Page 1

DRIEMAANDELIJKS VERENIGINGSBLAD VAN NATUURPUNT AFD. DE WIELEWAAL JANUARI 2017 - JAARGANG 48 NR.1 DELIJKS VERENIGINGSBLAD VAN NATUURPUNT AFD. DE WIELEWAAL JANUARI 2015 - JAARGANG 46 NR.1 Xx

Karekiet

met JNM-boekje ‘t Zomerklokje

WINTER 2017

Medewerkersavond

Spaghettidag Winterwandelingen Lier

DagLedenvan de Natuur Pulderbos avond/ Lier Winterse landschappen in onze natuurgebieden

Natuurpunt afdeling De Wielewaal www.natuurpuntdewielewaal.be


Onze leden fotografeerden, tekenden, schilderden... 1) Pestvogel - aquarel -Peter Tibax 2) Rups van Wapendrager - Leo Vaes 3) Rups vanSint-Jacobsvlinder - Robert de Metz 4) Rietzanger - Johan Giglot Pestvogels Het is al een viertal jaar geleden dat ze nog eens massaal vanuit het hoge noorden naar onze streken kwamen maar dit jaar zijn ze er weer : de Pestvogels ! Om de zoveel jaar ontvluchten ze hun leefomgeving door voedselgebrek of extreme koude. Deze vogels leven in de noordelijke helft van Finland, Noorwegen, Zweden en Rusland. Bij zo’n invasiejaar vind je ze op bessenstruiken en op fruitbomen waar er nog wat fruit aan hangt want daar zijn ze verzot op. Vroeger dachten de mensen dat die vogels de pest veroorzaakten want telkens als er een zeer strenge winter was en de mensen verzwakt waren vielen er vele slachtoffers ten prooi aan deze ziekte. Ook in het Noorden was het dan bar koud en kwamen die vogels naar hier afgezakt en vandaar die foute conclusie. Ondertussen weten we dat pestbacillen een bepaalde soort vlooien- die op de zwarte rat leven - als gastheer hebben. Geen gevaarlijke soort die pestvogels, dus speur de bessenstruiken en fruitmanden maar af maar pas wel op voor zwarte ratten ….. Peter Tibax

1

2

3

Graag krijgen we ook jouw creatieve arbeid om iedereen mee te laten genieten van al het mooie en/of het speciale dat jij zag in onze natuurgebieden of waar dan ook. Zorg ervoor dat de redactie niet weet wat kiezen uit de vele mooie en/of merkwaardige inzendingen die ze hopelijk mag ontvangen .

4

2

Karekiet -januari 2017

  

( Coverfoto’s: Hugo Van Aert ) ( Coverfoto’s : Leo Vaes , Wikipedia)


mijmeringen Beste Natuurpuntleden, In vorige Karekiet kon ik melden dat onze afdeling respectievelijk 8 ha op Nazareth-Noord en 8 ha op de Kromme Ham ( Lier) kon aankopen. Op de tweede zitdag van diezelfde openbare verkoop verwierven we nog eens 20 ha op Nazareth- Zuid en kort nadien konden we NazarethNoord uitbreiden met bijna 6 ha. Kortom : op enkele maanden tijd slaagden we erin om onze natuurgebieden in eigendom uit te breiden met meer dan 40 ha. Geef toe : een historische gebeurtenis met verregaande financiële gevolgen. In een apart artikel verderop in deze Karekiet verneemt u meer details en de exacte ligging van deze uitbreiding van ons patrimonium. Nu al dank aan ettelijke NPleden die al een flinke gift gedaan hebben naar aanleiding van de aankondiging in vorige Karekiet. Dank ook aan iedereen die via een bestelling van marsepein en/of speculaas deze aankoopactie financieel hebben ondersteund. Andere fondswervingsacties lopen continu verder zoals het appelsap uit eigen reservaat ( boxen van 3 liter) of onze brandhoutactie (zowel droog als vers gekliefd hout). Verder leest u in deze Karekiet heel veel over de diverse acties van onze verschillende Beheerteams en ook de Vogelwerkgroep laat zich niet onbetuigd. 2017 is ook het jaar waarin we ons Platina-jubileumfeest vieren. Onze afdeling werd opgericht op 23 november 1947 en bestaat dus 70 jaar. Bij leven en welzijn ontmoeten we onze drie stichters op onze ‘feestmomenten’. Een eerste bijeenkomst is gepland op zondag 7 mei op een héél mooie locatie. Meer details in volgende Karekiet. Mag ik u tenslotte uitnodigen op enkele ‘speciale’ activiteiten : vooreerst onze traditionele ledenavond waarop een aantal trouwe NP-leden hun specialiteit/passie op vlak van natuur/milieu uit de doeken doen. U zult verbaasd zitten kijken hoe passioneel sommige van onze leden bezig zijn met een aantal zaken. Niet te missen dus. Ten tweede wil ik het infomoment van Joost Verbeke aankondigen : een aantal mensen denken er soms aan om een deel van hun bezittingen na hun dood te schenken aan onze NP-afdeling in functie van verdere aankopen en/of om onze beheerkosten te financieren MAAR zien op tegen de complexiteit van zo’n daad. Joost komt speciaal voor deze ‘twijfelende’ natuurliefhebbers in alle discretie toelichten dat het eigenlijk heel eenvoudig is. Dus kom gerust vrijblijvend eens luisteren naar zijn info op zaterdag 11 maart e.k. Er rest mij alleen nog de bijna 500 deelnemers aan onze Spaghettidag te bedanken. Het was weer een enorme morele en financiële steun voor een kern van harde werkers in het belang van de NATUUR IN EIGEN STREEK! Raadpleeg onze activiteitenkalender en kom mee genieten van de natuur in eigen regio. Tot dan! Aan iedereen een voorspoedig, gelukkig en gezond 2017 toegewenst! Uw voorzitter, Marc

Inhoud

Onze leden fotografeerden ........................................... 2 Mijmeringen ....................................................................................... 3 Activiteitenkalender ................................................................ 4 Vergaderingen, beheerwerken. ...................................8 Legaten ..................................................................................................... 8 Verslagen .............................................................................................. 8 Life+ Kleine Nete .................................................................... 10 Natura 2000 .................................................................................... 11 Historisch aankoopproject ......................................... 12 Nieuws uit onze natuurgebieden......................... 14 Paddenstoelen. ............................................................................. 16 Vleermuizen ................................................................................... 17 JNM voorblad................................................................................... 21 JNM woordje vooraf................................................................ 22 JNM activiteitenkalender................................................... 23 JNM herinneringen aan actviteiten........................ 27 JNM ... van de maand............................................................. 28 JNM functie - voorstelling.................................................. 29 JNM lidmaatschap...................................................................... 33 JNM werkmierenlijst................................................................. 34 JNM foto’s piepers. ..................................................................... 35 JNM foto’s leefweek ini en groot. .............................. 36 Vogelnieuws..................................................................................... 40 Ringresultaten 2016................................................................. 42 Extreem late broedgevallen Koolmezen..... 42 Resultaten vogelprojecten 2015-2016............ 43 Huiszwaluwen.. .......................................................................... 43 Gierzwaluwen .......................................................................... 44 Verslag vogelavond . ................................................. 44 Nestkastenactie Torenvalk . ..................................... 45 Visdieveneilandjes Beneden-Netevallei . 46 Telling Middelste bonte spechten ................... 47 Project watervogeltellingen .................................. 47 Project Algemene Broedvogels ........................ 48 Project Bijzondere Broedvogels........................ 49 Gelezen/gezien .......................................................................... 50 Fondsenwerving ........................................................................ 51 Puzzel mee ...................................................................................... 52 Personalia ........................................................................................... 52 Info ............................................................................................................. 53 Contact ................................................................................................. 54 Kaart recente aankopen.................................................... 55 Foto’s NP activiteiten............................................................ 56

winter oogt eindeloos stil en mooi toch is er overal leven misschien slapend maar wel klaar voor een nieuwe lente 333


Activiteitenkalender ZATERDAG 7 JANUARI Onderhoud materiaalloods

ZATERDAG 21 JANUARI Belgische Vogeldag

Met veel zin beginnen we aan een nieuw jaar natuurbeheer. Daarvoor moet ons gereedschap in orde zijn. Vandaag gaan we schoppen invetten, harken nazien, kettingen slijpen, het hooigerief smeren en de loods opruimen. De koffiekoeken en koffie staan klaar.

Vandaag ben je welkom op de 16de editie van de Belgische Vogeldag in de Drie Eikencampus van de UA in Wilrijk. Deze dag is een studiedag van Natuurpunt Studie, de Universiteit Antwerpen en het INBO.

Afspraak: 09.00 uur tot 12.00 uur aan de loods. Leiding: Waldo Peeters 0477 20 35 19 ZONDAG 8 JANUARI Beheerwerken Viersels Gebroekt Details: zie blz. 8

De Belgische Vogeldag gaat door in Gebouw Q van de Drie Eikencampus in de Universiteit Antwerpen (achter het UZ in Wilrijk). De deuren openen om 09.00 uur en de inkomprijs bedraagt 10 euro. Meer informatie op www.natuurpunt.be/vogeldag - daar vind je ook de link naar de inschrijvingsmodule.

WOENSDAG 11 JANUARI Vergadering beheerteam Kleine Nete Details: zie blz. 8 ZATERDAG 14 jANUARI Notenpeldag Een massa noten werden hier binnengebracht . Heel veel dank aan al die ijverige rapers! Maar die noten moeten ook allemaal gepeld worden. We gaan voor de eerste keer de notenpelmachine gebruiken. Er moet echter ook nog heel veel met de hand gedaan worden. We kunnen dus alle hulp gebruiken. Iedereen is van harte welkom, ook al is het maar voor een uurtje. Kom je voor langer breng dan picknick mee. Als je komt helpen breng dan een notenkraker én aardappelmesje mee. Wij zorgen voor koffie en thee en …Het wordt zeker weer een gezellige dag! Afspraak: 10.00 uur in wijkhuis de Herderin Corenhemelstraat 1 in Lier Leiding: Herman Dhondt 03 489 28 86 en 0473 81 93 43 Einde: 17.00 uur ZATERDAG 14 JANUARI – ZONDAG 15 januari Watervogeltelling In het kader van de Watervogeltellingen worden vanaf oktober tot en met maart maandelijks alle watervogels in onze regio geteld. Ben je ervaren met watervogels en wens je mee te tellen? Neem dan op voorhand contact op met Gerald Driessens 03 488 56 66 of 0497 41 65 63 of met Peter Tibax 0499 18 77 11 MAANDAG 16 JANUARI Bestuursvergadering + Lokale Algemene Vergadering Afspraak : 20.00 uur , lokaal Zevenbergen, Peter Benoitlaan 6 in Lier. Leiding: Marc Vermylen 03 481 94 79 Einde: 22.30 uur

4

Karekiet - januari 2017

ZONDAG 22 JANUARI Noten afleveren in de Laermolen in Hoogstraten en wandelen in Wortel We gaan onze gepelde noten binnenbrengen in de Laermolen en verkennen al wandelend de mooie natuur in Wortel Kolonie. We stappen 7,5 km langs dreven, velden en het heidegebied in de buurt van het Bootjesven. Er valt hier altijd wel iets te zien in elk seizoen. Picknicken doen we in het Natuurpunt bezoekerscentrum De Klapekster. Hier vind je alle info over de natuur in de regio. In de namiddag doen we nog een korte wandeling door deze streek van landlopers en smokkelaars. Rond 15.30 uur rijden we naar de Laermolen waar je kan zien hoe het persen in zijn werk gaat. Afspraak: 09.00 uur fietsenstalling station Lier of 09.45 uur bezoekerscentrum De Klapekster Kolonie 41 in 2323 Wortel Meebrengen: stevig schoeisel, verrekijker, picknick Einde: 17.00 uur Leiding: Herman Dhondt 03 489 28 86 en 0473 81 93 43 Graag een seintje indien je geen eigen vervoer hebt.


ZONDAG 22 JANUARI Zeelandtocht

ZATERDAG 28 JANUARI Vogeltaarten bakken voor kinderen

Na een sabbatjaar is het terug tijd voor onze jaarlijkse zeelandvogeltocht. Grondige kennis van vogels is voor deze dagtocht echt niet nodig. Liefde voor de zee, de natuur en busgenoten wel. Jong en oud zijn meer dan welkom.

Vogeltaarten maken – Grote Vogelweekend: een activiteit voor kinderen ! Vogels staan speciaal in de kijker tijdens dit weekend en we willen ze extra verwennen. Met een heuse vogeltaart heb je meteen nog een extra versiering in de tuin. Je mag zelf allerlei vormpjes meebrengen: taartvormen, muffinvormen, bekertjes. Na het knutselen wassen we alles af en je kan het opnieuw gebruiken in de keuken. Terwijl de taarten hard worden gaan we even op speurtocht in de buurt. Na de activiteit neem je jouw taart mee naar huis!

Afspraak: 07.30 uur Vanderlindenplein in Duffel Leiding en inschrijven bij : Johan Giglot 0479 66 77 04 johan.giglot@deadline.be Kostprijs voor de bus: 9 euro per persoon Einde: 19.00 uur terug in Duffel WOENSDAG 25 JANUARI Vergadering Kern Zandhoven Details: zie blz. 8 VRIJDAG 27 JANUARI

Medewerkersavond We verwachten de conservators, de leden van de beheerteams, de vertegenwoordigers van de Gecoro’s en Milieuraden, de redactie van de Karekiet, de bussers en de plakkers, de leden van onze studiegroepen, de spaghettibereiders, de speculaasbakkers, de correctoren, de marsepeinverdelers, de infostandhouders, de artikelschrijvers, de fotografen, de gidsen, de bestuursleden en al de actievelingen die we nog vergeten zijn voor een gezellige avond in ons clublokaal. Onze voorzitter, Marc, geeft eerst een korte toelichting bij de recente grote aankopen van natuurgebieden in onze regio. Meer dan 40 ha werden verworven … waar liggen ze , wat is de natuurwaarde, welke beheerwerken zijn daar wenselijk, en vooral … hoe gaan we dat allemaal afbetalen? Enkele andere grote natuurontwikkelingsprojecten worden ook kort toegelicht. Na deze korte infomomenten begint het informele deel van de avond. Uiteraard is het een ideaal moment, niet alleen om ervaringen uit te wisselen, maar ook voor iedereen die op zoek is naar een zinvolle activiteit om kennis te maken met de mensen achter onze afdeling. We hopen dan ook nieuwe mensen te mogen ontmoeten die zich voor onze afdeling willen engageren, hoe klein dit engagement ook is. En mocht je nog twijfelen, wedden dat ons kokkerellenclubje weer enkele verrassingen tevoorschijn zal toveren. Afspraak: 20.00 uur in wijkhuis de Herderin Corenhemelstraat 1 Lier Leiding: Marc Vermylen 03 481 94 79 Einde: 23.00 uur ZONDAG 5 FEBRUARI Beheerwerken Viersels Gebroekt Details: zie blz. 8 WOENSDAG 8 FEBRUARI Vergadering beheerteam Kleine Nete Details: zie blz. 8

Doe kleren aan die vuil mogen worden. Deelname in de kosten: 5 euro - maximum 12 kinderen. Inschrijven bij Lieve of Kristine. Afspraak: 14.00 uur in wijkhuis de Herderin Corenhemelstraat 1 Lier - Einde: 16.30 uur. Leiding: Kristine Wuyts 03 481 94 79 en Lieve Mariën 03 480 97 42. Enkele mama’s en/of papa’s die zich geroepen voelen om mee te assisteren zijn van harte welkom. ZATERDAG 4 FEBRUARI Ontdek mee de natuur in de achtertuin van Lier met aansluitend etentje Kom mee wandelen in de ruime omgeving van de Brede Zeyp onder leiding van Hubert De Potter van de werkgroep Trage Wegen . Na de wandeling toasten we op het nieuwe jaar 12 enEN schuiven we13 aan tafel voor een gezellig ZATERDAG ZONDAG NOVEMBER etentje. Zo starten we ons feestjaar op een unieke manier. Beheerwerken Jutse Plassen Voor dit alles zijn we te gast in een exclusieve locatie: doEen venster wordt nabij het bos achtermeinnieuw Domus Silva vanopen onzegekapt Natuurpuntleden Carlo en aan het bekken. Wie komt helpen mag een hoeveelheid hout Suzy Van Dyck. Je betaalt 20 euro voor een aperitief, soep, meenemen. kaas-en vleesschotel, dessert en 1 drank bij het eten. Meebrengen: handschoenen. Na het eten laarzen, blikken we met beeldmateriaal terug op het Details: zie blz. 7 voorbije jaar. Het was een jaar waarin LIFE werd afgesloten, heel veel aankopen gebeurden en heel wat werk werd verricht. Maar we blikken ook vooruit: wat zijn in grote lijnen de plannen voor de eerste helft van 2017. Heb je zelf ideetjes voor komende activiteiten dan horen we het graag. We hopen jullie talrijk te verwelkomen. Graag uw deelname bevestigen door mailtje of telefoon naar : Leo en Lieve Vaes of Marc en Kristine Vermylen en 20 euro te storten op bankrekeningnummer: BE84 8802 9892 6159 van Natuurpunt afd. De Wielewaal. Vertrek: 14.00 uur in Domus Silva, Bossen 16 Koningshooikt.stevig schoeisel Gids: Hubert De Potter - Leiding: Marc Vermylen ZATERDAG 11 FEBRUARI 20ste editie van ANKONA-ontmoetingsdag De ANKONA-ontmoetingsdag is hét uitgelezen moment om collega-natuurliefhebbers te ontmoeten en nieuwtjes uit te wisselen. Deze studiedag of trefdag wordt door de ANtwerpse KOepel voor NAtuurstudie georganiseerd samen met het departement Biologie van de Universiteit Antwerpen (UA). Het thema van deze editie is ‘Watergebonden natuur’ en gaat door in de UA Campus Groenenborger. Het programma ziet er alvast erg gevarieerd en veelbelovend uit... Dus voor elk wat wils. Het programma kan je raadplegen op www.ankona.be rubriek ontmoetingsdagen. Deelname is gratis maar inschrijven verplicht op dezelfde Ankona website.

