Page 1

ttl a

F

a

Itl

30 AUGUSn S t008 DEEERSÍE WA}.D€LSCHAKTL I DOEMEEAAN DEIGAPÊKsIER

Algíe{antq 2320N@gstald VU !\4n !êÍsc]ïàqlen-. Vemad 10- ?322 i4dêÍhdl


c0L0r0N I Bbi.ullo is hÊtk{anaabtêdvan N.tuuíw.Íkgrcop M!Írvà[et. oezêltêrkgro€pvoímlde koetetwn dê votg€ndevêÍêniginqsn I NatuuÍFÍt Ma rdltei\Zt / J.N.M.Maftval€iyZW v,M P A. HoogstÍalên VÀ / V.E.L.TNooírted€mpen VZVI

? A 6 E L I J KB 5 E 9 I U UNATUURPUNT S MATBVALLEI VooRztÍrER Xbin Evsl€t29 á - 2328Meetsêt-DÉêí I 033150245/ t0476 535a44 _-!9iq!!st@MptP!9 PENNINGiTEÊgrER KeÍksiíáálaa , 2328ll€€ít€ 103 315744í / I 0495267441

SEcRETARTs vdjhêid170d , 2320Hoo$kars ?063110112t to2t75832646 ool va,tb8t'nÉrsktur hè lp9t,rar!,89o!1@9!@E_

DÉKLIÉai-Éi

-

KoenveíschuêB Klnketslraat19- 2323l/lbnel 1 0 3 3 1 4 2 4 1 5 / t 0 í 7 2 9 1 3 5f i

i I

VE R E N t GI í{ G 3WE R I(I iI G

Voor€áíÍ10, 2322Mindêrhout I 033r4 47 75/ t 049728 1866 !!c@!!11€!4'ttt4q! _,_N TUUF6EAIEOEN leeqrkd 7 - 2320HoogsrÊtên t 0,170 70935í RËoAcrtE'Í

BavêlÉtraal 16-2310Rilkercrssl a u799a21 12

wenroio rp er liG ONDERVOOFZIÍIER

i SlelEniek€ís8,4,23i0RijkevoÍsêl

! 9?3q 0r^56

ErET€uÍJE

vooráaÍd10- 2322MindeÍholll 1 0 3 3 1 4 4 7 7 5 /I 0 a 9 72 €1 8 6 €

Le.len van VMPA,VELT on van arxt€E Natuupunt-ot JNtvtaÍdêlingenhhien zich sDoínerênop I Br€tedp d@r o/ErlctuiMn! wn t,oo EUR op ek€ingrunmsr 523+r$a29-,r1 w. NatuuÍpunrMalkvdrbi (orrskad 48, 232€Meedeftr vemerdno !?n -1-E&ieUiel!@".


Iedereenvindt natuurb€ ls het jullie al op gevallendal zove€lveÍ€nigingeníoch zo dikwïls een beÍoepdoen op de natuur?Neem er even de activil€itelrkalendelsvan onze gemeenten bij en o!erloopdc acliviteiten.... Een fietsclub organiseeÍ een mountainbiketochtdoor de prachxigenatuur, door bossen en langs onvÈrhaÍdewegeltjes. De Land€lijke Cilde gaat smikkeler en voêÍt je op haaÍ tocha tángs plekjes en anders niet toegankelijke wegen .... De foto?oektochtvan de KWB vermeldt: "Ook ditjaar zijn weeÍ 4 prachtigeroutes uitgezel, zodat u per fiets onbezorgd kunl genjetenvande pÍachtigenahrur,fusten ruimte....'' Tinneíeest.Het lijstjoeind;g1hierni€t. vindenwe dit bij Natuurpuntprachtig."Natuufvoor ledcre€n"is Uiaeraard on?r leuzc en daaromzin al onze natuuÍgebiedenvoor iedereerl(die er respectvoo. w;l opbrengen) toegankelijk.l€dereenlijll dus door&ongen Niet alleenomdateen van het belangvan natuuÍ in on?e samenleving. gezondeleefomgevingvoor ons allemaalheel belangrijkis, maar ook omdat we die nátuur nodig hebbenom ons te ontspannen!om to1 rust te DÈ vriag die bij ons spontaanopborrelt is cjan:"Ho€ komt hel dar dat die natuu over'dlin de verdrukking komt tê staan?Waarcmkrnnen mensenin hun dagdaeelijkseprofessjoÍele bestaaÍrni€t h€l respectopbrengenvoor die natuu die ze tijdenshun vrije tijd wel zo hoog in het vaandeldmgen? Is oatuuralleen maármooi op een and€r? Een rordrit . net buiten de KwB-route, in irni.e gemeentenleeÍt dat op verschillendeplaatseninbrelrken têg€n de natuuí plaatsvinden.Je kan er ' gewooÍ niet naastkijken, maar iedeÍeenvindt het blijkbaar nolmaal. Zou het stilaan geentiid mo€tenworden dal iedereenzijn vemntwoordelljkheid opneemt?Bij Natuurpuít zouden we heel verheugd zïn als onze inspanningen naar waarde geschatworden door iedereenen dàt alle ver€nigingendie zo graag een beÍoep doen op de natuur hur Ledenook zoudet willen opoepen oln inspanningen te levercnom die ruluu kansenie geven.


Nieuwsrond de ASPUT'I EN !.-yêq3fledelilqAllllleriesas!!!cOEe nic ve ddnkoop Ilr april heeftNa.uLrrpunt DogeèDseenÍukje Brondkurrnenaankopen rer hoogt€vande Aspu11er. Hetb€1reftdc aar)koop lan censlukjebosvaDccn diklÈ halvehagmol. Met dezeaankoopis de ^sputtennu ongevcef7.5ha grootis. hienneeis dit betgroolstegcbil.dvau Natuurpu.tMarkvallei.llet \a,as siods2004geledendat we teÍ looglc vandc Asputleníog censgrond hcbbcnkunnenaankopenOp onderíaandkaatje is de ligging\,ande nieuweaankoopaang!€evcn. De donkereommndinggceÍl (ec dcel van) on?. eigendonnnen weê. die w€ r€edshadden.Dd lichte omrandingi\ on,! nicrrve aar)koop.l.inks onderopde lblo ziet u nog€endeelvnndc zwemlijvef lan "d€ Èlosteo.

Hoe :iet ante nie6!e aankoop.,

xit:'

Ilet dansekochteperceel is naaldbos (GÍ)ve dcr. /'D&r r)ódstrlj) en is gel€gen op een stuifduin. De struiklang van hel bos is bijna vollcdis


g€domin€erddooÍ twee invasieveexolen. (Exot€n ijn uitheeinsesoortÊn die zonder de mens h;er niet zouden vooÍkomen). De t*ce aanwvzige exoten zÍn de AmerikaansevogelkeN íPrrrrrr serotrra, en de Pontische Íodoóèndron(Roddendron ponicun). tlet problaemm€t dez€Am€Íikaansevogclk.rs eo Pontischerododendron is het feit dat z€ een bosvegetatie volledigkunnendominerenwaardoor inheeíBe boom- en struiksooÍten zoals Sqcrk (Rhamnusliangula) en Lijsrerhes (Sorbu: aucupdÍid./ g€€n (ve€l mindeÍ) kans kÍijgeo. DaaÍ een bosecosysteemvooa ee6 grcol decl steunt op de aanwezig€boom- €n stÍuilsooÍten (en abiotische factoren) zal ea door een dominaÍie van exotcn een pÍobleem optredenvooÍ veel plant-€n dieÍsoorten.lk illust€êi dil meteenkle;n voorbeeld.Er zijn e€n 160soortenvlindersdie ZomeÍeik (Quercusrohur) als waardplant (een waardplantis een plant die de rups kan gebruiken als voedselplant) kuhnen g€bruiken, bij de Amcrikaanse vogelkersgelddit maaÍvooreenl0-talsooÍenNatuurlijk is bovenstaandvoorbeeld nraar een karikaiuur ondat een ecosystecmniet afhangt van het voorkomenvan één soort máár van vele factoren Ínaarhet illustreerl wel het individuele belanc van soortenin zo'n

D! Panti.uh(rcdodendronE.igcnlik rel eennooieplan!.


