Page 1

2$ʦ22

$'.)+'ʧ0ʨʦ$'.)+37'

Afgiftekantoor Gent X 209279

#

1

ART JAARGANG 16 MA

2017

P E N S

!

IJK S DR IE M AA ND EL LAD VERENIGINGSB NT NATUURPUNT GE

Dri epi kke lst raa vu M. Try bo u, p/a

ker ke t 34, 90 30 Ma ria


SNEP! Snep! is het driemaandelijks tijdschrift van Natuurpunt Gent vzw. Zestiende jaargang, nummer 1 Redactieadres: Coördinatie van dit nummer: Redactieraad:

Jorinde Nuytinck, Droogveldeweg 80, 9031 Drongen, jorindenuytinck@hotmail.com Lieve De Meyer, Jorinde Nuytinck Chris Balcaen, Lieve De Meyer, Tom Geerinckx, Nicole Legiest, Luc Meuris, Jorinde Nuytinck, Johan Van Belleghem en Bart Vangansbeke Eindredactie: Joke Van Damme, Nicole Legiest en Lieve De Meyer Advertentiewerving: Liesbet Maroye, advertenties@natuurpuntgent.org Lay-out: Els De Brandt, Joke Van Damme Concept lay-out: Els De Brandt Foto voorpagina: Groene Specht © Geert Spanoghe Verantwoordelijke uitgever: Maarten Trybou, p/a Driepikkelstraat 34, 9000 Gent Met bijdragen van: Marnix Aerssens, Chris Balcaen, Anton Christiaens, Edith Degraeve, Tim De Winter, Peter Herreman, Guy Huylebroeck, Noah Janssen, Iris Lauwaert, Regine Laverge, Luc Meuris, Jorinde Nuytinck, Marino Ravier, Sancho, Geert Spanoghe, Toon Spanhove, Joke Dieryckx, Hanne Van Beneden, Joke Van Damme, Griet Van den Berghe, Bart Vangansbeke, Frederik Van Vlaenderen, Sara Verbeeren, Joost Verbeke, Marijke Verstraelen, Wouter Viaene en Stijn Wastyn. Oplage: 7000 Elke auteur is verantwoordelijk voor de tekst van zijn bijdrage. Overname van artikels is mogelijk in overleg met de redactie. Beeldmateriaal: indien geen © vermeld, fotograaf onbekend - alle rechten voorbehouden. Gedrukt op kringlooppapier. Druk: Druk in de Weer, Gent

Natuurpunt Gent is een vereniging voor alle inwoners van Gent, Sint-Martens-Latem en Destelbergen die natuur belangrijk vinden.

Contactadres: Secretariaat De Stek Joke Van Damme, Marino Ravier, Edith Degraeve en Lena Vandegejuchte Driepikkelstraat 34 – Gent (Mariakerke)

Natuurpunt Gent ontplooit een brede waaier aan activiteiten: • ijveren voor meer natuur en groen voor iedereen in het Gentse, • natuurbeheer in de Assels, Bourgoyen-Ossemeersen, Damvallei, Gentbrugse Meersen, Hutsepot, Keuzemeersen, Latemse Meersen, Leeuwenhof, Malemmeersen en Rosdambeekvallei • aankopen van natuurterreinen, • geleide wandelingen in eigen terreinen, toffe excursies, voordrachten, cursussen, • onderzoek (vogels, planten, …), publiceren van rapporten.

tel. 09/227.22.94 – e-mail: gent@natuurpunt.be • Weekdagen van 9.00 tot 17.00 uur • Graag na afspraak In het NMC (Natuur- en Milieucentrum) De Bourgoyen verzorgt Natuurpunt Gent samen met de stad Gent het onthaal. Natuurpunt Gent houdt er ook een cafetaria open. Je vindt NMC De Bourgoyen in de Driepikkelstraat 32 (een zijstraat van de Brugsesteenweg) te Gent (Mariakerke). Bereikbaar met het openbaar vervoer, bus 3, halte Driepikkelstraat. Onthaal: 09/216.44.78

Lid worden van Natuurpunt Gent? Stort 27 euro op BE35 8904 3406 5937

• weekdagen van 1 april tot 30 sept: 9.00 tot 12.00 uur en 13.00 tot 18.00 uur

(BIC VDSPBE91) van Natuurpunt Gent

• weekdagen van 1 oktober tot 31 maart: 9.00 tot 12.00 en 13.00 tot 17.oo uur

Verhuisd? Geef je nieuwe adres, samen met je lidnummer door aan

• weekends en feestdagen: 14.30 tot 18.30 uur

jan.vandenbergh@natuurpunt.be

Cafetaria: 09/216.44.79

Domicilieer je lidgeld.

• alle werkdagen van 11.30 tot 17.00 uur

Zo verlagen we de administratiekosten en met het uitgespaarde bedrag kunnen

• op zaterdag, zondag en feestdagen van 14.30 tot 18.30 uur

we meer doen voor de natuur. Een formulier vind je op www.natuurpuntgent.be

Website: www.natuurpuntgent.be - Mail: nmc@natuurpuntgent.org

bij Doe mee! – Word lid.

Giften voor aankoopproject nr. 3615 ‘Natuurfonds Gent’ voor aankoop van

Werkgroepen en kernen:

natuurgebieden in Gent, Sint-Martens-Latem en Destelbergen zijn welkom op

Werkgroep Assels, Marijke Verstraelen, 09/226.05.67 assels@skynet.be

rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt Beheer vzw, met de

Werkgroep Bourgoyen-Ossemeersen, Johan Pieters,

mededeling ‘gift project 3615 - natuurfonds Gent’.

09/216.44.78 johanpieters@proximus.be Werkgroep Sint-Pieters-Buiten, Piet Dedecker, 09/221.51.79

Storten voor een specifiek project? Je vindt de projectnummers op pagina 27.

dedecker.piet@gmail.com Werkgroep Gentbrugse Meersen, Marnix Aerssens,

Domicilieer je gift. Ben je lid van Natuurpunt en domicilieerde je je lidgeld, dan

Kern Deurle-Latem, Frederik Van Vlaenderen en Pieter Van Bulck, info@natuur.

kun je ook je gift domiciliëren. Samen met het lidgeld gaat je gift elk jaar in

deurlelatem.be, 0479/64.44.91 (Frederik)

december van je rekening. Vraag een formulier bij ward.stulens@natuurpunt.be.

Colofon

0477/68.88.48 secretariaat@wgm.be

2

Kern Damvallei, 09/252.39.20 info@damvallei.be

S N E P ! 2017 NUMMER 1


INHOUD

Actie werkt!

4 Agenda

Noah Janssen, bestuurslid

12 Aankondigingen 12 Cursus: Verjaardagsfeestjes

Natuurpunt kon het voorbije jaar afsluiten met geweldig nieuws: we haalden de kaap van 100.000 leden. Ook jij gaf een stem aan de natuur door lid te worden of te blijven van onze vereniging. Zoveel mensen die de bezorgdheid voor de natuur delen is een – ook politiek – belangrijk gegeven.

12 Cursus: Natuurgids 13 Nieuw wandelpad in Vallei van de Oude Kale 14 Expeditie Natuurpunt 15 Wildeplantenbeurs

In vorige nummers van Snep! en Natuur.blad vond je al heel wat informatie over het nieuwe decreet op het natuurbehoud. We konden het wel eens zijn met de belangrijkste principes van het decreet, maar we keken toch gespannen uit naar de concrete invulling, die vorm zou krijgen in de uitvoeringsbesluiten.

16 Verslagen 16 Algemene kennisquiz 17 Natuurpuntfuif 17 Eetfestijn voor de Assels 19 Zeelandtocht 21 Vereniging 21 Portret 22 Soort van het jaar 25 Legaten voor Natuurpunt 27 Nieuwe aankopen begin 2017 28 Hutsepotbos en omgeving: een ambitieuze toekomst 32 Een succesvol jubileumjaar 38 Natuurpuntvlees 39 Milieu 39 Critical Mass Gent 42 Het vliegtuig: van vrijheidssymbool tot massavervuiler 44 In de schijnwerpers 46 Werkgroep Gentbrugse Meersen 46 Van Meersen tot Groenpool 49 Wijk van de maand 49 Boek Gentbrugse Meersen 50 Kern Deurle-Latem 50 Kerstwandeling 50 Knotwerken 51 Latem Zoemt! Deurle Zoemt! 52 Kern Damvallei

De eerste voorstellen voor die besluiten baarden ons veel zorgen. Kleine gebieden van minder dan tien hectare bleken niet meer te kunnen worden erkend als natuurreservaat en bestaande kleine reservaten konden zelfs hun statuut verliezen. Ook terreinen die wij beheren maar eigendom zijn van een overheid, zouden niet langer erkenbaar zijn en ook verschillende natuurtypes vielen uit de boot. Algemeen leek zoveel aandacht te gaan naar het realiseren van de Europese instandhoudingsdoelstellingen – verplichte natuurdoelen voor alle door Europa erkende natuurgebieden – dat veel belangrijke Vlaamse natuur, die niet Europees beschermd was, sterk in de verdrukking kwam. Om tegen deze voorstellen te protesteren, kozen we voor een duidelijke en constructieve actie. Je herinnert je ongetwijfeld nog de borden waarmee we ons tot minister Schauvliege richtten. ‘Red de Assels, Joke!’ stond bijvoorbeeld te lezen op grote borden langs de treinlijn Gent-Brugge in de Assels. We verzamelden handtekeningen, zowel digitaal als op papier, voor een petitie die de minister opriep om deze problemen aan te pakken en kwamen met onze actie stevig in de pers. We konden onze eigen doelen glansrijk overschrijden: eerst 25.000, daarna 50.000 en ten slotte maar liefst 82.000 mensen riepen de minister op om de natuur in hun buurt niet te vergeten. De actie leefde echt: zowel in de plaatselijke Natuurpuntafdelingen als bij onze individuele leden. Sommige mensen verzamelden in hun eentje meer dan 1000 handtekeningen. Meer dan dertig gemeenteraden of schepencolleges schreven de minister aan. Intussen is het proces bijna rond. En onze actie heeft daadwerkelijk iets opgeleverd. Het nieuwe decreet is nog altijd geen rozengeur en maneschijn, maar in de uiteindelijke versie is toch rekening gehouden met veel van onze bezorgdheden, al liggen een aantal punten nog altijd moeilijk. Nu de startdatum van het decreet en de uitvoeringsbesluiten in zicht komt, maakt

52 Natuurbeheer en wetenschap

Natuurpunt zich klaar voor de nodige aanpassingen aan de nieuwe wetgeving. Het

53 Het jaar van Reinaert De Vos

houdt ons wakker, creatief en fit. De minister heeft een kans om te tonen dat het

54 Studie: Woody Woodpecker

haar menens is met een sterk natuurbeleid en dat de natuur met dit nieuwe decreet

56 Bijgedachte

de komende jaren grote sprongen vooruit kan maken. Wij staan klaar om onze steen

58 SNEP!sels raadselhoek

hieraan bij te dragen. Het is hard nodig!

3 Redactioneel

2017 NUMMER 1

SNEP!


HALF MAART TOT EN MET JUNI 2017

Onze activiteitenkalender vind je ook op www.natuurpuntgent.be. Om geen enkele activiteit te missen, neem je een abonnement op Digisnep, de digitale nieuwsbrief van Natuurpunt Gent. Stuur je e-mailadres naar gent@natuurpunt.be en geen activiteit gaat nog onaangekondigd voorbij!

Activiteiten De activiteiten van Natuurpunt Gent staan open voor alle leden en geïnteresseerden. In onze agenda vind je ongetwijfeld iets naar je smaak. Van gezellige natuurbeleving tot diepgaande natuurstudie, Natuurpunt Gent biedt het allemaal.

MAART 2017 Belmundo 2017: Repaircafé en weggeefwinkel 12.03 Het thema van Belmundo is dit jaar ‘werken aan een andere economie’. Een van de mogelijkheden daartoe is minder weggooien en meer herstellen, hergebruiken, delen en ruilen. Op het Repaircafé van de werkgroep Sint-Pieters-Buiten kunnen alle buren terecht met hun kapotte spullen om ze ter plaatse, met wat hulp, te repareren: een kledingstuk, een elektronisch apparaat, speelgoed, een klein meubelstuk. …. Van 14.00 tot 16.30 in de Reigerstraat 8 in Gent. Meer info in de vorige Snep!

18.03

Belmundo 2017: Infoavond over het project Tougoupeul in Senegal Dirk Vanhoecke, een van de oprichters van vzw Tougoupeul en voorzitter van Natuurpunt Middenkust, stelt het Senegalese project voor dat ook de steun krijgt van Natuurpunt Gent. Geert Spanoghe licht het belang van de Sahel voor ons en onze vogels toe en trekt de parallel tussen het Senegalese nationaal park Langue de Barbarie en de Bourgoyen-Ossemeersen als wetland. Iedereen welkom! Om 20.00 uur in het NMC De Bourgoyen. Toegang gratis. Zie ook de vorige Snep! voor meer info.

Lentewandeling in de Assels legaten 19.03 Geniet 20.03 Infosessies tijdens deze geleide wanJoost Verbeke, verantwoordelijke deling van de ontluikende lente in het prachtige meersengebied van de Assels. We staan stil bij de typische dieren en planten uit deze omgeving en je krijgt uitleg over het beheer van onze natuurgebieden. We nemen een kijkje aan het centrale meersenreservaat en in de vogelkijkhut. Natuurlijk krijg je ook nieuws over de laatste aankopen van Natuurpunt in de Assels. Afspraak om 14.00 uur op het Drongenplein. Gemakkelijk bereikbaar met het openbaar vervoer: buslijnen 14, 15, 16, 17, 18. Voorzie aangepast schoeisel.

Activiteit voor het hele gezin

Werkdag

voor legaten en schenkingen bij Natuurpunt legt uit hoe je de natuur kunt opnemen in je testament. Met ruimte voor persoonlijke vragen. Om 10.00 uur of om 19.30 uur in het NMC De Bourgoyen. Zie ook p. 25.

cursus: begeleiden 22.03 Start lieveheersbeestfeestjes Elk kind droomt van een geslaagd verjaardagsfeestje. Vanaf september 2017 biedt NMC De Bourgoyen verjaardagsfeestjes aan voor kinderen van 5 en 6 jaar over het thema lieveheersbeestjes. Wie zo’n feestje wil begeleiden, kan

Film- of dia- of infoavond

Agenda

4

S N E P ! 2017 NUMMER 1

Excursie

deelnemen aan dit opleidingstraject en leren hoe je deze kinderen spelenderwijs kunt begeleiden in de natuur. Lesgever is Dirk Fiers. Meer info op p. 12.

Opendeurdag De Stek 26.03 Na de officiële opening van ons nieuwe verenigingshuis voor actieve vrijwilligers, donateurs voor het nieuwbouwproject, betrokken politici en ambtenaren en alle aannemers, bieden we nu ook al onze leden de kans om kennis te maken met De Stek. Meer info hiernaast.

Voor wie graag wil bijleren over gewone en bijzondere beestjes en plantjes, over natuur en landschap


Het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen, waar Natuurpunt Gent samen met de stad Gent het onthaal verzorgt en ook de cafetaria uitbaat, is de uitvalsbasis voor veel activiteiten. Je vindt het NMC in de Driepikkelstraat 32 (een zijstraat van de Brugsesteenweg) in Gent (Mariakerke), gemakkelijk bereikbaar met het openbaar vervoer: Lijnbus 3, halte Jutestraat. Er is een ruime fiets- en autoparking.

26.03 Boekvoorstelling: Voor elk wat wilds

Inspiratieavond: de buurt als labo voor de toekomst 28.03 Werkgroep Sint-Pieters-Buiten organiseert een avond met Dirk Holemans,

Ben je benieuwd naar het ontstaan en de geschiedenis van de Gentbrugse Meersen? Wil je weten welke planten en dieren je er kunt ontdekken? Of vraag je je af wat er allemaal te beleven valt? Kom dan naar de voorstelling van ‘Voor elk wat wilds’, een boek over de Gentbrugse Meersen van Natuurpunt Gent en de stad Gent. Je kunt het gebied meteen ook ‘live’ ontdekken met een aantal boeiende wandelingen, volgens de thema's in het boek (geschiedenis, project, natuur). Meer info op p. 49. Inschrijven kan via www.wgbm.be.

coördinator van Oikos –onafhankelijke denktank voor sociaalecologische verandering – en auteur van het boek ‘Vrijheid en zekerheid. Op weg naar een sociaalecologische samenleving’. Dirk stelt dat we in de 21ste eeuw een nieuw project moeten formuleren van burgerinitiatieven op het vlak van lokale voedselsystemen, energiecoöperaties, duurzame mobiliteit, in samenwerking met de (lokale) overheid. We gaan met hem in gesprek over hoe deze toekomst er kan uitzien, welke initiatieven er in de stationsbuurt aanwezig zijn en hoe we samen kunnen bouwen aan een duurzame samenleving. Van 19.30 tot 22.00 uur bij VormingPlus, Reigerstraat 8 in Gent. Deelname is gratis. Inschrijven via www.natuurpuntgent.be (activiteitenkalender). In samenwerking met Vormingplus en BuitenSporig.

OPENDEURDAG DE STEK Op zondag 26 maart zetten we de deuren van De Stek wagewijd open. We bieden al onze leden de kans om kennis te maken met ons nieuwe verenigingshuis en secretariaat. Iedereen is van harte welkom! Je kunt er terecht voor een lekkere (gratis) pannenkoek, een drankje en een babbel. Onze vrijwilligers zorgen voor een rondleiding in een informele sfeer en vertellen ook enkele frappante verhalen over dit nieuwbouwproject. Je krijgt een antwoord op al je vragen en kunt met eigen ogen zien hoe de werknemers en vrijwilligers van Natuurpunt Gent en JNM Gent dit mooie passiefhuis al volop in gebruik hebben genomen. Iedereen welkom op zondag 26 maart tussen 14.00 uur en 17.00 uur in De Stek, Driepikkelstraat 34, 9040 Mariakerke (Gent). © FRANK MAES

Voor wie al heel wat beestjes en plantjes kent en zijn kennis wil verdiepen, nieuwe gebieden wil ontdekken, nieuwe soorten wil leren kennen,…

Activiteit in het kader van de campagne 'Soort van het jaar' van Natuurpunt Gent en de stad Gent over het lieveheersbeestje.

5 Agenda

2017 NUMMER 1

SNEP!


APRIL 2017 in 01.04 Maandwandeling de Bourgoyen-Ossemeersen Aprilse grillen of een schitterende lentedag met een overvloed aan vogels en de planten en bloemen die hun rijke variëteit beginnen te ontplooien? Moeilijk op voorhand te zeggen. Kom meewandelen en genieten, in alle omstandigheden! Om 14.30 uur aan het NMC De Bourgoyen. Toegankelijk voor kinderwagens en rolstoelgebruikers. Indien je een verrekijker hebt, breng hem dan zeker mee. Je kunt ook gratis een kijker lenen in het NMC (identiteitskaart als borg).

01.04 InOeverzwaluwenverwennamiddag het Leeuwenhof komt een kolonie oeverzwaluwen al jaren broeden in dezelfde oeverwand. Samen met de JNM houdt Natuurpunt Gent deze wand geschikt voor deze vogels. Wil je mee de handen uit de mouwen steken en de oeverzwaluwen een geschikte nestplaats bieden? Meer informatie hieronder.

in 09.04 Fluweelwandeling de Damvallei Tijdens deze wandeling leggen we verbanden tussen het epos ‘Van den vos Reynaerde’ en de streek via de wezel en de hermelijn. Op verschillende stopplaatsen hebben we het over beheer, evolutie, invloed van klimaatverandering op dierengedrag en onze projecten. Daarvoor lopen we langs de Hauw en terug. Afspraak om 10.00 uur aan de parking van Stapsteen, Hooistraat 148 in Heusden. Einde rond 12.00 uur. Een verrekijker is altijd nuttig en bij regenweer zijn laarzen echt aanbevolen. De wandeling is jammer genoeg niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.

in Natuurpark 17.04 Dauwtrip Overmeers

Overmeers (ter hoogte van bushalte Wiemersdreef aan de SintDenijslaan in Gent).

in 23.04 Lentewandeling de Gentbrugse Meersen De Gentbrugse Meersen zijn ideaal om eens goed uit te waaien na een winter binnen blijven. Tijdens deze wandeling gaan we op zoek naar de lentebloeiers, we luisteren naar de vogels en genieten van het nieuwe leven. Afspraak om 14.30 uur op de parking in de Boer Janssensstraat in Gentbrugge, bereikbaar met bus 9 of 20. Terug ten laatste om 17.00 uur. Breng zeker regenkledij en stevig schoeisel mee. Vergeet je loepje en verrekijker niet. Deze tocht is niet geschikt voor minder mobiele wandelaars. Meer info op www.wgbm.be.

Onder leiding van Frank Schautteet observeren we het ontwaken van de natuur, met bijzondere aandacht voor de vogelzang. Van 6.15 tot 11.15 uur. Afspraak aan de ingang van het Natuurpark

1 APRIL 2017

Oeverzwaluwenverwennamiddag Oeverzwaluwen doen het de laatste jaren helaas niet zo goed bij ons. De Rode Lijst van de Broedvogels vermeldt dat de soort erop achteruitgaat in België. Oeverzwaluwen vind je van nature langs meanderende beekjes en rivieren met steile oevers. Maar die biotopen komen in onze streken steeds minder voor door de aanleg van kanalen en het rechttrekken van rivieren. In het Leeuwenhof komt een kolonie oeverzwaluwen al jaren broeden in dezelfde oeverwand. Samen met de Jeugdbond voor Natuur en Milieu (JNM) zorgt Natuurpunt Gent ervoor dat deze wand voor hen geschikt blijft. De vogels houden van een loodrechte wand met een vrije aan- en uitvliegroute en met water aan de voet, tegen predatoren. De wand kalft echter steeds opnieuw af en opschietende begroeiing verhindert de doorgang. Onze jaarlijkse ‘onderhoudswerken’ zorgen ervoor dat deze kolonie zich niet genoodzaakt ziet om te verhuizen. Met deze werken helpen we meteen ook de schitterende ijsvogel, die ook graag broedt in steile wanden.

Wil je mee de handen uit de mouwen steken om de oeverzwaluwen weer een geschikte nestplaats te bieden? Kom dan zeker naar deze werkdag!

PRAKTISCH: We spreken af om 13.30 uur aan de kijkhut van het Leeuwenhof, gelegen in de gelijknamige straat Leeuwenhof, een zijstraat van de Beekstraat in Drongen (openbaar vervoer: buslijn 9, halte Driesdreef. Het Leeuwenhof ligt over de brug, eerste straat links). Wij voorzien spades en handschoenen, maar je mag natuurlijk ook je eigen materiaal meebrengen. Wens je meer informatie? Bel gerust naar Natuurpunt Gent 09/227.22.94 of mail naar marino@natuurpuntgent.org

Agenda

6

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Wandeling in de Assels

‘VerLeielijk Groen: Erotiek en seks in de Natuur’

29 EN 30 APRIL We kennen allemaal het verhaal over de bloemetjes en de bijtjes, van toen we nog onwetend en onschuldig waren. Volwassenen maakten ons graag wijs dat de kindjes uit bloemkolen geboren werden of dat de ooievaar ze aan huis bracht. De levende natuur wordt vaak als metafoor gebruikt voor seksualiteit, erotiek en voortplanting. Ook volksverhalen, mythes en sprookjes verwijzen dikwijls naar dieren, bloemen of planten om het liefdesspel verhuld te omschrijven. Maar de realiteit overtreft de verbeelding. Tijdens de lente is er een explosie van paringsdrang bij de dieren en halen bloemen en bloesems alles uit de kast om insecten te lokken voor bestuiving. De hele natuur is er dan op gericht om de voortplanting te verzekeren. Caroline en Johan, een tweetal met een passie voor natuur en verhalen, nodigen je samen met de Werkgroep Assels uit op een wandeling over dit thema. Maak kennis met enkele personages uit de legendes en verhalen waarin de natuur en seksualiteit een rol spelen en bekijk de natuur in de Assels door een lentebril. Afspraak op 29 en 30 april, telkens om 14.30 uur aan de Asselsekerkweg (vlak over de Pontbrug). We eindigen aan de Meiboom op het WIJ-land, aan het spoorwegviaduct in de Asselsstraat. Prijs: 5 euro voor leden van Natuurpunt, 6 euro voor niet-leden, ter plaatse te betalen. Gratis voor kinderen tot 15 jaar. Gratis drankje na de wandeling. Rond de meiboom wordt de nieuwe lente aangekondigd. Meer info via Caroline en Johan: tel. 0479/45.49.66 Inschrijven via www.natuurpuntgent.be (activiteitenkalender). Bij slecht weer stellen we de excursie een week uit.

MEI 2017 campagne Soort van 26.04 Start het jaar: Lieveheersbeestjes Op 26 april geven we de officiële aftrap voor onze nieuwe soortencampagne aan het NMC De Bourgoyen! Samen met de stad Gent en zoveel mogelijk verklede kindjes stellen we de lieveheersbeestjes en onze campagne voor aan de pers. Alle kinderen tussen 0 en 10 jaar die zich verkleden en/of grimeren als lieveheersbeestje zijn welkom voor een stukje taart om de start met ons te vieren! Afspraak om 14.00 uur aan het NMC De Bourgoyen. Lees alles over onze campagne op p. 22.

Groen: 29.04 VerLeielijk Erotiek en seks in de natuur 30.04 Kom er alles over te weten op deze wandeling. Om 14.30 uur aan de Asselsekerkweg (vlak over de Pontbrug). We eindigen aan de Meiboom op het WIJ-land (pleintje aan het spoorwegviaduct in de Asselsstraat). Inschrijven verplicht, meer info zie kader.

nieuw wandelpad in de 01.05 Opening Vallei van de Oude Kale Tussen Nevele en Vinderhoute is een nieuw deel van de Vallei van de Oude Kale toegankelijk gemaakt voor het grote publiek. Op 1 mei wordt het nieuw wandelpad officieel ingestapt door Natuurpunt Lovendegem en Nevele. Gentse natuurliefhebbers zijn uiteraard ook welkom. Vrije start tussen 14.00 en 15.30 uur op de parking van het kerkhof van Vinderhoute (Molenslag, naast huisnummer 24). Info en organisatie: Toon Spanhove. Meer info op p. 13.

in de Bour06.05 Maandwandeling goyen-Ossemeersen De Bourgoyen in hun mooiste impressionistische lentetooi. Onder meer grassen, zeggen, biezen en ratelaar tonen de biodiversiteit van graslanden in natuurbeheer. Om 14.30 aan het NMC De Bourgoyen. Toegankelijk voor kinderwagens en rolstoelgebruikers. Indien je een verrekijker hebt,

7 Agenda

2017 NUMMER 1

SNEP!

breng hem dan zeker mee. Je kunt ook gratis een kijker lenen in het bezoekerscentrum (identiteitskaart als borg).

met ontbijt in de Bour07.05 Dauwtrip goyen-Ossemeersen Tradities zijn er om in ere gehouden te worden: we trekken de Bourgoyen-Ossemeersen in om te genieten van de vroege vogels, gevolgd door ontbijt in het NMC. Laat je niet afschrikken door het vroege uur: de eerste zonnestralen priemen door de nevelslierten, de merel neemt het voortouw bij het ochtendconcert, de kleine karekiet heft in het riet zijn liedje aan en daarna lekker ontbijten... sfeer verzekerd! Afspraak om 5.00 uur aan het NMC. Liefst vooraf inschrijven via www.naturpuntgent.be (activiteitenkalender), dan weten we al ongeveer hoeveel koffiekoeken we moeten bestellen. Op de dag zelf lukt het ook nog wel. 8 euro per persoon.


vogels in de Malem07.05 Vroege meersen Ga mee op avontuur tussen de rietvelden en natte ruigtes van de Malemmeersen en geniet van het ochtendrecital van kleine karekieten, rietzangers, blauwborsten e.v.a. Start om 5.30 uur, verzamelen aan de parking van het voetbalveld langs de Noorderlaan te Gent (Watersportbaan - tegenover de Topsporthal). Einde omstreeks 7.30 uur. Opgelet: waterdicht schoeisel is noodzakelijk. Breng je verrekijker mee.

in de Bour14.05 Wildeplantenbeurs goyen-Ossemeersen De 23ste editie van de wildste plantenbeurs van Gent wordt weer gezellig voor jong en oud. Doorlopend verkoop van wilde planten en een zeer groot aanbod van biotuinkruiden. Het centrale thema van de dag zijn natuurlijk de lieveheersbeestjes. Met info-, knutsel- en snoepworkshops, een biocafé met vers gebak, soep en broodjes en live muziek. Iedereen doorlopend welkom van 10.00 tot 17.00 uur in en rond het NMC De Bourgoyen. Zie ook p. 15.

