Page 1

tl

't Bieteurje Driemaandelijks tÍdschrinvan NATUURWÉRKGROEP MARKVALLEI JaaÍgang24 N r ' áóril'mei-iuni2005

ro (!

oo) (\ I

:<

6 o = Y J

t! AtgiftekantooÍ : 2320 Hoogsíralen v.U.: Wim verschaegen, voo,aatd 10,2322Minderhout


'r Bicrcltjc is lrct kwàJbalbladvatrNltuuff€rkgrce[ Mfkullei. DezcwcrkerEp roml d€ koepelvandc volgendevcrenrlingcn:

NaluuryDtrl MutvalleiVZw J N.M.Mllkvalleivzw V.M.P.A.f loogsmren VZW v.E.1.1.N@dc*cmpenvzw

Natuurpunt Ma*vaUci l/ZW : r,yc.kemep NitouBtudi.

VooEiti€r + W.r}pr@p Nrtutrredtrc.rie

($ïrÍestrÍans@hoh.illom) t d. De Konincklan 125

(drcj.mm€r@p€rdoa.be) 2128Meerl€ I 0ll315,02.45(t0.76r53 5344)

7 04 t9193.21.12 W.rkeÍocp R€ren.tcn on Otrdenoouitt.r

(oztlecstnans@lin.vlaaídeÈ..bê)

(incÍidwifr @hotmail.com)

t

(8 0497/28.r8.ó6) I 03/314.47.75

0l/lr4 26.73(8 0475/69.53.51)

J.N.M. Mvkro

Penrinqnêdl€r

ei YZW

(J&k.Ria.B.o*ns@tclcnel.be)

Glcib4li@*indnin.bc)

2128Mede I 01/j15?4.4t(t049526-74-41)

t 0499/18.24.8t

Wc.kerccp Bcleid LE.L.T. Noordctkenpen VZW (brn.rorens@belsrconr.neD 101a09.94-56

I 0l/l 1422 55

l-edcn vd V.M.}.^.. V.li.l-.1. en van andcrc N.luu4rmt of jNM-ililclinsen kunnen ziclr abonncrcnop'l Biclcu(icdoor olcma(nrg vd! ( op rclcrinlnunnner52:l-0453829-41 o.!. NaluurlJ!Íl M.rklollci. KerkÍnat 4ll.212lt M.cdc Nt vcrncLdiisuD l llicreutie2005 ' . Wcbsite NrtulmcrkgroeD Mrrkullei : rv*r.í{nrurnuna.bc/n!rkvalki Fotifs wC Nrtuurfotogrrfi. M.rkr rlbi : grou N.msn.com/NÈldÍrfiÍo$ fk'rrocnMrrh,llei

-z -


l . : l n ( l l o D c r l ) o e Í d e r\ i\ i r r l t e l - K o h n i c :c c n s l : l n d I a | | z a k c n l)c,'rrrr'rtt.rlige boerdcriirrn Wortcl'Kolonicis cigcndl)rrt !an lc Slichlin{ KcnrpcrrsÍ.u dschap.Op hc1cit)lc \l|l (lc n!àxnLllcbfuilriondcrlckrlrdct] dr gc/uslcfr' Solners(BccstcnhoclV,,\!) Lin de s|ad lloogstfittcnccn crllrrchlolcfccnkonst nel de Slichtinr Kcntpcns Lendschap\oor dc ! icrkirntshoc\ c. l)c qezuslcrsSonters./ullcnin hcl groolsteqrdccltcvlln de bocÍdcrii khs\cr uil het lager cn hct sccundairondcr$ijs onlvanccnen pfaktiiklc\scninnbi.dcn. Ilrl slrdsbcslLrur \an lloocslÍalcn \il. cn dat \ istcrr.iullic naruurliikrl \\cl. in dc liIkcf\ oofl leugclplaalsinririntcn\ oof hel ,larr Spanncr)burqmuscunr cn hcl \crclrigingslokaal\an Nltturtrpunl Mnrl!irllc cn .lNM-l\'Íarkvallci. I)e nroqcliik.'ricu\\,ebcslcnl)tin!r\ii dc geboru. hclli \rn an(icrc hcl roor'alstallingcn.\\ordl no{ ondcrocht. I)at l)ctckcntdll dc knokelsnUccht ntotcn bc!i ncn kficbcllrr.Ilct rc(lltld \irr ccr)irilirtrl\lrr ()n7eenlhousilslclcdctr\ofdt al laDgctiid op dc pfocl' !:cstsld.lr) hct hÈginvan dc ntililtd n)itrrtis dc \crhou\rings\crks()cpno{ crn kcrf biiacnpc\eesl in dc l)ocrdcfiionr dc oplie\ tc bcsntdcr.n.ln dc \ch(nJt \irn dc N\{E $crkgÍ(}(:p\\crd (nrd'rrLr\sen ook \rI srdllchlcn gc\\isscldi)\cf de iorichling ran hcl nruscunr.U'c \|illcn datr\oor ccn apnÍd \crkgroep in hl-l lc!cn Íocpen c kunnan.cn beK,cpd('rrr op (lc kcnni\ erl en arin!r\ an Jan. licn llilrrlitldoclslcllinsen\\'crdcn{cla nulccrd. llet ntuseuntlrriu nicl oubollig ovcrkomencn noct \!010ntc bocicn.l)o bezoekcts..jong cn oud, nroclcn icts kunuen doen cn tcgcliiIcrti.idiet\ lcfen. L.icl_.sl nroclcn(lic loerinhoudcnzo nauiv nogclijk iltusiuitcn bii dc lc vcn\czcnliikcn ondcnviiscindtcnnen cn hij k€nnisolcr dc riltuur in onzc rcgio. IIcl al nicl ccn\oudig zijn om da1in dr bcl)crklcruimte op ecn ianUÈkkrli.ikL' nlrnicf lc rcaliscrcn.

Ol'li{)lil': Ziin cr personcn ol bcdrii\crrdic ons logislir:kof liniurciccl 'lcl: willcrr slcuncn.)Alle steun is \clkon)! 0l-315 0l -15 ol nÏtil ilq

( , ( , fr r r , r l , . t l r J t , r ' ! . ! ] ! À

Natuurptr l heeft onz. afdcling ovcrigo[s tcn projeclntrnn'cr cadcau Írcdran. Op dio rnicr kunnen we schcukcrs ccn liscllt|l {ttcst bezorgcn. Ciftr nxrgen g e s i o r (w o r d c n o p 0 0 1 - 0 6 7 1 1 1 8 - S!l{,n N x l u r r p t r n l v z r v ,m e l ! e r n ' ( l d i Í g " g i f t projo(1 1750 Mnrkyàllci".Ciften \rn{f -r0( zijn fis.aal aftrekbààr.


Brossen Buurmannen

Brosscn Buurmannen brengen hoc raadtu hell- Kehischelicdjcs nrelodietics! De btreltingvandezeVhamscli)lksroep ,.ieterals\olgt uitl Fluirjcsen zang:RenaldBosscrcz Viool:JeloenCoegebuer llodhrun- zanr:DiedcrikWillcrns Djcmbé:KoenDe Sclrcppcr Gitaar+ zeng:Ilfuro VeÍhc'\'dcn i)e roots van B&Ll liggcn erecns in hel nidden van dc iafen'80. Na edkele succesvolleacts op vri'e podia in jeugdhuizen,besluitenRcnald en Bruno om i€ls duurTanref le werk tc gaan. Ze richlen samen ecn kwaíet op. met dc lol de verbeeJding sprekcndc nanln Namaste (Nepalees voof '\r'elkom'). IIoogl.punt van Nanlaste rs ongetwijleld een benefietavond voor Anlnestv Inlcmillional,in hct najaar van'86. In dezelfde periode kruipen lrouwens de andefe leden van de huidige bezetthg uit dc pampen en in hel Wate Leven. Generalieklovcnhebbengeen invloed op lblkmuziek,zoveel is duidclijk.

Namastcsuddeí enkele.iarenen lcidt cen typischOostersbestaaitvan komencn gaan.

-1-


lrind iufcn ')0 \\(ndt hcr Klein-llfilh Il\ n]u./icklc\cnopl]clii\l (l()(ndr iolrgens\iur \\ ild lurlc\. ccrrlillkÍock-3l'cp r))clduidr.lijlcrcnriizingcn n a a rp L u r kc r d c h c n r c l sner u z i c k\ : u l l h e l e \ c l l e Í s .l r r D \ i l n d c e ( ) r \ l c c t n in dc grocp is.lcn)en (;oegcbucr.dic cr nrcr riin ri(xrl in slaastoln ccn persoorrli.ikc \ourd lc cr.ërcn. .lcr1)srri\ op dat nroncrl lll. en de bcÍoepskcu,,c is rlu{ gcmaakt:conscf\rt()fiunrin (lenl cn dlarnt dc tfcin op fichling Arnhcnr Ilii wol(it ()lucnrcfkt door Rcnald cn llnlrr cn binncruchilrldonr sanrcndc brsis tc lcggcn\oor l]ross en llrrrr|rnannen. l)rafnaaslis.lcr)en gefcgeld.sast|llu/ik0rrt bii Sioerrcn spcclthii uls rastc ()liir. \iolisl hii l ccn \c.'lbelo\crrdVlLrxrrrsc li)lkcrr\cnrblt. DicdcÍik \Àillcnr\ is ccn grocncsclt'-nllrdc ntiin!Krecg hii hct per-cussicrc \ir-Lrstc pakkerrtocn hi.i nrcl dc .lNV urenlars nirirf de gfoenc spcchl ,/ril lc (L|lcrf] Nicnrand/al hel (x)it kunnenzeggen.l:eil is dul ziir) !\erlllc stenl cn (lil() rilrrlijk ecn e\lfl locls kfi.igeI Incl dc ho(lhfil|rrlir: ltij llikllrrli-gcsiis hiurtceftirls st(nrdChfistir M{x)rccr in cigenpe|soonop tc kijkcn.

