Page 1

№10 (2918) Вторник, 7 февраля 2017 г.

www.top-news.kz

gazeta@top-news.kz

WhatsApp «НК» +7-776-000-66-77

ВОПРОСЫ ПО СУЩЕСТВУ

БУЙСТВО КРАСОК СТРАНЫ ОГНЕЙ

ОРТАЛЫҚ КӨК БАЗАРДА БОЛДЫҢЫЗ БА?

Завершились отчетные встречи акима города Костаная с населением

Культуру и традиции азербайджанского народа показало молодежное крыло ЭКО «Бирлик»

Қаламыздағы Орталық базар күнделікті таңертеңнен бастап, кешке дейін қарбаласқа толы

стр. 2

стр. 3

5 бет

Коммуналка

Заметает зима, заметает... Метели в Костанайской области продолжатся до четверга

Для борьбы с разгулявшейся стихией была задействована тяжелая снегоуборочная техника. - В понедельник на уборку снега вывели 75 единиц техники и более 200 дорожных рабочих, - сообщил «НК» заместитель акима города Ерлан Теменов. - Коммунальщики работали круглосуточно, поэтому к началу рабочего дня от снега были полностью очищены не только центральные улицы, по которым передвигается общественный транспорт, но и п. Дружба, Амангельды, Киевский, Узкая колея и Костанай-2. Работы продолжаются до сих пор. Высота снежного покрова в городе достигла 60 см, в северной части - 80 сантиметров. Это в три раза больше среднемесячной нормы. С учетом этого работа по очистке снега осуществляется в усиленном режиме. Основная нагрузка ложится на коммунальные предприятия, выигравшие тендеры на санитарную очистку, - ТОО «АБЗ+», «Таза Жол-2030» и «Вескор». Работа по очистке снега осуществляется в усиленном режиме | Фото Алексея КРАСНОВА

Продолжение на стр. 3

Спорт

Казахстан сохраняет вторую позицию Близится к завершению проходящая в Алматы Универсиада

Профессиональное образование

Доступная профессия Государственные меры помогут сократить дефицит кадров

Госзаказ по рабочим профессиям по линии Тишировать на втором этапе с выступление казахстанских Два дня осталось до оконПО к 2021 году увеличится семисекундным отставанием до 80 процентов. чания XXVIII Всемирной зим- спортсменов внес студент ней Универсиады. К моменту Костанайского госуниверси- от победителя 10-километроОб этом рассказал тета имени А.Байтурсынова, вой гонки Валерия Гонтаря. выхода этого номера газеты руководитель управления Российско-казахстанское в Алматы было разыграно 65 выпускник отделения планирования и развития противостояние продолжилыжного спорта ДЮСШ №3, комплектов наград в 10 из МОН РК Алмаз Жумабевоспитанник ШВСМ Виталий лось и на протяжении двух 12 видов соревновательной ков, посетивший на днях последних этапов. А судьба Пухкало. программы. нашу область. Решать поэстафетного «золота» опреде- ставленную задачу будут Он хорошо зарекоменСборная Казахстана, в колилась на последних метрах пилке которой после лыжных довал себя в первых же посредством двух новых дистанции, когда победитель проектов, запущенных в стартах, заняв в гонке на 10 эстафет было 10 золотых, 5 в гонке преследования Дмикм классическим стилем серебряных и 10 бронзовых этом году, – «Бесплатное пятое место и финишировав трий Ростовцев финишным медалей, продолжает занитехническое и професчетвертым в гонке преследо- рывком принес победу сбор- сиональное образование мать второе место. А возглавляет медальный зачет по- вания свободным стилем, что ной России. Виталий Пухкало для всех» и «Программа стал первым из костанайских развития продуктивной стало лучшим показателем прежнему команда России, среди казахстанских лыжни- спортсменов, поднявшимся на счету которой 53 медали: занятости и массового на пьедестал почета XXVIII ков, после чего тренерский 21 золотая, 20 серебряных предпринимательства». Всемирной зимней Универштаб включил Пухкало в и 12 бронзовых. Замыкает Основная цель первого сиады. тройку сильнейших сборная состав эстафетной команпроекта – предоставление ды. Приняв в числе первых Южной Кореи - 13 (7-3-3). молодежи бесплатной Сергей БИРКЛЕ рабочей профессии. Его эстафету, он сумел финиСвой вклад в успешное

участниками могут стать выпускники школ. В этом году набор составил 6541 человек, госзаказ выполнен полностью. Более того, по словам замруководителя управления образования по вопросам ТиПО Ольги Киселевой, в рамках программы по бесплатному техническому образованию предусмотрена система двухуровневой подготовки. Если, например, студент учится на машиниста экскаватора, то потом по сокращенной форме он может приобрести специальность техника-механика. По второму проекту возраст участников по направлению, касающе-

муся сферы образования, имеет более широкий диапазон – от 15 до 29 лет и выше. Здесь планируется решить две задачи: подготовка кадров с техническим и профессиональным образованием с учетом потребностей рынка труда (cрок обучения 2 г. 10 мес.); краткосрочное профессиональное обучение рабочих кадров по востребованным профессиям и навыкам (от 1 до 6 мес.). Для участников программы предусмотрена стипендия и компенсация за проезд. Подать заявку можно в органах образования, а взрослому населению – в ЦОНе. Анна БАКСАРАЕВА


2 СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

Вторник, 7 февраля 2017 г.�

Строительство

Не хватает средств 370 млн тенге недостает Костанайской области для разработки 12 проектов жилья В 2018 году регионам РК дополнительно выделят 210 млрд тенге, которые ранее были предоставлены АО «НУХ «Байтерек» и АО «Самрук-Казына» для строительства жилья. С учетом ранее выделенных 67 млрд тенге в среднем на одну область приходится 17,3 млрд тенге. - Сейчас в нашем регионе на госэкспертизе находятся девять проектов по строительству жилья, еще семь разрабатывается. Кроме того, объявлены конкурсы на разработку восьми проектов. Общая стоимость всех перечисленных объектов составит более 11,7 млрд тенге, что недостаточно под планируемое финансирование. В связи с этим необходимо предусмотреть средства в сумме 370 млн тенге на разработку 12 проектов жилья общей стоимостью 7,2 млрд тенге, - просил акима области на аппаратном совещании руководитель управления архитектуры и градостроительства Арман Бекенов. Глава региона подчеркнул, что задача области как можно быстрее освоить уже

выделенные средства, чтобы рассчитывать на весомую долю с допфинансирования. А потому дал поручение руководству управления экономики и бюджетного планирования рассмотреть просьбу о выделении 370 млн тенге. Но тут же дал понять, что не мешало бы еще раз изучить этот вопрос. - Один дом слишком дороговато обходится - более 30 млн тенге, - подсчитал аким области Архимед Мухамбетов. - Мы говорим, что стоимость проектно-сметной документации должна составлять 5% от суммы, затраченной на строительномонтажные работы. Так вот если возведение одного дома обойдется в 300-400 млн тенге, то 5% от них - это порядка 15 млн тенге. Почему тогда речь идет о 30 млн тенге? Тем более одни и те же компании проектируют, у которых есть типовые проекты, они сидят их штампуют, перепривязывают, а мы двойные суммы отдаем. Так что внимательней посмотрите. Валентина МЕЛЕХОВА

К сведению

Временные неудобства С 6 по 10 февраля будут проводиться отключения электроэнергии По сообщению прессслужбы акима Костаная, в связи с проведением плановых ремонтно-восстановительных работ и обрезкой деревьев ТОО «ЭПК-Форфайт» вводятся временные отключения электричества. Так, с 6 по 8 февраля с 9:00 до 17:30 будет отключен частный сектор по ул.Сералина, 4, ул. Садовой ( с №№1 по 122 дом), ул.Беды (с №№ 95 по 113 и с 131 по 145 дом), ул.Комарова (с №№116 по 134 и с 71-112 дом), пр. Со-

коловского (с №№2 по 16 дом). С 6 по 10 февраля с 9:00 до 17:30 отключат дома в пер. Киевский ( с №№ 1 по 10 и с 1/1 по 11/2). С 6 по 7 февраля с 9:00 до 17:30 отключат частный сектор за ТЦ «Астыкжан». 7 февраля с 9:00 до 17:30 отключения коснутся ул. Чехова (№№ 96, 100, 102) и пр. Аль-Фараби, д. 101, а также ул. 1 Мая, д. 99, СШ №1. Александр КУЗЬМИЧЕВ

Меры

Чтобы было неопасно Аэропорт оснастят современными техническими средствами досмотра На эти цели в конце прошлого года из республиканского бюджета было выделено свыше 1 млрд тенге. Правда, эта сумма будет направлена на закуп оборудования сразу для трех аэропортов страны - Астаны, Шымкента и Костаная. - Речь идет об усилении авиационной безопасности. Такое решение было принято на высоком уровне и связано с терактами, которые прошли в Волгограде и на Синайском полуострове, где взорвали самолет. Новое оборудование обеспечит безопасность пассажиров и выполнения полетов. Пока точно не можем сказать, какое именно поступит оборудование. Предполагаем, что

это будут досмотровые, оснащенные видеокамерами. Дело в том, что деньги напрямую к нам не поступают, финансирование идет в управляющую компанию, которая находится в столице. Там закупают оборудование и уже распределяют его по местам, - сообщил замдиректора Костанайского аэропорта Александр Андреев. Предполагается, что установку средств досмотра проведут в первом квартале 2017 года. При этом, как отмечают в местном аэропорту, такое оборудование у нас имеется и сегодня. Просто срок его эксплуатации подходит к концу. Валентина МЕЛЕХОВА

�№10 (2918)

Власть и народ

Все под контролем

На итоговых встречах аким города сообщил о планах на текущий год Базыл Жакупов напомнил, что в этом году впервые на внутриквартальные ремонты из областного бюджета выделено 300 млн тенге. На какие объекты пойдут деньги – зависит от расторопности председателей ПКСК. Жители КСК, пришедшие на встречу с акимом, более всего обеспокоены состоянием домов и дворов, отсутствием либо плохим состоянием дворовых и спортивных площадок, необходимостью ограничить движение автотранспорта во дворах и установить предупреждающие знаки. Костанайцы пытались убедить акима, что для безопасности пешеходов нужен светофор или знак в районе остановки «Мясокомбинат», у 11-й школы, а также в районе дома №48 по ул. Герцена. Базыл Шамуханович дал распоряжение рассмотреть каждую заявку, так как, по его словам, деньги надо тратить разумно. - Рядом с нашим домом идет строительство многоэтажки, детям негде играть.По двору ездит легковой транспорт, а за домом - грузовой, - рассказала о проблеме жительница дома по ул. Киевской, 22 Марина Дуброва. Базыл Шамуханович ответил, что это последний дом, возводимый по принципу точечной застройки. После завершения строительства данный район будет полностью благоустроен. Председателям ПКСК следует подать в акимат заявки, где необходимы дворовые площадки, какие из действующих надо отремонтировать, фасады каких домов пора покрасить, где провести освещение и т.д. Деньги на благоустройство пойдут только на самые актуальные объекты. На ремонт имеющихся 54 спортплощадок и строительство новых есть 200 млн тенге. Этим должны воспользоваться и жители района. Жительница дома №369 по ул. Каирбекова рассказала, что тротуары у них не чистятся, на дорогах грязь, а из-за отсутствия стока весной и летом его заливает. - В прошлом году прокладывали ветку Московского водовода, всего 15 км, объяснил ситуацию глава города. - Сейчас деньги на рекультивацию есть, а организация, которая проводила укладку трубопровода, положит асфальт по ул. Каирбекова. В прошлом году это сделать не успели. Относительно стоков для отвода воды в ливневые канализации Базыл Жакупов пояснил, что вопрос на контроле и скоро будет