5


Activiteitenkalender ZONDAG 12 FEBRUARI Netewandeling in Berlaar en Nijlen Een heerlijk winters tafereel ligt voor je klaar om in te wandelen en voluit te genieten in de vallei van de meanderende Grote Nete. Alle afstanden gaan langs het stemmige, pittoreske Gestel, alwaar we met Natuurpunt enkele hectaren natuurgebied beheren. De 10 km, 12 km en 15 km lopen ook over de Kruiskensberg. Wandel je 5 km dan krijg je soep na terugkomst. De andere wandelaars kunnen hiervan genieten op de rustplaats ‘De Duif’ in Bevel. Organisatie door de gemeenten Berlaar en Nijlen, in het kader van de Winterwandelingen van Kempens Karakter. Meewandelen kost €2 Start: 14.00 uur aan sporthal ’t Stapveld, Pastorijstraat 62 in 2590 Berlaar. ZATERDAG 18 FEBRUARI – Sneeuwklokjeswandeling in Lier Dit is een stevige wandeling die grotendeels over verharde wegen loopt maar langsheen de Itterbeek en tussen de sneeuwklokjes kan het zeer drassig zijn. Laarzen kunnen dus nodig zijn. De wandeling vertrekt richting Anderstad en we volgen de wandelroute rond dit gebied. Vervolgens gaan we verder naar het sneeuwklokjesreservaat waar we het resultaat van het door de familie Cuvelier uitgevoerde beheer kunnen bewonderen. De dag wordt traditioneel afgesloten in het Piepenholleke (Liers Begijnhof) met lekkere pannenkoeken en gageleer. Afspraak: 14.00 uur parking De Mol aan de brug over de Nete, Aarschotsesteenweg in Lier Leiding: Luc Swaegers (03 488 24 55 ) en Luc Cuvelier. Einde wandeling: 17.00 uur ZATERDAG 18 FEBRUARI– ZONDAG 19 FEBRUARI Watervogeltelling zie 14 januari ZONDAG 19 FEBRUARI Frisseneuzenwinterwandeling in Viersels Gebroekt Wandelen in het Viersels Gebroekt in de winter, het heeft wel wat. Beemden overstromen en het open landschap kleurt (soms) prachtig wit. Noordelijke vogels zoals eenden en ganzen vinden de weg naar dit gebied om te overwinteren. We trekken samen rond het Gebroekt en bekijken de resultaten van de laatste ingrepen door het Life+-project in 2016. Onze vogelkenners nemen hun telescoop mee in de hoop u enkele speciale vogels te kunnen laten zien. Na de wandeling nodigen we u uit om bij een warm drankje en lekker gebak een korte presentatie te bekijken in de parochiezaal van Viersel. We blikken dan ook even vooruit naar onze plannen voor 2017. Afspraak: De wandeling start om 13.30 uur aan de kerk van Viersel en we zijn terug om 16.00 uur. Aansluitend kan u wat opwarmen en krijgt u wat dia’s over onze natuurgebieden in 2016 en de jaarprogrammatie 2017. Einde: omstreeks 17.00 uur. Warme kleding aanbevolen. Contact : hugo.van.aert@natuurpunt-wielewaal.be 03 484 49 22

6

Karekiet - januari 2017

MAANDAG 20 FEBRUARI Bestuursvergadering Details: zie blz. 8

WOENSDAG 22 FEBRUARI Vergadering Kern Zandhoven Details: zie blz. 8 VRIJDAG 24 FEBRUARI Van Big bang tot het Aardse leven Het huidige leven op Aarde is gewoonweg fenomenaal: we zien overal om ons heen massa’s mensen, dieren en planten, en we zijn er ons misschien ook van bewust dat het op onze planeet reeds miljarden jaren krioelt van microscopisch kleine levensvormen. Zij vormen het begin van alle levensvormen op Aarde. En toch weten we nog steeds niet exact of het leven nu ontstond op Aarde (abiogenesis) of dat het van buitenaf werd geïmporteerd (pan spermia). We zijn er intussen wel van overtuigd dat hogere levensvormen met evolutie te maken hebben. Maar hoe zit eigenlijk alles in mekaar? Is er een verband tussen onszelf, dieren, microscopische levensvormen, onze steriele stenen planeet, geochemie, scheikunde, fysica, astrofysica , quantumfysica en het begin van alles, de Big Bang? En wat na ons? De toekomst of onze zoektocht naar buitenaards leven? Over dit onderwerp komt Hugo Moors, die als wetenschappelijk onderzoeker verbonden is aan de afdeling microbiologie van het SCK•CEN een boeiende uiteenzetting geven, met als titel: “Van Big bang tot het Aardse leven”, Afspraak: 20.00 uur lokaal Zevenbergen, Peter Benoitlaan 6 in Lier Einde: 22.30 uur. ZATERDAG 25 FEBRUARI Beheerwerken in ‘t Goor De winter is de ideale periode om eens mee te komen helpen in het bos. We gaan een gesloten bos uitdunnen, zodat de toekomstbomen ruimte hebben om prachtig door te groeien en voorzien hiervoor tijd van 09.00 tot 16.00 uur. Helpers worden beloond met brandhout. ‘s Middags is er soep voorzien. Afspraak: 09.00 uur en 13.00 uur aan de vijver in het bos, tegenover Artilat, Koningsbaan in Nijlen Leiding: Waldo Peeters 0477 20 35 19 ZONDAG 5 MAART Beheerwerken Viersels Gebroekt Details: zie blz. 8


ZONDAG 5 MAART Wintersnoei in ‘t Hutteke

ZONDAG 19 MAART Nieuwe natuur in Nijlen (lentewandeling)

De vroege lente is het beste moment om fruitbomen te snoeien. Na een korte theoretische inleiding kan je uitgebreid oefenen onder vakkundige begeleiding van Gerald Vereyken in de Natuurpuntboomgaard aan het einde van de Fertlarelei in Berlaar. Als het vriest of regent wordt deze activiteit uitgesteld, want de snoeiwonden moeten tegen zonsondergang opgedroogd zijn. Voorzie goede en warme werkkledij en werkhandschoenen. De voorziene werkdagen zijn 5, 12 en 19 maart van 09.00 uur tot 12.00 uur. Er zal telkens op vrijdagavond een bevestiging gestuurd worden aan wie zich aanmeldde. Locatie : Natuurpunt boomgaard , Fertlarelei in 2590 Berlaar Contact : Joris Van Dyck – 0494 37 26 44 joris.vandyck1974@gmail.com

2016 was het laatste jaar van LIFE + in de Kleine Netevallei en dat hebben we geweten! Vandaag focussen we op nieuwe natuur in Nijlen vlakbij het provinciaal domein Kesselse Heide. We wandelen langs gekende paden maar stappen tevens het nieuwe wandelpad in. Natuurpunt verwierf een aantal ex-visvijvers en dankzij de inzet van de terreinploegen én vrijwilligers is het nu al een natuurparel. We zagen er zelfs al een Kwak! Kom mee kijken, bewonderen en genieten.

WOENSDAG 8 MAART Vergadering beheerteam Kleine Nete Details: zie blz. 8 DONDERDAG 9 MAART Vergadering beheerteam Brede Zeyp Details: zie blz. 8 ZATERDAG 11 MAART Legatendag Heb je interesse om Natuurpunt als goed doel op te nemen in je testament? Wil je een schenking doen aan Natuurpunt? Kom dan zeker eens langs op deze infosessie. Meer info zie blz.8 Afspraak: 15.00 uur en 20.00 uur in wijkhuis de Herderin, Corenhemelstraat 1 in Lier Leiding: Marc Vermylen 03 481 94 79 Spreker: Joost Verbeke ZONDAG 12 MAART Wintersnoei in ‘t Hutteke Zie 5 maart. MAANDAG 13 MAART Bestuursvergadering Details: zie blz. 8

ZATERDAG 18 MAART– ZONDAG 19 MAART Watervogeltelling zie 14 januari ZONDAG 19 MAART Wintersnoei in ‘t Hutteke Zie 5 maart.

Vertrek: 14.00 uur hoofdparking De Kesselse heide, Lindekensbaan te Kessel . Stevig schoeisel aanbevolen. Leiding: Marc Vermylen 03 481 94 79 Einde: 16.30 uur DINSAG 21 MAART Vergadering beheerteam Jutse Plassen Details: zie blz. 8 VRIJDAG 24 MAART

Ledenavond Deze avond laten we weer 3 trouwe NP-leden aan het woord die gedreven met natuur en/of milieu bezig zijn. Danny Gladines is mee de drijvende kracht achter de opstart van een energiecoöperatie in Zandhoven. Hij vertelt over het hoe maar vooral het waarom daarvan. Leo Vaes geeft wat uitleg over inventariseren, beoordelen en adviseren van recent aangelegde poelen. Kristine Wuyts en enkele herboristen maken proevertjes met ‘onkruiden’ uit de tuin: met het onkruid dat we zouden wegdoen kunnen we nog lekkere hapjes maken. Plaats: lokaal Zevenbergen, Peter Benoitlaan 6, Lier. Aanvang: 20.00 uur Leiding: Marc Vermylen 03 481 94 79 Einde: 22.30 uur ZONDAG 26 MAART Voorjaarsbloeiers en kids. Voorjaarswandeling naar Binnenbos in Zandhoven. “Daar is de Lente ! Daar is de Zon ! Bijna ... maar ik denk dat ze weldra zal komen. De bosanemonen staan al in bloei en de blaadjes krijgen bomen !” Dit alles en nog veel meer laten we de kinderen ontdekken tijdens een leuke wandeling. En wij, de grote mensen, staan erbij en kijken ernaar. Afspraak: 13.30 uur onder de linde aan de Christoffel, Amalbergastraat 1 in Zandhoven. Einde voorzien tussen 15.30 uur en 16.00 uur Contact : Lief Verbunt 0492 05 34 90 WOENSDAG 29 MAART Vergadering Kern Zandhoven Details: zie blz. 8

7


VERGADERING AFDELINGSBESTUUR Maandag 16 januari Maandag 20 februari Maandag 13 maart Afspraak : 20.00 uur Lokaal Zevenbergen in Lier Leiding: Marc Vermylen 03 481 94 79 Einde: 22.30 uur VERGADERING BEHEERTEAM BREDE ZEYP Donderdag 9 maart Afspraak: 20.00 uur ten huize Luc Swaegers Lintsesteenweg 34 Lier Leiding: Luc Swaegers 03 488 24 55 Einde: 22.00 uur VERGADERING BEHEERTEAM JUTSE PLASSEN

VERGADERING BEHEERTEAM KLEINE NETE

BEHEERWERKEN LOVENHOEK

Afspraak: 20.00 uur Bij voorzitter in Vogelzangstraat Einde: 22.30 uur Leiding: Marc Vermylen 03 481 94 79

(in samenwerking met NP Afdeling Nete en Aa, Kern Vorselaar) Elke derde zaterdag van de maand wordt er ‘s morgens gewerkt van 09.00 uur tot 12.30 uur, afwisselend in Schupleer en in Lovenhoek . Contact : Ilf Jacobs 0494 26 94 16 Kijk op de website van NP Kern Vorselaar voor details: www.natuurpuntna.be

VERGADERING KERNTEAM ZANDHOVEN

BEHEERWERKEN KERN ZANDHOVEN

Woensdag 11 januari Woensdag 8 februari Woensdag 8 maart

Woensdag 25 januari Woensdag 22 februari Woensdag 29 maart Afspraak: 20.00 uur Molenhuis in Pulderbos Leiding: Hugo Van Aert 03 484 49 22 Einde 22.30 uur

Dinsdag 21 maart

Zondag 8 januari Zondag 5 februari Zondag 5 maart Afspraak: 09.00 uur Materiaalloods aan zandweg Veerstraat t.h.v. nr 164 Werkkledij, laarzen, handschoenen Einde: 12.30 uur Kijk even op de website voor eventuele last-minute wijzigingen.

Afspraak: 20.00 uur ten huize Vic Vanhouche, Putsesteenweg 3 Koningshooikt Leiding: Kristin Mortelmans 049 7078676 Einde: 22.00 uur

Jouw legaat voor de natuur? Vroeg of laat besef je dat je ook na dit leven nog veel kan betekenen. We merken dat er gelukkig alsmaar meer mensen een goed doel zoals Natuurpunt opnemen in hun testament. Met die inkomsten kan Natuurpunt heel wat extra natuur aankopen en veilig stellen. Erfenissen zijn van groeiend belang om de generaties na ons nog te laten genieten van ongerepte natuur. Goede doelen betalen minder erfbelasting dan particulieren. Wie het slim speelt kan bv. kiezen voor een duo-legaat: zo houden je erfgenamen er méér aan over en verkrijgt Natuurpunt toch ook nog een flinke som. Een win-winsituatie heet zoiets.

Kom naar onze infosessies We maken je graag wegwijs in alle aspecten van het testament. Heb je interesse om Natuurpunt als goed doel op te nemen in je testament? Je bent van harte welkom! Spreker is Joost Verbeke, verantwoordelijke voor schenkingen en legaten bij Natuurpunt. Hij biedt een overzicht van de mogelijkheden en van de fiscaal voordeligste formules.

ZATERDAG 11 MAART om 15.00 en 20.00 uur - lokaal De Herderin ( zie kalender). Na afloop kan je onder vier ogen je persoonlijke vragen stellen. Inschrijven hoeft niet, maar we horen graag van je komst: Joost Verbeke: joost.verbeke@natuurpunt.be - 015 29 72 49 - 0477 20 47 27.

8

Karekiet - januari 2017


Balder de boom in (in Berlaar) - verslag van 24/09/2016 Het was een prachtige nazomerdag met 26°C, het had wekenlang niet geregend en ook die dag waren er weinig wind en weinig wolken. ’s Morgens hadden we de schapen in een hoek vastgezet en kort na het opstellen van de proefstand kwamen de eerste plukkers opdagen. De tent met drankstand, proefstand, kassa, gratis appelcake (dag van de klant) was professioneel verzorgd. Een 70-tal deelnemers hebben zo’n 950 kg appels geplukt en de opbrengst hiervan gaat zoals beloofd naar meer natuur in je buurt. Velen hadden eigen trapladdertjes mee, maar we hadden zelf ook professionele plukladders voorzien. Ook voor de kinderen was het een leuke dag. Twee bakken appels werden de dag nadien op het Bio-marktje van de Steinerschool per kilo aangeboden. En enkele dagen later stond de persmobiel gedurende 3 dagen aan het station in Berlaar. Een week nadien plukten enthousiaste vrijwilligers nog 280 kg appels die geperst werden en als sap kunnen worden geconsumeerd op allerhande Natuurpunt activiteiten. De laatste appels werden uiteindelijk geplukt door Iona vzw, ten voordele van hun houtatelier. Dat brengt de teller op 1500 kg geoogste appels . Vorig jaar was dat nog 600 kg, de appeloogst evolueert richting volle productie. Tot slot werd 10m3 paardenmest geleverd en verspreid onder de bomen, kwestie van de bodem vruchtbaar te houden en de oogst in de toekomst te verzekeren. Dankzij een 10-tal entoesiaste vrijwilligers die vooraf netels, distels en stamopschot verwijderden, appelcake bakten, materiaal aanhaalden, die de proef- en drankstand opstelden en/of bemanden, de napluk verzorgden en lieten persen en die mest verspreidden, was deze eerste editie van Balder de Boom in een zeer geslaagde start van een leuke traditie. Joris Van Dijck (Foto’s: Leo Vaes)

Herfstwandeling in de Lovenhoek - verslag van 16/10/2016 Op deze mooie herfstdag om 13.30 uur stonden 18 wandelaars klaar om mee op pad te gaan. De zon scheen en bij een temperatuur van om en bij de 20 graden was iedereen klaar om het “nieuwe” wandelpad te verkennen. En inderdaad niemand van de wandelaars had het vernieuwde pad langs de Molenbeek al eens bezocht. Veel waardering ging er dan ook naar de mensen die dit werk hebben verricht. Spijtig dat Lieve toch even een “misstap” beging op het knuppelpad. Hopelijk is de pols ondertussen terug in orde ! Verder wandelend konden we het resultaat zien van het beheerwerk dat op vele plaatsen in het gebied gebeurde : maaien, plaggen, kappen en nog veel meer. De schapen stonden rustig te grazen in de najaarszon, maar de gallowayrunderen hadden zich verstopt. We hebben dan zelf maar enkele nieuw opgeschoten berkjes en dennetjes uitgetrokken, zodat de heideplantjes genoeg plaats krijgen om uit te groeien tot een echt heidegebied. Wie graag wat meer zou meewerken aan de beheerwerken in dit prachtige gebied mag zich altijd aanmelden bij Ludo via ludomoeyersoms@skynet.be. De Lovenhoek, met zijn vele verschillende biotopen, was die zondag de plaats om echt van de herfst op zijn best te genieten. Daar was iedereen het mee eens. Lief Verbunt (tekst en foto’s)

9


Laatste loodjes .....

LIFE+ Kleine Nete

Ondanks het feit dat we een jaartje extra kregen om het Life+-project Kleine Netevallei af te werken, was het dit najaar nog alle zeilen bijzetten om de laatste herinrichtingswerken rond te krijgen. Maar wat zijn we trots op het resultaat. We komen in de volgende Karekieten zeker nog terug op die resultaten in het projectgebied dat liep van Herentals over Zandhoven, langsheen heel het Netekanaal tot aan Lier. Maar er is gelukkig meer want Vlaanderen investeert in Europese natuur. Het Europese LIFE+ fonds maakt het mogelijk om op relatief grote schaal werk te maken van het herstel van Europees beschermde natuur. Het is dankzij LIFE+ dat Natuurpunt, naast het reguliere beheer, ook het verschil kan maken met grote inrichtingswerken. Life+ dekt echter niet het volledige kostenplaatje van deze werken. Gelukkig komt de Vlaamse overheid deels tegemoet in de restfinanciering van deze grote natuurprojecten. Dankzij zogenaamde Subsidies Eenmalige Werken en Investeringssubsidie Natuur slagen we erin om deze herstelwerken financieel te bolwerken. Zo konden we bv. zowel in 2014, 2015 als 2016 rekenen op flink wat investeringssubsidies. Deze werden deskundig aangewend om heel wat weekendvijvers te vernatuurlijken. Verspreid over het hele projectgebied konden we meer dan 25ha van dergelijke zones omvormen en teruggeven aan de natuur. Ook enkele recreatieve voorzieningen zoals vlonderpaden in het Viersels Gebroekt en in de Vogelzangstraat werden mee gefinancierd. Het is dus mede dankzij deze ondersteuning van de Vlaamse overheid dat LIFE+ Kleine Nete zo‘n succes is geworden. ‘Vlaanderen is Natuur’ mag dan een beetje overmoedig klinken, er wordt volop aan gewerkt!