TEkomstplamen metde níeuve aankoop. Een stukje grond va. e€n halve ha is natuurlijk veel te klein om a9aÍt te bekijken. We moetends1perceeldezien in h€r geheelvan de Asputten en hoc dezeaarkoop ka.npassenin de verdeÍ€uitbouw van het ÍeseÍraat. Dit neeml natuurlijk niet weg dat eÍ moet gewerkt worden in het rÊservaat (en op ons nieuw aangekochlperceeltje),Dsaf we momeÍrleelhet nieuw aargekochtebos als bos zoud€nwillen behoudenga$r alvast overgaantot het verwijderen van de invasieveexoten, Dit om onze inheemsellora en faunameerkansente geven. Noteer alvast ? sept€mb€r ih uw agênda wÊnt dÀn gaan w€ met deze weÍken starten.EÍ wordt om 14:00uur Bfg€sprokenaan de ingang van de Mosten. (WeÍklandschoenen, handzaag en spades zijn nuíige instrumentenop d€z€ weÍknaniddae). 2. Ontsluitinq Yande Asputten. De Asputten is het gÍootste reservaat van oíze aftleling maar waarschijnlik is het ook één van onze minst g€k€nd€. Dit is eigenlijk totaal niet logisch omdat het op wandelafslandvar het recrearieg€biedde Mosten ligt W€ zijn dan ook een wandelrouteaan het uitstipp€len die vanuit de Mosten vertÍekt en de wandelaar door en langs onze eigendomm€n loodsl E€n exa.t€ roule is nog niet gekend omdat er loelalingen nodig zijn van anderceigenaars.In ieder geval zij[ de eerste contactenmet de geme€nt€Hoogslratengelegd. Hopelijkkunnerwejullie hiff binnenkoímeefovermelden.

-6.


Ee! tuiD vol vlinders

tlei is zom.r ! In ie luin kriig je ongetwiifeldwolijke vlindeF ovcr de vloer. Wil .ie het vlinde$ Dog Íneer aar hun zin mak€n, pas dan de volgendetuintipstoe. Planlenkeu?€ VoedselvooÍ rups€n- wa.rdplanten Alle dieren hebbenvoedselnodig onl tÈ kLmnenoverlèven.Vlinders fladderenvroliik van bloemnaal bloemoin nectarte dínken. Rupsenzijn heelwa1mindeÍmobielen z€ zijn dikwijls bijzonderkieskeuÍig.Vl;ndeÍs mo€lenervooÍ zorgcn dat 2t hun eitjes op plan&n leggendie de rups graag eet. Wanneer de rupserl uilko:nen. vinden ze een oveÍvloed van hun ÍàvoÍiete hapje. De planten waarop vlinders hun eieren leggen woÍden wáardpláÍten gcnoemd. D€ mecste vlindersoorten bep€rken zich tol eeo Írantal Enk€leveelvooÍkomende vlindersoonen en hunl|lardplant: ' atalanta: groleen kleinebrandnelcl . boonblauw,tje: vuilboom,klimop.heidc,hulst,wegedoom, vlindeNtluik . dagpauwoog. kleinevosen landkaaíie:grotebmndÍetel . gehakkelde aurelia:grolÊbrandnelel, hop.iep.aalbês . groot en klcin koolwitjc: koolsooíen en anderekruisbloemigen,zoals danustbloemen koolzáad,ms!-indische kcrs . klein g€adeÍdwitje: kn;sbloemigen. :,,oalslook-zonder-looken piDksleÍbloem . oranjetipjÈIook-zondcFlook. pinksleÈlo€menjudaspennins


BrrndÍetel Bmndnetelszijn meestalniet zulk€geliefdeplanlenin d€ sieÍuin. Omdat verschillend€ vlindersb.andnetels als waardplantgebÍuiken,kun ie toch ergensin je tuin eenbosjebmndnetels inlegrcren. BrardnetelsgÍoeien voomamelijkop slikstoÊijkeplaatsen-Je kunt ze combineÍen m.l stinkende gouwe, donkeÍe ooievaarsb€k, hondsdraf, kleurrijke fluilenkruid,boterbloemen... Zo kÍijgie eenbeelaanlrckk€lijke, begroeiingmet brÊndnetels. Een plekj€ met b.andnetelskun je aantrekkeltker malen door hel in een vorm te snoeienzoalsie rnelbuxusdoei, Voedselvoor !lindeís - trect8rplantên VlindeÍsziin vcrzotop neclar.Die nectarvindenze in blo€In€n.Niet alle bloemenhebbenevenveelnectar.Sommigebloemen,zoals tozcn en klaprozen,hebbcnzeLfshelemaalgeeDnoclar.Je zult er dm ook geen vlindersop vinden. Andere plant€nbevatrenveel nectár(vlindeÍstru;k, bmam...)en trekkenheelveelvlindcÍsaan. Pltnten diê uitbllnkêÍ ií hel sÍntrckk€n van dagvlindcrs . vliídeqtruik (Duddlejarp.) - Er ziin veel verschillendesoorten vlinderstÍuiken in de handelveÍftÍjjgbaar. Kies voor wirterharde síloden zo ls Buddlefualternifolia cn Bud.lleja daidíi. . lJz.thatd ( yerbenabonariensis) . BeeíÍ/Jktoon(Knautia arven\is\ . DÀÍtsstbloem(//e,Vr€'.iirttatorrdftf, ) . Hemelsleutel(.Sedrr.rspe.Lróile) . HeÍl\r^ster (Àster noi-belsií) . Koringinnekruid('' /patoriumpuryureunt') .l,avendel (Iavndu l.t sp.) . Vasl€ muurbloem(Eryr inum cheiri, ' Eíhelblo€mige afrikaantjes(Taqetet) Vlindershebbeneen langeroltong.Hiermeekunnenze tot heeldiep in bloemen nectar gaan snoepenvan bijvc,orbeeldlavendelen salie. Planten m€l gevulde blo€men vormen echter een pmbleem. Door al die kroonblaadjes kunnende vlindersnict neer tot bij de llectarbionnen


Nectarrijke phÍten, bet helejr.r dooÍ... Zotg eruoor dal er nectarvan in hel vroegevoorjaartol in de lale herfst re vindenis in jc tuin. In het vooÍjarr zijn wilg, sleedoom,pep€rboompje, haz€laar,groot hoefblad, longkíuid. hordsdraf en krokussenbelangrijke nectarleverancicrs. ln het najaar zijn henelsleutel,kon;nginnekruid. laatblo€iende vlindeÍs1ru;ken cn klimop belangriik. 1!ln-'Illd$!c W.rmtê cn bcschuttitrg Vlinderszijn koudblo€dige dierefl.DooÍ met hun vleugclsopente zitten vangenze zov€el mogelijk zon op. Als ze het warm gènoeghebbL kunnenze vliegen.Wordt hel te waín. dan sluitenze hun vleugelsof zoekende schaduwop. Hagenen heggenzorgenvooÍ bcschutte.warmeplekjes. Ze zijn beterdan een muul omdat ze de wind absorb€Íen.Een muur vormt eell ondoordringbáre barrière waaÍ de wind ornheen moel. Stenenhoudende lvaÍme va dc zon goed vasl- hngs murcÍr en stenige padenis hel daardoormeestallekker warm. Nectanijke plant€n langs een Ínuur ol lanSsde randvan €en pad zijn daaromdikwiils erg in trek bij vli ders. Structuur er variatie in je O ie weg l€ vinden g€bruik je bepaaldeherk€nninespurten je gebouw omgeving.Je weet da! aandal btrshokjelinksaf nloel en aandar mel die gekkernmenweerrechtsáfendar... Bij vlindeÍsis dat ncl zo. Zij gebnrikendc planlcnin je tuin als herkenningspunten. WaÍneerje grole bl@menpcrkenhebt met maar een sooÍt plart erin, vliegen vlindeÍs en gevaieerde veÍloren.VlindershebbeobehoeheaaneengeslmctuÍeerde omgeving.alwissclingvaÍ hogcen lageplanten,bomen,slruiken,kruiden, Bloclnrijk g..slrnd Ëen bloemÍijk gmslandwordl dooÍ veel vlinders bezooht.Door een stukje van _ie gazoo om te voínen tot bloemenweide,kun je heel wat


waardplanlen in je luin integreÍen.De bloemrijkslegraslandeo krlg jè op relaliefvoedselaÍme gfond.drmzrl bodems.Heb.ieeeneerdcrvoedselrijke je meergrasen mindelbloenenhebbcn, Bomen,struiken en klimphnten Met bomen.struiken,hagenen heggenge€fje structuuraanje tuiÍ. Kies vooÍ vuilboom,hulsl, wsgedoom,vlinderitruik.iep en aalbes.Hcl zijn b€langrijke waardplanten. Cebruik klínplantenom eenommuuÍdelttin diervriendelijker te malen. Kies voor klimop. heggenrank, vogelwikke.clematismei kleinegeurende bloemen,breedbladige lathyrus,hopen (doornloze)bmam. Minibosnnd VlindeÍshoudenvaDblo€mrijkezuidelijkebosrunden. Inje tuin kunjc cen zuidelijke bosrand nabootsendoor enkele bo,ncn aa|l tÊ planlen mct een síruikengordel ervooren dan €€n kruidlaagdie overgaatin het gazon... lleb je ecnkleinetuin,dankunje em minibosrand aaíleggen.Daarkunj€ dc krmen vervangendooÍ een geschorenhaág of door klimplanlen. Die laarj€ dan ovcrvloeien in een blo€menborderen dan naarje gazon. XÍuideÍtuin-en moestuin Stcrk geuÍende knriden, zoals tijm, lavendel, muot, hysop. salie, rozema.in en maíjoleinwordenvecl door vlindeÍsbez-ocht, Ook erg i tr€k zijn de bloemen van braam. jiamboos, aardbei en doorgeschotên mdijzen. Soinmigevlindershoudenvande oectaÍvanpeulvruchten. zoals de eÍ\,tÍ en dc luinboon. Koolwi0eslcggenhun eigesop kolen.De rupseneteosrote garcnuil de bladercnen etenhet blad somskaaltot op de nerf Om le vennijdendalje kolenoogstdoor eenrupsenplaag mislukt,bedekje dc koolgewassen met €engrusregenrnsecren,


