Page 33

geld, zowel voor de invoering als het onderhoud. Dat is dan ook de belangrijkste reden waarom organisaties als de Fietsersbond hier niet massaal voor pleiten, omdat het geld voor zo’n systeem immers niet meer naar een betere fietsinfrastructuur kan gaan.

De situatie in Gent Als reden om geen fijnmazig fietsdeelsysteem te ontwikkelen, verwijst het Gentse stadsbestuur naar de kostprijs en ook naar de al aanwezige grote fietscultuur. Schepen van Mobiliteit Filip Watteeuw legt hierbij de klemtoon op het hoge fietsbezit in Gent: 93% van de Gentse gezinnen heeft minstens één fiets.v En wie zelf een fiets heeft, zal toch niet kiezen voor een deelfiets? Hierbij durft hij wel eens de vergelijking met Antwerpen te maken als verklaring waarom de Sinjorenstad wel een fietsdeelsysteem heeft. Maar volgens De Stadsmonitor gaat die vlieger niet op. In Antwerpen heeft 86% van de gezinnen een of meer fietsen en dat is geen gigantisch verschil met Gent. Het houdt dus weinig steek om te verklaren dat een fietsdeelsysteem in Antwerpen zinvoller is dan in Gent op basis van het verschil in fietsbezit. Waar de schepen wel op wijst, en terecht, is dat het niet helemaal correct is dat Gent geen fietsdeelsysteem heeft. StudentenMobiliteit verhuurt duizenden fietsen aan de

Gentse studenten, hier en daar zie je een Blue Bike rijden en in Ledeberg is er met Op Wielekes zelfs een deelsysteem voor kinderfietsen. Die systemen op maat van bepaalde doelgroepen zijn bewuste keuzes en volgen een pad dat al veel langer leeft binnen het Gentse Mobiliteitsbedrijf: fietsdelen in Gent is interessant om bepaalde doelgroepen meer aan het fietsen te krijgen. De achterliggende gedachte – die bevestigd wordt door de overzichtskaart van de Bike-Sharing Blog – is dat net het gebrek aan fietstraditie een fietsdeelsysteem relevant maakt. Waar er wel een fietscultuur is, zoals in Gent, kan er beter ingezet worden op andere zaken.

Zijn de verschuivingen reëel? Dat brengt ons bij de kern van de zaak. Veroorzaakt een fietsdeelsysteem een zogenaamde modal shift, in dit geval een verschuiving van auto- naar fietsgebruik? Wetenschappelijke literatuur geeft daarop een weinig overtuigend antwoord. Onder de gebruikers van fietsdeelsystemen in Dublin, London, Lyon en Barcelona ruilden respectievelijk slechts 19,8%, 2%, 7% en 9,6% de rit met de personenwagen voor de deelfiets. De overgrote meerderheid van de gebruikers zijn dus mensen die dezelfde trip anders te voet of met het openbaar vervoer zouden

doen. Fietsdelen zorgt bijgevolg vooral voor een grote verschuiving van voetgangers of bus- en tramreizigers naar de fiets en niet van de wagen naar de fiets.vi Het hogere cijfer voor Dublin wordt bovendien verklaard door het bijzonder slechte openbare vervoer in die stad.vii Dezelfde studie stelt verder dat er geen bewijs is dat fietsdelen de files, koolstofemissie of vervuiling significant laat dalen. Het slaat dus nergens op om een fijnmazig Gents fietsdeelsysteem voor te stellen als alternatief om de mobiliteitsdruk en de slechte luchtkwaliteit in Gent aan te pakken. Of het huidige circulatieplan die ambities wel kan waarmaken – burgemeester Termont verdedigde het circulatieplan met de boutade “De belangrijkste wegen zijn onze luchtwegen” – valt nog af te wachten. Toch volgt het plan alleszins enkele logische redeneringen die een overstap van de auto naar alternatieven noodzakelijk maken. Want over één zaak zijn alle wetenschappers het eens: minder auto’s is minder vervuiling – zeker in tijden van verbrandingsmotoren. Bepaalde bezorgdheden rond het circulatieplan moet je inderdaad serieus nemen, maar als de tegenstanders van het plan echt de leefbaarheid van de stad willen verbeteren, moeten ze betere alternatieven aanvoeren dan een fietsdeelsysteem.

Fietsdeelsystemen in België en omliggende regio's. Bron: The Bike-sharing Blog.

Meer lezen? i In De Publieksbanken gaven Peter De Decker en Filip Watteeuw tijdens een interview met Bert Staes hun mening over het circulatieplan en de mobiliteit in Gent: https://www.mixcloud.com/urgentfm/de-publieksbanken-04-een-referendum-over-het-mobiliteitsplan-van-gent-een-goed-idee-1/ ii http://bike-sharing.blogspot.be iii https://www.theguardian.com/cities/2017/mar/22/bike-wars-docklesschina-millions-bicycles-hangzhou

iv MINT-studie ‘Introductie van publieke fijnmazige fietsdeelsystemen in de Vlaamse centrumsteden aan de hand van twee pilootsteden’ (2013) v Stadsmonitor Vlaamse Overheid (2015) vi (onder andere) Ricci, M. (2015) ‘Bike sharing: A review of evidence on impacts and processes of implementation and operation. Research in Transportation Business & Management’, 15. pp. 28-38. vii https://www.theguardian.com/money/2017/feb/25/best-and-worst-citycycle-schemes-bike-sharing-london

33 Milieu

2017 NUMMER 2

SNEP!

Snep! zomer 2017  

Afdelingstijdschrift van Natuurpunt Gent. Jaargang 16, nr. 2.

Advertisement