Broekbosherstel vanuit weekendzone (Foto: Jonas Dillen)

10

Karekiet - januari 2017


Natura 2000-netwerk belangrijk voor veel Europese soorten Hoeveel biodiversiteit komt voor in de natuurgebieden van het Europese Natura 2000-netwerk? Dit werd onderzocht op vraag van de Europese Commissie. Uit het onderzoek bleek het grote belang van het netwerk voor alle onderzochte soortgroepen, vooral voor vogels, vlinders en planten. De Europese Natura 2000-gebieden zijn aangewezen voor de bescherming van Europees bedreigde soorten en habitattypen van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Dit is het eerste grootschalige onderzoek dat nagaat of ook de overige flora en fauna baat heeft bij het Natura 2000-netwerk. Het onderzoeksteam had hiertoe de beschikking over grote databestanden met verspreidingsgegevens van (land)zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieĂŤn, vlinders en plantensoorten uit heel Europa. Uit analyse van de gegevens binnen en buiten het Natura 2000-netwerk, bleek dat alle onderzochte flora en fauna profiteert van het netwerk. Bij de flora profiteren vooral de zeldzamere plantensoorten. Bij de fauna blijken zowel de algemenere als de zeldzamere soorten meer voor te komen in de Natura 2000-gebieden dan daarbuiten. Vooral vlinders en de meeste vogels hebben baat bij het Natura 2000-netwerk. Voor vlinders hangt dit waarschijnlijk samen met de aanwezigheid van leefgebied dat in de grootschalige landbouwgebieden buiten de Natura 2000-gebieden grotendeels verloren is gegaan. Voor vogels hangt de meerwaarde van het Natura 2000-netwerk sterk samen met het type leefgebied. Voor bosvogels is de meerwaarde van het netwerk bijvoorbeeld beperkt omdat ook buiten de Natura 2000-gebieden veel bos voorkomt. Datzelfde geldt voor vogels van open (vooral agrarisch) landschap omdat het oppervlak aan agrarisch leefgebied binnen de Natuur 2000-gebieden beperkt is. Maar liefst 35 tot 40% van de onderzochte bedreigde soortenpopulaties blijkt binnen de Natura 2000-gebieden voor te komen. Dat lijkt misschien weinig, maar met het gegeven dat slechts 18% van het landoppervlak van de EU is aangewezen als Natura 2000-gebied , is dat een relatief hoge score. Al met al blijkt het Natura 2000-netwerk van groot belang voor de bescherming van biodiversiteit. Niet alleen voor de soorten van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn waarvoor de gebieden zijn aangewezen, maar ook voor veel van de overige flora en fauna in Europa, zowel bedreigde als niet-bedreigde soorten. Wij kijken in ieder geval hoopvol uit naar de toekomstige resultaten van het beĂŤindigde Life-project !

Treydbeemd - Herstel bloemenrijke weide (Foto: Leo Vaes)

11


Natuurgebieden

Historisch groot aankoopproject aan Kleine Nete in Lier Zoals in het voorwoord van de voorzitter al aangekondigd, realiseerde onze afdeling de voorbije maanden een zeer grote aankoop. We verwierven meer dan 40 ha waardevolle natuur op Liers grondgebied. Laat me even de exacte locatie situeren. Het plannetje op de binnenzijde van het laatste blad geeft een beeld van de aankopen en in beheername van de natuurgebieden in de Kleine Netevallei, gespreid over de verschillende decennia. De rood gekleurde percelen kochten we de voorbije maanden aan dankzij de openbare verkoop door de familie Pouppez. Het unieke aan deze aankoop is niet alleen de grootte in oppervlakte maar ook de   aankoopprijs. In vele gevallen konden we rond en zelfs onder de euro/m² blijven. Uiteraard komen hier (helaas) nog hoge opmetingskosten en notariskosten bij. We onderscheiden drie deelgebieden : * Nazareth-Noord : het gebied ten noorden van de spoorweg Lier-Herentals ( ter hoogte van de IJzerenbrug) geprangd tussen het Netekanaal en de Kleine Nete. 8,3 ha kochten we hier aan. Het leuke is dat we bovendien twee percelen van het OCMW-Lier daar konden bijkopen; nog eens een uitbreiding van 1,4 ha. Op het ogenblik dat je dit goede nieuws leest, tekenen we wellicht een onderhandse akte bij de notaris om aanpalend nog eens 4,3 ha te kopen. Hoopvolle onderhandelingen met aanpalende eigenaars zijn lopende. Het grootste gedeelte van het gebied bestaat uit moeras  dat stilaan is verbost. Enkele percelen bevatten al of niet illegaal gegraven vijvers maar die zijn aan ’t verlanden. Helaas ligt het gebied bovenop  het voormalig stort van de Stad Lier maar we worden zogenaamde onschuldig eigenaar wat onder andere betekent dat we geen saneringsplicht hebben. De waarde van het gebied is echter niet te onderschatten: groeiplaatsen van het uiterst zeldzame Zomerklokje en bovendien diverse zangposten van Nachtegaal, om maar iets te noemen! Op sommige percelen is reeds héél veel koterij en rommel verwijderd door onze NP-vrijwilligers i.s.m. de Bouworde én met logistieke ondersteuning van de Stad Lier. * Nazareth-Zuid : het gebied tussen de Kleine Nete en de Nazarethdreef (tegenover ‘t Spui) . Daar kochten we een blok van 20 ha natuur. Dit gebied bestaat uit drassige Elzen-Berkenbroekbossen in het noorden, verboste moeraspercelen in het middenstuk en enkele maaibare percelen met veel botanisch potentieel in het zuiden. Het zijn roestplaatsen van Roerdomp, Houtsnip, Ree én voormalige broedplek van Slobeend. Blauwborst is elk jaar aanwezig als broedvogel. Ook hier zullen we veel werk hebben om koterij en ‘zwerfvuil’ te verwijderen vooraleer er sprake kan zijn van concreet beheer (maaien/hooien). Aangezien de Stad Lier een wandel-fietsbrug plant over de Kleine Nete (aan het bouwproject Sion) kan iedere recreant/toerist vanuit het hartje van Lier binnen luttele  minuten in onze natuuroase terecht komen. We overwegen dan ook een educatief bewegwijzerd wandelpad aan te leggen, zonder de aanwezige natuur al te erg te verstoren. Enkele voormalige poelen en slenken doorheen het gebied worden mogelijk terug vrijgemaakt van begroeiing en gerenoveerd. Om al deze  ingrepen te bekostigen rekenen we op de logistieke én financiële steun van de Stad Lier. Ook hier bieden zich in de nabije toekomst potentiële uitbreidingsmogelijkheden aan. We houden jullie op de hoogte. * Kromme Ham : hier konden we twee blokken, respectievelijk van 6 ha en 2 ha aankopen. Meestal betreft het verbost heidegebied met enkele weilanden. Leuk is dat deze percelen aansluiten aan reeds eerder verworven natuurgebieden vlak over de Wolfsbeek , aan de grens Lier-Kessel. Met het beheerteam Kleine Nete en de Vogelwerkgroep brengen we nu alle aanbevelingen qua beheer samen om op basis daarvan een definitief beheerplan voor te stellen. Ook uw ideeën en hulp zijn welkom! Met dit aankoopproject stappen we zeker ten gepaste tijde naar de pers en de buurtbewoners van Nazareth om dit heugelijk nieuws wereldkundig te maken! De deelnemers van de 2de kerstdagwandeling hebben al een glimp kunnen opvangen van onze aanwinst, maar ook op de medewerkersavond ( 27/1) in het lokaal op Zevenbergen-Lier wordt extra info gegeven. Probeer dus aanwezig te zijn : we brengen dan héél veel in beeld van deze machtige én prachtige aankoop! Marc

Het spreekt voor zich dat zo’n mega-aankoop niet alleen veel werk met zich mee brengt maar vooral dat de fondsenwerving een groot aandachtspunt vormt. Iedereen die een gulle gift wil doen om dit aankoopproject te steunen, kan zijn bijdrage overschrijven ( fiscaal attest vanaf €40) op BE 56 2930 2120 7588 met vermelding : gift reservatenfonds nr 7250 Kleine Netevallei. Met uw steun kunnen we dan de toch wel aanzienlijke restfinanciering sneller afbetalen.

12

Karekiet - januari 2017


(Foto: Leo Vaes, Marc Vermylen)

13


Nieuws uit onze natuurgebieden Beheerteam Kleine Nete Een heel erg actieve kern ; dus slechts enkele zaken even belichten. Een opruimingsactie van zwerfvuil kort na de vernatuurlijkingswerken leverde een aanhangwagen vol rommel en stortmateriaal op. Op hetzelfde terrein werd de aanleg van een bewegwijzerd wandelpad aangevat. Op een aantal plaatsen waar de oeverwal van de Krekelbeek werd weggegraven werden stroken knuppelpad aangelegd. Aan de invalswegen aan de kant van de Vogelzangstraat werden barelen geplaatst zodat gemotoriseerd verkeer geen kans meer maakt om in het gebied te geraken. Sluikstorters wordt het zo extra moeilijk gemaakt. Toegang is dus enkel mogelijk voor wandelaars/joggers en eventueel ( handige ) fietsers. Op 6 november konden Leo, Paul en Marc voor meer dan 60 geïnteresseerden een educatieve wandeling gidsen rond het Zomerklokjesreservaat om het LIFE+-project aldaar toe te lichten. Achteraf werd in ‘droge’ omgeving ( de wandeling verliep helaas in erg regenachtige en koude omstandigheden) nog extra toelichting gegeven aan de hand van een Powerpointpresentatie. Een perceel dat we konden aankopen van het OCMW-Lier op NazarethNoord werd na weken voorbereidend werk door Geert De Coster vrij gemaakt van rommel en koterij. Dit wil dus zeggen dat drie containers vol werden afgevoerd met hulp van Ivarem en van de stad Lier. Waarvoor onze gemeende dank! Ook de leerlingen van de Steinerschool voerden beheerwerken uit op de Bogerse Plassen! Op de foto zien we leerlingen van de afdeling Duurzaam Wonen van de Lierse Steinerschool actief aan het werk bij de beheerwerken in de Bogerse Plassen. Naast het ruimen van afval, hakken en maaien, verwijderen ze de overdaad aan houtopslag en maaien ze gedeeltelijk de grasstroken. Zo realiseren ze samen met de begeleidende leerkracht , Eric Jansen, de doelstellingen van het leerplan.

Beheerteam Grote Nete Achter de kerk van Gestel ligt van oudsher een oude afgesneden Netemeander. Jarenlang ontbrak hier iedere vorm van beheer. De meander slibde dicht en werd overschaduwd door grote wilgen en een massa exotische bomen. Toen enkele jaren geleden onze afdeling zo goed als alle percelen van de oude Netemeander kon aankopen, ontsproot het idee om hier in een eerste fase het westelijk deel van de meander te renoveren en eigenlijk te bereiken wat we met het project ‘De Elzen’ gerealiseerd hebben. Een oase voor libellen, vlinders en amfibieën creëren. M.a.w. een rottende stinkende zuurstofarme waterslenk omtoveren tot een heldere zuurstofrijke waterpartij vol leven. Een groot aantal Canada’s en overhangende wilgen/berken werden verwijderd en een massa slib werd geruimd. De lente zal binnenkort letterlijk en figuurlijk beginnen achter de kerk van Gestel! Dit project werd mede gerealiseerd dankzij de drijvende krachten van Regionaal Landschap Rivierenland ( Elly, Ankatrien en Veerle) en werd extra gefinancierd door de KBS.

Beheerteam Brede Zeyp Binnen het team is er beslist in te gaan op het voorstel ‘Zaden van hier’, gelanceerd door het RLRL,om onze fauna-akkers, die moeten heringezaaid worden, in te zaaien met plaatselijk zaaigoed. Er is op dit moment door de provincie nog geen toestemming verleend aan het door ons ingediend project. Maar we zijn hoopvol. Er wordt gewerkt aan een nieuwe wandelroute doorheen de Brede Zeyp die zal aansluiten op de nabijgelegen bosgebieden om alzo te komen tot één grote wandelroute doorheen het Waverwoud. In de loop van het komende jaar zullen er dunningen uitgevoerd worden in bepaalde bosgedeelten.De Brede Zeyp was immers vroeger een houtproductiebos en sommige gedeelten moeten dus uitgedund worden door het OCMW van Mechelen dat ons de huurpacht verleend heeft.

14

Karekiet - januari 2017


Beheerteam Jutse Plassen “Het leeft” in de Jutse Plassen! Wie een tijdje geleden niet meer op de Jutse Plassen geweest is, zal verstomd staan van het totaal veranderd uitzicht. We hebben daar de laatste maanden niet stilgezeten; door het langdurige natte weer vreesden we even dat al het werk niet zou gedaan geraken maar dankzij de perfecte samenwerking van ons beheerteam, een aantal harde helpers (T4S) waar ik seffens op terugkom, de onverwachte toffe hulp van mensen van de vogelwerkgroep (beheerteam Brede Zeyp) en de Provincie en Natuurpunt is het ons weer gelukt! Eerst en vooral werd door mensen van de professionele ploeg van Natuurpunt met de softrack ineens een heel groot stuk wilgenopslag verwijderd. Wij, vrijwilligers van het beheerteam hebben al onze krachten op de andere stukken gezet met als resultaat dat alles verwijderd is met een prachtig open zicht als gevolg. We weten zelf ook dat deze taak ons volgend jaar terug te wachten staat. Dan komt er zelfs nog wat bij want we hebben een nieuw venster opengemaakt. Dankzij de ongelofelijke inspanningen van Roger (lid van ons beheerteam) die voorafgaand aan ons beheerweekend van 12 en 13 november al héél veel voorbereidend werk had gedaan kon dit nieuwe venster volledig gerealiseerd worden. Het verschil met de vorige vensters is dat dit “blijvend” is. Dus elk jaar gaan we hier terug het gevecht aangaan tegen de “wilgen”. Dit venster geeft mijns inziens een prachtig zicht over onze Jutse Plassen. Misschien nog meer dan de vorige edities die ondertussen na amper 1 jaar al behoorlijk terug dichtgegroeid zijn! Onze strijd tegen de exoten nl. het Bleek Cypergras en de Reuzenbalsemien gaat onverminderd voort. Door het aanhoudende slechte weer van maanden terug konden we er niet vroeg aan beginnen en wisten we niet goed wat te verwachten…maar de aanhoudende natte weerstoestanden hebben ons toch een beetje “geholpen”. De Reuzenbalsemien was dit jaar niet zo erg vertegenwoordigd. Viel dat mee…want de wilgen daarentegen des te meer! Dus konden we daar meer tijd insteken. Van het Bleek Cypergras hadden we wel een redelijke vangst en toch precies ook minder dan vorig jaar. Dit steken we niet alleen op het “slechte weer” maar op ons hard, volhardend werk om ze toch “klein” te krijgen. We blijven in de toekomst de strijd aangaan tegen de exoten en de wilgen want ons motto luidt: “De aanhouder wint!”. En dan ben je op de Jutse Plassen aan het werk of aan het wandelen… komt daar plots een sympathieke mijnheer met hondje langs…begint een tof gesprek en stelt ineens voor om een nieuwe bank te sponsoren voor onze Jutse Plassen! Na wat gebabbel en de nodige formaliteiten o.a. de goedkeuring door de Provincie, kan ik jullie zeggen…ze komt er! Een mooie bank vervaardigd door Natuurpunt. En ze komt aan ons nieuwe venster! De plaatsing voorzien we ergens in het voorjaar. En dan is er nog heel groot nieuws i.v.m. de Jutse Plassen. We gaan na een aantal jaren nog eens “een grote uitdaging” aan! Ja…ja…een nieuwe poging om de Oeverzwaluw naar onze plassen te lokken. De werken hieromtrent zijn de afgelopen maanden gestart. Misschien hebben een aantal onder jullie dit al gezien…tijdens ons eerste beheerweekend begin oktober zijn we met ons beheerteam en de hulp van een aantal mensen van de vogelwerkgroep, waarvoor nogmaals dank ,heel de oeverzwaluwendam beginnen vrij maken. Ook hier heeft Roger weer meer dan zijn steentje vooraf en nadien aan bijgedragen. Een week nadien kwamen een 30-tal mensen via Time For Society (een organisatie die als soort van teambuilding “goede doelen” uitkiest”) ons helpen met het afdragen van al het hout. Dit jaar waren het werknemers van Vandeputte uit Boechout. Een hele job die door de enorme inzet van deze mensen ook weer geklaard werd. Waarvoor dank! Nadien werden de immense hopen verhakseld door de professionele ploeg van Natuurpunt en ook een aantal liefhebbers kwamen hun aanhangwagentje regelmatig vullen. Na het volledig vrijmaken van de wand, wat nodig is voor de Oeverzwaluw , werd een stuk van de wand aan de kant van het water deels uitgegraven om de oeverzwaluwbakken te kunnen in plaatsen.(technische uitleg bespaar ik jullie). Wie er toch meer wil over weten kan altijd contact opnemen met Krsistin Mortelmans of Marc Vermylen (zie bij contact). Contactgegevens achteraan in onze Karekiet. De plaatsing is voorzien in januari. En dan maar hopen dat de Oeverzwaluw langskomt en “ziet dat het goed is”. Ik denk dat er reden genoeg is om eens af te zakken naar onze Jutse Plassen en jullie te laten meeslepen door de prachtige natuur daar. Ik ben in elk geval een trotse conservator! Genieten maar! Kristin

Beheerteam Beneden-Nete Vanuit dit team is er toegewerkt naar het indienen van een uitbreiding van het erkenningsdossier van de Beneden Netevallei door toevoeging van de vallei van de Itterbeek. Hierin liggen de Jutse Plassen en het Sneeuwklokjesreservaat, twee natuurgebieden die door ons al vele jaren beheerd worden maar tot op vandaag nog niet als natuurgebied erkend zijn door de overheid. Voor het beheer van de Wielewaallaan werd een nieuwe beheersovereenkomst afgesloten met Carl Van Hool, eigenaar van de gronden. En voor de rest wordt er in dit team vooral uitgekeken naar de eerste spadesteek van het Sigma2-project en de eerste verwezenlijkingen van het project Pallieterland. Wij wachten op de inrichtingsplannen.