Dc muzikalcr oorgcsehiÈdcnis \ arrKocr l)c Schcppef brcn{tonsl)elcr)iral naeÍScholl:irr(l cn lcrland.Na ecnI l|ilsn]us-\lirgc in Abcrdcclr !crblcelhii irrnrcÍscnkclr.iirfc|r ir)dcTr \la(lcn (\)l in I)ublin.I)aarlcc c hii luasl andcÍcgcnctrglcn dc nccr$aardclcnncnva|l^liikaanscpcfcussie binncn ycr'\'ocgdc de Keltischc gloepdic hii nrrrzikale lfaditic.[]ckcndsto washc1 (volgcosdc pcfs trrc ol_the high-lightson thc SchotscCornerhousc Orknc\ Iiolk l:esti\all00l') nrirafook sxsloptÍcdcns hij Iron llolsc cn DropThe llo\ klcurcnziin c\. Ilcgirrl{)0: ging hij llaarWcst-Aliik.r oDr rich \!'rdcrtc hck\\anren in dc drLrfllcslxrndc rilnlcscn Drcl\cÍnicu\dc inspiratic in Vlaunder-cn Ietterliik'ardÈshg regaar'. SamcnLTr'cngcn l{cnald.Bruno..lcr()orr. l)icdcfiker Kocn u cen sclcclie vanluncsuil dc rijkc Kellische sclrrtkrnrcr. lrcnrlcuglc[]r'ctrgno. nrislige ochtcndcn of,,cc.dc rwoelhcidvanhcl ndchtlcvcn, licfdcspcfikcicn op hct lefsc platlclartd. hct zit ef allenr0rlin. Mel cnkeleZuid-^nrcriklanse compositics cn ziccunernrelodicën bo$i.i/cnzc dal blindpuÍisnre nicl aan hen bestccdis. lenslotteNordl ook dc llclgischcnoolnict vcrgclcn, mcl 'co\'crs'\ rn t lrbrl Trad.Kadril cn l-aïs.


$

I d

-:_:&

E t) dè

s

í1,

lrf

ía

n rx 0,

f

N

rt

Èí

í,' Ë 1111 lr{

>r

o o

6{ FT

aË a,

x

q

r s1 o Ér a. o ÈF * ,lt q !È

l\ +è

il

ë\

irl

É

Y]


o

Tuinen2005

liam.Hapers-Poels Molenstraat 47, RIJKEVORSEL Nodigtu van harteuit op "OpenTuinen"op 25 en 26.iuni Biikomendeooeninesdasen : I9.luni,3juÍi, 2l.juli ![h : tel 03/314.54.17 I n k o ! ] : 1 . 5 0l - U Rp e rp É r \ o oonf J I U Rp e rg c / i n Romantische tuin met vijver 8 afe- eigencreat;e Beschrii!ine Romantische tuin mct luinkamers Taxushagen en buxlrspar'tijen Vijver met waterval Bordersop kleurmet specialevasteplanten . Aangevuldlret omamenten

.,ê,tq

"'.?&{F &i

ffi AnenTunen


l)r lil)(llrn \a'r d( Màrkrnllci I)it rrlikcl konrl cf na eenfirppoÍ dal grrrdakl is o\cf het\rx)rl,orren cn d! vefspfci(ling\ an dc libellcrliuna hinnc|ldc Mrrl\ illlci l)e hcd()elins\ an hct rapporl\ rs orr ccD\ ollcdigbecldlc lriig.n \ ao hel \oorlor)rcncn dc \cÍsprridirrg\an dc llhellcnir de {enieenlc lloouslfilcn crr lliikc\orscl- l)eze {cnrecrlc ,,iin hct wcfkingsgcl)icd !an (lc Natuur\\cfkqrocpl\Íirfk\Llileicn is lc! cr\ het ordcrroekslcbi.d. llet ('n(lcrzocksg':bicd llct zijrt .glarischc gclrtc(rrlrrrrn.l of !clc plirlscn ;,ccf intcnsic\c (\ooÍÍrDeliik nlrïs)c \.flcrlt hnLlbolr\. I)c /ccr ijriensir\eLrkkcrh()u\\ (nclk- crl nrcsl\rc cn \r ,crrs)!:|r1 g.cpaufdmcl r\àrc bc|]rcíin1r. l)lt nccmt cchlcÍ niel \cq (lill cr' n('! cnkelc stLrkicsh llirxlIur' /iin o\crlr!hlc\cn rr.Jtsl,nr\ccll \! )itzir)s\\ckkcndc soodcnriikdorr. Versffcirl o\ef (lc,,cl\\ec gcI)ctntcn lisgcn enkclcklcire hcilefcrcecllics cn gcïs{rlccrdc \crnclics. I in!r\ hct Nlcfkskccr dc Mafk li!!cn \ochtigc hccnr(i(.fcf hr'ekhclcl.l!ic|l(lc ho\ir' Spiilis lrcllr)cs ziin hr{ \l(rk slccltt\ fcliererr.die ons ccr hccl(l!.\ff ilr Irrrcdc l\lirrkrirllei er l.rli uitge,,lcn in de ccf\tc helil \xn dr ll)' r.u\\ l)c \\r.lcliikr hclli \rn IIL)t)gstr.rldr i: tltrrr ctrr tltastischc I!iL\efkLr\cliIg (cérr\rn dc ccfsl uitgc\o. et \rr()r d. naluuÍ,/oLto.d.ll\ \cr'\\o!'st.I)il stuk kcnn)cÍkl uic| dor,r ecn rrcÍ iIr.rsic\r hndbou$ /ondcf klcin. hndschllpsclcnenlcn. l)oor tlc r'uihcrlirvclingis de Mark gckonalisccfu ranrl_tlesrcns rarr dr de.lgcrrrccnicn N4indcrhoLrl uu l\,lccr.\1irtdrasli\che gchad hccl_t roor tlc orngcr ing. Nicl cnkcl dc mearrdcrs mc{ hun -!c\olllcn ll pischclitrcllcnliruruginlrcn \ crlofc|l.ook de pcfl]|ncnl\rlcr houdc|dc gfacl)1urlLrssl]lrdc beerr)dcn.I)eze \'(nrndenzcer intefcsslrnlc nrilicus (gebullerd\alef) \\larin or!lcr andcfdr I)$ergiullcfvoork\\ll|Ilot bcgin \irn dc i,rren 70 Orgcl\iilild hccli ook dc rccf slechlc\\aterk\\ulilcir (le gl(Íc geh|d Il0 oen invlocd op rqualische Íarna rn llora \alr dc .iarlrn NÍark l)e \rlcfk\valilcit rs rru lcfLrg betcf /odal sooftclrzorls (l!UJeidchcckiuflcf opnieLr\lturgshccl dc \hrk tc bc\ondercn,Tiin.

l)c gerrrccnte (\a! ) Rijlcvorsel\\ordl in 1\\ccgedcclddoorhcl krrrael ''l)esscl-Scholen". l)it is ccn t\pisch kanaalnretzeerslcilcoe!cfsnrcl \\'einis\cgctalic.