(Uit Van den vos Reynaerde).

14.05 Cantecleerwandeling in de Damvallei Deze keer hebben we een afspraak met Cantecleer, de fiere haan uit het beroemde epos Van den vos Reynaerde. We gaan op verkenning in De Bochten, bewonderen er zijn gevederde vrienden en verliezen ons in de bloemenrijke hooilanden. Alle ingrediënten voor een geslaagde moederdag! Afspraak om 10.00 uur op de parking van het Kristalbad, Damvalleistraat 31 in Destelbergen. De wandeling duurt tot 12.00 uur. Deelname gratis, laarzen zijn aangeraden, de wandeling is niet geschikt voor rolstoelen. Wie een verrekijker heeft, brengt hem best mee.

Week van de Begraafplaats 27.05 Tijdens deze Europese week staat funerair erfgoed in de kijker. Gent telt maar begraafplaatsen en neemt ook deel, met aandacht 04.06 voor natuurliefsten 18natuurbeheer. Meer info volgt via www.stad.gent. © STAD GENT

vogelwandeling in de 14.05 Vroege Gentbrugse Meersen Bij zonsopgang plegen we een aanslag op ons bioritme om te genieten van een prachtige wandeling tussen nevelflarden met als extra beloning het lieflijke concert van de zangvogels van de Gentbrugse Meersen. Vertrek om 5.30 uur, terug rond 8.00 uur. Opgelet: de wandeling start aan het Thais restaurant in het uiterste zuiden van de Gentbrugse Meersen, Heusdenbaan 79 in Melle. Stevig schoeisel en regenkledij zijn aangewezen afhankelijk van de weersomstandigheden. Vergeet je verrekijker, fototoestel en/of telescoop niet. Deze tocht is niet geschikt voor minder mobiele wandelaars. Meer info op www.wgbm.be.

Natuur.ontbijt 21.05 Kern Deurle-Latem organiseert een natuur.ontbijt op de speelgroensite rond jeugdlokaal De Nark. Lieveheersbeestjes zijn het thema van het ontbijt. Aansluitend organiseren we een wandeling naar en in het parkbos Gent. Ontbijters zijn die ochtend welkom vanaf 8.30 uur aan De Nark, Albijn Van den Abeelelaan 14 in Sint-Martens-Latem. Meer info, ook over inschrijven op www.natuur.deurlelatem.be of via info@natuur.deurlelatem.be.

Agenda

8

S N E P ! 2017 NUMMER 1

Zweefvliegen in het Gentbos 21.05 Het Gentbos is een natuurlijk beheerd bos met veel variatie. Dat levert een resem interessante zweefvliegen op. Vandaag gaan we op zoek naar platbekken, vliegende spelden, bladlopers en elfjes. En wie weet lopen we de zeldzame hommelmallota of de zomerse glimmer tegen het lijf. Van 14.00 tot 17.00 uur. Voorkennis is niet vereist! Meebrengen: vlindernetje en loep. Afspraak op de parking in de Poelstraat in Merelbeke. Begeleiders zijn Steven Vantieghem en Jens D'Haeseleer.

in het 27.05 Planteninventarisatie Natuurpark Overmeers De plantenspecialisten van het Floristisch Onderzoek voor Natuurbehoud komen het Natuurpark inventariseren. Met streeplijsten trekken ze door het gebied om elk sprietje te noteren. Om 9.30 uur aan de ingang in de Sint-Denijslaan (ter hoogte van de bushalte Wiemersdreef).

Dag van het Park 28.05 De Overmeers, een natuurgebied niet ver van het Sint-Pietersstation, is een bezoek meer dan waard. Op zondag 28 mei viert de stad Gent er de jaarlijkse Dag van het Park. Kom het park feestelijk ontdekken en geniet van muziek, workshops, wandelingen en verkenningen. Wie weet zijn er wel lieveheersbeestjes te vinden? Meer info volgt via www.stad.gent


JUNI 2017 cursus Natuurgids 01.06 InInfoavond september start de nieuwe cursus Natuurgids van Natuurpunt CVN Gent. Deze infoavond is een aanrader voor alle geïnteresseerden. Praktische inlichtingen volgen later. Zie ook p. 12.

in 03.06 Maandwandeling de Bourgoyen-Ossemeersen Ontdek de Bourgoyen in volle bloei met een deskundige gids. Om 14.30 aan het NMC De Bourgoyen. Toegankelijk voor kinderwagens en rolstoelgebruikers. Indien je een verrekijker hebt, breng hem dan zeker mee. Je kunt ook gratis een kijker lenen in het bezoekerscentrum (identiteitskaart als borg).

Werkdag Beelaertmeersen 03.06 Tijdens deze werkdag richten we ons opnieuw op de bestrijding van de reuzenberenklauw. Voorzie dus zeker aangepaste kledij (lange mouwen, lange broek en handschoenen), zodat je beschermd bent tegen het fototoxische gif van de plant. Afspraak om 10.00 uur ter hoogte van de Goedingestraat 40 in Afsnee. We werken zowel in de voorals in de namiddag, maar later aansluiten of vroeger vertrekken kan altijd.

VERENIGING Infomoment voor geïnteresseerde leden en vrijwilligers

09.06 ‘Werken met vrijwilligers’ Joris Piot is docent groepsdynamica aan de UC Leuven-Limburg. Als onderzoeker en dienstverlener bij Civitas, het Centrum voor Burgerschap en Participatie, verdiepte hij zich in het werken met vrijwilligers. Op deze vrijdagavond komt hij al zijn kennis en ervaring graag met jullie delen. Het ideale moment om hem aan de tand te voelen over wat vrijwilligers drijft en hoe we onze vereniging voor actieve mensen nog aantrekkelijker kunnen maken. We voorzien ook ruim gelegenheid voor de aanwezigen om hun eigen ervaringen en ideeën uit te wisselen. Iedereen welkom op vrijdag 9 juni om 19.00 uur in het NMC De Bourgoyen.

naar wilde bijen in 17.06 Opde zoek Damvallei

in 11.06 Reinaertwandeling de Damvallei De vos staat centraal. We wandelen eerst langs de snelwegberm naar een verlaten vossenburcht en lopen door het margrietenrijke hooiland terug naar de eikendreef. We nemen een kijkje in reeëngebied en keren via het plankenpad terug. Je komt meer te weten over het leven van de vossen en reeën in de Damvallei. Om 10.00 uur bij het metalen hek aan de Asserij in Laarne (ingang Hauw). Nat weer vraagt aangepast schoeisel. Buggy’s kunnen nog net, maar rolstoelen halen het niet.

De Damvallei is een laagveengebied waar heel wat interessante biotopen hersteld zijn. Zo vind je er bloemenrijke vochtige graslanden, turfputten, omgevormde bossen en trilveen. We gaan op zoek naar de gewone langhoornbij, de donkere klaverzandbij en de zwartbronzen houtmetselbij. Om 10.00 uur start een meer gespecialiseerde wandeling. Vanaf 14.00 uur kan het brede publiek aansluiten. Voor dit tweede deel is voorkennis niet vereist! Meebrengen: picknick, vlindernetje en loep. Einde rond 17.00 uur. Afspraak aan het viaduct onder de R4 ter hoogte van de Asserij in Destelbergen. Gidsen zijn Ludwig De Groeve, Jens. D'Haeseleer en Vera Van Dorpe.

PLANTENWERKGROEP We inventariseren zoveel mogelijk planten in een kilometerhok. Daarbij steunen we enerzijds op de aanwezige kennis van de deelnemers en maken we anderzijds gebruik van flora’s en eventuele andere naslagwerken. Iedereen met een sterke interesse voor planten is welkom! Laarzen en lange broek zijn vaak handig, loepjes en flora’s altijd. We vertrekken stipt op het afgesproken uur en eindigen bij het invallen van de duisternis.

Streeptocht parken in Mariakerke Streeptocht Heiwijk Merelbeke 27.04 We 23.05 We inventariseren de planten in het Paul van Tiegheminventariseren de planten in hok D3 33 14. park en het Claeys Bouüaertpark in Mariakerke; dit is hok D3 11 24. Om 19.00 uur aan het Dienstencentrum Mariakerke, Paul van Tieghemlaan 2.

Om 19.00 uur aan de parking aan de overkant van Garage Vernaeve, Fraterstraat 119 in Merelbeke.

Streeptocht De Campagne 08.06 We inventariseren de planten in hok D3 11 31.

Streeptocht Natuurpuntbosjes en spoorwegtaluds 11.05 We inventariseren de planten in de Natuurpuntbosjes en

Om 19.00 uur aan de parking van kasteel De Campagne, Gijzelstraat in Drongen.

spoorwegtaluds (moeilijk begaanbaar terrein!) in hok D3 34 33. Om 19.00 uur, tegenover paardenstallen aan de Kouterslag 8 in Melle.

Streeptocht Parkbos Zwijnaarde 15.06 We inventariseren de planten in hok D3 31 24. Om 19.00 uur tegenover Aveve De Pinte, Klossestraat 44.

Streeptocht Gentbrugse Meersen Noord Streeptocht Latemse Meersen 16.05 We 27.06 We inventariseren de planten in hokken D3 23 12 en D3 23 inventariseren de planten in hok D2 28 42. 21. Om 19.00 uur aan de kruising Gentbruggekouter en Jules van Biesbroeckstraat in Gentbrugge.

Om 19.00 uur aan de Latemse Meersen, einde van Baarle-Frankrijkstraat aan ’t Veer, Sint-Martens-Latem.

9 Agenda

2017 NUMMER 1

SNEP!


ZONDAG 18 JUNI

Feest

met sprookjeswandeling

van het lieveheersbeestje

Zondag 18 juni wordt weer een zalige dag voor groene vingers, creatieve natuurtalenten en lieftallige luistervinken. Op die dag viert buurtmoestuin de Bijgaard in Sint-Amandsberg het Jaar van het Lieveheersbeestje met een feestje ter ere van het beestje. Het wordt een dag vol gezelligheid en ontmoeting, met een oorstrelend en blijspelend programma: de jaarlijkse sprookjeswandeling, knutselworkshops, grime, insectenhuisjes bouwen, ... Om 15.00 uur start de sprookjeswandeling voor kinderen vanaf zes jaar. In een lange feestelijke stoet zoeken we alle groene hoekjes van het park op. Daar zitten voor de gelegenheid echte

aan het Leeuwenhof en 17.06 Bezoek de Vinderhoutse Bossen In het Leeuwenhof is de natuur in volle ontwikkeling: een grote plas met moeraszones, een grindeiland en steile zandwanden waarin oeverzwaluwen nestelen. Grijp je kans om samen met een gids een kijkje te nemen ‘achter de schermen’. Als toemaatje is er nog een bezoekje aan de Vinderhoutse Bossen. Afspraak om 10.00 uur aan het Leeuwenhof, zijstraat van de Beekstraat in Drongen (openbaar vervoer: buslijn 9, halte Driesdreef. Het Leeuwenhof ligt over de brug, eerste straat links).

Bijgaard viert 'Lieveheers18.06 Debeestjes in de stad' Buurtmoestuin de Bijgaard in Sint-Amandsberg viert een feestje ter ere van het lieveheersbeestje. Een dag vol gezelligheid en ontmoeting: de jaarlijkse sprookjeswandeling, knutselworkshops, grime, insectenhuisjes bouwen, ... Doorlopend van 10.00 tot 18.00 uur in het Bijgaardepark, Nijverheidstraat 100, 9040 SintAmandsberg. Toegankelijk voor kinderwagens. Verkleden toegelaten! Zie hierboven.

sprookjeswezens verborgen. Koningen en prinsessen, kabouters en trollen, tovenaars en heksen, je kunt ze allemaal verwachten op deze familiewandeling. En o ja, reken op een hoop spannende sprookjesvertellingen waar ook de ouders van zullen smullen! Wie overigens zin heeft om zich te vermommen, graag! We sluiten af met een drankje bij de moestuin. DOORLOPEND van 10.00 tot 18.00 uur in het Bijgaardepark, Nijverheidstraat 100, 9040 Sint-Amandsberg. Een initiatief in samenwerking met Buurtcomité Bijgaardepark Ontspoort en het moestuinproject De Bijgaard.

Zomerwandeling in de Assels 18.06 Tijdens deze geleide wandeling gaat de aandacht vooral naar de zomerse aspecten van flora en fauna in het prachtige meersengebied van de Assels. We lopen langs de 23 hectare natuurgebied in de Hoge Blaarmeersen, nemen een kijkje op het reservaat vanuit de kijkhut aan de centrale meersen en bezoeken het spoorwegperceeltje langs de Leiedijk en het WIJ-land. De gidsen lichten er telkens ook het beheer toe. Afspraak om 14.00 uur op het Drongenplein (openbaar vervoer: bus 14, 15, 16, 17 of 18). Meebrengen: aangepast schoeisel.

zuidelijk deel van de 18.06 Opening Gentbrugse Meersen Het zuidelijk deel van de Gentbrugse Meersen is de afgelopen maanden aangelegd. Op zondag 18 juni heet de stad Gent jullie welkom tijdens de officiële opening. Kom vanaf 12.00 uur picknicken. Daarna is er tijd om te ravotten in het speelbos, te wandelen langs nieuwe paadjes en de grazers, de nieuwe ‘bewoners’, van dichtbij te bekijken. Tijdens de namiddag is er voor klein en groot wat wil(d)s; muziek, theater en leuke doedingen. Ook lieveheersbeestjes staan in de kijker. Meer info volgt via www.stad.gent. Zie ook p. 46.

Agenda

10

S N E P ! 2017 NUMMER 1

sponsortocht en eet25.06 Damvallei: festijn We starten ’s namiddags met een tocht voor gezinnen. Nadien maken we alle tijd vrij voor een gezellige babbel bij pot en pint en een gezonde maaltijd: we verwennen je met een vegetarisch maal of een traditionele barbecue. Afspraak aan zaal Berghine, Dendermondesteenweg 437 te Destelbergen. Festiviteiten en tochtjes vanaf 14.00 uur. Het eetfestijn start om 18.30 uur. Deelnameprijs eetfestijn: volwassenen 20 euro, kinderen tot 15 jaar 12 euro. Inschrijven en overschrijven vóór 20 juni via e-mail: eetfestijn2017 @damvallei.be – rekening BE 02 8904 3421 1740 van Natuurpunt Gent werkgroep Damvallei met vermelding: eetfestijn + aantal volwassenen/kinderen veggie/vlees.

in 25.06 Insectenwandeling de Gentbrugse Meersen De Gentbrugse Meersen zijn spectaculair veranderd. In het vernieuwde zuidelijke deel van de groenpool bekijken we wat er veranderd is en gaan we op zoek naar fladderende, zoemende en kruipende insecten, met bijzondere aandacht voor lieveheersbeestjes. Vertrek om 14.30 uur, terug rond 17.00 uur. Opgelet: we spreken af


aan de klimaatloods ter hoogte van de kruising van de Weverbosdreef met het einde van de Houw in Gentbrugge. Stevig schoeisel en eventueel regenkledij meebrengen. Loepje, vlindernet en fototoestel niet vergeten. Meer info op www.wgbm.be.

JULI 2017 Bourgoyen01.07 Maandwandeling Ossemeersen De zomer is begonnen. Het is misschien een kalmere periode voor de vogels, maar dat wordt ruim goedgemaakt door de kleuren van de graslanden op hun best.

Om 14.30 aan het NMC De Bourgoyen. Toegankelijk voor kinderwagens en rolstoelgebruikers. Indien je een verrekijker hebt, breng hem dan zeker mee. Je kunt ook gratis een kijker lenen in het bezoekerscentrum (identiteitskaart als borg).

VOGELWERKGROEP tionaal interessante gebieden. Kleine karekiet, rietgors en tal van eenden voelen zich thuis in het rietland langs grachten en open water. Je kunt de meeste vogels best observeren in de lente, maar let op dat je jongen of broedende vogels niet verstoort. Afspraak om 7.00 uur aan de Yachtdreef in Gent, terug rond 19.00 uur. We eten in een klein restaurantje in de buurt. Info: Guy Huylebroeck, 0473/89.42.09 of guy.huylebroeck3@telenet.be

Kloosterbos 08.04 Dicht bij Gent maar toch met een hele reeks soorten die we dichter niet te zien krijgen. Kuifmees, zwarte mees, zwarte specht, grote lijster en boomleeuwerik zijn vrijwel allemaal gegarandeerd. We keren terug langs de interessantste stukjes van de Gentse Kanaalzone. Voor de liefhebbers hoort een bokje trappen tot de mogelijkheden! Afspraak om 8.00 uur aan de Yachtdreef in Gent, terug rond 13.00 uur. Info: geert.spanoghe@inbo.be of 0478/28.15.23.

van Wachtebeke en Moerbeke 30.04 InKreken de Sint-Elooispolder, de Moerbekepolder en aan het

Weekend Noord-Limburg 25> Waarom ver zoeken als er dichterbij ook heerlijke 28.05 natuur tehetvinden is? Frank Cuypers en Geert Spanoghe leren ons tijdens dit lange Hemelvaartweekend de prachtige Noord-Limburgse natuur kennen. Frank groeide er op en Geert zijn moeder is een Limburgse: samen kennen ze de streek op hun duimpje. Met ronkende namen als het Hageven, ’t Plat, de Dommelvallei, de Sahara, de Lommelse heidegebieden, het Smeetshof en de vallei van de Zwarte Beek is NoordLimburg voorzien van een hele resem prachtige natuurgebieden. Een greep uit het vogelaanbod: roerdomp, zwarte specht, wielewaal, bonte vliegenvanger, houtsnip, boomleeuwerik, kerkuil, zomertortel, havik, wespendief, nachtzwaluw, snor, paapje, kuifmees, geoorde fuut, fluiter en velduil. Ook in de andere soortengroepen is het vingers en duimen aflikken. Wat te denken van planten als brede orchis, dophei, verschillende soorten zonnedauw, moeraswolfsklauw, liggende vleugeltjesbloem, zwartblauwe rapunzel, gagel, jeneverbes, loos blaasjeskruid, slangenwortel, wateraardbei, moerashertshooi, kikkerbeet, knolsteenbreek, klokjesgentiaan of beenbreek? En heerlijke libellen als Kempense heidelibel, bandheidelibel, beekoeverlibel, bronlibel, bruine korenbout, noordse witsnuitlibel, plasrombout of smaragdlibel? Heivlinder, heideblauwtje, groentje, bont dikkopje en gentiaanblauwtje bij de vlinders, of de intrigerende vuurspin? Reetjes, gladde slangen, levendbarende hagedissen? Dit is een prachtig gebied, met soorten die wij niet of nauwelijks kennen. Wij hebben 4 bungalows voor 4 personen gehuurd in Erperheide (Center Parcs) in Peer. We hebben de huisjes vanaf 24 mei in de namiddag tot maandag 29 mei ’s morgens. Wie wil, kan dus wat vroeger komen en wat later weggaan, maar we gaan op tocht van 25 tot en met 28 mei. Afspraak om 7.00 uur aan de Yachtdreef in Gent. De deelnameprijs is 160 euro per persoon en 80 euro voor kinderen (jonger dan 16 jaar). Inschrijven bij guy.huylebroeck3@telenet.be. Wacht niet te lang, want het aantal plaatsen is beperkt!

Pereboomsgat liggen enkele mooie kreken waar bruine kiekendief, rietzanger, blauwborst en waterral vaste broedvogels zijn. Op deze datum mogen we ook hopen op een snor of doortrekkende zoetwatersterntjes. Afspraak om 8.00 uur aan de Yachtdreef in Gent, terug rond 13.00 uur. Info: geert.spanoghe@inbo.be of 0478/28.15.23.

Oude Landen en Bospolder 14.05 Dirk Verbeelen neemt ons mee naar de plaatsen van zijn kindertijd op de rechter Scheldeoever in Ekeren: Oude Landen en Bospolder. De kern van de Oude Landen is de mooi kronkelende Oudelandse Beek, grillig gevormde rietkragen met daartussen bloemrijke graslandjes en zeggevegetaties, wilgenstruweel en zompig elzenbos. Het gebied is lange tijd militair domein geweest, waarbij de natuur haar gang kon gaan. De Oude Landen staan bekend voor de orchideeën (moeraswespenorchis, rietorchis, vleeskleurige orchis, gevlekte orchis en bijenorchis). In de randen van het natuurgebied ontwikkelden zich spontane bosjes met wilg, zomereik, Gelderse roos, meidoorn en hondsroos. Ideaal voor allerlei zangvogels en vooral de plek waar nachtegalen zich prima thuis voelen en op zwoele lenteavonden een adembenemend concert geven. De Bospolder in Ekeren was vroeger poldergebied. Bij de havenuitbreiding zo’n dertig jaar geleden werd het gebied opgespoten. Daarna veroverde de natuur langzaam opnieuw het vernielde gebied. Graslanden, ruigten, bos en moeras wisselen er af met ondiepe plassen. Dit gebied (met twee vogelkijkhutten) is uitstekend voor moerasvogels: kleine karekiet, rietgors, roerdomp en op trek ook woudaapje. Voor de vlinderliefhebbers: de droge, schrale graslanden van de Bospolder zijn een goed gebied voor bruin blauwtje. Vooral vogels bekleden in de Bospolder en het Ekers Moeras een belangrijke positie in een snoer van interna-

11 Agenda

2017 NUMMER 1

SNEP!


CURSUS Van 22 maart tot 24 juni

Begeleiden van verjaardagsfeestjes over lieveheersbeestjes Kun jij je op woensdag- en/of zaterdagmiddag vrijmaken en ben je dol op kinderen, spel, avontuur en natuurbeleving? Dan is deze cursus iets voor jou! Je hoeft geen natuurgids te zijn om de opleiding te volgen. Deelnemen kost 32 euro voor leden, 36 euro voor niet-leden. Wie daarna verjaardagsfeestjes begeleidt bij Natuurpunt Gent, krijgt eenmalig een extra vrijwilligersvergoeding van 25 euro en recupereert zo een groot deel van de cursuskosten.

Vanaf september 2017 organiseert het NMC De Bourgoyen verjaardagsfeestjes voor kinderen van 5 en 6 jaar over het thema lieveheersbeestjes. Hiervoor willen we een groep enthousiaste begeleiders vormen. Je leert hoe je spelenderwijs kinderen van 5 en 6 jaar begeleidt in de natuur. Bovendien krijg je de kans om de verjaardagsfeestjes samen met ons vorm te geven. De lessenreeks bestaat uit zes sessies van telkens drie uur, met afwisselend theorie en praktijk: op woensdagavond 22 maart, zaterdagochtend 25 maart, zaterdagmiddag 1 april, woensdagavond 19 april, zaterdagochtend 17 juni en zaterdagmiddag 24 juni.

INSCHRIJVEN via www.natuurpuntgent.be (activiteitenkalender). Meer info bij edith@natuurpuntgent.org

CURSUS Natuurgids Vanaf 23 september Natuurpunt CVN Gent organiseert om de twee jaar een cursus natuurgids. De cursus 2015-2016 werd in december 2016 afgerond met de plechtige diploma-uitreiking. De nieuwe cursus 2017-2018 start op zaterdag 23 september 2017.

In dertig halfdaagse sessies (15 theorielessen en 15 excursies) krijgen de deelnemers de basisinformatie voor de natuurgids aangereikt. In diverse modules wordt ook de methodiek van spreken voor een groep als vaardigheid aangeleerd, die de cursisten dan tijdens de opleiding kunnen oefenen. Na de cursus kun je als goed gevormd en onderlegd natuurgids aan de slag om groepen te begeleiden en te boeien tijdens natuurwandelingen. Wie de opleiding en de evaluaties met succes heeft doorlopen, ontvangt het diploma en de badge van natuurgids, een erkende specialisatie binnen de gidsenopleiding van Toerisme Vlaanderen. Deze cursus vergt een aanzienlijke inspanning van de cursist, niet alleen om de lessen te volgen, maar ook om opdrachten uit te werken. Je moet dus zeker voldoende tijd voorzien om deze cursus met succes te beĂŤindigen. Het resultaat loont zeker de moeite!

Aankondiging

12

S N E P ! 2017 NUMMER 1

Alle lessen en excursies hebben plaats op zaterdagochtend van 9.00 tot 12.00 uur. De theoretische lessen vinden plaats in het NMC De Bourgoyen. Voor de excursies trekken we naar verschillende locaties. Op donderdag 1 juni starten we alvast met een infoavond over de nieuwe cursus. Meer details daarover volgen later. Voor meer informatie kun je terecht bij marc.depourcq-van.hoo@telenet.be en solcoppens@hotmail.com


© ALAIN DEVREESE

1 MEI 2017

Nieuw wandelpad in de Vallei van de Oude Kale De Vallei van de Oude Kale is een uitgestrekt groengebied tussen Nevele en Vinderhoute, net ten westen van Gent. Natuurpunt probeert hier de natuurwaarden in dit unieke landschap te beschermen. En met succes: de laatste jaren is de oppervlakte in natuurbeheer verdrievoudigd, waardoor tal van planten en beestjes nu garanties krijgen op een rooskleurige toekomst. Ook natuurliefhebbers die houden van een wandeling in het groen worden hier in de watten gelegd. Na de opening van de Merendree- en de Vinderhoutewandeling vijf jaar geleden is nu met de steun van ‘De Vlaamse Waterweg’ (het vroegere W&Z) een nieuw deel van de Vallei van de Oude Kale toegankelijk gemaakt voor het grote publiek. De gloednieuwe ‘Molenmeerswandeling’ van 3 kilometer start officieel aan het kerkhof van Vinderhoute (in de Molenslag) en is aangeduid met rode pijlen. Via een nieuwe brug over de Oude Kale kun je nu vlot wandelen tussen de ‘Molenmeers’ en de ‘Zuurhoek’, twee voormalige zandwinningsputten die erg in trek zijn bij watervogels en libellen. Onderweg passeer je langs de Van Vlaenderensmolen, weilanden met knotwilgenrijen, prachtige bloemenrijke hooilanden, uitzonderlijk heldere waterpartijen en © TOON SPANHOVE

13 Aankondiging

2017 NUMMER 1

SNEP!

eeuwenoude kastanjebomen in het kasteelpark van Vinderhoute. Voor een bezoek aan de gloednieuwe vogelkijkhut of de taverne ‘De Oude Kale’ is een klein ommetje nodig, maar ook dat is zeker de moeite waard. De wandeling is nu al toegankelijk. Op 1 mei wordt het nieuwe wandelpad officieel ingestapt tijdens een natuurwandeling door Natuurpunt Lovendegem en Nevele. Gentse natuurliefhebbers zijn uiteraard ook welkom! AFSPRAAK om 14.00 uur op de parking van het kerkhof van Vinderhoute, Molenslag, naast huisnummer 24. Einde voorzien rond 16.30 uur. INFO EN ORGANISATIE Toon Spanhove, conservator, 0497/020272, toonspanhove@hotmail.com.


EXPEDITIE NATUURPUNT 24 & 25 JUNI STEUN DE GENTSE TEAMS! 60 teams ontdekken twee dagen lang de Vlaamse natuur al wandelend, fietsend of kanoënd. Slapen doen ze onder de sterren. Vooraf zamelt elk team minimum 1500 euro in voor zijn favoriete natuurgebied..

Drie teams kozen Gentse reservaatprojecten. Komaan, steun die gasten! -

De Hutsepotroeiers: http://expeditienatuurpunt.be/project/6456 - voor Hutsepot (Rijvissche) in Zwijnaarde The Urban Bikers: http://expeditienatuurpunt.be/project/6492 - voor de Bourgoyen. De Stedenbouwers 2.0: http://expeditienatuurpunt.be/project/6491 - voor de Bourgoyen

HOTA

cvba

GROENDAKEN NATUURDAKEN DAKMOESTUINEN

energiezuinig & bio-ecologisch

(ver)bouwen www.canopy-greenroofs.be www.canopy-greenroofs.be w inf o@canop o y-greenroofs.be info@canopy-greenroofs.be

houtskeletbouw

09/247 48 49 0 ent 9000 G Gent

www.hota.bE

> HIER UW ADVERTENTIE? <

Ons tijdschrift valt driemaandelijks in de bus bij 7000 Gentenaars met een hart voor de natuur. Wilt u hen ook bereiken? Contacteer ons via advertenties@natuurpuntgent.org

14

S N E P ! 2017 NUMMER 1


ZONDAG 14 MEI

De ‘wildste’ plantenbeurs van Gent viert ondertussen al haar 23ste verjaardag. Dit jaar ontdek je er alles over lieveheersbeestjes, onze nieuwe Soort van het jaar. Naast het grote aanbod wilde planten en biokruiden vind je een ruim assortiment waardplanten die je tuin een stuk aantrekkelijker maken voor deze kleurrijke kevertjes. En terwijl jij de markt afstruint, kan je kroost terecht bij een van de vele activiteiten op kindermaat. De opbrengst van de beurs gaat deze keer naar de aankoop van gronden in de Gentbrugse Meersen.

