Page 1

Charter voor Biodiversiteit: Stappenplan

Het Charter voor Biodiversiteit groeide in 2007 uit een initiatief van Natuurpunt Oost-Brabant. Geetbets, Zoutleeuw en Herent beten de spits af en zetten de eerste stap naar een betere lokale biodiversiteit. Talrijke partners later, kunnen we spreken van een succes voor heel Vlaanderen. De ervaringen van deze gemeenten en verenigingen zijn gebundeld in dit stappenplan met talrijke bijlagen waarmee je zelf aan de slag kan.

Korte introductie

Heel wat individuen, verenigingen en gemeenten zetten zich in voor de lokale biodiversiteit. Nestkastjes ophangen, poelen graven, een dagje werken in een natuurgebied of het ecologisch beheren van wegbermen. Deze acties zijn veel meer dan een druppel op een hete plaat. Maar het is belangrijk dat deze acties gekaderd worden in een integrale visie. Het Charter voor Biodiversiteit vormt hiervoor het uitgelezen instrument. Dit is een engagementsverklaring tussen een gemeente en vereniging om samen werk te maken van lokale biodiversiteit. Bij elk charter hoort een actieplan met concrete acties om de biodiversiteit op terrein te versterken. Vele gemeenten, lokale afdelingen, bedrijven en provincies schaarden zich reeds achter dit Natuurpunt-initiatief. De meerwaarde ligt vooral in het inzetten van de lokale knowhow in het gemeentelijk natuurbeleid. Zowel van de lokale natuurkenners als het bestuur. Door een integrale visie te koppelen aan actie, zorg je voor een coherent en transparant beleid rond dit thema. Daarnaast worden er op die manier financiële middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de opgestelde acties. Het initiatief voor de ondertekening van een charter kan zowel bij de gemeente als bij de vereniging liggen. De uitvoering van het charter gebeurt altijd in nauw overleg en samenwerking tussen beide partners.

Fase 1: Voorbereiding 1 - Vereniging: nodig de gemeente uit om samen aan de slag te gaan met het Charter voor Biodiversiteit Stuur een ludieke brief naar je gemeente met wensen. Verpak dit bijvoorbeeld in een ‘Biodiverse Nieuwjaarsbrief’. Koppel aan deze brief een document met een korte omschrijving van het Charter voor Biodiversiteit, het actieplan en wat je verwacht van de gemeente. Omschrijf wat de meerwaarde is van het charter en samenwerkingsverband. Wat zijn de voordelen voor de gemeente? Hoe kan kennis over lokale natuur beter verspreid worden? … Je kan hiervoor gebruik maken van de handige infofiches ‘Charter voor Biodiversiteit’. Wens je meer informatie over de waarde van lokale biodiversiteit voor de gemeente, lees dan het ‘Beter Adviseren dossier Biodiversiteit’ van Tandem.


In de actiekit Bijlage 1.1. Voorbeeld en sjabloon van biodiverse nieuwjaarsbrief aan de gemeente Bijlage 1.2. Infofiche Charter voor Biodiversiteit Bijlage 1.3. Stappenplan Natuurpunt Dilbeek Bijlage 1.4. Modeladvies ‘Biodiversiteit’

Gemeente: nodig de lokale natuurvereniging uit om samen aan de slag te gaan met het Charter voor Biodiversiteit De lokale natuurvereniging werkt al jaren aan natuurbehoud, soortbescherming en sensibilisatie. Met hun acties beschermen zij de lokale biodiversiteit zowel in natuurgebieden als in het gebied daarbuiten. Zij zullen dus zeker bereid zijn om de reeds bestaande samenwerking te formaliseren en uit te diepen in een Charter voor Biodiversiteit. Het charter van Natuurpunt vormt het ideale instrument om de goede voorbeeldprojecten nog eens extra in de verf te zetten en sterke ideeën in de praktijk om te zetten!

2 - Vereniging: werk een duidelijke toekomstvisie uit voor het lokaal biodiversiteitsbeleid Wil je als vereniging aan de slag gaan met het Charter voor Biodiversiteit? Zorg er dan voor dat je een duidelijke visie hebt over de lokale biodiversiteit en het beleid vooraleer je het gemeentebestuur benadert. Wat willen we prioritair aanpakken? Wat gebeurt er nu reeds? Wat moet zeker besproken worden tijdens het eerste overleg? Welke ideeën kunnen vertaald worden in een project in het kader van de samenwerkingsovereenkomst? Welke percelen hebben een groot potentieel voor een soortbeschermingsproject? … Gebruik de biodiversiteitsbevraging van Natuurpunt voor een vliegende start! In de actiekit Bijlage 2.1. Biodiversiteitsbevraging