Одним из первых вопрос задал житель района ГАИ, который утверждал, что в многоэтажных домах не хватает тепла. На что Базыл Шамуханович ответил, что на этом участке теплотрассы еще с советских времен проложены, возможно, это сказывается на подаче тепла в квартиры. - На встрече присутствуют представители КТЭК, поэтому сообщите им точный адрес, пусть к вам направят специалистов, сказал градоначальник. Пенсионерка, проживающая около гимназии им. М. Горького, пожаловалась на грязную воду. - Как и когда решится эта жизненно важная проблема? - спросила женщина, и сразу же озвучила другую проблему: - Многие жители установили в домах тепловые счетчики, которые гарантировали населению экономию денежных средств, а в квартирах тепло. На деле получилось наоборот, к тому же сейчас тепловики намереваются поднять Аким рассказал об итогах развития Костаная | тарифы, ссылаясь на то, что Фото Алексея КРАСНОВА у них уменьшилась прибыль и им не на что проводить ремонт теплотрасс... желаний в адрес акима разработана соответству- Сегодня 1 кв. м по таризвучала и благодарность за ющая ПСД. Когда стали фам составляет 192 тенге, все позитивное, что было разбираться, почему нет в октябре в среднем люди сделано для жителей КСК. фонарей от Каирбекова платили 100 тенге за кв. *** до Герцена, то оказалось, м, в ноябре – 154, в декаО грязной воде, дорогочто на этом отрезке нет электрических опор. Аким стоящем обслуживании га- бре – около 180. Оплата за тепло зависит от темпезовых приборов и плохом заверил, что ситуация ратуры воздуха на улице. освещении улиц рассказабудет исправлена. Должен ли костанайцы акиму горо- Если сильные морозы, то и решиться вопрос и по ос-

Встречи с акимом продемонстрировали неравнодушие горожан | Фото Алексея КРАСНОВА вещению в районе Тепличного комбината. Заставила задуматься информация и об отсутствии освещения двора СШ №22. Были нарекания в адрес участковых инспекторов полиции, которые якобы не реагируют на вызовы по поводу распития спиртных напитков в подъездах. На что начальник МПС УВД г. Костаная Сергей Шаповалов сказал, что разберется по каждому случаю, и дал свой телефон, чтобы граждане звонили напрямую. Кроме вопросов и по-

да и на последней в списке его отчетных встреч. Градоначальник зачитал доклад о проделанной работе в 2016 году, а также сообщил о планах на текущий год. После официальной части местные жители задали интересующие их вопросы, но перед этим глава региона Архимед Мухамбетов, присутствовавший на встрече, попросил костанайцев задавать вопросы по существу, касающиеся только областного центра, а не личных проблем.

расход тепла идет больше. В любом случае те, у кого установлены теплосчетчики, платят меньше, - отметил Базыл Жакупов. Однако многие с чиновником не согласились… На итоговой встрече прозвучали вопросы и по поводу узких улиц, пробок в час пик, нерегулируемых пешеходных переходов, на которых гибнут люди, а также неблагоустроенных остановок. Анна БАКСАРАЕВА Валерия ВАХНЕНКО


№10 (2918)�

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ 3

�Вторник, 7 февраля 2017 г.

Круг вопросов

Приоритеты расставлены В области с рабочим визитом находятся депутаты Мажилиса Парламента РК

Основная цель приезда мажилисменов - разъяснение положений Послания Главы государства «Третья модернизация Казахстана: глобальная конкурентоспособность». Депутаты Мажилиса Парламента посетили ТОО «СарыаркаАвтоПром», где ознакомились с работой предприятия и провели встречу с трудовым коллективом, а также встретились с профессорско-преподавательским составом и студентами КГУ им. А.Байтурсынова и коллективом департамента внутренних дел Костанайской области. Депутат, член Комитета по социально-культурному развитию Мажилиса Парламента Айгуль Нуркина рассказала о Дорожных картах и реформировании Центров занятости, на базе которых предполагается создать единую онлайнплатформу по всем вакантным рабочим местам и всем населенным пунктам РК. К слову, именно по Дорожным картам, которые будут разработаны акиматами, запланирована переподготовка сокращаемых работников в стране и их дальнейшее трудоустройство. Также рассказала о Программе продуктивной занятости и развития массового предпринимательства, к реализации которой Правитель-

Коротко • Величина прожиточного минимума по области в январе 2017 г. составила 20 тыс. 87 тенге. В эту сумму входят расходы на продукты питания (12 тыс. 53 тенге) и непродовольственные товары и платные услуги (8 тыс. 34 тенге). По сравнению с декабрем 2016 г. показатель прожиточного минимума повысился на 1,8%. • Среднемесячная заработная плата одного работника за 2016 г. составила 107 тыс. 709 тенге. Наибольшее увеличение номинальной зарплаты по

сравнению с соответствующим периодом 2015 г. отмечено в сфере искусства, развлечений и отдыха (в 2,4 раза), образования (на 25,1%), деятельности в области административного и вспомогательного обслуживания (на 16,8%), информации и связи (на 16,2%), здравоохранения и социальных услуг (на 15,8%). Высокая зарплата зафиксирована в сфере финансовой и страховой деятельности (159 тыс. 734 тенге), низкая - в сфере услуг по проживанию и питанию (61 тыс. 954 тенге).

Дело №

Если друг оказался вдруг... Пропавший в 2016 году Александр Самсонов погиб от руки школьного товарища

Дело об убийстве и расчле- Самсоновым и жив ли он. - 12 января возобновилось нении расследует полиция деятельность, нас очень уголовное дело, а 13 января ство приступило уже в этом ваш завод электрических Костанайской области. интересует, как развиваавтомобилей JAC. гражданин 1990 года рождегоду. Согласно материалам расВ этот же день состоялась ется эта служба, с какими - Благодаря данной проследования, парень пропал в ния был задержан при попроблемами сталкиваются сентябре 2016 года. В Коставстреча мажилисменов пытке покинуть пределы РК. грамме граждане на селе сотрудники. От костас профессорско-препоОн был доставлен в ДВД, где или в городе смогут полунай он приехал из Челянайских полицейских давательским составом, в ходе допроса признался в чить микрокредит до 16 бинска, чтобы ухаживать за поступило предложение: миллионов тенге для своего студентами КГУ им. бабушкой. По словам матери совершении убийства, — соподготовить подробный общил в беседе журналистам бизнеса. Планируется орга- А.Байтурсынова и колпогибшего, Александр мечкомментарий к Кодексу об тал о семье, очень хотел, Ткаченко. низация обучения бизнесу лективом департамента административных правоПодозреваемый рассказал, и финансовой грамотности. внутренних дел Костанайчтобы у него был домик в денарушениях. Сейчас одну и ревне. 23 сентября 2016 года что во время встречи парни Акцент будет сделан на раз- ской области. С большим ту же статью в суде тракинтересом личный состав витие семейного бизнеса, Александр сообщил бабушке, повздорили и он ударил ДВД выслушал выступление туют по-разному. Внесете Александра ножом в бок, - отметила она. что встретил школьного соответствующие предлоДепутат Айзада Курмано- секретаря Комитета по затоварища, которого не видел попав в легкое. Смерть была жения и мы их рассмотрим много лет, и ушел к нему. Но конодательству и судебномгновенной. После этого ва в беседе с коллективом правовой реформе, доктора на депутатской фракции, парень завернул тело убитого «СарыаркаАвтоПром» дома после этого так и не - предложила Бычкова. юридических наук, просказала: появился. По истечении трех в ковер, а на следующий день Депутаты будут работать дней полиция по заявлению фессора Светлану Бычкову. решил избавиться от него. - Главой государства в регионе до 10 февраля. Она подробно рассказала Тело он закопал, пройдя четко обозначен приориродственников молодого Встречи пройдут на градоо перераспределении пешком около 5 км. Этот же тет дальнейшего развития человека приступила к его образующих предприятиях поискам. Выяснилось, что путь пришлось проделать и производства электромоби- полномочий между ветвями власти, остановилась на области, объектах социаль- последний звонок с телеполицейским, чтобы пролей с экспортной ориенной сферы, в сельских окру- фона Александра был сделан верить показания и извлечь проблемах работы сотрудтацией, где планируется гах, с преподавательским ников полиции. останки, по которым сейчас создать порядка 20 тысяч в п. Амангельды товарищу, составом вузов и студенче- с которым он должен был - Год назад приступила назначена молекулярно-геновых рабочих мест для ской молодежью. к работе местная понетическая экспертиза. казахстанцев. На сегодня встретиться. - Достоверно сказать, два проекта уже запущены, лицейская служба. Мы Друг поначалу это отрицал, Александр КУЗЬМИЧЕВ но через время признался, постоянно мониторим их что именно его нашли, без один из которых – как раз результатов этой экспертизы что встретившись в тот Краски жизни вечер, они пошли в дом к его мы не можем. Кроме того, назначена психиатрическая родственнику, где выпили экспертиза на установление три бутылки пива и по три вменяемости подозреваеморюмки водки, после чего он го лица, - сообщил Ткаченко. опьянел, а Александр ушел в Экспертизы могут проднеизвестном направлении. литься не одну неделю, а Поиски Александра, в возможно, и не один месяц, которых участвовали и добровольцы, длились почти поэтому пока мать не может похоронить сына. И еще 4 месяца. По словам старкультурой прошло на ура: Небольшой концерт, женщина опасается, что пошего следователя по особо зажигательные танцы смеподготовленный этнокульважным делам следственного дозреваемый может постанялись переливами нежных турным объединением раться избежать уголовного голосов вокалистов. Большое управления ДВД области «Бирлик», прошел под звуки наказания, в случае, если внимание у всех гостей вече- Артема Ткаченко, расследозажигательной лезгинки и вание было сложным, потому будет признан невменяемым. ра вызвала выставка музыбурные аплодисменты причто изначально не было кальных инструментов из сутствующих. Соб. инф. понятно, что же произошло с личной коллекции Малика В конце прошлой рабочей Ахундова. недели в библиотеке им. Л.Н. Коммуналка - В моей домашней «музыТолстого учащиеся средних кальной галерее» насчитываи высших учебных заведеется более 30 инструментов, ний окунулись в горячую привезенных из Турции, атмосферу танцев, песен и Ирана, Египта и Азербайджастихотворений. - Ежегодно «толстовка» Выступление Малика Ахундова и его внука Мусы было одним на. Также имеются русские Окончание. черкнул Ерлан Теменов. знакомит местных жителей В первую очередь принииз самых ярких | Фото автора национальные инструменНачало на стр. 1 ты, такие, как баян и гарс этнокультурными объмаются необходимые меры монь, - рассказывает Малик ЭКО «Бирлик» является фия Набиева. – Если говоединениями Костанайской для обеспечения доступа По словам Теменова, в Ахундов. – Моя коллекция фестиваль кавказской кульрить в общем, то мы, азеробласти. В этот раз черед уборке снега задействова- к социальным объектам, пополняется и «приборами» ны все городские коммудошел до большой и дружной байджанцы, ведем активную туры. В этом году масштабместам большого скопледля музыки, сделанными ное мероприятие впервые деятельность, участвуем в азербайджанской общины ния людей. нальные службы, привлесобственными руками из пройдет под открытым мероприятиях городского, «Бирлик». Примечательно, Водителей и пешеходов чены юридические лица, подручных средств. К принебом в рамках Дня города. что совсем недавно - 2 февра- областного и республиканпросят быть внимательсобственники зданий меру, барабан я смастерил из и помещений. Активно ского масштаба. Например, в В августе азербайджанская ля - мы отпраздновали День ными, автомобилистов чугунного казана. община также планирует азербайджанской молодежи, октябре прошлого года наш - соблюдать безопасную очисткой закрепленных Виртуоз Ахундов выступил территорий занимаются провести областной вотанцевальный коллектив, поэтому наше молодежное дистанцию и скоростной на сцене вместе со своим кальный конкурс «Верни единственный от Костанайкрыло, которое в этом году режим. ГКП «КТЭК», «Костанай3-летним внуком Мусой, мне музыку», посвященный отмечает свой 5-летний юби- ского региона, представлял По прогнозам синоптиСу», парк культуры и памяти великого советского который с пеленок любит лей, решило выступить перед азербайджанскую культуру ков, снег в Костанае будет отдыха. и азербайджанского певца и музыку и уже играет перед на республиканском фестипубликой и наглядно по- Содержать такую техни- идти в течение одного-двух казать культуру и традиции, - вале «В единстве наша сила». артиста Муслима Магомаева. публикой на баяне. ку и людей, конечно, очень дней. К слову, творческое знаНесомненно, фишкой, а отмечает лидер молодежного затратно, но с учетом поВалерия ВАХНЕНКО годы мы это решаем, - подкомство с азербайджанской можно сказать, и брендом, крыла ЭКО «Бирлик» ЗульАлександр КУЗЬМИЧЕВ Депутатов заинтересовали автомобили костанайской сборки | Фото предоставлено КОФ «Нур Отан»