Overwinterinqsolaátsen Vê€l vlindeÍs overwinleren als cite, rups of poppen. Die zitten verslop! tussenplanten,uitgebloeide stengels, in het stÍooiselonderdone bladettn. in hetgrasofin dc grond.Beginje tuin duszekeínietop te ruimenvoo. de wirter- In een kale, schoongeharkte tuin kan geen vlhder overwinteren. l-aat al het dode plantennateriaal tot in de lent€ staan. Wat daarna overblijÀ kun je versnippeÍeneÍ tussende overblijvendebêplantingláten Belanqvan qift/rii b€heer Hêl gÍootschalig Bebruik van bestÍijd;ngsmiddèlen is eeo vrn de b€langrijkste oorzaliên van de achieruitgang van dagvlindeÍs. Besirijdingsrniddelendoden niet alleenÍupsên.Ook vlindeÍs die ev€n gaan uhrusten op een plant die met b€strijdingsniddelen is behandeld,kunnen sterven.GebÍuikduszekergeeí beskijdingsmiddelcn inje siertuin! Be€tieseluk Of j€ veel of weiniBvlindersnaaÍje tuin kunt lokkenis ook afhankelijk van de omgevingwaarinje tuin li8t. Een tuin in een landschap Ínct veel bloeiendeplantenzal lneervtindersop bezo€kkrijgendaneening€sloten sbdstuintje.Laatje echterniet ontmoedigen: in de állerkleinslestadstuin, zelfs in bloembakken zullen neltarijke planten vrolijke fladdêrasÍs aarÍrekk€n.

í\ós *r#t .11-


Tdnvlinde

2008

Vorig jaar organiseerdeNaï rrpunt vooÍ het eerst eent€lling van vlindel: in de tuin. Door samenwerkingmet Wallonië werd bij bijna 5.000 gezinnenvlindersgeteld. Ook ditjaar vindt de landelijk€tellingplaatseB dit op 2 en 3 augustus. MeeÍ info in het Natuur.bÍadof op de websire 64À4{J!!de']nee,bg) Ook kanj€ zoalsvorigjaarje Motalgegevens in je iuin permaandnoÍeren op ]{rvvJlirdei!$3..ba ook NatlrurpuntMmkvallÊioÍganiseeÍtin het natiooaalvlinderwe€kend : enkelevlinderactiviteiten -

vrijdagavond I aug$tus : nachtvl;ndeÍsbekijken dmv een kwikdamplampvoor de Klapekster

-

zondag3 august$s : dagvlindeÍochtin WoÍel kolorie

Alalan13 op Lc! erLruidaanruinljcDe Klípe\stcr (llto w'm veLsh.egs) - t2,


Amrrikaansc l=z99!_!!dci!!!!dl!& ln hêt a(ikeltje ovff de Asputlenhebik het gehadoveÍ exoten.Ecnbeerje meer uitleg oveÍ één van de soortenleek m€ wel nu$ig. Ik h€b dan gekozenvoor de Àmer;kaanse vogelkenoÍndaldezesooí problernatischer is dande Pont;sche rododendron. OnderÍaar € tekstG)rerliosvanhe1internet)hebik inlcgfáalgestolen}an - Bestfijdingvan Amerikunsevogelkersir hei Vlaámsebos:warr staan \tc anno 2007?-Bram CAl,tli. Ophélie Cl..lA'l-tjl-lAl Stephanie SCHELFIIOIJT en Dllen VAN DE VIJVER. Univelsiteil CÈrr. Àcademiejaar 2007-2008. Daarhet n;eade bedoel;B ;s de mclhodevan bcstrijdnrglit de doekerrte doenvolgenhieroodertwee algemene hoofdstulkenuit hetrapport. va]rde spart 2. Beschri.iling Ametikdansevogelkers íPrzr tetutíns Ehrl1.) of bosp€stis e€n looÍboomsooÍtuit hel geslacht Prunus ra11 de familie Rosaceae. Amerikàansevogelkersis inbeemsin Noord-enNÍ;ddenAmeÍika. van NovaScoliain Canada,langshet oos.elijkedeelvande VS tor Guate!Íale. ln eenspeciliekeeb'edgroeit bjj optimaal:het Alleghenyplateauin het noordwesten vrn Pennsylvánia en hel zuid*'6ten van de staatNew York. Ënkel |ier konrt ÀnÉrikaaos€vogelkersvoo. als boomvan 30 m hoog. met eenconischetot piram;devormige kroon.In dc restvanzijn natuurlik veNprcidingsgebiêd komt hij. net zoalsin Vlaanderen. voonramelÍkvoor alsstruik.

t,t li,.


Bij jonge bonen is de schorsglad en Íoodbnrinmet smallehorizontale lenticelLen;bij ouderc bomen zijn zwade plaatjesmet opgekruldc randen aanwerg. De twijg€n worden gêk€nmerkt doof lichtgekleurde strep€n, een biÍere smaak en een doordringende geur! te wijtefl aan het procescyanogenese. biochemjsche D€ kleine,gÍoene.verspreidstaade knoppenhebbe schubbenmet een bruinroderànd. De enkelvoudige bladercnzijn 5 tot 12 cm ;ang,anderhaifrnaal zo langals breeden hebb€n eengezaagde r'and.De bovenkàntis kaal,glanz€ndgÍoenen leera€hiig. Aan de onderkantvan het blad is roodbruinebehaÍingzichtbaaÍ langs het basalegedeeltevan de middenn€rtDe bladste€lis 1.5cm langen heeft2 tot 4 klieren.De bladerenkomenin de vroegelerte uit en zijn tijdensde bloe;maardennog naar fialf volgroeid.AmerikaansevogelkeÍsbloeit laleÍ dan de in Vlaandereninheemsegewonevogelkets (Prunuspatlu\ L.) llij bloeitpastijdeDsde Ínaanden mei enjun; 'net wiíe bloemen(diameter kleinerdan I cm) in trossenvar l0 cm. D€ bloenrenzijn koiter gesteeld en de trossenkorter,dichteren meeropgerichtdan die var de gewone vogelkeN.De zwaÍe steenvrucht€n zijn 7 tot 9 mm grool en hebbeneen vdj giaddepit m€t eendiamelervan 6 tol 8 mm.

ArneÍikaanse vogelkeG heeft een breed spectrum aan geschikl€ siandplMtsen: pLaatsen van zoonigetot licht beschaduwde en van droge tot vÍij vochtige bodems met een min of meeÍ zuuÍ karakter.ln Vlaanderen is AmeÍikaanse vogelkeÍs frequent aanwerg op arme zandgÍondendoor de vroegere aanplantingenvan de soort. Op rijkere grondenondeNindthij vsll concunentievar de al gevestigdeinheemse


sooíen en hij koÍrt nag€noegnier vooÍ onder schaduwbooÍrsoortÊn zoals belJ} (Fagus sllwtica L.) hsagbeuk(C'r,ptar ,etulrrr L.) €n esdoom (Acet pseuloptaramc L.\.