15


Natuurgebieden

Verslagen Paddenstoelencursus en excursies. Begin oktober gidste Roosmarijn een paddenstoelenwandeling in samenwerking met de Provincie. De nacht voordien had het even geregend na een enorm droge septembermaand. Een deelnemer vroeg of de activiteit wel zou doorgaan. Dan had hij buiten Roosmarijn haar speurtalent gerekend. Al waren de meeste paddenstoelen niet zo groot, er waren er toch al wat te vinden. Een greep uit de waarnemingen: Paardenhaartaailing: massaal te vinden als opruimer op bladafval. Valse hanenkam: een symbiont met naaldbomen. Symbionten bij de paddenstoelen zitten met hun zwamvlok verstrengeld met wortels van bomen en wisselen voedingsstoffen uit zodat beide partijen er voordeel bij hebben. Zwavelzwam: deze kan zowel parasiet als saprofiet zijn: dus zowel de boom aantasten als hem daarna ook afbreken! De Zwavelzwam wordt in het Engels chicken of the woods genoemd, omdat hij naar kippenvlees zou smaken. Verder hadden we nog onder andere Eikenschorsschijfje, Tweekleurig elfenbankje, Fopelfenbankje, Parelamaniet. De cursus Paddenstoelen voor beginners kende grote belangstelling. Hans Vermeulen gaf in 2 avonden de theorie. Een hele brok, maar heel wat vragen werden beantwoord: Hoe begin je met het determineren van paddenstoelen? Zijn er buisjes of plaatjes? Hoe lopen de plaatjes? Welke kleur heeft het sporenpoeder? Hoe zit het met de eetbaarheid van paddenstoelen? Tijdens de twee excursies brachten we de theorie in praktijk. Hans en Wim Veraghtert toonden ons op de Kesselse Heide een hele variatie aan soorten. Ook hier weer enkele waargenomen soorten: Het Oranjegeel trechtertje: een minuscuul klein paddenstoeltje met aflopende plaatjes dat parasiteert op mos. De Berkenzwam: is een natuurlijk antibioticum en bevat betulinezuur. Indianen wreven as van verbrande berkenzwammen over wonden. De Gewone fopzwam: ondanks dat deze paddenstoel gekleurde plaatjes heeft, is het sporenpoeder bleek. Deze groep van paddenstoelen neemt gemakkelijk vervuilende stoffen op uit de bodem. Als kegelopruimer vonden we de Muizenstaartzwam en het Oorlepelzwammetje: een mooi zwammetje met stekels op de onderzijde. Helmmycena’s waren massaal aanwezig in verschillende vormen. Bij de melkzwammen komt er melksap uit beschadigde plaatjes, we vonden onder andere de Kaneelkleurige melkzwam en de Rimpelende melkzwam. Het was een heel leerrijke cursus en voor herhaling vatbaar. Dank aan domeinwachters Bart en Stef, aan de Provincie voor het ter beschikking stellen van het lokaal, dank aan alle deelnemers om mee te speuren en Hans en Wim voor het overbrengen van hun kennis. De waargenomen soorten vind je op waarnemingen.be In de Brede Zeyp werd er op 8 oktober eveneens gespeurd naar paddenstoelen onder leiding van Lieve Deceuninck. Met spiegeltjes konden de aanwezige kindjes de onderkant van de paddenstoelen bekijken. Er waren relatief weinig paddenstoelen aanwezig maar de Gewone kopergroenbekerzwam is wel vermeldenswaard. Deze is te vinden op onder andere dode eikentakken en kleurt het hout groen. Weinig aangetast hout met die groene kleur wordt in de meubelindustrie gebruikt als inleghout. Dit najaar komt er een vervolg op de cursus paddenstoelen en is er een avond over Verhalen en weetjes over paddenstoelen. Kristine Wuyts (Foto’s: Leo Vaes)

16

Karekiet - januari 2017


Vleermuizen Het wordt zo wat een traditie: in augustus en september gaan we ’s avonds op pad om vleermuizen te ‘horen’. We trekken er op uit met batdetectoren. Aan de Steenbeemden op de nieuw ingerichte percelen hadden we prijs: we noteerden met zekerheid de Rosse vleermuis en de Watervleermuis. De Rosse vleermuis is één van onze grootste vleermuizen. Hij kan een spanwijdte tot 40 cm hebben en tot 40 g wegen. Hij vliegt tamelijk snel aan bosranden aan moerassen. Met de bat-detector net onder de 20 kHz kan je hem traceren met de tsjiep tsjop geluidjes. De Rosse vleermuis verblijft tijdens de winter praktisch altijd in verlaten spechtenholen en gaat dus meestal niet schuilen in grotten of gebouwen of nestkasten voor vleermuizen. Op het menu van de Rosse vleermuis staan voornamelijk insecten. De Watervleermuis is een middelgrote vleermuis die je kan vinden waar er water is. Hij scheert vlak over het wateroppervlak op zoek naar vliegen en schietmotten. Hij leeft in open bossen in de nabijheid van water, maar verblijft in de winter in kelders, grotten, zolders, oude putten. In Lier leidde Dirk Costrop ons langs de vesten en de Binnen Nete. We noteerden waarschijnlijk 5 verschillende soorten met onder andere de Dwergvleermuis. We hadden van deze groep minstens 2 soorten: de Gewone, de Ruige. Om helemaal zeker te zijn, zou het sonogram verder geanalyseerd moeten worden. De Gewone dwergvleermuis is de meest waargenomen soort vleermuis en komt vooral voor in een menselijke omgeving. Hij is zo klein dat hij in een luciferdoosje past. Omdat we in een omgeving waren met veel grote bomen en toch bij gebouwen, kan het zijn dat we tevens de Baardvleermuis hadden. We onthouden dat vleermuizen bestuderen heel boeiend is, je geduld moet hebben en niet enkel kunt voortgaan op het sonogram van de batdetector. Dank aan Dirk Costrop voor de leerrijke avond. Geïnteresseerden in het bestuderen van vleermuizen mogen me gerust een seintje geven. Kristine Wuyts (Foto’s: Wikipedia)

Rosse vleermuis

Watervleermuis

17


18

Karekiet - januari 2017


19


Maarten Cuvelier Certified European Treeworker GSM: +32 486 84 37 99 www.boomwerkenMC.be BTW: BE 0878.770.411 - snoeien, vellen en planten van bomen - boomverzorging - natuurwerken (conservator van Brede Zeyp) - vrijmaken van bouwgronden - uitdunnen van bossen - uitfrezen van stronken - boomdemontage GRATIS OFFERTE

OO

R JACOB

S

D

Aanleg, onderhoud en renovatie van tuinen

TUINWERKEN

• Begeleidingssnoei van jonge bomen • Vellen-snoeien van bomen op moeilijke plaatsen • Verjongen van hagen • Snoeien van fruitbomen • Zwemvijvers en advies

Voetweg 65 - 2560 Kessel - tel/fax: 03 480 93 74

20

Karekiet - januari 2017


DRIEMAANDELIJKS VERENIGINGSBLAD VAN JNM PALLIETERLAND - januari 2017

‘t Zomerklokje

Jeugdbond voor natuur en milieu

21


woordje vooraf Dag trouwe Pallieters Wat een olijke bende zijn jullie! Het is een plezier om met onze gemotiveerde leidingsploeg Boom-en Graspiepers, Ini’s en Groten te vermaken en te zien dat we met zovelen zijn. Want ‘Hoe meer zielen, hoe meer vreugd’! En als dat dan nog allemaal zielen zijn die begaan zijn met natuur en milieu, ben ik helemaal gelukkig. We zullen samen de Aarde iets groener maken, hoezéé! Op dit moment weet ik nog niet of we dit jaar nog eens een witte winter gaan hebben. Als jullie dit lezen, weten jullie dat misschien al wel. Ik hoop in ieder geval dat we nog eens met sneeuwballen kunnen gooien, als we daar dan tenminste geen boete voor krijgen. We zouden dan nog altijd iglo’s kunnen bouwen... Het spijt me dat we jullie in januari weinig verstrooiing kunnen bieden. Helaas moeten wij dan veel te veel studeren. Omdat we onszelf niet vrij kunnen maken, zorgden we ervoor dat je in dit Zomerklokje wat tips kan terugvinden om jezelf op dode momenten toch een beetje te amuseren. En dan zie ik jullie allemaal terug in februari! Warme groeten Aeneas

22

Karekiet - januari 2017


activiteitenkalender

JANUARI

Examenperiode voor jullie begeleiding

Lieve piepers, ini’s en grote leden, Terwijl wij aan het studeren zijn voor opkomende examens willen we jullie wat inspiratie geven in deze koude maanden. Verveling tijdens die veel te lange maand? Kijk je al uit naar de volgende activiteit maar duurt die nog zo lang? Hopelijk heb je iets aan onze selectie projectjes, spelletjes en ideetjes. Vrees niet om foto’s naar je leiding door te sturen van je avonturen.

• Wat is er leuker dan snollen in de kleerkast van je (groot)ouders en je verkleden? Vergeet geen modeshow te houden als iedereen de juiste outfit heeft gevonden. Hier hoort natuurlijk een gepast liedje bij: Motregen. Rotregen. Wat gaan we spelen? Motregen. Rotregen. Wat gaan we doen? Niets is vervelender dan je vervelen. Boven op zolder ... Ja ... Tussen de rommel ... Ja ... Staat toch die kist ... Ja ... Ja, dat gaan we doen!

• Heb je zin om een frisse neus te halen maar weinig inspiratie waar je naartoe moet gaan? Werp dan eens

een blik op deze site: http://www.geocaching.be. Hiermee ga je op zoek naar een verborgen schat die iemand anders ergens heeft verstopt. Vraag hulp aan je ouders om hieraan te beginnen, je moet namelijk een gps hebben.

• Ligt er sneeuw? Meng verf met water. Giet het in een waterflesje. Prik een gaatje in de dop van het flesje. Ga naar buiten in een gepaste outfit. Maak de mooiste en grootste schilderijen in de sneeuw.

• Heb je een oude trechter gevonden in huis? Stop hier vanonder een

knikker in die groot genoeg is, vul hem met potgrond en een mooie plant. Bevestig aan het plafond met een ketting en je bent een originele bloempot rijker. Dit kan je ook waarmaken met een oude koffietas of andere keukenspullen.

• Heb je een slecht boek gelezen en wil je hem naar Opnieuw&Co doen? Niet nodig. Laat de kaft heel, maar snij een rechthoek uit de middelste bladeren. Nu heb je een geheime opbergplaats in je kamer.

->


activiteitenkalender

ZATERDAG 11 FEBRUARI Spaghettidag

Wat? Onze eigen spaghettidag komt eraan. Alle verdere informatie en inschrijvingen zullen via de site gebeuren, maar we wilden ook graag een vermelding in het boekje zetten.

ZATERDAG 18 FEBRUARI Struize vogels en de rest

Boompiepers

Wat? Februari is zoals jullie weten de tijd van de trekvogels. De struisvogels zijn zopas overgevlogen en hebben hun nest gebouwd in Lier. De ideale moment om een kijkje te gaan nemen, evenals alle andere dieren die zich daar verzameld hebben te observeren. Kom dat zien, kom dat zien, het is wit, het is zwart, we zijn weer goed gestart! In de buurt van de boerderij staat het vol met sneeuwklokjes, met wat geluk en als we stil genoeg zijn, kunnen we ook deze gaan spotten. Waar? Kinderboerderij ’t Struisvogelnest, Zuut 18, 2500 Lier. We spreken af aan de parking. Wanneer? Zaterdag 18 februari van 14.00 u tot 17u00. Contactpersonen: Aeneas Peeters Dedapper, 0489 43 42 14, aeneaspeeters@telenet.be Johanna Daems, 0489 60 98 65, johannadaems@hotmail.com Meenemen: Zon, goed weer en een grappige mop.

Inschrijven verplicht: vóór 10 februari. 24

Karekiet - januari 2017


activiteitenkalender

ZATERDAG 25 FEBRUARI Beheerwerken in het Goor

Graspiepers

Wat? Beheren hebben we al een tijdje niet meer gedaan, hoog tijd daarvoor! Voor deze activiteit sluiten we aan bij Natuurpunt. Daarom kunnen we nog niet zoveel vertellen, maar plezant wordt het zeker. We houden jullie per mail op de hoogte met de exacte locatie en wat je zoal moet meebrengen de dag zelf. Waar? In het Goor (exact adres volgt later) Wanneer? Zaterdag 25 februari ca. van 11.00 u tot 17.00 u. Contactpersonen: Aeneas Peeters Dedapper, 0489 43 42 14, aeneaspeeters@telenet.be Lena Noorts, 0477 04 42 45, lena.noorts@hotmail.com Meenemen: Je krijgt hiervoor tijdig nog een e-mail.

ZATERDAG 11 MAART Beestenboel

Boompiepers

Wat? Wie heeft er nu een kartonnen bord nodig om een gezelschapsspel te spelen? Pionnen zijn eigenlijk ook zwaar overschat. Enkel een dobbelsteen kan handig zijn, of kunnen we hier ook een oplossing voor vinden? Piepers die zich al lang eens willen verkleden in een dier – groot of klein, schattig of wild – krijgen nu hun kans. Kom vermomd als een dier naar keuze en ontdek hoeveel plaatsen je vooruit mag. Waar? We spreken af in het stadspark van Lier, aan de witte brug. Wanneer? Zaterdag 11 maart van 14.00 u tot 17.00 u. Contactpersonen Johanna Daems, 0489 60 98 65, johannadaems@hotmail.com Lena Noorts, 0477 04 42 45, lena.noorts@hotmail.com Meenemen: Je mooiste verkleedkleren, eventueel regenkledij, iets om je honger en dorst te stillen.

Inschrijven verplicht: vóór 5 maart

25


activiteitenkalender

ZATERDAG 18 MAART Vies, vuil en vettig

Graspiepers en ini’s

Wat? Zeep stinkt, douchen is uit de mode en een bad is enkel fijn in modder. Tot dan! Waar? Parking Averegten kinderboerderij, Langendijk 17 in Heist-op-den-Berg. Wanneer? Zaterdag 18 maart van 14.00 u tot 17.00 u. Contactpersonen: Aeneas Peeters Dedapper, 0489 43 42 14, aeneaspeeters@telenet.be Johanna Daems, 0489 60 98 65, johannadaems@hotmail.com Meenemen: Trek uw vuilste kleren aan.

Inschrijven verplicht: vóór 10 maart

ZATERDAG 25 MAART Bosstratego

Ini's, pini's en groten

Wat? Nog eens een groot, actief bosspel! Loop die benen al maar los. Kruiskensberg is ons strijdtoneel. Wie de vlag van de tegenpartij weet te bemachtigen, krijgt toegang tot de schatkist. Zal jij degene zijn die zal kunnen zien wat erin zit? Waar? Parking van Kruiskensberg (Kruiskensbaan Nijlen). Wanneer? Zaterdag 25 maart van 14.00 u tot 17.00 u. Contactpersonen: Aeneas Peeters Dedapper, 0489 43 42 14, aeneaspeeters@telenet.be Aster Vermeulen, 0468 18 75 76, aster.retsa@telenet.be Dorien Goossens, 0468 23 09 81, dorien.goossens@telenet.be Meenemen: Sportieve kledij

26

Karekiet - januari 2017


herinneringen aan activiteiten

Ode aan Wimmel (herinnering aan de Ini-activiteit “Boomgaard bewerken”) Het had dit jaar voor het eerst gevroren en Wimmel is met een korte broek gekomen. Al van op de treinbus had hij hem aan, of zijn we met de bustrein gegaan? Och god maar paars dat hij zag, onze camerazwaaier met zijnen schone lach. En door de foute deur bij de orthodont, gaf de loodgieter hem ne scheve mond. Misschien toch wel slim gezien, altijd is hij van gratis regenwater voorzien. Regenen heeft het niet gedaa(n), hoelamamahoelamama tshjitshji baa(n). We graven een ven, een roodborstje aan het huppen en wij maar verder schuppen. Zo diep als ’t ma kon, onze ruggen stonden krom. Wimmel van dienst als schapenvoederaar, met een appel op een stok en een mutsje op zijn haar. Aeneas zat in de put en Johanna was uitgeput en Aster onuitputtelijk. Jef zat op te scheppen toen deed Lien er nog een schepje bovenop. Dorien schepte er moed uit dat Hannah meer diepgang wou. Nu kuist Jens zijn schup af. Heel veel dank aan Nelly, lust ze ook spirelli? (Deze zin was de bijdrage van Wimmel.) Zand erover.