Азербайджан – страна огней Костанайские школьники и студенты познакомились с азербайджанской культурой

Заметает зима, заметает...


4 ИНФОРМАЦИОННЫЙ ОТДЕЛ

Вторник, 7 февраля 2017 г.�

�№10 (2918)

О развитии государственно-частного партнерства в Костанайской области 30 ноября 2015 года Глава государства Нурсултан Абишевич Назарбаев обратился с Посланием «Казахстан в новой глобальной реальности: рост, реформы, развитие», в котором отразил, что для «разгрузки» бюджетных расходов необходимо активнее применять механизмы государственно-частного партнерства (далее - ГЧП). Понятие государственно-частного партнерства для Казахстана не ново. Впервые этот инструмент появился в стране в 2006 году, когда был принят Закон Республики Казахстан «О концессиях», который предусматривал единственную форму ГЧП – контрактную. С принятием в конце 2015 года Закона Республики Казахстан «О государственно-частном партнерстве» возможности развития ГЧП существенно расширились. Так, в новом законе предусмотрена возможность реализации проектов институциональным способом, то есть создается совместное предприятие и финансирование может производиться за счет средств предпринимателей, госбюджета и нацкомпаний. Механизмы ГЧП предоставляют ряд преимуществ как для государства, так и для развития бизнеса. Интерес обеих сторон вполне объясним. Для частного сектора открываются новые инвестиционные возможности и соответственно новые источники доходов. Государство же может оптимизировать бюджет с помощью частного капитала, вложенного в социально значимые объекты,

тем самым сняв с себя финансовую нагрузку. Инструмент ГЧП подразумевает несколько способов осуществления проектов ГЧП: - концессия; - доверительное управление государственным имуществом; - имущественный найм (аренда) государственного имущества; - лизинг; - договоров, заключаемых на разработку технологии, изготовление опытного образца, опытно-промышленное испытание и мелкосерийное производство (наличие патента); - контракт жизненного цикла; - сервисный контракт. Необходимо отметить, что частный бизнес ни в чем и никак не ограничен. Иметь место могут идеи любой социальной направленности. Например, в сфере образования, здравоохранения, спорта, туризма, культуры… Это может быть реконструкция здания под детский сад или строительство спортивно-развлекательного комплекса в любом регионе области. Основное условие – востребованность, целесообразность и обязательная эксплуатация и обслуживание в дальнейшем. При этом инвестору будет обеспечен возврат вложенных средств после ввода объекта ГЧП в эксплуатацию и при условии передачи его в коммунальную собственность в дальнейшем. И наоборот, если предприниматель взялся за реконструк-

Қостанай облысы әкімдігі жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар Басқармасының «Қостанай арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталығы» КММ 110005, Қостанай қ., Волынов көш., 1, анықтама үшін телефон (87142) 26-13-26, 26-14-91 азаматтық қызметкерлердің мына бос жұмыс орындарына конкурс жариялайды: Невропатолог дәрігер (1 бірлік), психиатр-дәрігер (0,5 бірлік), терапевт-дәрігер (0,5 бірлік) Қойылатын талаптар: Жоғары білім, маман куәлігі, біліктілік көтеру, науқастарды медицина ғылымының заманауи жетістіктеріне сәйкес деңгейде бақылауды, емдеуді қамтамасыз ету, жұмыс өтілі 7 жыл. Медициналық бөлімнің меңгерушісі (1 бірлік). Қойылатын талаптар: жоғары медициналық білім, мамандығы бойынша бірінші немесе жоғары біліктілік санаты бар, басшы қызметтерінде жұмыс өтілі 6 жылдан кем емес. Мед.бике (2 бірлік), олардың ішінде 1 бірлігі жүктілік және босану бойынша демалыс уақытына, массаж бойынша мед.бике (3,5 бірлік), Қойылатын талаптар: орта-арнайы орта білім, біліктілік деңгейі санатсыз, маман сертификаты, біліктілікті көтеру, жұмыс өтілі 1 жылдан кем емес. Музыка мұғалімі (1 бірлік). Қойылатын талаптар: жоғары немесе орта-арнайы музыка білімі, жұмыс өтілі 7 жылдан кем емес. Киім және көйлек жөндеу бойынша тігінші (0,5 бірл.) талаптар: орта - арнайы білім, куәлік, жұмыс өтілі бір жылдан кем емес. Электргаз дәнекерлеуші (0,5 бірлік). Қойылатын талаптар: орта техникалық білім, жұмыс өтілі бір жылдан кем емес. Жеңіл машина жүргізушісі (1 бірл.) Талаптар: орта - арнайы білім, жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес. Электржабдықты жөндеу және күту бойынша электромонтер (0,5 бірл.) талаптар: орта техникалық білім, жұмыс өтілі бір жылдан кем емес. Құжаттар хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік 17 күн ішінде тапсырылуы тиіс.

цию объекта, находящегося в государственной (коммунальной) собственности, он вправе выкупить это учреждение. Но в этом случае он лишается компенсации своих затрат из бюджета. Действенной мерой по повышению привлекательности социальных проектов является государственная поддержка в виде гарантии потребления, которая дает возможность размещать государственный заказ в социальной сфере на среднесрочной и долгосрочной основе. Также учтены и возможности предпринимателей, имеющих в собственности объекты: детский сад, медицинское учреждение, спортивный клуб и т.д. Владелец вправе инициировать проект и в случае отсутствия альтернативных предложений заключить договор ГЧП без проведения конкурса на основании прямых переговоров. В соответствии с законом Республики Казахстан от 31 октября 2015 года «О государственно-частном партнерстве» срок реализации проекта варьируется от 3 до 30 лет, в зависимости от его особенностей. Несмотря на то, что новые механизмы ГЧП только начали развиваться, интерес предпринимателей Костанайской области к проектам ГЧП неуклонно растет. Уже есть несколько желающих принять участие в реализации проектов. Но для того чтобы потенциальный частный партнер выиграл проект, ему надо пройти через конкурсные процедуры.

КГУ «Костанайский центр оказания специальных социальных услуг» управления координации занятости и социальных программ акимата Костанайской области, 110005, г. Костанай, ул. Волынова, 1, телефоны для справок: (87142) 2613-26, 26-14-91, объявляет конкурс на занятие вакантных должностей гражданских служащих: врач-невропатолог (1 ед.), врач-психиатр (0,5 ед.), врач-терапевт (0,5 ед.). Требования: высшее образование, сертификат специалиста, повышение квалификации, обеспечение надлежащего уровня обследования и лечения больных в соответствии с современными достижениями медицинской науки, стаж работы 7 лет. Заведующий медицинским отделением (1 ед.), требования: высшее медицинское образование, первая или высшая квалификационная категория по специальности, стаж на руководящих должностях не менее 6 лет. Медсестра (2 ед.) из них 1 единица на время отпуска по уходу за ребенком, медсестра по массажу (3,5 ед.), требования: средне-специальное образование, уровень квалификации без категории, сертификат специалиста, повышение квалификации, стаж работы не менее года. Учитель музыки (1 ед.), требования: высшее или средне-специальное музыкальное образование, стаж работы не менее 7 лет. Швея по ремонту одежды и белья (0,5 ед.), требования: средне-специальное образование, сертификат, опыт работы не менее года. Электрогазосварщик (0,5 ед.), требования: среднее техническое образование, стаж работы не менее года. Водитель автомобиля (1 ед.) легковой машины, требования: средне-специальное образование, стаж работы не менее 5 лет. Электромонтер по ремонту и обслуживанию электрооборудования (0,5 ед.), требования: среднее техническое образование, опыт работы не менее года. Документы предоставляются в течение 17 календарных дней с момента публикации объявления.

