Page 1

Adopteer een soort: Stappenplan

Fase 1: Voorbereiding & overleg 1 Informeer welke acties (provinciaal) lopen en waar je ondersteuning kan krijgen

al

De keuze van een adoptiesoort gebeurt weloverwogen. Probeer zo veel mogelijk aan te sluiten bij bestaande initiatieven. Ga na of jouw provincie reeds een soortbeschermingsproject heeft lopen. In de actiekit Bijlage 1.1 Overzicht soortbeschermingsprojecten van de provincie Bijlage 1.2 Contactadressen voor specifieke ondersteuning bij adoptieprojecten Bijlage 1.3 Soortbeschermingsmap ‘Biodiversiteit in jouw gemeente’

2 Zoek partners om het project uit te voeren Zoek partners voor de uitvoering van dit soortbeschermingsplan. Durf daarbij buiten de lijntjes te kleuren en spreek naast de gemeente, een vereniging of een buurtcomité ook bedrijven en landbouwers aan. Ga voor de keuze van de adoptiesoort zeker te rade bij de lokale Natuurpunt-afdeling. Probeer ook de lokale Milieuraad te betrekken in dit overleg. Bezorg je partners informatie waarin je het adoptieproject schetst en vraag hun medewerking. Geef duidelijk aan wat je verwacht van de partner.

3 Overleg en verdeel taken Plan een overleg met de verschillende partijen. Zorg dat je een duidelijke agenda/taakverdeling hebt. Zo creëer je reële verwachtingen en maak je goede afspraken. Hou rekening met de volgende vragen bij de keuze van de adoptiesoort: * Is de soort voldoende aaibaar? * Kan je er een verhaal aan ophangen? * Komt de soort voor in de gemeente? * Heeft de gemeente het juiste biotoop? * Wat zijn actiemogelijkheden rond deze soort? Heb je meer specifieke informatie nodig dan kan je terecht bij Natuurpunt Studie, het INBO, ANB of de provinciale samenwerkingsondersteuner. De gemeente staat meestal in voor de logistieke en financiële ondersteuning. Zij beschikken ook over communicatiekanalen naar alle inwoners. Gemeenten hebben daarom een belangrijke sensibilisatierol. Natuurverenigingen hebben heel wat kennis over de soort en zijn dus de ideale partner om samen activiteiten rond de soort te organiseren. De natuurvereniging kan bovendien ondersteuning bieden op het vlak van correcte toepassing van beschermende maatregelen en monitoring.


Andere verenigingen, bedrijven en landbouwers kunnen hun leden/medewerkers informeren en sensibiliseren. In de actiekit Bijlage 3.1 Tips voor acties en activiteiten Bijlage 3.2 Biodiverse routekaart

4 Optioneel: organiseer een adoptiesoortverkiezing Hang eventueel een verkiezing op aan de adoptie. Op die manier betrek je inwoners en leden bij de adoptiesoort. In de actiekit Bijlage 4.1 Infofiche ‘Hoe organiseer ik een adoptieverkiezing?’

5 Advisering door MAR en goedkeuring door gemeentebestuur Zorg dat de keuze van de adoptiesoort gedragen worden door de Milieuraad en het gemeentebestuur. Betrek hun dus tijdig bij de besprekingen. Het gemeentecollege zal bovendien zijn goedkeuring moeten geven aan de officiële adoptie van de soort. In de actiekit Bijlage 5.1 Beter Adviseren dossier ‘Biodiversiteit’ Bijlage 5.2 Voorbeeld van collegebesluit

6 De schouders onder een ambitieus actieplan Stel een actieplan op: Welke acties onderneem je? Op welke termijn? Welke middelen en hoeveel zijn er beschikbaar voor het project? Welke resultaten verwacht je? … Zorg dat je niet enkel oog hebt voor de soort op zich, elke soort leeft in een specifiek ecosysteem. Door beschermingsacties voor een bepaalde soort, liften andere soorten automatisch mee. Bekijk of je deze acties kan bundelen in een charter voor Biodiversiteit. In de actiekit Bijlage 6.1 Voorbeeld actieplan Bijlage 6.2 Stappenplan Charter voor Biodiversiteit

Fase 2: Evenement 7 Plan een evenement Stel de adoptiesoort voor aan het grote publiek tijdens een plechtig adoptiefeest. In de actiekit Bijlage 7.1 Handleiding publieksevenementen Bijlage 7.2 Infofiche Tips & tricks voor werve(le)nde activiteiten Bijlage 7.3 Infofiche Happenings organiseren Bijlage 7.4 Handleiding tips voor een professioneel persbericht Bijlage 7.5 Voorbeeld uitnodiging voor publieksactiviteit Bijlage 7.6 Voorbeeld persbericht


8 Vraag een tandemsubsidie aan Tandem geeft een beperkte financiële ondersteuning voor verenigingen die een Tandemproject opzetten in samenwerking met de gemeente. Projecten die creatief en inspirerend zijn voor anderen krijgen de voorkeur. Tandem geeft maximaal € 500 voor natuur- en milieuprojecten (vb. Charter voor Biodiversiteit). Voor ééndaagse activiteiten (bv. Dag van de Aarde, Big Jump) wordt de tandemsubsidie beperkt tot maximaal € 100. De onkosten worden terugbetaald na uitvoering van het project en nadat we de geldige betalingsbewijzen en het verslag hebben ontvangen.