Wildeplantenbeurs in de Bourgoyen-Ossemeersen Onze deskundige vrijwilligers zetten hun beste beentje voor op de plantenmarkt, waar je een heel uitgebreid aanbod aan inheemse planten en kruiden ontdekt, met speciale aandacht voor lieveheersbeestjes. Je vindt er ook een schat aan informatie over planten en hun ecologische standplaats, het gebruik van kruiden en nog veel meer. De Werkgroep Gentbrugse Meersen voorziet een stand met info over het prachtige Gentse natuurgebied, dat dit jaar beloond wordt met de opbrengst van de beurs. Je kunt er ook kennismaken met het nieuwe boek ‘De Gentbrugse Meersen, voor elk wat wilds’. Aan het bezoekerscentrum kun je doorlopend terecht voor soep, biobier, drankjes, broodjes, vers gebak en pannenkoeken. Voor de liefhebbers is er zelfs een speciale

cocktail met Ginderella, de gin op basis van ‘vers Gents onkruid’ zoals robertskruid, Japanse duizendknoop en kleine varkenskers. En dan zijn er natuurlijk ook nog de stands van Natuur.Winkel, het Gents MilieuFront (GMF), de Jeugdbond voor Natuur en Milieu (JNM) en Oxfam-Wereldwinkel Mariakerke. Marius zorgt voor de muzikale sfeer. ‘s Middags barst onze beurs van de leuke randanimatie. Aan het bezoekerscentrum word je getrakteerd op de jazzy muziek van ‘Where the Funk is Nathan’. Voor de kinderen brengt vertelster Hilde gezellige verhalen in het gras. Aan het terras van onze biobar staat het meespeelcircus van Tine & Stijn klaar. Er is een workshop ‘Lekkers voor kapoentjes’, waar de kinderen samen zoete hapjes in de vorm van lieve-

Zondag 14 mei van 10.00 tot 17.00 uur in en rond het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen.

heersbeestjes in elkaar kunnen knutselen. Er natuurlijk is er ook een grimestand. Uitwaaien kan met onze gidsen tijdens een rondleiding in de Bourgoyen-Ossemeersen. Meer dan genoeg voor een gezellige middag met het hele gezin! In het kader van onze soortencampagne verzamelen we tijdens de lente en de zomer foto’s van kinderen die verkleed als lieveheersbeestje naar onze activiteiten komen of die zich willen laten schminken. Die foto’s worden – uiteraard met toestemming van de ouders – verzameld op een fotowand in het NMC De Bourgoyen en/of bijgehouden op een speciale blog op Facebook. Trek dus allemaal jullie mooiste stippelpakje aan of ga zeker eens langs bij onze grimestand!

Doorlopend • verkoop van inheemse tuinplanten en biokruiden, • informatie over standplaats en verzorging, • uitgebreide info over lieveheersbeestjes, • biobar met soep, broodjes en gebak, • Ginderellabar, • fotowand verklede kapoentjes, • stands van Natuur.Winkel, JNM, Oxfam-Wereldwinkel Mariakerke, Gents MilieuFront en de sponsors van de plantenbeurs, • knutselworkshop insectenhuisjes, • workshop en proevertjesstand ‘Lekkers voor kapoentjes’, • infostand Gentbrugse Meersen.

‘s Ochtends (10.00 tot 13.00 uur) • officiële opening, • livemuziek door Marius. ‘s Middags (14.00 tot 17.00 uur) • livemuziek door Where the Funk is Nathan, • lieveheersbeestjespannenkoekenstand, • kindergrime, • meespeelcircus Tine & Stijn, • verhalen voor de kinderen, • rondleidingen in de Bourgoyen-Ossemeersen.

15 Aankondiging

2017 NUMMER 1

SNEP!


© PATRICK DELABARRE

En de winnaars zijn… Op 10 december 2016 won team De Inquisitie de vijfde quiz van Natuurpunt Gent en 11.11.11, die plaatsvond in de Visitatieschool in Mariakerke. Aan de quiz, opgesteld door Dirk Peeters van 11.11.11 en gepresenteerd door een scherpe Ward Stulens, namen dit jaar 44 ploegen deel. In negen ronden en 158 vragen toonden de teams van vier tot vijf personen wie de meeste allroundkennis in huis had. Elf teams met dezelfde naam waren er vorig jaar ook bij. Al in de eerste ronden namen enkele ‘vaste waarden’ de leiding in het klassement. The Satanic Smurfs, winnaars van vorig jaar, moesten het dit jaar met één man minder doen en stonden al in de eerste rondes op achtervolgen. “Wat is de Engelse term voor vriendinnen van voetbalspelers?” (WAG’s) en “Wie speelde Johnny Cash in de film ‘Walk the Line’?” (Joaquin Phoenix)? De meeste ploegen hadden geen moeite met deze opwarmertjes. Maar in de latere rondes kwam het zwaardere werk. Intussen waren vrijwilligers van Natuurpunt en 11.11.11 danig in de weer om iedereen van spijs en drank te voorzien. De jury hield stevig de rode pen vast. Omstreeks halftwaalf viel het verdict. De kloof tussen De Inquisitie en de volgende teams kon ook in de laatste rondes niet meer gedicht wor-

den. Ziedet en Van Zwam moesten zich tevredenstellen met de ereplaatsen. Het team van het Natuurpuntsecretariaat in Mechelen, ‘Trump had zogezegd ook geen schijn van kans’, deed het slechter dan zijn grote inspirator en eindigde op een respectabele vierde plaats. De beste teams passeerden eerst langs de prijzentafel. Samen met alle vrijwilligers konden we weer een fijne editie van de quiz organiseren. De opbrengst, 2117 euro, gaat deels naar het aankoopproject van Natuurpunt Gent in de Vallei van de Rosdambeek en deels naar de Santécampagne van 11.11.11. Tot volgend jaar!

PLAATS

NAAM

1 2 3 4 5 5

De Inquisitie Ziedet Van Zwam Trump had zogezegd ook geen schijn van kans Café de gebeten hond Noble Savages

© PATRICK DELABARRE

Verslag

© PATRICK DELABARRE

16

S N E P ! 2017 NUMMER 1

TOTAAL

130 126 121 120 119 119

© PATRICK DELABARRE


NATUURPUNTFUIF een absolute topeditie! Op vrijdagavond 16 december 2016 zette Natuurpunt Gent de Balzaal van de Gentse Vooruit weer in vuur en vlam. Een grote portie amusement en gezelligheid, een zaal vol vrolijke feestvierders en een recordopbrengst maakten er een topeditie van! Met het tienkoppige fuifteam – een bende jonge vrijwilligers, ondersteund door een personeelslid van Natuurpunt Gent – trekken we voor de fuif resoluut de kaart van ambiance. Dit is het moment bij uitstek om de jonge garde van de vereniging en alle Natuurpunters met dansbenen eens zonder verrekijker rond de nek in een ontspannen sfeertje te ontmoeten. Het werd een editie zonder optreden van een band, maar dat was voor de vroege feestvierders geen belemmering om er meteen in te vliegen. Misschien zat het happy hour (drie pintjes voor de prijs van twee) daar ook wel voor iets tussen. De muziekkeuze van de Gentse dj’s All Jazz Era en Shizzle le Sauvage werd goed gesmaakt, want de dansvloer stond tot in de

vroege uurtjes afgeladen vol. De jongste dansers waren zestien, de oudste jonge zestigers. Enkele diehards stonden om halfzes ’s morgens op de drempel van de Vooruit te treuren omdat de dj’s naar huis waren…

werk en ondersteunt boerengemeenschappen die bedreigd worden door mijnbouwmultinationals in de partnerlanden Bolivia, Colombia, Guatemala en Peru. De opbrengst van 400 euro van de vestiaire gaat integraal naar hun projecten.

De organisatie van de Natuurpuntfuif vergt elk jaar heel veel helpende handen. Zestig enthousiaste vrijwilligers verzorgden het onthaal en de toegangscontrole, verkochten drankbonnetjes en serveerden pintjes, cocktails en andere drankjes en biologische croques. Daarnaast bemanden een paar gedreven vrijwilligers van Catapa onze fuifvestiaire. Catapa is een vzw die werkt rond duurzame ontwikkeling. De beweging stimuleert rechtvaardige mijnbouw en metaalverbruik via onderzoek en lobby-

Dankzij de vele vrijwilligers, de sponsors, de dj’s en een ongelofelijk mooie opkomst van uitbundig consumerende bezoekers brachten we met de fuif ruim 5000 euro in het laatje voor de aankoop van natuur in de Gentbrugse Meersen. Veel dank aan iedereen en graag tot volgend jaar!

Interesse om de fuif mee te helpen organiseren? Stuur een mailtje naar Joke@natuurpuntgent.org

EETFESTIJN van de Werkgroep Assels Lekker eten voor het goede doel: het is een formule waar geen sleet op komt. Ondanks de vroege datum van deze editie – januari in plaats van maart – schoven opnieuw 80 mensen de benen onder de tafels in De Campagne. Onze vrijwilligers werkten zich twee dagen uit de naad om het de gasten naar de zin te maken. Marcelle en Leen toverden de eetzaal om tot een fleurig restaurant en achter de bar gaven Patric, Dirk en Marieke het beste van zichzelf om de dorstigen van drank te voorzien. Soepman Hans stond klaar met zijn heerlijke soepassortiment en in de keuken verliep alles vlotjes onder leiding van kok Karlien, die met uitsluitend verse ingrediënten een kleurrijk en delicieus winters buffet uit haar hoed toverde. Kortom: het was genieten, met als afsluiter een lekker stukje taart of chocolademousse van Vera of tiramisu van An. De werkgroep zelf bleef achter met een berg afwas en een heel voldaan gevoel. Met de winst wordt weer een stukje groen veilig gesteld in Gent. Daar doen we het voor!

17 Verslag

2017 NUMMER 1

SNEP!


Eerlijk advies â&#x20AC;¢ snoeien â&#x20AC;¢ onderzoek â&#x20AC;¢ aanplant â&#x20AC;¢ vellen â&#x20AC;¢ ...

VERREKIJKERS â&#x20AC;¢ STERRENKIJKERS M I C R O SCO P E N â&#x20AC;¢ T E L E SCO P E N NACHTKI J KER S ...

Een verrekijker, uw ideale reisgezel !

Natuurkijkers.be Nederstraat 25 â&#x20AC;¢ 9700 Oudenaarde +32 (0)55 61 33 13 â&#x20AC;¢ info@natuurkijkers.be â&#x20AC;¢ www.natuurkijkers.be

De vaste waarde in de speksteenkachels

Accumulatiekachel uit hoogwaardig beton

Finse speksteenkachels, kachels in gietijzer gietijzer, r, buitenhaarden, buitenhaar den, vuurkorven en accessoir accessoires es Geraardsberrg Geraardsbergsesteenweg gsesteenweg 76a, 9860 Oosterzele 5rJOGP!SBEJBMJTCF 5      r JOGP!SBEJBMJTC CF

WWW.RADIALIS.BE WWW W..RADIALIS.BE E

Radialis schenkt 1% van van de nettowaarde van van uw aang aangekochte gekochte kachel aan Natuurpunt Natuurpunnt Niet cumuleerbaar, cumuleerbaar, mits voorlegging van deze advertentie. a

18

S N E P ! 2017 NUMMER 1

ontwerp: mietlassuyt@gmail.com â&#x20AC;¢ www.instagram.com/_moesje_

Thijs De Jonghe +32 498 51 78 68 info@lumbricus.be www.lumbricus.be


© GUY HUYLEBROECK

ZEELANDTOCHT 22 januari 2017

Bij -5 °C is thermisch ondergoed geen overbodige luxe, zeker als je naar het winderige Zeeland trekt. Onze eerste stop, het Veerse Meer, lag er nog berijmd bij toen een tjiftjaf begon te zingen. Een grote wolk verre kramsvogels leidde de aandacht af van het watergeweld van vele eenden – vooral smienten en middelste zaagbekken – en ganzen – rotgans, kolgans, grauwe gans, Canadese gans en nijlgans. In de velden op weg naar het Grevelingenmeer liepen verschillende hazen. Ook buizerd is hier algemeen. Aan het paviljoen Meerzicht deden we een eerste poging om de groep overwinterende flamingo’s te spotten, maar die zaten te ver weg. Beter zichtbaar waren brilduikers, rotganzen, grote mantelmeeuwen, slob- en bergeenden en een stel strandlopers – zilverplevier, wulp, steenloper, tureluur, kanoet en scholekster. Een sperwer profiteerde bij onze aankomst aan de Philipsdam van de verwarring bij de lokale zangvogels om een roodborst te slaan – of toch bijna, want de roodborst kon ontsnappen. De sluizen rond Philipsdam zaten tjokvol eenden – vooral duikeenden met veel kuifeenden en tafeleenden en een zestal toppers – maar ook wintertaling, wilde eend en krakeend. De Zuid-Amerikaanse peposakaeend zorgde samen met een zwarte zwaan voor de exotische toets.

Verder zagen we ook een ijsvogel en toendrarietganzen.

Overwinterende flamingo’s

sel van flamingo’s. De gemengde groep van een vijftigtal vogels bestaat uit drie soorten: de Europese, de Caribische en de Chileense flamingo. Het is mogelijk dat de Europese op eigen kracht naar hier kwam, maar de twee andere zijn ontsnapte soorten die zich hier succesvol aangepast hebben. In de groep zat namelijk ook een zevental juveniele dieren, die nog bijgevoederd werden. Onderweg naar het restaurant passeerden nog veel brandganzen de revue en ook smelleken en bruine kiekendief lieten zich bewonderen.

Op weg naar het restaurant stopten we in het jachthaventje van Battenoord, vanwaar de flamingo’s wel te zien waren. Ze komen hier overwinteren, omdat het brakke water van het Grevelingenmeer veel trager bevriest dan het water van hun broedplaats Zwillbrocker Venn in Duitsland. Bovendien is het water rijk aan garnalen, algen en kleine schelpdieren, het geliefkoosde voed-

De duinen van Goeree zijn altijd aantrekkelijk voor overwinterende zangvogels: veertig sneeuwgorzen, zes ijsgorzen en een tiental strandleeuweriken zijn een mooie buit voor vogelspotters. Helaas was het voor Brouwersdam te laat: het was donker toen we aankwamen en we konden alleen nog de residente grijze zeehonden onderscheiden.

De Krammer en de Slikken van de Heen zijn goede plaatsen voor smienten en pijlstaarten en bieden een slaapplaats aan wulpen. In de bossen op de slikken liep een aantal reetjes en een havik zeilde ver over. Iets dichterbij vloog ook een slechtvalk en voelde een groep van een twintigtal wilde zwanen zich veilig op het ijs.

© GUY HUYLEBROECK

19 Verslag

2017 NUMMER 1

SNEP!

© GUY HUYLEBROECK


STA ST TA JIJ KLAAR TA KLAAR VOOR VOO OR EEN EEN WILD DIE DIER R

IN NN NOOD? OOD D?

MELD JEE DAN DAN SNEL SNEL E AAN ALSS VRIJWILL VRIJWILLIGER! LIGER! Het H et Wildlif Wildlife e Taxi Taxi Team Tea eam is een lokale lokale afdeling afdeling van van n VogelbeVogelbescherming Vlaanderen Vlaanderen e vzw vzw in de regio regio Gent-Meetjesland. Gent-Me Meeetjesland. tjesland Het netwerk vrijwilligers-transporteurs datt ggeHet is een ne twerk vvan an vrijw illigers-transporteu urs da ewonde wonde en zieke zieke wilde wild de dieren dieren ophaalt en naar een een erkend erkend Opvangcentrum Vogels Dieren (VOC) brengt. Opvangcentrum vvoor oorr V ogels en Wilde Dier en (V O br OC) engt. Redder vvan Redder an dieren dieren in n nood ŽŽƌŬƌƵŝƐ ũŝũ ŵĞƚ ŽŽƌŬƌƵŝƐ ŵĞƚ ũĞ ũĞ ǁĂŐĞŶ ǁĂŐĞŶ ƌĞŐĞůŵĂƟŐ ƌĞŐĞůŵĂƟŐ ŚĞƚ ŚĞƚ Ŷ ŶŽŽƌĚĞŶ ŽŽƌĚĞŶ ǀǀĂŶ ĂŶ Ě ĚĞ Ğ p rovincie Oos t-Vlaanderen? Of leg je voor voor het het w e of in je erk provincie Oost-Vlaanderen? werk ǀƌŝũĞƟũĚǀĂĂŬƚƌĂũĞĐƚĞŶĂĨŝŶĚĞƌĞŐŝŽ'ĞŶƚͲDĞĞƚũĞƐůĂŶĚ͍,Ğď ǀƌŝũĞ ƟũĚǀĂĂŬ ƚƌĂũĞĐƚĞŶĂĨ ŝŶĚĞ ƌĞŐŝŽ 'ĞŶƚͲDĞĞƚũĞƐƐůĂŶĚ͍ ,Ğď je bovendien bovendien een hartt vvoor oor wilde wilde dieren? dieren? Dan ben ben jij j voor voor ons ons dee geknipte Wildlifee Taxi d geknipte persoon! persoon! Het Het Wildlif Taxi Team Teeam Gent-MeetjesGen nt-MeetjesůĂŶ Ě njŽĞŬƚ ŝŵŵĞƌƐ ĞŶ ŶƚŚŽƵƐŝĂƐƚĞ ǀƌŝũǁŝůůŝŐĞƌƐ Žŵ njŝũŶ nj  ĂĐƟĞǀĞ ůĂŶĚnjŽĞŬƚŝŵŵĞƌƐĞŶƚŚŽƵƐŝĂƐƚĞǀƌŝũǁŝůůŝŐĞƌƐŽŵnjŝũŶĂĐƟĞǀĞ ƚƚĞĂŵǀĂŶĐŚĂƵīĞƵƌƐĞŶĚŝƐƉĂƚĐŚĞƌƐƚĞǀĞƌƐƚĞƌŬĞŶ͘ ĞĂŵ ǀĂŶ ĐŚĂƵīĞƵƌƐ ĞŶ Ğ ĚŝƐƉĂƚĐŚĞƌƐ ƚĞ ǀĞƌƐƚĞƌŬĞŶ͘ tŝůĚĞĚŝĞƌĞŶnjŝũŶǀĂĂŬŚĞƚƐůĂĐŚƚŽīĞƌǀĂŶŚĞƚǁĞŐǀĞƌŬĞĞƌ͕ tŝůĚĞ ĚŝĞƌĞŶ njŝũŶ ǀĂĂĂŬ ŚĞƚ ƐůĂĐŚƚŽīĞƌ ǀĂŶ ŚĞƚ ǁĞŐǀĞƌŬĞĞƌƌ͕ ǀǀĞƌǀƵŝůŝŶŐ͕ŐůĂnjĞŶŽďƐƚĂŬĞůƐ͕njŝĞŬƚĞŶŽĨnjĞůĨƐ;ŚƵŝƐͿŬĂƩĞŶ͘Ğ ĞƌǀƵŝůŝŶŐ͕ ŐůĂnjĞŶ ŽďƐƚĂŬĞůƐ͕ njŝĞŬƚĞŶ ŽĨ njĞůĨƐ ;ŚƵŝƐͿͿŬĂƩĞŶ͘ Ğ sK͛ƐƐƚĂĂŶŝŶǀŽŽƌĚĞŽƉǀĂŶŐ͕ǀĞƌnjŽƌŐŝŶŐ͕ƌĞǀĂůŝĚĂƟĞĞŶŚĞƚ s K ͛ƐƐƚĂĂŶŝŶ ǀŽŽƌĚĞ Ğ ŽƉǀĂŶŐ͕ ǀĞƌnjŽƌŐŝŶŐ͕ƌĞǀĂůŝĚĂƟĞĞŶŚĞƚ vrijlaten deze dieren. krijgen een opnieuw vrijla ten vvan an n de ze dier en. ZZo o krijg en zzee ee en tweede tweede eigen VOC kkans. ans. EEen en dier komt komt echter e ter niet ech niet op eig n een V OC en houtje iin niett zzelf naar VOC tterecht. erecht. Wanneer Wanneer de vinder het het dier nie elf naa ar een V OC ŬŬĂŶďƌĞŶŐĞŶ͕ŬŽŵƚŚĞƚtŝůĚůŝĨĞdĂdžŝdĞĂŵŝŶĂĐƟĞ͘ ĂŶďƌĞŶŐĞŶ͕ŬŽŵƚŚĞĞƚtŝůĚůŝĨĞddĂdžŝddĞĞĂŵŝŶĂĐƟĞ͘

Raad én daad ^^ƉĞĐŝĮĞŬnjŽĞŬĞŶǁŝũĐŚĂƵīĞƵƌƐŽŵĚĂĚĞŶƚĞǀĞƌǁĞnjĞŶůŝũŬĞŶ͕ ^ƉĞĐŝĮĞŬ ŝĮ Ŭ njŽĞŬŬĞŶ Ğ ǁŝũŝũ ĐŚ ŚĂƵī īĞƵƌƐ Žŵ ĚĂĚ Ě ĚĞŶƚĞ ǀĞƌǁĞnjĞŶůŝũŬĞŶ͕ namelijk he phalen en tr ansporteren vvan an n hulpbehoe venhett op ophalen transporteren hulpbehoevende wilde dieren dieren naar het het dichtstbijzijnde dichtstbijzijnde opvangcentrum. opvangcentrum. Daarnaas zoekken we we dispatchers dispatchers die instaan instaan vvoor oor de teteDaarnaastt zoeken ůĞ ĨŽŽŶƉĞƌŵĂŶĞĞŶƟĞ ĞŶ ĚŝĞ ĚĞ ǀŝŶĚĞƌƐ ǀĂŶ ĞĞŶ ŶŽŽĚůŝũĚĞŶĚ ůĞĨŽŽŶƉĞƌŵĂŶĞŶƟĞĞŶĚŝĞĚĞǀŝŶĚĞƌƐǀĂŶĞĞŶŶŽŽĚůŝũĚĞŶĚ dier de juis te raad raad a ggeven. even. Uit eraard ssta ta je err niet niet alleen vvoor. oor. juiste Uiteraard V ogelbescherm ming Vlaander en voorziet voorziet ee en ggepaste epaste oplei Vogelbescherming Vlaanderen een oplei-ding zzodat odat je vvol o zzelfvertrouwen ol elfvertrouwen aan de slagg kan. kan. Adviseer Ad i graag mensen die di een kwetsbaar kkwetsba t baar nes tj tjong vin i jij graag nestjong vinden? Schrik je er nie voor terug terug om een wild dier uit zijn niett voor ďĞŶĂƌ ĚĞ ƐŝƚƵĂƟĞ Ɵ ƚĞ ďĞǀƌŝũĚĞŶ͍ ,Ğď ũĞ ƟũĚŽŵ Ž ĂĨ ĞŶ ƚŽĞ ĞĞŶ ďĞŶĂƌĚĞƐŝƚƵĂƟĞƚĞďĞǀƌŝũĚĞŶ͍,ĞďũĞƟũĚŽŵĂĨĞŶƚŽĞĞĞŶ noodlijdend wild wild dier naar een VOC VOC over over te te brengen? brengen?

Mail jouw jouw contactgegevens contactgegevens (n (naam, aam, adr adres, es, ttelefoon/gsm elefoon/gsm en e-mailadres) e-mailadr es) naar n WT WTT.regiogent@vogelbescherming.be. T.r . egiogent@v @ ogelb bescherming.be. W info? Contacteer Contacteer ons snel via v bovenstaand bovenstaand Wens ens je meerr info? ĞͲŵĂŝůĂĚƌ ŝů Ě ĞƐ͘t t ŬŝũŬĞŶĂůǀ tŝũ tŝũŬŝũŬ ů ĂƐƚƵŝƚŶĂĂƌũŽƵǁ ƚ ŝƚ ũ ǁƌĞĂĐƟĞ͘ Ɵ ĞͲŵĂŝůĂĚƌĞƐ͘tŝũŬŝũŬĞŶĂůǀĂƐƚƵŝƚŶĂĂƌũŽƵǁƌĞĂĐƟĞ͘

20

S N E P ! 2017 NUMMER 1


)

RiElligTer T R P n e e n v r ij w va

Marijke organiseert

Marijke Verstraelen is bij Natuurpunt Gent al lang geen onbekende meer. Ze heeft er maar liefst twintig jaar als secretaris van de Werkgroep Assels op zitten, een engagement dat ze altijd met veel liefde en enthousiasme heeft volbracht. We strijken neer in haar zetel voor een kop koffie en een babbel over een leven vol natuur. Marijke kreeg de liefde voor de natuur met de paplepel mee. Haar vader was onderwijzer in een stadsschool en toonde een levendige interesse voor biologie en alles wat met planten en dieren te maken had. Zijn kennis van de natuur en zijn ervaring als onderwijzer leverden hem een job op als conservator in het schoolmuseum Michel Thierry in het Berouw. Onder zijn leiding werd het Schoolmuseum gereorganiseerd en overgebracht naar een deel van de SintPietersabdij op het Sint-Pietersplein. Mede daardoor bestaat het huidige Kina – het Natuurmuseum voor kinderen en jongeren – vandaag uit De Wereld van Kina: De Tuin (in het Berouw) en De Wereld van Kina: het Huis (op het Sint-Pietersplein).

Bio-bomma “Als kind was dat fantastisch: al die opgezette vlinders, kevers, levende hamsterkes en een fret van dichtbij te zien”, vertelt Marijke. “Er was altijd iets te beleven. We woonden in een huis met tien personen, grootmoeder inbegrepen. Er was een heel grote tuin, dus we hadden veel plaats om ons uit te leven. Als vader ergens een witte muis had zien lopen, bracht hij ze mee. Dan hadden we een muis in een terrarium.” Ze kwam voor het eerst in contact met een natuur- en milieuvereniging toen ze lid werd van vzw Natuurreservaten, een van de voorlopers van Natuurpunt Gent. Ze was het ideeëngoed erg genegen, maar had geen tijd om zich te engageren, want ze was druk bezig als moeder en verpleegkundige en dat slokte al haar tijd op. Ze werkte als verpleegster in een stedelijke school voor bijzonder onderwijs. In 2000 zorgde zij ervoor dat de school startte met afval recycleren door deel te nemen aan de campagne ‘Milieu op School’ (MOS). In 2010 ging ze niet alleen met pensioen, maar vierde de school

ook tien jaar MOS. Marijke kreeg van haar zoon toen ze grootmoeder werd de titel ‘bio-bomma’. Toen de onderhandelingen liepen over de aanleg van de R4, werd duidelijk dat er in Drongen veel groen zou verdwijnen. Iemand gaf haar een tip over een kleine groep actievoerders rond de Assels, een werkgroep van de toenmalige Actiegroep Bourgoyen-Ossemeersen. Die groep onderzocht de hinder van de aanleg van de R4 op natuur en milieu. Na de infovergadering werd Marijke actief lid van de Werkgroep Assels. De toenmalige secretaris stapte in de politiek en Marijke had meer tijd vrij nu haar zoon 18 jaar geworden was. Zo kon de werkgroep meteen een nieuwe secretaris verwelkomen.

actie al enkele jaren niet meer organiseren: er zijn minder amfibieën, onder meer door het groot aantal openbare werken in de Assels aan de spoorweg en de riolering.”

Trotse herinneringen Het jaarlijks eetfestijn in de Campagne dat de werkgroep organiseert om geld in te zamelen voor de aankoop van natuurgebied, is een van Marijkes favoriete evenementen. “Dan komt het erop aan om veel volk in actie te krijgen en de tafels goed te vullen. De sfeer is altijd gezellig, het eten superlekker en iedereen gaat tevreden naar huis. En de opbrengst gaat naar de aankoop van natuurgebied. Twee keer winst dus!” De eerste zondag van de herfstvakantie organiseert de werkgroep een familienamiddag, om kinderen en ouders spelenderwijs in contact te brengen met de natuur. “De kinderen knutselen met natuurlijk materiaal, kunnen op wandeling met een gids en er is ook altijd verteltheater. Werken met kinderen is heel leuk, maar het is vaak niet gemakkelijk om vrijwillige begeleiders te vinden. Wie goed met kinderen kan omgaan, mag me altijd een seintje geven om aan de familienamiddagen mee te werken”, lacht Marijke. Wat ook veel voldoening gaf, was de paddenoverzetactie in de Assels, vroeg in de lente. De hele buurt en de lagere scholen van Drongen werden erbij betrokken. “We organiseerden een voordracht over amfibieën en ook een tekenwedstrijd voor de kinderen met mooie prijzen voor de winnaars. Jammer genoeg kunnen we deze

21 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!