Langsheel het kanaal"Dessel-Schoten" liggenvele kleiputten,gegraven door de steenlabdeken uit de omgeving.Aan dezeonlginningenhebbende gebiedenzoals de "Volharding, "Bonte Klepper" en "Kievitshei" hun ontslaanen huidig beslaante danken.

l:,,::*::j.:

De soorten In de Markvalleizijn in totaál41 soortenlibellenvan d€ 65 in Vlaanderen voorkomende libellensooÍten vastgesteld tussent993 en 2004. Dit is 63 % van de Vlaamsesoorten. Van deze4l sooÍenzijn er 17 soortenRodeLïst soorten,waarondertwe€ met uitsteNenbedreigd. NamelijkGlassnijder enNoordscwitsnuitlibel. Hieronder zijn de 17 Rode Lijst sooÍten weergegevendie zijn waargenomen in deMarkvalleil Bosbeekjuffe. (Calopteryx virgo), Bruine winteiuffer (Sympecma /"ica), Glassnijder (Brachytron pratense). GÍote roodoogjuffer (Erythromma nal?s), Kanaaljuffer (Cercion li denii), Komauuffer (Ceriagríon Íenellum), Metaalg,l3dtslibel(Somatochlora metallica), Noordse witsnuitlibel (Leucorrhinía rubícunda), Smaragdlibel -9 -


(Litdttliu ucneu).fi\tgpanlscdullcr (l-cr1.,r rrld!). lcngcfcgflsiuÍl'cf rn.rr), Variabele I h. hn tu p InlIIi oJ,Tcngcfcprnlscliuller 1l-c.r/cr $'ateriLrl'lèf(aboiílgit,1 t,tkhclluni), Venglazcnnlakcr(,1?.shrí jtncea). Ven\'itsnuitlibcl lL.ucon'hinia Lluhtu). Vuurlibcl (('roctrhcní.\()1hrie.r) en WeidcbcckiuÍlèr (CabpÍert\ sp!enden:). Tengerc grasjullèÍ Us&nuta puDti!io) en Variab€le wateriuÍlèr (Cocnogtion puth(llun) zijn waalschijnlijkuilgestorven in de Markvallei. Beidesoodenziirrhetlaatslrraa.gcnomcn in 1999. In dc Markvallciziln ook nog3 sooÍenIibcllcnwaafgcnomcn die nictziin panlscrjufl'cr opgenorren in de IlodeLiist.llcl gaalonrZwcrvcndc {1.,l/e.! óaró.rrÍ.f).Zwcrlcndc hcidclibcl(S,rryrctrzlz/ónscotontbiiJ en T.uidelijke oe\etllbc|(At lfulrutn hr nneuDt). Hot spots ln hel ondefzoeksl.lebicd ziin twcc bclarrgriikc hot spotslc lindÈn.De belang|ijkste hot spot is hel klcipottcncomplcxVolharding Bonle Kleppefnret3l roofkorDedc sooÍlclllibcllc . De lblhart{ing.eigendonr vao dc aldelingBoscn CrocnYande Vlaarrse (ie]necnschrf. bestaat voofaluit eenaantaloudekleiputten. Ertusscn,Lindl menreslantcn varrnatlehCidcen sLruwelen nel berk.*'ilg en z,omereik. Dezeklcipultcn\o.mcnhetvool1planlingsbiorcop vanPlasrornbout, Grote roodoogiullèrcn Classnijdcr. Van dÈrc Iaalstcis hel nog niet geheel duideliik of dczc sooll cf een leeíbare populatie hceÍl in het klciputlcnconrplcx,\\'ent cr riin maar 3 *'aameningengedaanvan deze sooí dc laatslc10.iaar.In 1999is er één exenplaargevoltden van de Variabele\ïaterjuÍïèr aan de klciputlcn,maar \laarschijnliikis de sooÍ onder!ussen dcfinitielverdwenen. l)e llonte KleppcrIigI ín hct uitcrslczuidwcsten!an hcl onde.roeksgebied net ondel het kalraalDcssel Schotenen grensl aan het domein de Volharding.llet reseNaatwordl beheerddoor NatuurpuntVoorkempenen bestaatuit 7 ha hcidc.\,cnncncn bossen.Dc nleeslop\,allende sooÍ die.ie cr kan vinden is de Vuurlibel. Deze soon is in 2000 voor hcl eersl waa.genomen en heefter sindsdicnecn klcinepopulalicuitgebouwdlangs de geplagdestukkenvan het ven. Ook beide soortenRoodoogilrffcfcn KoraaliuÍÈrzijn te vindenaanhet vcn in dc BontcKlepper.De'lenger'e I0 -


pitrllseriullèris in de hcidc in 101)l \ool hct ccrsr \\llirf!:Èno|ncn it] de Nl!I.}i\allci.In 2003 is dc Zrrcrrcntlc hcidclibclop ccn pilms\cld op dc gÍ('ns nrcl de Volhardinq t\\'ec kccr \\ llitfgcnontcn. Ovc. hct algemeen kan olcn stcllcn dat loor:ll in dc llonle Klcppcr cen axnlrl sooíco vooÍkomcndic lun {rclaticÍ!ocdselarnrc) \'cnncngebonden ziin. llct gaat bie| om Watcrsnullè|,(;cwonc Panlscriulltr.Viervlek en Zlrartc I{cidelibel.Zii bchorcn lo1 dc Incc\t algcmcnclibellen \,an her gcbicd cn worden vergezcl(ldoof (icls) nindcr al{cntcnc sooÍen zoals KoraaljullaÍ.VcnglarcrmitkcronVen\'itsnuitlibel entlr inc nintcriLrllèf. lrr hcl dorneindc Volhalding, nrct ziln grotcrc cn mindcf zure plasser. lfcll-cn \c Azuufwáteliu1tcI,Litnlililml.ic,Illauwc llncdschccniLlfÍèfer Ilkrcdrodclleidelibelaan.zi.jhcl in lugc arnl.rllcn.I)e I)lasfonrboui hccfl dan rcer eenvoorkeur\roornrccfopcn \\,ltlcls. Dc andele belangrijke hol spol is i,'rrrcl À,/írrr., nrcl l9 \\'aargenomen soortcn. Molnenteel beslarl hct gcbicd hooldzakcliik uit bos (\ooral nLlaldhout) met massievcdfc\'cn ritn (\'aak AmcdkaÀnse)cik. Verspreid lusscndc bossenliggcnro-{ \\ill \\cil:lDdcncn akkcrr. Vooml het stuk in cigcndon \'an de tlde'ing Naluur (zo'n 80hÀ) intercssantvoor libcllcD.llct kcnDrcfktrich door een grote rariatic lrl Mn\rc/iqe biotopen.VooÍ ccn grool docl is dit hos (lool'-en naaldbos) t r t i l r r r t Jr.r r r r r r , r ' ki n k f l f ! r ' t f f i $ i r l L r l \ i t r l i . i(cD \ i Í r L l i J .\.( r ! r J \ l ( rccrjonge heidc. Hel is eengcbicddxt rolop in on1\\'ikkeling is.

L,angs de venncn korncn nrassall Vcnuitsnuitlibel,KoraaliunÈr. p ntscriuÍiifvoor.Lilngséénvand(rvenncnis in Snraragdlibel en Cc\r'onc 2(XX) voorheteersteenNoofdscwitsIuitlibclwaargenorrren. Bii eenandel vcn Tijn dan weel Tangprntscriu Í lor cn Vuu ibel waafgenomen. Dc llfuinellintefiuÍÈren fcngcreptntscliUllof zijn in 2()03waa|genomen op een stuk kaalkap.Allcc dc Icngcrcpantscr.iullef liikt zich dcllnilicflc hcbbcngcvesligd. Vcrdcr ziin cr nog cnkelc lcukc \raaÍncniDgcnvan sooíen zoals Glassnijdcrel1Vuurlibelin 200Joln ccozand\rinningspul tc M;nderhour. Aan dc Elsakkeris halfjaren negentigecn versexcmpl:vrgevangenvan ccn TcngeÍe grasjulfer. lD dit gebicd ligl ook nog een ven mel plantensoorten zoalsBccnbÍcckcn Klcinc ^nDedau\r. Op dezeplaatsziin -lt


soorlenroajs Venel.rzcnnraker lcngerepàntscriuíiè. 12001lL]{).1). (l00ll cn KleineroodoogiuÍlèr (2004)\ïaargcnolnen. Len andcfegcbicdicdatenkelelcukesooÍenhcrbergl is dc Kicvit\hcíde_ Op de klcipulis cenklcinepopulalie KanaaljullirenGroterunduo*,,,ii;; aanwezig.Op ccn aanpalcndgraslandzijn in de zomervan :00J een lnannerjc lLlidcliikcoeverlibel enZwervcnde heidelibe I waargcnon en. MoniloringsprojectMcrkslc van a'dlo/tu r,|t-soorten Hct Mcrkskekcnme*tzichvoomanteliik doofzjjnmeandcÍendc kafakLcr. nrel stukker$aar hcl \\,atcrsnellcfstroonÍcn met z\\akker sll.orncndc uedr(llcn,fuol. r'tlc(ar.Lkrcr r l lcr Verl,ke \\nrJ ianËs zo$.1B..luis.hc alr NcocrjrnLl.. ,/lLl( rrolcnd\.(l\I,etrrcrd ats,.r.rr*j. r.,,1. f",,*.'j. Halsche Beerrdcn ziin veelpercclcn rescrvaahgebied. Iht is,ja,,,;,rf i; d r l c c , Í ' , ' p u l . . tni i,^ h ( e k i rt,et r! . , . , f ( u r r r j

l

l r i 0 0 l z i j n t \ ( c b , r r n r n r c t l r ( t i . r , ( n . . r r i , c r cmnc l d c a n l u / , . / .Èr . o o r l r Dd l r l t c r \ l , r k . k r t ) Í r ( n b ' ' r ( r , r r z i c l L r e v e l k r i j g r n , r , ,d . . z r lullers. fr. $.,'rdl gercl.l !in: t dc InonLlints !Jn lrcl Verk\ke (Volmolenbntctc Mrnd(rhout)lol êJn dc l.r.cldve\hn Badrc_llclog mer Llehednelinp',rnr rll( bcc(iutt(rs tc lell(r d.c ordcn\(p worJen ,.ging.Lonr.n tr* iloí,. uoor ornstrrJiËhL J(n i (r in 2U04ntet lcrcld geuorden. maar\anafdil laar7at dc tt'utc /ekct t<nrggeloncl|\\orJcn.