Сегодня в области сформирован перечень из 54 проектов ГЧП, планируемых к реализации в сфере образования, здравоохранения, ЖКХ, жилищного строительства, туризма, культуры и спорта. В настоящее время по 7 проектам объявлены конкурсы, в том числе в сфере здравоохранения 2 проекта по строительству поликлиник на 250 посещений в смену каждая в поселке Затобольск и в г. Рудном. В образовании 4 проекта, они предусматривают реконструкцию трех зданий под детские сады в г. Костанае (ул. Пушкина, 179), Рудном (ул. Сандригайло, 57а) и Житикаре (бывший детский сад «Теремок»), а также монтаж блочно-модульной котельной в Михайловской средней школе Карабалыкского района. В сфере жилищного строительства реконструкция здания общежития под арендный жилой дом на 16 квартир в г. Лисаковске. Реконструкция зданий под детские сады актуальна не только для г. Костаная, но и для других регионов области, ведь в очереди в дошкольные учреждения стоят более 21 тыс. детей в возрасте от 0 до 6 лет. Объектами реконструкции в основном являются типовые здания детских садов, которые ранее были переоборудованы под различные помещения. Помимо вышеуказанных 7 проектов ГЧП, имеются и другие проекты, по которым ведется разработка конкурсных документаций в сфере образования и жилищно-коммуналь-

ного хозяйства. В области есть бизнесмены, желающие стать партнерами государства в рамках частной финансовой инициативы проекта ГЧП. Частная финансовая инициатива возможна при условии, что у частника на правах собственности или долгосрочной аренды имеется объект, который в дальнейшем может стать объектом ГЧП. Так, в конце прошлого года на основании заявок потенциальных частных партнеров в средствах массовой информации, на сайтах организаторов конкурса, управления экономики и бюджетного планирования и Казахстанского центра ГЧП, была размещена краткая информация о планируемых проектах ГЧП в сферах здравоохранения и спорта. Запрос выражения интереса или альтернативных предложений по аренде здания врачебной амбулатории в микрорайоне Костанай-2 и аренде спортивного комплекса «Futsal Arena» в г. Рудном закончился 25 и 28 января 2017 года соответственно. По истечении указанного срока и проведения определенных процедур будут заключены договоры ГЧП. В результате инициаторы проектов будут иметь: - государство – возможность оптимизировать бюджет, повышение качества предоставления образовательных, медицинских услуг, предоставление мест очередникам – жилья, мест в детских дошкольных учреждениях;

www.top-news.kz WhatsApp «НК» +7-776-000-66-77

Е. СПАНОВ, руководитель управления экономики и бюджетного планирования

Товарный знак надо уважать В Глобальном индексе конкурентоспособности Всемирного экономического форума (ГИК) Казахстан с каждым годом улучшает свои позиции. В 2015-2016 гг. количество оцениваемых стран составило 140 (в 2015 году году – 144). Казахстан занял 42 место со средним баллом 4.49, улучшив свою позицию на 8 пунктов. - Улучшение показателей по всем направлениям ГИК ВЭФ является очень хорошим результатом деятельности госорганов в данном направлении, - рассказывает руководитель отдела по правам интеллектуальной собственности департамента юстиции Костанайской области Ренат Капышев. - Естественно, что таких результатов добились благодаря планомерной работе по всем направлениям. Наряду с этим органы юстиции осуществляют задачи в сфере защиты прав интеллектуальной собственности. Кроме того, индикаторы, по которым Министерство юстиции РК является основным исполнителем, - это эффективность законодательства в решении спорных вопросов и эффективность законодательства в оспаривании административного регулирования. - За годы независимости мы добились того, что стали бережно относиться к товар-

ному знаку, и сегодня каждый уважающий себя предприниматель старается узаконить и защитить свой товарный знак. В прошлом году отделом департамента юстиции были пресечены факты незаконного использования товарных знаков, таких, как: «Apple», «WD-40», «Волна», «Beats», «Swarovski», «IKEA», «StarLine», «Вечер», - отмечает Капышев. Из гражданского оборота изъята 341 единица контрафактной продукции на общую сумму 889 154 тенге. Возбуждено и направлено в суд 15 административных дел по ст. 158 КоАП РК – «Незаконное использование чужого товарного знака». Как утвержает Капышев, по результатам виновные лица привлечены к административной ответственности в виде штрафа с конфискацией изъятой продукции. В доход государства в виде штрафных санкций взыскано 1 378 650 тенге. Такие результаты достигнуты не только мерами административного воздействия, но и благодаря праворазъяснительной работе в сфере охраны прав интеллектуальной собственности, направленной на предупреждение и профилактику, а также воспитание среди населения нашего региона нетерпимого отношения к контрафактной продукции.

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон/факс приемной директора 8 (7142) 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство №12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область. Газета выходит 2 раза в неделю. Главный редактор: О. А. Лукаш. Тел. 54-27-53.

- бизнес в свою очередь - государственный заказ в виде гарантии потребления на период действия договора ГЧП, новые источники прибыли, компенсация инвестиционных затрат. Кроме того, в ходе реализации проектов ГЧП частный партнер, которому объект ГЧП был передан в доверительное управление (государственная инициатива) либо в рамках частной финансовой инициативы имеет право, не нарушая трудовой распорядок и нормы договора, использовать данный объект для получения дополнительной прибыли. Например, если речь идет о строительстве или реконструкции детского сада, то частный партнер может открыть дополнительные платные группы, в выходные проводить детские праздники на коммерческой основе и другое. Если говорим о сфере здравоохранения, то может предоставлять платные услуги, проведение обучающих (практических) лекций/семинаров. В случае заинтересованности за более подробной информацией в реализации подобных проектов заинтересованное лицо может обратиться в отраслевые управления (здравоохранения, образования, физической культуры и спорта, строительства, экономики и бюджетного планирования) или в Центр государственно-частного партнерства при АО «СПК «Тобол».

Шеф-редакторы: Куляш Турубаева. Тел. 54-37-58. Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-75. Ответственный секретарь: Ирина Востротина. Тел. 54-37-58. Дежурный редактор: Дарья Щербакова. Корреспонденты: 54-05-75, 39-41-13, 39-26-83.

- Одним из примеров могут послужить мероприятия, направленные на разъяснение порядка оказания государственных услуг в сфере интеллектуальной собственности, а также Плана мероприятий по освещению положений проекта Закона Республики Казахстан «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам совершенствования законодательства в сфере интеллектуальной собственности», - отмечает Капышев. При проведении лекционных занятий особо уделено внимание учебным заведениям как высшего, так и среднеспециального образования, исключены формальные посещения государственных учреждений. В силу развития высоких технологий и как следствия интернета, в 2016 году на различных веб-ресурсах освещено 123 мероприятия. В новом году, как заверяют, будет также активизирована вся работа, потому что нужно улучшать позиции страны в Глобальном индексе конкурентоспособности Всемирного экономического форума и для дальнейшего вхождения Казахстана в тридцатку конкурентоспособных стран.

Айдар ЗАНГЕР

gazeta@top-news.kz

Бухгалтер: 54-69-71. Отдел подписки: 53-39-31. Отдел рекламы: 54-03-01. Верстка и дизайн: Алина Сушко, Виталий Клец. Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайполиграфия», г. Костанай, ул. Мауленова, 16. Объем - 2 печатных листа. Тираж номера - 3400. Заказ №251.

При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. Подписной индекс: К-315. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


ӨЗ ОЙЛАРЫН ОРТАҒА САЛДЫ Сейсенбі, 7 ақпан 2017 ж.

Қостанай облыстық мәслихатының бір топ депутаттары «Баян-Сұлу» акционерлік қоғамында болып, кондитерлік фабриканың жұмысымен танысты

6 бет

gazeta@top-news.kz

top-news.kz

БАРША ҚАУЫМ АРДАҚ ТҰТАДЫ

АЯУЛЫ АНА, СЫЙЛЫ ЗАМАНДАС

Кешегі Кеңес Одағы кезінде бізге сонау нәубет жылдары жазықсыз құрбан болған ұлтымыздың намысты перзенттері жайлы көп айтылмайтын

Баршаға мәлім, үстіміздегі жылы Әулиекөл аудандық „Әулиекөл тынысы„ („Пульс Аулиеколя„) газетіне 85 жыл толды

8 бет

7 бет

Нарық және халық

Орталық көк базарда болдыңыз ба? Мұндағы ет өнімдері мен азық-түліктерге деген сұраныс жоғары

Қаламыздағы Орталық базар күнделікті таңертеңнен бастап, кешке дейін қарбаласқа толы.

Базардың ерекшелігі бұл жерден аптаның кез-келген күні өзіңнің таңдаған етіңді алуға барлық жағдай жасалған. Басқа да азық-түліктерді осы жерден табуға болады. Ерекше айтарым, облыс орталығындағы кейбір Өйткені, мұнда тек облыс дүкендерге қарағанда орталығының тұрғындары мұндағы бағалар төмен әрі ғана емес, өңірдің ауданжұртшылықтың көңілінен дары мен қалаларының да шығады. Сатушылар хаазаматтары судай ағылады. лықтың пікірімен санасады. Тұтынушылар бұл жерҚатып қалған ештеңе жоқ. ден азық-түлікпен қатар Кейде бағасын түсіріп те киім-кешек, басқа да өзбереді. деріне аса қажетті заттарды Жоғарда аталған тауаралып жататындығы көплармен қатар біз жерлешілікке белгілі. стеріміз кұнделікті тұтынаСебебі, базардың аты тын басқа да азық-түліктің базар мұндағы тауарлардың бағасын білдік. Мәселен, бағасы кейбір шаһардағы макаронның 1 келісі-160 дүкендерге қарағанда артеңге, күріштің келісі зан. Сонымен қатар ізде200 теңгеден жоғары. Ал, геніңді де табасың. Жуыржұмыртқаның 10 данада біз осы құмырсқадай сы-280-300 теңге, 5 литрлік құжынаған жұртшылықтың өсімдік майы -1800-1900 жиі келетін орнында болып, теңгені құрайды. сауда барысымен таныстық. Сонымен қатар адам Ең алдымен ет сататын ағызасына пайдасы мол «Әмбебап базарға» атбакөкөністердің де бағасына сын бұрдық. Қатар-қатар да назар аудардық. Олардың орналасқан орындардағы құны да кез-келген адамның сатушылардың алдында қалтасы көтерерліктей. тұрған жерлестеріміздің Мысалы, сәбіздің келісіназары дастарханның беКөк базардың қарбалас тіршілігінен көрініс | Суретті түсірген Алексей КРАСНОВ 65 теңге, пияздың келісірекесін келтірер тауарларға 100, орамжапырақтың таразыға тартуда. 1200-1300 теңге тұратынтілшісі ретінде қызықтырға- әрі семіз жылқы еті кімнің ауған. келісі-80 теңге тұрады. Ең бастысы базардан дығы жазылыпты. болсын назарын еріксіз ны осы еттердің бағасы Бұл жерден еттің бірнетаңдаған етіңізді кез-келген Алайда, жеміс-жтдектің Ал, шошқаның еті де дәл аударады. еді. Сол себептен осыған ше түрін көресіз. Қазақ бағалары жоғары секілді уақытта алуға толық мүмосындай. Алайда соған Сонымен келген қоқысқаша тоқтала кеткенді ағайындар болса, әдеткөрінді. Нақты айтатын кіндік бар. қарамастан үлкенді-кішілі нағыңа ұялмай асатын жөн көрдім. тегідей жылқы етін алып Біз базарда болғанымызда болсақ, алманың келісі жылқының етінің бір келісі қауым кезекке тұрып, алып Ет асу - ұлттық тағамыжатыр. Шұжық та сонабірқатар тұтынушыларды да - 350-450, апельсиннің жатқандарының куәсі болдәл қазіргі таңда 1500-1600 мыз. Сондықтан сауда дайдан көзге түседі. Өйткелісі 400-600, бананның әңгімеге тартқан едік. Содық. Үстеріне ақ халат китеңге тұрады. Осымен жасап жатқан кісілерге кені, ежелден қонақжай келісі-400, мандаринген сатушылар келушілерге лардың бірі Айдана Ақтамқатар тұшпара, мәнті және жақындап, олардың бағахалық емеспіз бе? нің келісі-350-400 теңге бетованы былай деді: басқа да сорпа-суға таптыр- мәдениетті түрде сыпайысына көңіл бөлдік. Мұнда Сондай-ақ сиыр, шошқа төңірегінде. -Өзім қалада тұрамын. лық танытып, сұрағандарын майтын сиыр етінің келісі еттерін де көрдік. Бізді газет сөрелерге қойылған майлы