Toekomst Marijke kijkt tevreden terug op haar inzet voor de Werkgroep Assels. “De voorbereiding van een activiteit is spannend. Het moment zelf ook. Je vertegenwoordigt Natuurpunt en je wilt dat de activiteit goed scoort. De weken voordien zijn soms wel stresserend. Ik word een dagje ouder en kan daar nu wat minder tegen. Maar ik heb heel veel geleerd in de werkgroep over communicatie, samenwerking en organisatie.” Marijke zou de Werkgroep Assels graag zien groeien, want nu zijn er wat te weinig actieve vrijwilligers. Ze heeft twintig jaar lang graag gewerkt voor Natuurpunt – het was haar voornaamste hobby – maar wil nu stilaan ook wat meer tijd investeren in haar eigen tuin en huis en in haar omvangrijke familie. Ze zorgt voor haar moeder en soms ook voor de kleinkinderen. Af en toe organiseert ze familiebijeenkomsten, zoals dit jaar met Kerstmis naar zee. Zo’n trip met 33 personen, inclusief haar moeder van 89 jaar, vergt ook wel wat organisatietalent. Daarom doet Marijke een oproep aan kandidaten die de Werkgroep Assels kunnen versterken. Wil jij opkomen voor de natuur in Drongen? Geef dan zeker een seintje aan marijke.verstraelen@telenet.be. Ze verwacht je met open armen!


Soort van het jaar

het lieveheersbeestje Elk jaar stellen Natuurpunt Gent en de Stad Gent een plant of dier in de kijker. In 2017 is het de beurt aan het lieveheersbeestje. Zonnekever, hemelskoetje, pimpompulleke en pimpaljoentje… Het zijn maar enkele bijnamen voor het lieveheersbeestje. Bij jong en oud spreken de kevertjes enorm tot de verbeelding. Volgens velen zijn het regelrechte geluksbrengers. Bovendien hebben ze een stevige reputatie als de natuurlijke vijand van bladluizen. Maar ondanks hun populariteit zijn deze kleurrijke kevers toch ondergewaardeerd. Ze worden nog te weinig bestudeerd en staan zelden vermeld in natuurbeheerplannen of beleidsdocumenten. Omdat enkele soorten lieveheersbeestjes op de rode lijst staan en omdat er in Gent heel veel soorten voorkomen, slaan Natuurpunt Gent en de stad Gent dan ook de handen in elkaar om lieveheersbeestjes een jaar lang op de voorgrond te plaatsen.

Vereniging

Een bijzondere keversoort Net als wilde bijen vertellen lieveheersbeestjes een echt verhaal over ‘biodiversiteit’. Het is een zeer gevarieerde soortengroep die in verschillende biotopen leeft: van bloemrijke ruigten over houtkanten tot struwelen en akkerranden. België telt een honderdtal soorten lieveheersbeestjes, waarvan een zeventigtal soorten in Vlaanderen en ruim 32 soorten in Gent voorkomen. Zo zijn ze zeer talrijk op plaatsen als de UGent-terreinen aan de Sterre of het Citadelpark. Ook in de BourgoyenOssemeersen en de Gentbrugse Meersen leven veel lieveheersbeestjes. Daar zie je dan weer typische soorten van natte en ruige gebieden.

22

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Ook jij bent wetenschapper: help de soort inventariseren! In België zijn alle inheemse lieveheersbeestjes wettelijk beschermd. Ondanks hun populariteit worden ze minder vaak geïnventariseerd dan vlinders en libellen. Daardoor is er weinig bekend over hun verspreiding en ecologie. Wij brengen graag de aanwezigheid van de verschillende soorten in Gent in kaart en vragen daarbij de hulp van zoveel mogelijk Gentenaars. Al wat je nodig hebt is een stevig sleepnet, een paraplu en een potje met watten. Vanaf eind april vind je onze banner op gent.waarnemingen.be en kun je meteen doorklikken naar onze projectpagina, waar je je waarneming kunt ingeven. Registreren hoeft niet. Wil je graag hulp om de lieveheersbeestjes op naam te brengen? Neem eens een kijkje op www.stippen.nl. Daar vind je ook een bijzonder handige determinatietabel. Wie graag gebruikmaakt van een zoekkaart, kan er voor anderhalve euro eentje op de kop tikken aan het onthaal in het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen of via joke@natuurpuntgent.org. Vanaf 26 april ontdek je ook de soorten die in Gent het meest voorkomen op onze campagnepagina op www.natuurpuntgent.be.

Lieveheersbeestjes centraal op heel wat activiteiten In de agenda vooraan in deze Snep! vind je al een uitgebreid overzicht van activiteiten die dit voorjaar plaatshebben in het kader van deze campagne: van de wildeplantenbeurs over de Dag van het Park tot een insectenwandeling met speciale aandacht voor lieveheersbeestjes in de Gentbrugse Meersen en nog veel meer. Je herkent ze aan het speciale lieveheersbeestjesicoontje. Hieronder vind je nog een aantal activiteiten die over een langere periode gepland zijn. Op 26 april geven we samen met de stad de officiële aftrap voor de campagne! De kalender is dus nog volop in de maak. Houd daarom zeker ook onze campagnepagina op www.natuurpuntgent.be in het oog. OOGVLEKLIEVEHEERSBEESTJE © GILLES SAN MARTIN

Fotocampagne voor de kapoentjes Maar in het algemeen vind je in parken, op begraafplaatsen, op (spoorweg)bermen en in allerlei kleine landschapselementen als akkerranden en grachten meestal wel een keur aan lieveheersbeestjes. Twee soorten die op Vlaams niveau bijzondere aandacht vereisen, komen in Gent vrij algemeen voor: het dertienstippelige en het tweestippelige lieveheersbeestje. Sommige soorten lieveheersbeestjes zijn gaandeweg zeldzaam aan het worden doordat ze afhankelijk zijn van een typische habitat. De talrijkste soorten gedijen in diverse vegetaties en hebben een uitgebreid dieet, maar de meeste soorten zoeken naar voedsel in heel specifieke vegetatielagen, zoals in hoge boomkruinen of karakteristieke struiklagen. Het is dus belangrijk om deze diertjes meer hoogwaardige groene ruimte te bieden, die zo weinig mogelijk versnipperd is. Stadstuinen kunnen daarin een essentiële verbindende schakel vormen. Met onze campagne willen we de Gentenaars in de eerste plaats laten kennismaken met de lieveheersbeestjes. Via boeiende informatie willen we hen motiveren om deze keversoort met het hele gezin te ontdekken en welkom te heten in de tuin. Op 26 april geven we samen met de stad de officiële aftrap van onze campagne. We lanceren meteen ook een handige folder, die iedereen gratis mag meenemen. Kom naar een van onze activiteiten, neem deel aan onze fotocampagne, help ons de Gentse soorten te inventariseren of ga aan de slag met onze tuintips. Aan jou de keuze!

‘Kapoentjes’ is de soortnaam voor de meestal kleinere, vaak behaarde soorten lieveheersbeestjes. Wij gaan niet alleen deze kevers, maar ook de ‘echte’ kapoentjes inventariseren. Na de kick-off van 26 april openen we op Facebook een campagnepagina voor alle foto’s van kinderen die we verkleed of gegrimeerd als lieveheersbeestje op onze activiteiten spotten. Ook foto’s die ouders zelf insturen, krijgen een plaatsje. Je zult ons verder geregeld tegenkomen met een camera in de aanslag om beelden te maken voor onze fotowand in de tentoonstellingsruimte van het NMC De Bourgoyen. Neem voor alle informatie een kijkje op onze Facebookpagina en website!

September-oktober - Grote bomen- en struikenverkoop De meeste lieveheersbeestjes vind je in bomen en struikachtige planten. Daarom bieden we jullie tijdens onze jaarlijkse bomen- en struikenverkoop de soorten die bij deze beestjes het populairst zijn. Bestellen kan vanaf september via de Snep! en onze website. 28 oktober wordt de afhaaldag. Noteer die datum alvast in jullie agenda!

Verjaardagsfeestjes met lieveheersbeestjes als thema vanaf september te boeken, meer info binnenkort Elk kind droomt van een geslaagd verjaardagsfeestje. Vanaf september bieden we de mogelijkheid om een verjaardagsfeestje te boeken voor vijf- en zesjarigen rond het thema lieveheersbeestjes. Wij stippelen voor jou een mooi programma uit.

23 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!


Lieveheersbeestjes in je tuin? Tips! Gebruik geen pesticiden of insecticiden. Lieveheersbeestjes zijn de natuurlijke vijanden van heel wat insecten, in het bijzonder bladluizen, schildluizen, mijten en andere kleine insecten die zich voeden met plantensappen. Ze zorgen dus voor een natuurlijke bestrijding van bladluizen. Zo kan één lieveheersbeestje in zijn leven tot wel 5000 bladluizen eten. BEHAARD LIEVEHEERSBEESTJE © ROELAND LIBEER

Geef lieveheersbeestjes (en meteen ook verdwaalde bijen en vlinders) een thuis met een insectenhuisje. Als lieveheersbeestjes op zoek zijn naar een onderkomen, willen ze graag veel kleine ruimtes bij elkaar. Ze overwinteren en slapen namelijk graag in groepen. Insectenhotels met verschillende compartimenten zijn daarom ook geschikt voor lieveheersbeestjes. Lieveheersbeestjes gevonden in je huis in de winter? Dat is een groep in diapauze, een soort winterslaap. Als je ze niet stoort en in de lente het raam openzet, vliegen ze gewoon weer weg. Verstoor ze dus liever niet.

TIENSTIPPELIG LIEVEHEERSBEESTJE © GILLES SAN MARTIN

Beheer je tuin ecologisch. Smetteloze bloemenborders en gemillimeterde gazons hebben weinig waarde voor insecten. Laat wat dode holle stengels, vruchten, dennenappels en bladeren liggen als overwinteringsplek voor kevers. Zorg voor een bloemenrijke tuin. Lieveheersbeestjes houden van bloeiende ruigten. In de maanden waarin ze talrijk voorkomen – van maart tot september – kun je hun zo’n plekje bieden door bijvoorbeeld korenbloemen te zaaien. Kies voor bloemenmengsels met inheemse soorten die aangepast zijn aan de bodemomstandigheden in je tuin. Ook houtkanten zijn een geliefde biotoop. Kies dus voor een levende houtkant in plaats van een steriel hek om je tuin mee af te schermen. Of leg verschillende houtkanten aan in je tuin, bijvoorbeeld rond composthopen, plantenbakken, enzovoort.

TIENSTIPPELIG LIEVEHEERSBEESTJE © GILLES SAN MARTIN

TWAALFVLEKLIEVEHEERSBEESTJE © GILLES SAN MARTIN

Vereniging

24

S N E P ! 2017 NUMMER 1

Heb aandacht voor waardplanten. Lieveheersbeestjes vind je overvloedig op brandnetels, distels en alle planten en kruiden waar veel bladluizen op verschijnen. Die worden nogal gauw als ‘onkruid’ gewied, maar het loont de moeite om er een plaatsje voor te voorzien. In de moestuin kan OostIndische kers tijdelijk veel voedsel bieden aan lieveheersbeestjes. Ook bepaalde struiken als heggenrank, meidoorn of sleedoorn zijn goede waardplanten. Je vindt veel specifieke soorten in bomen als zomereik, linde, wilg en berk, maar ook op naaldbomen als grove den. Kies altijd voor inheemse soorten, want veel bomen worden in de handel geselecteerd op bladluisresistentie. Veel kruiden, planten, struiken en bomen vind je trouwens binnenkort op onze wildeplantenbeurs (zie ook p. 15) en in het najaar op onze bomen- en struikenverkoop.


Natuur voor altijd Wie ervan geniet om te wandelen in de natuur, ziet ook hoe kwetsbaar die natuur is en hoe ze vaak moet wijken voor onze menselijke expansiedrift. Gelukkig is er Natuurpunt. Wij trachten de meest kwetsbare gebieden te beschermen, voor altijd! Maar dat gaat langzaam en vergt veel doorzettingsvermogen en geduld van onze vrijwilligers. Toch geven we de moed nooit op, want we heben een droom waarin we geloven en daar putten we veel energie uit. Onze droom is om alle waardevolle natuurgebieden met elkaar te verbinden, zodat zeldzame dieren en planten ruimte krijgen om onbezorgd verder te leven. Om alle Vlamingen de kans te geven rust te vinden en de schoonheid van de natuur te ervaren. Zo staat er te lezen in de missie van Natuurpunt. Maar het wordt steeds moeilijker om alle aankopen te financieren, want de Vlaamse overheid verstrekt steeds minder aankoopsubsidies en de grondprijzen stijgen. Daarom besteedt Natuurpunt de laatste jaren niet alleen veel aandacht aan het inzamelen van giften, maar ook aan legaten.

Neem de natuur op in je testament Vele mensen willen iets terugdoen voor de natuur die zo goed voor ons zorgt. Voor mensen die alleen zijn en geen kinderen hebben, kan het daarbij een optie zijn om aan de natuur te denken als ze hun testament opstellen. Want door Natuurpunt op te nemen in je testament help je de natuur mee beschermen voor altijd. Eigenlijk doet iedereen er goed aan om naar de notaris te stappen om de zaken voor later goed te regelen. Normaal regelt de wet wie je erfgenamen zijn, maar met een testament kun je deels zelf beslissen wie van jou zal erven. Zo is er het zogenaamde duolegaat, waardoor je erfgenamen hun erfdeel netto ontvangen, belastingvrij. De voorwaarde daarbij is dat het goede doel van jouw keuze, bijvoorbeeld Natuurpunt, als mede-erfgenaam alle belastingen en kosten betaalt. Op die manier realiseer je zowel een bonus voor je erfgenamen als een mooi legaat voor Natuurpunt.

Dankzij legaten kan Natuurpunt de droom waarmaken Wie Natuurpunt opneemt in zijn of haar testament, kan daar speciale wensen aan toevoegen. Je kunt bijvoorbeeld specifiek de

natuur in jouw geboortestreek steunen of de projecten van de afdeling waar je lid van bent. Dat kan dan bijvoorbeeld als volgt: “Met dit legaat dient de kwetsbare natuur in en nabij de Assels te Gent of omgeving veilig gesteld en beschermd te worden, onder meer via aankopen van gronden.”

Of: “Het legaat moet ten goede komen aan die projecten van Natuurpunt die ressorteren onder de bevoegdheid van de afdeling Natuurpunt Gent.” Op deze manier kunnen wij het legaat koppelen aan specifieke projecten of afdelingen en kun je erop vertrouwen dat de erfenis die je nalaat geïnvesteerd wordt in de natuur waar jij het meest van houdt. Natuurpunt organiseert regelmatig informatiedagen over testamenten. Heb je interesse of overweeg je om Natuurpunt als goed doel op te nemen in je testament, dan ben je van harte welkom op maandag 20 maart in het NMC De Bourgoyen (zie kadertje). Joost Verbeke, die bij Natuurpunt verantwoordelijk is voor schenkingen en legaten, biedt je een praktisch overzicht van de mogelijkheden en van de fiscaal meest voordelige formules. Na afloop kun je in alle discretie je persoonlijke vragen stellen. Wens je hulp bij het opmaken van je testament? Neem ook dan gerust contact op. Natuurpunt maakt graag tijd voor je en komt als je dat wilt ook naar je toe om één en ander te bespreken onder vier ogen.

INFOSESSIES LEGATEN IN GENT Welkom op de infosessies over legaten op maandag 20 maart om 10.00 uur of om 19.30 uur in de cafetaria van het NMC De Bourgoyen. Met alle vragen kun je terecht bij Joost Verbeke, 015/29.72.49 of 0477/20.47.27, joost.verbeke@natuurpunt.be

VOORBEELD DUOLEGAAT ‘Vandaag schrijf ik, Arthur Natuur, geboren op ../../…. te …., wonend te (adres), mijn testament. Als algemeen legataris van mijn integrale nalatenschap benoem ik de vereniging Natuurpunt Beheer vzw, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen, ondernemingsnummer BE0409.423.736 of haar rechtsopvolger. Aan haar draag ik op om aan de volgende personen een som geld te vermaken, als bijzonder legaat, globaal ter waarde van 50% van mijn volledige nalatenschap in onderlinge verhouding zoals aangegeven. 1. Aan mijn vriendin ABC, geboren op ../../…., te… heden wonend in …: 1/4 2. Aan mijn broer DEF, geboren op ../../…., te… heden wonend in …: 1/8 3. Aan mijn nicht GHI, geboren op ../../…., te… heden wonend in …: 3/8 4. Aan mijn vriend JKL, geboren op ../../…., te… heden wonend in …: 1/4 Elke bijzonder legataris erft vrij van erfbelasting en van kosten die verbonden zijn aan de verdeling en vereffening van mijn nalatenschap. De algemeen legataris zal de woning openstellen voor de andere erfgenamen in het geval zij zaken uit mijn woning willen hebben als aandenken of voor eigen gebruik. Het is mijn wens om de natuurwaarden in en rond Gent mee te helpen beschermen. Gedaan te Gent, 9/6/2016 Handtekening ……

25 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!


Vereniging

26

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Nieuwe aankopen begin

2017

Natuurpunt Gent blijft zijn beste beentje voorzetten om in zijn werkingsgebied bijkomend natuurgebied aan te kopen. We willen zoveel mogelijk grote aaneengesloten natuurgebieden in eigendom krijgen, omdat grote gehelen veel meer overlevingskansen bieden voor bedreigde dier- en plantensoorten. Bovendien zijn grotere gebieden ook tijds- en kostenefficiënter te beheren dan (vele) kleine verspreide snippers natuur.

Aankopen in de Latemse Meersen en de Assels. Oranje: nieuwe percelen. Lichtgroen: in eigendom en beheer van Natuurpunt. Donkergroen: in beheer van Natuurpunt.

De allereerste aankoop in het werkingsgebied van Natuurpunt Gent in 2017 konden we realiseren in de Latemse Meersen. Op 12 januari 2017 werd de akte verleden voor de aankoop van twee percelen grasland, gelegen in natuurgebied, met een gezamenlijke oppervlakte van 63a 90ca. De percelen werden aangekocht van mevrouw Magdalena Aelterman en haar drie kinderen. De nieuw verworven terreinen vormden een enclave binnen een groot gebied dat Natuurpunt al in eigendom of beheer heeft. Ze sluiten dan ook perfect aan bij de naastliggende percelen. Op die manier is alweer een puzzelstukje bijgelegd om tot een aaneengesloten natuurgebied te komen.

Nieuwe natuur in de Assels De tweede aankoop van 2017 konden we sluiten in de Assels. Op 25 januari 2017 werd de akte verleden voor de aankoop van drie percelen, gelegen in natuurgebied, met een gezamenlijke oppervlakte van 76a 87ca. De percelen werden aangekocht van mevrouw Francine Blanchaert en zijn gelegen in het noordelijk deel van het zogenaamde ‘ei’ in de Assels. Dit was het enige deel van het ei waar we tot nog toe geen eigendom hadden. Een van de nieuw aangekochte percelen is de toe-

gangsweg vanaf de Zevenbladstraat naar de twee andere nieuw aangekochte percelen. Alle drie de percelen zijn vrij van gebruik, maar liggen er al jaren onbeheerd bij en ontwikkelen zich naar een wilgenstruweel. Belangrijk is ook dat Natuurpunt door deze aankoop kon voorkomen dat een tuin zou worden uitgebreid in natuurgebied.

Afwachten wat 2017 brengt… We hopen in 2017 nog meer aankopen te kunnen realiseren. Zowel in de Latemse Meersen als in de Gentse natuurgebieden en in de Damvallei zijn er nog altijd reële aanDoor de aankopen van de voorbije twee jaar hebben we nog altijd geld tekort om alle rekeningen te vereffenen. Alle giften zijn dan ook meer dan welkom… zeker ook om dit jaar te blijven aankopen. Wie wil storten voor een specifiek aankoopproject, kan dit doen op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt Beheer vzw. Vermeld als mededeling ‘Gift + het projectnummer van je keuze’. Voor giften vanaf 40 euro per jaar ontvang je een fiscaal attest.

27 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!

koopopportuniteiten. Maar het zal niet vanzelfsprekend zijn om die kansen te benutten, want Natuurpunt Beheer heeft momenteel noodgedwongen een aankoopstop moeten invoeren. Dat komt doordat de budgetten voor aankoopsubsidies van de Vlaamse overheid tekortschieten. Natuurpunt is volop aan het onderhandelen over bijkomende subsidiemiddelen die het mogelijk moeten maken het aankoopbeleid op peil te houden. Indien er niet snel extra ondersteuning komt van de Vlaamse Regering, dreigt 2017 een barslecht jaar te worden voor de aankoop van natuurgebieden.

Assels, nr. 6651 Bourgoyen-Ossemeersen, nr. 6613 Damvallei, nr. 6630 Gentbrugse Meersen, nr. 6682 Hutsepot, nr. 6689 Keuzemeersen, nr. 6624 Latemse Meersen, nr. 6629 Leeuwenhof, nr. 6638 Oude Moervaartarm, nr. 6678 Overmeersen, nr. 6694 Rosdambeekvallei, nr. 6691


Hutsepotbos en omgeving krijgen ambitieuze toekomst In samenwerking met de andere Parkbospartners wil Natuurpunt Gent werk maken van de ontwikkeling van Rijvissche, een belangrijk deelgebied van de groenpool Parkbos, dat bijkomende kansen biedt voor de natuur en de recreant in de groenpool. De ideeën zijn verzameld, de plannen gemaakt, het is tijd om te starten met de effectieve realisatie op het terrein. De volgende jaren zullen we jullie via Snep! stelselmatig op de hoogte houden van de voortgang.

Het Parkbos is de meest zuidelijke van de vier groenpolen die in en rond Gent worden ontwikkeld. De andere groenpolen zijn de Gentbrugse Meersen, de Vinderhoutse Bossen en het Oud Vliegveld in Oostakker en Lochristi. Het Parkbos strekt zich uit over Gent (deelgemeenten Zwijnaarde en Sint-Denijs-Westrem), De Pinte en Sint-Martens-Latem. Rijvissche is volledig gelegen in de deelgemeente Zwijnaarde. In dit deelgebied vinden we ook het Hutsepotbos, dat Natuurpunt twee jaar geleden aankocht, en het kasteel Rijvissche. Het deelgebied wordt in het noorden begrensd door de E40, in het oosten door de Grotesteenweg-Noord (N60) en in het westen door woongebied en een zone voor kantoorachtigen. De zuidelijke grens wordt deels gevormd door de Rijvisschestraat en deels door de zuidelijke grens van het kasteelpark Rijvissche. De totale oppervlakte is circa 41,70 hectare.

Mooie uitgangssituatie Het gebied Rijvissche heeft een aantal belangrijke kwaliteiten. Zo is het bodemreliëf er nagenoeg niet gewijzigd – een uitzonderlijke situatie in onze verstedelijkte regio. Het gebied ondergaat nog altijd de invloed van de Scheidbeek en evolueert van een natte depressie met kleibodem in het noorden – waar het gebied eveneens een waterbergende functie vervult – naar een zandleem- en ten slotte zandbodem in het zuiden. De enige uitzondering hierop zijn de zone waarin twee villa’s zijn gebouwd (zwart gearceerd op kaart 3), het kasteelpark en de tracés van de voormalige spoorwegbedding en trambedding. Hier is het oorspronkelijke bodemreliëf significant gewijzigd door menselijk ingrijpen, maar omwille van de historische waarde van deze ingrepen wordt dit nu als een kwaliteit gewaardeerd. Het grootste deel van Rijvissche staat op de biologische waarderingskaart aangeduid als biologisch waardevol tot zeer waardevol (zie kader met kaart 2).

Werkgroep Rijvissche

Kaart 1: Situering. De zone binnen de rode lijn is het deelgebied Rijvissche.

Vereniging

In 2015 werd een werkgroep Rijvissche opgericht, die bestaat uit alle Parkbospartners en Natuurpunt Gent. De aanleiding voor de oprichting van deze werkgroep was enerzijds de beslissing van de Raad van State in 2014 om de bestemming wetenschapspark te schrappen en de daaropvolgende aankoop van het Hutsepotbos door Natuurpunt van het stadsontwikkelingsbedrijf Gent (SO Gent). In haar bestuursakkoord 2013-2018 had de stad Gent bovendien te kennen gegeven de zone van het Hutsepotbos te willen herbestemmen naar bosgebied. Anderzijds was er ook het ontbreken van een onteigeningsplan voor het nat natuurgebied in het deelgebied Rijvissche meer noordelijk van het Hutsepotbos. Geen van de partners van het Parkbos was voordien ook aangeduid als trekker voor de realisatie van dit deelgebied.

28

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Rijvissche op de biologische waarderingskaart hf -: minder goed ontwikkelde natte ruigte met moerasspirea

mr

sz 





vm

hx:

zeer soortenarm ingezaaid grasland

kj-:

hoogstamboomgaard met weinig en (deels) afgetakelde hoogstamfruitbomen

hp+

sf

hx hfͲ un

kpk

hp+: soortenrijk permanent cultuurgrasland met relicten van halfnatuurlijke graslanden

kjͲ

kpk

kj

kpk: kasteelpark (openbaar of privé)

n

mr:

rietland bevat ook mc: grote zeggenvegetatie

n:

loofhoutaanplant

sz:

opslag van allerlei aard (vaak op sterk verstoorde gronden)

un:

residentiële woonwijk met deel opgaand groen (>80%)

vm: mesotroof elzenbos met zeggen Kaart 2: biologische waarderingskaart, 2014

In 2015-2016 stelde de stad Gent een uitvoerige inventarisatienota op van het gebied. Studie- en ontwerpbureau Omgeving kreeg daarna de opdracht om in nauw overleg met de werkgroepleden een coherente landschapsvisie uit te werken. Ook de klankbordgroep Parkbos en het overlegplatform Zwijnaarde werden bij de opmaak betrokken. Een belangrijke opgave voor de studie was het inpassen van een fietsverbinding richting het Don Boscocollege en het Wetenschapspark Ardoyen in aansluiting op de toekomstige fietssnelweg op de oude spoorwegbedding. Daarnaast moest de studie ook oplossingen zoeken voor de parkeerproblematiek in de Rijvisschestraat, de aansluiting op het Wetenschapspark Ardoyen verzekeren, een ontvangstruimte voor de groenpool ontwerpen en het natuurgebied verder ontwikkelen als versterking van het bestaande landschap. Als sluitstuk van de opdracht van de werkgroep werd eind 2016 een realisatiestrategie uitgewerkt, met een overzicht van alle nog te ondernemen acties om de landschapsvisie uit te voeren en het gebied optimaal te laten functioneren als onderdeel van het Parkbos.

Natuurpunt aan zet In de realisatiestrategie van de werkgroep Rijvissche werd afgesproken dat Natuurpunt Gent zal instaan voor het uitvoeren van de landschapsvisie in het natuur- en bosgebied, met uitzondering van het fietspad. Daartoe zal Natuurpunt de natuur- en bosgebieden in Rijvissche die nog in privébezit zijn, proberen aankopen om er nadien een natuurbeheer te kunnen instellen. Concreet betekent dat bijvoorbeeld nieuwe bospercelen, bosmantels, houtkanten en knotbomen-

rijen aanplanten, grasland maaien en verlande grachten open maken. Deze werken zullen allemaal worden opgenomen in een beheerplan, dat ook zal dienen om de erkenning als natuurreservaat aan te vragen bij de Vlaamse overheid. Naast het Hutsepotbos heeft Natuurpunt in Rijvissche ook een loods in eigendom, gelegen tussen de Rijvisschestraat en Don Bosco. Die loods is nog tot eind 2017 in gebruik van Samenlevingsopbouw Gent. In de toekomst blijft wellicht een deel van de opslagcapaciteit behouden, maar zal de loods bovendien een onthaalfunctie vervullen voor de Parkbosbezoekers. Natuurpunt Gent en de andere Parkbospartners willen er graag een permanent toegankelijke, overdekte picknickruimte met publiek toegankelijk sanitair voorzien. Natuurpunt Gent wil de loods daarom verbouwen en de omgeving heraanleggen in overleg en samenwerking met geïnteresseerde inwoners van Zwijnaarde, de scholen en verenigingen uit de onmiddellijke omgeving. We denken immers dat de openbare ruimte ook nog op andere manieren kan worden gebruikt en we staan open voor bijkomende interessante ideeën. De loods is alvast uitstekend gelegen, want het toekomstige fietspad zal er vlak naast lopen en zorgen voor een rechtstreekse verbinding met een toekomstige speelplek. Om onze plannen voor de loods te kunnen uitvoeren, gaan we op zoek naar externe financiering. We zullen hiervoor een voorstel indienen in het kader van de oproep voor het Burgerbudget. Indien nodig wordt daarnaast ook een crowdfundingactie opgestart.