l)c tclling gr'beurrdoor llngs hct N4cfkskc cn sorrsook door hct Mcrkskc lc \nndclcn als de begrcciinglilnltr dc oc\cr tc \\rinig Tichl geoll op dc heck /cll. ln ondc*laande tabel is cen ovcluichl gcÍ:cvrjnvan dr Cd1í?/.r1:r-sooÍen.

lJl M-

Caloolemx solendens Calorrlervxvíreo FS239 FS249 Ijs259 lsl(Í)l{ t,s239.FSl.t9 FS259 I'S2(r9 9 I 9 8

t0()l t00l 263 t00l : 9 1

102 g0 601

25 1l 210

i0

179

r

I I

1

l1t lv

(-) :nictgctcld ftthel l : atr:ithr

vn

( dlt\)t!rÍ

v,)t tL,nton lkt lle rÀsk(

(t I I M-hokFS2698is hetrcsrr\lal dc ll lsch€Beenrden) (icricn hetproiectnognr:larl.iL r looplis helnoglc \roegom conclusics lc lrl'kkcn.mcdc doo. dr \\iifl)r. /onlcf \rrr l00l cn dc nicl altiid ()\crecnslerllrncnd. lcllingstlata. lllillrÍt('cllnrrgcr'gcslcld\ordÈn da{ cr rr.q,. ccnlichleuitbreiding is \Àn ai//o/rr(I-r:r lrr !!crd door het nronitoringsploject ook ccl nieu\\'e sfin1 \(rcr dc Nlark\allci langs hc1 Mrrksk,ronldckt.rranrcliikdc Melaalghnslibel \So

lbthh|u

uleta|Iíco).

Vcrdcf is cr ook inzicht \'efkrcgcnovcf hcl voorkomenvan de Blauwe brcedschccnjullèr-s aanhet Mljrkskc.I)urc soofl kont vooralvoor vanaldc Schoorbrug cn zo verder slr'o()rnri\!ililÍs mct cen pick aan hct Groeskc in Ncdc and (t(JlenkelehondcrdcncNcr)rplirrcn) . ^an de FlalscheBcemdcn kwiur deze soort ook vooÍ. nirar dc hrtstcjaren wordt ze steedsminder \\largeIolncn. Conclusics I)c genreentenIloogslíaten rn Itiikeroíscl herbergt lcukc cn vaak lclcnsvatbare populatics libcllcD. llct helrcli \'aak versnipperdepopulaties \'an heidesoorten zoals VcnNilsnuillibel, Tengere panlscrjuÍïèr en Koraaljuffer. D€ze populalics sluitcn pcrlèct ran bij de voor libellen zcer gcb;edengelegenlc Mol. Arcndonk.cnz..- De poplllatiesin inlcressantc -ll-


de "Maíklallei" zijn meestallvcl klcincren rnccrversnipperd gelegcn. maar hct geeli toch ccn duideliikeÍ bccld over de oorspronkclijkc verspreidingvan de hcidosoonen. SeograÍische Ook dc opmarsvan zuidelijkc sooícn binnendc "Markvallei" laat zich goed merken.Soonenzoals de Vuurlibcl cn 7-uidelÍkeoeverlibcllaten zich zien, tcrwijl er overal populalies van Kleine roodoogiuffer levoorschijnkomen.Mogelijk hecll dc opnrarsvan zuidelijkesoo en wcl nadeligc gevolgen voor een sooí zoals de Noordseu'itsnuitlibeldic sowiesoal cer 7-eer marginaalvoorkomcnkent in onzeÍegio. Ook van grool belangis de populaticWcidebeckjuflèrs en Bosbeekiuffers langs het Merkske en de Mark. Bcidc populatiesdoen het momenteel goed.Dc waterkwaliteitvan dc Mark moetnog bctcr.Regelmatig do€ner zich langs de Mark nog zware puntlozingen voor, met acuut zuurstotèebrekiot gevolg. Vooml dc loorzichtige opmars van de BosbeekjufÈrkan hicrdoor in de problemengeraken. Het tegelmatig schoncnvan de Mark, maarook van hct Merkske(lo1voor kort zeltÈin het rescrvaalgebied) heeÍinegaticvcgcvolgenvooÍ beidcsooÍen. llcl gehelerapponkan velkregen$ordcn op aanvmag (l MB groolen 60 blz.) lJJtrl t 1\148!trÀ-l tlurg !!.! ! ! l

14-


De Kamsalumantlcr, cen belrngrijkc soortvoor dc Markvallei. Zecr korte iÍlcidine. Wa0romvindic in hcl vakliidschrilt "hct Biolcutie'ecnafLikcltic overdc Kamsalamandcr. wel omdaldit rnagnilick knappebeestjcs zijn.ze zijn op Europcseschaal bedrcigd-Zc komcn bin cn de Malklallci in gocdc aanlallcn voof en zc zijn. rls ic dit lccst.nel actieÍccwordelt. I)us rcdcf genocgom ecnsop zock te gadndit vooriaarnÀaréén van dc^ kleppcrs. Dit kan nret ccn schcpnelic. lirikskcof mct de 'pitslamp'.Lct wcl: eigcnliikis dc'pitsLrnp'dc enigc legalcnrrnicf onr srl:lnranders tc obscrvercn.Alle amlibieën ziin in llelgië bcschcmrddoor dc rvet c|l nrogcndus nicl eemanipuleerd wordcnzondcrvereunniDg. Voor degencn d;edc beestcn nietlvelcntc vindcn...dic weterlmii $cl le rinden. Ccnouggeleutcrd. nu ,/\\'clc\\ctcnschrp! Kortc beschriiving rrn de soort. De KitmsalanlàDder is eenzccrgrolcwatersitlamandcr. 1'lriluíuscrislatns) VrouwlicswoÍdcn hcl gfootst.uitzondeÍlijktof 20 cm. de mannetics bliiven mcestaleen paar cn kleincr. IIct is ccn donkcrgckle rde sàlanrl|nder, vaakbiinaz\\'aí mcl klcincwiltc slipjcs.De btlik is oranic oretvcrsprcidstaandez\vanevlekken.Dezevlckkenzijn zeervariabelcn per individuvcrschillend(Men kan dus iederbceslherkcnncnen ccn naanl gevcnzoalsCicke,WiÍlpie,Sliin,...),

- 15-


Ii.idcnsrlc prrrrijd hehbcn de rranretics ccn gfolc fullianr [)ezc kanr bcgint o! dc kop en loopl loL dc slairí \ua. hii cvcn slopl. Op dc bovcn/iidc van de staarl is !\cef ecn krm !ar\\iczis. Aan dc ondcfziidc vln dc s1aar1 is eenkleinc zoorr arn\\czig.

De \\rijllcshchbendezekamnict.cfkc'lccnondiepe gfoe\eovcrdc ru9. lligenliikzcgtondcrstaand pÍentlc,"oldocnde wenlzc ziirlin onzcVlaamsc iàunaONMISKENBAAItI

Dc lafvcrrri.ir lrii ccn\,oudig tc hcrkcnncn.lrn dc opvell.nddrnnc1.nen aande \ oof-c achtcfpotcnZc \!ofdent(Í 8 cn gr1)(Í. lli(Íoor. De kamsalanlendcf \cÍkicsl cco klcinscheliglandschrpln01\iccl vafi.rlic a l . L n d h i e r , , , ' t\r1. , i r ' , \ , . r . i . ^ .r . L r k a I l . r . . L : q r .. \ \ : r l ( r t ar : t f l r (. t c . gebnriktdc krnrsalamantler Als vooÍtllantings$'ater uilsluitendslilsuand $aler. De salamandcrs zillr nier kicskcurig voor \!at hun voorlplant ingsqaler betrcli, biinn ieder (visvrii) u'atertie is geschikl. CJptilnilc biolopcn hebben een concentratieaan u,aterbiotopen. I)e7e \'oorlplantiDgs$alefsziin het Lresl vocdselriik nret cen goede \lalerplanlenbegfoeiing. De \\'aterplantenziin nodig voor de eirlzei. Ook kleineopen slukjcsnaaktcbodemzondcfvegcteÍicziin \'an bcleng.dit dan rvcer voof dc balls. IJeschàdlr$ ing speclt \reinig ro1. e!enals de zuurlcgned.[)och 1e/uur nraghel watcr nicl ziin $ant dan beschilnnlelen de citics.idcaelis cen ruu(egm.ldvan 6 à 7.