AmeÍikaansevogelk€.s reproduceeÍ zich zowel seksue€lvia zad€n als vegetatief via hèt uitlopen van adventiefknopp€n.De adproductie is hoog. In optimale lichtoÍrstandighedenproducêeÉeen boom gemiddeld 7814 z den W jmÍt in de schaduw is de productie beduidend lager, onaÍhankelijk van de leentd van de boom. De zaadpÍoductiebegiít op de leeftijd van vijf tor zevenjaar, terwijl uitlopeÍs op eenafg€ze{€ stamal na drie jaaÍ terug zaaddragenHet gÍootstedeel van de zadenvalt binnend€ 5 m van de zaádbroo (ba@chorie), Frugivore vogels sl3an in voor fangeafstandsv€ór€iding, voomamelijk ]trtaarnse gaai (caÍrulw glandatuls), lljsteÉ (Turdidae spp.) ên houtduif (Colr,, bapatunbus). Het patroonvar d€ verbreiding wordt hier b€ïnvloeddooÍ de stÍuctuur van het landschap:e€Í groot deel van de zaden koml bÍvoorbe€Ldterecht ondeÍ roestbomen. In op€n gebiedenis de verspreidingsafstand gÍoter dan in geslotenbossen. De kiemkncht van he,tzaadkan lang b€wsaÍdblijven. Ínaái het merendeel van de zadenin d€ zaádbankkiemt binnen de drie tot viifiáar. Zadendie he1 spijsveíeringslanaalvan vogels hebbendoortop;. hebbene€t hogeÍekans op Heming. Amerikaansevogelkersst€lt geenhoge eisenaaÍ h€r kiembed. De ov€rlevingskansvan zaailingenjooger dan vièr jaar is laag, oudere vogêlkersen veíonen e€n hoge oveÍleving. Zaailingen hebben58 tot 80plolicht nodig om te overleven, teF.vÍt jo.ee boompjes ,15.


ntet 2l tol 476/ovoldoende hebben. ln gunstige omstandighedenkent AmerikaansevogelkeÍs een sterkejeugdgroei: hij kan tot 50 cm gÍo€i€n tÍdens zín eeÍs1elevensjaar.ln ongunstigeomstandighedenis d€ groei minimaal; de overleving blijfr echter asnzienlijk: eí \tordt een bank van p€nistente juveÍrielen gevormd. AmeÍikaanse vogelkers is in staat tr€schadiging te overlevendoorscheutvoming. 3. Amedkaanse voeelkersalsinvasieveexoot. 3.I Historiek van de intoductie in Europa Anerikaansevogelkers w€rd voor verschillenderedenenin EuÍopa geïntroduceerd,als eenvaí de eersteuitheemsesoorten.D9 meestmassale aanplantingenwaren in België, Nederland en Duitsland. D€ soort komt echter ook voor in NooróFrankrijk, D€nerÍrarken, Noord ltalië, Oostenrijk, Tsjechië, Polen, Hong.dje en Ro€Íneniè.Vanafh€t b€gin van de l7' eeulv werd Amerikaaise vogelkers als sierplant spomdisch in tuinen en parkenaangeplant.In de bosbouwwerd AmeÍikaansevogelkers pas vanaf de lat€ 18' eeuw gebÍuikt, evenwel met weinig succes.De ve$achtingen ten aanzienvan píoductie van kwaliteitshout zoals in zijn hctkomstgebied werden op arme en dr e zandgÍonden imm€rs nier ingelost. Gmorschalige introductie begon in de eeÍste helft van de 20' eeuw toen Íuifzanden en heidegebiedenbebost werden met dennen, voomf grove den (Pinus stvesíít L.) en Corsicàans€den (Pinus nigra \ar. Corsícana Loudon). Om de verzuring vaÍ de bodem in deze plsntages tegen te gaan of te vertragen! werd Amerika.ansevog€lkeff aa.ngeplantomwille van de lage CN-ratio in zijn bladerenen zijn goede groei op aÍne zandbodems.De bodemverbeterede effecten van het síooisel weden tot nog toe eclter niet aangetoond. VerdeÍ werd Amerikaansevogelkers ook aangeplantals brandFeventiein deze plantages. brandgevoelige als windbrekingen alsschuilmogelijkheid voor In Vlaandercn wed de aanplantiíg vaÍr Amerikaánse vogelkeÉ in bosverband gesropt rond 1950. Tegen dan stond de soort bekend als 'bospest' gezien haar woekeÍende katakter. De alomtegenroordigheid van Àmeikaarse vogelkemop droge en arme?áÍdgrondenin de provinci€ Ant*eÍpen en LimbuÍg is re wijten aan de massal€aanplantingenen zou slechtsten dele het gevolg zijn van zÍn ivasievekarakter.Sinds t970


investerende overbeid.NCO'Sen páÍiculieÍenjaarlijks in Amerikaans€ vogelkersbestrijding.In de jaren 70 weÍd geloofd dat dezesoori volledig uitgeroeid kon worden; Íu si echter duidelÍk dat AmeÍikaans€vogellers deel uitmrákt van de Vlaa'nse Ílor.. Nu woÍdl er overgegaan van volledigebestÍijdingoaarbehec(sing). 3.2 Prohlendiek rcn.l Anerikaonse |ogel*etÍ uls nt]vasieve etoaí Introductiesvan exotischeplantenof dierenhebbcneengrolc impaotop het ecosyste€min kwestie. Invasievesoortenvornen de op €en na grootste bedreiging(na v€rlies va habitat) voor het behoud van biodiversiteit.Zo vonni Amedkáa|sevogelkeisbijvoorbeeldeen dichte onderetage die competitielis nÀarlicht to3. De spontaneverjongingvan andere,al dfi niet gewenstc,boomsoorlen komt hierdoorjn het gcdrffg. Aaleengesloten bedekking€n mcl Ameriftaanse vogelkêrsleide|look tot ecorornische nadelen. zoals bijvoorbeeld een toe ame va d'j exploitatiekosten met40ol0. De Inassale aànpladingvar Amerikaanse vogelkeisin den enbossen op arm€ zándgrondengaf de sooí €rr voorsprongop ióeemse slruiksooÍten zoals u'ifde fijskÍbes (SoÀ,,l uu.updria L.) en sporkehour(Àrr.rrrlr L.). die niel of narwelijks werden aangeplant. De snelle liangl.l kolonisaiie van n;euwe gebiedenwordl toegeschrevenaan hêl invasieve karakter van Amerikaanse vogelkeÍs, gekenmerkt door de hoge zaadproductie, de efficiènleznadverbreiding door vogels.de optouw van eenzaadbank en eenbankÍnelpersisiente zaailingen. de snellejeugdg.roei, de scheutvorming bij beschadiging tegenbegrá"ing. cn de bescherming ju€nieleD, De opbouw van een ?aadbanken een bank van peÍsistent€ samenmet de snellejeugdgmeiondeÍgoedelichtcondities zorgenervoor dat Amerikaans€vogelkeÍssnel vrijgekomenruimte kan koloniseren, b;jvoorbeeldbij dunningenen omvormingenvan naald-naar looÍbos. Daamaast bemoeilijken dc hoge zaadproduclie en het moeil;jk te voorspellenkankteÍ và de zaadverbrciding door dieÍende bi-strijding

Zoals alle sooíen binncn het Prrr,rr-ceslacht bevat Anerikaanse vogelkcrsclanogen€ glycosiden.Bij kneuzingvan her planrwe€fsel.onder anderebij kauwen,wodl hct siRige blau*:lur (HCN) vrijgesreld.


Vergiftiging vaD herbivorcn, zoals tee (.Caprcoluscaprealus). doot |1et vogelkeÍskomt niet fÍequentvoor,geziende sood eren\an Amerikaanse gemedenwordl wegensde bitteresmaak.ln Europaheeftde sooÍ geeD rechtstÍeelsevijandcn en kan hij dankzij zijn pionierseigenschappen in Vlaanderen. in tegensteU;ng tot in Amerikawaardeze explosiefgmeien wordtdoofdc bodemschinmel boomin toomgehouden rytiun. To( slot z-ou Ame.ikaansevogelkers €en allelopalhischeinvloed in het blad, waardoor uiloefènendooÍ middel van giucose'benzonaat benzoëzuur kan wordengevormd,dat de groei remt van kièmplantenen rÍYconhizrsch;mm€ls.

/k l? op ny', rag /D A.t gras r. gênlar.h dD /. gelzláan m m Aean i* r/u/r mi/á o,ea.' ol/er **/r rt'/ aD ddngêetu stlt d/ê m. Bo'*êmt tudr aD @s. eda iàturlrk rusl eD tust kdol/D /* à/ opo" a, vrii vo./ zwcvad o/s an voge/ ta dc /ucÁr tel en rust *aar/h /* /ti/ tulvé, en tu/ tz Acr veld scAllísend als cen b/w Ba rast wdar/' ik m// rpee/s ea /evealig vx/ //a//erenJ o/s en vltnder vao 3tru/* rot straik p/ots vatt ar ea rcgcndruppe/ op nln Go Á *êêr turug áaar 9'ad. /* wa' * /g hle op Dn/,.u9 /, ht grc

h;//


ACTIVITEITENKALENDER o|ntdogI tutt2008

Y€RGÁDER'NGYEAEN'GI'VGSU/ER'(,T{G

Waar ! Wanneer? De Klapêktêr om 20.00 uur V€rantwoordelijkê: InsridBrosens(03.314.'í7.75) Or8ánisatrê: Natuuípunt Màrkvàllêi

