Page 52

Het ene lieveheersbeestje is het andere niet Lieveheersbeestjes zijn wellicht de meest populaire kevers ter wereld. Jong en oud houdt van de bolvormige beestjes met het bontgekleurde stippelkleed. Maar wat weten we er eigenlijk over? Ondanks hun populariteit weten de meeste mensen niet eens dat ze in ontzettend veel verschillende gedaanten bestaan. Je hebt er rode met zwarte stippen en zwarte met rode stippen, maar ook gele met een schaakbordpatroon en oranje met witte roomvlekjes. Sommige beestjes zijn behaard en er zijn er ook gewoon zonder stippen. Hoog tijd om in te zoomen op de Coccinellidae.

TWEESTIPPELIG LIEVEHEERSBEESTJE © GILLES SAN MARTIN

Voor de Germanen was het lieveheersbeestje een heilig diertje. Ze noemden het Freyafugle (vogel van Freya, de Germaanse godin van de vruchtbaarheid). Dat vonden de christenen toch maar heidens, daarom adopteerden ze de kever en gaven hem zijn huidige naam – met een deftig, religieus tintje. Lieveheersbeestjes zijn een enorm diverse keverfamilie. Wereldwijd zijn er maar liefst zo’n 4000 verschillende soorten bekend. In Vlaanderen en België vinden we een zeventigtal soorten: 41 grotere, vlot herkenbare lieveheersbeestjes en een dertigtal kleine ‘kapoentjes’, die moeilijker te determineren zijn. Gent is een echte Vlaamse hotspot. Hier zijn al zo’n 32 van de grotere soorten gezien, waarvan drie prioritaire Oost-Vlaamse soorten: het tweestippelig, het dertienstippelig en het onbestippeld lieveheersbeestje. Omdat die soorten bedreigd zijn, staan ze opgenomen in het Vlaamse soortenplan.

Meestal lukt het vrij aardig om de meest voorkomende soorten te determineren, maar sommige soorten weten zelfs de meest aandachtige observator in de war te brengen. Zo lijken roomvlek- en tienvleklieveheersbeestje wel heel erg op elkaar en heeft een tienstippelig lieveheersbeestje soms helemaal geen stippen. Melanisme, een zwarte verkleuring, meestal in vlekken, komt bij veel soorten voor en ziet er telkens weer anders uit. En ook het veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje gooit roet in het eten: dat verschijnt in veel verschillende kleuren en met een grote variatie aan stippen. Enkel de grootte, de dwarsrichel (het deukje in hun poep) en de oranje buikrand verraden deze soort. Op gent.waarnemingen.be staat een handige tool met de in Gent meest voorkomende soorten. Doe zeker eens de oefening en probeer de lieveheersbeestjes in je tuin op naam te brengen. Je werkt meteen ook mee aan de inventarisatie van lieveheersbeestjes in Gent.

Uitgestippeld Om de soorten uit elkaar te houden, moet je niet alleen kijken naar de kleur van het schild, maar ook naar het aantal stippen. Dat de stippen de leeftijd van de kever weergeven, is een fabeltje. De soorten kweken ook geen hybriden, ze paren enkel met de eigen soort. Er bestaan dus geen lieveheersbeestjes met een combinatie van twee verschillende stippenpatronen.

Life in the city: paradijselijk Gent Lieveheersbeestjes vormen een gevarieerde keverfamilie die verspreid leeft in verschillende biotopen: van bloemrijke ruigten, houtkanten, struwelen en akkerranden tot moerassen en stadstuinen. In Gent zien we enerzijds veel soorten die van meersengebied houden en anderzijds soorten die dol zijn op een stedelijk, warmer milieu.

Studie

52

S N E P ! 2017 NUMMER 2

Sommige soorten doen het tegenwoordig minder goed of zijn al bedreigd. Dat komt omdat ze afhankelijk zijn van een specifieke biotoop, die ze steeds moeilijker kunnen vinden. Er zijn soorten als het zevenstippelig lieveheersbeestje die je overal ziet. Maar de meeste lieveheersbeestjes stellen hoge eisen aan hun leefomgeving. Tot de meest zeldzame behoren de lieveheersbeestjes van vochtige terreinen en heidegebieden. Voor sommige kevertjes, zoals het dertienstippelig en het negentienstippelig lieveheersbeestje, is Gent met zijn meersen een echt paradijs. In april nog werd een onbestippeld lieveheersbeestje gespot in de Gentbrugse Meersen. Die soort heeft geen vleugels en verspreidt zich wellicht via drijvend plantgoed. De kans is reëel dat we de soort nog vaker zullen zien in de Gentse meersengebieden. Andere lieveheersbeestjes houden meer van droge ruigte (ruigtelieveheersbeestje) of heide (behaard lieveheersbeestje), terwijl nog andere een exclusieve biotoop hebben. Zo vind je het harlekijnlieveheersbeestje alleen in naaldbomen en het heggenranklieveheersbeestje enkel… op heggenrank. Wel houden veel soorten van structuurrijke bossen en tuinen. Dat brengt ons bij de belangrijke rol van ecologische stadstuinen. Geen enkele soort heeft een boodschap aan

Snep! zomer 2017  

Afdelingstijdschrift van Natuurpunt Gent. Jaargang 16, nr. 2.

Snep! zomer 2017  

Afdelingstijdschrift van Natuurpunt Gent. Jaargang 16, nr. 2.

Advertisement