Quote (herinnering aan Piepactiviteit “Tocht met witte stippen”) “Maar ik wil een tondelzwam zijn” – Viktor –

27


...van de maand

Fruit van de maand

Groenten van de maand

Januari

Januari

• • • • • • •

appelen bananen mandarijnen mango peren pompelmoes sinaasappelen

Februari • • • • • • •

appelen bananen mandarijnen mango peren pompelmoes sinaasappelen

Maart • • • • •

appelen mango pompelmoes rabarber sinaasappelen

• • • • • • • • • •

Februari • • • • • • • • • •

Karekiet - januari 2017

aardappelen – aardpeer groene selder – knolselder koolraap – paddenstoelen pastinaak – pompoen prei – raap rammenas – rode biet rodekool – savooikool schorseneren – spruiten uien – veldsla witlof – wittekool – wortelen

Maart • • • • • • • • • • •

28

aardappelen – aardpeer knolselder – koolraap paddenstoelen – pastinaak pompoen – prei raap – rammenas rode biet – rodekool savooikool – schorseneren spruiten – uien veldsla – witlof wittekool – wortelen

aardappelen – bloemkool groene selder – knolselder koolraap – paddenstoelen pastinaak – pompoen prei – raap radijs – rammenas rode biet – rodekool savooikool – schorseneren spinazie – spruiten uien – veldsla witlof – wittekool – wortelen


functie - voorstelling Dag Pallieters, Omdat we ieder jaar een nieuw bestuur hebben en leiding en functies wisselen, stellen we ons graag even voor. Zo weten jullie wie wie is, wie wat doet en voor wat jullie bij wie terecht kunnen. Hey, ik ben Aeneas. Ik studeer sinds dit jaar Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van Antwerpen. Ik lees, schrijf en sport graag. In mijn dagelijks leven bedien ik me uitgebreid van allerhande humor. Wat ik het liefste opzoek is avontuur. Geen luilekkervakantie voor mij, maar reizen naar de noordelijke ongerepte wildernis. Daarnaast breng ik een groot deel van mijn tijd door bij JNM. Als voorzitter ben ik je ultieme aanspreekpunt. Als je niet zeker weet bij wie je terecht moet, weet dan dat je bij mij altijd juist zit. Als verantwoordelijke voor alle ini's en groten, sta ik ook altijd klaar voor vragen over deze groepen. Tot slot zorg ik er als beheerverantwoordelijke voor dat iedereen op tijd en stond wat aan beheer kan doen. Zo helpen we ook het ecologisch evenwicht in natuurgebiedjes in stand te houden. Op activiteiten ben ik ook steeds aanwezig als begeleider van alle groepen. Zo kan je me ook persoonlijk aanspreken voor wat dan ook.

Hallo ik ben Johanna. Mijn voornaamste vrije tijdsbesteding is JNM, hiernaast doe ik ook andere dingen graag zoals reizen, tekenen, kaarten, moppen vertellen, enzovoort. Op school studeer ik bio-ingenieur. Als pieper kwam ik terecht in JNM Pallieterland en nu ben ik er nog steeds met veel plezier. Dit jaar zijn mijn functies ping, piepverantwoordelijke, natuurstudieverantwoordelijke en piep- en inibegeleiding. Als ping, afkorting van penningmeester, beheer ik de financiĂŤn van JNM. Als piepverantwoordelijke ben ik een aanspreekpunt voor alles wat met piepers te maken heeft. Samen met Aster ben ik natuurstudieverantwoordelijke, wij willen graag de N in JNM op peil houden. Verder kom ik naar zowel piep- als ini activiteiten en kan je me daar altijd vinden voor alles waarmee ik je kan helpen.

29


functie - voorstelling

Een fijne dag. Mijn naam is Lena. Vorig jaar ben ik in de JNM gerold als leiding en sindsdien probeer ik op zo veel mogelijk activiteiten aanwezig te zijn. Als ik niet met deze fijne jeugdbeweging op stap ben studeer ik verpleegkunde, lees ik graag fictieve verhalen (soms ook waargebeurde vertelsels) of wandel ik rondjes op de vesten in Lier. Sinds het nieuwe schooljaar ben ik de nieuwe redacteur. Dit houdt in dat ik teksten verzamel voor komende activiteiten, artikels en andere leuke weetjes die dan in het boekje, Het Zomerklokje, verschijnen. Daarnaast ben ik ook piep- en inibegeleidster dus ik sta paraat wanneer ik kan om met jullie mee op pad te gaan.

Hallo daar! Mijn naam is Kato. Ik ben negentien jaar oud en studeer leerkracht lager onderwijs. Ik begeleid met heel veel plezier piepers en ini’s van alle maten en modellen. Over maten en modellen gesproken; voor T-shirts, truien en onderbroeken kan je (bijna) altijd bij mij terecht! Daarnaast zet ik me in voor een aantal projecten op lange termijn, zoals het organiseren van een supersuper-spaghettidag en het zoeken van een lokaal. Tot snel Kato

30

Karekiet - januari 2017


functie - voorstelling

Hallo en maak kennis met Aster. Ik studeer Latijn-Wiskunde in het zesde jaar op Groenhout. Naast JNM, speel ik taiko (Japanse drum) en ga ik af en toe klimmen. Ik hou van wandelingen in de natuur, en dan vooral lange en verre trektochten. Als natuurstudieverantwoordelijke, samen met Johanna, proberen wij het algemene kennisniveau van onze geliefde piepers en ini’s op peil te houden. Dit sluit mooi aan bij nog een fascinatie van mij: planten, nachtvlinders, paddenstoelen, vogels, en al wat leeft en zo verder. Om de orde in het (soms toch wel chaotische) Pallieterland te handhaven, ben ik naast natuurstudieverantwoordelijke, ook nog matras (materiaalverantwoordelijke) en secretaris. Als secretaris ben ik de rechterhand van onze voorzitter Aeneas en mag je me altijd mailen, bellen, sms’en of ordinair aanspreken om praktische zaken te regelen of te bespreken. Of gewoon om eens ‘een klapke te doen’.

Goeiedag, ik ben Willem Cafmeyer maar noem me gerust Wimmel. Ik ben een groot (tof) lid van JNM en ben 15 jaar oud. Mijn hobby’s zijn skaten, JNM en bouwen. Momenteel studeer ik houtbewerking maar ben van plan om over te schakelen op duurzaam wonen. Aan alle mensen die graag zelf pizza bakken: dit is mijn lievelingseten. Heb je een vraag voor mij? Mijn email adres is: cafmeyerwillem@gmail.com. Als ik hier niet op antwoord, probeer dan mijn GSM nummer: 0495 41 33 82. Groetjes Wimmel.

31


functie - voorstelling

Ik ben Dorien en ben 16 jaar oud. Ik zit in het 5de middelbaar in Lier en volg LatijnWiskunde. “Wild van natuur”, van de JNM maar zeker ook van turnen en dwarsfluit. Ik kom heel graag naar de JNM, als piepbegeleidster en als groot lid! Ik woon in Duffel, dus aan alle Duffelse JNM’ers: samen fietsen, carpoolen, treinen?

Hallo! Mijn naam is Jens. Ik werk als industrieel onderhoudstechnicus. Mijn hobby's zijn modeltreinen groot en klein en uiteraard ook JNM! Ik ben vooral geïnteresseerd in natuur en techniek maar ook in geschiedenis en wetenschap. Mijn functie binnen JNM Pallieterland is webmaster. Dit houdt in dat ik moet zorgen dat alle foto's en geplande activiteiten op de website staan.

32

Karekiet - januari 2017


lidmaatschap

Wat is JNM? JNM is een landelijke organisatie voor en door jongeren van 7 t.e.m. 26 jaar. Onze doelstellingen zijn het kennismaken met alles wat leeft en bloeit en het werken aan een natuur-en mensvriendelijke omgeving. Dit gebeurt door middel van talrijke afdelingen, werkgroepen, excursies, kampen, studies, acties, tijdschriften, … Het nationaal bondssecretariaat is gevestigd in de Kortrijksepoortstraat 192, 9000 Gent tel 09/223 47 81 Elke werkdag open van 10.00 u tot 12.30 u en van 13.30 u tot 17.00 u

Hoe lid worden? Om lid te worden surf je naar www.jnm.be/lidworden en vul je het online inschrijvingsformulier in. Je krijgt dan verdere betalingsinstructies per mail.

Ben je reeds lid? Hoe je lidgeld vernieuwen? Sinds de zomer van 2012 gebeurt de lidgeldhernieuwing bij JNM automatisch. Je surft ingelogd naar jnm.be/lidgeldhernieuwen en ons systeem loodst je door de verschillende stappen van je lidgeldhernieuwing. Eens je lidgeld verwerkt is, krijg je van ons een bevestigingsmailtje. Je kan ook een domiciliëringsaanvraag indienen. Hiervoor vind je het aanvraagformulier op www.jnm.be/domiciliëring. Dit vul je in en stuur je op naar het bondssecretariaat. Je lidgeld zal elk jaar twee weken nadat we je via brief gewaarschuwd hebben van je rekening gevorderd worden. Wie zich domicilieert krijgt een leuk extraatje: een écht JNM-cadeau. Is je buur, neef, vriend, lief, broer, zus, klasgenoot…nog geen lid van de JNM? Laat ze kennismaken met JNM: het eerste werkjaar dat je lid bent, betaal je amper 5 euro!!! Alle vraagjes i.v.m. lidgeld kan je richten aan onze ledenadministratie via info@jnm.be of 09/223.47.81

Lidgelden voor het werkjaar 2016-2017 * Introductielid

Dit is het eerste jaar dat je lid bent

5 euro

Piep-, iniof gewoon lid

Je bent 7 jaar voor januari van het lopende werkjaar Je bent 12 jaar voor januari van het lopende werkjaar Je bent 15 jaar voor januari van het lopende werkjaar en jonger dan 26 Je bent ouder dan 26 en wilt een abonnement op Euglena Je wilt een abonnement op Kikkertje en Euglena

18 euro 18 euro 18 euro

steunlid Instelling (bvb bibliotheek)

18 euro 36 euro

* een werkjaar loopt van 1 september tot en met 31 augustus

33


werkmierenlijst Pallieterland 2016-2017

Aeneas Peeters Dedapper Voorzitter, Iniverantwoordelijke, Grotenverantwoordelijke, Beheerverantwoordelijke, Piepbegeleider, Inibegeleider Donderheide 21, 2500 Koningshooikt GSM: 0489 43 42 14 E-mail: aeneaspeeters@telenet.be

Aster Vermeulen Secretaris, Matras, Natuurverantwoordelijke, Piepbegeleider Hoenderstraat 6, 2560 Kessel Tel.: 03 239 91 40 E-mail: aster.retsa@telenet.be

Johanna Daems Ping, Natuurverantwoordelijke, Piepbegeleider, Inibegeleider Legrellestraat 176, 2590 Berlaar E-mail: johannadaems@hotmail.com GSM: 0489 60 98 65

Xanthe Peeters Dedapper Redacteur, T-shirt-verantwoordelijke, Fotograaf, Piepbegeleider Donderheide 21, 2500 Koningshooikt E-mail: Xanthe.peeters@telenet.be GSM: 0484 89 87 72

Kato Van Bostraeten Lokaalverantwoordelijke, Piepbegeleider, Inibegeleider Misstraat 71, 2590 Berlaar E-mail: katovanb@hotmail.com GSM: 0497 77 76 74

Lena Noorts Redacteur, Archivaris, Piepbegeleider, Inibegeleider Baron Opsomerlaan 62, 2500 Lier E-mail: lena.noorts@hotmail.com GSM: 0477 04 42 45

Rhune Van Cleemput Piepverantwoordelijke, Matras, Milieuverantwoordelijke, Piepbegeleider, Inibegeleider Brassoi 13, 2590 Berlaar E-mail: rhune.van.cleemput@hotmail.com GSM: 0499 36 37 66

De was op kamp 34

Karekiet - januari 2017


Trollenspel, boompiep - Tocht met witte stippen, graspiep

35


leefweek Ini en Groot

36

Karekiet - januari 2017


U wilt ethisch en ecologisch beleggen ?

BIF EcoLogical gaat véél verder dan de meeste bancaire fondsen

Openingsuren: di: 08.30 - 13.00 u. do: 13.00 - 18.00 u. vrij: 13.00 - 18.00 u. za: 08.30 - 13.00 u.

Verse biologische voeding Kruiden en voedingssupplementen Deskundig advies Leveringen aan huis Bestel bij ons uw natuurpuntvlees Bioshop Vitaform Lier Berlarij 47 2500 Lier Tel.: 03 / 480 40 54 Fax: 03 / 480 66 55 vitaform@telenet.be

Maandag t/m vrijdag: 9u00 - 18u00 Zaterdag: 9u00 - 13u00 Zondag: gesloten

Bekijk onze aanpak op

www.ecological.be of maak een afspraak via

info@ecological.be Bvba Lyriensis Vlotstraat 28 2520 Oelegem

Uit respect voor mens en milieu ! Onze openingsuren: dinsdag, woensdag, donderdag en vrijdag van 10u tot 13u en van 13u30u tot 17u30 zaterdag van 10u tot 17u30

Antwerpsestraat 141 • Tel. 03 488 55 61 www.oww.be • lier@oww.be www.facebook.com/oxfamlier 37


Onthaasten in een luxueuze B&B Seminaries en vergaderingen in een groene, inspirerende omgeving Domus Silva - Bossen 16 - 2500 Koningshooikt (Lier) tel 0479 379 832 - email info@domussilva.be www.domussilva.be

38

Karekiet Karekiet--januari oktober januari2017 2011 2017


39


Vogels

Vogelnieuws uit onze regio

van 18 augustus tot 20 november 2016 Een spannend najaar! Wellicht heb je tijdens een herfstwandeling de eerste Kepen, Kramsvogels of Koperwieken ge-

hoord of gezien. Ook zij hebben hun geschikte overwinteringsplaats gevonden. Terwijl onze Blauwborsten helemaal wegtrekken tot in Afrika zijn de Scandinavische Kepen blij met Belgische overwinteringsgrond. Naast de normale doortrekkers kregen we deze herfstperiode opnieuw bezoek van enkele zeer opmerkelijke soorten. De herfst is immers een spannende periode voor vogelkijkers. In de maanden september en oktober kunnen we veel soorten verwachten. Oost-Europese of Siberische soorten die afgeweken zijn van hun koers, schaarse doortrekkers, verdwaalde zeevogels,... Kortom, alles kan overal en er zijn nooit dagen met verveling. Zo konden vogelkijkers dit jaar weer genieten van enkele Bladkoningen in onze regio. Ook van soorten die al meer dan twee jaar niet meer werden vastgesteld in onze regio zoals Zwarte zee-eend en Zeearend. En we kregen weer bezoek van een leuke invasiegast, de Pestvogel. Ze worden bijna jaarlijks waargenomen in de Benelux maar zeer grote invasies komen niet vaak voor. De winter van 2016-2017 wordt mogelijk een winter vol Pestvogels. Door een laag aanbod aan bessen en koude temperaturen in Scandinavië zakken Pestvogels massaal af richting het zuiden waar voedsel vinden geen probleem is. Wie deze eens van dichtbij wil zien kan in woonwijken of parken de bessenstruiken zoveel mogelijk controleren of de waarnemingen in het oog houden op ons regioscherm.

Opnieuw wat statistieken. Altijd leuk! Tijdens deze periode van het vogelnieuws werden er 172 vogelsoorten vastge-

steld. De Buizerd is de vogelsoort die het meeste werd gemeld, 198 keer! We zitten intussen ver over de 200 000 vogelwaarnemingen. Maar wie voert deze gegevens allemaal in? Maar liefst 148 gebruikers voerden deze herfst vogelwaarnemingen in binnen onze regio. Juist, langs deze weg krijgen jullie allemaal een bedanking voor het gebruiken van www. waarnemingen.be. Jullie digitaal notitieboekje. Zo gaan er nooit waarnemingen verloren en je kan er foto’s bijplaatsen. Met één simpele klik kan je tevens je eigen volledige lijst bekijken of een overzicht krijgen van welke soorten je nog nooit hebt gezien maar andere gebruikers wel. We zien ook een duidelijke toename van het aantal ingevoerde waarnemingen via de mobiele applicaties op de smartphones. Maar liefst 39% van de waarnemingen werd op deze manier ingevoerd. De apps iObs en Obsmapp zijn het meest vertegenwoordigd.

Wat doen met je waarnemingen? Waarnemingen invoeren en bekijken gebeurt nog steeds op ons regioscherm:

http://wielewaal.waarnemingen.be. Nog eens voor alle duidelijkheid: het is een invoermodule voor al je waarnemingen. De Roodborst of Merel in je tuin of een overvliegende Kramsvogel kan je hier allemaal invoeren. Heb je thuis nog een oud notitieboekje en wil je deze waarnemingen graag digitaliseren en delen met andere mensen? Dat kan hier ook! Niet alleen vogels, ook vlinders, libellen en andere soortgroepen zijn hier allemaal digitaal in te noteren! Robin Vermylen

Eenden en futen

heeft uitgekozen als overwinteringsplaats.

Leuk was de waarneming van drie vrouwtjes Zwarte zeeeend op het AWW-bekken van Broechem (JT, PT, ET). Deze soort overwintert in grote groepen op de Noordzee. Waarnemingen in het binnenland zijn telkens opmerkelijk en worden zeker niet elk jaar gemeld in onze regio.

Roofvogels

Op 15/11 vond WDR een Kuifduiker op AWW5 te Rumst. De laatste waarneming was van oktober 2012. Net als Zwarte zee-eend is deze soort in de winter gebonden aan de Noordzee. Andere belangrijke overwinteringsplaatsen voor deze soort zijn de Zwarte zee en de Adriatische zee.

Ooievaars en reigers Op 23/08 werd er nog een juveniele Kwak gefotografeerd in het Viersels Gebroekt (PVD). Leuk was de waarneming van een pleisterende Zwarte ooievaar op 8/09 in het Viersels Gebroekt (WO). Van 11/09 tot 15/09 pleisterden er twee Lepelaars op de plas van Anderstad. Beide in juveniel kleed (FSRD, JD, PT, ET, RL, DC, e.a). Op 16/09 pleisterde er nog maar één exemplaar. Vanaf eind oktober wordt er regelmatig een Roerdomp waargenomen langs de plas van Anderstad (GD, DC, JC, EC). We zijn blij dat deze prachtige rietvogel deze plaats weer

40

Karekiet - januari 2017

In de maanden september en oktober trokken er 5 Rode wouwen over Anderstad (EC, GD, JC, JT, DC). Op 12/10 vloog er ook een exemplaar over Berlaar (JOD). Er werden duidelijk meer Visarenden gemeld dan vorig jaar. Waarnemingen kwamen uit Pulderbos, Anderstad en Zandhoven. Velduilen zijn steeds magnifieke vogels om tijdens de trekperiode waar te nemen. Op 6/10 vloog er een exemplaar over Anderstad (EC, JC) en op 28/10 kwam er een melding uit Kloosterheide (PB). Een Zeearend! Op 19/09 vloog deze boven de vijver van Anderstad. Een prachtige waarneming van EC. De laatste waarneming van deze ‘vliegende deur’ dateerde al van 11/11/2013.