In de actiekit Bijlage 8.1 Aanvraagformulier Tandemsubsidie

Fase 3: Uitvoering en evaluatie 9 Implementatie in het Milieujaarprogramma Probeer de acties uit het actieplan te implementeren in het milieubeleidsplan en het milieujaarprogramma van de gemeente. En zorg ervoor dat de uitvoering van dit actieplan een vast agendapunt is op de lokale milieuraad.

10 Communicatie Communicatie vormt de rode draad doorheen de uitvoering van het actieplan. Betrek inwoners bij de lokale biodiversiteit! In de actiekit Bijlage 10.Voorbeeldartikels

11 Betrek inwoners/leden Betrek inwoners en leden bij dit soortbeschermingsproject door laagdrempelige sensibilisatieacties. Zo kunnen de partnerverenigingen een leuke activiteit of teamdag organiseren rond de gekozen soort. In de actiekit Bijlage 11.1 Tips voor acties en activiteiten Bijlage 11.2 Voorbeelden van leuke activiteiten rond de adoptiesoort

12 Monitoring en opvolging Zorg voor een goede monitoring en opvolging van het adoptieproject. Betrek eventueel andere partners bij deelaspecten van het actieplan.

Meer info: www.natuurpunt.be/biodiversiteit met verwijzing naar diverse websites V.U.: Willy Ibens - Coxiestraat 11 - 2800 Mechelen Wim Dirckx, Freddy Lepoutre, Diane Appels, François Van Bauwel, Eric Malfait, Wouter Vanreusel, F. Vermeir, Eddy Macquoy, Zeno Goris


Organiseer een adoptiesoortverkiezing

Een verkiezingscampagne is de ideale manier om de natuur dichtbij heel concreet te maken én om het draagvlak voor natuur en meer bepaald voor de verkozen plant- of diersoort te vergroten. Met de verkiezing van een adoptiesoort kan je alle lagen van de bevolking bereiken, jong & oud, internetadept & digibeet. De verkiezingscampagne kan zowel op het internet gevoerd worden, als op markten en in winkels via stemkaartjes. Om zoveel mogelijk mensen te betrekken kan je best op lokaal of gemeentelijk vlak werken.

Wanneer Deze actie kan het hele jaar door georganiseerd worden, maar de verkiezingsperiode zelf wordt best beperkt tot een periode van twee maanden. Anders verslapt de aandacht.

Hoe begin je eraan • Maak een selectie Maak zelf een selectie van een zestal plant- of diersooten die meedingen naar de titel adoptiesoort van de gemeente/vereniging. Hou bij je selectie rekening met volgende criteria: Is de soort voldoende aaibaar? Kan je een verhaal ophangen aan de soort? Komt de soort voor in de gemeente? Heeft de gemeente het juiste biotoop voor de soort? Zijn er voldoende actiemogelijkheden voor deze soort? • Stel de genomineerde dieren en planten voor aan het publiek De genomineerde soorten worden aan het grote publiek en de pers voorgesteld. Publiceer bijvoorbeeld een artikel in het gemeentelijk infoblad of roep inwoners en leden op om hun stem uit te brengen door middel van een postercampagne. • De stemlokalen zijn open! Vervolgens kunnen de inwoners en leden stemmen op hun favoriete soort. Hiervoor kan je werken met een website waarop gestemd kan worden (zoals een poll) of met stemkaartjes (die je verdeelt via het gemeentelijk infoblad, op activiteiten, aan een stand, op markten of in winkels).

Promotie Promotie tijdens de verkiezing is heel belangrijk. Je kan dit op verschillende manieren organiseren. Posters: hang posters op met een foto van de kandidaat-adoptiesoorten met een oproep om te stemmen. Stemkaartjes: verdeel stemkaartjes (via het gemeentelijk infoblad, activiteiten, beurzen, standen, toeristisch kantoor,...), waarop inwoners direct kunnen aanduiden welke soort ze verkiezen. Tip: Vergeet geen doos te voorzien waar ze het kaartje kunnen insteken of vermeld een adres om het kaartje op te sturen per post. Extra balpennen kunnen het aantal binnenkomende kaartjes op een evenement sterk verhogen.