KAfrP 16 rot 26 JulI2{l& t ls êenzeer INM trêkt dit Fár náir Nrsmêi l5 km onder Phillippeville. mooies(rêeken er is eênrivier vlaknaastde kampwei(wàarie go€din Het kàmpis... - van l6 julitor 2l juli: speciaal voor piepêrs.(deelnàmeeêld €50) - van2l julirot 2ó juli: ini/ begelêiding €50) kemp.(deelnamegeld - van | 6 juli tor 26 iuli ( | 0 dagen):ini/bêgel€iding die alleswillen. (€ | 00) Inschriivênl Sb.t het bedraSop het rekeningnummen 414-6083721-14 met vermeldinS vand€ naamvande piêper/jnien de !b!uo (16-21iuli,2l' 26 ,oli oí l&26 i'rli).Het kampboekie volgtna de inschriiving. Organlsátiê: JNM Markràll€i Vtltdog I ouguí'rr 2008 N'CHÏVUND€N7EIUíG te Dele avondstellenwê nogeensonre lampop om de nachwlinders tellenen vooralte b€wonder€n. Waar t lvanneêr? De Klapêkstérom 21.00uur. Yerantwooideliike: wim Verschnegên' (03.3| 4.47.75) OrSanisatle: Napuurpuntl'4arkvallei Zonddg ? ougt,F r" 2OOO DÁGltlNDEnrOCHT '".*r* "*' ".. "P \laar ? Wanne€rl Om 14.00uur aande Klapek5ter, Vcrantwoordêliikq Wim VerschraeSen- (03.3| 4-47.75) Organisatie Napuur?untMarkvallei Dln'dog I 2 ougu'rut 2008 yERGÁDERI^rG VEREÍrrlGrNGSW€RrcXG

Waar ?\ /anneer?Dê Klapekterom 20.00uur (03.314.47.75) Verantwoordelijk€rlngridBrosens OrSanisatle:Natuurpunt l.larkvallei


Zotedag S0 ougulltt,5 2008 IVÁNDET"SCHAKEIlederêenkent de Íiets-schakel op de laatstezondagvanauSustus. Dir jaar jnrichtenin wil ToerismeKempenop I pJaatsen ook eenwand€lschakel sam€nwerking met Nàtuurpunl en éénvandezedri€ plaatsen is ons NatuurhuisDe Klàpêkstêr. Waar ? Wann€er? D€ Klapekí€r vanaf8.00uur. Verantwoordeliike: Drei Oomen(01 315 02 a5) Organisatie: NatuurpuntMarkvallei NÁCHI yÁN DE VL€ER lUlS

Zdterddg 30 au8ll,Ftt'. 20Og

vleermuizenwandeling máken.Biigoedweer ls dit eellías€inerend€ belevenis bij Booqêsven. Waar ? r^/annê€r? Dê Klapkestêrom 21.00uur. Verantwoordelilkel Drej Oomen (03 31502 45) Organisàtie: NatuurpuntMarkv"llei Zondeg 3t ougusrus 2008

StnrrBEEt(sE SPRTNKHÁNÊNPREI

i! dit dé uitgelêzên momentom dat all€màal eênswat vannadêrbiitêgaan bekijkên! Waar ? Wanneert Kerk vànMeerieom l3.l0u Got 17.00u) líeêbrengen? Fiêts.dfinken,pdtjes,nêqe,loêp,insektênboêk, ... Vêrantwoordeliike: Arnold Wittenbêrg(03 31500 l7) OrSanisatierJNf4 Markvallêi d,rudog 2 'eptêrnóer 2008 BESTUURSVERGADERINGNP +rNM \/vaar? \^/annêer? De Klapêksrcrom 20.00 Yeíantwoordeliik€: Drej Oomên (03 31502 45) OrSanisatie: Natuurpuntl'4arkvallei

Zondagl septembctr2oo' ZONDAGSWANDELTNG en de Dezêmorgentrekkênwe naaÍhet TurnhoÍtJvennengebied lvaar ? Wanneêrl KerkDlêinMerkiDlasom 9.00uurVerantwoordeliike: lack Govaerts(01.315.71.85) Organisatiê: NàtuurpuntMêÍkvallei 2t)


Dr'ns4ag9teprf,.'ib€' 20lB

YERE|{TGÍfl GSVERGÁDER''VG

Waar I Wanneer? De Verantwoordêliikê: InSridBrolens(03.3l.í.47.75) OrganiiÀtië NatuuQuntHaíkv:llei Zondag 11 se?tcmber 2008 |(UNST 'N DE KLAPE'(SIËR yan In hêt kidêr àmbachren en kunstin de Klap€kster komt deze namiddatde kunstkringvanBrechtondêr l€idin8vÀnJoorVerhoeven aquar€leren. Hêt wo.dt zekerde moeiteom eênseenbezo€kte brenSèn aanons lokaalvandaag. Misschien màaktmenwel €ensnêlportr€t'.ànu. \ /aar ? Wannêert De Klapekstervanaí13.00uur. Verantwoordêliikc: RiaVanAelst (01.315.74.41) Organisatie NatuurpuntÈlarkvallei.

vrtldog 19 rêpte.n!Ët ZUn

DEÁIII.ÍNE 8|Ê'EUT

Artikelsmoêrênbinnenkomen bij Wim Ve.schràegên.

Vt l&g t oktoher 2008 FOtOt€Z,NG \rye bêtinnen vandaaSonze reeks íotolezingênvoor dêzewintêr. BezoekersvaÍ' vorig iaar weten dat her se€ds de moeite loont om ê€ns Waar ? Wanneer? 20.00uur in De Klepekster. Verantwoordelijk€: Wim Veruchraeg€n (03.31 4.47.751 OrSanisatier NatuurpuntMarkvalle; Zondog S o,íÍobet 2008 ZOÍVDÁGSWÁNDET'A'G We trekkenweer de trêns over naerZundêrcWe brengeneenbezoék aanhet mooiegebied\àn dê PenneíhoêíLet op: in vêrbandíÏlet het trektellenheeftdezêwandelingin d€ namiddà8 plaats. \ /aai I U/ann€€r? VredesboomMeerom 13.00uur. V€rantwoordeliike: lack Govaens(03.3I 5.71.85) Organisatiê: Natuurpuntl'larkv?llei

JNI't-ers opgelet ! Jullie leiding zal de activit€kenkalendêr nog aanvullenin auSustus. Hou de jN}|-Markvallei websitein de 8atên. ' 7 1-


Sch|kelmetoís mee: NatuuÍ?unt Markvallei pakt op het einde van de vakantie.somenmet TPA (ToerismeProvincieAntwerpen)uit mel eenprimeur: de wandelschakel.

wanclelen De SG{|íl(€l L -l"d:llg 1,1-f-"{ "r"t |d|']p:{,Í'!30À4umt0!o*n

En ééneryanis duswortel Kolonie.

Dé voomElige landlop€rskoloniediê in 1822 werd ingêíchl voor noodlijdeÍ)doÍamiliesndêmt g€schied€nisuit. Dê statigê dÍêvên.dê Oevongenis,dê landlopebosrderij ên hêt landloperke*hof nen|eniê n'eè nad eéh bijzondêr stukje verl€den. Dè ernho|]3id6t6 ploêg van naluurpunlaldêling MaÍkvallêi íippêldê 4 bêwêgwiizenlê wandelmís \oor jê uit vcn 3. 5 10 en 15 km L.aízen ztn v@r h€t tr.iêcl van 15 lín aanbevol€n. Jê kàn voor dêze w6ndêlin9€n vrrj vertekksn tus6ên 0 4 . 0 0u . ê n 1 7 . 0 0u . O m 1 0 . 0 0u . ê n 1 4 . 0 0u . k a n , € € r nr€t esn natuuqids op uit voor 6en gel6ide wandeling van onssveêr 1o km. Om 21.00 u. kon j€ ook nos dáélnemen aan een een myst6riêL'zevlêennuÉênwandeling. Een livebondie brení sí€eÍ. Na j€ wandelins kan jê m'Bchuivm voor en drankjêen heerlijkeFnnenkoeken. Kitlderonkunn€I op kind€maat van de noluur genietenên kunnènzich lqtên omtoveron tot Ddnsèn.Drinsêssenoí zelÍa€en vleánlLrisI


Je wordt dus van haíe uitgenodigdon1deel ie nemen.Misschienwilje ook eenhandjekomentoesteken? Aafzeldannietomje naamop te geven bij Pol Vandersteen . Ga!,vi!dq{e9||(Lsly!eÉe ) paÍkeerwachter l€denwerving promotiestand bewegwdzering {vrijdag) be\egvijzering contÍoleÍen gidsen rappeÉ okrs loogaanvuller afuasseÍs broodje\.soep.yscreem backíage keuken inspr;ngeÍsehbo toezicht springkasÍeelschoinkster powerpointopruimerswc toezicht.... waterbeesljes

.