Gemeente: inventariseer welke biodiversiteitsacties de gemeente al onderneemt Er gebeurt al heel wat op het terrein om de lokale fauna en flora te beschermen: van subsidiereglementen voor zwaluwnestkasten tot het ecologisch inrichten van openbaar groen en het promoten van inheems plantgoed. Jouw gemeente doet vast al heel wat, maar waar scoort de gemeente nu juist goed en waar kan het beter? Inventariseer aan de hand van de biodiversiteitsbevraging van Natuurpunt welke biodiversiteitsacties de gemeente nu reeds uitvoert. In de actiekit Bijlage 2.1. Biodiversiteitsbevraging

3 - Volg samen de werksessie ‘Charter voor Biodiversiteit en actieplan’ Reserveer jouw workshop en kom alles te weten over het Charter voor Biodiversiteit en mogelijke lokale acties. In de actiekit Bijlage 3.1. Inschrijvingsformulier workshop


Fase 2: Overleg Plan een overleg Plan een overleg met de verschillende partners. Streef naar constructieve acties en een duidelijke taakverdeling. Help elkaar om reële verwachtingen en goede afspraken te maken. Probeer de lokale milieuraad te betrekken in dit overleg.

4 - Het huidige biodiversiteitsbeleid onder de loep: leg de resultaten van de biodiversiteitsbevraging samen en trek conclusies Inventariseer samen het huidige biodiversiteitsbeleid van de gemeente aan de hand van de biodiversiteitsbevraging. Deze bevraging geeft je op een overzichtelijke manier een overzicht van wat de gemeente nu reeds onderneemt rond biodiversiteit. Hieruit kan je de prioritaire punten filteren voor jouw lokale situatie. Potentiële acties zijn bijvoorbeeld een goed bermbeheer, een efficiënt waterbeleid, trage wegen of het ‘adopteren’ van (rodelijst) soorten. Vergeet zeker de provinciale prioritaire soortenlijst niet, een prima hulpmiddel om een koestersoort te selecteren. Ken je de LSD-U onderhandelingstechniek? Luister, vat Samen, vraag Door en buig problemen om tot Uitdagingen. Wedden dat je een stuk verder komt in je onderhandelingen? In de actiekit Bijlage 4.1. Biodiversiteitsbevraging Bijlage 4.2. Infofiche LSD-U onderhandelingstechniek Bijlage 4.3. Stappenplan Natuurpunt Dilbeek

5 - De schouders onder een ambitieus actieplan Het charter bestaat uit een vaste internationale verklaring (het charter), aangevuld met een lokaal actieplan met concrete acties en activiteiten. Dit actieplan is essentieel om het Charter voor Biodiversiteit leven in te blazen. Gebruik voor het opstellen van het actieplan de biodiversiteitsbevraging (stap 5). Probeer alvast een tijdschema en takenverdeling uit te werken waarbij je rekening houdt met: Welke acties worden opgenomen in het actieplan? Op welke termijn? Welke middelen en hoeveel middelen zijn er beschikbaar voor het project? Welke resultaten verwacht je? … Het actieplan is gestructureerd rond 4 werkpijlers: Gebiedsgericht: restfinanciering voor het aankopen van natuur, specifiek beheer voor gemeentelijke gronden, actualisering van GNOP, bermbeheerplan, … Soortgericht: acties rond een specifieke soort: bv. rugstreeppad (Tienen) , sleedoornpage (Boortmeerbeek), … Natuur dicht in de buurt: aanleg van een speelbos, beheer van een park, subsidies voor zwaluwen, haagplantactie, … Natuur voor iedereen: communicatie over natuur, lokale natuurgebieden en soorten, sensibilisatie via informatieve brochures, gebruik van gemeentelijke infokanalen, ... In de actiekit Bijlage 5.1. 101 (bio-)diverse actiepunten Bijlage 5.2. Engagementstekst Charter voor Biodiversiteit Bijlage 5.3. Invulbaar actieprogramma Bijlage 5.4. Voorbeeld actieplan Tienen & Waregem


6 - Advisering door MAR en goedkeuring door gemeentebestuur Zorg dat het Charter voor Biodiversiteit en het lokaal actieplan gedragen worden door de Milieuraad en het gemeentebestuur. Betrek hun dus tijdig bij de besprekingen. Het gemeentecollege zal zijn goedkeuring moeten geven aan het Charter voor Biodiversiteit en het actieplan. Biodiversiteit is een complex en moeilijk toegankelijk onderwerp. Het is dus heel normaal dat niet elk gemeenteraadslid of milieuraadvertegenwoordiger mee is in dit verhaal. Natuurpunt Educatie biedt een actuele voordracht over het biodiversiteitsbeleid. Met veel aandacht voor het verhaal achter de feiten en de relevantie van het beleid op de verschillende niveaus. Door de ruime aandacht voor geplande acties, activiteiten en projecten wordt de band gelegd met het lokale en persoonlijke verhaal. Het doel van deze interactieve voordracht is: actuele informatie verstrekken die een inzicht geeft in de aanpak van een mondiaal probleem met gevolgen voor de eigen leefomgeving. Om zo uiteindelijk verbanden te leggen met concrete activiteiten en initiatieven. In de actiekit Bijlage 6.1. Voorbeeld van collegebesluit Bijlage 6.2. Tandem kadervorming ‘Waar was jij in 2010’