Stemmodule op website: gebruik de website om wat achtergrond informatie te geven bij de soorten. Kranten: de pers is dol op verkiezingen. Je kan ze dus al vroeg betrekken bij je actie. Wanneer de stemming nog loopt, maar ook – en zeker – achteraf als de adoptiesoort bekend is. Infoblad gemeente: plaats zeker ook een oproep in het gemeentelijk infoblad, dit is immers het ideale kanaal om veel inwoners te bereiken. Verenigingen: betrek verenigingen. Zo bereik je direct meer mensen die kunnen stemmen en gaat de mond-aan-mondreclame ook vlugger! Mond-aan-mond-reclame: nog steeds het beste middel! Spreek dus vooral veel mensen aan. Een moderne vorm van mond-aan-mondreclame zijn sociale netwerksites zoals Facebook en Netlog. Samenwerking: een samenwerking tussen de gemeente en één of meerdere verenigingen zorgt voor een groter bereik van je activiteit, een bredere mobilisatie en biedt kansen op het vlak van promotie en logistieke medewerking. Gemeente: betrek de gemeente vroeg genoeg. Gemeenten kunnen zorgen voor promotie, logistieke en inhoudelijke ondersteuning. Verenigingen: jeugdverenigingen, natuurverenigingen, socio-culturele verenigingen, heemkundige kring kunnen allemaal een meerwaarde betekenen voor de verkiezingscampagne of activiteiten die je rond de verkozen soort wil organiseren.

Wat na de verkiezing De campagne begint eigenlijk pas na de verkiezing! Onderneem acties om je adoptiesoort en zijn leefomgeving te beschermen. Organiseer infoavonden, wandelingen, … Publiceer artikels over de adoptiesoort of maak een speciale webpagina aan. Vernoem een straat naar de adoptiesoort. Of brouw een biertje ter ere van je adoptiesoort. Alles is mogelijk! Lees zeker bijlage 3.1 Tips voor acties en activiteiten

Meer info: www.natuurpunt.be/biodiversiteit met verwijzing naar diverse websites V.U.: Willy Ibens - Coxiestraat 11 - 2800 Mechelen Foto’s: Eric Malfait, Pieter Van Dorsselaer, Christine Verschuren, Jelle Van de Veire, Hugo Willockx


Adopteer een soort: Tips voor acties en activiteiten

Speurneuzen speuren mee De adoptie van een plant of een dier leent zich uitstekend om het grote publiek warm te maken voor natuur en lokale fauna en flora. In deze actiekit vind je allerlei tips en ideeën om een communicatie- en sensibilisatiecampagne op te zetten rond jouw adoptiesoort. Trek er met een ervaren natuurgids op uit om de adoptiesoort in de natuur te spotten. Laat je onderdompelen in de wondere wereld van wilde planten, zeldzame beestjes en de biotopen waarin ze leven. Houd je fototoestel in de aanslag en probeer het mooiste kiekje te schieten.

Wanneer De beste periode voor een wandeling is afhankelijk van de adoptiesoort, de meeste planten en dieren zijn enkel in een bepaald seizoen of op een specifiek tijdstip van de dag actief.

Hoe begin je eraan De lokale Natuurpunt-afdeling beschikt over heel wat expertise en kennis over de adoptiesoort en acties die kunnen ondernomen worden om de soort een handje te helpen. Neem dus zeker contact op met hen: www.natuurpunt.be/afdelingen.

Waar de mosterd halen Stadssafari’s in Turnhout. Is jouw adoptiesoort een echte stadsmus? Vlaanderen is een erg verstedelijkte regio, heel wat Vlaamse soorten hebben zich dan ook aangepast aan het stadsleven. Organiseer een spannende ontdekkingstocht en ga op zoek naar stadsnatuur, groene plekjes in de stad en haar bewoners. Inspireer de deelnemers door de aandacht te vestigen op kleine acties die de biodiversiteit in de stad bevorderen: straatgeveltuintjes, nestkastjes, ecologische tuinen, trage wegen, …

Loeren en invoeren Om concrete beschermingsmaatregelen uit te stippelen en het effect er van te meten is het inventariseren van de doelsoort erg belangrijk. In het kader van het project Gemeenten Adopteren Limburgse Soorten, adopteerden alle Limburgse gemeenten een streekeigen soort. Heel wat gemeenten en lokale Natuurpunt-afdelingen sloegen de handen in elkaar en richtten een speciale werkgroep op. Naast concrete soortbeschermingsacties, is één van de voornaamste taken het inventariseren en registreren van de soort op het gemeentelijk grondgebied.

www.waarnemingen.be Hét invoerportaal voor waarnemingen van Vlaamse soorten is www.waarnemingen.be. Vooral voor kwetsbare soorten is deze databank de belangrijkste bron van informatie. De website geeft een beeld van het voorkomen van de soort en de toestand van de lokale biodiversiteit. Het is dan ook een belangrijk instrument om soortbeschermingsmaatregelen op maat uit te werken.