l6


De lcvens$iizc in 't korl. De mcesteKamsalamandcrs olcnvinlercn op het land, maaÍ ze kunDen ook onderwater over\rinlercn. ldea,cover$'inleringplaatsen ziin oudc muren,steenhopcn. tunneltjcs.keldertjes.composlhopen etc... Zolanghct maar vorslvlii is. Ze z-ockenhun \rinle*wtnicren ciid oktobcr op cn blÍvcn in \.lintcííusttot ongevoereind lèbruari.De voortplantingvindl plaats van maarl td in iuli. In dezc pcriodc zoekcnde dieren opcn, vegetalievriie stukjes zand op waar de nlannctjesuilvocrig kunnen baltsen. Dil haltscn gebcoÍl door do mannctiesL'n beslaal vnl. uit staartzwiepen en het hoog opzetlenvan de rug. Dit allcsom het wiitje tc imponeren.Nadathct mannetjeis goedgekeurd (gaanniet te uitvoerigop de balts in) loopt het manneticverder tenriil hel !Íou\íic volgr. Ilcl (spermakegcl) maDne{eze1eenspcrmaloloor aí op dc bodemdatna vcel omslachtiggedocdoor hel nijl'le $ordt opgenomen. ([)it baltsenvall waar te nemcndoormetde 'pilslamp'in hct$aleÍte schiincn). Hel $iilje zcl zo'n kleinc.100citics af dic afzonderliikin dc bladerenvan waterplantenwordcncevoLrwen. Na een 20tal dagenkomende larvcote vooÍschijn.Als dczc larventevoorschijnkorncnzijn ^ eengrotecnl lang. De tolalc mclamorfose duun ongeveer4 maandenwaarnade larvcn5 lot 8 cn1groot ziin sewordcn.I)it stadiumwordt bcreiktop het cinde vàn de romcr. Waarschijnliikis cr een aanzicnliikdecl van de larvenen cerste jaar salamanders dic in hel rvatefovenvinlercn.De jongc salamande$ die nog niet aan de vooÍtplanting deelnemenbezoeken,nel zoals de geslachtsrijpe individuen,in de voortplantingspcriode dc poelcn.De sooí is geslachtsri.jp na2 à I jaar.Sexratiobinnendesoortis ongevcer l:l. In de zomeÍ zijn er vele Kansalamandqsdic het water vcrlatenen hun zomerbiotoopopzocken.IJit zomcrbiotoopligt meestalin cen straalvan 400m rond dc voortplantingspoel, maafdit kan in €xtremcgevalleuto1 1000mgaan. 'fijdens

de waterfascbestaathet voedselvoomameliikuil ongeweÍvelden. maarook kleineamÍibielanen\l'ordennict versmaad-Op land_iag(rn zc op wormen,slakkenen insectcn. Het gehcle.iaaÍis dc kamsalamander nachtactief:


l dreisincen. I)e achtcruilgln8 !un Llcso()rtis ondc|nrccrtc wiilcn tianhcl'ioflandcn, hel dichtst(n1cn en hcl nirl ondcrioudcnvan de roortphntingsvatcrcn. Ook hel voorkonlcn \itn \is op dc rckl;/iurcgeschiklc \\atcDn|liicnis cen grool problccnr. I{c1landbiot(x)p viu dc soorl\\ordl ook bcdrcigd(cn is vol{onsuriizckcr zo bclnngriik). Z0 \vofdcnhoLrlkanlcn cDklcincbosicsgckuplcn verdwiint rratrlrun hcl klcinschaligc litnclschap clc soortalhankclilkis. llen gocd l.l dbioloop in ccn strarl \rn cnkclc honderdcnn)clcrs fond dc \ oortplantinrs\!írtc fs is noodÀkcliik. llct Iandbir)loopis roor de Kanrsalamandcr /eer belangÍiik.l)it karl gcïlluslrccrd \\ofdcn Dreteen \ oorbeeld. pofulalic Ii is nogcco Kanrsalamrnder in hc(\cidoqchiedvan dc llees1St.l.cnrcÍs)aar\\crig.l)('/c populalicis Inonrcntccl bcperkltd óón poel.Rond dil pocltjeziin nog ren paarstluikcn trr\r'crigdic als landbioroop kunncndiencn.Vcfsffeid ovcr hcl gcbicclliggcner nog poelcn cnkele dic gcschikrzijn rls \oor'lplxntings\atcr. l)ochgccnenkelr pocl is bc\olkt nrct Kirnsàhlnrndcr. l)il hccli t\cc fcdcncn.llr is gecn llndbiotoopaanr\czigrolrd dic poolon (cnkcl \ci) !n cf is gccn nrogclijkheid onr dc poelen tc bcrcikcn. Dc dicrcn nrcclen een gfaslvoèstijn \an I00nr o\eF1eken.KiunsalàDandel-s kunnenbii een (l) vlij nakkclijkpoclcrtop 80()rIkoloniscrcn. teschikllandhiol(x)p Vollcdigheidshalvc \an salaDrandcrsoorlen rnoc!en\\'e ook i|]1|1)duclies verkocht in le'ïilfiun)winkelsals bedrci-qingv€rmclden.Soortcn roàls (-lriturus nranDoralus) Marmersalamander kunncn kr iscn met de Kanrsalanrandcr en do Í)orl \erdrinlrcn. Verspreidins. Itclangvan dr Markvxllcicn bchecr. Overgcbccllilrfopais dc sooÍ bedfcigd. Vandaar dal hii vcrlncldis op dc annexI van dc llabilat chtlijn.Als cnigcamíibiesooí\an llclgië.Op dc Vlaamselodc li,st staalde soortals Kwctst]aafgenotccrd. Als mende vcrsprciding vande soorlin BelgiébekiikldanziÈn\re dal er drie hot-spots ziin- West-Vlaandcrcn: hier is het zuidcnvirnde provincic j/eergoedveflcgenwoordigd, dere conccnl|alicbctal u;tlopcrs1o1langsde gchcle kustlijn (vn1. de \rcslkust). ln centraal-t-intrufq (vochtig l8-


Ilaspcngou\r)hcvind er zichcen \rii cKrteconcenlratic. Dc hatst€grotc conccnlrrlicbcvíndl./ich in dc NooÍdcrkcnrpcn. Van Brasschaal in het zuidweslcn, rrallr[-illc in hcl zuidooslon cn zo na:lrhel noorden,de Markvalloibinnon.VcrspreidovergehcclVlaanderen cn Wallonië$'oÍdcn nog hicf en daar marginalclopulalicsgevonden, nraarncfgensgrote concentratics. Ilinnen de Markval'eiriin er p'aatsenwaardc sooí algemcenvooÍkonlt. Zo heb ik 1eWoÍtel-Kolonie cn Àandc llalschcBeemdcnllikvangsten gedaanvrn mccrdan ticn dicÍcn in één litik. Dal ziin vrij unickcvangslen in Vlaanderen. Ilet spreÈktd:rnook v()r zich dat de bcslaandcpopulaliesvan dezesoon binncn dc Markvalleizccr goed opgevolgdnroclenwordcn.Op plaatsen waar nog uitbrc;dinlgsmogeliikheden \,oor de soon riin dienen gelrolÍenle \|ordcn.Zo is hct aanlcggenvan poelenin bchecrsnraatrcgclen poelenccn zeeÍgoedeingreep(ir) de onrgevingvan dc buud van bestaande De gÍolc dc Aschputlencn de N4arkmcanders zijn nog rtrogelijkheden). pocl aande llalscheBecnrdenvorml ecrlgoedvoorbeeld.Hii is vrij recenl aangelegden hc\,àtnronrenteclde grootsteconcentra(iekanrsalamandcr binnendc Mark\illlei. l.:en andcfc vo|1n van behecf dal op son]nlige plaatscn binncn de Markvrllei succcskan hebbcnis hel aanleggcnvan poelenop plaatscn \\'aar cr gecn geschikte watcrparliien nlccf beschikbaarziin. Dc kamsalanrandcr kan bínl 15 jaar oud rvordcnen kan in ccn geschikl landb;otoopdus vele jaren aan\lcz;gziin, \rachtendop dat drupjewater om tc parcnMomentcelis cr voor de zeer belangrijkepopulatiein de Mark\,allei, (dcze stfckt zich uit van Wortcl Kolonic naardc HalschellecDrden)een uitstekeDdleel'gcbiedmn\\ezig. Ilen kle;nschaliglandschapmet, (over tlclgischen Ncdcrlandsgrondgebied), cen uitgchreidnctwerkvan poelen. populalie llierdooris vooHaamstc binncndeMafkvalleiop (middel)lange tcrmiin zckervan zijn toekonrst. Zekerals we rckeninghoudennet het lèil grondgebied zeer vccl van ligt. We moeaen er wel er het in reservaatgebicd voor zorgendat de poelcnv;svÍij blijven.Ook mogendc watertjesniet te sterk dichlgroeienzodat ze verlanden.Als dal het geval is diencn ze geÍàseerd geschoond te $oÍden. Bart Hoe|nans

t9


BtBt_tocta,\titE: ll.ru$.nr. l) & K. ( trus. L,),)a \'r6f,riJ rs rrn I nlibicin cn 'ct)rirl.d i,' vturtrdr..n DÈ \\ icler.al. I.Unhort IgnrceSohoDs^mfibi..n en lteD(icl.niD Linhurg I ikori - ^Ddfcar Nollerl & ChÍisrclNii lcn :1001 yrn limnl lirion. . ^.nl tricëngids M r x S p a n r b o o D( Í)c d) . 1 9 8 1 1. ) eÍ n n i b r r È n . rr c f t i . l c r \ . n N e d e i t r n d . l t c t ! tcrD t _ u \ e n r b r I t i c h a r dA . C r i l h h s I 9 9 6 N e s t \ r n s s r l r n i i d . N ( n l l r r o N l l r ' s c r N a r r m l I l i í o f l (l) llcl $.idcsebied a.n de ll.cs is scl /..J bcldrrÍiik uor qridcroscli 7.dN1cr *einis gcdan. txn *. en ro.r de Klrrnla'nrn(l$ 7,nLc, w).t.n.ls Grutlorc r.hrdcn.