: -.-

'

i

j

|r,,,1i''

1!i,,'J)ar

rlr llf.rjrJjr

Op 30 augustus organiseren we ook onze jaarlijkse Nacht van de Vleermu;s. De gidsen Dimitri Van Pelt en Jom Van den Bogaert leiden geihteÍesseerdenatuuÍliefhebben door de kolonie rond op zoek naat De kolonie is een vleermuizsngebied bij uitstek. De dwergvleermuis, lao8lieger, grcoloorvleermuis en wareÍvleeÍmuiskajl je bijna met honder proc€ít zekcfteid waameÍr€n. Mel behulp van baldetedorskanj€ de beestjesook "hoÍen" en hct jagen van de wêtervleermuis boven het wateroppervlak blÍft onvergetelijke ervaring. Laarzenbij nat weer en een zaklamp zijn handig. We starcn om 2l uur met de wandelingaande Klapekíer.


Soms eÍvaaí men vleermuizen in huizen als pmbleÍutisch. Meeslál ;s onwelendheid hier de oorzaak van, men is bang voor eventuele beschadigingen d;e de dieiijeszoudènkunnenaanrichten. llet gevenvan duideliikeinÍbrmadeis gewoonlijkal voldo€ndeom die ongeÍustheid weg Het grootstenisverstandis het veÍhaa'dai \rleermuizen in.ie haarvliegen. Niet dus,doorbunecholocatiesysteem wetenzeje haarbosaltld perfectte onlwijken.VleenÍuizenzi-inook totral niet agressielze àlllen je alleen proberen bijlen als je ze vastpakl. Èen beet van ee vleermuis kan $el ziektèkiemenoverdmgen.Zo zln een zeer kl€io aaÍtal individueDvan twee vleemui?rnsooíen(de laatvliegefen de meeÍvleermuis) besmetmet hondsdolheid. Dàaromneemje bestgcenz,ekeofgewoÍde vlecrmuisvast met de hand,maarverwiltigje bestierrandvan de vleermLrizenwerkgro€p van NÀtuurpunl( Dnn;ri Van Pcll: dimitri.và!p9!(A!aê!.& ) of het erkend vogelopvangcen!Íun (Slichting in ZundeÍ VogelÍevalidatiecentrum Zundert,LuiteÍweg 36 4 4882 TD Zundert- tel: 076 5914165€mail: info@vrczundeí.nl) . Je kan lvel een vleeÍmuis vaslnemen md €en handdo€k of ieB dergelijks. Ziektek;emen wo.den enkel oveÍgebrachtdooÍaanÍaking. Vleermuizenof vleermuizenkolonies in huizen leroorzakenovcr het algemeenwcinig problemen.VleeÍmuízdÍzijn ongevaarlijk.Ze maken geen nest en knagenook niet aan isolalicof balken.CeurhindeÍkomt slechts zeer zelden vooÍ- De me€st vooÍkomende huisbewoner is de d\À?rgrleermuis.Haar tavoriete plàatsje. tjn spouwmLrrcnen rolluikkaíen. sp'etenonder dakpanneÍ,achtergevelbekleding, ...Onde. de u;tvliegopen;ngkan je soms kleine uitwerpse'entcrugviden. Ze beslaan uit restjes van i$ectenpoten en dekschilderr en zijn een prima meststofvoorin de tuin. I-let ondoor&cht verwijdeíeD van kolonies of dichhnakcn van uitvl;egopeningen zorgt zeeÍ vaák voor staokoverlast van kadaveNvan jongen.Dil wo.dr danook ler z€ers1ê ingeslotendierenen achl€rgebleven afgeÍaden. Hct is bovendienbij wel vcrboden. Me€r informatie ontÈnt problencn mc1 vleermuizencn evenluele oplossingcnis te vinden op ryJllej8u!9q!&.bdftsl&Ur!,bll.


CursusNatuurpidsWoÍel Í1 samenwerkingmet het CM\ organis€eÍNntuurpuntMarkvalleide cursNNatuuÍgids. Wil u inzichtverw€rvenin de noluuren ifl staalzii dit inzichtannanderen doo,tt: gcvc ? Dc c!Ísus nalulr'gidslceí u de naluuÍhcrkennen. begdipen en vertalen.Cespecialiseerds kcnnisofvMrdighedenkorftn riet aanbod. wcl \'erwerlt u een ruir|É algcmenekennisvun nàturr cD rilieu. Van deelnemers wodt ecn nrinin)alcvoorkennisverwachl.De cuÉus omvat een dcrligtal bijecnkonsteD. waa|vsnzowat de helll excursies,gesprcid ovcr éénjàa'. Wie declncentcDccn oftdruchtvolbrengtkan bovèndierhel ailesl na(uulgidsbchalcn.Na dez, cu,sra hceft u voldoen.lealBcmcne natuurkennis en vaardigheden om allecnof 'nc1eengroepde ratutrf in llj ()Ízc cuÍrus sláí op I oktober2008 en loopt td 24 j'rni 2009. lÈ theoÍetischele,ssenvinden plaatsop wocnsdagavond in de KlápcksteÍ. relkensvan 19..10 to122.30. De excun'€szÍn 8$land op zodag varr09.00kÍ 12.00, D€ tbeoretische lessenwordenverzoÍgddoor het CVN waarvarDrÈjer 2 voo. zijn rckeninglai ncnctl. Dc cxcuNieswordendooÍ NP Markvallei begeleiden somrnigcndooÍ and|}rcNP aiilelingcnofhet agentschap voor Naluuren Bos. Iioldels over de oursls ziin bcschikbdal ih dc KlapckslcÍ mcl de concrete datá en cxcursicplaalscD.


Nieuríê fototeDtoonslelllígpoh'vrlenteruimte Zoals voÍig jaar gaan w€ ook dit najaarde best€natuurreisfoto'svim onze ledententoonslellen. Dezekunnenlol 15 septemb€Í ;nge?onden worden;nde hoogstmogclijke

kwaliteilnaaÍylrsghEssclJ{iualdsrslbe

Lezin

2008- 2009

Noleer aivastde dala van de lezingenvoor dit winteíseizo€nin de Klapeksler.Telkensvanaf 20.00u Hetvouedigeprogramma volgtin de volgendêbieteut. vrijdag 3 oktober vrijdág 17 oktober Vrijdag 3 | oktobcr Vrijdas l4 november Víjdag 28 november Vnjdag l2 december vrijdag I 6 januari Vrijdag 6 februari Vrijdag 20 f€bruari


Wàamem WcnmemcndVialndr,rc|l ral doidclijk tc wachten op een centrale ilvocrsi(c. Vanaf dc dng van dc hDceringstro en dc waamcmigen lcíerliik bnrncn-Itr hct weekcndworiicn cr kÍ 20{0 waamemingen p€r dag ingcvoerd.ln tota l weftlenlol dusve.bÍ'n 40.000waarner!ngen grmeld. Vnàk Trikeudic andersvcrloHr warengr1aan. Wanl m€t hct (vogels,vl'ndeN,plànlen.zoogdieren, \yslecrnkllnncnalle soortcnsroepen anÍibieijn.eDz...) sncl wordend(xxg€g€ven. tit ook waarneningeuvafl ilgemcnc sooícn. dic vrolgc. al wel eeos d(X)r de mazin vm hct gliplen. invenlari$ai;enei De opcÍb rfheid ván wlaflrenlir)gcn.be is de krachlv.rnhel syslcem,maar lmud! in sornmigeuevallcnool risicos in. DaaromwoÍdcn kwelsbaft soorterrvcrvaagd' cn dxs ||icl opcnhr.uvemcld. ^an de g€lnuiket:wordt g.vrdágdonr cr zclÍ voor tc ?orgeÍ dat gevoeligesitual;€svan niet als [$,etsbaat llaagedLride:ift)rtcn worden besohcmd. DiivooÍbeeld brocdg€vallc|| lunnco biihet invocrcnonderelnbrillowoÍdengcpláatst tot na hÈt brocdseizocn.P{,\ dan woÍdcn dc gegevenszichrba.r. D€ optie Vcrvagingtlrl kin nivcauaanklikkeflop het invo€racherm zoÍgl e&oor dat r)ietde ex,rcn:puntlocaliewordl gcloord,naar w:l de gcbiedsnaam e,r d€ wa1lrnenrcf. Dil dus niel gebruikeniixlicn je liever Dier weÍrstd&l het get icd bcke'rd is. Ondcr èDrbanloziin waarncmingenhcl slerkst allcs(he'md. ïenslotle kan i'Í gevrdagdwoÍdcn om e€n bijkomende ve.vagingiD tc srelleDv()orhqxraldesooíen in b€pr.tldcgebiede[.Meer je Írfo veRaging ovcÍ v;ndl in dit document. http://waaÍneming€n.be/download/Vervasinq be llnkeletipso r tc besinnetl: - nlsjo op warnrcnringer.olal w.s geregislrceftl, dankan ie dat logio {in la$woord,lo||lrialook gebnrikenvooÍ waamcnringen.be, - tol voor kotl $tond de lêal i hct Engels inecateld.Dit kan je genultkel;ikoploss€ndoor in de rechtcÍbvcnhoekop hct Belgische llagic te drukkcr cn veraolgensNedcrlandskiczen. Dit rcu nDnrcntdclwel inoetcnvedrolpcnzijÍ'. - ^l.t.ir c.n waam€rr;ngiÍrtypl v{Jlshathd orn gewoondc eerste lcltcÍsvanhel woordirr le gcver)-tc siÍegeell danrolomatischalle


