cabine de luxe (12m2), Bovendek € 198,- p.p. • Toeslag 2-pers. B-suite (18m2), Benedendek € 398,- p.p. • Toeslag 2-pers. B-cabine de luxe voor alleengebruik (12 m²), Benedendek € 398,• Toeslag 1-pers. B-cabine (12m2), Benedendek € 198,-

Profile for NDC mediagroep

Hann magazine oktober 2017  

Hann magazine oktober 2017