)

-20-


Dc woÍlderliikckabouter: Deel2

Oldeflusscnhceíl Gic al hcel \\'r1opgesroken oler dc k.rbouters.Op en dag k\lm dc s(Íe, \\'iize katroulcÍ\'ool.lezer uil Ilal in dc Sluiskens$eg aau nrcl cen g(Dt bock o.|cr de kabolrters. llii bliikt hier ecn ech(c specialisrin !e ziin. I)e sooÍ dic (;it in Tiin tuin hccli gchadzou bclrorentol dc sooÍ \,an dc l uinz\\'crvers cn ken beschou\\d woÍdcr1 al\ cen tusscnsooft lussen de Boskaboulers (vcrÍckiikcr) ígc\\ccr')cn de l-:chteObscr\,eticlLrinkabouter aangczienhij kerrncrkenvan beidenhccii. Dc soortislcrfe van schuchlcr cn nleD koml hcm vaak slaande tcgcn i dc tuin. Ilet is ccn lypische bos\\,achtertypcnret veel geduld die lang kxn stilstaa|. Veel hccll het kaboulcÍke ook niet geschotctlin dc tuin, hoogslensenkcle b l i D d ev i n k e n . I lcl individudet in de Meersetuiu weÍd aangctl!lfenzou nog Dietvollcdig volwassenziin gcweest. Vol\\'assenkabolrtcrsdrageneen \'ollcdig rode pr)nenmuls.

We hebbcnd€ sooÍtlangbckeken en bij naderinzierdoelonsde kaboutel toch aan icmandvan onzcalïeling denken.Alleenwclcn wc niet goedop wic.

-zl-


lrtccns rvas de kaborlcf vcÍrokken l,lr $'arcn geen enkele signalen \\'aarcmhij pl(nsis vcldNenen.MisschienorDdattikkic. de hond van Cie. misschiente vaak zii p(x)lhieflegenhet manlteke, Langsdc anderekanl is het niet voor niks ccn luirlzwervefen vond hij 4 meandenrnisschien l a r r gg c n o c v, ' r r ri I r l e z r l l J rr u i r r c h l i i r . n .

LiÍd maaÍ werd hij opgenrcÍklaan een bushalte. Heeft hii de bus genonlen naafeenandcre gezien? luio?l{ccli icmandde'fuinz$,erver


Conserwtors

:

Halsch. BccFd€n íMinderho{il

(tom-!eNh6.scn'.4liD.\ l@ndcrcn.b() I-ierehc.cnboomskàlr ll

I"teruwiel íMe.rscl-Drecn I),ci oonren(zic hosc.) Lrnq€ B€€mdcnlHooqstdt€tr) srijn Leeídlns (zi€ boser)

a 0486/28.50.96 ,l{n 5pm!etrburqnus€un íHooesrrateÍ) Fntrkenberu íMerl Jàal BÍoscns (zie hoeet (vmloockjee@yálno con, 2l l0 Mcer I 03/1t5.88.06 Aschpuícn íMeeÍl

Pie Wetkcnen 0LW,C.) JNM (leenvddclm(Oholmail.com) 119 Mindeóouls.stEat t 03/jr4.3ó.9?

(baí.hoey'nms(rllin.vlr.ndcGn) 23221Íiideftour I03/114.48.48

Hoof.lrelactcur

't Bieteutie :

win veAchÉcsen {ziehogorl

Contactpersonen deelwerksroeoen wn We*eÍoep Naíuurstuílie : voqdwcrkcÍocp

(v.w.c.)

(zie hoscr) .lcf Lccsrnrans PIaít.íWcrkcro€p

Zslgqjsqqlrrlglg9l

(zw.G)

(P.W.G-)

(Jack(nn.cís@liec\$ld bc)

t 0476/90.72.49

2l2l Mc$ E 03/115.?1.85 Ámfibi.ón-. RÊpti€lcncn Visscn w..kcrocp (Á.R.v.w.G.) RaÍ Ilocl,rl.is (zic hogcd vicz. Iles(i.s\À€rtcro.n (V.B.W.(i.) oí lvcrkerocp Ong$rcn cldcn + IVC Nitrurfolosr!fic Wnn VcN.hracAcntzic ho!.r)

ReservàtcÍfo'ds Màrkv.rllci 035 - t7584r5 40


! Dogsnottenbellen De lenie is er !l Ênookeen nieuwePiniteut!Houje kloorwon+hij is welee 5eelie et\gvonkeer...Je vihd+er nonelijkvonollesover spinhehin. /\^oorookonder€dingenzoolswat inforhotie over hel komp.En dot moelje zeker goedlezet\wonl wij wetennuol dot dit h€ï be9+ekohDooi+oaoi wordenl Veel plezier ermeel Groetiesvonde JNM leiding

6ezochl:Zwortemutsmeï gigontische rodebol Op de paepoctiviteit von16johuo.imokle Stef zajnmuis kwijï, die hij het loo+s+ gezienheefÍ in de hondenvonverschillende piepers. sf€f nist zijn muis erg en heeft de loots+eïijd veellqst voneen koudhooÍdje.Mochï er i€hohdweïehwoorde mulsgeblevenis, don 9roo9eenseintje op steÍ@snortsofï.beof 0499/3A.24.81

.-!*.

Qnzewebsitel 'ÀÈ_,

+.'

We wetenniêt of jullie he! ol gezie hebben,Ítodr wij hebbeneeh websilelJe moetdu9 eker eenseenkilkje goonnemet\en vergeel geenboodschopje achïer le loien op onsprikbordlDi+is het odresl www.jnrn.belmorkvdlleí


Een woordje over de octiviteiten

U weet hei, of \. weet heï niet, |noorJNM morkvolieiorgonis€erlsïeeds. elk derdè vo/leweekendvdnde modndeenocïivireit voorolJeleden.Op dle dlsd€ dcÍiviteiten ziJndussïeedsolleledenwelkom. zoweldepiepers Ini s*. groepis het onmogelijkomodn Doordie 9roie, moorvoorollowooierige eenzekerniveouvonnatuursludiete doen(ollevogelsbinneneensrfoo von100met€r zijn goonvliegen,pidntjes€n insecten?ijn v€riroppeld....) Verderziln we heesïol verplichlon]de acïiv ïeiïen In spelvormle argo^iserenvonwegede piepe.s. N! hebbenwe op vorigevergoderingbesllstol11 eenextro oclivateiïin ïe lqssen,enkelvoorde Ini sx: We verzomelen elk eersJe\olle&ge weekentllan de moondop eenplodïs, en riJdenda&vonafdoor,voor eenhele dognet de fiets de noïuurin Zo willenwedeinis, €n de begeleiding, de konsgeve omsoneneenheledog rustig de nqtuurin te trekken en er ieïs over bij ie )eren,zonderdat we, biJ wiJzevonspreken,o|nhet holf uur moeienstoppenvooreenspelleïJe, d€ begeleiding constdntnoet oplredenols bemiddelqdr tussende Jo€nges en de tneskes,we vogelsenkelols zworïe plnïjes zien,.. Dezeoctiviïeitenvindt o gewoonin de activiteiï€nkdlender. Er zol duideJilkbij staondot het enkeiohrd€ Ini s gost. NotuLrrlijkuijn de Ini s* nogsïeedsmeef donwelkonop de dcïiviteit vonher derdè weèkendvon

Met vriendelijke9ro€nïen, De begeleiding * rni ben vonoÍheï l€ Joordot je twoolf wordt. (remonddie op 31 decenher1993gebarcnis, is dit jodr dusIni)


Het komp We goonop konp vonzoterdog23 julatoï zoïerdog30 juli, olé olé. (dusniet vonof24 juli zoolsin het vorigebieï€uÍjestond) - dol doehwe in heï dorpje Beouvoorde, doÍ li91op15 kn vande zee. - Neï zoolsvorigjoar rijden we mef de outo,joechee. Ook ^emenwe de liels wee?mee - Duswe zullenz€kereensnoorfiefsen noorde zee. - Ef i5 doorgeenberg te bespeuren dusiedereeníieïsi genokkelijk I\ee. $telogerenop ee\ wei vaneenboerinjosé* - normoolligg€ner dit joor geenkoeievlqoien op de wei,enkelin'f wc - Het kompwordt georgoniseerd door de bloedbroede8Woui (die vdnTV**) Michielsen(die vanSiudio 100)en steÍ Bastioonsen je vind tn€erin volg€nd€bieleut,jippiej€€! Over d€ inschrijvingen * Dot vonjosé is is nie+woor,moorhet moestrijmen ** Dot is ook niet woor