Er werd een speciale invoermodule ontwikkeld waarbij per gemeente de waarnemingen van de prioritaire soorten kunnen ingevoerd en getoond worden. Gemeenten en/of verenigingen die gegevens wensen op te vragen over een bepaalde doelsoort kunnen hiervoor een beroep doen op Natuurpunt Studie . In het kader van bepaalde projecten kunnen bovendien speciale pagina’s aangemaakt worden met extra informatie en raadpleegmogelijkheden. Meer info: studie@natuurpunt.be

Waar de mosterd halen Lanaken koestert haar klaverblauwtje Ook vlinders lijden onder de achteruitgang van de biodiversiteit. In het kader van het GALS-project (zie hieronder) adopteerde Lanaken daarom het klaverblauwtje. De gemeente, Natuurpunt Lanaken, JNM en het ANB sloegen de handen in elkaar om het leefgebied van dit vlindertje te herstellen. Een belangrijke beheermaatregel was de vlindervriendelijke inrichting van de taluds van het Albertkanaal. Om dit te verwezenlijken werden in 2008 en 2009 enkele publieke werkdagen georganiseerd. Er werden bomen gekapt, braamstruiken verwijderd, zwerfvuil geruimd en de verruigde graslanden gemaaid. Ook het domein Pietersheim wordt sinds 2006 vlindervriendelijk beheerd. Er werden infoborden geplaatst in het domein en een educatief pakket voor schoolkinderen rond vlinders uitgewerkt. De gemeente betrekt ook bedrijven bij dit soortbeschermingsproject: een deel van het bedrijventerrein van de papierproducent Sappi wordt beheerd voor het klaverblauwtje. Om de gemeentelijke initiatieven rond biodiversiteit aan de inwoners bekend te maken, werd in mei 2009 i.s.m. de provincie Limburg, Natuurpunt Lanaken en het Regionaal Landschap Kempen en Maasland de Week van de Biodiversiteit georganiseerd. Er werd een fietstocht ingericht langsheen de leefgebieden van het klaverblauwtje. Wandelaars konden deelnemen aan een Rangertocht in het Nationaal Park Hoge Kempen. Als afsluiter was de workshop ‘Biodiversiteit in jouw gemeente’ geprogrammeerd. Dankzij een doorgedreven communicatie was de Week van de biodiversiteit een groot succes. Tijdens het internationaal jaar van de biodiversiteit zijn er nog heel wat acties gepland. Zo zullen Natuurpunt Lanaken, het ANB en het Regionaal Landschap Kempen en Maasland samen een SOLABIO-project uitwerken voor het domein Pietersheim. En zullen in samenwerking met het Agentschap Wegen en Verkeer en de NV De Scheepvaart stapstenen gecreërd worden voor het klaverblauwtje langs de vaart en belangrijke verkeersaders in de omgeving van Lanaken.

Telmee Iedereen kan meetellen! Met eenvoudige zoekkaarten en de juiste ondersteuning kunnen alle inwoners de adoptiesoort spotten en tellen. Ook voor deze waarnemingen kan je de website www.waarnemingen.be gebruiken. Deze webpagina kan eventueel ook gekoppeld worden aan de gemeentelijke website. Natuurpunt heeft tal van telprojecten, waar gemeenten en/of verenigingen aan kunnen deelnemen. Van het tellen van tuinvogels die naarstig de voerderplank bezoeken tot het tellen van de zeldzame sleedoornpage-eitjes. Op de website www.telmee.be vind je alle informatie om zelf aan de slag te gaan.


Natuurkalender De Vlaamse Natuurkalender onderzoekt de relatie tussen klimaatverandering en natuur. Iedereen kan helpen. Via de website www.natuur-kalender. be registreer je waar en wanneer je de eerste bloeiende narcissen of sneeuwklokjes gezien hebt. Of wanneer de eerste blaadjes van de eik openrolden of de eerste citroenvlinder rondfladderde. Je moet geen natuurspecialist zijn om mee te doen. Al herken je maar één soort, iedereen kan meedoen. Vergelijk jouw waarnemingen met andere natuurspotters en kijk jaar na jaar hoe de natuur evolueert. Meer info: www.natuur-kalender.be