29 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!


Tracé van het toekomstige fietspad Het nieuw aan te leggen fietspad door Rijvissche (rode stippellijn) zal noordelijk aansluiten op de toekomstige fietssnelweg (volle rode lijn) en ten zuiden zorgen voor een verbinding met het Don Boscocollege. De fietssnelweg op de oude spoorwegbedding is momenteel volop in aanleg en zal via twee bruggen de fietsers vlot en zonder storend autoverkeer naar de stad Gent of De Pinte leiden. In het kader van de ruilverkaveling Schelde-Leie heeft de Vlaamse Landmaatschappij zich verbonden tot aankoop/onteigening van de resterende percelen die nodig zijn om het toekomstige fietspad (rode stippellijn) aan te leggen. Hiervoor wordt een onteigeningsbesluit opgemaakt. Kaart 3: Tracé van het toekomstige fietspad (rode stippellijn) aansluitend op de fietssnelweg (volle rode lijn).

Deelgebieden van Rijvissche Volgens de bestemmingen van het Gewestelijk Ruimtelijk UitvoeringsPlan (GRUP) Parkbos kunnen we vier deelgebieden onderscheiden in Rijvissche: de zone van het voormalige wetenschapspark, een centrale landbouwzone, een nat natuurgebied (doorsneden door de oude spoorwegbedding) en het kasteelpark met kasteel Rijvissche. Het gebied is deels gelegen in het beschermd landschap Kastelensite Zwijnaarde.

3a 3b

band aangeplant en omzomen het bos (langs de veldwegen). Dwars door het bos, langs de voormalige trambedding, werd een platanenrij aangeplant. In het bos zijn nog heel wat grazige, open ruimtes. De gemaaide boszomen kunnen worden gekarakteriseerd als glanshavergrasland met aanwezigheid van peen, veldzuring, berenklauw, boerenwormkruid, jakobskruiskruid en Canadese guldenroede. De volledige oostelijke deelzone zal in de toekomst maximaal worden bebost. Dit zal gebeuren op de akkers langs het Don Boscocollege en tussen het bestaande bos en de privéwoningen langs de N60 en de Rijvisschestraat. In het bestaande Hutsepotbos worden enkele plekken opengehouden om de variatie en de biodiversiteit te versterken. Het fietspad loopt vlak naast het bos en er wordt een open plek aan de rand van het bos behouden om de geslotenheid langs het fietstraject te beperken. Aan de rand van het bos komt een speelzone (tussen de loods en Don Bosco), ingekapseld in het groen. Hier wordt een minder dicht bomendek voorzien om de zichtbaarheid vanuit de omliggende paden te garanderen.

Centrale landbouwzone (2)

De deelgebieden van Rijvissche

Zone ex-wetenschapspark (1) Dit voormalige bulkengebied functioneert vandaag deels als landbouwgebied voor de teelt van onder andere maïs. SO Gent had hier verscheidene percelen aangekocht voor de realisatie van het wetenschapspark. Als reactie op die plannen ontstond het Hutsepotfront, een samenwerkingsverband met onder andere Actiegroep Bourgoyen-Ossemeersen, dat in 2004 de gronden grotendeels beboste. Zo ontstond het Hutsepotbos. Na het schrappen van de plannen voor het Wetenschapspark kon Natuurpunt deze gronden in 2015 aankopen. De overige percelen zijn nog privé-eigendom. In het Hutsepotbos vinden we de volgende boomsoorten: zomereik, berk, wilg, veldesdoorn, boskers en plataan. De veldesdoorns zijn in lijnver-

Vereniging

Tussen de zone van het ex-wetenschapspark en het nat natuurgebied bevindt zich een langwerpige, noord-zuidgerichte strook die bestemd is als landbouwgebied en ook in landbouwgebruik is: er worden aardappelen en maïs op geteeld. Daarnaast zijn hier nog enkele kleine landschapselementen zoals bomenrijen aanwezig. Na eventuele aankoop van deze percelen zullen de randen worden beplant met houtkanten. Op locaties waar doorzichten wenselijk zijn, wordt geopteerd voor knotbomenrijen. Zolang de percelen niet zijn aangekocht, worden ze beheerd volgens de algemene wetgeving. In overleg met de gebruiker zullen deze percelen worden aangewend als akker, voor tuinbouw of als weiland. Een wisselsysteem behoort eveneens tot de opties. Bij beheer als akker is een akkervogelbeheer wenselijk.

Nat natuurgebied (3) Het nat natuurgebied in het noordelijk deel van Rijvissche is nagenoeg volledig in privé-eigendom – met uitzondering van de buurtweg tussen de Rijvisschestraat en de oude spoorwegbedding. Het natuurgebied wordt doorsneden door de oude spoorwegbedding en valt daardoor uiteen in een noordelijk en een zuidelijk deel. Voor het noordelijk deel (3a) werd eerder al deels een visie uitgewerkt in het

30

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Masterplan ‘Zwijnaarde – Reyvissche’, opgemaakt door bouwbedrijf Bostoen. Die is overgenomen in de recentelijk opgestelde landschapsvisie, die nu dus ook voor het zuidelijk deel (3b) is uitgewerkt. In de praktijk wordt het gebied vandaag slechts minimaal beheerd, waardoor het deels aan het verbossen is. Andere delen worden gebruikt als paardenweide. Daarnaast omvat dit deel twee villa’s in een parkachtige omgeving. Enkele weilanden werden nooit geploegd en zijn dus permanente graslanden. We vinden er valeriaan, holpijp, rietgras en ruwe smele. Het gebied wordt beïnvloed door kwel. Daarnaast zijn er helaas ook indicaties van bemesting of herinzaai met Italiaans raaigras. De zone vertoont potentie voor de ontwikkeling van waardevolle natte graslanden. Een belangrijk deel van het weilandgebied ligt in een depressie, waardoor het een groot deel van het jaar zelfs onder water staat en enkel in de zomer toegankelijk is. Dit is een gevolg van de aanwezigheid van klei in de ondergrond, waardoor het regenwater slechts traag infiltreert. Het depressiegebied is geen kwelzone. Daar zijn de volgende soorten aangetroffen: smal tandzaad, scherpe zegge, moeraswalstro, kattenstaart, gele lis, waterbies, zwarte zegge (een kensoort van schraal grasland), geknikte vossenstaart, egelboterbloem, moerasmuur, schildereprijs en blauw glidkruid. Het gebied is ‘vervilt’, dat wil zeggen verruigd door het niet afvoeren van maaisel waardoor een dikke strooisellaag aanwezig is. Door deze zone te plaggen en een hooilandbeheer in te stellen, zou zij zich verder kunnen ontwikkelen tot een dotterbloemgrasland. Het is de bedoeling dat de natste zone maximaal gevrijwaard en minimaal verstoord wordt. De instandhouding van de natuurwaarden is hier het uitgangspunt.

Kasteel(park) Rijvissche (4) Dit deelgebied aan de overzijde van de Rijvisschestraat staat binnen het projectgebied ruimtelijk volledig op zichzelf. Door de aanleg van de woonwijk Rijvisschepark in de jaren 1960 werd het gebied deels aan het gezicht onttrokken. Hierdoor ging ook het eilandeffect ervan verloren, want sinds het ontstaan was dit een geïsoleerd, stevig omwald geheel in het agrarische landschap. Kasteel Rijvissche is het oudst bekende kasteel van Zwijnaarde. De oudste delen van het gebouw dateren uit de veertiende-vijftiende eeuw. Het werd genoemd naar een vooraanstaande Gentse familie, eigenaars van het goed van de twaalfde tot de veertiende eeuw. Het kasteel heeft nog altijd het uitzicht van een middeleeuwse burcht en

heeft tot vandaag zijn dubbele, vierkante grachtengordel behouden. De buitengracht omsluit het voormalige neerhof, de dienstgebouwen en de hovenierswoning en het kasteel zelf, dat op zijn beurt nog eens omgeven is door een binnenwal en slechts toegankelijk is via een brug met drie bogen. Deze brug is vermoedelijk in de loop van de achttiende eeuw gebouwd ter vervanging van een ophaalbrug. Het kasteel met bijhorend park is volledig in privébezit. Het kasteel wordt gebruikt als buitenverblijf en is dus slechts sporadisch bewoond. De dienstgebouwen en de hovenierswoning zijn wel permanent bewoond. De meeste gebouwen verkeren in minder goede staat, het park is verwaarloosd maar biologisch zeer waardevol. Kasteel Rijvissche blijft in principe privé-eigendom, omdat geen van de Parkbospartners de financiële middelen heeft (willen) voorzien om het aan te kopen. Dat is bijzonder jammer, want dit is een heel mooie plek voor een robuuste onthaalpoort in dit deel van het Parkbos, gelegen naast het hoofdfietspad. Er zal wel geprobeerd worden om rond het domein een wandelverbinding te maken met doorzichten naar de kasteeltorens. Bronnen - Inventarisatienota Parkbos – deelgebied Rijvissche (Zwijnaarde), Stad Gent Departement publieke ruimte, Groendienst - Landschapsplan Rijvissche. Opmaak van een landschapsplan voor Rijvissche, gelegen in de groenpool Parkbos te Gent, Stad Gent en Projectbureau Omgeving - Parkbos – deelgebied Rijvissche (Zwijnaarde): Realisatiestrategie, Stad Gent Departement publieke Ruimte, Groendienst i.s.m. Werkgroep Rijvissche

31 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!


2016

een succesvol jubileumjaar In 2016 bestonden Natuurpunt en Natuurpunt Gent vijftien jaar. Bij de start van dat jubileumjaar hadden we veel mooie plannen en doelen. En met trots kunnen we nu meedelen dat we die ruim hebben gerealiseerd. 2016 bleek een bijzonder vruchtbaar jaar voor onze vereniging. Het ledenaantal kende een opvallende groei, we konden heel wat natuurgebied verwerven en de giften voor de aankoopprojecten piekten als nooit tevoren… In dit drieluik gaan we wat dieper in op deze thema’s en krijg je ook flink wat cijfermateriaal.

Recordaantal leden

100.000 leden: dat doel wilde Natuurpunt eind 2016 bereiken. En dat is ons met brio gelukt. Nooit tevoren hadden zowel Natuurpunt als ook Natuurpunt Gent meer leden. Dat is een duidelijk bewijs van het grote en groeiende draagvlak voor natuur in Vlaanderen en in Gent.

Natuurpunt kon het jaar 2016 afsluiten met 102.324 leden. Daarmee kwamen we dus voor het eerst boven het magische getal van 100.000 leden. Bij de start van Natuurpunt vijftien jaar geleden hadden we dat zelfs niet durven dromen. We startten in 2001 met 47.065 leden en hebben dus sindsdien dat aantal verdubbeld. Straf! We hebben in 2016 een enorme sprong vooruit gemaakt, want er kwamen niet minder dan 4.995 leden bij. Een groei van 5,1% ten opzichte van 2015. In zijn vijftienjarig bestaan heeft Natuurpunt zijn ledenaantal elk jaar zien stijgen, behalve in 2011. Eind 2017 willen we graag 104.000 leden halen. Zie ook de kadertekst ‘Natuurpunt geeft hoop’ over de mogelijke redenen van dit succesverhaal. Ook Natuurpunt Gent deed het in 2016 uitstekend en haalde met 6.841 leden het grootste aantal leden ooit. We overschreden ruimschoots het vooropgezette doel van 6.700 leden en maakten in 2016 een opvallende sprong voorwaarts in vergelijking met de vorige jaren. In 2015 hadden we 6.548 leden en kwamen er ook al veel leden bij, maar in 2016 zijn we nog meer gegroeid. We mochten niet minder dan 293 nieuwe leden verwelkomen. Zo’n grote toename was

Vereniging

al van 2009 geleden. Met dit nieuwe record blijft Natuurpunt Gent natuurlijk veruit de grootste Natuurpuntafdeling in Vlaanderen. Intussen hebben we onze doelstellingen voor 2017 al aangescherpt. Eind 2017 willen we de magische grens van 7.000 leden overschrijden. Daarvoor zullen we samen alles uit de kast moeten halen!

Domiciliëren Steeds meer leden van Natuurpunt betalen hun lidmaatschapsbijdrage via domiciliëring. Dat is voor onze vereniging van groot belang, want bij gedomicilieerde leden is de ledenuitval veel kleiner en bovendien bespaart deze betaalwijze ook heel wat kosten. Domiciliëren betekent dat je Natuurpunt de toelating geeft om je lidgeld elk jaar van je bankrekening te innen. Dit heeft alleen maar voordelen. Zo help je Natuurpunt veel geld besparen voor druk- en verzendingskosten van herinneringsbrieven. Als je je lidmaatschapsbijdrage domicilieert, kan Natuurpunt dat bespaarde geld (jaarlijks duizenden euro's) besteden aan het echte natuurbehoud. Bovendien kun je bij een domiciliëring ook nooit vergeten je lidgeld te betalen. Zo hoef je dus nooit een nummer van Snep! of Natuur.Blad te missen.

32

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Natuurpunt geeft hoop Terwijl de wereld in 2016 op zijn grondvesten daverde, voelden we bij Natuurpunt toch dat er nog hoop is. Sinds de oprichting van Natuurpunt, nu al vijftien jaar geleden, zijn we er opvallend op vooruitgegaan. De natuurbescherming heeft in Vlaanderen nog nooit zo sterk gestaan. Op het vlak van beleid heeft Natuurpunt in 2016 bakens verzet. Het nieuwe natuurdecreet is gedeeltelijk ten goede gekeerd. Dat gebeurde dankzij de tomeloze inzet van Natuurpunters uit heel Vlaanderen. Luid en duidelijk hebben we de Vlaamse Regering onze stem laten horen. Met resultaat! Kleine natuurgebieden in de buurt van woonkernen blijven hun bescherming behouden. Ook op Europees vlak was er goed nieuws. Via een grote publiekscampagne hebben we samen met tientallen Europese natuurorganisaties de Vogel- en Habitatrichtlijn kunnen redden. Tienduizenden Vlamingen hebben daarbij geholpen. Nooit eerder was er meer publieke inspraak bij een Europese wetsherziening. Dat heeft indruk gemaakt op de Europese politici. En als kers op de taart bereikten we ook ons streefdoel van 100.000 leden. Eind

2016 stond de teller op 102.324 gezinnen. Onze vereniging was nog nooit zo groot. Ook Natuurpunt Gent boekte met 6.841 leden een enorme vooruitgang en blijft veruit de grootste afdeling van Natuurpunt! Er zijn enkele belangrijke redenen die ons succes verklaren. Zo heeft Natuurpunt ervoor gekozen om, meer nog dan in het verleden, positief te communiceren. We willen tonen dat er nog hoop is voor de natuur. Dat wij er, met onze natuurgebieden, onze duizenden activiteiten en andere realisaties voor zorgen dat de natuur nog een toekomst heeft in Vlaanderen. We zijn een vereniging van doeners, niet van klagers. We zijn een toegankelijke vereniging van mensen met een hart voor de natuur. Alleen als het echt nodig is, slaan we met onze vuist op tafel. En dat werkt. Daarnaast kunnen we er niet omheen dat natuur is uitgegroeid tot een belangrijk maatschappelijk thema. Mensen hechten steeds meer belang aan voldoende en gevarieerd groen in hun omgeving. Het inzicht dat natuur ook van belang is voor onze gezondheid en ons welzijn, dringt steeds dieper door. Hoe meer de natuur

33 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!

onder druk komt, hoe belangrijker mensen natuurbehoud zullen vinden. Maar de belangrijkste factor is dat Natuurpunt overal in Vlaanderen mensen samenbrengt. Natuurpunters, verenigd in afdelingen en werkgroepen, zijn in alle Vlaamse gemeenten actief en zichtbaar bezig. Met een grote autonomie en ook een grote verantwoordelijkheid. We werken samen met andere verenigingen en groepen om de natuur te helpen. We organiseren duizenden activiteiten per jaar, we beheren ruim 500 natuurgebieden. Op die manier overtuigen we mensen in onze omgeving van het belang van ons werk. De mensen zien dat we resultaat boeken op het terrein en willen ons daar meer dan ooit bij helpen. Onze vereniging is een baken van hoop in deze woelige tijden. Dat voelen mensen en daarom willen ze erbij horen. De inzet en de bekommernis voor de natuur van onze vereniging zorgen voor een enorme kracht. Dit vormt ook voor Natuurpunt Gent een aanmoediging om met nog meer inzet dan vandaag voort te ijveren voor meer natuur in Gent en omgeving.


2016

Meer dan 850 hectare

nieuwe natuur in goede handen Natuurgebied aankopen is en blijft de meest structurele oplossing om natuur veilig te stellen. 2016 was ook op het vlak van verwerving van natuurgebied een heel goed jaar voor Natuurpunt. Maar het aankoopbeleid van de vereniging wordt zwaar ondermijnd door beleidsbeslissingen op Vlaams niveau. De onzekere gevolgen van het nieuwe natuurdecreet werpen een zware schaduw op onze toekomstige aankoopmogelijkheden en we vrezen dat het de komende jaren heel wat moeilijker zal worden om grond aan te kopen.

Ondanks een sterke daling van de Vlaamse aankoopsubsidies en de onzekerheid over de gevolgen van het natuurdecreet voor het aankoopbeleid van Natuurpunt, kon onze vereniging vorig jaar verspreid over heel Vlaanderen in totaal 593 hectare nieuwe natuurterreinen verwerven. Dat is veel meer dan het vooropgestelde doel van 380 hectare. De voorbije tien jaar werd enkel in 2006 en 2009 meer natuurgebied aangekocht! Het puike aankoopresultaat is de vrucht van de volgehouden inzet van 250 ‘aankopers’ in Vlaanderen, die al vele jaren dagelijks in de weer zijn.

Daarnaast kreeg Natuurpunt in 2016 ook nog eens 257 hectare extra grond in huur. Daarbij gaat het niet allemaal om nieuwe dossiers, maar ook om enkele hernieuwingen. Toch konden we onze jaarlijkse doelstelling van 125 ha bijkomende huur meer dan verdubbelen. Dat was ook eerder al gelukt. Zo kwam er in 2014 bijvoorbeeld ruim 622 hectare gehuurde oppervlakte bij, omdat toen enkele heel grote huurcontracten werden afgesloten. In totaal kreeg Natuurpunt in 2016 meer dan 850 hectare extra in natuurbeheer – aankopen en huur samen. In 2015 was dat 658 hectare, in 2014 was dat – vooral door de grote huurcontracten – zelfs 1.110 hectare!

Tabel 1: Overzicht aankoop en huur van grond door Natuurpunt in Vlaanderen Jaar

Aankoop

Huur

Totaal

2005

403,0993 ha

9,3381 ha

412,4374 ha

2006

1.064,4358 ha

250,9923 ha

1.315,4281 ha

2007

493,9032 ha

105,2033 ha

599,1126 ha

2008

469,2740 ha

122,8674 ha

592,1414 ha

2009

889,6634 ha

180,4823 ha

1.070,1457 ha

2010

488,1172 ha

301,6411 ha

789,7583 ha

2011

574,2746 ha

551,6372 ha

1.125,9118 ha

2012

336,1788 ha

174,7802 ha

510,9590 ha

2013

427,0668 ha

178,2589 ha

605,3257 ha

2014

488,3543 ha

622,0125 ha

1.110,3668 ha

2015

556,6766 ha

102,1605 ha

658,8371 ha

2016

593,7845 ha

257,1593 ha

850,9438 ha

DAMVALLEI © LUC MEURIS

Natuurgebied aankopen en beheren blijft de kern van de werking van Natuurpunt. Als gevolg van de stijgende grondprijzen en de plafonnering van de Vlaamse aankoopsubsidies is de financiële bijdrage van de Vlaamse overheid in de aankopen van natuurgebied gedaald tot 50%. Dat betekent dat Natuurpunt moet instaan voor de helft van de aankoopsom. Ondanks enorme inspanningen van de afdelingen (zoals Natuurpunt Gent), een recordbedrag aan giften en een prachtig resultaat met de vernieuwde legatenwerking, is dat in 2016 niet gelukt. In 2017 moeten we dus op zoek naar veel bijkomende financiële middelen om onze rekeningen weer te laten kloppen.

Vereniging

34

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Nieuwe Gentse natuur Ook Natuurpunt Gent heeft in 2016 flink zijn steentje bijgedragen om meer natuur veilig te stellen. Onze ‘aankopers’ – Bart Vangansbeke voor de projecten op Gents grondgebied en Dirk Bogaert voor de Damvallei in Destelbergen – zorgden voor een mooie groei van ons patrimonium. In de perimeter van Natuurpunt Gent werd vorig jaar 16,7292 hectare aangekocht, met belangrijke aankopen in de Damvallei, de Gentbrugse Meersen, de Assels en de Rosdambeekvallei. In vergelijking met andere jaren mag het aankoopresultaat er zijn: de voorbije tien jaar deden we het slechts drie keer beter – in 2008, in 2010 en in het topjaar 2015, toen we 50,4750 hectare aankochten. (zie tabel 2)

Tabel 2: Aankopen in de perimeter van Natuurpunt Gent (Gent, Sint-Martens-Latem en Destelbergen) Jaar

Aankoop

Huur

Totaal

2005

-

0,7453 ha

0,7453 ha

2006

3,1890 ha

-

3,1890 ha

2007

4,1378 ha

-

4,1387 ha

2008

24,5532 ha

16,0551 ha

40,6083 ha

2009

4,7360 ha

0,0762 ha

4,8122 ha

2010

35,8844 ha

1,0340 ha

36,9184 ha

2011

5,0187 ha

8,5835 ha

13,6022 ha

2012

1,4705 ha

22,5900 ha

24,0605 ha

2013

4,3247 ha

0,1780 ha

4,5027 ha

2014

15,6636 ha

-

15,6636 ha

2015

50,4750 ha

6,5529 ha

57,0279 ha

2016

16,7292 ha

-

16,7292 ha

Tot. :

166,1821 ha

55,8149 ha

221,997 ha

ASSELS © BENNY COTTELE

Erkende natuurreservaten groeien gestaag Eind 2016 kregen we het verheugende nieuws dat minister Schauvliege in 22 natuurgebieden in Vlaanderen in totaal 464 hectare had erkend als natuurreservaat. Met dit cijfer realiseert de minister haar beleidsdoel om elk jaar het areaal aan natuurreservaten met minstens 400 hectare uit te breiden. Natuurreservaten zijn op ecologisch vlak de meest waardevolle plekken in Vlaanderen. Zij genieten extra bescherming en er worden bijkomende middelen vrijgemaakt voor een kwaliteitsvol en duurzaam beheer en voor de realisatie van de Europese natuurdoelen. “Natuurreservaten vormen als het ware de ruggengraat van ons natuurpatrimonium. Daarom maak ik een prioriteit van de systematische uitbreiding van hun oppervlakte”, aldus de minister. Vlaanderen trekt jaarlijks 7,2 miljoen euro uit voor het beheer van de natuurreservaten. Van de 22 gebieden die de minister in 2016 heeft erkend, zijn er 20 in beheer van Natuurpunt – goed voor in totaal 445,6 hectare. In 2015 erkende de Vlaamse overheid 642,37 hectare van ons natuurgebied als natuurreservaat. De erkenning levert een belangrijke structurele –

en ook financiële – ondersteuning van ons natuurbeheer. De 22 nieuwe reservaten kunnen het eerste jaar rekenen op 218.000 euro. De erkenning geldt voor een periode van 27 jaar en genereert een jaarlijks geïndexeerde subsidiëring voor het beheer van het reservaat. De formele erkenning van onze natuurgebieden door de minister is ook een erkenning voor het werk van de vrijwilligers. Natuurpunt is erg blij dat de minister haar engagement inzake de erkenning voor 2016 is nagekomen. We hopen ook dat zij die inspanning in 2017 zeker voortzet, want door de inwerkingtreding van het nieuwe natuurdecreet moet er versneld een beslissing komen over alle nog hangende dossiers. Op dit moment is zowat 72% van de 22.800 hectare die Natuurpunt beheert, officieel erkend als natuurreservaat. Voor de overige 28% draagt de vereniging de beheerkosten met eigen middelen. De kloof tussen de al erkende en niet erkende oppervlakte natuurgebied wordt wel steeds groter, ondanks de verdienstelijke inspanningen van de Vlaamse Regering op dat vlak.

35 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!


2016

Recordbedrag aan giften

voor projecten Natuurpunt Gent Natuurpunt Gent heeft de voorbije jaren heel wat inspanningen geleverd om middelen in te zamelen. 2016 was op dat vlak een absoluut recordjaar, met niet minder dan 449.696,68 euro inkomsten uit giften. Daar is wel een bijzondere verklaring voor en 2016 zal daardoor een memorabel jaar blijven, met een heel moeilijk te breken record.

Meestal gebruiken we de inkomsten uit giften voor de restfinanciering bij de aankoop van natuurgebieden. Daarnaast zamelen we ook geld in voor de kosten van ons beheerwerk, de verzorging en aankoop van Herdwickschapen, het akkervogelproject en sinds 2012 ook voor ons nieuwe passiefgebouw dat intussen is afgewerkt en afbetaald. In 2016 ontvingen we voor het eerst in onze geschiedenis ook een legaat.

Bouwprojecten De twee projecten (van respectievelijk Natuurpunt Gent en JNM Gent) voor ons nieuwe gezamenlijke verenigingshuis zijn eind 2016 definitief afgesloten. Deze projecten waren een absoluut succes en konden op heel veel steun rekenen. In 2012 en 2013 was het bouwproject van Natuurpunt Gent zelfs ons ‘beste project’, met 18.108 euro giften in 2012 en 28.986 euro in 2013. Dat komt natuurlijk ook deels doordat we die jaren weinig grond aankochten en pas eind 2013 hebben beslist om de aankooptrein weer op de rails te zetten. In 2016 hoopten we in de laatste rechte lijn van het bouwproject op wat extra steun van onze leden en donateurs voor ons passiefgebouw. En die steun hebben we inderdaad gekregen! De laatste maanden van het jaar staken onze donateurs een extra tandje bij, waardoor we voor 2016 in totaal 15.906 euro giften voor de bouw konden inzamelen. We zijn bijzonder trots dat ons nieuwbouwproject nu al volledig is afbetaald. Een ongelooflijke prestatie, die ook mede het resultaat is van de grote ondersteuning die we hiervoor hebben gekregen van de stad Gent. Daarnaast zamelden we dus ook zelf veel middelen in via giften van donateurs en inkomsten uit activiteiten die we specifiek voor ons bouwproject hebben georganiseerd. Ten slotte konden we alles rondkrijgen door ook een klein deel van het legaat op te nemen dat we half 2016 mochten ontvangen. Aan iedereen die een bijdrage leverde aan het succesverhaal van ons nieuwe gebouw: hartelijk bedankt!

Nieuwe aankoopprojecten

© FRANK MAES

Vereniging

In 2016 zijn er twee nieuwe aankoopprojecten bijgekomen in het werkingsgebied van Natuurpunt Gent: het project Rosdambeekvallei en het project Overmeersen. Doordat de twee bouwprojecten eind 2016 zijn stopgezet, hebben we bij de start van 2017 nog altijd zestien projecten. Tabel 3 geeft een overzicht van alle projecten en de bedragen die we in 2016 ontvingen. De maand december is meestal veruit de beste maand om giften in te zamelen. Maar 2016 was een atypisch jaar. Een oproep in de laatste Snep! van het jaar heeft duidelijk zijn vruchten afgeworpen, maar in vergelijking met andere jaren speelden in 2016 andere factoren zoals een legaat een nog veel belangrijker rol in het eindresultaat. We stellen vast dat onze achterban ons vooral voluit financieel ondersteunt na grote of cruciale aankopen van natuurgebied. In 2016 was dat heel duidelijk het geval voor het project Damvallei en het project

36

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Tabel 3: Giften projecten Natuurpunt Gent in 2016

Assels. Ook voor het project Gentbrugse Meersen haalden we opnieuw veel giften op. De fondsenwervingsbrieven bij Snep! kenden in 2016 ook telkens een mooie respons. Op die manier kunnen we ons aankoopbeleid met succes voortzetten.