Fase 3: Evenement 7 - Maak van de ondertekening een feest Proficiat! Jullie hebben ervoor gezorgd dat er een actieplan klaarligt om aan de slag te gaan. Dit is een belangrijke stap naar een geslaagd biodiversiteitsbeleid. Zorg voor een feestelijk ondertekeningsmoment waarbij inwoners en pers worden geïnformeerd over de wederzijdse engagementen. In de actiekit Bijlage 7.1. Handleiding publieksevenementen Bijlage 7.2. Infofiche Tips & tricks voor werve(le)nde activiteiten Bijlage 7.3. Infofiche Happenings organiseren Bijlage 7.4. Handleiding Tips voor een professioneel persbericht Bijlage 7.5. Voorbeeld uitnodiging voor publieksactiviteit Bijlage 7.6. Voorbeeld persbericht

8 - Vraag een tandemsubsidie aan Tandem geeft een beperkte financiële ondersteuning voor verenigingen die een Tandemproject opzetten in samenwerking met de gemeente. Creatieve en inspirerende projecten krijgen de voorkeur. Tandem geeft maximaal €500 voor natuur- en milieuprojecten (bv. het Charter voor Biodiversiteit of een nestkastenactie). Voor ééndaagse activiteiten (bv. Dag van de Aarde, Big Jump) wordt de tandemsubsidie beperkt tot maximaal €100. De onkosten worden terugbetaald na uitvoering van het project en nadat Tandem de geldige betalingsbewijzen en een verslag heeft ontvangen. In de actiekit www.tandemweb.be/Tandemsubsidie


Fase 4: Uitvoering en evaluatie 9 - Breng Natuurpunt op de hoogte van jouw actie! Stuur het ondertekende charter en een mooie foto van de ondertekening op naar het Natuurpuntsecretariaat. Tav. Liselotte Vanderoye Coxiestraat 11 2800 Mechelen

10 - Implementatie in het Milieujaarprogramma Zorg dat het charter een levend instrument blijft. Probeer de acties uit het actieplan te implementeren in het milieubeleidsplan en het milieujaarprogramma van de gemeente. En zorg ervoor dat de uitvoering van dit actieplan een vast agendapunt is op de lokale milieuraad. In de actiekit Bijlage 10.1: Voorbeeld: volg het charter op d.m.v. een biodiversiteitswerkgroep.

11 - Monitoring en opvolging Zorg voor een goede monitoring en opvolging van het Charter voor Biodiversiteit en het actieplan. Betrek eventueel andere partners bij deelaspecten van het actieplan. Vele handen en hoofden maken licht werk! In de actiekit Bijlage 11.1. Actievoorbeeld: hernieuwingsactie Herent Bijlage 11.2. Actievoorbeeld: Boortmeerbeek

12 - Communicatie Communicatie vormt de rode draad doorheen de uitvoering van het charter, betrek en mobiliseer inwoners bij lokale biodiversiteit! In de actiekit Bijlage 12.1. Voorbeeldartikels

13 Stuur een evaluatieformulier/verslag naar Tandem Met jullie evaluatie van de activiteiten en ervaringen op kunnen wij onze projecten nog beter doen aansluiten bij de lokale noden. IdeeĂŤn, tips, nieuwe verhalen en inspirerende voorbeelden zijn zeker welkom. Post ze op onze projectendatabank: www.tandemweb.be/Projectendatabank/Voegzelf-een-project-toe In de actiekoffer Bijlage: 13.1 Evaluatieformulier Tandem

Meer info: www.natuurpunt.be/biodiversiteit

met verwijzing naar diverse websites

V.U.: Willy Ibens - Coxiestraat 11 - 2800 Mechelen Foto’s:: Rina Rubens, Eric malfait, Edgard Verhasselt, Ewoud Lamiral, Hugo Willockx, Trage wegen, Pieter Moysons

Stappenplan Charter voor Biodiversiteit  

Het Charter voor Biodiversiteit groeide in 2007 uit een initiatief van Natuurpunt Oost-Brabant. Geetbets, Zoutleeuw en Herent beten de spits...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you