Steltlopers Op 15/09 vloog er een Morinelplevier over Anderstad (DC, JC). In onze regio een erg schaarse soort.

Zangvogels Een Draaihals liet zich in de ochtend van 30/08 zeer mooi bekijken op Anderstad (ET, JC, EC, SVdB). Buiten Anderstad werd deze schuwe vogel ook nog gevonden langs AWW5 te Rumst op 22/08 (FVL).


Veldwaarnemingen van Waterrietzangers zijn schaars. EC slaagde er in een exemplaar te vinden langs de rietkraag van Anderstad op 5/09. De vogel liet zich jammer genoeg niet zo goed bekijken voor andere vogelkijkers (JC, DC). Mooi was de waarneming van een pleisterende Ortolaan op 26/08 te Koningshooikt (GD). Ook op 6/09 werd deze zeldzame gors gevonden op de dijk van Anderstad (JC, EC). Vanaf 23/09 pleistert er weer een Cetti’s zanger langs de plas van Anderstad. Wie veel geduld heeft, krijgt hem vast en zeker wel eens in de kijker. Hij zit meestal erg verborgen in de wilgenbosjes en het riet maar laat zich wel regelmatig horen.

Lepelaar

Beflijsters laten zich in het voorjaar duidelijk beter zien of vinden dan in het najaar. In het najaar worden ze vaak enkel overvliegend waargenomen. Op 16/10 vlogen er drie over Koningshooikt (KVA) en één over Anderstad (JT, DC). Vanaf april kunnen we deze lijster weer verwachten op pas omgeploegde akkers of korte grasveldjes.

(Foto: Julien Dua)

Telkens één Europese kanarie vloog op 16/10 over Zandhoven (ET) en op 2/11 over Anderstad (JT, DC). Dit najaar kwamen er erg weinig meldingen binnen van Buidelmees. Op 7/10 pleisterden er twee exemplaren op Anderstad (JT, JC). Het najaar van 2016 was uitstekend voor wie eindelijk eens een Bladkoning wilde zien. In de maand oktober werden er langs de Belgische kust bijna dagelijks waargenomen. Ook in onze regio werden ze gevonden! ET vond op 25/09 een exemplaar in een geïsoleerd bosje langs het Netekanaal te Viersel (PT, FN, KVA). Op 1/10 pleisterde er één langs de Jutse Plassen te Koningshooikt (GD, KVA) en op 21/10 kwam er nog een melding uit Pulderbos (PDB).

Draaihals (Foto: Leo Vaes)

In oktober kwamen er vanuit het Verenigd Koninkrijk veel meldingen binnen van Pestvogels. Deze zijn massaal uitgeweken vanuit hun normale noordelijke overwinteringsplekken door zware sneeuwval, koude en een tekort aan bessen. Begin november werden er veel losse groepjes van deze prachtige vogels waargenomen aan de Belgische kust. Vanaf dit moment was het spannend afwachten tot er enkele in de regio werden gevonden. Op 10/11 vloog een exemplaar langs Anderstad (DC) en een pleisterende groep van 8 vogels was mooi te bekijken langs de Nete te Duffel (KVA, FC, FSRD, JC, DC).

Enkele bedenkingen van Dirk Colin over Andestad. Net als vorig jaar 2015 was najaar 2016 een matige bedoening.

Roerdomp (Foto: Julien Dua)

Bijzonderste verrichtingen waren: 1. Een dag met zeer veel Zanglijstertrek. 2. Een paar dagen met zeer veel Veldleeuwerikentrek. Dat was volgens mij al van 1990 geleden dat we er nog zoveel hadden. 3. Voor oktober werden er ongewoon veel overvliegende Kolganzen gezien. Het beste jaar ooit. Voor de rest was het altijd wachten op wat maar niet kwam.

Lijst van waarnemers ADM: Alexis De Munck, DC: Dirk Colin, EC: Elie Coremans, ET: Elias Tibax, FC: Filip Christiaens, FN: Frederik Naedts, FSRD: Fr. en R. SimonsDe Roeck, FVL: Frederic Van Lieop, GD: Gerald Driessens, JC: Jan Celis, JD: Julien Dua, JOD: Jonas Dillen, JT: Joachim Tafforeau, KVA: Kristof Van Asten, OO: Olivier Olyslaegers, PB: Peter Braeckmans, PDB: Peter De Backer, PT: Peter Tibax, PVD: Pieter Van Dyck, RL:Rudy Lenaerts, SVB: Steven Van den Bussche, WO: Wout Opdekamp. 41


Vogels

Ringresultaten van het broedseizoen 2016 Sprokkels uit de vogelwereld * In Koningshooikt heeft een koppel Boerenzwaluw 6 jongen grootgebracht in een kunstnest dat in een weidestal geplaatst was. * Op 5 juli zaten er om 18.15 uur 9 Ooievaars op de Grote Netedijk tussen de Hamerhoeve en de herberg De Boekt. * Op 23 juli 2016 zat er nog een Kleine Karekiet te zingen langs de Beneden Nete op Anderstad. * Op 4 september 2016 zong de Zwartkop nog in mijn tuin maar niet meer zo uitbundig als in de lente. * Herman Dhondt heeft 2 kerkuilnestkasten in de kerken van Kessel en Bevel vrijgemaakt die door Kauwen waren ingenomen. Hij verzamelde zo 2 volle zakken restmateriaal. Miel Voorspoels

Extreem late broedgevallen van Koolmezen In de nestkast in Wolfsdonk waren 4 à 5 kleine jongen aanwezig. Op diezelfde dag werd er nog een bezet koolmezennest ontdekt in een nestkast in Kessel, daarin bleken drie jongen te zitten die bijna vliegvlug waren. Ook bij het vogelopvangcentrum in Merelbeke in Oost-Vlaanderen liepen foto’s binnen van een nest met nog kleine koolmezenjongen, zo meldde Vogelbescherming Vlaanderen. Op 30 oktober kwam alweer een nieuwe melding binnen van een paartje Koolmezen dat druk in de weer was met het voeren van hun kroost in Attenrode-Wever in Vlaams-Brabant, die bleken in het laatste weekend van oktober te zijn uitgevlogen. De normale broedtijd van Koolmezen start in België in april. Koolmezen hebben doorgaans slechts één broedsel per jaar. Wanneer een eerste legsel mislukt of wordt gepredeerd, komt er soms een vervanglegsel. In sommige jaren wagen paartjes zich aan een tweede broedsel. Die vinden plaats in juni of bij uitzondering begin augustus. Maar broedgevallen in de herfst zijn de grote uitzondering. Naslagwerken vermelden dat er slechts weinig gevallen bekend zijn in Europa. Eén van die late broedsels vond plaats in Boortmeerbeek in oktober 1985. Het is dus niet ongekend, maar wel extreem uitzonderlijk. Bij de eerdere koolmezenbroedsels dit jaar werd vastgesteld dat heel wat legsels mislukten en dat veel van de resterende broedsels zeer weinig jongen opleverden. In vele nestkasten stierven alle jongen. De belangrijkste oorzaak daarvan was de lange regenperiode die tot begin juli duurde. Daarna volgde een lange, warme en droge periode. Toch lijken die bijzondere weersomstandigheden niet de verklaring van de recente broedgevallen. Dat gebeurt immers wel vaker. Wat wel het verschil kan hebben gemaakt, is de ongeziene vruchtzetting (mast) van beuken. Vanaf begin september was er een extreme hoeveelheid aan beukennoten beschikbaar, waardoor de ‘oudjes’ probleemloos aan eten komen. De jongen zelf worden niet gevoerd met nootjes (die zijn te hard). Terwijl Koolmezen zich in september doorgaans moeten voorbereiden om op trek te gaan, was dat dit jaar niet nodig. Ook in oktober niet. Koolmezen hadden dus tijd en energie zat en begonnen opnieuw te zingen. Verder valt op dat dit late broeden enkel bij Koolmezen wordt vastgesteld, andere soorten houden zich blijkbaar netjes aan hun vaste broedseizoen en trappen niet in die val. Waarom we dit een ‘val’ noemen? Jongen die nu geboren worden, zullen wellicht de winter niet halen. De laatste jongen zullen wellicht binnen enkele dagen uitvliegen. Erg koud is het dan misschien nog niet, maar juveniele vogels vervangen weken na het uitvliegen de lichaamsveren. Het wat harige en weinig isolerende verenpak maakt dan plaats voor een volwaardige set veren. Zo’n rui vraagt veel energie en wanneer het binnenkort echt frisser en nat wordt tijdens het vervangen van veren, zal dat voor de meeste van deze dieren fataal zijn. Tekst: Gerald Driessens en Marc Herremans, beide Natuurpunt

42

Karekiet - januari 2017


Vogels: Resultaten van de projecten 2015-2016 Onze vogelwerkgroep zit niet stil, werkt aan talrijke projecten en rond tal van soorten. Meestal gebeuren onze projecten aangekondigd, maar evenveel werk gebeurt achter de schermen. We moeten immers voortdurend inzetten op een goede werking. Enkele jaren geleden al klikten de vogelwerkgroepen van De Wielewaal en Oude Spoorweg samen, en sindsdien gaat het alleen maar beter. Meer nog, in het nastreven van een nog betere werking knutselt de vogelwerkgroep momenteel aan een nog betere structuur. Wens jij ook mee aan de kar te trekken, of wens je deel te nemen aan acties en projecten? Aarzel dan niet om contact op te nemen (zie colofon achteraan). Hier presenteren we de opvallendste resultaten van de laatste jaren, bevindingen en tellingen van een deel van onze projecten.

1) Huiszwaluw Voor het zevende en achtste jaar op rij werden de Huiszwaluwkolonies langs het Netekanaal en de Nete in Lier geïnventariseerd. Op basis van vijf tot tien tellingen worden uitsluitend de bezette nesten met jongen geteld. Het gaat dus om nesten waarin dat jaar met zekerheid werd gebroed, het aantal legsels of het aantal jongen werd niet in kaart gebracht, maar alles wijst erop dat er slechts uitzonderlijk tweede broedsels werden ondernomen. Na een zwak 2014 met 52 broedparen (zie onderstaande grafiek), leverde ook 2015 niet de heropleving op die we hadden verwacht, of gehoopt. We zakten zelfs nog dieper weg naar nog 50 paren. En zelfs ondanks het succes in andere regio’s in 2016, bereikten we aan deze kolonies dit jaar zelfs een waar dieptepunt met slechts 34 nesten waarin gebroed werd. De kolonie aan de bruggen van de Aarschotsesteenweg, de Waverstesteenweg en van de Ring over de Nete werden volledig verlaten. Dit terwijl de brug aan de Waversesteenweg in 2012 een recordaantal van 36 bezette nesten telde. De belangrijkste brug, het bolwerk, de brug van de Berlaarsesteenweg over het Netekanaal, telde in 2015 en ’16 nog resp. 35 en 33 bezette nesten (maximaal 45 in 2012). Zelfs de twee Huiszwaluwpaartjes van het Zimmerplein haakten in 2016 af, in 2015 zaten er hier nog 2 en werd de bouw van een extra nest opgestart. Het dieptepunt in 2016 is mogelijk deels te wijten aan het erg natte voorjaar (tot in juli), zodat er ook minder insecten te vinden waren. Maar gezien de stabiele of positieve cijfers elders is er mogelijk nog een belangrijkere oorzaak, en vermoeden we dat de algemene achteruitgang sinds 2013 te wijten is aan parasieten in de nesten. Dit zijn nieuw geplaatste (halfopen) kunstnesten van plastieken structuur, die reeds na enkele jaren gebruik verlaten werden. De oude kunstnesten (van het afgewerkte, poreuzere type) aan de brug van de Berlaarsesteenweg blijven immers wél jaar na jaar bezet. In het voorjaar 2017 proberen we hier beter zicht op te krijgen aan de hand van enkele experimenten. Een deel van de nesten wordt gereinigd, een deel niet, en een klein deel van de recentere kunstnesten zal worden vervangen door de meer poreuze Vivaranesten. Bij een selectie van die aangepaste en gereinigde nesten wordt het plankje achter het nest wit geschilderd, zo kunnen we zien of gemakkelijk herkenbare nesten ook sneller in gebruik worden genomen. De reeksen kunstnesten zijn hier en daar namelijk zeer lang en we zagen in het verleden al Huiszwaluwen de verkeerde nesten binnen vliegen. Naargelang de resultaten van deze test kunnen we die aanpassingen uitbreiden naar de andere nesten. We hopen dat we deze populatie er snel weer bovenop krijgen.

43


Vogels

2) Gierzwaluwen Er werd de afgelopen jaren volop ingezet op het nieuwbouwproject Sions. In samenspraak met de projectontwikkelaar DMI en SoLag (de bouwpromotor van de stad) werd het plan opgevat om Gierzwaluwkasten in te bouwen in de nieuwe appartementen. Ook werd Regionaal Landschap Rivierenland ingeschakeld want het is belangrijk om dergelijke projecten enig ‘cachet’ te geven. De overlegmomenten en het geregelde contact tussen Natuurpunt, het regionaal Landschap Rivierenland en SoLag verliepen alvast zeer veelbelovend. Helaas, na vele onbeantwoorde mails, bleken die beloftes begin november 2015, toen de gevelstenen werden geplaatst tegen de ruwbouw, niet ingelost: er werd geen enkele Gierzwaluwkast ingebouwd. “Misschien bij de latere gebouwen” klonk het. De vrees dat voor een zoveelste maal in Vlaanderen de laars geveegd wordt aan het Soortenbesluit werd bewaarheid. Natuurpunt en het Regionaal Landschap werden met een kluitje het riet in gestuurd. Ook nieuwe contacten, ditmaal met backup van enkele ambtenaren van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) leverden helaas geen echte vorderingen op en de communciatiedeur bij DMI leek definitief toe. Momenteel tracht de stad Lier (Solag) te bemiddelen. Hoe het project ook uitdraait, we willen vooral het bestuur van de Academie voor Schone Kunsten bedanken voor hun belangeloze steun aan het project. Zij boden nog voor de afbraak van de oude Sionskazerne de mogelijkheid om 18 kunstnesten te monteren tegen de gevel van de academie. Natuurpunt en Regionaal Landschap Mechels Rivierengebied hopen op de steun van het ANB en Solag te kunnen blijven rekenen om dit project terug op de rails te krijgen. Met de Sionskazerne verdween tenslotte de grootste gierzwaluwkolonie van de stad Lier. Duimen jullie mee?

Animo op de Vogelavond - verslag 19/11/2016 Een hele dag een middeleeuws event opgebouwd in de storm op het kasteel van Lavaux Ste-Anne, weliswaar met Klapekster en Sperwer die een Kramsvogel slaat mooi in het vizier. File aan een auto die op zijn dak ligt midden op de E411. Komen we nog wel op tijd? Gaat er wel wat volk komen? Stress. Als sneeuw voor de zon verdween alle onrust. Onze jaarlijkse vogelavond met als centrale gastspreker conservator Rik Desmet van Belval trok meer dan 50 aanwezigen!! Na een last minute programmawijziging, mocht iedereen genieten van een uitgebreid overzicht van zeldzame vogelwaarnemingen in onze regio doorheen de jaren mét tips voor toekomstige waarnemingen van Robin Vermylen (wie spot de eerste Grote Burgemeester even voor hem?). Vervolgens presenteerde “onze Gerald” een fraai overzicht van de vele activiteiten van de vogelwerkgroep, mét expliciete oproep naar extra helpende handen. Zeggen termen als “oeverzwaluwwand”, “visdiefeiland”, “slechtvalkhappening” of “telling/inventarisering” je iets? vwg.dwos@gmail.com biedt de oplossing! Maar Belval dus … wie het nog niet wist: Belval is een verhaal op zich, met historische wortels in afdeling De Wielewaal. Want dit enige natuurgebied van Natuurpunt in het buitenland, middenin de Argonne, heeft een recente, bewogen geschiedenis meegemaakt. Van maïsakker tot gigantisch moerasreservaat met broedvogelsoorten als Zwarte ooievaar, Grote karekiet, Woudaap, Kwak – met pogingen van Visarend en Kraanvogel … en dat in een tijdspanne van slechts zeven jaar!!!!! Het spreekt voor zich dat zoiets veel energie, toewijding, centen kost. Ga het gerust eens bezoeken. Ook nietvogelaars laten we smullen van +12 soorten orchideeën, de grote vuurvlinder, wilde kat of das; om maar een kleine greep uit het aanbod te nemen. Helaas is de aankoopsom voor dit gebied nog niet helemaal rond en blijft de dreiging van een minder natuurminnende, Franse cultuur alomtegenwoordig. We verspreiden graag de oproep van Rik en zijn collegae tot noodzakelijke, bijkomende ondersteuning. Van de 280.000 euro werd inmiddels al 177.000 euro via diverse fondsen en acties ingezameld. Maar de reis is dus nog niet ten einde! - http://www.etangs-belval-argonne.be/giften-2 Na deze fabuleuze presentatie – waarvan u zowel de historie als waarnemingen op bovengemelde site terug vindt – werd het aanwezige publiek het vuur nog even aan de schenen gelegd met een gloednieuwe traditie: de Wielewaal-vogelkwis. Graag verklappen we al dat diepe vogelkennis geen noodzaak is, er geen uitgesproken winnaar hoeft te zijn en lachen en amuseren prioriteit is. Iets gemist? Wees maar zeker! Volgende afspraak in Belval of in Zevenbergen! Het Vogelwerkgroep team BELANGRIJK: 1. De VWG maakt in 2017 een werkpunt van communicatie, aankondiging van activiteiten en leuke regioweetjes. Wens je hiervan op de hoogte te blijven (geen spam / stalken!), stuur dan een kort mailtje naar vwg.dwos@gmail.com. 2. Er zijn nog een paar plaatsen op de bus voor de traditionele uitstap naar Zeeland op 22 januari. Ambiance en fijne waarnemingen verzekerd. (info – johan.giglot@deadline.be ) 44

Karekiet - januari 2017


3) Nestkastenactie Torenvalk In 2004 lanceerde de Nationale Boomgaarden Stichting vzw (NBS) in samenwerking met de Wildbeheerseenheid (WBE) Regio Lier en Natuurpunt afdeling De Wielewaal een nestkastproject voor Torenvalken. Deze actie situeert zich op het platteland tussen Lier, Emblem en Ranst en valt dus voor een groot deel binnen het werkingsgebied van onze afdeling en vogelwerkgroep en ze toont hoe nuttig samenwerkingsprojecten kunnen zijn. De WBE streeft met deze actie naar een optimale biodiversiteit, initiatiefnemer NBS plukt letterlijk de vruchten van de natuurlijke knaagdierverdelging. Voor Natuurpunt staat de soortbescherming en de samenwerking in deze actie centraal: onze taak ligt vooral in technische ondersteuning (zo werden infoplaatjes gemaakt om aan de kasten te bevestigen) en het ringen van de jongen. Momenteel hangen er verspreid over het eerder genoemde projectgebied in totaal 13 Torenvalkenkasten. Jaarlijks worden deze kasten gecontroleerd en hersteld of vervangen waar nodig.