Projectnr.

Projectnaam

Totaal bedrag 2016

3615

Gent Natuurpuntafdeling

256.663,26

3673

Herdwickschapen

1.100,00

Jaarrecord voor één project net niet gebroken

6613

Bourgoyen-Ossemeersen

4.050,00

In 2010 dachten we de absolute top te hebben bereikt met 33.190 euro giften voor één project. Dat bedrag zamelden we toen in voor het aankoopproject Assels na de verwerving van ruim 22 hectare in de Hoge Blaarmeersen. In 2015 haalden we voor hetzelfde project echter 50.056,66 euro op! In 2014 konden we zelfs nog een groter bedrag optekenen voor het aankoopproject Gentbrugse Meersen: niet minder dan 56.968,53 euro. Nooit voordien hadden we op één jaar tijd zo’n groot bedrag ingezameld voor één project. De vele steunbetuigingen na het overlijden van Luc De Vos (in totaal ruim 28.000 euro) vormden daar een belangrijk deel van. In 2015 deden we het nog beter, want voor het project Gentbrugse Meersen konden we toen zelfs 67.766 euro ophalen. In 2016 konden we dat laatste record net niet breken: het project Damvallei kon rekenen op 66.951 euro aan giften. Daarmee was 2016 voor dit project wel een absoluut topjaar, na het vorige record van 39.149 euro in 2014. Het aankoopproject Assels eindigde in 2016 net na de Damvallei, met alweer een absoluut record voor dit project van 64.475 euro. Eerlijkheidshalve moeten we hier wel vermelden dat zowel het project Damvallei als het project Assels in 2016 werden gespijsd met 35.000 euro uit de kas van respectievelijk kern Damvallei en Natuurpunt Gent. Dit gebeurde op verzoek van Natuurpunt Beheer om de restfinanciering van de aankopen meteen een stuk kleiner te maken. Ook het aankoopproject Gentbrugse Meersen deed het in 2016 opnieuw voortreffelijk met 29.518 euro opgehaalde giften. Het nieuwe aankoopproject Rosdambeekvallei, dat pas in het voorjaar 2016 werd ingesteld, kende een flitsende start. We haalden vorig jaar voor dat project meteen 8.886 euro op. We zijn onze donateurs bijzonder dankbaar voor hun milde bijdragen.

6629

Latemse Meersen

1.203,00

6630

Damvallei

66.951,40

6651

Assels

64.475,19

6689

Hutsepot

900,00

6682

Gentbrugse Meersen

29.518,19

Legaat vult grotendeels de negatieve kas De fantastische opbrengst van 2016 is voor een groot deel te danken aan het eerste legaat in onze geschiedenis. Dankzij dat legaat konden we namelijk 250.000 euro extra overmaken op ons algemeen aankoopproject. Als we dat legaat niet zouden meetellen, want dat is natuurlijk eenmalig, hebben we in 2016 in totaal 199.586 euro ingezameld bij onze donateurs en als opbrengst van activiteiten. Zelfs zonder legaat is dat een absoluut record: 40.061 euro meer dan het recordbedrag van 159.635 euro uit 2015. Dit is alvast een uniek resultaat, zeker omdat er in 2015 en 2016 vanuit Natuurpunt geen campagne op Vlaams niveau werd gevoerd voor een van onze aankoopprojecten. Aan iedereen die dit mee mogelijk heeft gemaakt een oprechte merci!

6638

Leeuwenhof

40,00

6624

Keuzemeersen

00,00

6691

Rosdambeek

8.888,69

4002

Passiefhuis Natuurpunt Gent

11.976,19

4003

Passiefhuis JNM Gent

3.930,00

6678

Oude Moervaartarm

00,00

6253

Akkervogels

00,00

Totaal

449.696,68

Graag willen we jullie nog een keer oproepen om onze aankoopprojecten te steunen met een gift. Wie wil storten voor een specifiek project, kan dit doen op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt Beheer vzw. Vermeld als mededeling ‘Gift + het projectnummer van je keuze’ (zie tabel 3). Voor giften vanaf 40 euro per jaar ontvang je een fiscaal attest. Vooral steun voor de aankoopprojecten Damvallei, Assels, Gentbrugse Meersen, Rosdambeekvallei en Hutsepot blijft nodig.

De hoge inkomsten in 2016 waren meer dan ooit nodig. Eind 2013 konden we trots meedelen dat we erin geslaagd waren alle restfinanciering van onze aankopen te betalen dankzij de gulle steun van onze leden en donateurs en dankzij de extra steun van de stad Gent, die ons aankoopsubsidies verstrekt. Maar door de vele (en vaak grote en dure) aankopen in 2014, 2015 en 2016 was er opnieuw een bijzonder groot gat in onze kas ontstaan. Ondanks de recordopbrengst in 2016 is er nog altijd extra geld nodig om de restfinanciering van al onze recente aankopen volledig af te betalen. Gelukkig zien we nu wel (ook al door het legaat) het einde van de tunnel. In elk geval zullen de overleden erflaters dankzij hun mooie legaat en via onze aankopen kunnen voortleven in de natuur. Toch zullen we onze donateurs ook de komende jaren nog nodig hebben, want het zal je wel niet verbazen dat er ook in 2017 alweer nieuwe aankopen op stapel staan…

Succesvolle publieksactiviteiten in 2016 Natuurpunt Gent haalde in 2016 met zowat al zijn grote publieksactiviteiten een recordopbrengst! Na de plantenbeurs – met meer dan 8000 euro winst uit plantenverkoop en catering – brak ook de Natuurpuntfuif alle records – ruim 5000 euro bij elkaar gefeest voor de Gentse natuur! Bravo aan de plantenbeursploeg en aan de nieuwe fuifploeg en een héél dikke merci aan alle vrijwilligers die een paar uur kwamen meewerken tijdens deze evenementen. Ook de bomen- en struikenverkoop en de quiz haalden een mooie opbrengst van telkens meer dan 2000 euro. Er kwamen ook nog enkele verrassende inkomsten uit de hoek. Zo verkocht Fien De Decker een schilderij ten voordele van de Gentbrugse Meersen voor 350 euro en besliste Lotus Club International spontaan om de aankopen in de Assels te steunen met maar liefst 2.000 euro.

© FRANK MAES

© FRANK MAES

37 Vereniging

2017 NUMMER 1

SNEP!


Natuurpuntvlees in Gent Minder of geen vlees eten is goed voor het milieu, de dieren en onze gezondheid. Voor mensen die af en toe willen genieten van een stukje vlees, biedt Natuurpunt een lekker en verantwoord alternatief. Door een samenwerking met Veeakker kun je Natuurpuntvlees bestellen. We verkopen en leveren diverse soorten vlees, van gallowayrunderen of van schapen die grazen in natuurgebieden van Natuurpunt en andere organisaties. Met je bestelling steun je de projecten van Natuurpunt Gent.

Praktische gegevens:

En dan nu naar de webshop â&#x20AC;Ś

â&#x20AC;˘ De leveringen gebeuren driemaandelijks. De data maken we bekend via de website van Natuurpunt Gent, het tijdschrift Snep! en de website van Veeakker. Bestaande klanten krijgen ook een email van Veeakker. â&#x20AC;˘ De leveringsplaatsen zijn: de parking bij het station Dampoort (9.15 tot 9.45 uur) en de parking bij het NMC De Bourgoyen (10.15 tot 10.45 uur). â&#x20AC;˘ Ook in Merelbeke, De Pinte, Lochristi en Evergem zijn er afhaalpunten bij onze buurafdelingen. De data en exacte plaatsen vind je op de website van Veeakker. â&#x20AC;˘ Bestellen doe je via de website van Veeakker. â&#x20AC;˘ Bij de levering kun je betalen met Bancontact/Mister Cash.

Op www.veeakker.be kun je je snel en eenvoudig aanmelden als klant. Heb je problemen met het inloggen of bestellen via de webshop, contacteer dan info@veeakker.be of bel Jan Versteden, 0478/69.22.26.

Leverings- en besteldata De eerstvolgende leverdatum is zaterdag 8 april. Hiervoor moet je bestellen vóór zondag 2 april om 24.00 uur. Daarna kun je bestellen tot zondag 30 april om 24.00 uur voor levering op zaterdag 6 mei of bestellen tot zondag 4 juni om 24.00 uur voor levering op zaterdag 10 juni. Bestel je na de opgegeven deadline, dan komt je bestelling op de lijst van de volgende levering.

Meer informatie



Heb je nog vragen: Ward Stulens, ward.stulens@gmail.com, 09/329.55.45.

/WML^WWZ  SWZ\QVO MVOWML^WWZ PM\UQTQM] Vereniging

)TTMTMLMV^IV6I\]]ZX]V\ SZQROMV SWZ\QVOWXVI\]]Z^MZN JQRINOQN\M^IVLMbMJWVVQM\K]U]TMMZJIIZ

38

>MZSWZ\QVO[\ZII\ !/MV\;\Ě&#x2030;)UIVL[JMZO ITTMQVNWWX___\QV\MTQRVJM

S N E P ! 2017 NUMMER 1

^MZN_QVSMTMV[KPQTLMZ[JMLZQRN ^MZ]Q\LMVI\]]ZTQRS[\M


De fiets op met Critical Mass Gent Met de lente ontwaakt ook het wegwielrennen uit zijn winterslaap. Er wordt duchtig gepronostikeerd over de benen van Boonen op de kasseikoppen van Roubaix en de onuitputtelijke trukendoos van Sagan. Eén peloton sloeg de winterslaap over en bleef ijverig doorfietsen: dat van Critical Mass.

In meer dan 300 verschillende steden wereldwijd hielden deelnemers en initiatiefnemers deze winter de benen warm en de wielen draaiend. Onder de noemer Critical Mass trekt een bont allegaartje van betrokken burgers elke laatste vrijdag van de maand in bescheiden tot gigantische optochten door kleine en grote steden. Ze fietsen voor een leefbare stad met goede fietsvoorzieningen en duurzame mobiliteit en vieren onderweg het feest van de fiets. De eerste Critical Masses vonden aanvang jaren 1970 in Zweden plaats, maar het zou nog tot 1992 duren voor de toon echt werd gezet, met een grote Critical Mass in San Francisco. Sindsdien breidde het concept zich gestaag uit naar andere werelddelen. Ook in Gent heeft intussen driemaandelijks een Critical Mass plaats. Ole Mahieu van Critical Mass Gent geeft een woordje uitleg. Hoe is Critical Mass Gent ontstaan? Ole: Toen ik samen met enkele andere mensen van UGent1010 – een studentenorganisatie die zich inzet voor een duurzame toekomst – hoorde dat Critical Mass al bestond in Brussel en Antwerpen, vonden we het een beetje bizar dat zoiets in Gent ontbrak. Het idee om dat hier ook te organiseren, liet ons niet meer los. Na wat zoekwerk

bleek dat er in Gent ook al een gelijkaardig initiatief had bestaan, meer bepaald Trapkracht, maar dat lag intussen al twee jaar op zijn gat. Via een mobiliteitsproject van UGent1010 hebben we toen Critical Mass Gent opgestart. Critical Mass Gent werd dus nieuw leven ingeblazen door een groep jonge mensen. Wat is voor jou de drijfveer om Critical Mass te trekken? Ole: De passie voor het fietsen. Het geeft een groot gevoel van vrijheid om je met een fiets door de stad te verplaatsen. Ik vind het de moeite om actie te voeren zodat we dit op een aangename(re) manier kunnen doen. Daarnaast is ook het milieuaspect belangrijk, denk maar aan fijn stof, luchtkwaliteit enzovoort. Onze Gentse burgemeester zei begin dit jaar nog dat de belangrijkste wegen in Gent onze luchtwegen zijn. Ik ben het volledig met hem eens. Op grotere schaal is ook de klimaatverandering voor mij een reden om rond duurzame mobiliteit te werken. Tot slot zou het mooi zijn als we onze openbare ruimte een beetje konden terugwinnen. We hebben die volledig opgegeven voor koning auto: voor iedere deur staat een motorvoertuig geparkeerd. Denk die auto’s allemaal weg en je wint enorm veel ruimte. Kijk maar

39 Milieu

2017 NUMMER 1

SNEP!

hoe een wijk kan opfleuren door leef- of speelstraten te voorzien. Gent is toch al een beetje een voorbeeldstad op het vlak van fietsbeleid. Is Critical Mass hier nog nodig? Ole: Gent is inderdaad al een redelijk fietsvriendelijke stad, maar er is duidelijk nog werk aan de winkel. Op veel plaatsen is het nog altijd onveilig voor fietsers. Ik denk aan de Dampoort, maar ook aan nieuwe projecten, zoals het Sint-Pietersstation, waar je als fietser volledig verloren rijdt tussen bussen, tramsporen en voetgangers. Daarnaast zijn er ook heel veel positieve veranderingen voor de fietsers in Gent. Zo is het door de nieuwe fietsonderdoorgang aan de Rozemarijnbrug zowel voor fietsers als voor auto’s heel wat veiliger geworden. Dat willen we als Critical Mass zeker ondersteunen. Daarnaast willen we de trend verder versterken dat steeds meer mensen voor de fiets kiezen om zich binnen Gent te verplaatsen. En los van de inhoudelijke boodschap is het ook gewoon leuk. Wat vinden jullie van het Gentse mobiliteitsplan? Ole: Voor fietsers is het alvast een stap in de goede richting. Een duurzaam mobiliteits-


Meandering M Meand deringg electric boat bo oat rental rental

een stille toch tocht ht op de Leie zonder va vaarbewijs arbewijs Beukenlaan n 91 Gent Sneppebrug) (net over Sne eppebrug) 0496 08 40 89 www.meandering.be www.mean dering.be

Voor kwaliteitsproducten van eerlijke handel moet je in de Oxfam-Wereldwinkel zijn. Deze producten komen van vakmensen die hun werk grondig, in goede omstandigheden en met liefde doen. En dat proef je. Zo bewijst Oxfam dat eerlijke en duurzame handel mogelijk is, zonder dat je je manier van leven hoeft aan te passen.

info@meandering.be info@mean dering.be

Oxfam-Wereldwinkel Mariakerke Brugsesteenweg 526 OPEN: Ma: 17-19u di: 17-19u. woe: 9:30-12:30 & 13:30-18u. do: 17-19u. vr: 9:30-12:30 & 13:30-18u. za: 9:30-12:30 & 13:30-18u. zo: 9:30-12:30 Tel.: 0487 907 263 mariakerke@oww.be

Wereldwinkel Mariakerke

UNIEKE NATUURREIS NAAR POLEN Verken met Inverde de natuurpracht van Noordoost-Polen Programma: de vallei van de Biebrza en het oerbos van Bialowieza Data: zaterdag 27 mei tot en met vrijdag 2 juni 2017 Mis deze unieke kans niet om de bijzondere Poolse natuur te bezoeken met ervaren gidsen. Meer informatie en inschrijven via de website van Inverde: © Vilda - Lars Soerink

www.inverde.be/opleidingen >> Studiereis bosbeheer naar RA AG M EE ? W IL JI J O O K G in >> Sc hr ijf je sn el

Biebrza en Bialowieza Inschrijven kan tot 1 mei 2017.

@em\i[\1]fildmffi^if\e\og\ik`j\sBfe`e^8cY\ik@@$cXXe)'Ylj))s('''9iljj\c›`e]f7`em\i[\%Y\›nnn%`em\i[\%Y\

40

S N E P ! 2017 NUMMER 1


plan is broodnodig om een stad als Gent leefbaar te houden. Hier en daar zou het zelfs nog een stap verder mogen gaan, maar het is alvast een goede aanzet. We zijn heel benieuwd naar de effecten van de veranderingen en hopen dat nog meer mensen hierdoor voor alternatieve vervoermiddelen zullen kiezen en zo de stad zullen ontlasten van het drukke autoverkeer. In andere steden wordt Critical Mass maandelijks georganiseerd, in Gent maar om de drie maanden. Is dat een bewuste keuze? Ole: Ja, wij willen ook nog andere activiteiten in verband met de fiets op touw zetten. Zo organiseerden we afgelopen zomer fietslessen voor vluchtelingen en lieten we een

enthousiast publiek kennismaken met de documentaire ‘Bikes vs. cars’. Wie doet eigenlijk mee aan jullie acties? Ole: Dat is gelukkig een heel breed publiek. Van doorgewinterde actievoerders tot studenten, bakfietsouders en grootouders met kleinkinderen. Het is een bonte bende, al dan niet verkleed volgens een thema. Er is muziek en altijd een gezellig samenzijn achteraf. Iedereen fietst wel graag eens een toertje rond de Dampoort! Zie je een verband tussen de werking van Natuurpunt Gent en Critical Mass Gent? Ole: We ijveren allebei voor een leefbare stad. Natuurpunt spitst zich meer toe op open ruimte, natuur en groen in en rond de

stad en Critical Mass legt zich toe op duurzame mobiliteit. We hopen mensen te laten kiezen voor zachtere vervoermiddelen om op die manier de publieke ruimte te ontlasten en terug te winnen. Zo ontstaat er ook plaats voor meer natuur en groen in de stad. Wat is jullie ultieme droom? Ole: Een fietstocht over de fly-over voordat hij wordt afgebroken of omgevormd tot park! Maar ook een stad waar fietsers zich overal veilig kunnen voelen, zowel binnen de ring als in de deelgemeenten. Dat elk kind de weg op kan zonder dat het fietsen uitgroeit tot een ware calvarietocht en dat ouders niet langer ongerust hoeven te zijn om met hun kinderen op de fiets te stappen.

“ELKE PARKEERPLAATS MINDER IS MEER RUIMTE VOOR GROEN IN DE STAD” De volgende activiteit van Critical Mass Gent vindt plaats op zondag 16 maart. Dan helpt Critical Mass mee bij een grote actie naar aanleiding van het nieuwe Gentse mobiliteitsplan. We willen tonen dat veel mensen voorstander zijn van het plan en zo de luid roepende minderheid van antwoord dienen (zie ook p. 59). De laatste vrijdag van april (28/04) rijdt Critical Mass opnieuw een toertje door Gent. We vertrekken om 18.30 uur aan het Woodrow Wilsonplein in Gent. Houd zeker de Facebookpagina in het oog voor meer informatie over de diverse activiteiten @CriticalMassGent of stuur een mailtje aan gentcriticalmass@gmail.com.

Sights Of Nature Natuurpunt Optiekshop | Brugge Pieter De Conincklaan 108 8200 BRUGGE 050 31 50 01 www.deputter.be

OFFICIEEL PARTNER

Koop uw instrument met ledenkorting bij Sights Of Nature , officeel partner en steun zo Natuurpunt

VERREKIJKERS | TELESCOPEN | MICROSCOPEN | ACCESSOIRES

www.kite-optics.be

41 Milieu

2017 NUMMER 1

SNEP!


Het vliegtuig

van symbool van vrede en verworven vrijheid tot massavervuiler

Voor alsmaar meer mensen is het vliegtuig nemen een normaal deel van hun leven. Daarom wordt het stilaan een taboe om daar kritische vragen bij te stellen. In dit artikel proberen we dat toch te doen, weliswaar op genuanceerde wijze. Hopelijk wordt het ook met open geest gelezen. Voel je gerust aangesproken, maar niet persoonlijk aangevallen. Want het is niet de bedoeling om te prediken, al gaat het over zogenaamd verworven vrijheden als vliegvakanties. Even een verduidelijking. We beseffen heus welke ongelooflijke mogelijkheden het vliegtuig biedt. Het laat toe totaal onbekende culturen te ontdekken, vitamine D op te slaan tijdens een snelle trip naar de zon, de zeldzaamste vogelsoorten te bewonderen en met al die zaken uit te pakken op Facebook of familiefeesten. Vliegen biedt inderdaad een moeilijk te evenaren individuele vrijheid. Alleen vergeten we vaak de ecologische gevolgen van vliegreizen. Het lijkt bijna pestgedrag om bij die mooie, vaak opgeklopte reisverhalen een boom op te zetten over klimaat- opwarming of destructief massatoerisme. Van vredesduif tot massavervuiler Om de huidige situatie in de luchtvaart beter te begrijpen, moeten we terug naar het einde van de Tweede Wereldoorlog. Na vijf gruwelijke jaren kwamen de wereldleiders in december 1944 samen om de vrede te verzekeren. Een van de toen gesloten akkoorden was het verdrag over de internationale burgerluchtvaart, dat besliste dat op grensoverschrijdend vliegverkeer geen accijnzen of btw zouden worden geheven. Het vliegtuig werd gezien als een vredesduif die de wereldgemeenschap kon versterken door mensen uit de kerk, moskee of tempel te halen. Dat verdrag is de voornaamste reden waarom vliegtickets vandaag zo goedkoop zijn, nog meer dan het ‘rationaliseringsbeleid’ van lowcostmaatschappijen. Het Nederlandse Low Tech Magazine berekende dat vliegtickets met dezelfde taksen als trein of auto dubbel zo duur zouden worden. De onmogelijke financiële concurrentie met het vliegverkeer is de belangrijkste reden waarom alternatieven als de

Milieu

nachttrein bijna volledig uit West-Europa verdwenen zijn.i In de jaren 1990 kon je vanuit België nog in alle richtingen de nachttrein nemen. In 2015 werd de laatste nachtrit afgeschaft. Binnen zijn tijdgeest valt het vrije vliegakkoord best te begrijpen, maar vandaag zijn de omstandigheden helemaal anders. De globalisering is overal, van het internet in onze huiskamer tot het eten in de winkel. In Gent worden meer kinderen met dan zonder buitenlandse roots geboren (met minstens een van de ouders van niet-Belgische herkomst). Om het met een boutade te zeggen: de wereld is een dorp geworden. Om aan een goede wereldgemeenschap te bouwen, zou het beter zijn de kennismaking met de Turkse buur te subsidiëren dan een all-in-vakantie naar een Turks strand. Bovendien was er in 1944 nog lang geen sprake van klimaatverandering. In 2015, bij de aanvang van de internationale klimaattop in Parijs, was het vliegverkeer verantwoordelijk voor 5% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Dat lijkt weinig, maar het is meer dan de uitstoot van de 129 landen met de laagste uitstoot samen. Zeker omdat bij ongewijzigd beleid die uitstoot tegen 2030 met minstens 300% zal stijgenii. De luchtvaart wordt niet opgenomen in de berekening van de CO2-uitstoot per land. Bij een vlucht tussen pakweg België en de VS wordt de uitstoot dus niet aan beide landen toegewezen – bijvoorbeeld elk de helft. Het vliegverkeer wordt als een aparte, internationale sector bekeken en de verantwoordelijkheid ervoor ligt bij de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO), die geen enkele autoriteit heeft. Ondanks de eis van milieuorganisaties werd het vliegverkeer niet opgenomen in het klimaatakkoord van Parijs. Alle inspanningen om iets aan de CO2-uitstoot ervan te doen, hangen dus af van vrijwillige samenwerking met de luchtvaartsector zelf. Het spreekt voor zich dat dit een problematische situatie is. Nationale overheden worden niet afgerekend op de uitstoot door vliegverkeer en investeren massaal in meer en grotere luchthavens. Bovendien gaat

42

S N E P ! 2017 NUMMER 1


vliegverkeer bijna uitsluitend over vervoer van personen en niet van goederen, wat beleidsmaatregelen onpopulair maakt. Vliegreizen zijn een gewoonte geworden, voor velen een deel van hun individuele vrijheid. Taksen zouden vliegtickets duurder maken en dat zouden de mensen als een aantasting van verworvenheden ervaren. Dat is een trend die zichzelf versterkt: hoe meer mensen het vliegtuig nemen, hoe moeilijker het is om ecologische correcties door te voeren. Toch is er een kleine doorbraak: de Europese Unie heeft begin 2017 na een onderhandelingsproces van meer dan tien jaar een eerste taks ingevoerd voor internationale vluchten van en naar de EU, via het Europees systeem voor emissiehandel of ETS. De cijfers van een vliegreis Wat betekent dit voor ons Gentenaars? In 2013 nam 39% van de Vlamingen een of meer keren per jaar het vliegtuigiii. Voor Gent ligt dat percentage waarschijnlijk hoger, want stedelingen vliegen vakeriv. Als we een inschatting maken voor de mensen uit onze omgeving, ligt het aantal mensen dat jaarlijks vliegt een stuk hoger. Dat lijkt zeker het geval voor de zogenaamde Millennials. Vermoedelijk hebben senioren vandaag ook veel minder de gewoonte om te vliegen dan de senioren in wording. Het gemiddeld aantal vliegreizen per jaar dreigt dan ook verder te stijgen. De ene vliegroute is natuurlijk ook de andere niet. Een vliegtuig naar Thailand stoot veel meer uit dan een vliegtuig naar Nice. Vaak wordt de uitstoot tussen verschillende vervoermiddelen vergeleken per kilometer, maar voor vliegen is dat eigenlijk onzin. Zonder de mogelijkheden van het vliegtuig zouden mensen gewoon minder ver reizen. Niemand zou een tweedaagse citytrip naar Rome plannen of twee weken Peru ‘doen’. Het vliegtuig creëert meer mobiliteit. Als we onderzoeken hoeveel CO2-equivalenten een retourvlucht naar Thailand uitstoot, komen we afhankelijk van de bron uit op 2,7 tot 5,1 ton CO2 per persoon. Dat grote verschil is te wijten aan het verschil in uitstoot in testomstandigheden (op de grond, in laboratoria) en de werkelijke klimaatimpact. Omdat vliegtuigen op grotere hoogte CO2 uitstoten, duurt het langer voor die opnieuw door bomen wordt opgenomen. Ook het stralingsregime is anders op grote hoogte (‘radiative forcing’). Wetenschappelijke literatuur gebruikt een correctiefactor van 1,9. De uitstoot zal dus dichter bij 5,1 ton CO2 per persoon liggen dan bij 2,7 ton. In de figuurv wordt de uitstoot met correctiefactor weergegeven via marges, om de visuele vergelijking met andere transportmiddelen mogelijk te maken. Een gemiddelde Belg stoot jaarlijks 3,675 ton CO2 uit door energieverbruik in huis (elektriciteit + verwarming). Een vliegreis naar Thailand

(met correctiefactor) komt dus overeen met 16 maanden energieverbruik. Dit (!) maakt vliegreizen zo’n apart ecologisch geval: met één actie vervuil je gigantisch veel. Het is niet vergelijkbaar met het licht uitdoen, de fiets naar de bakker nemen of eens vegetarisch eten. Het vliegtuig zorgt er op zijn eentje voor dat veel groene mensen veel meer uitstoten dan ze zelf denken. ‘Eén iemand maakt het verschil niet’ Eind januari maakte het Europees Milieuagentschap bekend dat de eerste gevolgen van de klimaatopwarming vandaag al zichtbaar zijn in Europa. De regio rond de Middellandse Zee ‘verwoestijnt’ en bij ons meten we meer intense weerfenomenen (heel nat en heel droog). Enkele weken voordien wierp Hans Bruyninckx, Belgisch directeur van dat agentschap, in De Standaard een blik achter de schermen. Daarin vertelt hij achteloos over de manier waarop hij werk in Kopenhagen combineert met weekends bij zijn gezin in de Kempen. Een groot deel van het artikel gaat over zijn vele professionele en privévluchten. Nu kun je veel respect opbrengen voor het werk van Hans Bruyninckx – een persoon in zijn functie kan niet anders dan regelmatig het vliegtuig nemen. En toch is de loskoppeling van de keuzes in zijn privéleven en de bestaansreden van zijn professioneel leven moeilijk te begrijpen. Vliegreizen zijn voornamelijk individuele keuzes. Daarbij wordt typisch het argument aangehaald dat één iemand het verschil niet maakt. Met het aantal mensen die dit argument gebruiken, kun je dagelijks nogal wat vliegtuigen aan de grond houden. Het is een kwestie van vraag en aanbod. Wanneer mensen geen gedeelde verantwoordelijkheid voelen, winnen persoonlijke afwegingen het van het algemene, gedeelde belang. De overheid speelt hierbij een belangrijke rol en moet zorgen voor spelregels die van logische keuzes ook de duurzaamste keuzes maken. Halfjaar-

lijkse natuurreizen om wereldwijd nieuwe soorten te spotten, zijn een tegenstrijdigheid. Natuur en milieu zijn communicerende vaten, er is geen grotere bedreiging voor de biodiversiteit dan de klimaatopwarming. De hele wereld zien is onhaalbaar. Hoe jammer dat ook mag zijn, er zal altijd veel energie nodig zijn om ons snel te verplaatsen. Ook de vooruitgang die de luchtvaarttechnologie kan boeken is beperkt, want zelfs in Silicon Valley gelden de wetten van de fysica en de luchtweerstand. Is de klimaatopwarming dan een negatief verhaal? Helemaal niet. Laat ons eerlijk zijn: behalve voor de verhalen achteraf, heeft vakantie dichter bij huis niet minder te bieden dan vakantie veraf. Als we bewuster kiezen voor het sporadische verre avontuur, zal het opnieuw een unieke ervaring zijn. Het heruitvinden van een meer regionaal, trager leven biedt veel hoopvolle kansen. Natuurpunt bewijst dat iedere dag. Over één zaak kunnen we het alleszins eens zijn: de klimaatverandering stoppen of binnen de perken houden, is een aangenamer vooruitzicht dan een wereld waarin die verandering zich doorzet, met alle sociale, economische en ecologische gevolgen van dien. De essentie van dit artikel is dat een vliegreis in één keer gigantisch veel uitstoot veroorzaakt en dus amper te vergelijken valt met andere duurzame gewoonten. Wil je echt een verschil maken, vlieg dan minder of niet. Door kunstmatig lage ticketprijzen en het ontbreken van alternatieven is dat natuurlijk een moeilijk verhaal. Anderzijds is de nood aan verre reizen evenzeer kunstmatig, al zijn die reizen voor een groeiende groep mensen een gewoonte geworden. Dat maakt veranderingen extra moeilijk. Ook als je na het lezen van dit artikel niet van plan bent je airmiles te minderen, even goede vrienden. Beloof dan gewoon om – als er eindelijk duurzame correcties komen – hier nooit tegen te strijden alsof die een aanslag op je vrijheid zijn.

i http://www.lowtechmagazine. be/2014/10/waarom-verdwijnteuropese-nachttrein.html ii http://www.mo.be/opinie/ vliegverkeer-stoot-meer-co2-uitdan-129-landen-met-de-laagsteuitstoot-samen-dat-moet-stoppen iii Onderzoek VerplaatsingsGedrag (www.mobielvlaanderen.be) iv Internationaal vliegverkeer wordt systematisch uit de statistieken gehouden, waardoor de vraag zich stelt of stadsbewoners wel duurzamer leven dan plattelandsbewoners: http://www. lowtechmagazine.be/2009/12/ hoe-duurzaam-is-de-stadsbewoner.html v Op basis van gegevens van www.milieucentraal.nl en ‘2013 Guidelines to Defra’s GHG Conversion Factors: Methodology Paper for Transport Emission Factors’

43 Milieu

2017 NUMMER 1

SNEP!