Lidgeld!!l We he66enweer enkele leden bij en er zijn nag een deel ondere die hl]nlidgelddringendmoelenbetolen.Dus hierondervindje nogeens hoe le doï juisï moel doen. Er is nohenieel ook een spe.iole oclie. Nieuwe leden kunnehdil ioor lid worden voo. moor € 5! Áls je nog vrogen hebt mogje olïijd een moilÍje sluren noqr Evq ( qLcly1.:.i.!1{,1I,) oÍ een telefoonïjedoe (049827 40 37) Lid worden von de JNM gebeurt door éénmoolper iocr onderstoond bedrog over le schrijven op rekening nuntner 001-2280592-O4 van ,./Ny'Á,KorfflJksepoortsfi"aat 192 te 9000 êent Vermeld doorbiJ je Dif ziln de lidmootschopskosïenl geboorïedaïuhen ïelefoohh!mmer. ACTIEI Je benï iussen 8 en 25 ioor €n iê wil JNrÀ eens goed uílïesien, mei kompen en octiviteil€n en dlles erop en eroon? Don k.ijg je von ons nu 1 jdo. voor slechls €5,0O !l! É91 1111,! r-!..' Je bent ïussen 13 en 25 Joor, Je hebt geen broer oí zus in de JNM oononzedctiviïeiïenen kolnPen, zilten en je wil ocïief deelnemen don beïool je ols oewoon Lid €15,00 Je beht ïussenB en 12 jqor,le hebt geenbroer of zus in de JNM en ie wil ociieÍ deelnefienoon ohze spetïerende ocliviïeiïen, sïor+ dqn

€15,00olsPieper.

g Je benïtussenB en 25 joor.Jehebteenbroerof zusin dezelíde p leeítijdsgroepin de JNM (ini,grooï oÍ Piepdus)enje wil octieÍ a2 orgdniseren, die we deelnemen oonde ujlersl boeie^deocti'vilei'len don hoef je slechïs€9,50Íe betolen...KooPje,ïoch? Je bent ïusseh0 en 999 jaor,je wenstniet ocÍi€f daelïe nemenoon onzeoctiviieiien,moorje hebt wel€19,0Oover,donwordie een gewoordeerd steunlid.


De spinnengevenzich bloot!!!!!

Kom,overwinje qngsflZoek ergenseen spin, neemze onderde loep en ontdekin dil dossierhet boeiendeleven von onzeqchlpotigevriâ&#x201A;Źnden.

Vsr Fu,\<!Rl(oK urirrRsprN

Spinnensprekehtot deverbeelding.Ze spelenmei glonsin de hoofdrof in heel wat oriezelverhdlen.striDs en films.


-'I -l-:, .

{

Op zoek noor sprnnenl

\-i

'r (

'i

.-,.-1r-rr-fJ: (1 l.-"ir'.

.' '.'_,

Spinnenvind Je overol Moor vook loop1e voorbil zonde" ze op fe merken A15u/edoor eenseen vera^dertngrr brdchlen2

Woor zoek je spinnen? Overolrnen om heï hurs In hurshebbenze eer voorlteÍde voordonkerehoekles Áchter meubels, b lvoorbeeld.Moor rn sonmigewogenzichzelfs to+ midden de komer Ih de kelder,op zolderol in de garogezulje zekerrreï longnoor spinnenhoevenle zoekenBurtenkunJe ze onïdekkenop êen mLrurof schulling,in eenhoekvonheï room.rn eenhoog, onderboomschors Hoe spoorje spihnenop? rs hunweb. Het zrchtboorstebewrlsvanhunoonwezrglreid Kilk goed.Zo n web zreter nie+oltiJdhelzelÍdeurï Elke splhnensoor-i heefï hooreigenweeÍlechnek sprnnendre leven Overdog voakeennochtelrJk een webweven.leiden atïen ze meesloleoedversïopt oonde rond vonhur web bilno onzichlboor.

.

zf


Een spí(o)nín het ríjk der Wil je de spinnenbeter leren kennen? 1) observeer het onzichtbore Verstuif wofer in de hoogof op het gros.Zo tover ie de spinnenwebben ievoorschijnl Doorde ochtenddouw vallende spinnenwe66enveel beler op. De druppeltjesblijvenhongenin het spinrogen zo wordï het web zichtboor

2) vong een spin Woï je nodighebti eenvrij grote doorzichligedoos,een toep,een penseel. Kieseenspinuiï. Houdde doosvlokonderhqqren duw net hel penseelvoorzichtig (e wili ze niel to.takelenl) Iegen


tvloor er zijn nog ondere oqnwijzingen: Spinnenlotende restenvonhunrnoolÍijddchter Op plootsendie zeldenwordenschoongenqokt, kun1e kleine zrjdencoconsvindenmet doqrin.. leeggezogen vlegen. Áis Je denkl eehdodesprnte hebbengevonden, go donno oÍ l\et ntel ee.der om een leeg'vel' goot Woni ornïe kunnengroeien,noetenspinnengeregeldhunvel of 'uilwendig skelet'vernieuwen. Bij eendodespinzilïen de polen opgevouwen onder hel lijf. Bij een lezg vel zijn de potengesÍrekt. Vondfde herfst kunje ih de luin geelochïige cocons Ínet in vinden de eiijes vonde kruisspin. Ook de lenteoÍ vrnden, de zomet ziin et eiercocons voorolonder stenen en bloderenDie zijn vononderesoorlenspinher

\ r o pI È É NN l È V i /


^^..

".Ll"'1,Í

l', L.

: n , " z4 ual l t ' r Á a v

JPi'L

t"

"

ot'-l-ëtÁ11'-''

loíenvaller.Rechtif de doodlÁls1e de sprneenpoordogen wilt observeren, kun1e hoorin eer grote doosof pol zeïter mel wot woïer en gros.Envergeelnieï hoorof en Íoe eÍen le gevetj

. l1/at doel de spin als je hoar verscheidene vliegen tegel4k geeft? Je kunt nu me+eBenogenaen hoede SPinee^ webweefl en hoe ze hoor prootopeel. Met eer 6eeÍp gelukzie le 2elfs hoeze vervelt.


ACTIVITEITENKALENDER ZOND4GSWANDELING ,ondag S optil 2005 Dezemorgentrekkenwe er op uit in Chaam.We gaanwandelenin het Broe( dit is eengebiedwaar reedsheelwatnatuurverniêuwing is geDeuro, vvaar ? Vvanneer?Gemeenteolein Meerleom 9.00u. Verantwoordeliikei.lack Govaens(03.115.71.85) Ortanisatie: NatuurpuntMarkvallei INI-ACTIVITEIT rcndog t aPfil 2005 . Meer uitlegover dezeaclivitêitvindtu in een artikelin dê Piniteut.Enkel voor lnis, \ /aar ? \ /enn€êr? Om 10.00u. aande kapelvan Hatmet de fiets. (slcf!!.!ltql!!!lLb9 Verantwoordêlijke: StefBastiaansen Organisatie: .JNf4 Markvallei VOORBERE DING ERFSOEDDAG voe$.tog 13 aprtlz009 We gaenvendaàg reedsproberenom allesvoor te bereidenvoor voltendezondat. Waar I Wanneer? BoerderiiWortel-Kolonie.Uur wordt nog meetedeeld. Verantwoordeliike: Drel Oomen (03 3l5 02 45) Organisatie: NatuurpuntMarkvallei

zotedog ló opril 2095

,NM BT.|EENKO^4SÍ

"iets", maarwat wasnogzo'nSrootSeheimdat Tinneen Evaorganiseren zelfsde redacteurhet niet mochtweten, van Hal met de fiets. waar ? wanneer? Om l3-30 u. aanhet kaDellêke We zijnhier terugom 17.00u. / Verantwoordeliike: EvaVan Loock[kikkereva@hotmail.com 01.314.31.531 en TinnêSegers[0494.89.99.88] Organisatie:.lNM Markvallei


ERFGOËDDÁG

zonddg I7 o'prtl 2009 In Vlaanderenwordt vandaaSde

eddaggeorganiseerd,zo ook in

Hoogstraten,waar menalslocatieWortel-KolonieheeÍtgekozen. Natuurliikkunnenwij hier nier ontbreken.We zullener onzeplannennog Vl/aar Manneer? Wortel kolonie:boerderii. Verantwoordelijke:Drej Oomen(03 3l5 02 45) OrSanisatiê:Natuurpunt Markvallei zondqg24 dptil 2005 DAGYÁNDE AÁRDE Op 2 plaatsenin onzeprovinciewordenvandaag activiteiten georganiseeÍd in het kadervan"Dag vande Aarde".Natuurpunr AntwerpenNoord orSaniseert een natuuíeestin Stabroeken in Herentalsstaathet thema'Jongeren en natuur'centraal.