De resultaten.

Van 2004 tot 2008 tekende zich een succesperiode af met jaarlijks tussen de 23 en 29 jongen. Na een strenge winter werden in 2009 ‘slechts’ 21 jongen geringd. In 2010 kondigde zich pas de echte crash aan; er werden maar 11 jongen geringd dat jaar. 2011 weerspiegelde met 15 jongen de naweeën van dat dieptepunt. Deze crash werd ook beschreven door Herremans (2011). Hierin wordt duidelijk gemaakt dat de neerwaartse trend vooral een lokaal gegeven was: in West-Vlaanderen bleef de populatie eerder stabiel. Daarnaast was er ook hoop: het kan perfect dat vaste Torenvalkpaartjes bij slechte muizenjaren beslissen om niet te broeden, inderdaad zoals we dat kennen van uilen. Ze zijn er dus wel maar er is geen reproductie. De plotse inhaalbeweging van 2012 zou die theorie dus wel eens kunnen ondersteunen want dat jaar bracht weer hoop: er werden zo maar eventjes 32 jongen geteld! Een record. Doordat de ringactie te laat op gang kwam, kon slechts de helft van de jongen van een ring worden voorzien. Helaas voor de Torenvalken bleek de winter van 2012-‘13 bijzonder lang en koud te zijn (in mei was het nog steeds abnormaal koud). Er volgde een nieuw record maar dan in de andere richting: een rampjaar dus. Er groeiden slechts 6 jongen op! Maar de Torenvalk is geen doetje. In 2014 volgt een nieuwe heropleving met terug 20 jongen. Twee nestkasten vroegen om dringende herstelling: nestkast 11 (fruitkweker Vets naast het voormalige Engels kamp) bleek voorlopig buiten gebruik en nestkast 9 (Kanaalstraat) was met boom en al tegen de grond gegaan. Hier werd een andere plaats gezocht voor de kast. Er was alvast voldoende hoop voor 2015. De winter van 2014-‘15 was gelukkig niet te bar maar toch werden in 2015 maar 13 jongen geboren, niet de verhoopte groei dus. In 2016 werden er bijna overal en onverwacht opvallend weel Torenvalken gezien. Maar weerspiegelt zich dat in nieuwe en meer broedgevallen? Blijkbaar wel. In de 13 nestkasten werden 23 jonge Torenvalken geringd. We mogen hopen dat we het dal van 2013 stilaan achter ons laten. Met een fantastisch mastjaar voor beuk in 2016 lijkt het erop dat we voor een zeer goede muizenwinter staan. Als de winter en het voorjaar niet te nat worden ziet het er alvast goed uit. We kijken uit naar het vervolg. Voor meer informatie over de Torenvalkenactie kan je terecht bij Harry Van de Velde (Tel. 03 480 01 46, vdveldeharry@gmail.com). Wie interesse heeft om mee kasten te timmeren en te schilderen, is van harte welkom! Werkavonden worden doorgemaild aan de geïnteresseerden. Begin 2017 wordt een ronde gepland: nieuwe kasten worden gehangen en oude gecontroleerd. Literatuur: Herremans M. 2011, Wordt het bidden voor de Torenvalk? Natuur.oriolus 77 (2): 60-67.

45


Vogels

4) Visdieveneilandjes in de Beneden Netevallei In de winter van 2011-2012 werden de grote treurwilgen op de eilandjes van de plas aan de Ring in Lier verwijderd, en de oppervlakte ingericht voor broedende Visdieven. In Natuur.oriolus 2014-2 rapporteerde Jan Celis al over het broedsucces van de eerste jaren. Samengevat was het resultaat aanvankelijk overweldigend. In 2012 broedden 8 paartjes Visdieven en er vlogen toen ca. 17 jongen uit. In 2013 waren er al 11 broedende paartjes aanwezig maar door de terug opschietende wilgentakken rond het eiland, slaagden we er niet in om het precieze aantal jongen te tellen. 2014 was goed voor acht paartjes, ook toen kon het aantal jongen niet worden geteld. In het voorjaar van 2015 werd de broedplaats terug hersteld want heel wat kruiden hadden alles overwoekerd en ook aan de wilgen bleek geen houden. Ook werden enkele extra ton kiezelstenen aangebracht. Het bleek alvast geen goed idee te zijn geweest om de wilgentakken op te slaan als potentiële broedplaats voor Lepelaars. Die wilgentakken hebben zich daarna immers ontwikkeld tot een wilgenstrook rond het eiland. Maar in het broedseizoen van 2015 lag alles er dus terug ideaal bij. Twaalf Visdieven begonnen met het vormen van zes paartjes en eisten hun territorium op. Midden in het broedseizoen werden alle broedsels echter verlaten. De reden daarvan was niet duidelijk maar een plots voedseltekort lijkt de meest logische optie. Geen enkel jong werd geboren. In 2016 was de begroeiing terug hoog opgeschoten: 2 paartjes waren op het broedeiland aanwezig maar er vloog slechts 1 juveniele vogel uit. In het voorjaar van 2017 wordt het broedeilandje terug bijgewerkt en hopen we de takkenlaag errond te kunnen terugdringen. Contact: Jan Celis - celis.jan@mail.be

5) Telling Middelste Bonte Spechten in de regio De opmars van de Middelste Bonte Specht in onze regio deed de vogelwerkgroep beslissen om in de maanden februari-maart van 2015 zoveel mogelijk potentiële vestigingsgebieden voor de soort te onderzoeken op hun aanwezigheid. Aan 14 potentiële locaties werden in het vroege voorjaar 1 tot 2 bezoeken gebracht door een 10-tal tellers. Op geschikt ogende plaatsen werd de contactroep of de zang van Middelste Bonte Specht afgespeeld. Er werd nog geen opvallende toename vastgesteld, alleen op de reeds gekende plaatsen bleken Middelste Bonte aanwezig. Wel werd (onafhankelijk van deze actie) toch een nieuwe aanwezigheid vastgesteld in het Zevenbergenbos langs de spoorweg tussen Lier en Boechout. In de zomer volgde een waarneming van een juveniele vogel op de Kesselse Heide. De vrij lage trefkans van de soort is zeker een factor die het vinden van Middelste Bonte Spechten heeft bemoeilijkt. Interessant om weten is dat Middelste Bonte Spechten zich in Oost-Vlaanderen ook graag vestigen in beuken. Het is dus niet zo dat de aanwezigheid van oude eiken een noodzakelijke vereiste is. In het voorjaar van 2017 zal er mogelijk een nieuwe inventarisatie plaatsvinden. Geïnteresseerde tellers kunnen zich aanmelden bij de Vogelwerkgroep.

46

Karekiet - januari 2017


6) Project Watervogeltellingen De Watervogeltelling is de eerste van drie nationale vogelmeetnetten die door Natuurpunt worden gecoördineerd in opdracht van het INBO. In onze regio gingen die tellingen al van start in de winter 1987-’88, 30 jaar geleden dus. Daarbij werden de Beneden, de Grote en de Kleine Netevallei van oktober t.e.m. maart maandelijks geteld door tellers Dirk Colin en Joachim Tafforeau. Omdat zij deze tellingen vanaf 2010 niet langer konden opvolgen, stopte het project in onze regio. Onder impuls van Kristof Van Asten en Jan Celis werd in de winter van 2013-’14 terug een januaritelling gehouden. Dit was de belangrijkste telling uit de reeks omdat ze dan internationaal werd uitgevoerd. Dat deed de leden van de vogelwerkgroep beslissen om de krachten te bundelen. Er werden van 2014-’15 terug drie Watervogeltellingen in onze regio uitgevoerd: in november, januari en maart. Nationaal watervogelcoördinator Koen Devos (INBO) moedigde ons aan en maakte duidelijk dat de tellingen van onze regio dankzij Dirk en Joachim tot één van de langst lopende datareeksen binnen dit telproject zijn in Vlaanderen. En inderdaad, we moeten beseffen dat we beschikken over een telgebied met een zeer groot potentieel en een grote diversiteit aan gebieden. Het is ons voorrecht om op het kruispunt van de Netevalleien te wonen. Neem daarbij de recente, schitterende ontwikkeling van de Kleine Netevallei als LIFEgebied, de nieuwe aankoop in Nazareth-Noord en Zuid, én de komst van de SIGMAgebieden in de nabije toekomst. Het is onze taak om de waarde van deze gebieden in detail te documenteren. Vanaf deze winter 2016-’17 wordt de watervogeltelling terug maandelijks uitgevoerd. Naast een hervatting van de drie raditionele telgebieden, werden er meteen ook watervogeltellingen opgestart op de retentiebekkens Jutse Plassen en Plaslaar, alsook alle Fortengrachten in onze regio. De telling op de ruigte van Vanhool (2002-2008) werd niet hernomen omdat alle plassen en dus ook watervogels hier verdwenen zijn.

Voor deze telling kunnen we rekenen op 10 tellers: Kristof Van Asten en Jan Celis (Beneden Netevallei) Gerald Driessens (Kleine Netevallei Lier tot Nijlen, Grote Netevallei en Fort Lier) Peter en Elias Tibax en Alexis Demunck (Kleine Netevallei: Viersels Gebroekt) Olivier Olyslaegers (Fort Kessel en Fort Broechem) Johan Giglot (Fort Duffel en Fort Koningshooikt) Walter Van Spaendonk (Retentiebekken Plaslaar) Paul De Haes (Retentiebekken Jutse Plassen). Dank voor de jarenlange telinzet aan Dirk Colin en Joachim Tafforau en aan al deze tellers voor de heropstart van dit belangrijke project! Geïnteresseerde medetellers mogen zich uiteraard steeds aanmelden. Voor de toekomst plannen we verslaggeving van enkele interessante watervogelsoorten doorheen de 30 jaren van Watervogeltellingen in onze regio. Gerald Driessens en de Vogelwerkgroep gerald.driessens@natuurpunt.be

47


Vogels

7) Project Algemene Broedvogels Vlaanderen Het ABV-project is een nationaal project dat past binnen de Meetnetten voor Vogels. Gespreid over Vlaanderen werden binnen 6 landschapstypes in totaal 1200 kilometerhokken geselecteerd die elk om de drie jaar moeten worden gelopen. Er liggen 13 kilometerhokken binnen het werkgebied van onze Vogelwerkgroep (regio De Wielewaal en Oude Spoorweg) (zie telschema). Een kilometerhok krijgt in elk inventarisatiejaar drie bezoeken tussen maart en half juli. Gedurende vijf minuten wordt elk van de zes vooraf vastgestelde telpunten binnen dat kilometerhok geteld. Alleen potentiële broedvogels worden genoteerd. Dus geen overtrekkende vogels of groepen foeragerende vogels. Nadien worden de gegevens ingevoerd in het ABV invoerportaal van het INBO. Van de drie hokken die in 2015 moesten worden geteld, werden er twee bezocht: FS0563 (Johan Giglot) en FS0965 (Gerald Driessens). Voor de volgende cyclus zorgen we dat ook FS1265 wordt onderzocht. Voor 2017 staan 6 hokken in de wachtrij voor een nieuwe inventarisatie. Voor al deze hokken zijn reeds tellers beschikbaar. Wie interesse heeft voor deelname in de toekomst kan mee een ronde lopen met één van onze tellers. Goede oren, een goede kennis van geluiden en vooral een goede wekker zijn vereisten. Meer informatie bij Gerald.

ABV hokken binnen of op de rand van Regio afdeling De Wielewaal en hun tellers

Boomklever

Kauw (Foto’s: Leo Vaes)

48

Karekiet - januari 2017


8) Project Bijzondere Broedvogels Vlaanderen Het BBV-project omvat de opvolging van een vooraf bepaalde selectie aan zeldzame broedvogels, koloniebroeders en exotische broedvogels en is het derde project binnen de Meetnetten voor Vogels. De data voor dit project worden gecapteerd via waarnemingen.be en broedvogelkartering via Avimap. Voor de waarnemingen in waarnemingen.be wordt getracht om meer bruikbare data te verzamelen door pop-up tekstjes te laten verschijnen bij al deze soorten, die moeten waarnemers aansporen om een juiste broedcode en een juiste locatie te selecteren bij invoer. Onderstaande tabel geeft alle soorten onder het BBV-project weer. In onze regio bevinden zich territoria van 18 zeldzame broedvogelsoorten, 4 koloniebroeders en 3 exoten. Achter de soorten wordt een groffe schatting van het aantal territoria of kolonies weergeven. Wellicht wordt in de toekomst een veel gerichtere schatting mogelijk met een nieuwe online module voor heel Vlaanderen.

Soorten binnen het project Bijzondere Broedvogels Vlaanderen en de aantallen binnen onze regio

9) Een vierde Meetnet-project? Wellicht zal er in de toekomst een vierde meetnet worden opgesteld om soorten te capteren die met de twee broedvogelprojecten (ABV en BBV) tussen de mazen van het net glippen. Dat zijn de ondertussen schaarsere soorten zoals Wielewaal, Matkop, Grauwe Vliegenvanger, Boomleeuwerik,‌ Contact ABV en BBV: Gerald Driessens - gerald.driessens@natuurpunt.be

49


Gelezen / Gezien Jonsson L., 2016. Wintervogels, Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 345 blz., ISBN 978 90 215 6306 0, € 29,99. Lars Jonsson heeft zich vroeger intensief bezig gehouden met het schrijven van veldgidsen over de Europese vogelsoorten. Deze publicaties werden in de jaren 1980 gebundeld tot één determinatiegids die ook Noord-Afrika en het MiddenOosten behandelde. Van de populaire gids verschenen acht drukken in het Nederlands. Uit uitgeversstandpunt gezien ging de auteur de strijd aan met reeds bestaande naslagwerken maar kreeg eveneens geduchte concurrenten op zijn nek. De vermaarde Zweedse ornitholoog en tekenaar gooit het hier over een totaal andere boeg. Hij behandelt 59 vogelsoorten die we tijdens de wintermaanden kunnen waarnemen, vooral in de tuin want watervogels werden bewust achterwege gelaten. Kortom, vogels met zwemvliezen ontbreken maar eigenaardig genoeg staat de Patrijs op het lijstje. Waarschijnlijk omdat deze soort in zuidelijk Gotland, de thuisbasis van de auteur, relatief talrijk aanwezig is tijdens de winterkou. Ondanks zijn ontzettend rijke ervaring is Jonsson enkele soorten terug gaan opzoeken in de natuur. Daardoor kon hij volop aandacht besteden aan de beschrijving van hun gedrag. De winter is bovendien de ideale periode om vogels van dichtbij te observeren. Eerder dan koelweg te beschrijven vertelt de auteur hartig over de kleuren van de vogels, het gedrag, de geluiden en de appreciatie voor deze vogels door de eeuwen heen. Hij neemt de draad op van publicaties uit mijn jeugdjaren en zelfs daarvoor. Men leert ontzettend meer door het lezen over vogels te koppelen aan het observeren. Het kon moeilijk anders of het boek werd prachtig en rijkelijk opgesmukt met aquarellen van Jonsson. Wintervogels werd uitgegeven in samenwerking met Vogelbescherming Nederland en Natuurpunt. Walter Belis Duquet M., 2016. Vogelgids voor kids, Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 192 blz., ISBN 978 90 2156376 3 , € 14,99. In 2010 verscheen de ‘originele’ versie van dit boek onder de titel Le petit guide ornitho. Het verheugt ons vast te stellen dat deze gids, in 2012 door Tirion Natuur uitgebracht, door Kosmos Uitgevers op de markt beschikbaar wordt gehouden. De Vogelgids voor kids – in de Nederlandstalige titel wordt de doelgroep duidelijker kenbaar gemaakt - onderscheidt zich van de klassieke publicaties door de originaliteit. Het boek richt zich tot de leeftijdscategorie tussen 7 en 77 jaar, zeg maar de Kuifjeslezers. De aanpak is tegelijkertijd ludiek en ernstig. De Vogelgids voor kids maakt jongeren wegwijs en beantwoordt systematisch alle denkbare vragen. Om vogels beter te kunnen observeren moet je eerst weten wat een vogel juist is en hoe hij zich gedraagt. Marc Duquet geeft vervolgens goede tips voor de aanschaf van een verrekijker. Om het observeren te vereenvoudigen, zijn de vogels opgedeeld al naargelang de vogels dicht bij huis, op het platteland, hoog in een boom of aan het water leven. Voor elke soort is er een educatieve tekst die ons inlicht over verspreiding, habitat, typisch gedrag of andere kenmerken. Deze gids bespreekt 116 vogelsoorten die verspreid in 50

Karekiet - januari 2017

West-Europa waargenomen kunnen worden. Meer dan 200 onuitgegeven tekeningen van Jean Chevallier en meer dan 170 kleurfoto’s illustreren dit boek. Naast de aanstreeplijst geeft de auteur een bondig overzicht van vakliteratuur en nuttige adressen, alsook tips voor wie een stap verder wil gaan en de aanschaf van een telescoop overweegt. Duquet is één van Frankrijks grootste ornithologen. Hij is hoofdredacteur van het veldornithologische tijdschrift Ornithos en heeft een vaste rubriek in L’Oiseau magazine waarin hij zijn educatief talent aanwendt om in elk nummer telkens enkele soorten te leren determineren. Het schrijven van deze publicatie was voor hem bijgevolg een peulschil. Jean Chevallier is als illustrator al meer dan vijfentwintig jaar aan het werk. Hij heeft intussen een internationale faam opgebouwd. Walter Belis

Spel: Vogelbingo, Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, ISBN 978 90 215 6380 0, € 29,

Na het succesvolle Vogelmemory heeft illustratrice Christine Berrie een nieuw spel bedacht: Vogelbingo. Nu de herfstkleuren duidelijk aanwezig zijn in de natuur, de dagen korter worden en de lange wintermaanden voor de deur staan is dit bingospel de ideale oplossing om spelenderwijs 64 vogelsoorten te ontdekken of herontdekken. Het is een familiespel en qua leeftijd is het ongeschikt voor kinderen onder 3 jaar. Er komen kleine deeltjes bij kijken en…. inderdaad dit houdt onnodige risico’s in. Ben je zes of ouder, dan is dit bingospel geschikt voor jou. Je maakt kennis met 64 vogelsoorten van over de ganse wereld. Kerkuil, Hop, Pimpelmees en Wielewaal komen zij aan zij voor met exotische soorten of kleurrijke vogels die je aan de andere kant van de wereld ontmoet. Het spel zit verpakt in een stevige doos. Deze bevat 64 kaartjes voorzien van vogelillustraties, een groot speelbord, 12 bingokaarten, vrolijke fiches en een handleiding waarin de spelregels uitgelegd staan. Het bingospel is leuk maar vooral leerzaam voor de hele familie. Walter Belis FILM: Before the flood. Amerikaanse documentairefilm uit 2016 van Fisher Stevens en Leonardo Di Caprio. Deze film is te zien via youtube (volledige versie via National Geographic). Het laat een aantal voorbeelden zien van de manier waarop de klimaatverandering ons leefmilieu beïnvloedt . Behoorlijk confronterend al wisten we dat wel. Leonardo Di Caprio laat zien wat de maatschappij kan doen om te voorkomen dat bedreigde planten- en diersoorten, ecosystemen en menselijke leefgemeenschappen verdwijnen. Een interessant natuurboek gelezen, een prachtige natuurfilm gezien, leuk of leerrijk materiaal gekocht ? Laat het ons weten, schrijf een recensie, stuur een foto,... Laat de andere NP-leden ook kennis maken met mooie boeken, films en materiaal waaraan u veel genoegen beleefde.