Handige harry’s in actie Sensibilisatie en communicatie zijn erg belangrijk, maar daarnaast zijn concrete maatregelen nodig om de soort een handje te helpen. Dit formaliseer je best in een actieplan. De provincie Limburg speelde een voortrekkersrol in de adoptie van soorten met het project Gemeenten Adopteren Limburgse Soorten (GALS). Om zeldzame en bedreigde Limburgse soorten nieuwe kansen te geven startte het provinciebestuur het GALS-project op. Dit gebeurde in samenwerking met de Limburgse Regionale Landschappen en met Europese steun. Eén van de doelstellingen van dit project is dat gemeentebesturen een zeldzame of bedreigde Limburgse soort ‘adopteren’. Zo ontfermde Peer zich over de knoflookpad, Borgloon over de gulden sleutelbloem en Kortessem over de eikelmuis. De volgende jaren gaan de Limburgse gemeenten actief aan de slag om ‘hun’ koestersoort een duw in de rug te geven. Om hen te ondersteunen werden kant-en-klare actieplannen uitgeschreven, inclusief concrete en praktische maatregelen. Daarnaast vormt monitoring een belangrijk onderdeel van het project. Op die manier kunnen we nagaan of de doelstellingen bereikt werden en de soorten er op vooruitgaan.

Waar de mosterd halen Hasselt adopteert de gierzwaluw “De afgelopen jaren hebben we heel wat acties op poten gezet ter bescherming van de gierzwaluw”, getuigt Jos Coteur, voorzitter van Natuurpunt Hasselt-Zonhoven. In het kader van het provinciale biodiversiteitsproject slaan de stad, Natuurpunt, het regionaal landschap Haspengouw en het Groen-comité de handen in elkaar. Er werden nestkasten opgehangen, er gebeurde een grootschalige inventarisatieronde en er werden heel wat sensibilisatieacties op touw gezet. De stad voorziet in een subsidiereglement voor het plaatsen van nestkasten en zorgt voor een hoogtewerker. “Zo zorgen we er samen voor dat de gierzwaluw niet langer een nobele onbekende is voor de Hasselaar.” www.hasselt.be Een dergelijk soortbeschermingsproject kan ook in andere gemeenten opgestart worden. Kies bij voorkeur een soort die kenmerkend is voor de regio. Vergroot het draagvlak door gerichte communicatie te voeren. Zo krijgen zelfs minder voor de hand liggende maatregelen als grote infrastructuurwerken een kans.


Waar de mosterd halen Begijnendijk en Heist-op-den-Berg adopteren de bruine vuurvlinder De bruine vuurvlinder is terug van weg geweest! Deze in Vlaanderen uitgestorven gewaande soort wordt nu opnieuw waargenomen in een aantal graslanden in Begijnendijk en omgeving. Na lokalisering van de laatste restpopulatie van de bruine vuurvlinder in Vlaanderen, startte de lokale Natuurpunt-afdeling samen met Natuurpunt Studie een groot verspreidingsonderzoek op. Ook heel wat andere partners sprongen mee op de kar: de gemeenten Begijnendijk en Heist-op-den-Berg, de Regionale landschappen Noord-Hageland en Rivierenland, de provincies Vlaams-Brabant en Antwerpen, het ANB, verschillende particulieren en lokale vrijwilligers. Met succes: de samenwerking leidde al tot concrete soortbeschermingsmaatregelen op 21,8 ha., zowel in natuurgebieden als op eigendom van particulieren. Er werd een soortgerichte beheersubsidie ontwikkeld voor particulieren die graslanden vuurvlindervriendelijk beheren. Naast onderzoek en beschermingsmaatregelen werd er ook veel aandacht besteed aan sensibilisatie. Zo werd er een infobord geplaatst en een publiekshappening georganiseerd in het natuurgebied Papendel, verschenen artikels in diverse tijdschriften en kranten, en werden informatiebrochures verspreid aan omwonenden over de soort en het geschikte beheer. Meer info en voorbeelden van soortbeschermingsplannen kan je vinden via: www.limburg.be/limburgsesoorten www.vlaamsbrabant.be/koesterburen www.natuurpunt.be/lokalebiodiversiteit Natuurpunt Begijnendijk: koen.baert@natuurpunt.be

Het grote publiek mee op sleeptouw Biodiversiteit vind je overal De natuurgebieden zijn de schatkamers van de Vlaamse biodiversiteit. Vooral voor kwetsbare soorten – de zogenaamde specialisten - vormen onze schaarse natuurgebieden een laatste toevluchtsoord. Voor deze soorten is investeren in natuurgebieden essentieel. Maar biodiversiteit vind je niet alleen in de natuurgebieden. Ook buiten de natuurgebieden houden er zich heel wat planten en dieren schuil. Het is juist deze biodiversiteit die veel kansen biedt om aan de slag te gaan met het grote publiek. Iedereen kan met kleine eenvoudige acties ruimte creÍren voor natuur in zijn leef- en werkomgeving: van een ecologisch ingerichte tuin tot het vlindervriendelijk inrichten van bermen, van nestkastjes voor zwaluwen tot kiezen voor inheems plantgoed. Wist je bijvoorbeeld dat alle Vlaamse tuinen samengeteld een grotere oppervlakte beslaan dan alle Vlaamse natuurgebieden? Om het biodiversiteitsverlies te stoppen moeten we ons bijgevolg concentreren op een tweesporenbeleid: we moeten investeren in de uitbouw van natuurgebieden en bossen, maar tegelijkertijd moeten we ook buiten de lijntjes van de natuurgebieden durven kleuren.