Елбасының Жолдауы - болашағымыздың бағдары

Толық қолдаймын

Алда тұрған мақсат айқын

Онда өзекті жайлар нақтыланған

Оны орындау баршамыздың міндетіміз

Мен де Елбасының үстіміздегі жылы 31 қаңтарда республикалық «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған «Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауын мұқият оқып шықтым. Өткен ширек ғасыр қазақ елін әлемге танытты. Мемлекетімізде қай сала болмасын ілгерілеушілік байқалады. Биылдан бастап Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің мүшесі болды. Сондай-ақ үстіміздегі жыл республика жұртшылығы-

ның есінде мәңгілік қалары даусыз. Өйткені, Елордамыз Астанада ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі өтетіні баршаға мәлім. Жолдауда айталғандай, мұндай өте маңызды әрі әлемдік деңгейдегі іс-шараны біздің еліміз ТМД және Орталық Азия елдерінің арасында тұңғыш рет ұйымдастырып отыр. Бұл бәріміз үшін де үлкен мәртебе. Сонымен қатар Алматыда Универсиада- 2017 спорт ойындары өткізіліп жатқандығы белгілі. Бұл халықаралық деңгейдегі жарысқа әлемнің 57 мемлекетінен

2 мыңнан астам спортшы мен делегация мүшелері келгенін де көпшілік жақсы біледі. Өз басым жоғарыда аталған Жолдаудан көп жайды көңілге түйдім. Онда еліміздің алдында тұрған келелі міндеттер жан-жақты айтылған. Өзекті мәселелерді жүзеге асыруға атсалысу - республикамыздағы әрбір азаматтың міндеті деп түсінемін. Кенжегүл ЕСІРГЕПОВА, Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты филология факультетінің деканы

Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың республикалық басылымдарда жарық көрген «Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауы ұжымдарда кеңінен талқыланып жатыр. Өзім де осынау маңызды құжатпен жан-жақты танысып, ондағы айтылған өзекті жайларға ерекше назар аудардым. Онда бірқатар басымдықтарға жете көңіл

бөлінген. Біріншісінде- экономиканың жедел технологиялық жаңғыртылуына аса назар аударылады. Өйткені, бұл еліміз үшін аса маңызды. Сондай-ақ екінші, үшінші, төртінші және бесінші басымдықтарда да мемлекетіміздің алдында тұрған үлкен көкей тесті жайлар арқау болған. Көпшілікке мәлім, Елбасының жылдағы дәстүрге айналған Жолдауларында көкейтесті мәселелер қозғалып, алдымызда тұрған мақсаттар айқындалады. Биылғы Жолдауда да

мемлекетіміздің әлеуметтік және экономикалық міндеттерін одан әрі табысты шешу де жанжақты айтылады. Өзім осы маңызды құжатпен танысып шыққан әрбір еліміздің азаматы республикамыздың алдынды тұрған үлкен мақсаттарды орындауға белсене атсалысатындықтарына нық сенімдімін. Роза ҚУАНОВА, облыстық Ыбырай Алтынсарин мемориалдық музейі директорының орынбасары


6 МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ

Сейсенбі, 7 ақпан 2017 ж.�

Тағылым

Елбасының Жолдауы - болашағымыздың бағдары

Ахмет Байтұрсыновқа арналды

Өз ойларын ортаға салды

«Баян-Сұлу» Онда ұлт мақтанышының өмірі кеңінен сөз болды Қостанай облыстық Таяуда облыстық Ыбырай Алтынсарин мемориалдық мұражайында танымдық-тағылымы жағы мол басқосу болып өтті. Ол қазақтың рухын биікке көтерген Алаш ұлдарының бірі, ақын, әдебиет зерттеуші, ғалым, түркітанушы, публицист, педагог, аудармашы, қоғам қайраткері Ахмет Байтұрсыновтың 145 жыл толуына арналды. Бұл шара «Теңдіктің туын көтерген Алаш көсемі» деп аталады. Осы тақырыптың өзінен ұлтымыздың біртуар перзентінің тарихымызда қандай үлкен орын алғандығын байқау қиынға соға қоймас. Кеште Қостанай педагогикалық және гуманитарлық колледждерінің студенттері Қымбат Аманова, Аруна Сәрсенбаева, Асыл Жасұлан, Балуа Әкімтаева, Алима Назарова, Сымбат Қойшыбай ағартушы-ғалымға арналған өлеңдерін оқып, өз пікірлерін ортаға салды. Басқосуда жас ұрпақтардың ұлылардан үлгі алу мақ-

сатында ұлы жазушылардың Ахмет Байтұрсынов туралы айшықты ойлары, өмірінің тарихи тізбелері, суреттері қойылды. Жиналған студенттер кештен үлкен әсер алып, қоғам қайраткерінің өмірі және қызметі жайлы «Алаш алыптары» атты фильмді тамашалады. Қаншама уақыт өтсе де, артында өшпейтін із қалдырған Ахмет Байтұрсынұлының еңбектері әрқашан да құндылығын жоғалтпайды. -Ахмет Байтұрсынов ұлтымыздың мақтанышы. Оның кезінде «Қазақ» газетінің шығуына да ұйытқы болғандығы белгілі. Музейдегі кешті ұйымдастырудағы басты мақсатымыз – оның мағыналы да мәнді ғұмырын кейінгі өсіп келе жатқан жастарға үлгі ету еді. Басқосқан студенттердің пікірлеріне қарағанда, олар көп жайды көңілдеріне түйіп, ғибрат алды деген нық сенімдемін,-дейді ғылыми-ағарту бөлімінің меңгерушісі Балдырған Айғожина.

Өңірге сапар

Дін қайраткері Қостанайда болды

акционерлік қоғамындағы кездесуден

мәслихатының бір топ депутаттары «Баян-Сұлу» акционерлік қоғамында болып, кондитерлік фабриканың жұмысымен танысты. Сондай-ақ өндіріс орнының ұжымымен кездесу барысында мемлекет басшысының кезекті Жолдауын талқылады. -«Мемлекет басшысының Жолдауы еліміздің әрбір азаматының көңілінен шығады. Бұл маңызды құжат республикамыздың экономикасының дамуына арналған. Жолдауда Елбасы Қазақстанның экспорттық әлеуетін ұлғайтуына ерекше назар аударған. Өзіміз болған «Баян Сулу» акционерлік қоғамы ұжымы үшін де бұл мәселе аса маңызды болып табылады», - деді кездесу барысында «Нұр Отан» партиясының облыстық мәслихаттағы фракция жетекшісі Екатерина Смышляева. Кездесу кезінде цехтың қызметкерлері әлеуметтік,

Жүздесу әсерлі өтті | Суретті түсірген автор денсаулық сақтау саласына қатысты өзекті мәселелерді көтерді. Басқа да маңызды мәселелер әңгіме арқауына айналды. -«Елімізде тұрақтылық ерекше орын алады. Біз күнделікті өмірімізде оның мән мен маңызын көріп келеміз. Халқымыздың әл-ауқаты жақсарып жатса, оның бәрі де халық арасындағы ынты-

мақ пен бірліктің арқасы. Ал балаларымыз ғұмырымыздың сәні. -«Бүгінгі әңгіме арқауына айналған кезекті Жолдау әрқайсымыздың өмірімізде ерекше орын алады. Онда айтылған тұжырымдар мен ойларға толық қосыламыз» ,-дейді өз сөзінде облыстық мәслихат депутаты, «Қоста-

най перинаталдық орталығының» бас дәрігері Татьяна Булгацевич. Жалпы, сөз болған кәсіпорын ұжымы Елбасының Қазақстан халқына Жолдауын үлкен ықыласпен қарсы алды. Онда айтылған жайлардың бәрі де өте маңызды. Сондықтан күнделікті қызметтерінде оны басшылыққа алатын болады.

Спорт

Қысқы спартакиада басталды

Ол осы сапарында жергілікті имамдарға тағылымды уағыздар айтты Есімі елімізге танымал дін қайраткері, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының РАНТ мүшесі Ризабек Батталұлы өткен аптада іс сапармен Қостанай облысында болды. Ол осы сапарында облыстық және Қостанай, Рудный қалаларына ат басын бұрып, мешіт жамағаттарымен жүздесті. Жерлестеріміз мәртебелі қонақты жылы жүзбен қарсы алды. Білімді азамат жұмыс барасында Аймағанбет қажы Спанұлы атындағы облыстық орталық, Қостанай және Рудный қаласындағы парасат ордаларында мұсылман ағайындарға бүгінгі таңда аса маңызды әрі тәрбиелік, тағылымдық жағы

�№10 (2918)

мол тақырыптар бойынша уағыз-насихат айтты. Өз саласының білгірі жоғарыда аталған жүздесулер мен қатар, Қостанай облысындағы барлық мешіттердің бас имамдарына семинар өткізіп, келелі мәселелерге тоқталды. Бұл басқосуда оған қатысушылар Ризабек Батталұлына өздерін толғандырған сауалдарын қойып, нақты да тиянақты жауап алды. ҚМДБ-дан арнайы келген азаматтың терең біліміне, шешендігіне жұртшылық дән риза болды.