Doorlopende fondsenwervingsacties ! BRANDHOUT

Momenteel verkrijgbaar bij onze voorzitter: verschillende m3 gekliefd en gestapeld brandhout aan prijzen van 50 tot 65 euro/m3 Ook droog brandhout verkrijgbaar tegen meerprijs! marc.vermylen@natuurpunt-wielewaal.be In het Goor en de Steenbeemden mag er nog heel wat gedund worden in onze bossen. Op die manier krijgen we mooie toekomstbomen voor de volgende generaties. Brandhout op stam uit dunningen prijs 15 à 25 euro per kub zelf te vellen en verzagen info : waldo.peeters@skynet.be 0477 20 35 19

Kroonkurkenactie. Onze langlopende actie om kroonkurken te verzamelen loopt nog steeds en brengt nog geregeld wat geld in het laatje. Dus als je een mogelijkheid

ziet om aan een wat grotere lading kroonkurken te geraken, mag en kan dit nog steeds afgeleverd worden aan de oprit van volgend adres : Koen Kerremans - Molenlei 74 - 2590 Berlaar Tel : 03 482 38 31 - GSM: 0476 35 41 43 email: koen.kerremans@natuurpunt-wielewaal.be

Dringende vraag daarbij: gelieve de kroonkurken zeker niet in kartonnen dozen af te zetten want als het vochtig is vallen die gewoon in mekaar. Dus graag afleveren in plastic zakken ( er liggen meestal ook enkele zakken klaar vooraan de oprit om de kroonkurken in over te kappen indien ze vervoerd zijn in kartonnen dozen of papieren zakken .)

Wij bakken een gans jaar door onze

eigen unieke Wielewaalspeculaas .

Deze bestaat in twee vormen : in de vorm van een Ransuiltje of met de Karekiet en het NP-logo als ‘opdruk’. Beide speculazen wegen ongeveer 100 gram. We maken ze van volwaardige ingrediënten : biologisch voltarwemeel, ongeraffineerde rietsuiker, een scharreleitje en bioplantaardige margarine. Het geheim van de speculaaskruiden maakt het geheel af! Het geheel kost €1,2/speculaas. Gans het jaar bestelbaar! Dus : als je eens lekker/gezond wil eten en iets anders wil serveren dan taart op een feestje… één adres : Marc Vermylen 03 481 94 79!

SMUL GEZOND EN LEKKER EN STEUN DE NATUUR IN EIGEN STREEK!

Ook onze afdeling biedt een aantal mooie broedpotten aan (via infostand of bestuurslid)

INFOSTAND OP VELE ACTIVITEITEN Steun onze fondsenwervingsactie: APPELSAP UIT EIGEN NATUURGEBIED! Al vele jaren verkopen we ambachtelijk geoogst appelsap uit spuitvrije boomgaarden. Dat kennen we wel vanop vergaderingen, spaghettidagen en andere evenementen. MAAR NU HEBBEN WE EEN PRIMEUR! Het Beheerteam Grote Nete plantte jaren geleden een boomgaard aan in Berlaar op één van de percelen van ons natuurgebied ’t Hutteke. Dit jaar leverden de hoogstamappelbomen ruim een half ton appelen op waarvan we appelsap maakten. Dank aan alle helpers die de handen uit de mouwen staken bij plukken, vervoer, hakselen, persen, pasteuriseren, bottelen, stockeren. Een heel proces maar erg interessant én leerrijk! APPELSAP UIT EIGEN NATUURGEBIED wordt dus nu aangeboden in glazen flessen van telkens 1 liter inhoud tegen € 4 / fles ( €0,5 leeggoed inbegrepen) en in 3-literboxen : €10. Zeker een 7-tal appelsoorten werden gebruikt om dit superlekker sap te bekomen. BESTEL EN DRINK DUS GEZOND én LEKKER APPELSAP en STEUN ZO DE NATUUR IN EIGEN STREEK Marc ( 03 481 94 79)

51


Puzzel mee Onderstaande rooster verbergt de begrippen: aarddistel, alsem, bosanemoon, buxus, doortrekker, egel, ivoorzwam, judasoor, katje, kievit, knotten, kokmeeuw, kolgans, krenteboompje, korstmos, krokus, kruisbek, lamsoor, madeliefje, Nierlenders, noordoostenwind, oeros, oeverloper, olm, oostenwind, pestvogel, prei, primula, ransuil, regenbui, rietzanger, roestmos, roodhalsfuut, slobeend, sneeuwklokje, snoek, sprokkelmaand, Steenbeemden, toorts, torenvalk, toverhazelaar, viltmuts, visarend, vliersiroop, wintergast, winterslaapplaats en zeehond. Alle begrippen staan door elkaar, in alle richtingen en kunnen gemeenschappelijke verschijnt een winters opwarmertje. Succes!

letters delen. Heb je ze ontdekt, dan

Gevonden? Stuur je antwoord (met je adres) voor 20 februari naar Clark Peeters, Schranshoeveweg 18 A, 2520 Ranst of mail het naar clark_peeters@hotmail.com. Anita Huybrechts uit Koningshooikt vond in vorige puzzel de “zanglijster”. Zij kan binnenkort genieten van een fles biowijn geschonken door de Bioshop, Berlarij 47 te Lier.

Personalia Twee bestuursleden van onze afdeling werden recent getroffen door het overlijden van één van hun ouders. Luc Swaegers en Koen Kerremans wensen we heel veel sterkte toe bij het verlies van respectievelijk vader , ‘Bob’ Swaegers en moeder van Koen , Albertina Verbruggen. Ook de moeder van Goemmer Verstockt ( ex-bestuurslid) is recentelijk overleden. Ook aan hem veel sterkte gewenst.

Zomerklokje met doorsteek Bollaak

(Foto: Leo Vaes) 52

Karekiet - januari 2017


Info

Natuurpunt vzw Natuurpunt (opgericht in 2001) is de fusie van vereniging De Wielewaal vzw (opgericht in 1933) en Natuurreservaten vzw (opgericht in 1953) 99.000 leden (gezinnen), 160 afdelingen en ruim 22.000 ha natuurgebied in beheer

Natuurpunt afdeling De Wielewaal: (voorheen de afdelingen Regio Lier en Ranst) opgericht in 1947. Grondgebied: Lier met Koningshooikt, Nijlen met Kessel en Bevel, Berlaar, Zandhoven met Massenhoven, Viersel, Pulle, en Pulderbos, Broechem en Emblem (deelgemeenten van Ranst). Wij bieden: Talrijke uitstappen, dia-avonden, cursussen, kleine en grote reizen, beheerwerk en nog veel meer... Welkom in het wijkhuis Zevenbergen, Peter Benoitlaan 6 te Lier Word lid door storting van € 27 op rek. nr. 230-0044233-21 (IBAN: BE17 2300 0442 3321, BIC: GEBABEBB) van Natuurpunt Coxiestraat 11 2800 Mechelen. Gans het gezin is lid en verzekerd BA. U wordt steunend lid door betaling van € 30 bovenop het lidmaatschap. Info over bepaalde deelfacetten van de natuur is mogelijk via abonnement op extra tijdschriften. Tel. Natuurpunt centrale Mechelen 015 29 72 20 Ruilnummers: Marc Vermylen Vogelzangstraat 21 2560 Nijlen Tel. 03 481 94 79

KAREKIET INFO Abonnement: Leden van Natuurpunt afdeling De Wielewaal ontvangen automatisch de Karekiet, leden van andere afdelingen schrijven hiervoor € 6.00 over op het afdelingsrekeningnummer van NP-afdeling “De Wielewaal” te Lier met vermelding ‘Karekiet 2017’ . Deze Karekiet werd gedrukt door Drukkerij De Bie in Duffel. Bankrekeningnummer (IBAN nummer) van de afdeling BE84 8802 9892 6159 U steunt ons: rek. nr. BE56 2930 2120 7588 met vermelding: Nr. 3711 : reservatenfonds Nr. 7250 : reservatenfonds Kleine-Netevallei Nr. 7251 : reservatenfonds Beneden-Netevallei (Anderstad) Nr. 7786 : reservatenfonds Jutse Plassen( Koningshooikt) Nr. 7192 : reservatenfonds Grote-Netevallei Nr. 7782 : reservatenfonds Bossen van de Lachenebeek (giften vanaf 40 euro geven recht op een fiscaal attest) Adreswijzigingen: altijd melden aan Viviane Dierckx ( zie onder contact)

Website van de afdeling: www.natuurpunt-wielewaal.be

Overtuig familie, vrienden en kennissen dat een lidmaatschap van Natuurpunt bijdraagt aan het behoud van natuur in Vlaanderen. Meer financiële middelen voor Natuurpunt maken het immers mogelijk meer natuurgebieden aan te kopen, te beheren met het oog op het behoud van biodiversiteit en gedeeltelijk open te stellen voor iedereen die van de natuur wenst te genieten !!!

Aan deze en de vorige Karekiet werkten mee (waarvoor hartelijk dank) : - allen die tekeningen en foto’s bezorgden aan de redactie. - de opstellers van de activiteitenkalender en de indieners van de artikels. - de deelnemers aan de zgn. plakavond van de Karekiet - de vele bussers van ons afdelingstijdschrift die ons vele euro’s besparen aan postzegels. - diegenen die het nalezen op fouten voor hun rekening namen. - de ganse redactieploeg die nog altijd extra krachten kan gebruiken.

Deadline volgende Karekiet: 20 februari - programma en artikels bij Paul De Haes, onze secretaris (zie adres en emailadres onder contact) - foto’s en tekeningen naar Sonja Mariën: sonja.marien@skynet.be Hogeweg 42 - 2240 Massenhoven OPGELET! • foto’s maken aan hoogst mogelijke resolutie en best doorsturen via www.wetransfer.com • meld bij foto’s onderwerp en fotograaf

53


Contact

BESTUUR en contactpersonen van afdeling De Wielewaal Voorzitter:

Marc Vermylen, Vogelzangstraat 21, 2560 Nijlen Tel. 03 481 94 79 - e-mail: marc.vermylen@natuurpunt-wielewaal.be Lid Milieuraad Nijlen, infostand

Secretaris:

Paul De Haes, Boechoutselei 37, 2640 Mortsel Tel. 03 455 57 99 - e-mail: paul.dehaes@natuurpunt-wielewaal.be Programmering

Penningmeester:

Lieve Mariën & Leo Vaes, Bist 2A, 2500 Lier Tel. 03 480 97 42 - e-mail: leo.vaes@natuurpunt-wielewaal.be

Ledenadministratie:

Viviane Dierckx, Grensweg 18, 2520 Emblem Tel. 03 480 83 00 - e-mail: viviane.dierckx@natuurpunt-wielewaal.be

Redactie Karekiet: Website:

Hugo Van Aert, De Linden 34, 2240 Zandhoven Tel.: 03 484 49 22 - email: hugo.van.aert@telenet.be - Voorzitter Kern Zandhoven Sonja Mariën, Hogeweg 42, 2240 Massenhoven Tel.: 03 484 54 07 - email: sonja.marien@skynet.be Marc Lambrechts, Salvialaan 24, 2240 Viersel Tel.: 03 485 81 54 - email: marclambrechts@telenet

Beheerteams: Beneden-Netevallei Grote-Nete

Luc Swaegers ,Lintsesteenweg 34, 2500 Lier Tel. 03 488 24 55 - e-mail: luc.swaegers@natuurpunt-wielewaal.be Alice Maes,Itegembaan 188,Berlaar Maes, Itegembaan 188, Berlaar GSM 0472 39 08 15 - e-mail: alice.maes@skynet.be

Kleine Netevallei Jutse Plassen

vacant - voorlopig contact: Wout Opdekamp e-mail: wout.opdekamp@natuurpunt.be

Kristin Mortelmans, Mereldreef 122, Keerbergen GSM 0497 07 86 76 - email: kristin.mortelmans@gmail.com

Brede Zeyp

Beheerteam: Maarten Cuvelier, Gerhard Smets en Sonja Van Loock e-mail: bredezeyp@gmail.com

Werkgroepen:

Educatie , Plantenwerkgroep en Gidsenwerking Kristine Wuyts , Vogelzangstraat 21, 2560 Nijlen Tel. 03 481 94 79 - e-mail: kristine.wuyts@natuurpunt-wielewaal.be

Vogels Peter Tibax , Driehoekstraat 90, 2240 Zandhoven Tel. 03 484 62 61 - GSM 0499 18 77 11 - e-mail: peter.tibax@natuurpunt-wielewaal.be

Vlinders Robin Vermylen, Vogelzangstraat 21, 2560 Nijlen Tel. 03 481 94 79 - e-mail: robinvermylen77@gmail.com

All-rounders:

Ingrid Vandeputte, Lintsesteenweg 48 bus 5, 2570 Duffel GSM 0494 13 27 87 - e-mail: ingrid.vandeputte@natuurpunt-wielewaal.be Chris Horions ,Victoriastraat 25, 2650 Edegem Tel. 03 458 03 01 - GSM 0476 62 32 85 - e-mail: christiane.horions@natuurpunt-wielewaal.be Herman De Voeght, Lange Zandstraat 83,2860 Sint Katelijne Waver email: herman.de.voeght@natuurpunt-wielewaal.be Dirk Willems, Hugo Verrieststraat 29, 2530 Boechout GSM : 0475 2914 30 email: dirk.willems@natuurpunt-wielewaal.be Koen Kerremans , Molenlei 74 , Berlaar 03 482 38 31 Kroonkurkenverantwoordelijke

Beheer materiaalloods:

Waldo Peeters, Zwaluwenlaan 3, 2560 Nijlen GSM 0477 20 35 19- e-mail: waldo.peeters@skynet.be

Milieuraad Zandhoven

Steven Sels - Lindelaan 43, 2242 Pulderbos GSM 0478 40 97 79 - e-mail: steven.sels@scarlet.be

Milieuraad Lier: Willy Goyvaerts, Baron Carolylaan 6, 2500 Lier Tel. 03 480 25 32 - e-mail: willy.goyvaerts@natuurpunt-wielewaal.be Leo Vaes en Luc Swaegers (tevens Gecoro en Regionaal Landschap Rivierenland) Opvangcentrum voor Vogels en Wilde Dieren: VOC Neteland Langstraat 29/1, 2270 Herenthout Tel: 014 51 40 41 Plaatselijke contactpersoon: Seppe Sebreghts 0497 58 52 54 Voc.herenthout@vogelbescherming.be — www.vocherenthout.be

54

Karekiet - januari 2017


Recente aankopen Kleine Netevallei regio Nijlen, Emblem, Kessel, Lier Lees meer op blz. 12

55


P206145 - AFGIFTEKANTOOR: LIER 1 V.U. Hugo Van Aert De Linden 34, 2240 Zandhoven tel. 03 484 49 22

Samen eten en sponsoren

BelgiĂŤ - Belgique P.B. 2500 Lier 1 8/4570

Samen zweten, zwoegen en lachen

Dit en nog veel meer is Natuurpunt.

Samen opruimen

Samen eten en kletsen

Kom gewoon eens meedoen en Samen pellen en kletsen genieten . Bezig zijn met natuur doet deugd !

Samen wandelen, opsporen, ontdekken, bestuderen, leren van mekaar... of gewoon genieten !

chloorarm papier

Karekiet 1 van 2017 Natuurpunt de wielewaal  
Karekiet 1 van 2017 Natuurpunt de wielewaal  

Kwartaaltijdschrift van Natuurpunt De Wielewaal (Lier) - Nr. 1 van 2017

Advertisement