Inspiratie Tandem en Natuurpunt bundelden een aantal laagdrempelige initiatieven en projecten om mensen warm te maken voor natuur in de nabije omgeving: De Biodiverse routekaart toont een aantal laagdrempelige beschermingsmaatregelen die gemakkelijk uitgevoerd kunnen worden in samenwerking met de lokale Natuurpunt- of Velt-afdeling, scholen, bedrijven, landbouwers en/of andere verenigingen. Ook in de Tandembrochures ‘Natuur in jouw gemeente – Handen uit de mouwen voor groene tuinen, straten en buurten’ en ‘In de bres voor een rijke natuur – Biodiversiteitsacties voor verenigingen’ vind je heel wat tips om aan de slag te gaan. Je kan deze brochures gratis downloaden op de website van Tandem: www.tandemweb.be. De map ‘Biodiversiteit in jouw gemeente’ bevat 15 technische en educatieve soortbeschermingsfiches die een antwoord geven op vragen als ‘waarom zitten er geen gierzwaluwen in mijn nestkast?’; ‘hoe groot moet een nestkast voor een steenuil zijn’; ‘welke acties onderneem ik om de bermen vlindervriendelijk in te richten?’, … Deze actiefiches combineren educatieve informatie en concrete tips om als gemeente en/of vereniging aan de slag te gaan met een specifiek soortbeschermingsproject. Op basis van succesformules die hun kracht op het terrein bewezen hebben, werden 15 modules samengesteld. De modules bestaan steeds uit een educatieve en technische fiche die gebruikt kunnen worden als leidraad voor acties, presentaties, tentoonstellingen en onderwijsprojecten. Deze map kan gratis besteld worden door een mailtje te sturen naar annelore.nys@natuurpunt.be. Alle technische en educatieve fiches zijn ook digitaal beschikbaar op de website van Natuurpunt: www.natuurpunt.be/lokalebiodiversiteit. Ook in Nederland gebeurt er heel wat om het grote publiek te betrekken bij het biodiversiteitsverhaal. De provincie Noord-Brabant doet veel inspanningen om biodiversiteit als maatschappelijk thema breder bekend te maken. Ga eens gluren bij de buren en neem een kijkje op www.biodiversiteitbrabant.nl. Op deze website vind je heel wat brochures met praktische tips en inspiratie rond biodiversiteitsacties en –activiteiten: • Biodiversiteit werkt in de regio! • Werken aan biodiversiteit: een kans voor de overheid! • Werken aan biodiversiteit: gemeenten en burgers samen aan de slag! • Bedrijvigheid en biodiversiteit: een prima combinatie!

Nog meer ludieke acties en activiteiten voor lokale biodiversiteit? •

Ambassadeurs voor de natuur: vaardig per wijk of vereniging een ambassadeur voor de natuur af. Hij/zij onderneemt acties om de lokale biodiversiteit een duwtje in de rug te geven en communiceert hierover via allerlei kanalen. Deze ambassadeurs proberen door middel van hun vurig enthousiasme andere mensen warm te maken voor een biodivers engagement. Straatnaamborden: de adoptiesoort is een belangrijke gast in de gemeente. Een eigen straatnaam is dan ook een mooie actie om de soort te eren. Zo kan jouw GPS je tegenwoordig in de gemeente Hechtel-Eksel de weg wijzen naar de Nachtzwaluwstraat.


• • • • • • •

Productontwikkeling: brouw een biertje ten voordele van je adoptiesoort. Het Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen zette haar acties nog eens extra in de verf met de lancering van een nieuw streekbiertje ‘Het Steenuilke’. Verkrijgbaar in de betere cafés! Zet je tanden in Natuur: een geanimeerde infosessie die je meevoert doorheen de Vlaamse natuur. We gaan op zoek naar vergeten smaken en de bijzonder rijke biodiversiteit die eraan verbonden is. Al proevend leren we hoe het de korenwolf verging, wat we ons bij een hennepvreter moeten voorstellen en welke dieren zich ophouden in oude hoogstamboomgaarden. Fotozoektocht 100-soortenwandeling 24u van de Natuur Fietszoektocht Biodiversiteit Ongekende werelden: waterbeestjes, nachtvlinders Soort van de maand …