wijdag 29 dqrtl 2005

FOI.'(ÁYOND

Dezeavondkomende Folk'liefhebbers weer aanbod.ln BolksHeike treden op onzevraagBrossen Euurmannen op. Laatdezekansniet voorbiitaan. Waar ? Wanneer? BolksHeikeom 20.00u. V€rantwoordeliike:Drej Oomen(033l5 02 45) Organisatie: NatuurpuntlÍarkvallei zonddg I mêi 2005

ZONDAGSWANDELING

Op deze eerste zondagvan de meimaandgaanwe wandelenop de Regte Heide in Riel. Hier kwamen een tiental jaren geleden nog korhanen en korhoenen voor, nu zijn ze weg, maar men wil ze herintroduceren. Men voorziet hiervoor een Deriodevan l0 iaar. \ /aar ? Wanneer? Kerkplein f4inderhout om &09_!L Verantwoordelijke: JackGovàerts(03.3I 5.71.85) Organisatie: NatuurpuntMarkvallei

zoterdog 7 meí 2005 IN|.ÁCT'VITEIT Voor meer uitlegkiikt u in de Piniteut. V/aar ? \ /anneer? Aan het lokaalom | 0.00u. met de fiets Verantwoordelijke: LoesVerbraeken(0494.87.09.6|J OrSanisatier.,Nl''1f4arkYallei


toterdog 7 mei 2005

NATIONAI.EP'EPDÁG

Voor meer info:'t Kikkertje (nationaaltijdschrift dar alle piepers

onwangen). Verantwoordeliike: LeenVanDelm (0475.87.30.62) Organisatie: JNf4 Nationaal zondog 22 lmei2005 DAc VAN HET LIEVEHEERSBEESryE we riidenmerde flelsrichring 14eerle, Elsakker, waarwe op zoekgaan naarPrmPampoentles. Waar ? Wanneer? Je kanop volgendeplaatsen en uren aansluitên bij de fietskaravaan: 10.00u. aanhet lokaalin de KarelBoomstraar | 1.00u. aande kerk vanMeerle. Om | 6.00u. zijnwe terugaande kerk vanMeerle Om 17.00u. zijnwe rerugaànherlokaal. Verantwoordelijke: SteíBastiaansen (sreffAls!qli!atjs) Organisatie: JNM l4arkvallei Wat brengje mee:boterhammekes, drinkenen fiêts,en eventueel excursieleraeí woensdog I luni 2005 NME YERGÁDER'NG \A/aar ? \ /anneer?JanSpannenburgmuseum om 20.00u. Verahtwoordeliike: Dre, Oomen(03 3l5 02 45) Organisatie: NatuurpuntMarkvallei zondog 5 juni 2005 ZONDÁGSWANDELÍNG Dezemorgentrekkenwe naarons eigenreservaat"De Halscha Beemden".Na het bezoekaanverschillende plaatsen zullenwe ontdekken wat voor mooi resenr'aat we zelfhebben. Waar ? \ /anneer? Kerkpleinl,íinderhoutom 9.00u. Verantwoordeliike:JackGovaerts (03.315.71.85) Organisatiet NatuurpuntMarkvallei woènsddg I juni 2005 YERGÁDERINGNÁTUURPUNT \^/aar? \ /anne€r?JanSpannenburgmuseum om 20O0u; Verantwoordeliikê: Drei Oomen (03 3 l5 02 45) Organisatie: NatuurpuntMarkvallei


Artikels moêtenbinnenkomen bii Wim Verschraeten.

Omwillevan de examensis er in iunigêenapartêlni-activiteit. Waar ? Wanneer? Kapellekevan Hal om 13.30u. met dê fiets. (stef@snortsoft.be) Vêrantwoordelijkê: StefBastiaansen Organisatie: I NM Markvallei

Waar ? Wanncerl ln het lokaalom 19.00u. (stef@snortsolt.be) Verantwoordelijke SteíBastiaansen Organisatie: JNM Markvallêi


Dê spin heeÍ1 g€en hdls: kop en bo.sisruk vdr'rtená.ê; geheet;

'

ret kopborsrsákr* ao''aoaiii z,it.;;;:;;;;ï''

hebb"a ar 6t\ Heï horfva4de sÈinzit in iat aihre.tiJÍ Op de.. kop stoon geen sprielen oí ohtennes. m'l€r tl9ee st.eíqe tosters ! Voor dê Voor dê mond mond liggen liggen Jwee gifklouwen Dor Jwee gifklouwen Dot zijn zijn gef soort koken

mut .clorniershde klauwendie verbondanzij\er

.e,r g\kti€f

'-

Wor heb je grole ogen! De meestesprnnenhebbenI ogen Spinnenkenners leïTencp de grooile en de stond von die ogen om de verschillendesoofren te herkehnen Moof zelÍs $eï zoveel ogen kunnende rneesf€sprnren

../

/


Nooit ndor de kopper

'i:a1l

De horen op hei llJf en de poten van de sptn zttn zolvel fosï ols smookofgdner Ze verkloppende sp|rtntet olleen dot er een proatn hdor web z!ï, mdorook hoe die pfool smookl

Bijzohderesooal€nin onze sir€ken:

De wotersDlnl€eÍr onder het water n eeh l,r.hïbel die ge,/angenzi th een tentvormtg gewevenweb.

De zebrospini9 een sprihg3pirdreJe builen op de nuren kuni zien spnn9en


3) Mook een spi(o)nnenboekje Wot je nodighebt een boekje voorje oohlekeningen over sptnnen,een potlood,eengom. Zoek spinnenom ie observerenzonderze le varrgen.Geiruik voor etke spineer dubbelepaginoin je boekje.Noteer woor Je deze spingeziehhebt Kigknouwleitendtoe hoe ze een web weeĂ?t. BeschrjJfof ieken de vorn vdh het web.Geef ookoonwoorde spinzichin hoorwebschuilhoud.f. Bestudeer ookgoedde sprnzelf Kijk vondrchtbrj ook rnefde loep. Mookeen+eke ng vonde spineh leĂŻ op de detorls kleur,de tekeninqop de ruo..

a I \

\


6een insecil Moak deze tobel of.

sPINNEN

INSECÏEN

Aqniqlogen:.....-....... -

Áqntdlogen:...i.................... ...... Antennestio / Aee

t

Anlennes:ia / nee

skelet Uitwendig/inwendig

skelet Uitwendig/inwendig

...delen Lijf uit .......

delen Lijf uit ............ ...... Poteh


De eersie sDin. Er waseenseenGrteksmeisjedot Arachneheetle.Op een dag daogdede godinAthene uit tot een weeĂ?wedstrijd. Ze zouden c.llebeieen groot topijt weven.Moor toen Athene zag dot het weefwerk van Arcchte veel mooierwos,veronderde ze Atochnein eenspinen het lopijt werd eenwĂŞb.. Weienschoppersgovende spinnende hoom'orochniden',roor het wevende meisie Aro.hne.


HEBJIJ NO6 ERGENS 6R,ÁPPI6E FOTO'S OF PRENTJE5LI66EN VÁN DIERENOF PLÁNTEN?ÏWIJFEL DAN NIET EN 6EEF ZE ÁÁN DE PINITEUTREDACTÏE!!!!!!!!III!!!!I!


Een stceï von Cieren! Knuiseleennosker voneendier Beeldje drer uit En mooksorneneen gekkedlerenstaet W o r h e b . j en o C i g ? -een kor-lohnen eierdoos (voorde vlindereer grooï eierkorïon) *verf en penseel -eef schdor

" lilm (of nielmochien) KnorreïJezwiJneh Meneeruil

Floorïjevlinderen Piet konijn(Knip2 orenuiÍ. Fr niet 'osÍ oonhel mcsker.)


N Noord-oost-zuid-wesl

fn de notuurer omJe heenvrndje dingendreJe iets veriellenoveTde windrichting. fn onslondwooi+de wrndheelvookvonuiïhet zuidwesterl noorheÍ noordoosten. Eenboomdie olleenstooi, kon , n d o o r o o oo- v e rh o n g p n 1 6 6 r j 9 s 5 + g l , jrk' sc h ' ' n g --qf,i- l L

''1lr\

De zuidweslelilkewrndbloosï ook regen mee Mos froudi von woter.DooromvrhdJe oonde zuidweslkonivqnde boon vook veelmos. Vogelshebbengroogdot heï wormis in hunnestkostje. Mqor notuurlijknog het nret binnenregenen. Doqromhongt menhet kdstJenei de openingnodrhet hoordoosien.


Doeil!!!!!! Diï wo3de Piniieutweer roor dezekeer | ÍoÍ de volgende! bij Artikelljes, iekehingen,...binnenbrengen EvoVonLoock Tinnenpotstmoï14 2320 Hoogsi.aten o49a 27 40 37 evovonloock@gnoil.com

Werklen ÍneecondezePiniï€u1r Sïef Bostioonsen Tinnesegers EvoVonLoock


t*t

*

tt ^o,, ràS

t

t ^(-

^n^ 'JS *

"$) qf


't Bieteutje - 2005-02  

 't Bieteutje - ledenblad van Natuurpunt Markvallei

't Bieteutje - 2005-02  

 't Bieteutje - ledenblad van Natuurpunt Markvallei

Advertisement