Riet Wille

Natuur en poëzie omhelzen elkaar Afspraak in Sanderswal, ver van het stadsgewoel. Het huis van Riet Wille is makkelijk te Chris Balcaen, lid redactie Snep! vinden. Een opvallende gevel met de signatuur van een architect, haar man. De woonkamer Foto: Katia De Roeck kijkt uit op een vrij grote stadstuin. Alles ademt stijl met een vleugje poëzie. Riet Wille steekt ongeremd van wal over haar passie voor de natuur en de dichtkunst die ze van jongs af aan meekreeg… In Lochristi hadden haar ouders een bloemisterij. Ze werd dus geboren tussen het groen. Tijdens haar jeugd leerde ze alles over bloemen, kruiden en planten. Daarmee groeide haar liefde voor de natuur en al snel ontdekte ze raakvlakken met de poëzie. Na haar opleiding logopedie merkte Riet dat kindjes die moeilijk konden praten en geen taal begrepen, toch geboeid raakten door kinderpoëzie. Die illustreerde ze met gebaren. Ze volgde een cursus over het onderwerp onder leiding van Jan Van Coillie. Intussen is ze voltijds auteur. Op haar palmares staan ruim zeventig kinderboeken, die meermaals bekroond werden. Vertel eens iets meer over jouw werk. Riet: De natuur is vaak het thema van mijn werk. Om de interactie tussen tekst en tekening te bevorderen, schrijf ik dikwijls scenario’s voor de illustraties. Mijn meest recente boek heet ‘Rien rijmt op Sien’, een groeiboek voor jonge lezers. Het begint met korte woordjes en strips bij de tekeningen. Geleidelijk aan worden de tekeningen aangevuld met meer woorden en complete zinnen, tot ze volledige verhalen vormen die kinderen leuk vinden en waar ze ook iets van opsteken. Ik richt mij vooral tot kinderen van het eerste en het tweede leerjaar, die nog verwonderd zijn over wat ze ontdekken in de natuur. Om dat gevoel aan te moedigen, verzamel ik wat er bestaat op het vlak van natuurbeleving. Die elementen gebruik ik als inspiratie voor een interactief spel met de kinderen. Ik wil nooit belerend overkomen. Het spelelement is belangrijk om een kind sterker te betrekken bij het boek. Sinds wanneer ben je lid van Natuurpunt? Wat is de reden van je lidmaatschap? Riet: Al zeer lang. Natuurpunt Gent bestaat vijftien jaar en ik ben al lid van bij het begin. Natuur heeft mij altijd geboeid. Jaren geleden behaalde ik het diploma van natuurgids. Uiteraard gaat mijn interesse vooral uit naar het plantenrijk, we kweekten thuis bloemen en kruiden, maar ik was ook aangenaam verrast toen ik zag dat er stekelbaarsjes zwommen in

de gracht achter ons domein. En verder vind ik het leuk dat het nu ook mogelijk is om verjaardagsfeestjes te organiseren in de Bourgoyen-Ossemeersen. Wat is voor jou de belangrijkste taak van Natuurpunt? Welke zaken springen eruit? Riet: De inspanningen op educatief gebied vind ik prachtig, op die manier betrek je mensen meer bij het belang van de natuur. Ook de aankoop van natuurgebied is een belangrijke taak van de vereniging. Daardoor ga je de voortschrijdende versnippering van het landschap tegen. Persoonlijk zou ik ook blij zijn met initiatieven die poëzie brengen in natuurgebieden. Zoals de gedichtenwan-

deling in domein Puyenbroeck in Wachtebeke, waar bezoekers op verschillende rustpunten gedichten vinden rond de natuur. Ik heb ook enorm veel bewondering voor Wouter Deprez. In zijn voorstelling ‘Bloemen, Bijen en Borstbollen’ legt hij met veel gevoel het verband tussen de natuur en de ziekte van zijn vrouw. Hij kijkt naar de natuur op een manier waarop kinderen dat ook doen. Zijn er ook dingen die nog beter kunnen? Riet: Heel wat kinderen hebben belangstelling voor insecten, spelen graag met steentjes, bouwen kampen met takken. Misschien kan Natuurpunt wat meer doen om die natuurlijke prikkels aan te wakkeren? In sommige Natuurpuntafdelingen kun

Als bomen van nieuwe jurkjes dromen In de winter staat een boom In zijn bloot, zijn kleren foei op de grond in het rond. De wind doet zijn takken trillen. ‘BRRR….’ Hoor ik hem stiekem rillen. Waarom moet hij in de kou staan? Waarom trekt hij geen pyjama aan? Wel, een boom wacht Op een wit en warm dekentje van zachte vlokjes dat hij over zich heen trekt en helemaal toedekt. Dan gaapt, slaapt, en droomt hij van een nieuw kleed met lichtgroene knopjes dat lente heet. Gedicht van Riet Wille uit ‘Mijn Raam is een Schilderij’, Uitgeverij Zwijsen. Verschijnt in augustus 2017.

In de schijnwerpers

44

S N E P ! 2017 NUMMER 1


je een speciale opleiding volgen als natuurgids voor kinderen. Het zou interessant zijn om dat ook in Gent te doen. Een andere mogelijkheid is vakantiekampen in de natuur organiseren. Veel Gentse kinderen die op een appartement wonen, zouden het zeker leuk vinden om niet ver van huis in de openlucht te kunnen spelen. En voor werkende ouders zou het een opluchting zijn dat hun kinderen veilig opgevangen worden en ook iets opsteken over de natuur. Voor de begeleiding kun je gespecialiseerde medewerkers aantrekken – zo’n kamp hoeft niet gratis te zijn. Neem je soms deel aan activiteiten van de vereniging? En wat vind je van Snep!, het ledenblad van Natuurpunt Gent? Riet: Ik ga regelmatig mee met de wandelingen van Natuurpunt Gent. Ik ben

Vorig jaar bestond Natuurpunt Gent vijftien jaar. Om die verjaardag te vieren, organiseerden we in het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen een tentoonstelling met foto’s en verhalen van leden. Dit jaar richten we in deze rubriek de schijnwerpers op hun leven en passies. Waarom zijn ze lid van Natuurpunt Gent? Wat verwachten ze van hun vereniging? Riet Wille, auteur van kinderboeken en poëzie, bijt de spits af. ook lid van enkele wandelclubs en trek graag op met mensen die veel kunnen vertellen over de natuur. Maar meestal ga ik gewoon wandelen in de BourgoyenOssemeersen, omdat het vlakbij is en goed te bereiken met de fiets. Telkens weer ontdek ik nieuwe dingen. Vroeger ging ik wandelen met een vriendin of met mijn man, nu alleen. Ik beleef de natuur graag in stilte. Dat heb ik nodig, ook om poëzie te schrijven. Ik heb bij Natuurpunt Gent ook al een

cursus over paddenstoelen gevolgd. Ik ben trouwens ook voor het eerst in contact gekomen met Natuurpunt via een cursus – tijdens mijn opleiding voor natuurgids. Aan de theorie was een rondleiding in de Bourgoyen-Ossemeersen gekoppeld. Snep! vormt voor mij een bron van informatie. Ik kijk welke activiteiten me interesseren en noteer ze dan in mijn agenda. Het tijdschrift ligt in het toilet. Zo kan ik het dikwijls ter hand nemen!

45 In de schijnwerpers

2017 NUMMER 1 S N E P !


Werkgroep Gentbrugse Meersen

Van meersen

tot groenpool

In mei 2014 werd het eerste deel van de Gentbrugse Meersen feestelijk geopend: het ging om ‘de neus van de groenpool’, achter het dienstencentrum van Gentbrugge. Je ging er misschien ook al met de kinderen van het grote speelterrein genieten of het blotevoetenpad verkennen. Op 18 juni openen we het zuidelijke deel van de Gentbrugse Meersen: het gebied tussen de snelweg E17, de Schelde en de wijken Houw en Ten Bosch. Dit tweede deel met zijn 100 ha doet de meersen uitgroeien tot een uitgestrekt park- en natuurgebied, dat de naam groenpool waardig is. Waar de Sloversdreef op de Koningsdonkstaat uitkomt, sluit het aan op het eerste deel van 40 hectare.

150 jaar geschiedenis Over de geschiedenis van het gebied is niet zo veel bekend. We weten dat aan de rand van de meersen Romeinen hebben gewoond, dat er ooit vlas werd gekweekt en bakstenen werden gebakken. Op de oevers van de Schelde trokken scheepstrekkers de boten over de erg bochtige rivier. De rechttrekking van de Schelde in 1870 was de eerste grootschalige ingreep die een

enorme impact had op het gebied. De baksteennijverheid doofde hierdoor uit. In de eerste helft van de twintigste eeuw begon het opvullen van de kleiputten. Dat gebeurde met industrieel en huishoudelijk afval. Ook de vroegere Scheldearm werd deels gedempt en evolueerde tot wat we nu de Rietgracht noemen. Een deel van haar tracé is ook nog te herkennen in de Oude Scheldeweg. Jarenlang hingen rookpluimen over het gebied. Door de afvalresten te verbranden, probeerde men ze zo compact mogelijk te houden. Maar dat stopte in 1970 met de komst van de E17, die de Gentbrugse Meersen nu dwars doormidden snijdt. Met een laag grond werd het afval toegedekt. Het gebied werd een plek voor hobby’s die veel plaats vroegen: spelen met telegeleide autootjes en modelvliegtuigjes, paarden houden, voetbal, motorcross, ... Daartussen ploegden de laatste boeren voort. Ondertussen kreeg het gebied al in 1977 een groene bestemming op het gewestplan. Het was wachten tot 2006 vooraleer de stad Gent hier de eerste gronden aankocht voor de realisatie van een groenpool, een uitgestrekt park-

Werkgroep Gentbrugse Meersen

46

S N E P ! 2017 NUMMER 1

en natuurgebied. Stap voor stap werd het gebied opgekuist. Het kreeg gaandeweg bekendheid door de plantacties voor het geboortebos en het vredesmonument. Intussen timmerde een ontwerpbureau in opdracht van de stad Gent aan het inrichtingsplan van het zuidelijk deel. In 2014 sprong Natuurpunt Gent concreet mee op de kar en startte de vereniging met aankopen in het noordelijk deel.

Een natuurgebied om te ontdekken Het zuidelijk deel ligt er vandaag nog wat kaal en modderig bij, maar dat zal gauw helemaal anders zijn. Planten en dieren zullen snel genoeg hun weg naar het gebied vinden. En natuurlijk zijn ook mensen welkom. Het zuidelijk deel van de Gentbrugse Meersen is een gevarieerd gebied met bossen en natte natuurzones. Terwijl in de neus van de groenpool de klemtoon ligt op recreatie, krijgen hier vooral rust en natuurbeleving de boventoon. Er blijft wel plaats voor zachte recreatie, zoals spelen met en in de natuur, wandelen, joggen, fietsen, struinen of de natuur observeren. Op een aantal plaatsen zijn er picknickbanken en kun je ook je fiets kwijt.


Werkgroep Gentbrugse Meersen Het zuidelijk deel van de Gentbrugse Meersen was de laatste jaren bij het grote publiek vooral bekend door het geboortebos en het vredesmonument. Vandaag vind je in dit nieuw aangelegde deel voor elk wat wil(d)s. Moerassen, sloten en plassen, bloemenrijke graslanden en veel nieuw bos. De grazers, het speelbos, de kijkheuvel in het geboortebos en het vogelrijke natte gebied zijn de nieuwe trekpleisters.

Het aantal aangelegde paden is hier beperkter dan in het eerste deel en ze concentreren zich in de boszones. Het hoofdpad in beton, dat vertrekt aan het dienstencentrum, loopt door tot aan de Scheldedijk. In de toekomst zal het misschien zelfs via een brug over de Schelde naar de Damvallei leiden. Vanaf dit pad trek je verder het speelbos of het geboortebos in. Loodrecht op het pad loopt de Koningsdonkstraat, die je verder naar het zuiden brengt. Wie het wat avontuurlijker wil, kan het gebied dwars doorkruisen. Want jawel, de Gentbrugse Meersen brengen letterlijk ‘voor elk wat wilds’. Je mag bijna overal van de paden afwijken en de natuur van heel dichtbij beleven. Hier en daar, zoals in de moeraszones en dichte struwelen, zal het wandelen wel wat moeilijker zijn.

Bos van formaat Veel mensen kwamen al een boompje planten in het geboortebos. Jaar na jaar kregen de

jongste Gentenaartjes hier hun bos. Het zal met hen verder uitgroeien tot een toffe speelplek. Tussen de autosnelweg en de Rietgracht kunnen kinderen zich nu ook uitleven in een gloednieuw speelbos. Het is te bereiken via twee nieuwe bruggen over de Rietgracht. Met afgegraven grond zijn speelheuvels aangelegd die tegelijk het geluid van de E17 bufferen. Het uitdagend reliëf en het gebruik van verschillende soorten ondergrond (bijvoorbeeld zand of kiezel) moeten de fantasie van de kinderen prikkelen. Ze kunnen er niet enkel spelen in de natuur, maar vooral ook met de natuur. Ze mogen er volop kampen bouwen met snoeihout. Verder zijn er twee open ruimtes waar binnenkort paarden, runderen of schapen zullen grazen. De dieren helpen mee in het beheer. Ze zullen het landschap open en gevarieerd houden. In de zone tussen het geboortebos en het vredesbos mag je tussen

Feest je mee? Noteer alvast zondag 18 juni 2017 in je agenda. Kom van dit nieuwe stuk natuur genieten en het zuidelijk deel feestelijk mee openen. Houd de website van de stad Gent www.stad.gent/gentbrugsemeersen in het oog voor een meer gedetailleerd programma.

de dieren wandelen. Verschillende poortjes geven toegang tot het gebied. In de zone tussen de autosnelweg, het speelbos en de Rietgracht zal dit niet mogelijk zijn. Daar kunnen vogels in alle rust broeden en vertoeven. Je kunt ze gadeslaan vanop de kijkheuvel in het geboortebos. Door op verschillende plekken natte zones te creëren en grachten af te dammen, hebben de meersen deels hun natte karakter teruggekregen. Daarmee hopen we ook meer planten en dieren aan te trekken. En dan is er het vredesmonument. Deze wapperende vredesvlag is sinds mei 2013 een landmark in het gebied. Het monument staat aan de rand van het vredesbos en midden in de oude drevenstructuur rond het kasteeldomein Coninxdonck. Het vredesbos ontstaat door spontane bosontwikkeling, de wind en dieren doen er het werk. Je kunt er vandaag over kleine paadjes doorheen het jonge opschietende bos wandelen.

Natuurpunt Gent werkt nauw samen met de groendienst in de Gentbrugse Meersen. Door gronden aan te kopen in het noordelijk deel van de groenpool hopen we de groei sneller te verwezenlijken. Je kunt onze aankopen steunen door een gift over te maken op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt Beheer vzw met vermelding van het projectnummer 6682 van de Gentbrugse Meersen. Voor giften vanaf 40 euro per jaar krijg je automatisch een fiscaal attest.

47 Werkgroep Gentbrugse Meersen

2017 NUMMER 1

SNEP!


Tones.be Sint-Martens-Latem Kortrijksesteenweg 128 | 9830 Sint-Martens-Latem Tel: 09/ 330 1 330 Openingsuren: Di-vr: 10u00 - 18u45 | Za: 10u00 - 18u00

ONLINE SHOP 24/24u - 7/7d: WWW.TONES.BE Werkgroep Gentbrugse Meersen

48

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Werkgroep Gentbrugse Meersen

Wijk van de Maand In 2016 nam de Werkgroep Gentbrugse Meersen deel aan de eerste Wijk van de Maand, een initiatief van de stad Gent. In het kader daarvan was er eerst een wandeling door het winterse landschap van de meersen. De tweede ronde kreeg de vorm van een Wijkbeurs, een grote infomarkt over alles wat zich afspeelt in de wijk. De Wijkbeurs was opgebouwd rond negen themastands, waar de betrokken schepen telkens informatie en toelichting gaf. Voor de Gentbrugse Meersen was Tom Balthazar aanwezig. De Groendienst liet de wijkbewoners met beelden, kaarten en cijfers kennismaken met de groenpool Gentbrugse Meersen. Er was vooral veel lof voor de huidige realisaties in het zuidelijk deel van het gebied en veel mensen bleken ook nieuwsgierig naar wat de toekomst brengt. Op de beurs konden allerhande wijkpartners, lokale verenigingen en organisaties hun werking en initiatieven voorstellen. Hier was ook de werkgroep Gentbrugse Meersen van de

partij. We verstrekten informatie over het beheer, de maandwandelingen, de aankopen van natuurgebied en de inventarisaties in de groenpool. Ook realisaties als de vleermuizenkelders, het plaatsen van nestkasten en de Voshoek kregen een plaats. Dankzij het opvangcentrum voor vogels en wilde dieren VOC konden we enkele nestkasten demonstreren. Daarnaast brachten we uiteraard ook onze fondsenwerving onder de aandacht. De wijkbewoners van (Oud) Gentbrugge konden dit initiatief best smaken. Dat belooft voor de maandwandelingen en de tweedehandsbeurs! Sommige buren beloofden zelfs onze aankopen financieel te steunen.

Boeken, cd’s, dvd’s & platen voor de volgende editie van de boekenbeurs op 3 september 2017 kunnen worden afgeleverd in:

• het NMC De Bourgoyen • 2Compute, Schooldreef 73-75, Gentbrugge (09/232.10.73) • bij Luc Van Damme en Linda Sepelie na afspraak via lucenlinda@wgbm.be

De Gentbrugse Meersen

voor elk wat wilds! In 2014 begon Natuurpunt Gent grond aan te kopen in het noordelijk deel van de Gentbrugse Meersen. Op die manier helpen we, samen met de stad Gent, de groenpool snel groeien. Grond kost geld en daarom zetten we allerlei fondsenwervingsacties op om onze aankopen te bekostigen. Een van de ideeën van ons vrijwilligersteam was ook om een boek te maken over dit prachtige natuurgebied. Onze buren van de Damvallei waren hierbij ons grote voorbeeld. Dat boek is nu realiteit geworden. We kozen voor de titel ‘Voor elk wat wilds’, omdat niet alleen natuurliefhebbers maar ook kinderen en recreanten kunnen genieten van de Gentbrugse Meersen. Ook de positieve samenwerking met de stad Gent kreeg een prominente plaats in het boek. De stad stond van bij de

start achter onze plannen voor het boek en was bereid eraan mee te werken. Natuurpunt Gent boog zich over de beschrijving van de natuur en de stad nam de hoofdstukken over de geschiedenis en de groei van het project voor haar rekening. Het resultaat is een prachtig boek van meer dan 300 pagina's, met drie grote rubrieken:

de geschiedenis, de groei tot groenpool en de natuur in de Gentbrugse Meersen. Naast vele getuigenissen bevat het ook prachtige foto’s, die van het boek een echte aanwinst maken voor natuurliefhebbers en fans van de Meersen. We zijn alle vrijwilligers en stadsmedewerkers die hun hart en ziel in dit project hebben gestoken enorm dankbaar!

26 MAART 2017 BOEKVOORSTELLING ‘DE GENTBRUGSE MEERSEN: VOOR ELK WAT WILDS’ Ben je benieuwd naar het ontstaan en de geschiedenis van de Gentbrugse Meersen? Wil je weten welke planten en dieren je er kunt ontdekken? Of vraag je je af wat je er allemaal kunt beleven? Op 26 maart stellen de stad Gent en Natuurpunt Gent dit boek graag aan je voor en kan je het gebied ‘live’ ontdekken in boeiende wandelingen volgens de thema's van het boek (geschiedenis, project, natuur). Meer info en inschrijven via www.wgbm.be. Het boek kost 34 euro en is te koop in het NMC De Bourgoyen, bij Linda Sepelie en Luc Van Damme, Jules Destréelaan 31, 9050 Gentbrugge, 0498/13.65.65, via e-mail bij marnix@wgbm.be en in de Gentse boekhandels Paard van Troje, Walry en Limerick.

49 Werkgroep Gentbrugse Meersen

2017 NUMMER 1

SNEP!


Kern Deurle-Latem © MARC CABUS

Kerstwandeling

in Sint-Martens Latem

Zoveel wandelaars... Bij een stop in het hart van de meersen was het nuttig om in twee groepen te gidsen. Marc Depourcq en Peter Herreman waren de verkenners van dienst. Een impressie.

Gespot. Geen spoor van de reeën te bekennen. Geen glimp te zien. Ze hebben zich roerloos verscholen in het kreupelhout, dichtbij. Uit hun schuilplaats komen ze pas, als we zouden naderen, tot vlakbij. Het zijn wij, mensen, die worden gespot.

© MARC CABUS

Terwijl de ene groep verneemt hoe pril bos ontstaat, hoort de andere groep... kreten in de meersen. Het is de roep van enkele buizerds. Maar waar blijven ze? Vele ogen blijven lang gericht op het weidse, met grijze lucht en kale bossen. Eindelijk toont één buizerd zich, hij gaat in een hoge boom zitten. Om ons een blik te gunnen, zo lijkt het wel. Maar het zijn wij, mensen, die worden gespot. Onze gids Marc legt uit hoe de Leiemeersen ontstonden, in oeroude tijden. Ik heb het over klaverbloempjes en bijtjes, in deze tijden. En wat kunstenaars vertellen? Wij, mensen... zijn slechts passanten in dat grote verhaal, even gespot.

© MARC CABUS

Knotwerken in de Latemse Meersen Op 14, 21 en 28 januari hebben we hard gewerkt in de centrale meersen bij de Baarle-Frankrijkstraat. Daarbij werden ruim veertig knotbomen onder handen genomen.

Kern Deurle-Latem

50

S N E P ! 2017 NUMMER 1

Omdat knotten niet zonder gevaar is, hadden natuurarbeiders van Natuurpunt vooraf alle voorbereidende knotwerken uitgevoerd. In dezelfde periode zijn op enkele plaatsen in de Latemse Meersen ook nieuwe afsluitingen voor de grazers geplaatst.


Kern Deurle-Latem

LatemZoemt!¡DeurleZoemt Op 7 december 2016 werd de Bijenwerkgroep Sint-Martens-Latem officieel omgevormd tot een feitelijke vereniging. Samen met plaatselijke imkers (in spe), het kinderkunstatelier LuKiArt vzw, de lokale Landelijke Gilde en particuliere sympathisanten is ook Natuurpunt Kern Deurle-Latem vertegenwoordigd in de Raad van Bestuur. De Bijenwerkgroep werd op 4 april 2013 opgericht als zelfstandige werkgroep van de Latemse Adviesraad voor Milieu en Natuur (MiNa-raad). Op verzoek van de Bijenwerkgroep keurde de gemeenteraad op 23 juni 2014 het charter voor een ‘Bijvriendelijke gemeente’ unaniem goed. Dit engagement werd op 21 april 2015 verder bekrachtigd met het gemeentelijk actieplan ‘LatemZoemt!¡DeurleZoemt’, opgemaakt door de Bijenwerkgroep. Deze engagementsverklaring onderscheidt zes ambities voor zowel honingbijen als wilde bijen (zie ook Snep!nummer 2015/1).

Platteland in de bloemetjes Sinds eind 2015 verleent de Bijenwerkgroep medewerking aan het project ‘Platteland in de bloemetjes’, een initiatief van de Landelijke Gilden en het Agrobeheercentrum Eco². Samen met twaalf andere gemeenten was Sint-Martens-Latem een van de pioniers die deelnamen aan deze nieuwe actie. Het project beoogt een verhoging van het milieubewustzijn en de sociale cohesie op het platteland door te investeren in samenwerking tussen burgers en lokale (groepen van)

landbouwers op het vlak van biodiversiteit. Onder het motto ‘Laat het dorpsleven bloeien’ wil dit project het platteland letterlijk in de bloemetjes zetten om mooie dorpen te creëren en de verbondenheid visueel zichtbaar te maken. Diverse publieksactiviteiten moeten de samenwerking met lokale groepen uitwerken en ondersteunen. Een duurzame voortzetting van het project is voorzien via de oprichting van agrobeheergroepen en systemen van alternatieve financiering. In het kader van dit initiatief kregen de bezoekers aan de gemeentelijke bloemenmarkt van 8 mei 2016 gratis zakjes bloemenzaad uitgedeeld. Er was een mengsel voor landbouwers en een voor particulieren, die allebei als basis bestonden uit zaden van boekweit, kaasjeskruid, korenbloem, koriander, rode klaproos en zonnebloem. Daarnaast bevatte het mengsel voor landbouwpercelen ook nog gele ganzenbloem, gewone venkel, karwij, rode klaver en wikke. Het mengsel voor particuliere tuinen was aangevuld met dille, facelia, goudsbloem, komkommerkruid en zwarte komijn.

Het is de bedoeling om in 2017 ook bijvriendelijke bomen en struiken te verdelen. Natuurpunt Kern Deurle-Latem ondersteunt deze initiatieven, maar blijft uitdrukkelijk autochtoon en streekeigen plant- en zaaigoed promoten, in overeenstemming met de doelstellingen uit het actieplan ‘LatemZoemt!¡DeurleZoemt’.

Samenwerken voor een bloemende en zoemende toekomst De Bijenwerkgroep verenigt diverse lokale en bovenlokale partners die een duurzame samenwerking nastreven vanuit een brede, multidisciplinaire visie op de instandhouding van bijen. De onderlinge kruisbestuiving tussen alle partners garandeert een kwalitatief initiatief met een breed draagvlak. Op 5 juni 2016 had het jaarlijkse natuur.ontBIJt ten voordele van bijvriendelijke initiatieven in Sint-Martens-Latem plaats. Begin januari 2017 schonken de organiserende verenigingen, Bosbehoud Latem-Deurle vzw en Natuurpunt Kern Deurle-Latem, de volledige opbrengst van die activiteit aan de Bijenwerkgroep. Naast deze gift engageert de lokale Natuurpuntkern zich er ook toe om net als de andere partners in de Bijenwerkgroep actief te blijven samenwerken aan een bloemende en zoemende toekomst in Sint-Martens-Latem en daarbuiten.

ALLE FOTO’S © FREDERIK VAN VLAENDEREN

Daarna konden we met de vrijwilligers aan de slag. Het ijzeren paard, de machine op rupsbanden van Natuurpunt, was dit jaar niet beschikbaar, maar met behulp van een tractor en ruime aanhangwagen lukte het ons toch om de houtoogst op een vlotte manier uit de meersen te halen.