Онда академия қызметкерлері спорттың бірнеше түрлерінен бақ сынасты

Үстіміздің жылдың 25-ші қаңтары мен 10-шы ақпан аралығында Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Шырақбек Қабылбаев атындағы Қостанай академиясында еліміздің полициясының 25 жылдығына орай жылдағы дәстүр бойынша қызметкерлер арасында спартакиада өткізіледі. Ол қазір жалғасып жатыр. Жарыс барысында академияның 150-ден астам қызметкерлері спорттың 5 түрінен (волейбол, макаров тапаншасынан оқ ҚМДБ-ның Қостанай ату, дойбы, үстел теннисі және облысындағы өкілдігінің шағын футбол) бақ сынасабаспасөз қызметі ды. Қаңтардың 25-інде оның

кепілі екендігін айтты. Аталмыш спартакиада Алматы қаласында өткізіліп жатқан ХХVІІІ Бүкіләлемдік студенттер универсиадасымен тұспа-тұс келіп отырғандығы белгілі. Бұл әрине, қуантарлық жаңдай емес пе. Академия қызметкерлері осы спартакиада барысында жоғары шеберлік пен үлкен Жарыстан көрініс | Суретті түсірген автор төзімділік көрсететіндігіне нық сенімдіміз. Ең бастысы, салтанатты түрде ашылу рәсімі қатысушыларға сәттілік тіледі. олардың спортқа деген құлшыныстары айрықша. Ол өз сөзінде жалпы, спортболып өтті. Бұл салтанатты жиында Ака- тың пайдасы мен денсаулыққа Мейрам ОСПАНОВ, тигізер ерекше ықпалына демияның бастығы, полиция Академияның баспасөз тоқталды. Сонымен қатар полковнигі Мирлан Қызылов хатшысы құттықтау сөз сөйлеп, жарысқа оның денсаулықтың нағыз

Мәдениет

Тың ізденіс үстінде «Тамаша» әзіл-сықақ театры әртістерінің сәтті қадамдары Уақыт неткен жылдам. Елубай Өмірзақов атындағы облыстық филармонияның жанындағы Төрехан Ерғалиев басқаратын «Тамаша» әзілсықақ театрының ұжымы өткен 15 жылда өңіріміздегі талғампаз қауымның көңілінен шығып, өздерінің концерттік бағдарламаларымен қуантып келеді. Осы жуырда ғана жоғарыда аталған өнер ордасының концерт залындағы қойылған сатиралық туындыларына жерлестеріміз өздерінің шексіз ризашылықтарын білдірді. Бұл театрдың қоюшы-режиссері Әлия Әбілқасымқызы Ерғалиева да өз саласын терең меңгерген жан. Оның ұзақ жылғы сіңірген еңбегі ескеріліп, оған Қазақстан Рес-

публикасы мәдениет саласының үздігі атағы берілді. Өнер ұжымын алға сүйреп келе жатқан ерлі-зайыпты Төрехан және Әлия Ерғалиевтар еңбекқор, қасиетті өнерге бүкіл ғұмырларын арнаған замандастарымыз. Олар өмірде де, өнер де қол ұстасып бірге келеді. Төрехан аға әрбір концерт алдында орындалатын шығарманың сценарийін өзі жазады. Бұл айтуға ғана жеңіл. Өйткені, көпшілікке ұсынылатын туынды көрерменін ойландырып, толғандыруға тиіс. Сол себептен де еліміздегі белгілі сатириктердің шығармаларынан алынған пародиялар, әзіл-сықақтар бұлардың ой елегінен өткен соң жұртшылыққа жеткенше қаншама маңдай терлерін

Өткен жылдардан бері жастардың білікті тәлімгері атанған Әлия Ерғалиева талай жігіттер мен қыздарды шеберлікке баулыды. Аянбай тер төкті. Өмір бір орында тұрмайды. Олардың кейбіреулері қызмет бабымен өзге өңірлерге аттанып жатады. Бұлардың орнына жас толқындар келеді. «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» демекші, театрдың байырғы әртістері Жұмабай Байқасымов пен Өнер тарландары Төрехан және Әлия Ерғалиевтар | Зухра Рақымжановалар Суретті түсірген автор көпшіліктің көзайымына айналды. Жастар арасында ларды репертуарға енгізу бар Айбек Байдулетов те келетөгуге тура келеді. Жергілікті авторлардан са- да, оны шеберлікпен орындау шегінен үлкен үміт күттіреді. тирик Дәмір Әбіштің «Қисық бар емес пе. Сондықтан Әлия Өзге жігіттер мен қыздардың Әбілқасымқызы өзіне де өзге- да сәтті қадамдары қуантады. қатын алды» және басқа да Мәселен, осындағы Мұхит лерге де дайындық барысынтуындылары бар. Бұлар сәтті Абусахит, Мейрамбек Бейсенқойылып та келеді. Шығарма- да жоғары талап қояды.

бек, Нұрсила Мейрімханова, Гүлім Адырбаевалар уақыт өткен сайын шыңдалып, өз кәсіптерінің қыры мен сырын меңгеріп келеді. Өнер ұжымы жылда өңірде жұртшылық алдында 40-қа жуық концерт береді. Бұл орайда облыстық филармония директоры, мәдениет саласының білгірі Лариса Александровна Сероустың көрсетіп жатқан көмегі мен қолдауын ерекше айтып өткен жөн. Ұжым жетекшісі Төрехан Ерғалиевтің айтуына қарағанда, үстіміздегі жылы да он адамнан тұратын дарынды жандар өңірге гастролдік сапармен шығып, жерлестерімізге рухани нәр сыйламақ. Бетті дайындаған Аягөз КӘКІМЖАНОВА


№10 (2918)�

�Сейсенбі, 7 ақпан 2017 ж.

ҚОСТАНАЙДАҒЫ КӨШЕЛЕРГЕ ЕСІМІ БЕРІЛГЕН ТҰЛҒАЛАР 7

Барша қауым ардақ тұтады немесе ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынов жайлы толғаныс

Кешегі Кеңес Одағы кезінде бізге сонау нәубет жылдары жазықсыз құрбан болған ұлтымыздың намысты перзенттері жайлы көп айтылмайтын.