Subsidies voor biodiverse acties De gemeente kan de lokale biodiversiteit oa. stimuleren door particulieren een kleine premie te geven voor soortbeschermingsmaatregelen: nestkasten of mestplankjes voor zwaluwen, aanleg en onderhoud van poelen, groendaken en andere kleine landschapselementen, ... In bijlage 12.1 vind je alvast enkele modelsubsidiereglementen: • Subsidiereglement + aanvraagformulier akkervogels • Subsidiereglement + aanvraagformulier poelen • Subsidiereglement + aanvraagformulier kleine landschapselementen • Subsidiereglement + aanvraagformulier zwaluwnesten • Subsidiereglement + aanvraagformulier groendaken

Waar de mosterd halen Acties Merelbeke in het kader van het poelenplan Merelbeke startte in 2005 een ambitieus poelenplan op. In het kader van dit project heeft de gemeente in samenwerking met de lokale Natuurpuntafdeling de afgelopen jaren nieuwe biotopen gecreëerd voor de zeldzame soorten zoals de vuur- en kamsalamander en andere amfibieën. Voor meer dan 80 bestaande poelen werd een concreet en haalbaar actieplan opgesteld. Bovendien werd gezocht naar geschikte locaties voor de aanleg van nieuwe poelen. Ook particulieren worden betrokken in dit project: zij stellen grond ter beschikking waarop de gemeente nieuwe poelen kan aanleggen. Gemeenten die intekenden op de samenwerkingsovereenkomt 2008- 2013 kunnen de uitvoering van een poelenplan als project indienen onder het thema Natuur. De activiteiten kunnen op die manier tot 50% gesubsidieerd worden door de Vlaamse overheid. Ook op onderscheidingsniveau van de samenwerkingsovereenkomst kunnen gemeenten punten sprokkelen door het opstellen van een gemeentelijk subsidiereglement voor de aanleg en het onderhoud van kleinschalige landschapselementen door particulieren.


Acties uitgevoerd door de gemeente Merelbeke: • Inventarisatie van bestaande poelen; • opstellen van een poelenplan; • grondboringen ter bepaling grondwatertafel (bij graven van nieuwe poelen); • indien gronden belast zijn met een historische vervuiling, wordt een bodemanalyse uitgevoerd (indien vereist door de VLAREM-wetgeving); • opstellen van een aanvraag tot stedenbouwkundige vergunning bij de aanleg van nieuwe poelen (incl. het opstellen van de profielen); • graven van nieuwe poelen; • indien vereist door de verleende stedenbouwkundige vergunning, wordt de afgegraven grond ook afgevoerd (indien nodig naar een gespecialiseerde erkende verwerkingsinstallatie); • regulier onderhoud van poelen: afgraven tot op de minerale laag, omgevende boomopslag beheren als hakhout (bv. met een omloopcyclus van 9 à 15 jaar); • regelmatige info over de voortgang van het poelenplan in het gemeentelijk infomagazine; • financiële ondersteuning van de paddenoverzetacties die op het grondgebied van de gemeente uitgevoerd worden (plaatsen, afbreken of de aankoop van schermen, verkeersborden, infoborden, zoekkaarten, …) • wanneer kolonisatie door vis wordt vastgesteld in één van de amfibieenpoelen, wordt deze op kosten van de gemeente verwijderd (elektrisch afvangen, droogpompen, …) • alle kosten voor de aanleg van poelen worden gedragen door de gemeente. De gemeente werkte samen met de lokale Natuurpunt-afdelingen en Natuurpunt Studie voor de uitvoering van het Poelenplan. Kosten van dit project • Opmaak van het poelenplan: ca. €12.500 euro (eenmalige kost) • Uitvoer van het poelenplan: 25.000 €/jaar • Ondersteuning paddenoverzetactie: 1.500 €/jaar Heel wat Natuurpunt-afdelingen zijn bovendien bereidt om de gemeente hierin te ondersteunen. Vaak zorgt de gemeente voor logistieke en financiele ondersteuning en zorgen de natuurspecialisten voor de correcte plaatsing van nestkasten, amfibieëntunnels en educatieve ondersteuning voor natuurprojecten, …


Communicatie Hoe Het gaat slecht met onze biodiversiteit. Met kleine en grote projecten maken gemeenten, afdelingen en bedrijven dagelijks het verschil. Ook het grote publiek kan een belangrijke katalysator zijn. Maar biodiversiteit wordt nog te vaak geassocieerd met het regenwoud, gorilla’s of smeltende gletsjers. Daarom is het belangrijk dat we biodiversiteit in de woonkamers van de Vlaamse gezinnen brengen. Door de adoptie van een soort geef je die abstracte ‘natuur’ een gezicht en biedt je een duidelijk handelingsperspectief voor concrete acties. Een goed communicatief verhaal vergroot het draagvlak voor biodiversiteitsbescherming en zet mensen aan om zelf aan de slag te gaan.