mogeliikledêndat er Dogzijn. tlierdooí kan ie de invoerrijdvaneen waarneming aanzienlijkverkorten. - Eige,r waaÍnemingeotsn je íeeds opnieuw raadpl€genen ilr ve$chillende tbrmalen downloadcn via hct nrcnu Miin Waamemingen.be, Bïvoorbeeld als .krnl file voof Coogle Uarth, waamajeze kanviswtliseren opj€ schêLln. - ofhet aanmaken vandaglÍst€n,dieje via kladblol snelkanplakken in e'mails ol op fbrums (bv bhds moderke'npen). Tol slol nog e!€n me'denda1het voor velIchill€rdesoofengroepÈn een bijzonderslechtjaaÍ blijk. te zjjn. Bliikbdarbeginmen de verunderingen in het kliffaal hun tol te eisen.BelangÍiikdus onr dit !€ docunenleren. ^lle losscnatuurwaarnemingen zijn wetton op wrv.lv.lvaarnemingen.be. ook van'algemenê' sooÍcn. Dus bij dezeeenwarmeopoep aan iedereenonl zich evenle resistrcren en al je natuut\Àaanremingen doorgevenop de site. Dus ook de cihoenvlinde.in dÊ $;n of de 3 ,rerelsdie dageli.jks u\{, grzon onveilig maken.Die zijn even\Vaardevol alseenz€ldzrmevogelofplant. Voor meer info kan stiin leestnans@lalilaqiLla4

Jc

bii

st;jn

r,ecstDaos:

Vrienden yaD de natuur ik wasde lindeloegedaan maareerderookde beukenin min wasik mêtd€ dken en 't overspel bràcbtmij naarde wilgen waar ik mij beknotte loen zij hun konen stÍeken maarin nam mij de waardin die achterhet knoweer drankendr€ef zo gul va.nslok en jn haarschenkenonbedaaÍlijk klonk zij als golfslag van eenkribbender;\,ier en't sloeghetbijlenvande bomen 8. Z\|adl


Choelke

Toen we op een avond bezoekbmchtenaan de Klapeksterwas onze v€rbazinggroot tocn voor het egelshuisje in de stapelmuureengedaante klein, nietig vcntje voor de ingang.Toenwc deze vcrschcen. Er stondeen naderbekekenwasheteenklein kaboulenie. I)eze veÍtelde ons dat hij een nakomelingis van onze bekende hadhij zijn vaderteruggevondcn. Ze luinzwêr'vèr.Na vcle c'mzwervingen zoud€nal eentijdj€ samenaande Klapekslerrondhangen.

tlij is eenDuvelgroot...

... en ziin naamis ChoeÍke

hcelï hij zijn cchte'Choefkesoulfit'aangetrckken Ondertussen en zou hij volgens de laatste berichten zoals zijn vader destids een echt tuinzweRe6b€staan aanhetopbouwenzijn. I-etdusgoedop wantgrootis hij nier. W;e heeflhemnoggezien? De tui,l:t |erveftspotteÍs !


Snakenvan de tatuur

sïoppe3lopp€stop lekkerspel€n buiten. Tdkk€ iakke tdk regen op de fuif€n. Khusj6 thlis op nijn gehok, hr.risjasslok.

Jah vdnCoillie

-t0-


Piniteut. JNMmarkvallei

JNI,4


Dag JNM-ers, Het schooljaaÍloopt weeralop zijn einde.Voor de meeste zijn de examens,grotetoetsen,,-. ngt gedaatr. Tijd voor een welverdiende zomervakantie! En uiteraard geenzomervakantie zonder hÊt mega afdelingskamp te Nismesvan 16-26juli. - Vergeetjullieniet in te schrijven!(Door€50o1€l00te stortenop volgendrekeningnunmer;414-6083721-14 met vermelding van de naamvan de oieper/inien de datum(16-21juli,21-26juli of 16-26juli). Verdervind je in deze piniteutook nog een stukje over "De Kameleon". MetdankaanTinneS. . Maarook vind je in deze piniteutwaaromwe vegetadsch etenop kamp. - En tenslottezijn eÍ ook nog 2 aankondigen. Tot de volgende! ArnoldWittenbergen de rest van de begeleiding.


Aankgndigen PTEPERS=> TÍollenfeestr vrijdag 26 tot zondag 28 septembef. Wil je tijdens het schooljaaídie leukezomerkampsfeer Dnieuw beleven? Dan is het

LLENFEEST iets VooÍJoU! ederenazomer(het laatste nd van september) alle piepersdie dat len de kansom elkaar te zien,Maarer is urlukmeerijullie kunnen ie toffe / sexy / lieve/ slimme/ wilde / favoriete'begelei(ij)ders'van jullie nog eensonderhandennemen.Driedagenlangdompelenze jullie onder in een fantastischspektakelop een prachtige locatie!

-31


llu'S => lni-nazoíér vrijdag 26 tot zondag 28 september, Als rasechteini benje wellichtingeschreven voor één van de fantastischeinikampen.En omdat wij nu al weten hoe fantastisch die inikampen zullen :zijn, hebbenwe een voorstel jullie.Pakjullieagenda ast en hou een plaatsjevrij dezespetterende gebeurtenis: het Ininazofé!Het , Ininazoféis de idealeovergangvan het Trollenfeestnaar het Nazofé.Ín de namiddagzijn er excursies,naar allerhandefijne gebiedjesin de omgevinglEenvegetarisch feestmenustaat op het programma/om uw vingersvan af te likken, '9 Avondsis het tijd voor de foto's van onze zomeÍkampenen daarnavolgt natuurlijk het supertoffe, megabangelijkefruitsapbal,nog veel beter dan vorig jaar! Voila,dit warende 2 aankondigen. Ikzelfga zoalsvodg jaar naarhet TROLLENFÊESï. Ik hoopdat er dit jaar ook jonge Markvalleirszullenmeegaan.Je moet niet per se een zomerkampvan JNMnationaalhebbengedaanom mee te MOOEN OO Nêt I KULLENÈÈESI.

Arnold


Elen d9lNM kánr Lrdekent vrletaíiíh€ maltiJden Éet dit koÍt srkje w{rhn re evs i^qnàn oo dc rcEchlllcsl€ Ed.r6 *ád@ INM deÈ lda maitk tue r@E van J fi mrqen mr ulqébnlameÍic 'Eltriien. A.rdappden, gÍ€ttl6 €n cá' hurgeiàk reryanghqÉn vle6 àlle hht ó cEl n je s.nElvin&n. Ér wo'dt 'ck nirg Eluden nat dc $rsd íênde K€dingsínííên, ?odàt ied.@ lcrEq ensqie unm k irt dn ,ó Gr €s t'd€ dà9 te s4ien in hot kinplrycn. oflê feu kílqd s k@lttup iêr beftdlking ret àllelhi rwptr, liroèt6 dÍ rNM .n wlr (v.Írnrsrn! @r r@rósildÈ reê.' €^ àÊdetiEn).

ÁlàrneÉide beÍi.hÈn w'ld op d€ hoq€ tór Ílí. dc h! dige hethod€0 var de tiG hddsHê êeén vàí de ^àtuu. wc kslÉí niet ds mct miridprcbl€mn dé rrhlst'eks wolvhris tit (l. d@ÍbNorknq; @[ de mruáíden dle€n die re ktrkei m dezc ftned .h qdoql<he @tato'uk (= ds te w€den wercn oor€4rakte ad. diê ndiro k m b @Èn ií dê ftnsrtit van €n leMÍr si.d het ,Èi,'?óeat @Í@ relwH zinen, M€sr bdát vèl srikg.f o foíor. vmt uit hd reit dat landb.Mbcd'ily€n 9e€. gdLt ffbeÍ kÍp Ét vlcd.y @r nh dÈrcn dt het b!

b<'sF uit onze st.atm sg Dqe Í$lreehdt$ kmn n lr.ing óop n.6 vonftn. €e4 teda'xl. a.ngolen s in 8.lgie

nid gênoéggerd ls dd àl hd

,," è'