да қол үзбеді. Ахаң 1921-1925 жылдар аралығында Орынбордағы, 1926-1928 жылдары Ташкенттегі Қазақ Халық ағарту институттарында қазақ тілі мен әдебиеті, мәдениет тарихы пәндерінен сабақ берді. Сонау 1928 жылы Алматыда ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰПУ) ашылуына байланысты оқу орнының ректорының шақыЖҮРЕГІ ЕЛІМ ДЕП СОҚТЫ руымен білім ордасына профессор қызметіне ауысты. Алайда, ұлтымыздың біртуТіпті, олардың есімін еліміз ар перзентінің одан кейінгі тәуелсіздік алған кездерден өмірі үнемі даңғыл болды бастап қана біле бастадық. деп айта алмаймыз. Қаралы Солардың ішіндегі бірегейі күндер алда тұр еді. 1929 бүгін сөз еткелі отырған Ахжылы 2 маусымда 43 Алаш мет Байтұрсынұлы дер едік. қозғалысы қайраткерлерімен Ол біздің даңқты жербірге ол Алматыда тұтқынға лесіміз. Қостанай облысы алынып, осы жылдың соңына Жанкелдин ауданы Сарытүдейін тергеу үшін Мәскебек ауылында 1873 жылы удегі Бутырка абақтысына дүниеге келді. Ахаң ұлт-ажөнелтілді. заттық қозғалыс жетекшісі, Содан 1934 жылы орыс мемлекет қайраткері, ақын, жазушысы М. Горькийдің публицист, лингвист, қазақ жұбайы Е.П. Пешкованың әдебиетінің негізін қалаушыкөмегімен Ахмет Байтұрлардың бірі. сынұлы мерзімінен бұрын Сонымен қатар, сегіз босатылып, Алматыға келеді. қырлы, бір сырлы азаматтың Алайда оған жоғарыдағығалымдық дарыны да ерекше лардың қармағынан құтылу болды. Біртуар жан ұлттық оңайға соқпады. 1937 жылы жазудың реформаторы әрі 8 қазанда тағы да қамауға ағартушы. алынып, екі айдан соң, яғни, Енді оның балалық бал8 желтоқсанда халық жауы дәурен шағы өткен керетінде жазықсыз атылды. зеңдерге де тоқталып өтелік. Бірақ, еліміз Тәуелсіздік Ахаңның атасы – Шошақ, алғаннан кейін сол нәубет мінезі салмақты, шындықты Ахмет Байтұрсынов | Сурет ғаламтор желісінен алынды жылдары қиянаттың құрбақаймықпай бетке айтатын өз ны болған есіл азаматтардың заманының ақылды, беделді да жергілікті басқару, сот, қатарында бұл да ақталды. Алашорда үкіметі атынан азаматы болыпты. Оның жақын, әрі сенімді достары Сөйтіп, оның есімі халқына Мәскеуге Кеңес үкіметімен мырзалығы сондай, осы неме- халыққа білім беру істеріне Әлихан Бөкейханов, Мірқазақ елінің мүддесіне сәйкес жақып Дулатовтармен бірге, келіссөзге аттанды, осы қайта оралды. Оның еңбекресі Ахмет дүниеге келгенде жылғы шілдеде РКФСР Халық тері жарық көріп, нағыз "құтты болсын" айтып келген өзгерістер енгізу, ар-ождансондай-ақ, өзге де қазақтың ның бостандығы, дін ұстану зиялы азамат жайлы көптекісілерге бір түйе, бір аттан зиялы азаматтарының қолда- Комиссарлар Кеңесі мен еркіндігі, цензурасыз газет сүйіншіге беріпті. Ахметтің уымен тұңғыш жалпыұлттық Қазақ әскери-революциялық ген танымдық мақалалар шығару және баспахана комитеті төрағасының орын- жазылды. Бұл күндері кейінгі шешесінің есімі – Күңіш. "Қазақ" газетін шығарды. Ахметтің ата-тегі: Аманжол ашуға рұқсат беру, күні өткен Осы арада ерекше тоқтала басары болып тағайындалды. жас ұрпақ оның есіміне әбДала ережесін қазақ елінің ден қанық. Байтұрсынұлының тіке– Шақшақ – Көмей – Қалқакетер жай, 1916 жылы ақпан мүддесіне сай заңмен ауыман – Байсейіт – Үмбетей айында Ахмет Байтұрсынұлы лей ықпалымен сол жылы сәуір айында Алашорда – Аралбай – Таңбай – Шошақ стыру мәселелері көтерілді. Мемлекеттік думадағы БІРТУАР АЗАМАТ ЕДІ Онда қазақ даласына орыс мұсылман фракциясының басшылары мен мүшелеріне – Байтұрсын. Осы Шошақ шаруаларын қоныс аударуды төрағасы Тевкелевтің арнайы Кеңес үкіметінің кешірімі деген кісінің Ақтас, БайтұрҚазіргі таңда оның үзілді-кесілді тоқтату талап жарияланды. Ал 1920 жылы сын, Ерғазы деген ұлдары шақыртуымен фракцияның шығармаларының кезінде етілді. Сол кезеңнен бастап, Владимир Ильич Ленинге жастайынан өнерлі әрі мәжілісіне қатысып, онда қаншалықты маңызы ерекше жандармдық бақылауға Кеңес үкіметінің Қазақстаннамысты қолдан бермейтін қазақтарға жеке муфтилік болғандығын зерделі қауым алынған Байтұрсынұлы 1909 ды басқару ісіндегі алғашқы жігіттер болып өскен. ашу, қазақтарды атты әскер пайымдап, одан ерекше рухажылы 1 шілдеде губернатор қадамын қатал сынға алған Сонау 1885 жылы уезд қатарына жазу, қоныс аудани нәр алып жатыр. Сөйтіп, хатын жолдады. Сонымен, бастығы, полковник Яковлев- Тройницкийдің бұйрығымен рушылар толқынын азайту олар Ахаңның жан-жақты қатұтқындалып, Семей түр1920 жылы тамыз айынтің елге жасаған зорлығына мәселелерін көтерді. сиеттеріне қанықты. Жалпы, месіне жабылды. да құрылған Қазақ АКСР шыдай алмай, қарсылық Оның Орынбордағы өмірі ұлтымыздың көрнекті тұлғаОсы жабылған айыпта: білдіріп, жауапқа да тартымен қызметі Ресей үкіметінің үкіметінің құрамына еніп, сы әу баста шығармашылық халық арасына іріткі салып, 1920-1921 жылдары Қазақ лыпты. қатаң жандармдық бақыжұмысты өлең жазудан Тіпті, Байтұрсын мен Ақтас "өзін-өзі автономиялық лауында болды. Ол "Қазаққа" АКСР Халық ағарту комисса- бастапты. Әңгіменің орайы басқару идеясын таратты", ры қызметінде болды. он бес жылға Сібірге каторжабылған негізсіз жала салкелгенде, оның алғашқы "орыстар мен қазақтар арагіге айдалса, Ерғазы болса, дарынан абақтыға отырып та өлеңдері "Қырық мысал" сында өшпенділік қоздыру төрт ай мерзімге абақтыға шықты. Байтұрсынұлының аударма жинағында 1909 ӨМІРІ ЖАСТАРҒА ӨНЕГЕ ісімен айналысты" деп көржабылған. Осы Ерғазы АхБөкейхановпен бірге ұлт-ажылы Санкт-Петербургте метті Торғайдағы екі сынып- сетіліпті. заттық қозғалысының халық Көзі қарақты оқырман осы жарық көрген. тық орыс-қазақ мектебіне мойындаған жетекшісі дәре- мақаладан байқап та отырған Сондай-ақ, оның жұртбереді. Содан кейін ол 1891 жесіне көтерілуі 1917 жылғы шылық назарын ерекше болар, арада жылдар өткен САН ҚЫРЛЫ ТҰЛҒА жылы оны бітіріп, Орынборреволюциялық өзгерістер сайын Ахмет Байтұрсынұлы- аударған тағы бір туындысы дағы төрт жылдық мектепке тұсында анық байқалды. "Маса" деген атпен 1911 жылы ның қызметте де абыройы Әрине, осы өмірде көрген оқуға түседі. Мұндағы алған Сонымен, Ахмет Байтұршықты. Аталған кітаптың өсіп, халыққа танымалдығы әділетсіздіктер Ахметтің білім бұған игі әсер етіп, өзін- санасын мүлдем басқа сынұлы, Әлихан Бөкейханов, ішкі сазы мен ой-өрнегі, бұрынғыдан да арта түсті. дік көзқарасын қалыптасты- арнаға бұрды десе де болады. Міржақып Дулатов бастаған сөз орамы қазақ поэзияБұған мысал ретінде мына рады. Қоршаған әлемге деген Жоғарыдағылар өздерінің үштіктің ұйымдастырушылық деректер мен дәйектерге сына өзіндік тың жаңалық, дүниетанымын арттырады. қызметімен 1917 жылы Алаш сүйене кетелік. айтарлықтай өзгеріс әкелді. өктемдігін көрсетуден бір Содан Ахмет БайтұрШындығы керек, ақынның Ол 1922 жылы өлкелік танбады. Ресей ІІМ-нің Ерек- партиясы мен Алашорда сынұлы 1895 жылдан бастап үкіметі дүниеге келді. Ахмет көптеген өлеңдері сол кездегі халық комиссариаты ше Кеңесінің 1910 жылы 19 1909 жылға дейін Ақтөбе, Алаш партиясының бағдарағартушылық бағытпен үндес жанындағы Академиялық ақпанда Байтұрсынұлын қаҚостанай, Қарқаралы уезболды. Ахаң Шоқан, Абай, орталықтың, 1922-1925 зақ облыстарынан тыс жерге ламасын дайындаған шағын деріндегі орыс-қазақ мектеп- жер аудару жөнінде шешімі топтың құрамында болды. Ыбырай қалыптастырған жылдардағы Халық ағарту терінде оқытушы, Қарқаралы де мұның іштей ашу-ызасын Алашорда үкіметінің құра- комиссариаты ғылыми-әдедәстүрлерді гуманистік, гуқалалық училищесінде мын бекіткен екі жалпықазақ би комиссиясының Қазақ манитарлық, демократиялық туғызды. меңгеруші сынды жауапты съезі Оқу-ағарту комиссиябағыттағы толғамды ойларды өлкесін зерттеу қоғамының Осы шешімнің кесірінен қызмет атқарады. сын құрып, оның төрағасы төрағасы болып аса жауапты өзінше жалғастыра білді. ол Орынборға келіп, 1917 1905 жылы Қоянды жәретіп Байтұрсынұлын бекітті. Кезінде оның "Қазақ салты", жұмыстарды атқарды. жылдың соңына дейін сонда меңкесінде жазылып, 14500 1919 жылы наурызға дейін, "Қазақ қалпы", "Досыма хат", Көрнекті тұлға түрлі тұруға тура келді. Әр жаманадам қол қойған Қарқаралы Алашорда үкіметінің Торғай "Жиған-терген", "Тілек батам", деңгейдегі мемлекеттік шылықтың бір жақсылығы құзырхаты (арыз тілегі) облысы бөлімінің мүшесі "Жауға түскен жан сөзі", "Бақ" қызметтерге аянбай ат болады демей ме, ол осында авторларының бірі болды. болды. сияқты өлеңдері жұртшылық салыса жүріп, өзінің жаны болған кездері, яғни, 1913Қарқаралы құзырхатынОл сол жылы наурызда сүйген ұстаздық жұмысынан тарапынан жоғары бағасын 1918 жылдары өзінің ең

алды. Ол әсіресе, халық ауыз әдебиетінің үлгілерін жинап, жарыққа шығаруда айтарлықтай еңбек сіңірді десек орынды болар. Көрнекті ғалымның ұлттық әдебиет саласында ең тұңғыш зерттеуі "Қазақтың бас ақыны" деп аталатын көлемді мақаласы болатын. Ол Байтұрсынұлы кезінде шығарған "Қазақ" газетінің 1913 жылғы үш санында жарық көрді. Сондай-ақ, публицист-ағартушы, қазақтың "Ер Сайын" эпостық жырына алғы сөз бен түсініктемелер жазып, оны 1923 жылы Мәскеу қаласында шығарды. Сонымен қатар, қазақ ауыз әдебиетінде молынан сақталған жоқтау жырларын арнайы жүйелеп, сұрыптап, 1926 жылы "23 жоқтау" деген атпен жеке кітап етіп жариялады. Ал, әдебиетші қауым оның сол жылы жазған "Әдебиет танытқыш" кітабын ана тілімізде жазылған алғаш іргелі ғылыми теориялық еңбек ретінде жоғары бағалайды.

ОЛ ЛИНГВИСТ ӘРІ АУДАРМАШЫ Алаштың ардақ тұтар перзенті Ахмет Байтұрсынұлы шын мәнінде жан-жақты білімді, дүниетанымы кең, киген киімі, жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзіне дейін өз тұрғыластарына үлгі-өнеге болған азамат еді. Оның бір қыры тілші-ғалымдығы. Осы орайда ол қазақ тілінің табиғаты, өзгешеліктері, араб әліпбиінің жайы, терминдер, қазақ тілін оқыту әдістемесі туралы танымдық мақалалар жазды. Ол 1926 жылы Бакуде өткен түркітанушылардың Бүкілодақтық І съезіне қатысып, "Түркі тілдеріндегі терминология жайлы" деген тақырыпта баяндама жасады. Жалпы, Ахаң қазақ халқын, оның ішінде ұл мен қыздарымызды білімге үндеп, олардың сауатын ашуға көп үлес қосты. Барлық түйгендері мен бай тәжірибесін осы мақсатқа жұмсады. Сол үшін ол "Оқу құралы", "Тіл құралы", "Әліпби", "Жаңа әліпби" секілді құнды оқулықтар мен ғылыми еңбектер жазды. Мұның бәрі де бүгінгі зиялы қауымға жақсы таныс, аса құнды дүниелер. Қазақтың көрнекті зиялысы Ахмет Байтұрсынұлы ХХ ғасырдың бас кезінде қазақ тіл білімін қалыптастырып, оның іргетасын қалағанын біз әрқашан мақтаныш тұтамыз. Сондай-ақ, ол араб графикасына негізделген қазақ жазуының реформаторы болғанын да еске алып отырамыз. Ардақты азаматтың құрметіне оның есімі облыс орталығындағы Қостанай мемлекеттік университетіне берілді. Осы жоғарғы оқу орнының қарсы бетіндегі Орталық саябаққа ескерткіш орнатылды. Сондай-ақ 1998 жылы бұрынғы Советская көшесіне Ахмет Байтұрсыновтың аты берілгенінен де жұртшылық хабардар болар. Оразалы ЖАҚСАНОВ.


8 СОҢҒЫ БЕТ

Сейсенбі, 7 ақпан 2017 ж.�

�№10 (2918)

Шаңырақ

Аяулы ана, сыйлы замандас

Ел құрметіне бөленген Жұмакүл Сыздықова жайлы мөлтек сыр Баршаға мәлім, үстіміздегі жылы Әулиекөл аудандық „Әулиекөл тынысы„ („Пульс Аулиеколя„) газетіне 85 жыл толды. ЕҢБЕКҚОРЛЫҒЫМЕН ЕРТЕ ТАНЫЛДЫ Бұл аз уақыт емес. Осы кезең ішінде газеттің аттары өзгергенімен, онда қаншама қолына қалам ұстаған журналистердің қолтаңбалары жатыр. Бүгін солардың бірі - жаны жайсаң жан Жұмакүл Хакімжанқызы Сыздықова жайлы сыр шерткелі отырмын. Ол осы киелі Әулиекөлдің тумасы. Ол 1958 жылы 19 қыркүйекте дүниеге келіп, бүкіл саналы ғұмыры сонда өтті. Өзі талай қазақ еліне біртуар ғұламалар берген аудан орталығындағы білімнің қара шаңырағы болып табылатын Шоқан Уәлиханов атындағы орта мектептің түлегі. Ол жастайынан сөз өнеріне шексіз құштар болды. Ал аудандық газеттің редакциясына 1979 жылдың тамыз айында келді. Өзінің еңбек жолын кәдімгі журналистердің жазған мақалаларын басатын қарапайым ғана машинисткадан бастады. Ол кезде мұнда қазақтың белгілі журналисі Салық Молдахметов редактор болатын. Білікті қаламгер қазақ қызының бойындағы жауапкершілікті, қабілетті сезді ме, әйтеуір көп ойланбастан оны жұмысқа қабылдады. Міне, содан бері газеттің қара қазанында қайнап, оның ыстығына күйіп, суығына тоңа білді. Сол кезеңдерде редакцияда жұмыс істеу де оңай еместі. Ресми материалдар да көп болатын. Журналистер ауданның барлық шаруашылықта-

рын аралап, науқанды жұмыстардың бел ортасында жүрді. Газет аптасына үш рет шығатын. Әріптестерінің жедел түрде жазған хабар-ошар, түрлі жанрдағы дүниелерін тез басып, басылымның дер кезінде шығуын қамтамасыз етуге өзінің лайықты үлесін қосты.