Naar jaarlijkse gewoonte werd het brandhout verdeeld onder de geïnteresseerde vrijwillige medewerkers. Wie erbij was, heeft niet alleen gewerkt, maar ook intens genoten van de verbluffend mooie natuur, het gezelschap van onze vlakbij grazende Herdwickschapen

51 Kern Deurle-Latem

2017 NUMMER 1

SNEP!

en de fijne samenwerking tussen alle aanwezigen. Naast de natuurarbeiders danken we graag de vrijwilligers die het hout op maat zaagden, sorteerden en verzamelden. Ook de gastvrijheid van Brigitta en Etienne, die ons ‘s middags verwenden met lekkere soep, werd zeer gewaardeerd.


Kern Damvallei

Natuurbeheer in de Damvallei

&

wetenschappelijke visie praktijk

Op 28 januari kwamen de vrijwilligers van de Damvallei nog eens samen om het beheer te bespreken. Frederik Hendrickx maakte ons met een gesmaakte presentatie wegwijs in de wetenschappelijke visie achter het natuurbeheer. Daarna bekeken we hoe die plannen op het terrein gerealiseerd worden en wat er eventueel fout kan lopen. De wetenschappelijke visie stelt voorop dat je moet streven naar een zo hoog mogelijke gebiedseigen biodiversiteit. Het is van groot belang om de typische soorten van je gebied te beschermen, in de eerste plaats via herstel en behoud van de traditionele habitats, de zogenaamd natuurlijke milieus. Speciale ingrepen om bepaalde soorten te beschermen, komen pas op de tweede plaats. In de Damvallei werken we voornamelijk aan het behoud en herstel van een laagveensysteem met bloemrijke hooilanden, turfputten en moerassige bosjes. Er lopen al lang projecten om visdieven broedgelegenheid te geven en om krabbenscheer, weidekervel en andere zeldzame planten opnieuw kansen te bieden.

Dossier Mostbeek De Mostbeek slingert zich langs de Meerskant en de Hauw in Laarne. Deze traag stromende beek is plaatselijk dichtgeslibd en valt volledig droog tijdens zomers met weinig regen. Na zomerse regenbuien blijft het water te lang staan, waardoor hooilanden niet meer gemaaid raken en rietkragen afsterven omdat ze het hele jaar door onder water staan. In plaats daarvan ontstaan grote slibvlaktes. In samenwerking met de provincie wordt die waterader binnenkort aangepakt. De beheerwerkgroep van de Damvallei is nu al bedrijvig met de voorbereiding van het graslandbeheer in de Hauw en het ruimen van de Mostbeek. Voor het provinciedossier moeten we rekening houden met bepaalde aanbevelingen, waaronder vooronderzoek in verband met de aanwezigheid van kleine modderkruiper. Externe aanbestedingen bij privéaannemers moeten zeer duidelijk en

precies omschreven worden om bij de werken ‘ecologisch rampzalige ingrepen’ te voorkomen…

Praktische organisatie van het beheer Om kosten te besparen, moeten de terreinploegen van Natuurpunt alsmaar meer externe opdrachten uitvoeren, waardoor er steeds minder tijd overblijft voor het intensieve beheer van de meest kwetsbare percelen. Daardoor ontstaat een moeilijke situatie, die om creatieve oplossingen vraagt. In de eerste plaats zullen we vaker een beroep doen op vrijwilligers. Verder onderzoeken we de mogelijkheid om de beheerwerken te laten uitvoeren door landbouwers. In dat geval moeten we er wel op toezien dat de loonwerkers zich aan de gemaakte afspraken houden. Zo mogen zware machines niet worden ingezet op zompige, kwetsbare terreinen – dit om ongelukken te vermijden. Het grootschalig maaien van onze graslanden gebeurt volgens de planning van de terreinploegen. Wegens het strakke

tijdschema is het niet altijd mogelijk om rekening te houden met de bloeitijd van typische soorten in het algemeen en met de late bloeitijd (augustus) van blauwe knoop in het bijzonder. Het blijkt dan ook nodig om te streven naar een evenwichtige balans tussen de praktische regeling en de eisen voor het beheer van typische soorten. Zo kwamen er voorstellen om bepaalde groeiplaatsen tijdelijk af te sluiten als de planten in bloei staan. Ook willen we kwetsbare terreintjes ‘met de zachte hand’ laten beheren door onze vrijwilligers. Maaisel en hooi worden bij Natuurpunt beheerresten genoemd. Het afvoeren of composteren van bepaalde beheerresten die niet geschikt zijn als dierenvoer, blijkt een groeiend probleem dat vraagt om een structurele oplossing. Misschien kunnen de plaatselijke landbouwers het droge maaisel gebruiken als strooisel? Die piste moeten we nog verder onderzoeken. Er is dus duidelijk veel coördinatie- en organisatiewerk aan de natuurwinkel in de Damvallei!

© LUC MEURIS

Kern Damvallei

52

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Kern Damvallei

Met Reinaert de vos kun je vele kanten op… in de Damvallei “… met een overvolle maag kwam hij daarna de berg omlaag langs een goed verborgen pad. Geheel verzadigd! Maar omdat het weer zo mooi was en zo heet, liep hij zich nogal in het zweet. Het water leekte van hem af! Geen wonder dat hij zich begaf naar de verfrissende rivier…” uit ‘Van den vos Reynaerde’, naar het Comburgse handschrift, vertaald door Walter Verniers

Het beroemde dierenepos ‘Van den vos Reynaerde’, dat dateert uit de dertiende eeuw, is geschreven door een zekere Willem in het huidige Oost-Vlaanderen. Het verhaal is eigenlijk niet bedoeld om te lezen, maar wel om voorgedragen te worden door een beroepsverteller, zoals voornoemde Willem. Reinaertkenner Hellinga stelt deze Willem voor als een reizende jongleur, een “vrijen en vogelvrijen, wier woning de weg was en wier doel de horizon.” Specialist Nederlandse letterkunde in de middeleeuwen Van Oostrom bestempelt Willem dan weer als een tot pessimisme neigende hofkapelaan, die zijn publiek een cynische lachspiegel voorhoudt. De oorsprong van het heldenverhaal ligt in de klassieke oudheid. We moeten toegeven: de averechtse vos is sluw, egoïstisch, leugenachtig, pervers, gewelddadig en sarcastisch. De ‘held’ houdt inderdaad vooral mensen die zich beter en hoger achten een spiegel voor.

Reinaert om twaalf thematische maandwandelingen uit te werken. Die bevatten allemaal verwijzingen naar het dierenepos en het centrale thema is telkens één of meer dieren. Wellicht kende de zwervende schrijver Willem de streek van Destelbergen en Heusden vrij goed. Tijdens de excursies worden dan ook landschappelijke verbanden gelegd tussen het boek en de Damvallei. De zanderige ‘bergen’, open kleurrijke hooilanden, smalle paden, kastelen met Nobelallure en Reinaertgeur komen allemaal aan bod. En er is ook de Getijdenschelde, wellicht het decor waar zich de nare perikelen van Bruin de Beer afspelen. Natuurpunt sprokkelt in de Damvallei flarden van het Reinaertverhaal en serveert elke tweede zondag van de maand, van 10.00 tot 12.00 uur, een stukje eigentijdse natuurbeleving als aperitief. Zie ook de agenda vanaf p. 4 voor de concrete informatie.

Reinaertwandelingen In 2017 is Destelbergen-Heusden voorzitter van het intergemeentelijk project ‘Het land van Reinaert’, waar twaalf steden en gemeenten aan deelnemen. Natuurpunt Gent Kern Damvallei liet zich inspireren door het demonische verhaal van

Kom dat horen! Kom dat zien! Bij Reinaert de vos en Hermelien zijn koeketien.

Reinaert de vos in Kasteel Notax Kasteel Notax wordt ook wel het spookkasteel genoemd. In de kelders, die uit de twaalfde eeuw dateren, bevinden zich enkele prachtige glas-in-loodramen. Kunstenaar Guido De Graeve vervaardigde ze in het begin van de jaren 1950 in opdracht van Felix Saverys. Felix was de grootvader van de huidige bewoner, Marc Saverys. De glasramen verbeelden fragmenten uit het middeleeuwse dierenepos ‘Van den vos Reynaerde’. Enkele jaren geleden lieten Marc en Nadine Saverys het kasteel volledig renoveren. Ze namen meteen ook de gelegenheid te baat om de glas-in-loodramen in hun oorspronkelijke staat te herstellen. Nadine leidde het project persoonlijk. Zij en haar man Marc zijn bijzonder trots op het resultaat. Dankzij hen is een belangrijk onderdeel van het Destelbergens erfgoed gevrijwaard.

53 Kern Damvallei

2017 NUMMER 1

SNEP!


Groene specht © GEERT SPANOGHE

Grote bonte specht

Woody Woodpecker Ha, dat is lang geleden: de tekenfilms van Universal Pictures. Je had Fievel de muis en Wally de Walrus. En Woody Woodpecker, de olijke (blauwe!) specht met het onmiskenbare roepje. Die Woody is afgekeken van een Amerikaanse specht. Maar ook bij ons kom je Woody's tegen: als je een tuin hebt met een paar bomen of een gazon waar geen pesticiden worden gespoten, krijg je gegarandeerd bezoek van die houthakkers.

Spechten zijn perfect aangepast aan hun speciale levensstijl. De meeste vogels hebben drie tenen vooraan en één achteraan; bij spechten is het twee-twee. Zo hebben ze natuurlijk meer grip op een boomstam. Hun staart heeft stugge veren en dient als extra steuntje in hun verticale leven. Een specht 'schuift' op die manier als in een stopmotionfilmpje over een boomstam. Hun drilboor-snavel is ideaal om stukken hout weg te kappen en met hun lange tong halen ze kleine pieterbeesten van tussen de schors of uit vermolmd hout. Er zijn een vijftal veel voorkomende spechten in onze gebieden: de drie bonte spechten, de groene en de zwarte specht. Verder naar het oosten van ons land heb je nog de grijskopspecht, en dan is er nog de zeldzame draaihals, een buitenbeentje in de spechtenfamilie. Frieten De bonte spechten heb je in dezelfde formaten als een pak friet: groot, middel en klein. Zelfs in hun Latijnse namen zijn die frieten aanwezig: je hebt Dendrocopos major, medius en minor. Alle drie hebben ze zowat dezelfde kleurencombinatie: zwart, wit en rood. De grote bonte specht is de meest voorkomende, die komt ook in je oude appelboom in de tuin zitten. Je herkent die meteen aan zijn zwart-wit kostuum en een rode broek. Een boom met wat dode takken is voldoende om die grote bonte op bezoek te krijgen. En tijdens barre winters komt die zelfs je voedertafel inspecteren. De middelste bonte specht is wat minder bekend en wat minder algemeen. Maar met de veroudering van de (weinige) bossen die we hebben, begint die stilaan meer gebieden te bezetten: in onze streken kun

Studie

54

S N E P ! 2017 NUMMER 1


Draaihals © GEERT SPANOGHE

Zwarte specht

je deze al tegenkomen in de Latemse Meersen en de Makegemse Bossen in Merelbeke. En dan is er nog de kleine bonte. Dat is echt een Klein Duimpje: die is even groot als een mus. Terwijl de grote en de middelste op boomstammen en dikke takken rammelen, zoekt de kleine bonte specht het op kleinere takjes. Ah ja, want als je maar een kleine snavel hebt, is het moeilijk om zware eiken omver te duwen. Lachers! De groene specht zie je meestal in het gras zitten. Knalgroen is die, met een rode kruin en een zwart Zorromasker. Dit is echt de 'tuinspecht', die met zijn lange tong mieren uit je gazon komt slurpen. Als je denk dat je te veel mieren in je tuin hebt, moet je dus geen pesticiden gebruiken: je huurt gewoon een groene specht in. Het is ook de specht met de typische ‘lachende’ roep. Alsof die je vanuit een boom zit uit te lachen. Ho, – maar wacht: er is nog zo'n specht die lacht: de zwarte specht lacht zowat op dezelfde manier als z'n groene neef, maar veel uitbundiger. Een behoorlijk grote maar schuwe vogel is dat: even groot als een kraai. En ook even zwart, hij heeft enkel een vlammend rode streep op de kop. Zwarte spechten maken ieder jaar een nieuwe nestholte. En het zijn geen doetjes: ze maken hun nest het liefst in gezonde, stevige bomen zoals beuken, eiken en populieren. Heftige houthakkers dus! Om zwarte spechten te zien, moet je al deftige, uitgestrekte bossen hebben. Het Heidebos in Wachtebeke bijvoorbeeld, het Leen in Eeklo of de Makegemse bossen in Merelbeke. Roffelliedjes Ooit al een specht horen zingen? Neen? Toch wel hoor, alleen lijkt het misschien niet op wat wij 'zingen' zouden noemen. Spechten zijn niet echt operaspecialisten zoals zangvogels. Een serenade brengen om een wijfje te lokken, lukt niet echt. Maar daar hebben ze iets op gevonden: ze daveren met hun snavel een salvo tegen de bomen. Het roffelen

dat je in het voorjaar hoort is dus de ‘zang’ van een specht. Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is, en iedere specht roffelt zoals hij gesnaveld is. Een grote bonte specht roffelt zowat één seconde lang met enkele seconden pauze tussen. De middelste bonte specht roffelt niet, die houdt het bij wat roepen naar de vrouwen(spechten) en naar zijn roffelende neven. Het gedreun van een zwarte specht haal je er zo uit: het klinkt dof en zwaar en kan enkele kilometers ver dragen. Het lijkt wel alsof er iemand met een machinegeweer in het bos aan het schieten is. De roffel van de kleine bonte specht klinkt daarentegen meer als een naaimachientje. Dafalgan Neen, spechten krijgen geen koppijn. Het zou nochtans niet denkbeeldig zijn, als je zo ongeveer twintig keer per seconde met volle kracht met je snavel tegen een boom hangt te daveren. Een enthousiaste specht slaat zowat twaalfduizend keer per dag op een boom... Je moet het zelf eens proberen zonder migraine te krijgen. Maar spechten doen het dus zonder Dafalgan. Wat ze wel hebben, is een sponsachtig bot tussen de snavel en het voorhoofd, dat dient als schokdemper voor hun hersens. Hun snavel is ook asymmetrisch: de onderste snavelhelft is groter, waardoor de kracht van de slagen meer naar de onderkant en de achterkant van hun kop verdeeld wordt. Dat ze zware nekspieren hebben, is dus ook handig om die slagen op te vangen. En de meest gekke aanpassing is hun tongbeen, waar hun lange tong aan bevestigd is. Dat tongbeen krult vanuit de snavel over de hele schedel van de spechtenkop als een veiligheidsgordel die de schokken opvangt. Op slow-motionbeelden is bovendien vastgesteld dat een specht bij iedere slag tegen de boom zijn ogen sluit, zodat er geen splinters in komen. Een ingebouwde veiligheidsbril, zeg maar. Straffe beesten toch, die spechten. Verticaal leven, bomen omhakken en zonder migraine door het leven gaan. Je zou ze haast gaan benijden.

55 Studie

2017 NUMMER 1

SNEP!


Tijd om de kat buiten te gooien (Of, euh, binnen te houden) Laat ik het maar ineens bekennen: ik ben een verklikker. Ik heb twee huisgenoten aangegeven bij mensen die hen tot levenslang huisarrest willen veroordelen. Mijn aangifte leverde bewijsmateriaal voor een proces dat regelmatig in de pers wordt gevoerd. Zo ook een tijd geleden in De Standaard. De krant titelde: “Er sluipt een killer door uw tuin”. Het artikel ging over Catwars, the devastating consequences of a cuddly killer, een boek van openbare aanklagers Peter Mara en Chris Santella. Ik heb twee van die aanhalige moordenaars in huis.

De kat verklaard Het is moeilijk een kat uit te leggen aan iemand die nooit met eentje bevriend is geweest. Wie soms een medemens aait, weet hoe prettig dat is, voor aaier en geaaide. Niet dat het aaien van een poes nog leuker is, maar een kattenvacht strelen en daarvoor beloond worden met dat ongelooflijke geluid dat merkwaardig genoeg spinnen heet, het helpt een mens zich te verzoenen met een sterfelijk bestaan op een planeet vol lijden. Katten aaien wordt slechts mondjesmaat toegestaan. Een poes beslist zelf wanneer ze gestreeld wil worden. Mimi, een van onze twee cuddly killers, is uitermate zuinig op aaimomenten. Dat komt doordat ze afstamt van een verwilderde kat, die elk jaar jongen kreeg in een paardenstal, hier vlakbij. Om de populatie in toom te houden en omdat het niet lukte de moederkat te vangen, zochten de paardenbaas en ik haar kittens tussen de hooibalen om hen te (laten) doden. Eén keer waren de jongen al een week of acht oud toen we ze vonden en heb ik een ervan in huis genomen. Dat werd Pluto, nu een gecastreerde kater met licht overgewicht. Jongen die we niet konden vinden, groeiden op tot magere scharminkels. Ze hielden zich in leven met ratten en muizen uit de paardenstal, maar jaagden ook in de broeken achter de schuur. Die survivalspecialisten probeerden we te vangen met een val. Toen een broodmager lapjeskatje, dat al een winter overleefd had, daar toch nog uit ontsnapte, besloten Lut en ik het beestje te temmen. Kattenpsychologen gaven ons weinig kans. “Katten die niet voor hun tiende week met mensen omgaan, worden nooit meer tam”, klonk het. We begonnen het anorectische beestje te voeren, elke dag iets dichterbij, tot we naast haar kommetje mochten zitten. Pas na weken mochten we haar voorzichtig, met één vinger, aanraken. Nu, een jaar later, heeft ze zich verbazingwekkend aangepast. Ze ligt voor de kachel en heeft zich een uitstekende kennis van de menselijke anatomie eigen gemaakt: liefst zit ze op een armlengte plus één centimeter van de aaigrage mens. Maar soms laat ze zich toch strelen, draait zich dan genietend op de rug en geeft zich over aan het wederzijds plezier. Vertrouwen heet dat. Het is een heerlijk geschenk, ook als het van een niet-menselijk wezen komt. Wie op deze planeet zijn contacten beperkt tot soortgenoten, mist iets.

Schuldig verzuim... Mara en Santella, een ornitholoog en een journalist, beweren dat katten wereldwijd een gigantische bedreiging voor de biodiversiteit vormen. In de VS alleen vallen jaarlijks miljarden dieren ten prooi aan

Bijgedachte

huiskatten. Hun remedie? Alle zwerfkatten moeten gevangen en geadopteerd of gedood worden. Huiskatten moeten levenslang binnenblijven. De Standaard vroeg onze vereniging om een reactie. Diemer Vercayie van Natuurpunt was genuanceerder, maar erkende dat katten ook in Vlaanderen een onmiskenbare bedreiging zijn voor grondbroedende vogels en voor kleine zoogdieren, waaronder zeldzame soorten als eikelmuizen. Het is ironisch, schreef de Standaard, dat we dit weten doordat veel katteneigenaars/natuurliefhebbers de slachtoffers van hun huisdieren hebben gemeld aan het Natuurpuntproject ‘Wat vangt de kat’. Zelf heb ik moorden op woelratten en woelmuizen, bosmuizen, dwerg- en bosspitsmuizen aangegeven. De grootste misdaad van mijn lievelingen was de aanslag op een nest braamsluipers. Het struweel waarin die beestjes broedden, heb ik ondertussen katdicht omheind. (Te laat de put gedempt?...) Maar waarom zwijgen Natuurpunt en Vogelbescherming angstvallig over de wandaden van onze poezen? Zijn ze bang hun kattenhoudende leden – ik ken er veel – voor het hoofd te stoten? Als Mara en Santella gelijk hebben, dan is stilzwijgen schuldig verzuim. In dezelfde krant en in zijn nieuwe boek ‘Waarom iedereen altijd gelijk heeft’ schreef Ruben Mersch dat wij meer op Trump-kiezers lijken dan we denken. Net als de aanhangers van Amerikaans president Donald Trump zijn we moeilijk door feiten van ons standpunt te brengen. Onze opinies komen vaker uit ons buikgevoel dan uit ons verstand. Hoeveel opponenten van genetisch gemanipuleerde organismen, bijvoorbeeld, zijn tegen ggo’s omdat ze die grondig bestudeerd hebben en hoeveel omdat ze die vaagweg ‘niet natuurlijk’ vinden? Onze onderbuik velt zijn oordeel en vervolgens doet onze ratio haar best om dat oordeel te rechtvaardigen. Dikwijls gebruiken we feiten zoals een zatlap een lantaarnpaal: niet als verlichting, maar enkel als ondersteuning. Als we ze zelf mogen kiezen, kunnen we met feiten bijna alles bewijzen. Niet mijn poes! Kattenhouders zijn snel op hun tenen getrapt. Mara en Santella ontvingen doodsbedreigingen. De reacties op het krantenartikel waren beschaafder. Lucas Vander Taelen was eerst. Zijn kat heet Melusine. Hij heeft het artikel voor haar verborgen gehouden, “want katten (...) zien en begrijpen veel meer dan we denken.” Hij schreef ook dat huiskatten amper jagen omdat ze met volle maag de tuin in trekken. Niet waar, helaas. Katten jagen omdat ze graag jagen. Moraalwetenschap-

56

S N E P ! 2017 NUMMER 1


eten als je het beu bent. Vooral carnivore huisdieren hebben een zware poot. Een Duitse herder, met een jaarlijkse consumptie van 150 kg vlees, uit blik of als droogvoer, is als een SUV-terreinwagen. Katten hebben de voetafdruk van een gemiddelde stadswagen. De vergelijking wordt dikwijls geciteerd, maar zouden er hier echt twee auto’s voor de stoof liggen? De ANWB, een Nederlandse automobilistenvereniging, berekende dat een kleine middenklasser, alles inbegrepen, zowat vijfhonderd euro per maand kost. Vreemd. Wij komen per kat gemakkelijk toe met 25 euro. Die auto is twintig keer duurder. Nu weet ik wel dat de prijs en de ecologische kost van een product bijlange niet recht evenredig zijn, maar hier wringt iets, zegt mijn buikgevoel. Toch klopt de vergelijking, herberekende de universiteit van York. Huisdieren zijn dure vogels. De petfoodindustrie, met een Europese jaaromzet van 24 miljard euro, heeft een enorme milieukost.

per Rutger Lazou, ook een poezenbaasje, schreef dat hun jaaggedrag niet te stoppen is zonder massaal de dierenrechten te schenden. Over de rechten van hun prooien, die moeten overleven met een overvloed aan jagende huiskatten – een veelvoud van hun natuurlijke vijanden – had hij het niet. Lazou en Vander Taelen waren er als de bliksem bij om hun huisdieren te verdedigen, vanuit hun verontwaardigde onderbuik, zich vastklampend aan hun lantaarnpaal zonder echt in te gaan op de hamvraag: zijn katten bedreigend voor de biodiversiteit? Vander Taelen of Lazou hebben Catwars waarschijnlijk niet gelezen. Daarvoor kwam hun reactie te snel. Ik wel. Het is een vlammend requisitoir, gebouwd op degelijk cijfermateriaal. Maar de auteurs kunnen het niet laten om tegen elke beschikbare lantaarnpaal te leunen. Soms maken ze weinig onderscheid tussen gebeurtenissen op kleine eilanden of uitzonderlijke plaatsen als Nieuw-Zeeland en de rest van de wereld. Het lot van ene John Doe die in 1992 longpest kreeg van een zieke kat is vreselijk, maar de relevantie ervan in een boek over katten en biodiversiteit is miniem. Af en toe vervalt hun pleidooi in rabiate antikattenpropaganda en dat is jammer, want Mara en Santella hebben een punt: katten zijn medeverantwoordelijk voor de achteruitgang van veel diersoorten. Ze beweren niet dat predatie door katten meer impact heeft dan habitatverlies of klimaatverandering, maar ze argumenteren wel dat het onverantwoord is sommige oorzaken van die achteruitgang niet te bestrijden. Dat is alsof menselijke gezondheidszorg alleen hartkwalen en kankers zou behandelen, terwijl minder frequente ziektes taboe blijven.

Terwijl ik dit schrijf, sluipt er een jonge hongerige kater door onze tuin. Misschien is hij hier gedumpt of door een dominante soortgenoot uit een naburige boerderij verjaagd. We noemen hem onze asielzoeker. Cynisme houdt ons al langer overeind. Hij heeft zoveel honger dat hij van de gemorste graankorrels onder de vogelvoederplank eet. Ik heb de val gezet, zijn dagen zijn geteld. Want katten zijn wel degelijk een bedreiging voor heel wat diersoorten. En huisdieren zijn slecht voor het klimaat.

Jammer, maar toch smakelijk! Maar zelfs een poesje dat braafjes door het raam naar vogeltjes kijkt, is een bedreiging voor het klimaat en de biodiversiteit. Al in 2009 verscheen Time to eat the dog van het Nieuw-Zeelandse echtpaar Brenda en Robert Vale. De ecologische pootafdruk van de meeste huisdieren is onverantwoord groot, zeggen de Vales. Wie er per se een wil, neemt best een recycleerbaar troeteldier, zoals een konijn, dat je kunt op-

Ik heb het grootste deel van mijn leven met katten samengewoond. Ze hebben mijn bestaan verrijkt. Pluto en Mimi, het zal me zwaar vallen, moeten dan maar mijn laatste feliene huisgenoten zijn. Hen tot levenslang huisarrest veroordelen, krijg ik niet over mijn hart. En om er een stoofpotje van te maken, ik zou niet weten hoe... Maar echte dierenvrienden, die om de biodiversiteit geven, vinden wel een recept op het net.

De asielzoeker

57 Bijgedachte

2017 NUMMER 1

SNEP!


58

S N E P ! 2017 NUMMER 1


““PRO” PRO”

leefbare, le efbare, gezonde gezonde stad stad

““PRO” PRO” mobiliteitsplan mo biliteitspl p an

Voor V oor sschone chone lluchtwegen uchtwegen een n eeen en vvlotter lotter vverkeer erkeer iin nh héél éél G Gent. ent. Voor eeen en lleefbare eefbare een n kkindvriendelijke indvriendelijke sstad tad vvoor oor iiedereen. edereen. Voor

FFietsiets- en wandeltocht wandeltocht ! Zondag 1199 maart Zondag maart 2017 2017 vertrek o m 115u 5u aaan an B audelopark vertrek om Baudelopark O m 16u 16u samenkomst samenkomst onder ondeer de stadshal stadshal Om Laat je je horen horen met met belgerinkel belgerinkel ! Laat Een burgerinitiatief burgger e initiatief iin n ssamenwerking amenwerrkking m met et FFietsersbond ietserrsbond Gent, Gen nt, Trage Tragee Wegen, Wege e en, Autodelen.net, Autodelen.net, N atuurpunt G ent, G ents M ilieuFront ((GMF), GMF), ), C ritical M ass G ent, G reenpeace G ent, LLedeberg edebe b rg b reekt u it, Natuurpunt Gent, Gents MilieuFront Critical Mass Gent, Greenpeace Gent, breekt uit, Werkgroep allerlei Gentenaars W er erkgr groep SintPietersBuiten, SintPieterrsBuiten, Buitensporig Buitensporig en a llerlei fifietsende etsende en wandelende wandelende G enten t aars en bezorgde bezorgd g e wijkorganisaties. wijkorgga anisaties. Vragen/interesse? Vrageen/interesse? info@gentsmilieufront.be inffo@geentsmilieufront.be

59

2017 NUMMER 1

SNEP!


Wildeplantenbeurs

zondag

i e m 4 1

in de Bourgoyen

u

10u-18

THEMA LIEVEHEERSBEESTJES

Live muziek door

VERKOOP VAN INHEEMSE PLANTEN EN

WHERE THE FUNK IS NATHAN & MARIUS

KRUIDEN • WORKSHOP INSECTENHUISJES • VERHALEN IN HET GRAS • MEESPEELCIRCUS •

NATUUR- EN MILIEUCENTRUM DE BOURGOYEN • DRIEPIKKELSTRAAT 32 • GENT-MARIAKERKE • 09-227 22 94 •

INFOSTAND • GRIME • BIOBAR

www.natuurpuntgent.be • gent@natuurpunt.be

GINDERELLA

Gin

Fresh

fused In

Herb

GINDERELLA Gents Onkruid Vergaat Niet

60

2017 NUMMER 1

SNEP!

Snep! lente 2017  

Afdelingstijdschrift van Natuurpunt Gent. Jaargang 16, nr. 1.