,i

:: ",

nn ffi

,- :ri .L

Lsfl[

kr.*o. H|Ètrf ka. de b.$ zijt Í'ë* n €t jui* w1€prd&. Mf onè wrtren met s óBtowu.hot tor qevolq. 0ê 9jk5toÍ, f6ior én ammniak in dó m6t mld6 vià regênrets naar h€t gddua!È of opp€rMakt4àter wÍ@rd, Dir b6€t vcnnn! s wMtling met zi.n ru. eBr bt kónt dát deÍrtke óè6( @r(ea'€ tutaro bnd6$ .Íc àk Ísid! in .ins 6êdsd t Í€.ht kán to|m, Hêi mí$obt*m s dusen qmtebedêigln€Y@roG mili*.

bftiklsga, d@rdêve]telt kont q no9ens bdetup. Dêftt*.I1sltoÍ veduit nietsker @aí EbÍulk od( mm h.rcrh€ds 4rÈ È 9O0rirern dlg, wor Én uro eja 2.000lncr, @Í s kró tundvr*s h dit €ótg rco.cff litsr vdÍ smmig€ dreken is dit ràmp,aq .n dË.qt bt àn ti. efrctijnins. In Zud en CclÍdr ArBika vindt tr ÉdÊ rt ret& vór het rer€nv4 q'asqóidcn wÍ rund@n eLèts, Dc Èlastroíd w rlê rM coire M'!:i.d.

jït


d.&tFdc

v(tró.rr

gÍdxrí

,ijn .bar h.r dE(.c qe$lq Étr, dic rlo *d

|€idd

Tsr6t'!e wild m í.í op lEr wíl.s En è à{rdideí.{ tlrr tlsDr.d(riê8l rh* h.r Ëdr{m m plènt n q dqectq d8 lfuiRt, wÍEíhg (kio. {r: d{t stinq i\ hct ook e dèt tE lrg rult{c d h gcbrui( ftrlt qffi taLcB lu min&. plets 6 ftdliÍt v@ n nur,

Uit sei.abco|romisciê oraíutging €6 dáí &o nilen ren opdqe Kc|d ,ln old(rmn. Ëindervbèr.trn ka qrrr$m w de m íap betd(@n h é nrll|lng u 6t dram ii riffi í*r.br !ídrl hd|qe'Éotihís. \kr .la ÍÍdtu rÈ van vl(qqrá.qs ndq rrónv6 vrd5. rrÍií * .o ën hed4 vrudltbaB 9íoí Ls 9(*E kFtqr r aals poÀul*cl lMt dl oG 30[ à 550 k{ dldfta Ír1 6 hos d*&d Eóooffi d dt*o ic Éró.d.|rr:wn @, ldi6 s oo dêrírb tlrtd vbsLn ên wst9is $ skdrto lNrt t,l d i5 ó 60 kg dyrnh íÍ. wc ruhtu dE bcduitq dd dÍtÈdi9 voahd d9sFi fÍ.n kÈr & 6l dif,lLlurpaÍ l*Ltd n*t e4n helàn opLrn tr *lqêllilhq r*t !Íéer. Mêr ndhÍe wídq, pd-lwuchtí kumen @l( t.n keer e @l nqM q.ao.d @dcd t{ nflt @ telae wÍdÈ!ral**n. &!ron kuiM .tus 6k hoEd qrien, Ídrt È takí (4. sr sdó) ví *.@dd ap hunvdd6. Dt sr.b vflèn v.l mmuil|s q|ra. wr*ó.t nbr m in hu. &sdil* b.iódtsr È v@sr DaaÍtrjldt @* nq dór hdd lEd è Ísdd hft sftsss e.t ot@ e wlqo, * n-t didá lo({oiH El ér anle (iê cdoqiirÉ vctfftuk hkr ÈoÉn). v€q€rdsd. E ónrnfi íit .h q*Eir{ tr hêt wèlí^iir€ vÉdsdt l*st. vel hartqt@r .í vnn & p|ottdn.ilsrn À*hÍd-Zrilshddí9 cn van AlifÉic tdddd. I6h Ir d. siDhommi*ha Mfl€{íóo en be@qrcdot @ v.tcidriar tc w30n ene tclil. ln r€ reRr ln dlt mndhk vÍ&gquk. vq hct dlcrtnwetsiin Mo' prdrlErt |l!,l:n d4 wi!. sonfnryr nl. Eq.t rNí uit êóirdE fttmir4lr. n! dc igÈ-rdultlc', tElEdëH 6d.í alr 4. .kft É!o dlqÈ, Ènaíd* 'dnqE". Oc (rt'ten vrn d|: dsq ÍÍrkí g.rdmdeq e ttt n É v&k it tc tlift l@ieí, drlt es del6 é hd n Ep6 àíq€rniÉ . . s(4r&ír *'dr q vaak& Ink íat rud lFkSd nl5s 6 krÍ andalde gEeedor elrrKÍ:* en v.*6, oe aqÍaLndchie vmliat itr oÈ vlcliotrg6 en dlt t n kdte v$ i&c kíectwditên vri dj Mtokkcí dden, wRk óêfr(rhr tu1lt hêt opslLlt n van lorqe kllKrcn d Upthn h lp{bátêr1Fndn dàa.lAd<endc@ÍL@1.,énvan. ng Rn Lrt lsMn'.id3M*iigÉn sorng. mrq!. klrun dán *g tqÊtrÍ<n Edhgso*E r Àb |E FÍdtsu È s||ÍrdriJ vesftri*h c€, ls &. m iÍfttrr\' lêt€n da vdin!*irÈ c{Ê' oc è tan lèr Prntr ug n€ 6{rdl stet D. @!bkn tjr t.iiÍzàrêiÉ té dánk$ dt tJc dnqzddlgê h plàátsn wodlgd. *{En, h.t i.95 gdElte &n .ttolsttoi 6 @r l@ls ó.Í 'ref ínr{ 6 qErten. ]rÍc b*pr.ken de gêbdh€|4f,j}rtcn

ror co6o -ih'sd. J6.

'til!


De kqflreleoí! Ohr zi.h ïe verdedig"nheeft de kamcleonnochschêrp€ tanden,no.h 9ifïige klauwen.Om oan ziih vtiohdente en onishapÍ,en,moeï hij rekenenop zijn ohbew€egeliikhcid zrln camouflage.Men heeÍï longgedochtddt de kdheleon vah kleu. konveranderenoÍn nirde. oPle vollehtegen de achlargrond.Nu weêl tíen daï dit ni€12o i5. Wot die snelle klêlrvemnderihgênteweegb|.engt,ziin lichoneliikeof enoïionele prikkels:wdrlnle of koud€,ongatof boogheid Bij eeh groïe hiite en in ru3t i9 de kleur vríi lichï. Dsoh de teínpe.atuur,dan kleurt de huid dohke.der.Moakia de ka|nel€onkwooddqn kleurt hii biiio zwsrtl

', tr '*ir"Éq' :l


Dit wasalweerdepiniteut! Saluten de kost! Als er iemandnogleukeartikeltjesheeftof lezersbrieven, ze zi.jnaltijd welkombij Amold. Jekar ze afgevenop een activiteit of doorsturcn naar; hord*ÍènbeÍea)ma,r com

Amold


CONIACI6E6EVEN À 'N ? E f É V E Í E Nt 6 I N 6 E N Ji iiÍ I

t aRr(vaL!E'

I sinrLilaےtereg

VELT NOORDERKETPEIIHOOGAÍRAIÈI{

39 b

I t 047360 65 06

t 0 33 1 4 2 25 5

4 03?157185

ld'!9"_!dEt!@E!ry!e!

f lÉ R I E ? E N C O N ' E E V A I O ÍN5A i U U 6

CONIACIPESION VE EN R T 6 S O E PNÊANI U U E ' I?UI E A x FtBt€ÊN-, REPÍtELËl|- Et{ VISS€NW€RKCROEP

OI{ G E IYE R VE L OE I{

Z o o G D t E R E N w E R KRo o E P Moe6rraal,46- 2320Hoog3lblen I 047690 72 49

WêRXGROÊP N A Í UUR F O I O G R A FEI

\YE 6 ÍE P MASBVALLEI B ' I I É I N AI U U E V É 8 I IO wbbsilsNatuulDunrMalkvall€i: WêbsileJNMiláÍloall€ir Folo'sacàviteibnNPMalkvrllêi: Foto'swíkênoeKlapekslo.r Foto'sReryslenindeMaftvalbi:

ww.nátlruÍDunt.bê/íráÀvallei lwwlnm.b€/mr.kváll€i hltp://actlvll€llênnàÍtvallei.lpsc€.,lfue..oín hltprhtlulrhui3.lpácês.livê.iM hltp:/mlwí9ebled.nmalt€llet.stacer-liÉ.com

l I E U NO N J RÉsERvarENFoNDs 52904$429-11 -t9-

't Bieteutje - 2008-03  

't Bieteutje - ledenblad van Natuurpunt Markvallei

't Bieteutje - 2008-03  

't Bieteutje - ledenblad van Natuurpunt Markvallei

Advertisement