ӨМІР ӘБДЕН ШЫҢДАДЫ Аудандық газетте 30ға жуық адам қызмет атқарды. Газет шығатын күндері нағыз қарбалас туатын. Бәрібір олар бірбіріне артық сөз айтпай, өздерін бейне бір үйдің адамдарындай сезінетін. Машинистканың жұмысы да жеңіл деп айта алмайсыз. Қызметкерлердің жазуы да әртүрлі. Біреулерінің әріптері үлкен болса, енді біреулерінікін әрең танисың. Алайда уақыт бәріне төреші емес пе. Бірте-бірте олардың жазуларына көзі үйреніп, қиналмай түсінетін жағдайға жетті. Жауапты хатшы Ибраһим Түшембеков кейде газеттің жұмысы қашан да тығыз болғандықтан мақалаларын айтып тұратын. Бұл соның бәріне де үлгіріп, басылымның оқырмандарына тез арада жетуіне өзінің барын салды. Мұндағы журналистердің бәрі де көп жылдық тәжірибесі бар, өмірдің ащы-тұщысын көзбен көріп, бастан кешкен өңірге белгілі тұлғалар болатын. Солардың жылы сөздерін естігенде бойларына ерекше қанат бітіп, күні бойғы шаршағандарын да мүлдем ұмытып кететін. Сол кісілердің тәлім-тәрбиесін алып, редакцияның белді қызметкеріне айналды. Бас редактор Салық Халықұлы байыпты да парасатты, кісі баласына дауыс көтермейтін, ішкі мәдениеті жоғары кісі-тін. Осындай жан-жақтылығы-

нан да болар, ол біраз жылдар бойы облыстық „Қостанай таңы„ газетін де басқарды. Редакцияда екі Жұмакүл болды. Оның үлкені газет басшысының әйелі-тін. Жүзінен жылы шуақ төгіліп тұратын аяулы жанды бәрі сыйлайтын. Жылдар жылжып өте берді. Кейіпкеріміз қатардағы машинисткадан кейін корректор, оператор секілді беделді жұмыстарды да атқарды. Бұлардың әрқайсысының өзіндік орны мен жауапкершілігі бар. Журналистерге сонау тоқырау жылдары да оңай соққан жоқ. Суық бөлмелерде киіммен отыратын кездер де болды. Жалақы дегенді мүлдем ұмытты. Оның орнына анда-санда қымбат бағамен ұн беріліп тұратын. Шіркін, газет қызметкерлеріне қандай құрмет көрсетсе де жарасады. Олар қашан да өз мүддесінен гөрі халықтың мүддесін жоғары қояды. Барлық қиындықтарға шыдап, рухани байлықтың қайнар көзі болып табылатын газетті дер кезінде оқырмандарға жеткізуге талпынды. Редакциядағы бір басшы Гауһар Аязбаева бірде мұны шақырып алып: „Жұмакүл, сен осы редакцияның барлық қыры мен сырын жақсы білесің. Саған үлкен сенім артып, тілшілік қызметке алғалы отырмын„- деді. Басшы айтқан соң келісуге тура келді.

ҒҰМЫРЫ ҰРПАҚТАРЫНА ӨНЕГЕ Содан бастап осы жан-жақтылықты қажет ететін мамандыққа білек сыбана кірісті. Қаламы қарымды кәсіп иесіне жазамын десе тақырып та, көкейтесті мәселе де жеткілікті. Сол себептен аудан өміріндегі бұл қозғамаған

болу, жалпы шығармашылықпен айналысу да жеңіл емес. Себебі, оларды күнделікті қызметінен тыс кездері де үйлерінде қаншама көзге көріне бермейтін шаруалар күтіп тұрады. Соның бәріне де үлгіріп, қиындықтарға сыр бермеді. Адам баласы үшін отбасының да орны бөлек. Өзі кезінде Марат Мұхамедияұлы деген жігітке тұрмысқа шыққан еді. Ешкім де алдында не күтіп тұрғанын білмейді. Отағасының ғұмыры қысқа болып, 1999 жылы дүниеден өтті. „Басқа түссе баспақшыл„ деген емес пе. Қос қарлығашын өз қатарынан қалдырмай өсірді. Олар да асыл аналарын жерге қаратпады. Тұңғышы Айгүл жоғары білім алып, бұл күндері Әулиекөл аудандық әкімдігінде бас маман. Одан кейінгі Меруерт Қарағанды шаһарындағы медициналық колледжді тәмәмдады. Қазір сол қаладағы бір емханада медбике болып қызмет атқарады. Ол бос уақытында көркем әдебиетті көп оқиды. Оның кітап сөрелеріндегі Әбіш Кекілбаевтың „Үркер„, Фариза Оңғарсынованың „Шашы ағарған қыз„ және басқа да туындыларды қанша рет қайталап оқыса да еш жалықпайды. Жұмакүл Хәкімжанқызы кейінгі жылдары редакцияда жауапты хатшы болып жұмыс істейді. Қазіргі бас редактор Әсемхан Қалмұханұлы әлі 40-қа тола Отбасының ұйытқысы Жұмакүл Сыздықова | қоймаған қазақтың іскер Суретті түсірген автор жігіті. Зейнеткерлікке шыққан Жұмакүл апаларын әрдайым ардақтап, лердің бәрі де кезектесіп, жайлар жоқ. Жазғандабарлық шаруашылықтарды өздеріне тәлімгер ретінде рының бәрі де газеттің құрметтейді. аралап, оқырмандармен бетінде бірінен кейін бірі Қадірлі Жұмакүл апабетпе-бет жүздеседі. үздіксіз шығып жатты. мызға денсаулығыңыз Міне, осылайша олар Оны өткен кезеңдердегі мықты болып, ұрпағыңыбасылымды қай жағынан газеттің тігінділерін здың қызығына бөлене ақтарған кісі жақсы біледі. болмасын көркейтіп, беріңіз деген ең ізгі жұртшылықтың көкейінГазеттегі жауапты тілегімізді білдіргім кедегі мәселелерді көтеріп, науқандардың бірі жылыледі. кәсіби жағынан да әбден на екі рет болатын басшыңдалды. пасөзге жазылу науқаны. Анар НҰРЖАНОВА Әйел адамға журналист Сол кездері қызметкер-

Қазақтың салт-дәстүрлері

Білгенге - маржан Ұлттық қасиеттерімізді ардақтайық СӘЛЕМ АЙТУ

ЖАРЫСҚАЗАН

Қазақ ұғымында сәлем айтудың да салмағы, мән-маңызы бар. Алдымен ол сыйластықтың, ұмытпағандықтың, сағынышты белгісі. «Пәленше сізге сәлем айтып жатыр» десе, әр адам шын қуанып, риза болып «сәлем айтса, саламат болсын» деп жауап қайтарады. Сәлем айтудың негізгі мақсаты міне, осында жатыр. Сәлемнің екінші мағынасына әр нәрсені еске түсірудің, алашақ-берешектің, арадағы өкпе-наздың да белгісі жатады. Бұл «ойлансын, бір жауабын берсін» деген тұспалмен айтылады.

Кейбір жерлерде »Қазанжарыс» деп те айтыла береді. Қалай айтылса да оның мағынасы мен ұғымы бір. «Жарысқазан» айы-күні толған келіншекттолғатқан сәтте жасалатын қызықты қуанышқа араналған ырым. Мұндайда ауылдың кемпірлері мен босанатын келіншектің абысын-ажындары тез жиналып, өздерінің пірі Бибі Фатима аналарына сиына жүріп «жарысқазан» жасайды. Яғни ЖАСАУ сақталған сүрді, дәмді тағамдарды қазанға салып, «Көрсін деп жиналған оны босанатын келіншек- жұрт тамашасын, жасатен бұрын пісірмек болып уын таудай қылып үйгізді

әйелдер «қара қазан бұрын пісеме, қара қатын бұрын босанама» деп қарбалас қимылға кірісетін болған. Қазанның буы, дәмнің исі толғатқан әйелдің тезірек босануына әсер ететін тылсым күш саналған. Енді бір әйелдер үй сыртында келсаппен жерді түйіп, «түс-түс» десе, енді бірі «түсті ме», «түсті ме» деп дауыс берген. Бұл да бала тез тусын деген кәдімгі қазақтың өзіне жарасатын жақсы ырымдардың бірі.

енді!» Ұзатылған қызға берілетін дүние-мүлік «жасау», деп аталады. Халық қыздың аса зор көңіл бөліп, «жасауды алты жастан жинасаң асады, жеті жастан жинасаң жетеді» деген. Небір жақсы бұйым, сәукеле, кілем, текемет, ыдыс-аяқ, төсек-орын, киім-кешек, әсем әшекейлі тағымдар қыздарға берілетін болған. Ауқатты адамдар ақ отау тігіп ұзатқан. Жасауды қыздың еншісі десе де болады.

ЖАУЫРЫН АШУ Малдың жауырын сүйегінің бітімі тектен-тек емес, оны жаратушы

тылсым сырларды білуге, не бір құпияны ашуға арналған «айна», киелі қасиетті сүйек санаған. Ұсақ малдың жауырын сүйенгінің бітімі (қалақ үстіндегі қыр сүйектің имектеу немесе жазық болып келуі) қыстың қатты немесе жылы болатынын білдіреді. Қыр сүйектің имегі саусаққа ілініп тұрар дәрежеде болса, алдағы қыстың суықтығын аңғартқан. Міне, жауырынның қасиетті сүйек екендігін балгерлер жоғары бағалаған. Халық арасында жауырын ашатын, тұқымында көріпкелдік қасиеті бар сәбиді жауырынмен ауыздандыру салты сақталған. Қойдың

орта қақталған жауырын сүйегін сәбидің жөргегіне бірге бөліп, кейін оны бала көрмейтін жерге сандықтың немесе әбдіренің түбіне сақтайды. Бала он төрт, он беске келгеннен кейін ғана, алғаш жауырынмен ауыздандырған, бойын таза ұстайтын, иманы ауыздағы бәйбәше ғана баланы бөлек бөлмеге апарып жауырынды көрсетеді. Алланың жауырыннан көрсеткен суреттен қорықпау керек екенін, оны көру қасиеті тек бір адамға, әлгі балаға тән екенін айтады. Бетті дайындаған О.ОТЫНБАЙҰЛЫ

№10 (2918)  

Вторник, 7 февраля 2017 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you