Het doel is drievoudig: • • •

Kennis: publiek informeren over het belang van biodiversiteit Houding: publiek betrekken bij de biodiversiteitsproblematiek Gedrag: publiek aanzetten om zelf aan de slag te gaan

Tips voor communicatie rond de adoptiesoort •

• • • • • •

Hang je communicatie bij voorkeur op aan het internationale jaar van de biodiversiteit. Op die manier verhoog je de visibiliteit en verduidelijk je het belang van de acties. Je kan hiervoor gebruik maken van de logo’s en sjablonen die ontwikkeld werden door de VN. www.cbd.int/2010 Breng steeds een positieve boodschap, draag oplossingen en resultaten aan Zorg voor consistentie en eenduidigheid: Gebruik een korte en krachtige slogan Gebruik steeds dezelfde logo’s Bied mensen duidelijke acties aan

Wat Stel – met enige trots – je adoptiesoort voor aan het publiek! Zorg er zeker voor dat je ook de boodschap achter deze soort – ‘Bescherm de Biodiversiteit!’ – meegeeft.

Gemeenten •

Zorg dat de beleidsmakers en gemeentelijke ambtenaren een goede kennis hebben over de biodiversiteitsproblematiek. Mogelijke instrumenten om de kennis te verdiepen en het draagvlak bij de bestuurders te verbreden: • Infonamiddag of –avond; • Briefing op schepencollege; • Informatie verspreiden via intranet, prikborden in de gemeentelijke gebouwen, … • Excursie of fietstocht naar een lokale biodiversiteitshotspot

Meer info: • •

Contacteer de lokale Natuurpunt-afdeling (www.natuurpunt.be/afdelingen). Wil je een voordracht aanbieden aan het schepencollege of de milieuraad, dan kan je terecht bij Natuurpunt Educatie. Zij bieden zowel actiegerichte als beleidsgerichte workshops aan rond biodiversiteit. Waar was jij in 2010? Actuele voordracht over het biodiversiteitsbeleid


• •

op alle bestuurlijke niveaus met aandacht voor acties op lokaal niveau. Zet je tanden in de natuur: laagdrempelige en interactieve workshop rond biodiversiteit. Meer info: educatie@natuurpunt.be

Inwoners en/of leden Maak gebruik van de bestaande communicatiekanalen om het brede publiek te informeren. • Een vaste natuurpagina in het gemeentelijk infoblad en/of website • Folders met praktische tips (verbouwingen, nieuwbouw, tuin, bedrijventerrein, …); • Een aantrekkelijke poster; • Infopanelen langs de openbare weg of een leuke tentoonstelling in openbare gebouwen. (vb. Biodiversiteitstentoonstelling Natuurpunt Educatie) • Organiseer een infoavond rond biodiversiteit tijdens een open milieuraad; • Ontwikkel een adoptiekrant: zorg voor een mooie mix tussen duidelijke en aantrekkelijke informatie en haalbare acties. Natuur in de tuin is hiervoor een erg dankbaar onderwerp. • Natuur en biodiversiteit zijn zeer mediagenieke onderwerpen; bv. telling van zwaluwen in de kunstnesten of het inventariseren van een poel. Maak hiervan gebruik en nodig bij elke actie de lokale pers uit. • Niets werkt beter dan mond-aan-mond reclame. Benoem per wijk een ambassadeur van de adoptiesoort. Hij of zij onderneemt actief acties ter bescherming van de adoptiesoort en communiceert hierover via het gemeentelijk infoblad of de gemeentewebsite. • Gebruik nieuwe communicatieinstrumenten zoals Facebook en Twitter om jongeren bij je project te betrekken.

Pers Natuur is erg mediageniek. Nieuwtjes over lokale biodiversiteit worden gemakkelijk opgenomen in de regionale pers. Zorg dus zeker voor een persbericht als je nieuws te melden hebt over een lokale biodiversiteitsgebeurtenis. Zorg voor een aantrekkelijke foto of nodig de pers uit bij een actie en wie weet staat jouw persbericht morgen al in de krant. Meer tips voor een geslaagde perswerking vind je in Bijlage 7.4.

Meer info: www.natuurpunt.be/biodiversiteit met verwijzing naar diverse websites V.U.: Willy Ibens - Coxiestraat 11 - 2800 Mechelen Foto’s: Velt, Edgard Verhasselt, Hans Marijns, Annelore Nys, Diane Appels, Guy Leys, VBV, Pieter Moysons, Kathleen Bervoets, Trage wegen, VBV, Michaël Vincent, Eric Malfait, Peter Mertens, Tinne Wouters, Ilf Jacobs, Ruben Walleyn, Marc Gottenbos

Stappenplan Adoptiesoort  

Stappenplan Adoptiesoort

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you